ek ɛk suffix
tworzy zdrobnienia rzeczowników rodzaju męskiego llo tto

fagia ˈfaɟja suffix
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z odżywianiem się, zjadaniem, pochłanianiem, pożeraniem fagia

filia ˈfʲilʲja suffix
ostatni człon wyrazów złożonych oznaczających upodobania, zamiłowania, skłonności do czegoś filia

fobia ˈfɔbʲja suffix
ostatni człon wyrazów złożonych oznaczających nieuzasadniony lęk przed czymś lub przed kimś albo wstręt do czegoś lub kogoś fobia

gamia suffix
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek z małżeństwem lub określonym systemem rozmnażania się gamia

iatria suffix
ostatni człon wyrazów złożonych będących nazwami działów medycyny iatria

izm ism̥ suffix
-izm, -yzm → przyrostek tworzący rzeczowniki abstrakcyjne, zwykle blm, oznaczające doktryny polityczne lub społeczne, kierunki artystyczne, pojęcia naukowe, a także niektóre inne wyrazy mające sugerować związek z takimi rzeczownikami ismo

log lɔk suffix
ostatni człon wyrazów złożonych tworzący rzeczowniki określające osoby zajmujące się badaniem, nauką logo

logia ˈlɔɟja suffix
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z nauką logia

metria ˈmɛtrʲja suffix
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z mierzeniem metria

nim suffix
… wskazująca, że słowo jest nazwą nimo

onim ˈɔ̃ɲĩm suffix
ostatni człon wyrazów złożonych mający znaczenie: nazwa, imię, wyraz onimo

skop skɔp suffix
ostatni człon wyrazów złożonych będących nazwami przyrządów służących do obserwacji i badania scopio

terapia tɛˈrapʲja suffix
(medycyna, medyczny) ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze sposobem leczenia terapia

tomia ˈtɔ̃mʲja suffix
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z cięciem, operacją chirurgiczną tomia

AA a‿ˈː acronym
= Anonimowi Alkoholicy; AA

ABS a‿bɛ‿ˈːs acronym
(motoryzacja) układ przeciwpoślizgowy; ABS

AIDS ɛjts n
(medycyna, medyczny) nabyty zespół niewydolności immunologicznej; AIDS

Aaron aˈːrɔ̃n pn
(biblijny) postać biblijna, brat Mojżesza; Aronne
obcojęzyczne imię męskie pochodzenia semickiego; Aronne

Abakuk aˈbakuk pn
imię męskie; Abaco

Abaza pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Federacji Rosyjskiej w Republice Chakasji, położone w śródgórskiej kotlinie w górnym biegu rzeki Abakan; Abaza

Abchaz ˈapxas n
mieszkaniec Abchazji abcaso abkhaso abkhazo

Abchazja apˈxazʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) formalnie republika autonomiczna wchodząca w skład Gruzji; Abcasia Abkhazia Abkhasia

Abchazka apˈxaska n
mieszkanka Abchazji abcasa abkhasa abkhaza

Abdon ˈabdɔ̃n pn
imię męskie pochodzenia hebrajskiego; Abdone Abdon

Abel ˈabɛl pn
imię męskie pochodzenia biblijnego; Abele

Abelard aˈbɛlart pn
imię męskie; Abelardo

Aberdeen pn
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Szkocji (Wielka Brytania); Aberdeen

Abidżan abʲˈiʤ̑ãn ˈabʲiʤ̑ãn pn
(geografia, geograficzny) miasto, siedziba rządu Wybrzeża Kości Słoniowej; Abidjan

Abigail pn
imię żeńskie pochodzenia hebrajskiego; Abigail

Abisynia ˌabʲiˈsɨ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) (dawniej, dawny) Etiopia; Abissinia

Abisynka ˌabʲiˈsɨ̃nka n
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) mieszkanka Abisynii abissina

Abisyńczyk ˌabʲiˈsɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Abisynii abissino

Abraham abˈraxãm pn
(biblijny) postać biblijna, protoplasta i patriarcha narodu izraelskiego; Abramo
(rzadki, rzadko używany) polskie imię męskie pochodzenia semickiego; Abramo

Abram ˈabrãm pn
imię męskie Abramo

Abruzja abˈruzʲja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w centralnych Włoszech nad Morzem Adriatyckim; Abruzzo

Abruzyjczyk ˌabruˈzɨjʧ̑ɨk n
mieszkaniec Abruzji abruzzese

Absalom pn
(biblijny) postać biblijna, syn króla Dawida; Assalonne

Abudża aˈbuʤ̑a pn
(geografia, geograficzny) stolica Nigerii; Abuja

Abundiusz pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego Abbondio Abondio Abundio

Achalciche pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodniej Gruzji, stolica i największe miasto regionu Samcche-Dżawachetia; Akhaltsikhe

Achilles aˈçilːɛs pn
(mitologia grecka) heros i bohater wojny trojańskiej, syn Peleusa i Tetydy; Achille
(rzadki, rzadko używany) imię męskie; Achille

Achitofel ˌaçiˈtɔfɛl pn
imię biblijne, doradca króla Dawida, przyłączył się do jego zbuntowanego syna Absaloma; Achitofel

Achtuba pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, lewa odnoga dolnej Wołgi, od której oddziela się nad Wołgogradem; uchodzi do Morza Kaspijskiego; Achtuba

Ad-Dauha ad‿ˈːawxa pn
(geografia, geograficzny) stolica Kataru; Doha

Ada ˈada pn
imię żeńskie; Ada

Adalbert aˈdalbɛrt pn
imię męskie; Adalberto

Adam ˈadãm pn
imię męskie; Adamo

Addis Abeba ˈaddʲis aˈbɛba pn
(geografia, geograficzny) stolica Etiopii; Addis Abeba

Adela aˈdɛla pn
imię żeńskie; Adele

Adelajda ˌadɛˈlajda pn
(geografia, geograficzny) miasto w Australii; Adelaide
imię żeńskie pochodzenia niemieckiego; Adelaida Adelaide

Adolf ˈadɔlf pn
imię męskie; Adolfo

Adonis aˈdɔ̃ɲis pn
(mitologia grecka) urodziwa postać mitologiczna, ukochany Afrodyty; Adone

Adria pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Włoszech w Wenecji Euganejskiej, między dolnym Padem i Adygą, w starożytności ważny port morski; Adria

Adrian ˈadrʲjãn pn
imię męskie; Adriano

Adriana aˈdrʲjãna pn
imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Adriana

Adrianna aˈdrʲjãnːa pn
imię żeńskie; Adriana

Adriatyk aˈdrʲjatɨk pn
(zobacz) Morze Adriatyckie Adriatico

Adyga pn
(geografia, geograficzny) rzeka w północnych Włoszech, uchodząca do Zatoki Weneckiej; Adige

Adżaria pn
(geografia, geograficzny) (administracja) republika autonomiczna w Gruzji, leżąca nad Morzem Czarnym; Agiaria

Afganistan ˌavɡãˈɲistãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej ze stolicą w Kabulu; Afghanistan Afganistan

Afganka avˈɡãŋka n
obywatelka Afganistanu afgana afghana

Afgańczyk avˈɡãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Afganistanu afgano afghano

Afrodyta ˌafrɔˈdɨta pn
(mitologia grecka) bogini miłości; Afrodite

Afrodyzja ˌafrɔˈdɨzʲja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w południowo-zachodniej Anatolii, dawny ośrodek kultu Afrodyty; Afrodisia

Afryka ˈafrɨka pn
(geografia, geograficzny) trzeci pod względem wielkości kontynent na Ziemi; Africa

Afryka Północna ˈafrɨka puwˈnɔʦ̑na n
(geografia, geograficzny) region Afryki obejmujący północną część kontynentu; Nordafrica

Afryka Wschodnia n
(geografia, geograficzny) region Afryki obejmujący wschodnią część kontynentu; Africa orientale

Afrykanin ˌafrɨˈkãɲĩn n
mieszkaniec Afryki africano

Afrykanka ˌafrɨˈkãŋka n
mieszkanka Afryki africana

Agan pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, na Nizinie Zachodniosyberyjskiej, lewy dopływ rzeki Tromjogan; Agan

Agapit pn
imię męskie; Agapito

Agata aˈɡata pn
imię żeńskie; Agata

Aggeusz pn
(biblijny) Księga Aggeusza; Aggeo
imię męskie pochodzenia biblijnego; Aggeo

Agnieszka aɟˈɲɛʃka pn
imię żeńskie; Agnese

Agrykola ˌaɡrɨˈkɔla pn
imię męskie pochodzenia łacińskiego; Agricola

Agrypina ˌaɡrɨˈpʲĩna pn
imię żeńskie; Agrippina

Agryppa aˈɡrɨpːa pn
imię męskie; Agrippa

Agryz pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji, w Tatarstanie, na brzegu rzeki Iż; Agryz

Ahwaz pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodnim Iranie, port nad rzeką Karun, ośrodek administracyjny ostanu Chuzestan; Ahvaz

Aj pn
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne kananejskie miasto-państwo, położone w środkowym Izraelu; Ai
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w Baszkirii i obwodzie czelabińskim; Aj
(historia, historyczny, historycznie) jeden z faraonów; Ay

Akadia aˈkadʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) dawna kolonia francuska w Ameryce Północnej; Acadia

Akra ˈakra pn
(geografia, geograficzny) stolica Ghany; Accra

Akwileja ˌakfʲiˈlɛja pn
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech; Aquileia

Akwin pn
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Lacjum; Aquino

Akwinata pn
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przydomek Tomasza z Akwinu, świętego Kościoła katolickiego; Aquinate

Akwitania ˌakfʲiˈtãɲja pn
(geografia, geograficzny) region w południowo-zachodniej Francji ze stolicą w Bordeaux; Aquitania

Akwizgran aˈkfʲizɡrãn pn
(geografia, geograficzny) niemieckie miasto na prawach powiatu w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia, bezpośrednio przy granicy z Belgią i Holandią; Aquisgrana

Al-Falludża pn
(geografia, geograficzny) miasto w środkowym Iraku; Falluja

Al-Hilla pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iraku, nad rzeką Szatt al-Hilla; Al-Hilla

Alabama ˌalaˈbãma pn
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych; Alabama
(geografia, geograficzny) rzeka w Stanach Zjednoczonych; Alabama

Aladyn aˈladɨ̃n pn
imię bohatera jednej z opowieści „Baśni z tysiąca i jednej nocy”; Aladino

Alan ˈalãn pn
imię męskie; Alano

Alaska aˈlaska pn
(geografia, geograficzny) stan w Stanach Zjednoczonych; Alaska Alasca

Albania alˈbãɲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej części Europy, ze stolicą w Tiranie; Albania

Albanka alˈbãŋka n
kobieta narodowości albańskiej, obywatelka Albanii, mieszkanka Albanii albanese

Albańczyk alˈbãj̃n͇ʧ̑ɨk n
człowiek narodowości albańskiej, obywatel Albanii, mieszkaniec Albanii albanese

Albert ˈalbɛrt pn
polskie imię męskie pochodzenia germańskiego; Alberto

Alberta alˈbɛrta pn
(geografia, geograficzny) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich; Alberta
imię żeńskie; Alberta

Albin ˈalbʲĩn pn
imię męskie; Albino

Alcybiades pn
(historia, historyczny, historycznie) ateński strateg; Alcibiade
imię męskie Alcibiade

Aldona alˈdɔ̃na pn
imię żeńskie; Aldona

Alej pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, lewy dopływ Obu, przepływa przez Kraj Ałtajski; Alej

Alejsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Ałtajskim, centrum administracyjne rejonu alejskiego; Alejsk

Aleksander ˌalɛˈksãndɛr pn
imię męskie pochodzenia greckiego; Alessandro Sandro

Aleksandra ˌalɛˈksãndra pn
imię żeńskie; Alessandra

Aleksandria ˌalɛˈksãndrʲja pn
(geografia, geograficzny) miasto w Egipcie leżące nad brzegiem Morza Śródziemnego; Alessandria

Aleksja aˈlɛksʲja pn
imię żeńskie pochodzenia greckiego; Alessia

Aleksy aˈlɛksɨ pn
imię męskie; Alessio

Alemania pn
(geografia, geograficzny) środkowa, niemieckojęzyczna część Szwajcarii; Svizzera tedesca

Alençon pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Francji, w Normandii; Alençon

Aleppo pn
(geografia, geograficzny) największe miasto Syrii, położone w północno-zachodniej części kraju, około 50 km na południe od granicy z Turcją, w połowie drogi między Eufratem a wybrzeżem Morza Śródziemnego; Aleppo

Alfons ˈalfɔ̃w̃s pn
imię męskie; Alfonso

Alfred ˈalfrɛt pn
imię męskie; Alfredo

Alfreda alfˈrɛda pn
imię żeńskie; Alfreda

Alghero pn
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina na Sardynii, w prowincji Sassari; Alghero

Algier ˈalʲɟɛr pn
(geografia, geograficzny) stolica Algierii; Algeri

Algierczyk alʲˈɟɛrʧ̑ɨk n
obywatel Algierii algerino

Algieria alʲˈɟɛrʲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w północnej Afryce ze stolicą w Algierze; Algeria

Algierka alʲˈɟɛrka n
obywatelka Algierii algerina

Alicante pn
(geografia, geograficzny) miasto portowe w południowo-wschodniej Hiszpanii; Alicante

Alicja aˈlʲiʦ̑ʲja pn
imię żeńskie; Alice

Alina aˈlʲĩna pn
imię żeńskie; Alina

Allah ˈalːax pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w islamie; Allah

Alojzy aˈlɔjzɨ pn
imię męskie; Aloisio

Alpy ˈalpɨ pn
(geografia, geograficzny) najwyższy łańcuch górski Europy, ciągnący się łukiem od wybrzeża Morza Śródziemnego po dolinę Dunaju w okolicach Wiednia; Alpi

Alpy Apuańskie pn
(geografia, geograficzny) mały łańcuch górski w Toskanii, we Włoszech, część Apeninów; Alpi Apuane

Alpy Bergamskie pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie położone w Alpach Wschodnich we Włoszech; Alpi Bergamasche

Alpy Berneńskie pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie, część Alp Zachodnich w Szwajcarii; Alpi bernesi

Alpy Graickie pn
(geografia, geograficzny) część Alp Zachodnich na granicy Francji i Włoch; Alpi Graie

Alpy Julijskie pn
(geografia, geograficzny) część Alp Wapiennych rozciągająca się równoleżnikowo od północno-wschodnich Włoch, do Słowenii, ograniczona od północy doliną Sawy; Alpi Giulie

Alpy Karnickie pn
(geografia, geograficzny) grupa górska, część Alp Wschodnich znajdująca się we Włoszech i Austrii; Alpi Carniche

Alpy Kotyjskie pn
(geografia, geograficzny) część Alp Zachodnich we Francji i Włoszech; Alpi Cozie

Alpy Liguryjskie pn
(geografia, geograficzny) część Alp Zachodnich, obejmująca odcinek głównego grzbietu wododziałowego Alp, położona na terenie Włoch oraz Francji; Alpi Liguri

Alpy Zillertalskie pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Alpach Centralnych, na terenie Austrii i Włoch; Alpi della Zillertal

Alpy Ötztalskie pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie na granicy Austrii z Włochami; Alpi Venoste

Alzacja alˈzaʦ̑ʲja n
(geografia, geograficzny) kraina historyczna i region administracyjny we Francji, położony w północno-wschodniej części kraju nad Renem; Alsazia

Alzatczyk alˈzaṭʧ̑ɨk n
mieszkaniec Alzacji lub osoba płci męskiej pochodząca z tego regionu alsaziano

Alzatka alˈzatka n
mieszkanka Alzacji lub osoba płci żeńskiej pochodząca z tego regionu alsaziana

Amadeusz ˌãmaˈdɛ<sup>w</sup>uʃ pn
imię męskie; Amedeo

Amanda ãˈmãnda pn
imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Amanda

Amazonia ˌãmaˈzɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) dorzecze Amazonki i tropikalny las tego dorzecza; Amazzonia

Amazonka ˌãmaˈzɔ̃nka pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Ameryce Południowej; Rio delle Amazzoni

Ambrozja ãmˈbrɔzʲja pn
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie; Ambrosia

Ambroży ãmˈbrɔʒɨ pn
imię męskie; Ambrogio

Amelia ãˈmɛlʲja pn
(geografia, geograficzny) gmina we Włoszech z siedzibą władz w Amelii (1.2) Amelia
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, w regionie Umbria, w prowincji Terni; Amelia
polskie imię żeńskie pochodzenia germańskiego; Amelia

Ameryka ãˈmɛrɨka pn
(geografia, geograficzny) kontynent na półkuli zachodniej; America Americhe
(potocznie, potoczny) (geografia, geograficzny) Stany Zjednoczone Ameryki America

Ameryka Południowa ãˈmɛrɨka ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
(geografia, geograficzny) kontynent na półkuli zachodniej; America meridionale America del Sud

Ameryka Północna ãˈmɛrɨka puwˈnɔʦ̑na pn
(geografia, geograficzny) kontynent położony na półkulach: północnej i zachodniej; America del Nord Nordamerica

Ameryka Łacińska ãˈmɛrɨka waˈʨ̑ĩj̃ska pn
(geografia, geograficzny) kraje Ameryki Południowej i Środkowej, w których używa się języka hiszpańskiego, portugalskiego lub francuskiego; America Latina America latina

Ameryka Środkowa ãˈmɛrɨka ɕrɔtˈkɔva pn
(geografia, geograficzny) obszar, formalnie zaliczany do Ameryki Północnej, położony na połączeniu obu Ameryk, który obejmuje również wyspy mórz śródlądowych: Morza Karaibskiego i Zatoki Meksykańskiej; America Centrale

Amerykanin ˌãmɛrɨˈkãɲĩn n
mieszkaniec Ameryki – kontynentu americano
mieszkaniec Stanów Zjednoczonych americano

Amerykanka ˌãmɛrɨˈkãnka n
obywatelka Stanów Zjednoczonych americana
mieszkanka kontynentu amerykańskiego americana

Amga pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Jakucji; lewy dopływ Ałdanu; Amga

Amiens pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Francji, nad Sommą; ośrodek administracyjny regionu Pikardia i departamentu Somma; Amiens

Amman ˈãmːãn pn
(geografia, geograficzny) stolica Jordanii; Amman

Amos ˈãmɔs pn
imię męskie Amos

Amsterdam ãmˈstɛrdãm pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Holandii; Amsterdam

Amu-daria ˌãmu‿ˈdarʲja pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Azji; Amu Darya

Amur ˈãmur pn
(geografia, geograficzny) rzeka we wschodniej Azji; Amur

An-Nadżaf pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iraku, w pobliżu rzeki Eufrat; Najaf

Anabar pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Jakucji, uchodząca w postaci estuarium do Zatoki Anabarskiej na Morzu Łaptiewów; Anabar

Anaklet pn
historyczne imię męskie pochodzenia grecko-łacińskiego Anacleto

Ananiasz ãˈnãɲaʃ pn
imię męskie; Anania

Anapa pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, port nad Morzem Czarnym; Anapa

Anastazja ˌãnaˈstazʲja pn
imię żeńskie; Anastasia

Anastazy ˌãnaˈstazɨ pn
imię męskie; Anastasio

Anatol ãˈnatɔl pn
imię męskie; Anatolio

Andaluzja ˌãndaˈluzʲja pn
(geografia, geograficzny) kraina w południowej Hiszpanii Andalusia

Andaluzyjczyk ˌãndaluˈzɨjʧ̑ɨk n
mieszkaniec Andaluzji andaluso

Andaluzyjka ˌãndaluˈzɨjka n
mieszkanka Andaluzji andalusa

Andegawenia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w zachodniej Francji, w dorzeczu dolnej Loary; Angiò

Andiżan pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Uzbekistanie, w Kotlinie Fergańskiej, przy granicy z Kirgistanem, siedziba administracyjna wilajetu; Andijan

Andora ãnˈdɔra pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielkie państwo w Europie między Francją a Hiszpanią; Andorra
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Liguria, w prowincji Savona; Andora
(geografia, geograficzny) stolica państwa Andora (1.1); Andorra la Vella

Andorczyk ãnˈdɔrʧ̑ɨk n
obywatel Andory andorrano

Andorka ãnˈdɔrka n
obywatelka Andory andorrana

Andromeda ˌãndrɔ̃ˈmɛda pn
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny latem, jesienią i zimą; Andromeda
imię żeńskie; Andromeda
(mitologia grecka) królewna etiopska, córka Cefeusza i Kasjopei oraz żona Perseusza, po śmierci przeniesiona na firmament jako gwiazdozbiór Andromedy (1.3); Andromeda

Andrzej ˈãnḍʒɛj pn
imię męskie; Andrea

Andy ˈãndɨ pn
(geografia, geograficzny) góry w Ameryce Południowej; Ande

Angara pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Jeniseju, wypływa z jeziora Bajkał; Angara

Angarsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w obwodzie irkuckim, nad Angarą; Angarsk

Angelika ˌãŋɡɛˈlʲika pn
imię żeńskie; Angelica

Angers pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Francji leżące w Kraju Loary; Angers

Angielka ãŋʲˈɟɛlka n
kobieta narodowości angielskiej inglese

Angl n
(historia, historyczny, historycznie) członek plemienia germańskiego zamieszkującego od V do VI wieku Brytanię; Anglo

Anglia ˈãŋɡlʲja pn
(geografia, geograficzny) kraina geograficzno-historyczna w Wielkiej Brytanii; (potocznie, potoczny) utożsamiana ze Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej; Inghilterra

Anglik ˈãŋɡlʲik n
mężczyzna narodowości angielskiej inglese

Angola ãŋˈɡɔla pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Angola

Angolczyk ãŋˈɡɔlʧ̑ɨk n
obywatel Angoli angolano

Angolka ãŋˈɡɔlka n
obywatelka Angoli angolana

Anguilla pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii na Morzu Karaibskim; Anguilla

Aniela ãˈɲɛla pn
imię żeńskie; Angela

Anioł Pański ˈãɲɔw ˈpãj̃sʲci pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) modlitwa maryjna przypominająca o Zwiastowaniu Najświętszej Maryi Pannie; Angelus

Anioł Stróż ˈãɲɔw ˈstruʃ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń chrześcijańskich indywidualnie przydzielony anioł czuwający nad człowiekiem od chwili jego narodzin; angelo custode

Anita ãˈɲita pn
polskie imię żeńskie przypuszczalnie pochodzenia hiszpańskiego; Anita

Ankara ãŋˈkara pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Turcji; Ankara

Ankona pn
(geografia, geograficzny) miasto w środkowych Włoszech; Ancona

Anna ˈãnːa pn
(oficjalnie) (urzędowy) imię żeńskie; Anna

Annamaria ˌãnːãˈmarʲja pn
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie Annamaria

Antananarywa ˌãntãnãnaˈrɨva pn
(geografia, geograficzny) stolica Madagaskaru; Antananarivo

Antares ãnˈtarɛs pn
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Skorpiona; Antares

Antarktyda ˌãntarkˈtɨda pn
(geografia, geograficzny) kontynent, na którym znajduje się biegun południowy; Antartide

Antarktyka ãnˈtarktɨka pn
(geografia, geograficzny) rejon globu ziemskiego od bieguna południowego do 60° szerokości geograficznej południowej, obejmujący Antarktydę, jej lądolód oraz otaczające je wody; Antartica

Antek ˈãntɛk pn
(zdrobniale) Antoni Tonio

Antigua i Barbuda ˌãntʲiˈɡu<sup>w</sup>a ˌi‿barˈbuda pn
(geografia, geograficzny) wyspiarskie państwo na Morzu Karaibskim ze stolicą w Saint John's; Antigua e Barbuda

Antioch ˈãntʲjɔx pn
historyczne imię męskie; Antioco

Antiochia pn
(geografia, geograficzny) starożytne i współczesne miasto w południowej Turcji, nad Morzem Śródziemnym; Antiochia

Antoni ãnˈtɔ̃ɲi pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Antonio

Antonia ãnˈtɔ̃ɲja pn
imię żeńskie; Antonia

Antonietta pn
polskie imię żeńskie pochodzenia włoskiego Antonietta

Antonin pn
imię męskie Antonino

Antonina ˌãntɔ̃ˈɲĩna pn
polskie imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Antonina

Antoniusz pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Antonio

Antwerpia ãntˈfɛrpʲja pn
(geografia, geograficzny) miasto w Belgii; Anversa

Antyle Holenderskie ãnˈtɨlɛ ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) holenderskie terytorium autonomiczne; Antille olandesi Antille Olandesi

Anzelm ˈãw̃zɛlm pn
imię męskie; Anselmo

Anżero-Sudżeńsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie kemerowskim; Anžero-Sudžensk

Apeliotes ˌapɛˈlʲjɔtɛs pn
(mitologia grecka) bóg i uosobienie wiatru wschodniego; Apeliote

Apeniny ˌapɛ̃ˈɲĩnɨ pn
(geografia, geograficzny) łańcuch górski we Włoszech; Appennini

Apia ˈapʲja pn
(geografia, geograficzny) stolica Samoa; Apia

Apolinary ˌapɔlʲĩˈnarɨ pn
imię męskie; Apollinare

Apollo aˈpɔlːɔ pn
(mitologia grecka) bóg sztuki (muzyki, poezji), światła i wróżbiarstwa, przewodnik muz; Apollo
(rzadki, rzadko używany) imię męskie pochodzenia greckiego; jedno z imion mitologicznych; Apollo

Apolonia ˌapɔˈlɔ̃ɲja pn
imię żeńskie; Apollonia

Apoloniusz ˌapɔˈlɔ̃ɲuʃ pn
imię męskie; Apollonio

Appalachy ˌapːaˈlaxɨ pn
(geografia, geograficzny) system górski we wschodniej części Ameryki Północnej, w USA i Kanadzie; Appalachi

Apulia pn
(geografia, geograficzny) region administracyjny w południowych Włoszech; Puglia

Arab ˈarap n
mężczyzna wywodzący się z jednego z ponad dwudziestu krajów świata arabskiego; mężczyzna, którego językiem ojczystym jest arabski; arabo

Arabela ˌaraˈbɛla pn
imię żeńskie; Arabella

Arabia Saudyjska aˈrabʲja sawˈdɨjska pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim ze stolicą w Rijadzie; Arabia Saudita

Arabika aˈrabʲika pn
(geografia, geograficzny) masyw górski w Wielkim Kaukazie, położony na terytorium Abchazji; Arabika

Arabka aˈrapka n
kobieta pochodzenia arabskiego, wywodząca się z jednego z krajów świata arabskiego araba

Arad pn
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Rumunii, w regionie Kriszana; Arad

Aragonia ˌaraˈɡɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) region autonomiczny w północnej Hiszpanii Aragona

Aragwi pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka we wschodniej Gruzji, lewy dopływ Kury; Aragvi

Arak pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iranie, u podnóża gór Zagros; Arak

Araks pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Turcji, Armenii, Iranie i Azerbejdżanie, prawostronny dopływ Kury; Aras

Archimedes ˌarçĩˈmɛdɛs pn
(historia, historyczny, historycznie) grecki matematyk; Archimede

Argentyna ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃na pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Południowej; Argentina

Argentynka ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃ŋka n
obywatelka Argentyny argentina

Argentyńczyk ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Argentyny argentino

Argowia pn
(geografia, geograficzny) kanton w północnej Szwajcarii Argovia

Ariadna arʲˈjadna pn
imię żeńskie; Arianna

Arizona ˌarʲiˈzɔ̃na pn
(geografia, geograficzny) stan w Stanach Zjednoczonych; Arizona

Arka Przymierza pn
(biblijny) skrzynia, w której przechowywano tablice z tekstem Dekalogu; arca dell’alleanza

Arkadia arˈkadʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna na Półwyspie Peloponeskim Arcadia

Arkadiusz arˈkadʲjuʃ pn
imię męskie; Arcadio

Arktyka ˈarktɨka pn
(geografia, geograficzny) najbliżej na północ wysunięty obszar Ziemi otaczający biegun północny; Artide

Armagedon ˌarmaˈɡɛdɔ̃n n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce, w którym przy końcu świata odbędzie się bitwa między narodami Armageddon

Armenia arˈmɛ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji; Armenia

Armenka arˈmɛ̃ŋka n
obywatelka Armenii armena

Armeńczyk arˈmɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Armenii armeno

Armida arˈmʲida pn
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) w poemacie Jerozolima wyzwolona piękna czarodziejka i uwodzicielka bohaterów; Armida
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie; Armida

Armoryka pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na terenie starożytnej Galii, obejmująca tereny między Loarą i Sekwaną; Armorica

Arnold ˈarnɔlt pn
imię męskie; Arnaldo

Aron ˈarɔ̃n pn
imię męskie; Aronne

Artakserkses pn
historyczne perskie imię męskie Artaserse

Artemida ˌartɛ̃ˈmʲida pn
(mitologia grecka) bogini łowów i przyrody (m.in. świata roślinnego i zwierzęcego, gór, lasów, gajów, bagien, źródeł leczniczych), łączona z Selene, Hekate i Persefoną oraz utożsamiana z rzymską Dianą; Artemide

Artiom pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Nadmorskim, położone niedaleko Władywostoku; Artëm

Artur ˈartur pn
imię męskie; Arturo

Aruba aˈruba pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Holandii w Ameryce Środkowej; Aruba

Arwad pn
(geografia, geograficzny) syryjskie miasto na wyspie nad Morzem Śródziemnym, w czasach starożytnych jedno z macierzystych osiedli i portów fenickich; Arados Arwad

Arystokles ˌarɨˈstɔklɛs pn
imię męskie; Aristocle

Arystoteles ˌarɨstɔˈtɛlɛs pn
(historia, historyczny, historycznie) filozof grecki, Aristotele
imię męskie Aristotele

Arzamas pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej części Rosji w obwodzie niżnonowogrodzkim; Arzamas

Asbiest pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie swierdłowskim, położone na Uralu; Asbest

Asklepios asˈklɛpʲjɔs pn
(mitologia grecka) bóg sztuki lekarskiej przedstawiany jako dojrzały, brodaty mężczyzna w długiej szacie, trzymający w ręce laskę owiniętą wężem, utożsamiany z rzymskim Eskulapem; syn Apollina i Koronis, córki Flegiasa; ojciec Higiei, Panacei, Iaso, Ajgle, Akeso, Podalejriosa i Machaona; Asclepio

Asmara asˈmara pn
(geografia, geograficzny) stolica Erytrei; Asmara

Astana aˈstãna pn
(geografia, geograficzny) stolica Kazachstanu; Astana

Astrachań aˈstraxãɲ pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej części europejskiej Rosji, położone nad Wołgą, stolica obwodu; Astrachan'

Asturia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina geograficzna położona w północnej Hiszpanii nad Zatoką Biskajską, w średniowieczu niezależne królestwo Asturie

Asunción pn
(geografia, geograficzny) stolica Paragwaju; Asunción

Asyria aˈsɨrʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo semickie w północnej Mezopotamii; Assiria

Asyż ˈasɨʃ pn
(geografia, geograficzny) miasto w regionie Umbria, we Włoszech; Assisi

Atanazy pn
imię męskie; Atanasio

Atena aˈtɛ̃na pn
(mitologia grecka) bogini mądrości, wojny sprawiedliwej i rękodzieła (m.in. tkactwa, hafciarstwa, przędzalnictwa), utożsamiana z rzymską Minerwą; córka Zeusa i Metydy; opiekunka Aten; jedna z olimpijczyków; Atena

Ateny aˈtɛ̃nɨ pn
(geografia, geograficzny) stolica współczesnej Grecji; Atene

Atina pn
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, w regionie Lacjum; Atina

Atlantyda ˌatlãnˈtɨda pn
(mitologia, mitologiczny) mityczna wyspa całkowicie zniszczona przez trzęsienie ziemi, leżąca według Platona na Oceanie Atlantyckim naprzeciw Słupów Heraklesa; Atlantide

Atlantyk aˈtlãntɨk pn
(geografia, geograficzny) (potocznie, potoczny) (zobacz) Ocean Atlantycki Atlantico

Atlas ˈatlas n
(astronomia, astronomiczny) mały, wewnętrzny księżyc Saturna; Atlante
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w północno-zachodniej Afryce; Atlante
(mitologia grecka) tytan dźwigający na barkach z rozkazu Zeusa sklepienie niebieskie; Atlante

Atrek pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północno-wschodnim Iranie i południowo-zachodnim Turkmenistanie; Atrek

Attyka pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w środkowej Grecji leżąca na Półwyspie Attyckim z Atenami jako głównym ośrodkiem; Attica

Augiasz pn
(mitologia grecka) legendarny król Elidy na Peloponezie, jeden z Argonautów, syn Heliosa; Augia

Augsburg pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w Niemczech, w Bawarii, historyczna stolica Szwabii; Augusta

August ˈawɡust pn
imię męskie; Augusto

Augustyn awˈɡustɨ̃n pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Agostino

Augustyna ˌawɡuˈstɨ̃na pn
imię żeńskie; Agostina

Aurelia awˈrɛlʲja pn
imię żeńskie; Aurelia

Aurora awˈrɔra pn
(mitologia rzymska) bogini zorzy porannej, brzasku i świtu, utożsamiana z grecką Eos; Aurora
imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Aurora

Australia awˈstralʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo obejmujące prawie cały kontynent australijski; Australia
(geografia, geograficzny) najmniejszy kontynent na Ziemi; Oceania Australia

Australijczyk ˌawstraˈlʲijʧ̑ɨk n
mieszkaniec, obywatel Australii australiano

Australijka ˌawstraˈlʲijka n
mieszkanka, obywatelka Australii australiana

Austria ˈawstrʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie; Austria

Austriaczka awstrʲˈjaʧ̑ka n
mieszkanka lub obywatelka Austrii austriaca

Austriak ˈawstrʲjak n
mieszkaniec lub obywatel Austrii austriaco

Austro-Węgry ˌawstrɔ‿ˈvɛ̃ŋɡrɨ pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) państwo w Europie od 1867 do 1918 r. pod panowaniem Habsburgów, ze stolicami w Wiedniu i Budapeszcie; Austria-Ungheria Impero Austro-Ungarico

Autonomia Palestyńska ˌawtɔ̃ˈnɔ̃mʲja ˌpalɛˈstɨ̃j̃ska pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (potocznie, potoczny) tymczasowa struktura administracyjna zarządzająca obszarem Strefy Gazy i częścią Zachodniego Brzegu; Autorità Nazionale Palestinese

Autun pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Francji, w Burgundii; Autun

Awentyn pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) jedno z siedmiu rzymskich wzgórz; Aventino

Awinion aˈvʲĩɲɔ̃n pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Francji nad Rodanem Avignone

Azerbejdżan ˌazɛrˈbɛjʤ̑ãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Baku; Azerbaijan Azerbaigian

Azerbejdżanin ˌazɛrbɛjˈʤ̑ãɲĩn n
mieszkaniec lub obywatel Azerbejdżanu azerbaigiano

Azerbejdżanka ˌazɛrbɛjˈʤ̑ãŋka n
mieszkanka lub obywatelka Azerbejdżanu azerbaigiana

Azja ˈazʲja n
(geografia, geograficzny) największy kontynent na Ziemi; Asia

Azja Mniejsza ˈazʲja ˈmʲɲɛ̇jʃa pn
(geografia, geograficzny) półwysep w zachodniej Azji, tworzący pomost lądowy łączący ten kontynent z Europą; Asia Minore

Azja Południowo-Wschodnia n
(geografia, geograficzny) region Azji składający się z Półwyspu Indochińskiego i Archipelagu Malajskiego z wyspami filipińskimi, obejmujący Birmę, Tajlandię, Kambodżę, Laos, Wietnam, Malezję, Singapur, Indonezję, Timor Wschodni, Brunei i Filipiny; Sud-est asiatico

Azjata aˈzʲjata n
mieszkaniec kontynentu azjatyckiego asiatico

Azjatka aˈzʲjatka n
mieszkanka Azji asiatica

Azory aˈzɔrɨ pn
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Atlantyckim, region autonomiczny Portugalii; Azzorre

Ałapajewsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie swierdłowskim, na Uralu, położone nad rzeką Nejwą; Alapaevsk

Babilonia ˌbabʲiˈlɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo semickie w Mezopotamii, na terenie obecnego Iraku; Babilonia

Babol pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iranie, w ostanie Mazandaran; Babol

Badenia-Wirtembergia ˌbadɛ̃ɲa‿vʲirtɛ̃mˈbɛrʲɟja pn
(geografia, geograficzny) kraj związkowy w południowej części Niemiec Baden-Württemberg Baden-Vurtemberga

Bagdad ˈbaɡdat pn
(geografia, geograficzny) stolica Iraku; Bagdad

Baghlan pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-wschodnim Afganistanie; Baghlan

Bahamczyk baˈxãmʧ̑ɨk n
obywatel Bahamów bahamense

Bahamka baˈxãmka n
obywatelka Bahamów bahamense

Bahamy baˈxãmɨ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo wyspiarskie w Ameryce Północnej; Bahamas

Bahrajn ˈbaxrajn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Manama; Bahrain Bahrein

Bahranka baxˈrãŋka n
obywatelka Bahrajnu bahreinita bahrainita

Bahrańczyk baxˈrãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Bahrajnu bahreinita bahrainita

Baje pn
(geografia, geograficzny) miasto nad Zatoką Neapolitańską w Kampanii, słynne uzdrowisko już w czasach starożytnych; Baia

Bajkał ˈbajkaw pn
(geografia, geograficzny) jezioro w Azji, najstarsze i najgłębsze na świecie; Bajkal

Baku ˈbaku pn
(geografia, geograficzny) stolica Azerbejdżanu; Baku

Balbina balˈbʲĩna pn
imię żeńskie; Balbina

Baldwin ˈbaldvʲĩn pn
imię męskie pochodzenia germańskiego; Baldovino

Baltazar balˈtazar pn
imię męskie; Baldassarre

Bamako bãˈmakɔ pn
(geografia, geograficzny) stolica Mali; Bamako

Bamberg pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Niemczech, w Bawarii; Bamberga

Bamian pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Afganistanie, w górach Hindukusz; Bamiyan

Bandar Seri Begawan ˈbʌndərˈsɛribəˈgɑwən pn
(geografia, geograficzny) stolica Brunei; Bandar Seri Begawan

Bandżul ˈbãn͇ʤ̑ul pn
(geografia, geograficzny) stolica Gambii; Banjul

Bangi ˈbãŋʲɟi pn
stolica Republiki Środkowoafrykańskiej; Bangui

Bangkok ˈbãŋkːɔk pn
(geografia, geograficzny) stolica Tajlandii; Bangkok

Bangladesz bãŋɡˈladɛʃ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Dhace; Bangladesh

Barabasz baˈrabaʃ pn
(biblijny) imię męskie; Barabba

Baran ˈbarãn pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) pierwszy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 marca do 19 (20) kwietnia; Ariete
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią i zimą; Ariete

Baranek Boży baˈrãnɛɡ ˈbɔʒɨ pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześc. symboliczny tytuł Jezusa Chrystusa, nawiązujący do jego ofiary na krzyżu i starotestamentowych proroctw; Agnello di Dio

Barbados barˈbadɔs pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej; Barbados

Barbara barˈbara pn
imię żeńskie; Barbara

Barcelona ˌbarʦ̑ɛˈlɔ̃na pn
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii, stolica Katalonii; Barcellona

Bari bari pn
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, stolica Apulii; Bari

Barnaba barˈnaba pn
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia aramejskiego; Barnaba

Bartłomiej bartˈwɔ̃mʲjɛ̇j pn
imię męskie; Bartolomeo

Basilicata pn
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w południowych Włoszech z ośrodkiem administracyjnym w Potenzy; Basilicata

Bask bask n
członek narodu zamieszkującego tereny na granicy Hiszpanii i Francji nad Zatoką Biskajską; basco

Baskijka baˈsʲcijka n
(etnografia, etnograficzny) kobieta z ludu Basków, przedstawicielka narodu zamieszkującego tereny na pograniczu Hiszpanii i Francji nad Zatoką Biskajską basca

Basra pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowym Iraku, położone nad rzeką Szatt al-Arab; Bassora

Basseterre ˌbasːɛˈtɛrːɛ pn
(geografia, geograficzny) stolica Saint Kitts i Nevis; Basseterre

Bastia pn
(geografia, geograficzny) (administracja) główne miasto handlowe i przemysłowe na Korsyce we Francji; Bastia

Baszan pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północnej Palestynie, równina na wschód od rowu Jordanu; Basan

Baszkiria pn
(geografia, geograficzny) autonomiczna republika, wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej; Baschiria

Bawarczyk baˈvarʧ̑ɨk n
mieszkaniec Bawarii bavarese

Bawaria baˈvarʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kraj związkowy w południowej części Republiki Federalnej Niemiec ze stolicą w Monachium; Baviera

Bawarka baˈvarka n
mieszkanka Bawarii bavarese

Bazylea ˌbazɨˈlɛa pn
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii; Basilea

Bazyli baˈzɨlʲi pn
imię męskie; Basilio

Bazylisa pn
rzadkie polskie imię żeńskie pochodzenia greckiego; Basilissa Basilla

Bałaszow pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Rosji, w obwodzie saratowskim, położone nad rzeką Chopior; Balašov

Bałaszycha pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w obwodzie moskiewskim, położone na wschód od Moskwy; Balašicha

Bałkany bawˈkãnɨ pn
(geografia, geograficzny) region Europy, obejmujący w przybliżeniu obszar Półwyspu Bałkańskiego; Balcani

Bałtyka bawˈtɨka pn
(geologia, geologiczny) kraton stanowiący do końca ordowiku samodzielny kontynent; Baltica

Beata bɛˈata pn
polskie imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Beata

Beatrycze ˌbɛaˈtrɨʧ̑ɛ pn
polskie imię żeńskie pochodzenia włoskiego; Beatrice

Bejrut ˈbɛjrut pn
(geografia, geograficzny) miasto w Azji, stolica Libanu; Beirut

Belfast ˈbɛlfast pn
(geografia, geograficzny) stolica Irlandii Północnej, Belfast

Belfort pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Francji, w regionie Burgundia-Franche-Comté; Belfort

Belg bɛlk n
obywatel Belgii belga

Belgia ˈbɛlʲɟja n
(geografia, geograficzny) państwo w Europie Zachodniej ze stolicą w Brukseli; Belgio

Belgijka bɛlʲˈɟijka n
obywatelka Belgii belga

Belgrad ˈbɛlɡrat pn
stolica Serbii; Belgrado

Belize bɛˈlʲizɛ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państw w Ameryce Środkowej ze stolicą w Belmopan; Belize

Belizenka ˌbɛlʲiˈzɛ̃nka n
obywatelka Belize beliziana

Belizeńczyk ˌbɛlʲiˈzɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Belize beliziano

Belmopan bɛlˈmɔpãn pn
(geografia, geograficzny) stolica Belize; Belmopan

Benedykt bɛ̃ˈnɛdɨkt pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Benedetto Benito

Benedykta ˌbɛ̃nɛˈdɨkta pn
imię żeńskie; Benedetta

Benewent pn
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Kampania, w prowincji Benewent (1.2); Benevento

Bengal pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Azji Południowej, w Indiach i Bangladeszu, we wschodniej części Niziny Hindustańskiej, nad Zatoką Bengalską; Bengala

Beniamin bɛ̃ˈɲjãmʲĩn pn
polskie imię męskie hebrajskiego pochodzenia; Beniamino

Benin ˈbɛ̃ɲĩn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Benin

Beninka bɛ̃ˈɲĩŋka n
obywatelka Beninu beninese

Benińczyk bɛ̃ˈɲĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Beninu beninese

Bergamo pn
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, w regionie Lombardia; Bergamo
(geografia, geograficzny) (administracja) gmina we Włoszech, w regionie Lombardia ze stolicą w Bergamo (1.1) Bergamo
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja we Włoszech, w regionie Lombardia ze stolicą w Bergamo (1.1); Bergamo

Berlin ˈbɛrlʲĩn pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Niemiec; Berlino

Berlin Zachodni ˈbɛrlʲĩn zaˈxɔdʲɲi n
(historia, historyczny, historycznie) enklawa na obszarze NRD istniejąca w latach 1949–1990, położona w zachodniej części Berlina; Berlino Ovest

Bermudy bɛrˈmudɨ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii na Bermudach (1.2); Bermuda
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Atlantyckim, w Ameryce Środkowej Bermude

Bernard ˈbɛrnart pn
imię męskie; Bernardo

Bernardyn bɛrˈnardɨ̃n pn
imię męskie; Bernardino

Berno ˈbɛrnɔ pn
(geografia, geograficzny) stolica Szwajcarii; Berna

Berta ˈbɛrta pn
imię żeńskie; Berta

Beskidy pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Karpatach zewnętrznych; Beschidi

Betesda pn
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) nazwa antycznej sadzawki zlokalizowanej w północnej części starej Jerozolimy; Betzaeta

Betlejem bɛˈtlɛjɛ̃m pn
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej części Palestyny; Betlemme

Bhutan ˈbutãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Thimphu; Bhutan

Bhutanka buˈtãŋka n
obywatelka Bhutanu bhutanese

Bhutańczyk buˈtãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Bhutanu bhutanese

Białorusin ˌbʲjawɔˈruɕĩn n
osoba narodowości białoruskiej, obywatel Białorusi, mieszkaniec Białorusi bielorusso

Białorusinka ˌbʲjawɔruˈɕĩŋka n
kobieta lub dziewczyna narodowości białoruskiej, obywatelka Białorusi, mieszkanka Białorusi bielorussa

Białoruś bʲjaˈwɔruɕ n
(geografia, geograficzny) państwo w Europie; Bielorussia

Biały Drin pn
(geografia, geograficzny) rzeka w zachodnim Kosowie i północnej Albanii, w zlewisku Morza Adriatyckiego; Beli Drim

Bibiana bʲiˈbʲjãna pn
(geografia, geograficzny) miejscowość we Włoszech, w regionie Piemont, w prowincji Turyn; Bibiana
imię żeńskie; Bibiana

Biblia ˈbʲiblʲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiór ksiąg, spisanych pierwotnie po hebrajsku, aramejsku i grecku, uznawany przez żydów i chrześcijan za natchnione przez Boga; Bibbia

Biełaja pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Baszkirii, lewy dopływ Kamy w dorzeczu Wołgi; Belaja

Biełogorsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie amurskim, nad Tomem; Belogorsk

Biełorieck pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Republice Baszkirii, w Rosji; Beloreck

Biełowo pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie kemerowskim; Belovo

Birma ˈbʲirma pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (zobacz) Mjanma Birmania

Birmanka bʲirˈmãŋka n
obywatelka Mjanmy (Birmy) birmana

Birmańczyk bʲirˈmãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Mjanmy (Birmy) birmano

Bissau ˈbʲisːaw pn
(geografia, geograficzny) stolica Gwinei Bissau; Bissau

Bitynia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Azji Mniejszej, prowincja rzymska; Bitinia

Bitynka n
mieszkanka Bitynii bitina

Bityńczyk n
mieszkaniec Bitynii bitino

Bizancjum bʲiˈzãnʦ̑ʲjũm pn
(historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto nad cieśniną Bosfor, nad zatoką Złotego Rogu; później Konstantynopol; obecnie Stambuł; Bisanzio
termin stosowany przez nowożytnych historyków na określenie cesarstwa bizantyńskiego/cesarstwa bizantyjskiego impero bizantino

Blanka ˈblãnka pn
imię żeńskie; Bianca

Bliski Wschód ˈblʲisʲci ˈfsxut pn
(geografia, geograficzny) obszar na styku Europy, Afryki i południowo-zachodniej Azji; Vicino Oriente

Bliźnięta blʲiʑˈɲɛ̃nta pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) trzeci znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 (22) maja do 20 (21) czerwca; Gemelli
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny zimą i wiosną; Gemelli

Bochum pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu położone w zachodniej części Niemiec; Bochum

Bogarodzica n
(staropolski) (peryfrastyczny) Maria z Nazaretu; Madre di Dio

Bogarodzicielka pn
(teologia, teologiczny) (peryfrastyczny) Maria z Nazaretu; Madre di Dio

Bogota bɔˈɡɔta pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Kolumbii; Bogotà

Bogurodzica n
(staropolski) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (peryfrastyczny) Maria z Nazaretu; Madre di Dio

Boliwia bɔˈlʲivʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej części Ameryki Południowej, ze stolicą w Sucre; Bolivia

Boliwijczyk ˌbɔlʲiˈvʲijʧ̑ɨk n
obywatel Boliwii boliviano

Boliwijka ˌbɔlʲiˈvʲijka n
obywatelka Boliwii boliviana

Bolonia bɔˈlɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) miasto położone między Padem a Apeninami w północnych Włoszech; Bologna

Bolton pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Wielkiej Brytanii, w Anglii; Bolton

Bombaj ˈbɔ̃mbaj pn
(geografia, geograficzny) miasto w Indiach; Mumbai Bombay

Bona ˈbɔ̃na pn
imię żeńskie; Bona

Bonawentura ˌbɔ̃navɛ̃nˈtura pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Bonaventura

Bonifacy ˌbɔ̃ɲiˈfaʦ̑ɨ pn
imię męskie; Bonifacio

Bonn pn
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech; Bonn

Bordeaux bɔʁdo pn
(geografia, geograficzny) miasto we Francji, stolica regionu Akwitania; Bordeaux

Bordżomi pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto uzdrowiskowe w Gruzji, w regionie Samcche-Dżawachetia; Borjomi

Borneo bɔrˈnɛɔ pn
(geografia, geograficzny) wyspa w Archipelagu Malajskim; Borneo

Borys ˈbɔrɨs pn
polskie imię męskie pochodzenia protobułgarskiego; Boris

Borysoglebsk pn
(geografia, geograficzny) miasto w europejskiej części Rosji, w obwodzie woroneskim; Borisoglebsk

Bosfor ˈbɔsfɔr pn
(geografia, geograficzny) cieśnina łącząca Morze Czarne z morzem Marmara, oddzielająca Europę od Azji; Bosforo

Bosra pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Syrii; Bosra

Boston ˈbɔstɔ̃n pn
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych; Boston

Botnia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (dawniej, dawny) kraina historyczna położona nad Zatoką Botnicką, niegdyś w całości pod panowaniem szwedzkim, obecnie podzielona między Szwecję i Finlandię Botnia

Botswana bɔtsˈfãna pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Botswana

Botswanka bɔtsˈfãŋka n
obywatelka Botswany botswana

Botswańczyk bɔtsˈfãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Botswany botswano

Bośnia ˈbɔɕɲa pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region w południowej Europie; Bosnia

Bośnia i Hercegowina ˈbɔɕɲa ˌi‿xɛrʦ̑ɛɡɔˈvʲĩna pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie na Półwyspie Bałkańskim ze stolicą w Sarajewie; Bosnia-Erzegovina Bosnia ed Erzegovina

Bośniaczka bɔɕˈɲaʧ̑ka n
mieszkanka Bośni bosniaca

Bośniak ˈbɔɕɲak n
mieszkaniec Bośni, obywatel Bośni i Hercegowiny bosniaco

Boża Rodzicielka pn
(teologia, teologiczny) (peryfrastyczny) Maria z Nazaretu; Madre di Dio

Boże Narodzenie ˈbɔʒɛ ˌnarɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ pn
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto obchodzone 25 i 26 grudnia, w którym wspomina się narodzenie Jezusa Chrystusa; Natale

Boży Grób pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pozostałości grobu Jezusa Chrystusa w Jerozolimie zamienione w kaplicę Santo Sepolcro

Brasília pn
(geografia, geograficzny) stolica Brazylii; Brasilia

Bratysława ˌbratɨˈswava pn
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Słowacji; Bratislava

Brazylia braˈzɨlʲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Południowej; Brasile

Brazylijczyk ˌbrazɨˈlʲijʧ̑ɨk n
obywatel Brazylii brasiliano

Brazylijka ˌbrazɨˈlʲijka n
obywatelka Brazylii brasiliana

Brazzaville pn
(geografia, geograficzny) stolica Konga; Brazzaville

Brenner pn
(geografia, geograficzny) jedna z najważniejszych alpejskich przełęczy na granicy Austrii i Włoch; passo del Brennero

Brest pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Francji, w regionie Bretania; Brest

Bretania brɛˈtãɲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna i region w północno-zachodniej Francji; Bretagna

Bridgetown pn
(geografia, geograficzny) stolica Barbadosu; Bridgetown

Bristol pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodniej Anglii; Bristol

Bronisław brɔ̃ˈɲiswaf pn
polskie imię męskie pochodzenia słowiańskiego; Bronislao

Brugia pn
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Belgii, ośrodek administracyjny prowincji Flandria Zachodnia; Bruges

Bruksela bruˈksɛla pn
(geografia, geograficzny) stolica Belgii; Bruxelles

Brunei brũˈnɛji pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji; Brunei

Brunejczyk brũˈnɛjʧ̑ɨk n
obywatel Brunei bruneiano

Brunejka brũˈnɛjka n
obywatelka Brunei bruneiana

Brunon ˈbrũnɔ̃n pn
imię męskie; Brunone

Brutus pn
rzadkie imię męskie; Bruto

Brygida brɨˈɟida pn
imię żeńskie; Brigida

Bryzgowia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowo-zachodnich Niemczech, między Renem a Schwarzwaldem; Brisgovia

Bucefał pn
(historia, historyczny, historycznie) koń Aleksandra Wielkiego; Bucefalo

Budapeszt buˈdapɛʃt pn
stolica Węgier; Budapest

Budziszyn buˈʥ̑iʃɨ̃n pn
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnich Niemczech; Bautzen

Buenos Aires pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Argentyny; Buenos Aires

Bug buk pn
(geografia, geograficzny) rzeka płynąca przez terytorium Polski, Ukrainy i Białorusi; Bug Occidentale

Bukareszt buˈkarɛʃt pn
(geografia, geograficzny) stolica Rumunii; Bucarest

Burbonia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna położona na terenie obecnych departamentów Aller i Cher; Borbonese

Burgenland pn
(geografia, geograficzny) (administracja) najbardziej wysunięty na wschód kraj związkowy Austrii; Burgenland

Burgundia burˈɡũndʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna i region administracyjny położony w centralnej Francji; Borgogna

Burkina Faso burʲˈcĩna ˈfasɔ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Afryce; Burkina Faso

Burkinka burʲˈcĩŋka n
obywatelka Burkiny Faso burkinabé

Burkińczyk burʲˈcĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Burkiny Faso burkinabé

Burundi buˈrũndʲi pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Burundi

Burundyjczyk ˌburũnˈdɨjʧ̑ɨk n
obywatel Burundi burundese

Burundyjka ˌburũnˈdɨjka n
obywatelka Burundi burundese

Buszehr pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodnim Iranie, nad Zatoką Perską; Bushehr

Bułgar ˈbuwɡar n
człowiek narodowości bułgarskiej, obywatel Bułgarii, mieszkaniec Bułgarii bulgaro

Bułgaria buwˈɡarʲja n
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie ze stolicą w Sofii; Bulgaria

Bułgarka buwˈɡarka n
kobieta lub dziewczyna narodowości bułgarskiej, obywatelka Bułgarii, mieszkanka Bułgarii bulgara

Bużumbura ˌbuʒũmˈbura pn
(geografia, geograficzny) stolica Burundi; Bujumbura

Byblos pn
(geografia, geograficzny) miasto w środkowym Libanie na wybrzeżu Morza Śródziemnego, centrum administracyjne dystryktu Dżubajl; Biblo

Byk bɨk pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) drugi znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 20 (21) kwietnia do 20 (21) maja Toro
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią i zimą; Toro

Była Jugosłowiańska Republika Macedonii ˈbɨwa ˌjuɡɔswɔˈvʲjä̃j̃ska rɛˈpublʲika ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃ɲji pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa Republiki Macedonii używana przez ONZ Ex Repubblica Jugoslava di Macedonia

Bóg buk n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóg w religii monoteistycznej; Dio

Bóg Ojciec pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: pierwsza osoba Trójcy Świętej; Dio Padre

Błażej ˈbwaʒɛj pn
imię męskie; Biagio

Cambrai pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość we Francji, w regionie Hauts-de-France; Cambrai

Camerata pn
(geografia, geograficzny) (administracja) dzielnica Florencji w północno-wschodniej części miasta Camerata

Canberra pn
(geografia, geograficzny) stolica Australii; Canberra

Cappadocia pn
(geografia, geograficzny) (administracja) gmina we Włoszech, z ośrodkiem administracyjnym w Cappadocii (1.1) Cappadocia
(geografia, geograficzny) miejscowość we Włoszech, w regionie Abruzja, w prowincji L'Aquila; Cappadocia

Caracas kaˈrakas pn
(geografia, geograficzny) stolica Wenezueli; Caracas

Cchinwali pn
(geografia, geograficzny) (administracja) największe miasto i de facto stolica nieuznawanego państwa Osetii Południowej, de iure zaś miasto w Gruzji; Tskhinvali

Cecylia ʦ̑ɛˈʦ̑ɨlʲja pn
imię żeńskie; Cecilia

Cecyliusz pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Cecilio

Cefeusz ʦ̑ɛˈfɛ<sup>w</sup>uʃ pn
(mitologia grecka) król Etiopii, syn Belosa oraz mąż Kasjopei i ojciec Andromedy, po śmierci przeniesiony na firmament jako gwiazdozbiór Cefeusza (2.1); Cefeo
(mitologia grecka) król Tegei, syn Aleosa; jeden z Argonautów; Cefeo
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny cały rok; Cefeo

Celebes pn
(geografia, geograficzny) indonezyjska wyspa na Oceanie Spokojnym wchodząca w skład Archipelagu Malajskiego; Sulawesi

Celestyn pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Celestino

Celia pn
imię żeńskie; Celia

Celina ʦ̑ɛˈlʲĩna pn
imię żeńskie; Celia

Celius pn
(geografia, geograficzny) jedno z siedmiu wzgórz, na których wznosił się starożytny Rzym, położone między Eskwilinem a Awentynem; Celio

Centaur ˈʦ̑ɛ̃ntawr pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Centauro

Cetynia pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Czarnogórze, kolebka państwowości czarnogórskiej; Cettigne

Ceuta pn
(geografia, geograficzny) hiszpańskie miasto będące eksklawą Maroka, Ceuta

Cezarea pn
(geografia, geograficzny) nazwa szeregu miast i miejscowości na terenie historycznego Imperium Rzymskiego; Cesarea

Cezarea Filipowa pn
(geografia, geograficzny) starożytne miasto w Palestynie, w Galilei; Cesarea di Filippo

Cezarea Kapadocka pn
(geografia, geograficzny) starożytne miasto w Azji Mniejszej, w Kapadocji; Cesarea in Cappadocia

Cezary ʦ̑ɛˈzarɨ pn
imię męskie; Cesare

Chalcedon pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w Bitynii, na terenie dzisiejszego Stambułu; Calcedone

Chaldejczyk n
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) członek starożytnego ludu semickiego; caldeo

Chamor pn
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia semickiego; jedno z imion biblijnych Camor

Chanka pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) jezioro przepływowe w dalekowschodniej części Azji, położone na pograniczu Rosji i Chin, na północ od Władywostoku; Lago Chanka

Chantajka pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Kraju Krasnojarskim, prawy dopływ Jeniseju Chantajka

Charków ˈxarkuf pn
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej części Ukrainy; Kharkiv Kharkov

Cheronea ˌxɛrɔ̃ˈnɛa pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) greckie miasto w zachodniej Beocji; Cheronea

Cheroneja ˌxɛrɔ̃ˈnɛja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) greckie miasto w zachodniej Beocji; Cheronea

Chersoń pn
(geografia, geograficzny) miasto na południu Ukrainy, nad Dnieprem, stolica obwodu chersońskiego; Cherson

Cherubin pn
imię męskie; Cherubino

Chetyta n
(starożytność) obywatel starożytnego państwa hetyckiego; eteo hittita hittito ittita ittito

Chewsuretia pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna i geograficzna położona w północno-wschodniej Gruzji; Khevsureti

Chile ˈʧ̑ʲilɛ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej; Cile

Chilijczyk ʧ̑ʲiˈlʲijʧ̑ɨk n
obywatel Chile cileno

Chilijka ʧ̑ʲiˈlʲijka n
obywatelka Chile cilena

Chinka ˈçĩŋka n
kobieta lub dziewczyna narodowości chińskiej, obywatelka lub mieszkanka Chin cinese

Chiny ˈçĩnɨ pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji; Cina

Chittyta n
(starożytność) obywatel starożytnego państwa chittyckiego; eteo hittita hittito ittita ittito

Chiwa pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto nad rzeką Amu-darią w wilajecie chorezmijskim Uzbekistanu w Azji Środkowej; Khiva

Chiłok pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Selengi; Chilok

Chińczyk ˈçĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Chin cinese
osoba narodowości chińskiej; cinese

Chińska Republika Ludowa ˈçĩj̃ska rɛˈpublʲika luˈdɔva pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Chin; Repubblica Popolare Cinese

Chloe pn
imię żeńskie pochodzenia greckiego; Cloe

Chocim pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na zachodniej Ukrainie, w obwodzie czerniowieckim, położone nad Dniestrem; Chotyn

Chodżent pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Tadżykistanie, stolica wilajetu sogdyjskiego, położone nad Syr-darią; Chujand

Choj pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Iranie, w ostanie Azerbejdżan Zachodni; Khoy

Chorezm pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) historyczna kraina nad dolną Amu-darią, obejmująca obszar dzisiejszego Uzbekistanu, Turkmenistanu i Kazachstanu; Corasmia

Chorog pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Tadżykistanie, położone u ujścia rzeki Ghunt do rzeki Pandż; Choruǧ

Chorwacja xɔrˈvaʦ̑ʲja n
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej części Europy ze stolicą w Zagrzebiu; Croazia

Chorwat ˈxɔrvat n
człowiek narodowości chorwackiej, obywatel Chorwacji, mieszkaniec Chorwacji croato

Chorwatka xɔrˈvatka n
kobieta lub dziewczyna narodowości chorwackiej, obywatelka Chorwacji, mieszkanka Chorwacji croata

Chronos pn
(mitologia grecka) bóstwo pogańskie, bóg czasu; Chronos

Chrystus ˈxrɨstus pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł, przydomek Jezusa z Nazaretu; Cristo

Chrystus Pan pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (zobacz) Jezus Chrystus Cristo Signore

Chryzostom xrɨˈzɔstɔ̃m pn
polskie imię męskie pochodzenia greckiego; Grisostomo

Compiègne pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Francji, miejsce podpisania zawieszeń broni w dwóch wojnach światowych; Compiègne

Cygan ˈʦ̑ɨɡãn n
(etnografia, etnograficzny) mężczyzna narodowości cygańskiej (romskiej); zingaro gitano zigano zingano

Cypr ʦ̑ɨpr̥ pn
(geografia, geograficzny) duża wyspa położona we wschodniej części Morza Śródziemnego; Cipro
(geografia, geograficzny) europejskie państwo na wyspie Cypr (1.1), ze stolicą w Nikozji; Cipro

Cyprian ˈʦ̑ɨprʲjãn pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Cipriano

Cypryjczyk ʦ̑ɨˈprɨjʧ̑ɨk n
mieszkaniec Cypru cipriota

Cypryjka ʦ̑ɨˈprɨjka pn
obywatelka Cypru cipriota

Cyrena pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto położone w północnej Libii, w prowincji Cyrenajka; współcześnie stanowisko archeologiczne; Cirene

Cyrenajka ˌʦ̑ɨrɛ̃ˈnajka pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północno-wschodniej Libii na wybrzeżu Morza Śródziemnego; Cirenaica

Cyrkiel ˈʦ̑ɨrʲcɛl pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów na niebie południowym; Compasso

Cyryl ˈʦ̑ɨrɨl pn
polskie imię męskie pochodzenia greckiego; Cirillo

Czad ʧ̑at pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej Afryce ze stolicą w Ndżamenie; Ciad
(geografia, geograficzny) zanikające jezioro w Afryce na pograniczu Nigerii, Nigeru, Kamerunu i Czadu (1.1); Ciad

Czadyjczyk ʧ̑aˈdɨjʧ̑ɨk n
obywatel Czadu ciadiano

Czadyjka ʧ̑aˈdɨjka n
obywatelka Czadu ciadiana

Czapajewsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie samarskim, nad rzeką Czapajewką dopływem Wołgi; Čapaevsk

Czarnogóra ˌʧ̑arnɔˈɡura n
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Podgoricy; Montenegro

Czarnogórzec ˌʧ̑arnɔˈɡuʒɛʦ̑ n
człowiek narodowości czarnogórskiej, obywatel Czarnogóry, mieszkaniec Czarnogóry montenegrino

Czarny Drin pn
(geografia, geograficzny) rzeka w zachodniej Macedonii i północno-wschodniej Albanii, wypływająca jako niewielka rzeka z północnego brzegu Jeziora Ochrydzkiego; Drin Nero

Czarysz pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, lewy dopływ Obu; Čaryš

Czaun pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, uchodzi do Zatoki Czauńskiej Morza Wschodniosyberyjskiego; Čaun

Czech ʧ̑ɛx n
człowiek narodowości czeskiej, obywatel Czech (Republiki Czeskiej), mieszkaniec Czech; ceco
obywatel Czech (krainy historycznej Czechy) boemo

Czechosłowacja ˌʧ̑ɛxɔswɔˈvaʦ̑ʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo istniejące w latach 1918–1938 i 1945–1992, w Europie Środkowej; Cecoslovacchia

Czechy ˈʧ̑ɛxɨ pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Czechach (1.1); Boemia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej ze stolicą w Pradze; Cechia

Czeczenia ʧ̑ɛˈʧ̑ɛ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) republika na Kaukazie wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej; Cecenia

Czepca pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w europejskiej części Rosji, przepływa przez terytorium Udmurcji i obwodu kirowskiego; główny lewy dopływ Wiatki; Čepca

Czeszka ˈʧ̑ɛʃka n
osoba płci żeńskiej narodowości czeskiej, obywatelka Czech, mieszkanka Czech ceca

Czona pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji; w obwodzie irkuckim i Jakucji; prawy dopływ Wiluja; Čona

Czumysz pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, prawy dopływ Obu; Čumyš

Czuna pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji w obwodzie irkuckim, wraz z Biriusą tworzy Tasiejewę; Čuna

Czusowaja pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w europejskiej części Rosji, uchodzi do Zbiornika Kamskiego; Čusovaja

Czusowoj pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Rosji, w Kraju Permskim, na Uralu, nad Czusową; Čusovoj

DNA dɛ‿ɛ̃n‿ˈa acronym
= (biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) kwas deoksyrybonukleinowy, kwas biorący udział w biosyntezie białka i przenoszeniu cech dziedzicznych DNA

Dafne ˈdafnɛ pn
(mitologia, mitologiczny) postać z mitów greckich, nimfa, która adorowana przez Apolla zamieniła się w drzewo laurowe; Dafne

Dagestan daˈɡɛstãn n
(geografia, geograficzny) republika autonomiczna wchodząca w skład Rosji; Daghestan

Dagestanka n
(etnografia, etnograficzny) obywatelka Dagestanu daghestana

Dagestańczyk n
(etnografia, etnograficzny) mieszkaniec Dagestanu daghestano

Dakota Południowa daˈkɔta ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
(geografia, geograficzny) stan w środkowo-północnej części Stanów Zjednoczonych; Dakota del Sud

Dakota Północna daˈkɔta puwˈnɔʦ̑na pn
(geografia, geograficzny) stan na północy Stanów Zjednoczonych; Dakota del Nord

Daleki Wschód daˈlɛci ˈfsxut n
(geografia, geograficzny) nazwa stosowana dla określenia obszaru wschodniej Azji, ciągnącego się wzdłuż wybrzeży Pacyfiku; Estremo Oriente

Dalmacja dalˈmaʦ̑ʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na wschodnim wybrzeżu Adriatyku, na obszarze dzisiejszej Chorwacji, Bośni i Hercegowiny oraz Czarnogóry; Dalmazia

Dalmatynka ˌdalmaˈtɨ̃nka n
mieszkanka Dalmacji dalmata

Dalmatyńczyk ˌdalmaˈtɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
mieszkaniec Dalmacji dalmata

Damaszek dãˈmaʃɛk pn
(geografia, geograficzny) stolica Syrii; Damasco

Damian ˈdãmʲjãn pn
imię męskie; Damiano

Dania ˈdãɲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie ze stolicą w Kopenhadze; Danimarca

Daniel ˈdãɲɛl pn
imię męskie pochodzenia hebrajskiego; Daniele

Daniela pn
imię żeńskie pochodzenia hebrajskiego; Daniela

Daria ˈdarʲja pn
imię żeńskie; Daria

Dariusz ˈdarʲjuʃ pn
imię męskie pochodzenia staroperskiego; Dario

Darmstadt pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Niemczech, w Hesji; Darmstadt

Daszoguz pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Turkmenistanie przy granicy z Uzbekistanem; Daşoguz

Dawid ˈdavʲit pn
imię męskie; Davide

Debora pn
(biblijny) starotestamentowa prorokini pochodząca z plemienia Naftalego; Debora
imię żeńskie pochodzenia semickiego; Debora

Deimos dɛˈ<sup>j</sup>ĩmɔs pn
(astronomia, astronomiczny) mniejszy i dalszy z dwóch księżyców Marsa; Deimos

Dejmos pn
(mitologia grecka) bóg i uosobienie trwogi, towarzysz Aresa na polu bitwy; Deimos

Delfin ˈdɛlfʲĩn pn
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór na niebie w pobliżu równika; Delfino

Dema pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Baszkortostanie i obwodzie orenburskim, uchodzi do Biełej w dorzeczu Wołgi; Dëma

Demawend pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Iranie, w ostanie Teheran; Damavand

Demetriusz dɛ̃ˈmɛtrʲjuʃ pn
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia greckiego; Demetrio

Demokratyczna Republika Konga ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑na rɛˈpublʲika ˈkɔ̃ŋɡa pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce; Repubblica Democratica del Congo

Demokratyczna Republika Wysp Świętego Tomasza i Książęcej ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑na rɛˈpublʲika ˈvɨspʲ ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ tɔ̃ˈmaʃa ˌi‿cɕɔ̃w̃ˈʒɛ̃nʦ̑ɛj pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pełna, oficjalna nazwa Wysp Świętego Tomasza i Książęcej – państwa w Afryce Repubblica Democratica di São Tomé e Príncipe

Dezful pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodnim Iranie, w ostanie Chuzestan; Dezful

Diana ˈdʲjãna pn
(mitologia rzymska) bogini łowów i przyrody (m.in. świata roślinnego i zwierzęcego, gór, lasów, gajów, źródeł leczniczych), utożsamiana z grecką Artemidą; Diana
imię żeńskie; Diana

Diemjanka pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, prawy dopływ Irtysza; Dem'janka

Dijon pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i gmina we Francji, w regionie Burgundia, którego jest historyczną stolicą; Digione

Diogenes dʲjɔˈɡɛ̃nɛs pn
greckie imię męskie; Diogene
(filozofia, filozoficzny) starożytny grecki filozof o przydomku Pies, pochodzący z Synopy, głosiciel ubóstwa i powrotu do natury, prekursor cyników; Diogene

Dioma pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Baszkortostanie i obwodzie orenburskim, uchodzi do Biełej w dorzeczu Wołgi; Dëma

Dniepr dʲɲɛpr̥ pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w obwodzie dniepropetrowskim na Ukrainie Dnipro
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka uchodząca do Morza Czarnego, przepływająca przez Rosję, Białoruś i Ukrainię; Nipro Dnepr

Doha pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Kataru Doha

Dolina Aosty dɔˈlʲĩna ːˈɔstɨ pn
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i autonomiczny region administracyjny w północno-zachodnich Włoszech; Valle d'Aosta

Dolna Austria pn
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w północnej Austrii; Bassa Austria

Dolny Śląsk pn
(geografia, geograficzny) część Śląska położona w południowo-zachodniej Polsce oraz w północnej części Czech; Bassa Slesia

Dolomity pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w północno-wschodniej części Włoch; Dolomiti

Dominik dɔ̃ˈmʲĩɲik pn
imię męskie; Domenico

Dominika ˌdɔ̃mʲĩˈɲika pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej na wyspie Dominika (1.2), ze stolicą w Roseau; Dominica
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Karaibskim w grupie Wysp Zawietrznych Domenica

Dominikana ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãna pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Środkowej; Dominicana Repubblica Dominicana

Dominikanin ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãɲĩn n
obywatel Dominikany dominicano

Dominikanka ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãnka n
obywatelka Dominikany dominicana

Dominikańczyk ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Dominiki dominicano

Donat pn
imię męskie; Donato

Dorota dɔˈrɔta pn
polskie imię żeńskie pochodzenia greckiego; Dorotea

Drawa pn
(geografia, geograficzny) rzeka w północnych Włoszech, południowej Austrii, wschodniej Słowenii i północnej Chorwacji, stanowi część granicy chorwacko-węgierskiej, prawy dopływ Dunaju ; Drava

Drezno ˈdrɛznɔ pn
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnich Niemczech; Dresda

Droga Mleczna ˈdrɔɡa ˈmlɛʧ̑na pn
(astronomia, astronomiczny) pas ze skupiskiem gwiazd widoczny na nocnym niebie Via Lattea

Dublin ˈdublʲĩn pn
(geografia, geograficzny) stolica Irlandii; Dublino

Dubrownik duˈbrɔvʲɲik pn
(geografia, geograficzny) portowe miasto na południu Chorwacji, nad Adriatykiem; Ragusa

Duch Święty ˈduç ˈɕfʲjɛ̃ntɨ pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: trzecia osoba Trójcy Świętej; Spirito Santo

Dudinka pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, ośrodek administracyjny dawnego Tajmyrskiego (Dołgańsko-Nienieckiego) Okręgu Autonomicznego, w Kraju Krasnojarskim, nad Dudinką (1.2) i Jenisejem; Dudinka

Dudypta pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji w Kraju Krasnojarskim, prawy dopływ Piasiny; Dudypta

Duisburg pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto położone w zachodniej części Niemiec, w Zagłębiu Ruhry; Duisburg

Dunaj ˈdũnaj pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Europie; Danubio

Dunka ˈdũŋka n
kobieta lub dziewczyna narodowości duńskiej lub obywatelka Danii danese

Duńczyk ˈdũj̃n͇ʧ̑ɨk n
człowiek narodowości duńskiej, obywatel Danii, mieszkaniec Danii danese

Dydak pn
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia greckiego; Diego

Dzieciątko n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Chrystus jako dziecko Gesù Bambino il bambinello Gesù

Dzielnica Łacińska pn
(geografia, geograficzny) (administracja) uniwersytecka dzielnica Paryża; Quartiere Latino

Dziewica Maryja pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (peryfrastyczny) Maria z Nazaretu; Vergine Maria

Dzukia pn
(geografia, geograficzny) jeden z regionów etnograficznych Litwy w południowej części kraju a także na Białorusi i w niewielkiej części w Polsce, znajdują się tutaj największe miasta litewskie jak Wilno czy Kowno; Dzūkija

Dżakarta ʤ̑aˈkarta pn
(geografia, geograficzny) stolica Indonezji; Giacarta

Dżalalabad pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Afganistanie, nad rzeką Kabul; Jalalabad

Dżanin ˈʤ̑ãɲĩn pn
(geografia, geograficzny) miasto położone na północy Zachodniego Brzegu na terenie Autonomii Palestyńskiej; Jenin

Dżibuti ʤ̑ʲiˈbutʲi pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Gibuti
(geografia, geograficzny) stolica Dżibuti (1.1); Gibuti

Dżyzak pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Uzbekistanie, stolica wilajetu dżyzackiego; Jizzax

EBOR ˈɛbɔr acronym
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju; BERS

EBOiR ɛbɔˈir acronym
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju; BERS

EKUZ acronym
= (administracja) Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego; TEAM

ESBC ˌɛ‿ːz‿bɛ‿ˈʦ̑ɛ acronym
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejski System Banków Centralnych; SEBC

Ebro ˈɛbrɔ pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Hiszpanii; Ebro

Edam pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Holandii, w prowincji Holandia Północna; Edam

Edmund ˈɛdmũnt pn
imię męskie; Edmondo

Edom ˈɛdɔ̃m pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w starożytnym Lewancie na południe od Morza Martwego; Edom

Edward ˈɛdvart pn
imię męskie; Edoardo Eduardo

Edynburg ɛˈdɨ̃nburk pn
(geografia, geograficzny) stolica Szkocji, Edinburgo Edimburgo

Edyta ɛˈdɨta pn
polskie imię żeńskie; Editta

Efraim pn
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) biblijne imię męskie Efraim
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) nazwa jednego z dawnych plemion Izraela Efraim
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) jeden z regionów Izraela w środkowej części tego kraju Efraim

Egina ɛˈɟĩna pn
(geografia, geograficzny) wyspa grecka na Morzu Egejskim, w archipelagu Wysp Argosarońskich; Egina

Egipcjanin ˌɛɟipˈʦ̑ʲjä̃ɲĩn n
mieszkaniec Egiptu egiziano

Egipcjanka ˌɛɟipˈʦ̑ʲjãŋka n
mieszkanka Egiptu egiziana

Egipt ˈɛɟipt pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce i częściowo w Azji, ze stolicą w Kairze; Egitto

Eklezjastes pn
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) Księga Koheleta Ecclesiaste
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny żydowski pisarz, autor Księgi Koheleta; Ecclesiaste

Ekwador ɛˈkfadɔr pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Quito; Ecuador

Ekwadorczyk ˌɛkfaˈdɔrʧ̑ɨk n
obywatel Ekwadoru ecuadoriano

Ekwadorka ˌɛkfaˈdɔrka n
obywatelka Ekwadoru ecuadoriana

Ela pn
(geografia, geograficzny) dolina na Szefeli w Judei; Elah
biblijne imię męskie; Ela

Elba ˈɛlba pn
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Tyrreńskim, położona między Półwyspem Apenińskim a Korsyką; Elba

Eleonora ˌɛlɛɔ̃ˈnɔra pn
imię żeńskie; Eleonora

Elgi pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji; lewy dopływ Indygirki; Ėl'gi

Eliasz ˈɛlʲjaʃ pn
(rzadki, rzadko używany) imię męskie; Elia

Eligiusz ɛˈlʲiɟuʃ pn
imię męskie; Eligio

Elred pn
imię męskie Aelredo

Elżbieta ɛlʒˈbʲjɛta pn
polskie imię żeńskie pochodzenia hebrajskiego; Elisabetta

Emanuel ˌɛ̃mãˈnu<sup>w</sup>ɛl pn
polskie imię męskie pochodzenia semickiego; Emanuele

Emerencjana pn
rzadkie polskie imię żeńskie pochodzenia łacińskiego Emerenziana

Emeryk ɛ̃ˈmɛrɨk pn
imię męskie; Amerigo

Emil ˈɛ̃mʲil pn
imię męskie; Emilio

Emilia ɛ̃ˈmʲilʲja pn
imię żeńskie; Emilia

Emilia-Romania ˌɛ̃mʲilʲja‿rɔ̃ˈmãɲja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w północnych Włoszech; Emilia-Romagna

Emilian ɛ̃ˈmʲilʲjãn pn
imię męskie; Emiliano

Emmanuel pn
polskie imię męskie pochodzenia semickiego; Emanuele

Eneasz pn
(mitologia grecka) (mitologia rzymska) syn Anchizesa, bohater wojny trojańskiej, jego dalecy potomkowie Romulus i Remus mieli założyć Rzym; Enea

Engelbert ɛ̃ŋˈɡɛlbɛrt pn
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia germańskiego; Engelberto

Eolia ɛˈɔlʲja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na północno-zachodnim wybrzeżu Azji Mniejszej; Eolia Eolide
(mitologia grecka) skalista wyspa pływająca po morzu i otoczona wałem ze spiżu, identyfikowana ze Stromboli lub Lipari; siedziba władcy wiatrów, Eola; Eolia

Eos ˈɛɔs pn
(mitologia grecka) bogini i uosobienie zorzy porannej, brzasku oraz świtu, utożsamiana z rzymską Aurorą; Eos

Epir pn
(geografia, geograficzny) górzysta kraina położona w północno-zachodniej części Grecji i południowej Albanii, nad Morzem Jońskim; Epiro

Erazm ˈɛrasm̥ pn
imię męskie; Erasmo

Eris ˈɛrʲis pn
(astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 136199; Eris
(mitologia grecka) bogini i uosobienie niezgody, kłótni, sporu i rywalizacji oraz towarzyszka Aresa na polu bitwy, utożsamiana z rzymską Dyskordią; Eris

Erydan ɛˈrɨdãn pn
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór równikowy i nieba południowego; zawiera jasną gwiazdę – Achernara; w Polsce widoczny częściowo zimą; góruje o północy w listopadzie; jedna z największych konstelacji; Eridano

Erytrea ˌɛrɨˈtrɛa pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo we wschodniej Afryce ze stolicą w Asmarze; Eritrea

Erytrejczyk ˌɛrɨˈtrɛjʧ̑ɨk n
obywatel Erytrei eritreo

Erytrejka ˌɛrɨˈtrɛjka n
obywatelka Erytrei eritrea

Erywań ɛˈrɨvãɲ pn
(geografia, geograficzny) stolica Armenii; Erevan

Eskwilin pn
(geografia, geograficzny) wzgórze w Rzymie; Esquilino

Estera ɛˈstɛra pn
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie; Ester

Estonia ɛˈstɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie; Estonia

Estonka ɛˈstɔ̃ŋka n
kobieta lub dziewczyna narodowości estońskiej estone

Estończyk ɛˈstɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
człowiek narodowości estońskiej, obywatel Estonii, mieszkaniec Estonii estone

Etiopczyk ɛˈtʲjɔpʧ̑ɨk n
obywatel Etiopii etiope etiopico

Etiopia ɛˈtʲjɔpʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce; Etiopia

Etiopka ɛˈtʲjɔpka n
obywatelka Etiopii etiope etiopica

Etna pn
(geografia, geograficzny) czynny wulkan położony na Sycylii, we Włoszech; Etna

Etolia ɛˈtɔlʲja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w starożytnej Grecji Etolia

Etruria ɛˈtrurʲja pn
(starożytność) (geografia, geograficzny) starożytna kraina w środkowej Italii nad Morzem Tyrreńskim, zasiedlona przez Etrusków w I tys. p.n.e., podbita przez Rzymian w III w. p.n.e.; Etruria

Etrusk ˈɛtrusk pn
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) przedstawiciel starożytnego ludu zamieszkującego Etrurię w środkowej Italii, wykształconego między XI a IX wiekiem p.n.e. etrusco

Etruska ɛˈtruska n
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) przedstawicielka starożytnego ludu zamieszkującego Etrurię w środkowej Italii, wykształconego między XI a IX wiekiem p.n.e. etrusca

Eubeja pn
(geografia, geograficzny) przybrzeżna wyspa grecka w zachodniej części Morza Egejskiego; Negroponte Eubea Evia

Eufemia ɛwˈfɛ̃mʲja pn
polskie imię żeńskie pochodzenia greckiego; Eufemia

Eufrat ˈɛwfrat pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Azji, przepływa przez Turcję, Syrię i Irak; Eufrate

Eugenia ɛwˈɡɛ̃ɲja pn
imię żeńskie; Eugenia

Eugeniusz ɛwˈɡɛ̃ɲuʃ pn
imię męskie; Eugenio

Euklides ɛwˈklʲidɛs pn
grecki matematyk; Euclide

Eunika ɛwʲˈɲika pn
imię żeńskie; Eunice

Eurazja ɛwˈrazʲja n
(geografia, geograficzny) największy kontynent na Ziemi, podzielony umownie na Europę i Azję; Eurasia

Europa ɛwˈrɔpa pn
(geografia, geograficzny) część świata położona na półkuli północnej, stanowiąca razem z Azją kontynent zwany Eurazją; Europa
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Jowisza; Europa
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 52; Europa
(geografia, geograficzny) wyspa na południu Afryki; Europa
(mitologia grecka) królewna tyryjska i królowa kreteńska, córka Agenora i kochanka Zeusa oraz matka Minosa, Radamantysa i Sarpedona; Europa

Europa Południowa n
(geografia, geograficzny) różnie definiowany region znajdujący się na południe od Europy Środkowej Europa meridionale

Europa Północna n
(geografia, geograficzny) różnie definiowany region znajdujący się na północ od Europy Środkowej Europa settentrionale

Europa Środkowa ɛwˈrɔpa ɕrɔtˈkɔva pn
(geografia, geograficzny) region w centralnej Europie; Europa Centrale Mitteleuropa

Europejczyk ˌɛwrɔˈpɛjʧ̑ɨk n
mieszkaniec Europy europeo

Europejka ˌɛwrɔˈpɛjka n
mieszkanka Europy europea

Eustachy ɛwˈstaxɨ pn
imię męskie; Eustachio

Eutyches pn
historyczne imię męskie pochodzenia greckiego Eutiche

Euzebia ɛwˈzɛbʲja pn
imię żeńskie; Eusebia

Euzebiusz ɛwˈzɛbʲjuʃ pn
imię męskie; Eusebio

Ewa ˈɛva pn
(biblijny) biblijne imię pierwszej kobiety oraz protoplastki rodu ludzkiego; Eva
polskie imię żeńskie pochodzenia semickiego; Eva
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) każda kobieta Eva

Ewaryst pn
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia greckiego; Aristo Evaristo

Ewelina ˌɛvɛˈlʲĩna pn
imię żeńskie pochodzenia celtyckiego; Evelina

Ezaw pn
biblijne imię męskie Esaù

Ezdrasz ˈɛzdraʃ pn
imię męskie; Esdra

Ezechiel ɛˈzɛçjɛl pn
imię męskie pochodzenia biblijnego; Ezechiele

Ezop ˈɛzɔp pn
(historia, historyczny, historycznie) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) grecki bajkopisarz urodzony w VI w. p.n.e., pochodzący z miasta Mistra w Azji Mniejszej; Esopo

Fabian ˈfabʲjãn pn
imię męskie; Fabiano

Fabiana pn
imię żeńskie; Fabiana

Fabrycy ˈfabrɨʦ̑ɨ pn
imię męskie; Fabrizio

Famagusta pn
(geografia, geograficzny) miasto na Cyprze w tureckiej części wyspy; Famagosta

Fatima faˈtʲĩma pn
arabskie imię żeńskie Fatima

Federacja Rosyjska ˌfɛdɛˈraʦ̑ʲja rɔˈsɨjska pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Rosji, państwa w Europie i Azji Federazione Russa

Felicja fɛˈlʲiʦ̑ʲja pn
imię żeńskie; Felicia

Felicjan fɛˈlʲiʦ̑ʲjãn pn
imię męskie; Feliciano

Feliks ˈfɛlʲiks pn
imię męskie; Felice Felicio Feliziano

Feniks ˈfɛ̃ɲiks pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Fenice

Ferdynand fɛrˈdɨ̃nãnt pn
imię męskie; Ferdinando

Fergana pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Uzbekistanie, w Kotlinie Fergańskiej, siedziba administracyjna wilajetu fergańskiego; Fergana

Ferrara pn
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Włoszech, w regionie Emilia-Romania; Ferrara

Fidelis fʲiˈdɛlʲis pn
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Fedele

Fidżi ˈfʲiʤ̑ʲi pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Oceanie Spokojnym; Figi

Fiesole pn
(geografia, geograficzny) (administracja) gmina we Włoszech, w prowincji Florencja Fiesole
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, w prowincji Florencja; Fiesole

Filip ˈfʲilʲip pn
polskie imię męskie pochodzenia greckiego; Filippo

Filipinka ˌfʲilʲiˈpʲĩnka n
obywatelka Filipin filippina

Filipiny ˌfʲilʲiˈpʲĩnɨ pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji; Filippine

Filistea pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na obszarze Palestyny, zamieszkana przez Filistynów Filistea

Filistyn n
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Filistei; filisteo

Filistynka n
(historia, historyczny, historycznie) mieszkanka Filistei filistea

Fin fʲĩn n
człowiek narodowości fińskiej, obywatel Finlandii, mieszkaniec Finlandii finlandese

Finka ˈfʲĩnka n
kobieta narodowości fińskiej lub obywatelka Finlandii finlandese

Finlandia fʲĩnˈlãndʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Helsinkach; Finlandia

Fionia pn
(geografia, geograficzny) wyspa Danii, położona między Półwyspem Jutlandzkim a Zelandią; Fionia

Flandria ˈflãndrʲja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) region Belgii; Fiandre
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna we Francji, Belgii i Holandii Fiandre

Flawiusz ˈflavʲjuʃ pn
imię męskie; Flavio

Florencja flɔˈrɛ̃nʦ̑ʲja pn
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech; Firenze

Florencjusz pn
imię męskie; Fiorenzo Florenzio

Florentyn n
imię męskie; Fiorentino Florentino

Florentyna n
imię żeńskie Fiorentina

Florian ˈflɔrʲjãn pn
imię męskie; Floriano

Fokida pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) niewielka kraina w środkowej Grecji, na terenie której znajdowały się słynne z wyroczni Delfy i góra Parnas; Focide

Franciszek frãɲˈʨ̑iʃɛk pn
imię męskie pochodzenia germańskiego; Francesco

Franciszka frãɲˈʨ̑iʃka pn
imię żeńskie; Francesca

Francja ˈfrãnʦ̑ʲja n
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Europie, ze stolicą w Paryżu; Francia

Francuz ˈfrãnʦ̑us n
człowiek narodowości francuskiej, obywatel Francji, mieszkaniec Francji francese

Francuzka frãnˈʦ̑uska n
kobieta lub dziewczyna narodowości francuskiej, obywatelka Francji francese

Freja ˈfrɛja pn
nordycka bogini z rodu wanów asgardskich, bóstwo wegetacji, miłości, płodności, magii i wojny; Freyja

Friuli-Wenecja Julijska pn
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w północno-wschodnich Włoszech; Friuli-Venezia Giulia

Fryderyk frɨˈdɛrɨk pn
imię męskie; Federico

Fryderyka ˌfrɨdɛˈrɨka pn
imię żeńskie; Federica

Frygia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina w zachodniej części Azji Mniejszej ze stolicą w Gordionie, niezależne królestwo a później prowincja rzymska; Frigia

Fudżi ˈfuʤ̑ʲi pn
(geografia, geograficzny) wulkan i zarazem najwyższy szczyt Japonii leżący na wyspie Honsiu; Fuji

Fulda pn
(geografia, geograficzny) (administracja)miasto powiatowe w Niemczech, w kraju związkowym Hesja, położone nad rzeką Fuldą (1.2); Fulda

GMO ɟɛ‿ɛ̃m‿ˈɔ acronym
(rolnictwo, rolniczy) (biologia, biologiczny) organizm zmodyfikowany genetycznie; OGM

Gabon ˈɡabɔ̃n pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Gabon

Gabonka ɡaˈbɔ̃ŋka n
obywatelka Gabonu gabonese

Gabończyk ɡaˈbɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Gabonu gabonese

Gabriel ˈɡabrʲjɛl pn
imię męskie; Gabriele

Gabriela ɡaˈbrʲjɛla pn
polskie imię żeńskie; Gabriella Gabbriella Gabriela

Gagra pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Abchazji, położone nad Morzem Czarnym, u stóp Kaukazu; Gagra

Galacja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina w centralnej Azji Mniejszej; Galazia

Galaktyka Andromedy ɡaˈlaktɨka ˌãndrɔ̃ˈmɛdɨ pn
(astronomia, astronomiczny) galaktyka spiralna w gwiazdozbiorze Andromedy oznaczona jako M31; Galassia di Andromeda

Galapagos pn
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z prowincji w Ekwadorze; Galapagos Galápagos
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Spokojnym, na zachód od wybrzeża Ameryki Południowej; Galapagos Galápagos

Galia ˈɡalʲja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Europie Zachodniej zamieszkiwana przez plemiona celtyckie Gallia

Galicja ɡaˈlʲiʦ̑ʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) ziemie dawnej Rzeczypospolitej, które znalazły się w latach 1772–1918 pod zaborem austriackim; Galizia

Galilea ˌɡalʲiˈlɛa pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (biblijny) kraina historyczna na obszarze Palestyny i północnego Izraela, pomiędzy Morzem Śródziemnym a rzeką Jordan; Galilea
(geografia, geograficzny) gmina w Hiszpanii, w prowincji La Rioja; Galilea

Galilejczyk ˌɡalʲiˈlɛjʧ̑ɨk n
mieszkaniec Galilei galileano

Galilejka ˌɡalʲiˈlɛjka n
mieszkanka Galilei galileana

Gambia ˈɡãmbʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Gambia
(geografia, geograficzny) rzeka w Afryce; Gambia

Gambijczyk ɡãmˈbʲijʧ̑ɨk n
obywatel Gambii gambiano

Gambijka ɡãmˈbʲijka n
obywatelka Gambii gambiana

Gandawa ɡãnˈdava pn
(geografia, geograficzny) miasto w Belgii; Gand

Ganges ˈɡãŋɡɛs pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Indiach; Gange

Gargantua pn
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię olbrzyma z fantastyczno-satyrycznej epopei powieściowej François Rabelais; gigantyczny, rubaszny żarłok i opój o dobrotliwym usposobieniu; Gargantua

Gaweł ˈɡavɛw pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Gallo

Gaza ˈɡaza pn
(geografia, geograficzny) miasto w Autonomii Palestyńskiej; Gaza

Gdańsk ɡdãj̃sk pn
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce; Danzica

Gdynia ˈɡdɨ̃ɲa pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce; Gdynia

Gemma ˈɡɛ̃mːa pn
polskie imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Gemma

Genewa ɡɛ̃ˈnɛva pn
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii; Ginevra

Genezaret pn
(geografia, geograficzny) (zobacz) Jezioro Tyberiadzkie; lago di Gennesaret
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w północnym Izraelu, nad Jeziorem Tyberiadzkim Gennesaret

Genowefa ˌɡɛ̃nɔˈvɛfa pn
imię żeńskie; Genoveffa

Genua ɡɛ̃ˈnu<sup>w</sup>a pn
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, stolica regionu Liguria; Genova

Georgia pn
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w południowo-wschodniej części USA, ze stolicą w Atlancie; Georgia

Georgia Południowa pn
(geografia, geograficzny) brytyjska wyspa na południowym Atlantyku, stanowiąca część zamorskiego terytorium Georgia Południowa i Sandwich Południowy Georgia del Sud

German ˈɡɛrmãn pn
imię męskie pochodzenia łacińskiego Germano

Germanin n
(etnografia, etnograficzny) członek plemienia indoeuropejskiego zamieszkującego w średniowieczu tereny północnej i środkowo-północnej Europy; germano

Gerwazy ɡɛrˈvazɨ pn
imię męskie; Gervasio

Ghana ˈɡãna pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Ghana

Ghanka ˈɡãŋka n
obywatelka Ghany ghanese

Ghańczyk ˈɡãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Ghany ghanese

Gibraltar ɟiˈbraltar pn
(geografia, geograficzny) skalisty półwysep na południowym wybrzeżu Półwyspu Iberyjskiego Gibilterra

Gilbert ˈɟilbɛrt pn
imię męskie; Gilberto

Gilead pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region w starożytnej Palestynie, pomiędzy rzekami Arnon i Jarmuk; Galaad
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia semickiego; jedno z imion biblijnych Galaad

Gioconda pn
(sztuka) kobieta sportretowana na słynnym obrazie Leonarda da Vinci Gioconda

Giza pn
(geografia, geograficzny) miasto w Egipcie; Giza

Glarus pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Szwajcarii, w Alpach Glarneńskich; Glarona

Goa pn
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na zachodnim wybrzeżu Półwyspu Indyjskiego, nad Morzem Arabskim; Goa

Godzilla ɡɔˈʥ̑ilːa pn
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) gigantyczny, fantastyczny potwór z japońskiej serii komiksów i filmów; Godzilla

Godzina czytań n
jedna z godzin kanonicznych w Liturgii godzin; Ufficio delle letture

Godzina dla Ziemi n
ekologiczna akcja wygaszania świateł, obchodzona jako święto w ostatnią sobotę marca; Ora della Terra

Golan pn
(geografia, geograficzny) płaskowyż położony na granicy Izraela, Syrii i Libanu; Golan

Golgota pn
(geografia, geograficzny) (biblijny) niewielkie wzniesienie w Jerozolimie, na którym miał umrzeć Jezus; Golgota

Gomora pn
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) biblijne miasto kananejskie w pobliżu Morza Martwego; Gomorra

Gorgonia pn
rzadkie polskie imię żeńskie pochodzenia greckiego; Gorgonia

Gori pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Gruzji, stolica regionu Wewnętrzna Kartlia; Gori

Gorycja pn
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Friuli-Wenecja Julijska, w prowincji Gorycja (1.2); Gorizia

Gouda pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto położone w zachodniej części Holandii; Gouda

Gołąb ˈɡɔwɔ̃mp pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Colomba

Gracjan ˈɡraʦ̑ʲjãn pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Graziano

Graz pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Austrii, stolica kraju związkowego Styria, położone nad rzeką Murą, u podnóża Alp Styryjskich; Graz

Grecja ˈɡrɛʦ̑ʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie, ze stolicą w Atenach; Grecia

Greczynka ɡrɛˈʧ̑ɨ̃nka n
osoba płci żeńskiej narodowości greckiej, obywatelka Grecji, mieszkanka Grecji greca

Grek ɡrɛk n
człowiek narodowości greckiej, obywatel Grecji, mieszkaniec Grecji greco

Grenada ɡrɛ̃ˈnada pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Środkowej; Grenada

Grenlandia ɡrɛ̃nˈlãndʲja pn
(geografia, geograficzny) ogromna arktyczna wyspa na północnym Atlantyku; Groenlandia

Grenoble pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość w południowo-wschodniej Francji, w regionie Owernia-Rodan-Alpy; Grenoble

Gruzinka ɡruˈʑĩŋka n
kobieta lub dziewczyna narodowości gruzińskiej lub obywatelka Gruzji georgiana

Gruzja ˈɡruzʲja pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo na Kaukazie, ze stolicą w Tbilisi; Georgia

Gryzonia ɡrɨˈzɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) jeden z dwudziestu sześciu szwajcarskich kantonów; Grigioni

Grzegorz ˈɡʒɛɡɔʃ pn
imię męskie; Gregorio

Grób Pański pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) pozostałości grobu Jezusa Chrystusa w Jerozolimie zamienione w kaplicę Santo Sepolcro

Guam ˈɡu<sup>w</sup>ãm pn
(geografia, geograficzny) wyspa w Oceanii; Guam

Gudauta pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Abchazji, położone na wybrzeżu Morza Czarnego; Gudauta

Guernsey pn
(geografia, geograficzny) wyspa w Europie; Guernsey

Gujana ɡuˈjãna pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Georgetown; Guyana Guiana

Gujana Francuska ɡuˈjãna frãnˈʦ̑uska pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) francuskie terytorium zależne o statusie departamentu zamorskiego, położone w północno-wschodniej części Ameryki Południowej, nad Oceanem Atlantyckim; Guyana francese Guayana francese

Gujanka ɡuˈjãŋka n
obywatelka Gujany guianese

Gujańczyk ɡuˈjä̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Gujany guianese

Guria pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w zachodniej Gruzji Guria

Gustaw ˈɡustaf pn
imię męskie; Gustavo

Gwadelupa ˌɡvadɛˈlupa pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) departament zamorski Francji w archipelagu Małych Antyli; Guadalupa

Gwatemala ˌɡvatɛ̃ˈmala pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Ameryce Środkowej; Guatemala

Gwatemalczyk ˌɡvatɛ̃ˈmalʧ̑ɨk n
obywatel Gwatemali guatemalteco

Gwatemalka ˌɡvatɛ̃ˈmalka n
obywatelka Gwatemali guatemalteca

Gwinea ɡvʲĩˈnɛa pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Guinea
(geografia, geograficzny) region w Afryce Zachodniej; Guinea

Gwinea Bissau ɡvʲĩˈnɛa ˈbʲisːaw pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Afryce ze stolicą w Bissau; Guinea-Bissau Guinea Bissau

Gwinea Równikowa ɡvʲĩˈnɛa ˌruvʲɲiˈkɔva pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Guinea Equatoriale

Gwinejczyk ɡvʲĩˈnɛjʧ̑ɨk n
obywatel Gwinei guineano
obywatel Gwinei Bissau guineano
obywatel Gwinei Równikowej guineano

Gwinejka ɡvʲĩˈnɛjka n
obywatelka Gwinei, Gwinei Bissau lub Gwinei Równikowej guineana

Góra Oliwna pn
(geografia, geograficzny) wzniesienie nieopodal starego miasta Jerozolimy w Judei; Monte degli Ulivi

Góra Stołowa ˈɡura stɔˈwɔva pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Mensa

Górna Austria pn
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w zachodniej Austrii ze stolicą w Linzu; Alta Austria

Górna Kraina pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Słowenii, część Krainy; Alta Carniola

Górny Śląsk pn
(geografia, geograficzny) część Śląska należąca obecnie do Polski i Czech; Alta Slesia

Górski Karabach ˈɡursʲci kaˈrabax pn
(geografia, geograficzny) terytorium w Azji, na obszarze Kaukazu, będące przedmiotem sporu między Armenią i Azerbejdżanem; Nagorno-Karabakh Nagorno Karabakh

Góry Sabińskie pn
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w Apeninach, ograniczony od zachodu przez dolinę rzeki Tyber; Monti Sabini

Góry Skaliste ˈɡurɨ skaˈlʲistɛ pn
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w Ameryce Północnej; Montagne Rocciose

Göteborg pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodniej Szwecji, położone nad cieśniną Kattegat; Göteborg

Habakuk pn
(biblijny) postać biblijna, jeden z proroków starotestamentowych; metonimicznie również jego dzieło; Abacuc Abacucco

Haga ˈxaɡa pn
(geografia, geograficzny) miasto w Holandii; L'Aia L'Aja

Haitanka ˌxa<sup>j</sup>iˈtãŋka n
obywatelka Haiti haitiana

Haitańczyk ˌxa<sup>j</sup>iˈtãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Haiti haitiano

Haiti xaˈ<sup>j</sup>itʲi pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej w archipelagu Antyli; Haiti

Hajfa pn
(geografia, geograficzny) miasto portowe na północy Izraela; Haifa

Hajfong pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej części Wietnamu, w delcie Rzeki Czerwonej, nad Zatoką Tonkińską; Haiphong

Hajmos pn
(geografia, geograficzny) (mitologia grecka) łańcuch górski na północy Tracji, według mitu o tyfonomachii, zabarwiony czerwono krwią broczącego Tyfona, współcześnie identyfikowany ze Starą Płaniną Emo

Hama pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Syrii; Hama

Hamadan pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Iranie; Hamadan

Hamburg ˈxãmburk pn
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech; Amburgo

Hanoi ˈxãnɔj pn
(geografia, geograficzny) stolica Wietnamu; Hanoi

Haralampiusz pn
rzadkie imię męskie pochodzenia greckiego; Charalampos

Harald ˈxaralt pn
imię męskie; Aroldo

Harare xaˈrarɛ pn
(geografia, geograficzny) stolica Zimbabwe; Harare

Hawaje xaˈvajɛ pn
(geografia, geograficzny) archipelag wysp na Oceanie Spokojnym; Hawaii

Hawana xaˈvãna pn
(geografia, geograficzny) miasto portowe, stolica Kuby; L'Avana

Hefajstos xɛˈfajstɔs pn
(mitologia grecka) bóg ognia, wulkanów, kowalstwa, metali i metalurgii, utożsamiany z rzymskim Wulkanem; Efesto

Helena xɛˈlɛ̃na pn
(mitologia grecka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) królowa spartańska i najpiękniejsza kobieta na świecie; córka Zeusa i Ledy, siostra Polideukesa (Polluksa), Kastora i Klitajmestry oraz żona Menelaosa i ukochana Parysa; Elena

Helga ˈxɛlɡa pn
imię żeńskie pochodzenia nordyckiego; Elga

Helsinki xɛlˈsʲĩnʲci pn
(geografia, geograficzny) stolica Finlandii; Helsinki

Helwidiusz pn
imię męskie Elvidio

Henryk ˈxɛ̃nrɨk pn
imię męskie Enrico

Henryka xɛ̃nˈrɨka pn
imię żeńskie pochodzenia germańskiego; Enrica

Herat pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodnim Afganistanie, w prowincji Herat; Herat

Herbert ˈxɛrbɛrt pn
polskie imię męskie pochodzenia germańskiego; Erberto

Herceg-Bośnia xɛrʦ̑ɛɡˈbɔɕɲa pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie na Półwyspie Bałkańskim ze stolicą w Sarajewie; Erzeg-Bosnia

Herkulanum pn
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, położone u stóp Wezuwiusza Ercolano

Herkules xɛrˈkulɛs pn
(mitologia rzymska) mityczny heros; Ercole
imię męskie; Ercole
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór na półkuli północnej Ercole

Herman ˈxɛrmãn pn
imię męskie; Ermanno

Hermon pn
(geografia, geograficzny) (biblijny) najwyższy szczyt łańcucha górskiego Antylibanu; Hermon

Herod ˈxɛrɔt pn
historyczne i biblijne imię męskie pochodzenia greckiego Erode

Hestia ˈxɛstʲja pn
(mitologia grecka) bogini ogniska domowego oraz świętego i wiecznego ognia, utożsamiana z rzymską Westą, symbol domu i rodziny; Estia

Hetyta n
(starożytność) obywatel starożytnego państwa hetyckiego; eteo hittita hittito ittita ittito

Hezbollah xɛzˈbɔlːax n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) libańska partia polityczna muzułmańskich szyitów; Hezbollah

Hiacynta pn
polskie imię żeńskie pochodzenia greckiego; Giacinta

Hiady ˈçjadɨ pn
(astronomia, astronomiczny) otwarta gromada gwiazd w gwiazdozbiorze Byka; Iadi

Hieronim çjɛˈrɔ̃ɲĩm pn
polskie imię męskie pochodzenia greckiego; Girolamo Geronimo Gerolamo Geromino

Hilary çiˈlarɨ pn
imię męskie; Ilario

Himalaje ˌçĩmaˈlajɛ n
(geografia, geograficzny) łańcuch górski położony w południowej Azji, najwyższy na Ziemi; Himalaia Himalaya

Hindukusz çĩnˈdukuʃ pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w środkowej części Azji leżące w północno-zachodnim Pakistanie oraz centralnym i wschodnim Afganistanie Hindu Kush Hindukush

Hiob çjɔp pn
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać biblijna; Giobbe
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia semickiego; Giobbe

Hipolit çiˈpɔlʲit pn
imię męskie; Ippolito

Hippona pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w północno-wschodniej Algierii, niedaleko obecnego miasta Annaba; Ippona

Hisar pn
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w Tadżykistanie; Hisor

Hiszpan ˈçiʃpãn n
człowiek narodowości hiszpańskiej, obywatel Hiszpanii, mieszkaniec Hiszpanii spagnolo

Hiszpania çiʃˈpãɲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie położone na Półwyspie Iberyjskim ze stolicą w Madrycie; Spagna

Hiszpanka çiʃˈpãnka n
kobieta lub dziewczyna narodowości hiszpańskiej, obywatelka Hiszpanii, mieszkanka Hiszpanii spagnola

Holandia xɔˈlãndʲja pn
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w zachodniej części Królestwa Niderlandów; Olanda
(geografia, geograficzny) państwo w Europie; Olanda Paesi Bassi

Holender xɔˈlɛ̃ndɛr n
człowiek narodowości holenderskiej, obywatel Holandii, mieszkaniec Holandii olandese

Holenderka ˌxɔlɛ̃nˈdɛrka n
kobieta lub dziewczyna narodowości holenderskiej, obywatelka Holandii, mieszkanka Holandii olandese

Honduranin ˌxɔ̃nduˈrãɲĩn n
obywatel Hondurasu honduregno

Honduranka ˌxɔ̃nduˈrãŋka n
obywatelka Hondurasu honduregna

Honduras xɔ̃nˈduras pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej; Honduras

Hongkong ˈxɔ̃ŋkːɔ̃ŋk pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) specjalny region administracyjny w Chinach nad Morzem Południowochińskim; Hong Kong

Honiara xɔ̃ˈɲara pn
(geografia, geograficzny) stolica Wysp Salomona; Honiara

Honorat xɔ̃ˈnɔrat pn
imię męskie; Onorato

Honorata ˌxɔ̃nɔˈrata pn
imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Onorata

Honoriusz pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Onorio

Horacy xɔˈraʦ̑ɨ pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Orazio

Horus ˈxɔrus pn
(mitologia egipska) staroegipski bóg nieba, opiekun monarchii egipskiej; Horo

Houston pn
(geografia, geograficzny) (administracja) największe miasto stanu Teksas, w Stanach Zjednoczonych; Houston

Hubert ˈxubɛrt pn
imię męskie; Uberto

Hun n
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) członek koczowniczego ludu, który ok. 370 r. najechał Europę; unno

Hydra ˈxɨdra pn
(astronomia, astronomiczny) największy pod względem powierzchni gwiazdozbiór na niebie; Idra
(astronomia, astronomiczny) naturalny satelita Plutona; Idra
(mitologia grecka) wielogłowy wąż wodny, spłodzony przez Tyfona i Echidnę; Idra
(geografia, geograficzny) wyspa należąca do archipelagu Wysp Sarońskich; Idra

Ibrahim pn
imię męskie pochodzenia arabsko-tureckiego; Ibrahim

Ida ˈida pn
polskie imię żeńskie pochodzenia germańskiego; Ida

Idzi ˈiʥ̑i pn
imię męskie; Egidio

Ignacy iɡˈnaʦ̑ɨ pn
imię męskie; Ignazio

Ildefons ilˈdɛfɔ̃w̃s pn
imię męskie; Ildefonso

Ilek pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północno-zachodnim Kazachstanie i w Rosji zauralskiej, lewy dopływ Uralu; Ilek

Imeretia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w zachodniej Gruzji Imerezia

Imperium Rzymskie pn
(historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo obejmujące obszary basenu Morza Śródziemnego impero romano

Indianin ĩnˈdʲjä̃ɲĩn n
czerwonoskóry, rdzenny mieszkaniec obu Ameryk, zaliczany do rasy żółtej; indiano

Indianin ĩnˈdʲjä̃ɲĩn pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Indiano

Indie ˈĩndʲjɛ pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji; India

Indonezja ˌĩndɔ̃ˈnɛzʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w południowo-wschodniej Azji ze stolicą w Dżakarcie; Indonesia

Indonezyjczyk ˌĩndɔ̃nɛˈzɨjʧ̑ɨk n
obywatel Indonezji indonesiano

Indonezyjka ˌĩndɔ̃nɛˈzɨjka n
obywatelka Indonezji indonesiana

Innocenty ˌĩnːɔˈʦ̑ɛ̃ntɨ pn
imię męskie; Innocenzo

Innsbruck pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Austrii, stolica kraju związkowego Tyrol, położone w dolinie rzeki Inn; Innsbruck

Internet ĩnˈtɛrnɛt pn
(informatyka, informatyczny) międzynarodowa sieć komputerowa; Internet internet

Irak ˈirak pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Bagdadzie; Iraq

Irakijczyk ˌiraˈcijʧ̑ɨk n
obywatel Iraku iracheno

Irakijka ˌiraˈcijka n
obywatelka Iraku irachena

Iran ˈirãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji; Iran

Iranka iˈrãŋka n
obywatelka Iranu iraniana

Irańczyk iˈrãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Iranu iraniano

Irbil pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iraku; Arbil

Irena iˈrɛ̃na pn
imię żeńskie; Irene

Ireneusz ˌirɛ̃ˈnɛ<sup>w</sup>uʃ pn
imię męskie; Ireneo

Irkut pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, lewy dopływ Angary; Irkut

Irlandczyk irˈlãnṭʧ̑ɨk n
osoba narodowości irlandzkiej, obywatel Irlandii; (także, też) mieszkaniec Irlandii Północnej irlandese

Irlandia irˈlãndʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie; Irlanda
(geografia, geograficzny) wyspa między Oceanem Atlantyckim i Morzem Irlandzkim; Irlanda

Irlandia Północna irˈlãndʲja puwˈnɔʦ̑na pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) część składowa Wielkiej Brytanii; Irlanda del Nord

Irlandka irˈlãntka n
kobieta narodowości irlandzkiej, obywatelka Irlandii; (także, też) mieszkanka Irlandii Północnej irlandese

Irma ˈirma pn
imię żeńskie; Irma

Isfahan isˈfaxãn pn
(geografia, geograficzny) miasto w Iranie, położone w oazie na Wyżynie Irańskiej, u stóp łańcucha górskiego Zagros; Esfahan

Islamabad ˌislãˈmabat pn
(geografia, geograficzny) stolica Pakistanu; Islamabad

Islamska Republika Afganistanu pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Afganistanu jako państwa; Repubblica Islamica dell'Afghanistan

Islamska Republika Iranu pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Iranu jako państwa Repubblica Islamica dell'Iran

Islamska Republika Pakistanu pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Pakistanu jako państwa Repubblica Islamica del Pakistan

Islandczyk isˈlãnṭʧ̑ɨk n
człowiek narodowości islandzkiej, obywatel Islandii, mieszkaniec Islandii islandese

Islandia isˈlãndʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, ze stolicą w Reykjaviku, obejmujące Islandię (1.1) i otaczające ją mniejsze wyspy; Islanda

Islandka isˈlãntka n
kobieta lub dziewczyna narodowości islandzkiej, obywatelka Islandii islandese

Istria pn
(geografia, geograficzny) półwysep w północnej części Morza Adriatyckiego, podzielony między Chorwację, Słowenię i Włochy; Istria

Itaka iˈtaka pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) grecka wyspa na Morzu Jońskim, u zachodnich wybrzeży Peloponezu; Itaca

Iwo ˈivɔ pn
imię męskie; Ivo

Iwona iˈvɔ̃na pn
imię żeńskie; Yvonne

Izaak iˈzaːk pn
(biblijny) postać biblijna, jeden z izraelskich patriarchów; Isacco
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia semickiego; Isacco

Izabela ˌizaˈbɛla pn
imię żeńskie; Isabella

Izajasz iˈzajaʃ pn
(rzadki, rzadko używany) polskie imię męskie pochodzenia semickiego; jedno z imion biblijnych; Isaia
(biblijny) postać biblijna, jeden z proroków starotestamentowych; metonimicznie również jego dzieło; Isaia

Izajaszowy possessiveAdjective
(przestarzałe, przestarzały) (gwarowe, gwara) należący do Izajasza isaiano

Izaura iˈzawra pn
imię żeńskie; Isaura

Izmir pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe w zachodniej Turcji nad Zatoką Izmirską; Smirne

Izolda iˈzɔlda pn
imię żeńskie Isotta

Izrael izˈraɛl pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego, zamieszkałe w większości przez Żydów; Israele
(historia, historyczny, historycznie) naród żydowski Israele
hebrajskie imię męskie; Israele

Izraelczyk ˌizraˈɛlʧ̑ɨk n
obywatel lub mieszkaniec współczesnego państwa Izrael israeliano

Izraelka ˌizraˈɛlka n
obywatelka Izraela israeliana

Izyda iˈzɨda pn
(mitologia egipska) staroegipska bogini płodności; Iside
imię żeńskie; Iside

Izydor iˈzɨdɔr pn
imię męskie pochodzenia greckiego; Isidoro

Iż pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji przepływająca przez Udmurcję i Tatarstan, prawy dopływ Kamy; Iž

Iżma pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka płynąca w Rosji przez terytorium Republiki Komi, lewy dopływ Peczory; Ižma

Iżora pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w europejskiej części Rosji, lewy dopływ Newy; Ižora

Jacek ˈjaʦ̑ɛk pn
imię męskie; Giacinto

Jadwiga jadˈvʲiɡa pn
polskie imię żeńskie pochodzenia germańskiego; Edvige

Jahwe ˈjaxfɛ pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w judaizmie i chrześcijaństwie, sakralne imię Boga; Yahweh

Jakub ˈjakup pn
(biblijny) postać biblijna, jeden z izraelskich patriarchów; Giacobbe
polskie imię męskie pochodzenia hebrajskiego; Giacomo Giacobbe Jacopo Iacopo

Jakuck ˈjakuʦ̑k pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w północno-wschodniej Syberii, stolica Jakucji; Jakutsk

Jamajczyk jãˈmajʧ̑ɨk n
obywatel Jamajki giamaicano

Jamajka jãˈmajka n
mieszkanka Jamajki (1.1-2) giamaicana

Jamajka jãˈmajka pn
(geografia, geograficzny) państwo położone na tej wyspie (1.1) Giamaica
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Karaibskim; Giamaica

Jamusukro ˌjãmuˈsukrɔ pn
(geografia, geograficzny) stolica Wybrzeża Kości Słoniowej; Yamoussoukro

Jan jãn pn
polskie imię męskie pochodzenia semickiego; imię biblijne; Giovanni

Janikulum pn
(geografia, geograficzny) wzgórze w obrębie Rzymu, na prawym brzegu Tybru, jako znajdujące się poza starożytnymi murami nie jest zaliczane do historycznych siedmiu wzgórz; Gianicolo

Janina jä̃ˈɲĩna pn
imię żeńskie; Gianna

Jankes n
(pogardliwie) albo (żartobliwie) Amerykanin yankee

Janowy possessiveAdjective
(przestarzałe, przestarzały) (gwarowe, gwara) należący do Jana giovanneo

January ˌjãnuˈ<sup>w</sup>arɨ pn
imię męskie; Gennaro

Japonia jaˈpɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji; Giappone

Japonka jaˈpɔ̃nka n
kobieta lub dziewczyna narodowości japońskiej, obywatelka, mieszkanka Japonii giapponese

Japończyk jaˈpɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
osoba narodowości japońskiej, obywatel, mieszkaniec Japonii giapponese

Jarkend-daria pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w zachodnich Chinach, źródłowy odcinek rzeki Tarym; Yarkand

Jarmuk pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Bliskim Wschodzie, dopływ Jordanu, rzeka graniczna między Syrią i Jordanią oraz Izraelem i Jordanią; Yarmuk

Jassy pn
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Rumunii, w historycznej Mołdawii; Jassi

Jaszczurka jaʃˈʧ̑urka pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego; Lucertola

Jaunde jawnˈdɛ pn
(geografia, geograficzny) stolica Kamerunu; Yaoundé

Jawa ˈjava pn
(geografia, geograficzny) wyspa z Dżakartą (stolicą Indonezji); Giava

Jazd pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iranie; Yazd

Jazon ˈjazɔ̃n pn
imię męskie; Giasone

Jałta ˈjawta pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto leżące w południowej części Półwyspu Krymskiego, na brzegu Morza Czarnego; Jalta Yalta

Jednorożec ˌjɛdnɔˈrɔʒɛʦ̑ pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Unicorno

Jegorjewsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim, położone na południowy wschód od Moskwy; Egor'evsk

Jehowa pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) imię Boga Biblii. Jedna z form oddania hebrajskiego zapisu imienia Bożego יהוה nazywanego tetragramem. Imię to występuje w niektórych przekładach Biblii na język polski. Z posługiwania się tą formą najbardziej znani są świadkowie Jehowy. Geova

Jejsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, nad Morzem Azowskim; Ejsk

Jelec pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Rosji, w obwodzie lipieckim; Elec

Jemen ˈjɛ̃mɛ̃n pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim, ze stolicą w Sanie; Yemen

Jemenka jɛ̃ˈmɛ̃ŋka n
obywatelka Jemenu yemenita

Jemeńczyk jɛ̃ˈmɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Jemenu yemenita

Jena pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w środkowych Niemczech, w kraju związkowym Turyngia, nad rzeką Soławą; Jena

Jenisejsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Krasnojarskim, nad Jenisejem; Enisejsk

Jeremiasz jɛˈrɛ̃mʲjaʃ pn
(rzadki, rzadko używany) polskie imię męskie pochodzenia hebrajskiego; Geremia

Jeremiaszowy possessiveAdjective
(przestarzałe, przestarzały) (gwarowe, gwara) należący do Jeremiasza geremiano

Jerozolima ˌjɛrɔˈzɔlʲĩma pn
(geografia, geograficzny) miasto o prawnie niewyjaśnionym statusie z większą częścią w Izraelu i wschodnią częścią na Terytoriach Palestyńskich, ośrodek kultu religijnego chrześcijan, żydów i muzułmanów; Gerusalemme

Jersey pn
(geografia, geograficzny) wyspa w Europie; Jersey

Jerusłan pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w południowej Rosji przeduralskiej (obwody saratowski i wołgogradzki), lewy dopływ Wołgi; Eruslan

Jeruzalem jɛˈruzalɛ̃m pn
(podniośle) (geografia, geograficzny) Jerozolima; Gerusalemme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biblijny synonim nieba, miejsca przebywania z Bogiem w przyszłym życiu; Gerusalemme

Jerycho jɛˈrɨxɔ pn
(geografia, geograficzny) (biblijny) miasto w Judei, we wschodniej części Palestyny, znajdujące się pod administracją Autonomii Palestyńskiej; Gerico

Jerzy ˈjɛʒɨ pn
imię męskie; Giorgio

Jezioro Bodeńskie pn
(geografia, geograficzny) jezioro (a właściwie zespół dwóch jezior i odcinka Renu) u podnóża Alp, na pograniczu Niemiec, Austrii i Szwajcarii; Lago di Costanza

Jezioro Czterech Kantonów pn
(geografia, geograficzny) jezioro w środkowej części Szwajcarii, nad jego brzegami wznosi się miasto Lucerna; lago dei Quattro Cantoni

Jezioro Genewskie pn
(geografia, geograficzny) jezioro w Szwajcarii i Francji, nad jego brzegami znajduje się miasto Genewa; lago Lemano lago di Ginevra

Jezioro Trazymeńskie pn
(geografia, geograficzny) jezioro tektoniczne w środkowych Włoszech, w Umbrii; Lago Trasimeno

Jezioro Tyberiadzkie pn
(geografia, geograficzny) największe jezioro słodkowodne Izraela, położone na północy kraju w Galilei; lago di Tiberiade

Jezioro Zuryskie pn
(geografia, geograficzny) jezioro polodowcowe w Szwajcarii, położone w północno-wschodniej części kraju; lago di Zurigo

Jezus ˈjɛzus n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) centralna postać chrześcijaństwa; Gesù
imię męskie pochodzenia semickiego; Gesù

Jezus Chrystus ˈjɛzus ˈxrɨstus pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie imię Syna Bożego; Gesù Cristo

Joachim jɔˈaçĩm pn
imię męskie; Gioacchino Gioachino

Joanna jɔˈãnːa pn
imię żeńskie; Giovanna

Joel ˈjɔɛl pn
(biblijny) Księga Joela; Gioele
(rzadki, rzadko używany) polskie imię męskie pochodzenia hebrajskiego; Gioele

Jolanta jɔˈlãnta pn
polskie imię żeńskie; Iolanda

Jonasz ˈjɔ̃naʃ pn
polskie imię męskie pochodzenia hebrajskiego; Giona

Jonatan jɔ̃ˈnatãn pn
polskie imię męskie pochodzenia semickiego; Gionata Gionatan

Jordan ˈjɔrdãn pn
(geografia, geograficzny) rzeka na Bliskim Wschodzie; Giordano
imię męskie; Giordano

Jordania jɔrˈdãɲa pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji, na Bliskim Wschodzie ze stolicą w Ammanie; Giordania

Jordanka jɔrˈdãnka n
obywatelka Jordanii giordana giordaniana

Jordańczyk jɔrˈdãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Jordanii giordaniano giordano

Jowisz ˈjɔvʲiʃ pn
(mitologia rzymska) bóg światłości, pogodnego nieba, piorunów, błyskawic i nienaruszalności przysięgi, utożsamiany z greckim Zeusem; syn Saturna i Ops; mąż Junony; wraz z Junoną i Minerwą tworzył triadę kapitolińską; obok Marsa i Kwiryna narodowe bóstwo rzymskie; najwyższy bóg panteonu rzymskiego; Giove
(astronomia, astronomiczny) piąta według oddalenia od Słońca i największa planeta Układu Słonecznego, znana w starożytności, widzialna gołym okiem; jedna z planet jowiszowych, planet górnych i planet zewnętrznych; czwarty (po Słońcu, Księżycu i Wenus) najjaśniejszy obiekt na niebie; Giove

Jozafat pn
polskie imię męskie pochodzenia semickiego; Giosafat

Jozue jɔˈzu<sup>w</sup>ɛ pn
rzadkie imię męskie pochodzenia semickiego; Giosuè

Juda ˈjuda pn
imię męskie pochodzenia semickiego; imię biblijne; Giuda
(administracja) (historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo na Bliskim Wschodzie; Giudea
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Judea, nazwa krainy; Giudea

Judasz pn
(biblijny) (zobacz) Judasz Iskariota; Giuda

Judea juˈdɛa pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na Bliskim Wschodzie, prowincja rzymska; Giudea

Judejczyk n
mieszkaniec Judei giudeo

Judejka n
mieszkanka Judei giudea

Judyta juˈdɨta pn
imię żeńskie; Giuditta

Jug pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na północy europejskiej części Rosji po połączeniu z Suchoną tworzy Dwinę; Jug

Jugosławia ˌjuɡɔˈswavʲja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) nieistniejące państwo w Europie Południowej na Półwyspie Bałkańskim; Jugoslavia Iugoslavia

Jugosłowianin ˌjuɡɔswɔˈvʲjä̃ɲĩn n
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Jugosławii jugoslavo

Julia ˈjulʲja pn
imię żeńskie; Giulia

Julian ˈjulʲjãn pn
imię męskie; Giuliano

Juliusz ˈjulʲjuʃ pn
imię męskie; Giulio

Juniper pn
imię męskie Ginepro

Justyn pn
imię męskie; Giustino

Justyna juˈstɨ̃na pn
imię żeńskie; Giustina

Jutrznia ˈjuṭʃʲɲa n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) modlitwa poranna stanowiąca pierwszą część Liturgii godzin; lodi

Józef ˈjuzɛf pn
imię męskie; Giuseppe

Józefina ˌjuzɛˈfʲĩna pn
imię żeńskie od imienia męskiego Józef; Giuseppina

KC ka‿ˈʦ̑ɛ acronym
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) komitet centralny; CC

KKK ka‿ka‿ˈka acronym
= (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Katechizm Kościoła Katolickiego; CCC

KM ˈkɔ̃ɲ ˌmɛxãˈɲiʧ̑nɨ ‿ka‿ˈɛ̃m acronym
(fizyka, fizyczny) koń mechaniczny (jednostka) CV

KRLD ˌka‿ɛr‿ɛl‿ˈdɛ acronym
= Koreańska Republika Ludowo-Demokratyczna RPDC

Kabowerdeńczyk n
(rzadki, rzadko używany) mieszkaniec Wysp Zielonego Przylądka capoverdiano

Kabul ˈkabul pn
(geografia, geograficzny) stolica Afganistanu; Kabul

Kabylia kaˈbɨlʲja pn
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w północno-zachodniej Algierii Cabilia

Kabylka kaˈbɨlka n
kobieta wywodząca się z chamickich, berberyjskich ludów północnej Algierii; kobieta pochodzący z Kabylii cabila

Kachetia pn
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka administracyjna we wschodniej Gruzji ze stolicą w Telawi; Cachezia

Kacper ˈkaʦ̑pɛr pn
imię męskie; Gaspare

Kaczor Donald ˈkaʧ̑ɔr ˈdɔ̃nalt pn
bohater filmów animowanych; Paolino Paperino Paperino

Kafarnaum pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w północnym Izraelu, nad Jeziorem Galilejskim; Cafarnao

Kain pn
(biblijny) postać biblijna, syn prarodziców; Caino

Kair ˈka<sup>j</sup>ir pn
(geografia, geograficzny) stolica Egiptu; Il Cairo

Kairos pn
(mitologia grecka) pogański bożek szczęśliwej chwili, zbiegu okoliczności; Kairos

Kajetan kaˈjɛtãn pn
imię męskie; Gaetano

Kajmany kajˈmãnɨ pn
(geografia, geograficzny) wyspy w Ameryce Środkowej; Isole Cayman

Kajros pn
(mitologia grecka) pogański bożek szczęśliwej chwili, zbiegu okoliczności; Kairos

Kaka ˈkaka pn
(mitologia rzymska) postać mitologiczna, siostra Kakusa, wnuczka Hefajstosa; Caca

Kalabria kaˈlabrʲja n
(geografia, geograficzny) region w południowych Włoszech; Calabria

Kaledonia ˌkalɛˈdɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na północy Wielkiej Brytanii, w większości pokrywająca się ze współczesną Szkocją; Caledonia

Kalifornia ˌkalʲiˈfɔrʲɲja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na zachodzie Stanów Zjednoczonych; California

Kalifornijczyk n
mieszkaniec Kalifornii, stanu w Stanach Zjednoczonych californiano

Kalifornijka n
mieszkanka Kalifornii, stanu w Stanach Zjednoczonych californiana

Kalikst ˈkalʲikst pn
rzadkie imię męskie pochodzenia greckiego; Callisto

Kalmar pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-wschodniej Szwecji, nad Cieśniną Kalmarską; Kalmar

Kalwaria pn
(geografia, geograficzny) (biblijny) niewielkie wzniesienie w Jerozolimie, na którym miał umrzeć Jezus; Calvario

Kama pn
(geografia, geograficzny) (administracja) rzeka w Rosji, lewy dopływ Wołgi; Kama

Kambodża kãmˈbɔʤ̑a pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Południowo-Wschodniej ze stolicą w Phnom Penh; Cambogia

Kambodżanin ˌkãmbɔˈʤ̑ãɲĩn n
mieszkaniec Kambodży, obywatel Kambodży cambogiano

Kambodżanka ˌkãmbɔˈʤ̑ãŋka n
obywatelka Kambodży cambogiana

Kameleon ˌkãmɛˈlɛɔ̃n pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Camaleonte

Kamerun kãˈmɛrũn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Camerun

Kamerunka ˌkãmɛˈrũŋka n
obywatelka Kamerunu camerunese

Kameruńczyk ˌkãmɛˈrũj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel lub mieszkaniec Kamerunu camerunese

Kamil ˈkãmʲil pn
imię męskie pochodzenia łacińskiego; Camillo

Kamila kãˈmʲila pn
imię żeńskie; Camilla

Kampala kãmˈpala pn
(geografia, geograficzny) stolica Ugandy; Kampala

Kampania kãmˈpãɲja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w południowych Włoszech; Campania

Kan pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, prawy dopływ Jeniseju; Kan

Kanaan pn
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) ziemia obiecana patriarsze Abrahamowi i jego potomstwu; Canaan
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina na wschodnim wybrzeżu Morza Śródziemnego; Canaan
(biblijny) imię biblijne Canaan

Kanada kãˈnada pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej; Canada

Kanadyjczyk ˌkãnaˈdɨjʧ̑ɨk n
obywatel Kanady canadese

Kanadyjka ˌkãnaˈdɨjka n
mieszkanka Kanady canadese

Kanał Korsykański pn
(geografia, geograficzny) cieśnina w zachodniej części Morza Śródziemnego oddzielająca Korsykę od archipelagu Wysp Toskańskich; canale di Corsica

Kanał Sueski ˈkãnaw suˈ<sup>w</sup>ɛsʲci n
(geografia, geograficzny) położony w Egipcie kanał głębokowodny dla statków morskich, łączący Morze Śródziemne z Morzem Czerwonym; canale di Suez

Kanossa pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość we Włoszech, w regionie Emilia-Romania; Canossa

Kapadocja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w tureckiej Anatolii; Cappadocia

Kapitol kaˈpʲitɔl pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) wzgórze w Rzymie; Campidoglio
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) siedziba Kongresu Stanów Zjednoczonych; Campidoglio

Kaplica Sykstyńska pn
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) zabytkowa watykańska kaplica z freskami Michała Anioła; Cappella Sistina

Kapsztad ˈkapʃtat pn
(geografia, geograficzny) miasto w Republice Południowej Afryki; Città del Capo

Kapua pn
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Kampania, położona na południe od Rzymu nad rzeką Volturno; Capua

Kara-daria pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Kirgistanie i Uzbekistanie, po połączeniu z Narynem tworzy Syr-darię; Kara Darya

Karadż pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iranie, po południowej stronie gór Elburs; Karaj

Karaiby ˌkaraˈ<sup>j</sup>ibɨ pn
(geografia, geograficzny) rejon pomiędzy kontynentami Ameryk; Caraibi

Karakałpacja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) autonomiczna republika w granicach Uzbekistanu, położona w zachodniej części kraju i mająca stolicę w Nukus; Karakalpakstan

Karakorum ˌkaraˈkɔrũm pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) stolica mongolskiego imperium w XIII wieku; Karakorum
(geografia, geograficzny) przełęcz we wschodniej części gór Karakorum (1.1), na granicy chińsko-indyjskiej; Karakorum
(geografia, geograficzny) łańcuch górski na pograniczu Indii, Pakistanu i Chin, drugi po Himalajach pod względem wysokości na Ziemi; Karakorum
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Mongolii, Harhorin

Karbala pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej części Iraku, w pobliżu Eufratu; Kerbela

Kargopol pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w północnej Rosji, na terenie obwodu archangielskiego, na lewym brzegu rzeki Onegi; Kargopol'

Karmel ˈkarmɛl pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w północnym Izraelu; Carmelo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakon karmelitański, wszystko co związane jest z duchowością karmelitańską Carmelo
imię męskie Carmelo

Karol ˈkarɔl pn
imię męskie; Carlo

Karolina ˌkarɔˈlʲĩna pn
imię żeńskie; Carolina

Karpaty karˈpatɨ pn
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w środkowej Europie; Carpazi

Karszy pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Uzbekistanie, nad Kaszka-darią, ośrodek administracyjny wilajetu kaszkadaryjskiego; Karshi

Kartlia pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) historyczna kraina we wschodniej Gruzji; Cartalia

Karyntia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna leżąca na obszarze obecnej Austrii i Słowenii Carinzia

Kas pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Kraju Krasnojarskim, lewy dopływ Jeniseju; Kas

Kasjopea ˌkasʲjɔˈpɛa pn
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny cały rok; konstelacja, której 5 jasnych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie litery W; Cassiopea
(mitologia grecka) królowa Etiopii, żona Cefeusza i matka Andromedy, po śmierci przeniesiona na firmament jako gwiazdozbiór Kasjopei (1.2); Cassiopea

Kaszan pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iranie w ostanie Isfahan; Kashan

Kaszka-daria pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka we wschodnim Uzbekistanie; Kashka-Darya

Kaszmir ˈkaʃmʲir pn
(geografia, geograficzny) region na subkontynencie indyjskim Kashmir

Kaszyn pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone w obwodzie twerskim; Kašin

Katalonia ˌkataˈlɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) wspólnota autonomiczna w Hiszpanii; Catalogna

Katania pn
(geografia, geograficzny) miasto i port we Włoszech, w regionie Sycylia, w prowincji Katania, u podnóża Etny; Catania

Katar ˈkatar pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, położone we wschodniej części Półwyspu Arabskiego; Qatar

Katarczyk kaˈtarʧ̑ɨk n
obywatel Kataru qatariano

Katarka kaˈtarka n
obywatelka Kataru qatariana

Katarzyna ˌkataˈʒɨ̃na pn
imię żeńskie; Caterina Rina

Katmandu katˈmãndu pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Nepalu Kathmandu

Kaukaz ˈkawkas pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w zachodniej Azji; Caucaso

Kazach ˈkazax n
obywatel Kazachstanu kazako

Kazachstan kaˈzaxstãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na pograniczu Europy i Azji, ze stolicą w Astanie; Kazakistan Cazachistan Cosacchia Kazakhstan

Kazanka pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w europejskiej części Rosji, w Tatarstanie, lewy dopływ Wołgi; Kazanka

Kazaszka kaˈzaʃka n
obywatelka Kazachstanu kazaka

Kazimiera ˌkaʑĩˈmʲjɛra pn
imię żeńskie; Casimira

Kazimierz kaˈʑĩmʲjɛʃ pn
imię męskie; Casimiro

Kazwin pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iranie, stolica ostanu o tej samej nazwie; Qazvin

Kałacz pn
(geografia, geograficzny) (administracja) rosyjskie miasto rejonowe położone w obwodzie woroneskim; Kalač

Kem pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północno-zachodniej Rosji, w Republice Karelii, uchodzi do Morza Białego; Kem'

Kemosz pn
(mitologia, mitologiczny) bóstwo moabickie, bóg wojny; Camos

Kenia ˈkɛ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Kenya Kenia

Kenijczyk kɛ̃ˈɲijʧ̑ɨk n
obywatel lub mieszkaniec Kenii keniano keniota

Kenijka kɛ̃ˈɲijka n
obywatelka Kenii keniana keniota

Keresz pn
(geografia, geograficzny) rzeka we wschodnich Węgrzech, lewy dopływ Cisy; Cris

Kerman pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Iranie, stolica ostanu o tej samej nazwie; Kerman

Kermanszah pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodnim Iranie, stolica ostanu; Kermanshah

Keszm pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowym Iranie, na wyspie Keszm; Qeshm

Kijów ˈcijuf pn
(geografia, geograficzny) miasto nad Dnieprem, stolica Ukrainy; Kiev Kijev

Kil cil pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Carena

Kingisepp pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie leningradzkim, nad rzeką Ługa; Kingisepp

Kinszasa cĩw̃ˈʃasa pn
(geografia, geograficzny) stolica Demokratycznej Republiki Konga; Kinshasa

Kioto pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawna stolica Japonii; Kyoto

Kirenia pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na Cyprze, nad Morzem Śródziemnym; Kyrenia

Kirgistan cirʲˈɟistãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej; Kirghizistan

Kiribati ˌcirʲiˈbatʲi pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Oceanie Spokojnym; Kiribati

Kirkuk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iraku, w Kurdystanie; Kirkuk

Klara ˈklara pn
imię żeńskie; Chiara Clara

Klaudia ˈklawdʲja pn
polskie imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Claudia

Klaudiusz ˈklawdʲjuʃ pn
imię męskie; Claudio

Klaźma pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, lewy dopływ Oki w dorzeczu Wołgi; Kljaz'ma

Klemens ˈklɛ̃mɛ̃w̃s pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Clemente

Klementyna ˌklɛ̃mɛ̃nˈtɨ̃na pn
imię żeńskie; Clementina

Klet pn
(zdrobniale) Anaklet (hipokorystyk) Cleto
polskie imię męskie pochodzenia greckiego; Cleto

Klin pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim; Klin

Klotylda klɔˈtɨlda pn
imię żeńskie; Clotilde

Knin pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Chorwacji; Tenin

Kobuleti pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Gruzji, w Adżarii, nad Morzem Czarnym; Kobuleti

Kocyt ˈkɔʦ̑ɨt pn
(mitologia grecka) jedna z rzek Hadesu; rzeka lamentu, nad której brzegami błądzą dusze nie pogrzebanych jeszcze zmarłych; Cocito

Kohelet pn
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny żydowski pisarz, autor Księgi Koheleta; Qoelet

Kokand pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w wilajecie fergańskim, we wschodnim Uzbekistanie, w południowo-zachodniej części Kotliny Fergańskiej; Kokand

Kokytos kɔˈkɨtɔs pn
(mitologia grecka) jedna z rzek Hadesu, rzeka lamentu, nad której brzegami błądzą dusze nie pogrzebanych jeszcze zmarłych; Cocito

Kolchida pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna leżąca na wschodnim wybrzeżu Morza Czarnego, na terenie obecnej Gruzji; Colchide

Kolonia kɔˈlɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech; Colonia

Kolumb ˈkɔlũmp pn
(historia, historyczny, historycznie) spolszczone nazwisko włoskie odkrywcy i żeglarza Krzysztofa Kolumba Colombo
imię męskie pochodzenia łacińskiego; Colombo

Kolumba pn
imię żeńskie Colomba

Kolumbia kɔˈlũmbʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej; Colombia

Kolumbijczyk ˌkɔlũmˈbʲijʧ̑ɨk n
obywatel Kolumbii colombiano

Kolumbijka ˌkɔlũmˈbʲijka n
obywatelka Kolumbii colombiana

Kom pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iranie, w ostanie Kom; Qom

Komisja Europejska kɔ̃ˈmʲisʲja ˌɛwrɔˈpɛjska n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organ wykonawczy Unii Europejskiej; Commissione europea

Komory kɔ̃ˈmɔrɨ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Comore

Kompas ˈkɔ̃mpas pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Bussola

Kompleta n
jedna z godzin kanonicznych w Liturgii godzin; compieta

Konda pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, lewy dopływ Irtysza; Konda

Konfederacja Szwajcarska pn
(oficjalnie) (administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Szwajcarii jako państwa; Confederazione Svizzera

Konfucjusz pn
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) chiński filozof; Confucio

Kongijczyk kɔ̃ŋʲˈɟijʧ̑ɨk n
obywatel Demokratycznej Republiki Konga congolese
obywatel Konga congolese

Kongijka kɔ̃ŋʲˈɟijka n
obywatelka Demokratycznej Republiki Konga congolese
obywatelka Konga congolese

Kongo ˈkɔ̃ŋɡɔ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Repubblica del Congo
(geografia, geograficzny) rzeka w Afryce; Congo

Konrad ˈkɔ̃nrat pn
imię męskie; Corrado

Konstancja kɔ̃w̃ˈstãnʦ̑ʲja pn
imię żeńskie; Costanza

Konstantynopol ˌkɔ̃w̃stãntɨ̃ˈnɔpɔl pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawna nazwa Stambułu; Costantinopoli

Kopciuszek pn
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przydomek głównej bohaterki popularnej baśni; Cenerentola

Kopenhaga ˌkɔpɛ̃nˈxaɡa pn
(geografia, geograficzny) stolica Danii; Copenaghen

Kopernik kɔˈpɛrʲɲik pn
nazwisko męskie Copernico
(astronomia, astronomiczny) jeden z kraterów na powierzchni Księżyca; Copernico
(astronomia, astronomiczny) jeden z kraterów na powierzchni Marsa; Copernico

Koran ˈkɔrãn pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święta księga islamu; Corano Coran Qur'an Quran

Korcza pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowo-wschodniej Albanii; Corizza

Kordoba kɔrˈdɔba n
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Hiszpanii, w regionie Andaluzja; Cordova

Korea Południowa kɔˈrɛa ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji; Corea del Sud

Korea Północna kɔˈrɛa puwˈnɔʦ̑na pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji; Corea del Nord

Koreanka ˌkɔrɛˈãŋka n
obywatelka Korei Południowej lub Korei Północnej; kobieta narodowości koreańskiej coreana

Koreańczyk ˌkɔrɛˈãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Korei Południowej lub Korei Północnej; osoba narodowości koreańskiej coreano

Koreańska Republika Ludowo-Demokratyczna ˌkɔrɛˈãj̃ska rɛˈpublʲika ˌludɔvɔ‿dɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑na pn
(geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Korei Północnej; Repubblica Democratica Popolare di Corea

Korkino pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie czelabińskim, na Uralu; Korkino

Kornel ˈkɔrnɛl pn
imię męskie; Cornelio

Kornelia kɔrˈnɛlʲja pn
imię żeńskie; Cornelia

Korneliusz kɔrˈnɛlʲjuʃ pn
imię męskie, Cornelio

Korona Południowa kɔˈrɔ̃na ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów znajdujący się na południowej półkuli nieba; Corona Australe

Korona Północna kɔˈrɔ̃na puwˈnɔʦ̑na pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego; Corona Boreale

Korsyka kɔrˈsɨka pn
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Śródziemnym, część Francji; Corsica

Korynt pn
(geografia, geograficzny) miasto w Grecji, na półwyspie Peloponez; Corinto

Kos kɔs pn
(geografia, geograficzny) grecka wyspa w archipelagu Dodekanez; Coo

Kosma ˈkɔsma pn
imię męskie pochodzenia greckiego; Cosma

Kosowe Pole pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Kosowie, położone na południowy zachód od Prisztiny, w kotlinie Kosowe Pole (1.2); Kosovo Polje

Kosowianka n
obywatelka Kosowa kosovara

Kosowo kɔˈsɔvɔ pn
(geografia, geograficzny) częściowo uznawane państwo w Europie ze stolicą w Prisztinie; Kosovo

Kostaryka ˌkɔstaˈrɨka pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Środkowej; Costa Rica

Kostarykanin ˌkɔstarɨˈkãɲĩn n
obywatel Kostaryki costaricano

Kostarykanka ˌkɔstarɨˈkãŋka n
obywatelka Kostaryki costaricana

Kotonu kɔˈtɔ̃nu pn
(geografia, geograficzny) miasto w Beninie; Cotonou

Kotor pn
(geografia, geograficzny) miasto portowe w południowo-zachodniej części Czarnogóry; Cattaro

Kotorosl pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północnej Rosji przeduralskiej, prawy dopływ Wołgi; Kotorosl'

Kotuj pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, po połączeniu z Chetą tworzy Chatangę; Kotuj

Kowrow pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone w obwodzie włodzimierskim, nad Klaźmą; Kovrov

Kozak ˈkɔzak n
(historia, historyczny, historycznie) członek wspólnoty zamieszkującej stepy na południowych pograniczach dawnej Rzeczpospolitej i Rosji; cosacco

Koziorożec ˌkɔʑɔˈrɔʒɛʦ̑ pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dziesiąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 22 grudnia do 20 stycznia; Capricorno
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny latem, nisko nad horyzontem; Capricorno

Koła pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północno-zachodniej Rosji, w obwodzie murmańskim, na Półwyspie Kolskim, uchodzi do Zatoki Kolskiej Morza Barentsa w odległości; Kola

Kościół ˈkɔɕʨ̑uw pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijańska wspólnota religijna w danym miejscu, np. mieście, kraju; także wspólnota wszystkich wyznawców danej religii chiesa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religijna instytucja społeczna obejmująca wspólnotę wiernych danej religii, zwykle chrześcijańskiej, przeważnie hierarchiczna; chiesa

Kościół katolicki ˈkɔɕʨ̑uw ˌkatɔˈlʲiʦ̑ʲci n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) trynitarne wyznanie chrześcijańskie, tradycji katolickiej mające system dogmatyczno-doktrynalny oparty na Biblii i tradycji, uznające siedem sakramentów, autorytet Kościoła oraz kult maryjny i świętych, na którego czele stoi papież; Chiesa cattolica

Kraina kraˈ<sup>j</sup>ĩna n
region historyczno-etnograficzny Słowenii; Carniola

Kraj Basków ˈkraj ˈbaskuf pn
(geografia, geograficzny) kraina geograficzno-historyczna na pograniczu Francji i Hiszpanii, zamieszkiwana przez Basków; Paesi Baschi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wspólnota autonomiczna w północnej Hiszpanii, część Kraju Basków (1.1); Paesi Baschi

Kraj Sudetów ˈkraj suˈdɛtuf pn
(geografia, geograficzny) kraina geograficzno-historyczna w Czechach, sudeckoniemieckie pogranicze Czech zamieszkiwane do 1946 roku przez Niemców sudeckich; Sudetenland

Kraków ˈkrakuf pn
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie małopolskim, dawna stolica Polski; Cracovia

Krasnodar pn
(geografia, geograficzny) miasto europejskiej części Rosji, port nad rzeką Kubań, siedziba administracyjna Kraju Krasnodarskiego; Krasnodar

Krasnokamsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Permskim, nad Kamą; Krasnokamsk

Krasnoturjinsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie swierdłowskim, na Uralu; Krasnotur'insk

Kreta ˈkrɛta pn
(geografia, geograficzny) grecka wyspa na Morzu Śródziemnym; Creta

Kronos pn
(mitologia grecka) bóstwo pogańskie, jeden z tytanów; Crono

Kropotkin pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, nad Kubaniem; Kropotkin

Kruja pn
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Albanii; Croia

Kruk kruk pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Corvo

Krym krɨ̃m pn
(geografia, geograficzny) półwysep na południu Ukrainy, połączony z lądem tylko wąskim Przesmykiem Perekopskim; Crimea

Kryspin ˈkrɨspʲĩn pn
imię męskie pochodzenia łacińskiego; Crispino

Krystian ˈkrɨstʲjãn pn
imię męskie; Cristiano

Krystyna krɨˈstɨ̃na pn
polskie imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Cristina

Krzysztof ˈkʃɨʃtɔf pn
imię męskie; Cristoforo

Krzyż Południa ˈkʃɨʃ pɔˈwudʲɲa pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów; Croce del Sud

Królestwo Niderlandów pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Holandii jako państwa; Regno dei Paesi Bassi

Ksawery ksaˈvɛrɨ pn
imię męskie; Saverio

Ksenia ˈksɛ̃ɲja pn
polskie imię żeńskie pochodzenia greckiego; Xenia

Kserkses pn
(historia, historyczny, historycznie) staroperskie imię męskie kilku starożytnych mezopotamskich i lewantyńskich władców Serse

Księżyc ˈcɕɛ̃w̃ʒɨʦ̑ pn
(astronomia, astronomiczny) jedyny naturalny satelita Ziemi, drugi po Słońcu najjaśniejszy obiekt na niebie; Luna

Kuala Lumpur pn
(geografia, geograficzny) stolica Malezji; Kuala Lumpur

Kuba ˈkuba pn
(geografia, geograficzny) największa wyspa na Karaibach; Cuba
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo leżące na Kubie (1.1) i sąsiednich wyspach; Cuba

Kubanka kuˈbãŋka n
obywatelka Kuby cubana

Kubańczyk kuˈbãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Kuby cubano

Kudymkar pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Rosji europejskiej, w Kraju Permskim; Kudymkar

Kujawy kuˈjavɨ n
(geografia, geograficzny) kraina w środkowej Polsce; Cuiavia

Kulab pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowym Tadżykistanie; Külob

Kuma pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji płynąca we wschodniej części Przedkaukazia; Kuma

Kunduz pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Afganistanie, nad rzeką Kunduz, położone w północno-wschodniej części kraju; Konduz

Kungur pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Permskim, siedziba administracyjna rejonu kungurskiego; Kungur

Kura pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka płynąca przez Turcję, Gruzję i Azerbejdżan, uchodzi małą deltą do Morza Kaspijskiego; Kura

Kusz kuʃ pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postać biblijna, wnuk Noego, najstarszy syn Chama; Cush
(historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina na południu od II katarakty Nilu, podbita w XVI-XIV w. p.n.e. przez Egipt; Kush

Kuwejt ˈkuvɛjt pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji; Kuwait
(geografia, geograficzny) stolica Kuwejtu (1.1); Kuwait

Kuwejtczyk kuˈvɛjṭʧ̑ɨk n
obywatel Kuwejtu kuwaitiano

Kuwejtka kuˈvɛjtka n
obywatelka Kuwejtu kuwaitiana

Kwieta pn
(rzadki, rzadko używany) polskie imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Quieta

Kwintus pn
łacińskie imię męskie; Quinto

Kwirynał pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) najwyższe z siedmiu wzgórz Rzymu; Quirinale
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) pałac prezydenta Włoch znajdujący się na Kwirynale (1.1) Quirinale

Kyrie eleison interjection
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) „Panie, zmiłuj się (nad nami)”, chrześcijańska formuła liturgiczna kyrie kyrie eleison

LGBT acronym
= lesbijki, geje, osoby biseksualne i transgenderyczne – jako całość; LGBT

La Manche pn
(geografia, geograficzny) kanał morski oddzielający Wielką Brytanię od Francji; Manica

Labrador laˈbradɔr pn
(geografia, geograficzny) kanadyjski półwysep; Labrador
(geografia, geograficzny) region obejmujący Labrador (1.1); Labrador

Lacjum ˈlaʦ̑ʲjũm pn
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w środkowych Włoszech ze stolicą w Rzymie; Lazio

Laguna Wenecka pn
(geografia, geograficzny) laguna na Morzu Adriatyckim, w zachodniej części Zatoki Weneckiej; Laguna di Venezia

Lahaur pn
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnim Pakistanie, stolica prowincji Pendżab; Lahore

Lambert ˈlãmbɛrt pn
imię męskie; Lamberto

Lambro ˈlãmbrɔ pn
rzeka w Lombardii, w północnych Włoszech Lambro

Laon pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Francji; Laon

Laos ˈlaɔs pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji; Laos

Laotanka ˌlaɔˈtãŋka n
obywatelka Laosu laotiana

Laotańczyk ˌlaɔˈtãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Laosu laotiano

Laponia laˈpɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) region Europy obejmujący północne tereny Norwegii, Szwecji, Finlandii oraz Półwysep Kolski w Rosji; Lapponia

Larnaka pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na południowo-wschodnim wybrzeżu Cypru; Larnaca

Las Bregencki pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie, część Północnych Alp Wapiennych, od zachodu graniczy z Renem, od wschodu z Alpami Algawskimi; Prealpi di Bregenz

Latakia pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe w północno-zachodniej Syrii; Laodicea

Lateran pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) zespół pałacowo-kościelny w Rzymie; Laterano

Laura ˈlawra pn
imię żeńskie; Laura

Laurazja lawˈrazʲja pn
(geologia, geologiczny) superkontynent powstały w wyniku rozpadu Pangei; Laurasia

Laurencja pn
imię żeńskie Lorenza

Laurenty pn
imię męskie Lorenzo

Lazyka pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna i królestwa istniejącego w zachodniej części współczesnej Gruzji; Egrisi

Lecco pn
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech w regionie Lombardia; Lecco
(geografia, geograficzny) (administracja) gmina we Włoszech w regionie Lombardia, ze stolicą w Lecco (1.1) Lecco
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja we Włoszech w regionie Lombardia, ze stolicą w Lecco (1.1); Lecco

Legia Cudzoziemska ˈlɛɟja ˌʦ̑uʣ̑ɔˈʑɛ̃mska pn
francuska jednostka wojskowa składająca się głównie z cudzoziemców; Legione straniera francese

Lejda pn
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Holandii, w prowincji Holandia Południowa u wybrzeża Morza Północnego; Leida

Leningrad lɛ̃ˈɲĩŋɡrat pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) nazwa Petersburga w latach 1924–1991 Leningrado

Leokadia ˌlɛɔˈkadʲja pn
imię żeńskie; Leocadia

Leokadiusz ˌlɛɔˈkadʲjuʃ pn
imię męskie; Leocadio

Leon ˈlɛɔ̃n pn
imię męskie pochodzenia grecko-łacińskigo; Leone

Leonard lɛˈɔ̃nart pn
imię męskie; Leonardo

Leopold lɛˈɔpɔlt pn
imię męskie pochodzenia germańskiego; Leopoldo

Leopolda pn
imię żeńskie pochodzenia germańskiego, odpowiednik męskiego imienia Leopold; Leopolda

Lesotho lɛˈsɔtɔ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Lesotho

Lesotyjczyk ˌlɛsɔˈtɨjʧ̑ɨk n
obywatel Lesotho lesothiano

Lesotyjka ˌlɛsɔˈtɨjka n
obywatelka Lesotho lesothiana

Lew lɛf pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) piąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 lipca do 22 (23) sierpnia; Leone
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny zimą i wiosną; Leone

Lewant ˈlɛvãnt pn
(książkowy) (geografia, geograficzny) określenie krajów leżących na wschodnim, azjatyckim wybrzeżu Morza Śródziemnego (Syria, Jordania, Liban, Izrael oraz Autonomia Palestyńska); levante

Lewi pn
(biblijny) postać biblijna, protoplasta lewitów; Levi

Liban ˈlʲibãn pn
(geografia, geograficzny) państwo w zachodniej Azji; Libano

Libanka lʲiˈbãŋka n
obywatelka Libanu libanese

Libańczyk lʲiˈbãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Libanu libanese

Liberia lʲiˈbɛrʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Liberia

Liberyjczyk ˌlʲibɛˈrɨjʧ̑ɨk n
obywatel Liberii liberiano

Liberyjka ˌlʲibɛˈrɨjka n
obywatelka Liberii liberiana

Libia ˈlʲibʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Libia

Libijczyk lʲiˈbʲijʧ̑ɨk n
obywatel Libii libico

Libijka lʲiˈbʲijka n
obywatelka Libii libica

Libreville pn
(geografia, geograficzny) stolica Gabonu; Libreville

Lidia ˈlʲidʲja pn
imię żeńskie; Lidia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo w zachodniej Azji Mniejszej; Lidia

Liechtenstein ˈlixtɛnʂtajn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) małe państwo w Europie między Szwajcarią a Austrią; Liechtenstein

Liguria lʲiˈɡurʲja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w zachodnich Włoszech; Liguria

Likaonia pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w Azji Mniejszej; Licaonia

Lille pn
(geografia, geograficzny) miasto we Francji; Lilla

Lilongwe pn
(geografia, geograficzny) stolica Malawi; Lilongwe

Lima ˈlʲĩma pn
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Peru; Lima

Limassol pn
(geografia, geograficzny) (administracja) drugie co do wielkości miasto Cypru, położone na południowym wybrzeżu wyspy nad Morzem Śródziemnym; Limassol

Lina ˈlʲĩna pn
rzadkie polskie imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Lina

Linus ˈlʲĩnus pn
historyczne, łacińskie imię męskie; Lino

Linz pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Austrii, siedziba kraju związkowego Górna Austria; Linz

Lipsk lʲipsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Niemczech, w Saksonii; Lipsia

Lisek ˈlʲisɛk pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego; Volpetta

Liturgia godzin pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (kościelny) codzienna modlitwa liturgiczna Kościoła katolickiego; liturgia delle ore

Litwa ˈlʲitfa pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie; Lituania

Litwin ˈlʲitfʲĩn n
człowiek narodowości litewskiej, obywatel Litwy, mieszkaniec Litwy lituano

Litwinka lʲitˈfʲĩŋka n
kobieta narodowości litewskiej, mieszkanka, obywatelka Litwy lituana

Liwia ˈlʲivʲja pn
imię żeńskie; Livia

Lizbona lʲizˈbɔ̃na pn
(geografia, geograficzny) stolica Portugalii; Lisbona

Lokryda pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w starożytnej Grecji, zamieszkana przez Lokrów, rozdzielona przez Dorydę i Fokidę na trzy odrębne części; Locride

Lombardczyk lɔ̃mˈbarṭʧ̑ɨk n
mieszkaniec Lombardii, osoba płci męskiej pochodząca z Lombardii lombardo

Lombardia lɔ̃mˈbardʲja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) region w północnych Włoszech ze stolicą w Mediolanie; Lombardia

Lombardka lɔ̃mˈbartka n
mieszkanka Lombardii, osoba płci żeńskiej pochodząca z Lombardii lombarda

Lomé pn
(geografia, geograficzny) stolica Togo; Lomé

Londyn ˈlɔ̃ndɨ̃n pn
(geografia, geograficzny) stolica Wielkiej Brytanii; Londra

Longin ˈlɔ̃ŋʲɟĩn pn
rzadkie polskie imię męskie; Longino

Loreto pn
(geografia, geograficzny) miasto w środkowych Włoszech nad Adriatykiem; Loreto

Lotar pn
polskie imię męskie pochodzenia germańskiego; Lotario

Lotaryngia ˌlɔtaˈrɨ̃ŋʲɟja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region w północno-wschodniej Francji; Lorena

Luanda luˈ<sup>w</sup>ãnda pn
(geografia, geograficzny) stolica Angoli; Luanda

Lublana luˈblãna pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Słowenii; Lubiana

Lublin ˈlublʲĩn pn
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, stolica Lubelszczyzny; Lublino

Lucjan ˈluʦ̑ʲjãn pn
imię męskie; Luciano

Lucjusz ˈluʦ̑ʲjuʃ pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Lucio

Lucyna luˈʦ̑ɨ̃na pn
imię żeńskie; Lucina

Ludmiła ludˈmʲiwa pn
polskie imię żeńskie pochodzenia słowiańskiego; Ludmila

Ludwik ˈludvʲik pn
imię męskie; Luigi

Luiza luˈ<sup>j</sup>iza pn
imię żeńskie; Luisa

Lukania pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna na południu antycznej Italii, między Zatoką Tarencką a Morzem Tyrreńskim; Lucania

Lukka pn
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Toskania, w prowincji Lukka; Lucca

Luksemburczyk ˌluksɛ̃mˈburʧ̑ɨk n
obywatel Luksemburga lussemburghese

Luksemburg luˈksɛ̃mburk pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie; Lussemburgo

Luksemburka ˌluksɛ̃mˈburka n
obywatelka Luksemburga lussemburghese

Luksor pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowym Egipcie, na prawym brzegu Nilu; Luxor

Luna ˈlũna pn
(mitologia rzymska) bogini księżyca, utożsamiana z grecką Selene; Luna

Luneta lũˈnɛta pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Telescopio

Lusaka luˈsaka pn
(geografia, geograficzny) stolica Zambii; Lusaka

Lutacjusz pn
łacińskie imię męskie Lutazio

Lutnia ˈlutʲɲa pn
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; zawiera jasną gwiazdę – Wegę; zawiera mgławicę planetarną – Pierścień; w Polsce widoczny latem i jesienią; góruje o północy w lipcu; Lira

Lwów lvuf pn
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie; Leopoli

MAEA ˌɛ̃m‿a‿ɛ‿ˈa acronym
= Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej; AIEA

MFW ɛ̃m‿ɛv‿ˈːu acronym
= Międzynarodowy Fundusz Walutowy FMI

MP3 ɛ̃m‿pɛ‿ˈṭʃɨ pn
(informatyka, informatyczny) jeden z formatów kompresji dźwięku; MP3

Macedonia ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie; Macedonia Repubblica di Macedonia

Macedonka ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃ŋka n
kobieta lub dziewczyna narodowości macedońskiej, obywatelka Macedonii macedone

Macedończyk ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) człowiek narodowości macedońskiej, obywatel Republiki Macedonii, mieszkaniec Republiki Macedonii; macedone

Macerata pn
(geografia, geograficzny) miasto w środkowych Włoszech; Macerata

Machabeusz n
(historia, historyczny, historycznie) przydomek Judy Hasmoneusza; Macabeo

Maciej ˈmaʨ̑ɛ̇j n
polskie imię męskie pochodzenia hebrajskiego; Mattia

Madagaskar ˌmadaˈɡaskar pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Indyjskim; Madagascar
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Indyjskim Madagascar

Madera maˈdɛra pn
(geografia, geograficzny) portugalski archipelag na Oceanie Atlantyckim na zachód od Maroka; Madera

Madonna pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (peryfrastyczny) Maria z Nazaretu Madonna

Madryt ˈmadrɨt pn
(geografia, geograficzny) stolica Hiszpanii; Madrid

Magdala pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto nad Jeziorem Galilejskim w Palestynie; Magdala

Magdalena ˌmaɡdaˈlɛ̃na pn
imię żeńskie; Maddalena

Magdeburg pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w Niemczech, leżąca nad Łabą stolica kraju związkowego Saksonia-Anhalt; Magdeburgo

Maghreb n
(geografia, geograficzny) region północno-zachodniej Afryki od Atlantyku po granicę z Egiptem; Maghreb Magreb

Mahomet maˈxɔ̃mɛt pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) arabski prorok, twórca islamu; Maometto

Maja ˈmaja pn
(astronomia, astronomiczny) gwiazda w Plejadach, w gwiazdozbiorze Byka; Maia
(mitologia grecka) nimfa góry Kyllene w Arkadii, jedna z Plejad; kochanka Zeusa i matka Hermesa; córka Atlasa i Plejone; przeniesiona na firmament jako gwiazda Maja (1.3); Maia
imię żeńskie; Maia
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, prawy dopływ Ałdanu; Maja

Majuro məˈdʒʊəroʊ pn
(geografia, geograficzny) stolica Wysp Marshalla; Majuro

Makarska pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-wschodniej Chorwacji nad Morzem Adriatyckim; Macarsca

Makau ˈmakaw pn
(geografia, geograficzny) specjalny region administracyjny Chińskiej Republiki Ludowej; Macao

Maksym ˈmaksɨ̃m pn
imię męskie; Massimo

Maksymilian ˌmaksɨ̃ˈmʲilʲjãn pn
imię męskie; Massimiliano

Malabo maˈlabɔ pn
(geografia, geograficzny) stolica Gwinei Równikowej; Malabo

Malachiasz pn
(biblijny) imię męskie; Malachia

Malarz ˈmalaʃ pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Pittore

Malawi maˈlavʲi pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce; Malawi

Malawijczyk ˌmalaˈvʲijʧ̑ɨk n
obywatel Malawi malawiano

Malawijka ˌmalaˈvʲijka n
obywatelka Malawi malawiana

Malcheusz pn
(biblijny) imię męskie pochodzenia biblijnego; Malco

Malchos pn
(biblijny) imię męskie pochodzenia biblijnego; Malco

Malchus pn
(biblijny) imię męskie pochodzenia biblijnego; Malco

Male ˈmalɛ pn
(geografia, geograficzny) stolica Malediwów; Malé

Malediwczyk ˌmalɛˈdʲifʧ̑ɨk n
obywatel Malediwów maldiviano

Malediwka ˌmalɛˈdʲifka n
obywatelka Malediwów maldiviana

Malediwy ˌmalɛˈdʲivɨ pn
(geografia, geograficzny) państwo i archipelag na Oceanie Indyjskim; Maldive

Malezja maˈlɛzʲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji; Malesia Malaysia

Malezyjczyk ˌmalɛˈzɨjʧ̑ɨk n
obywatel Malezji malese

Malezyjka ˌmalɛˈzɨjka n
obywatelka Malezji malese

Mali ˈmalʲi pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Bamako; Mali

Malijczyk maˈlʲijʧ̑ɨk n
obywatel Mali maliano

Malijka maˈlʲijka n
obywatelka Mali maliana

Malmö pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Szwecji i port morski położony nad cieśniną Öresund; Malmö

Malta ˈmalta pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie; Malta

Maltanka malˈtãŋka n
obywatelka Malty maltese

Maltańczyk malˈtãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Malty maltese

Malwina malˈvʲĩna pn
imię żeńskie o literackim pochodzeniu; Malvina

Malwiny malˈvʲĩnɨ pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) archipelag na południowym Atlantyku, dawne argentyńskie terytorium; Isole Malvine

Mama pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w obwodzie irkuckim; lewy dopływ Witimu; Mama

Managua ˌmãnaˈɡu<sup>w</sup>a pn
(geografia, geograficzny) stolica Nikaragui; Managua

Manama mãˈnãma pn
(geografia, geograficzny) stolica Bahrajnu; Manama

Mandżuria mãn͇ˈʤ̑urʲja pn
(geografia, geograficzny) kraina na północnym wschodzie Chin; Manciuria

Manfred ˈmãnfrɛt pn
imię męskie; Manfredo

Manila mãˈɲila pn
(geografia, geograficzny) stolica Filipin; Manila

Mantua pn
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Lombardia, w prowincji Mantua; Mantova

Manuela ˌmãnuˈ<sup>w</sup>ɛla pn
imię żeńskie; Manuela

Maputo maˈputɔ pn
(geografia, geograficzny) stolica Mozambiku; Maputo

Maraton pn
miejscowość w Grecji, w Attyce, miejsce słynnego zwycięstwa Greków nad Persami w 490 roku p.n.e. Maratona

Marcel pn
imię męskie; Marcello

Marceli marˈʦ̑ɛlʲi pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Marcello

Marcelina ˌmarʦ̑ɛˈlʲĩna pn
imię żeńskie; Marcellina

Marcha pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Jakucji; lewy dopływ Wiluja; Marcha

Marche pn
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w środkowych Włoszech ze stolicą w Ankonie; Marche
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Italii Marca Anconetana Marca Anconitana Marca d'Ancona

Marchia pn
(rzadki, rzadko używany) (geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w środkowych Włoszech ze stolicą w Ankonie; Marche
(rzadki, rzadko używany) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Italii Marca Anconetana Marca Anconitana Marca d'Ancona

Marchia Ankonitańska pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Italii; Marca Anconetana Marca Anconitana Marca d'Ancona

Marchia Ankony pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Italii; Marca d'Ancona

Marchia Ankońska pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Italii; Marca Anconetana Marca Anconitana Marca d'Ancona

Marcin ˈmarʲʨ̑ĩn pn
imię męskie; Martino

Marek ˈmarɛk pn
imię męskie pochodzenia łacińskiego; Marco

Maria ˈmarʲja pn
polskie imię żeńskie pochodzenia semickiego; Maria

Marian ˈmarʲjãn pn
imię męskie; Mariano

Marianna marʲˈjãnːa pn
imię żeńskie; Marianna

Mariany Północne marʲˈjãnɨ puwˈnɔʦ̑nɛ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne USA na Oceanii; Isole Marianne Settentrionali

Maribor pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Słowenii, położone na północnym wschodzie kraju, nad Drawą; Maribor

Marica pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Półwyspie Bałkańskim, w Bułgarii, w Grecji i w Turcji, uchodzi do Morza Egejskiego; Evros

Marika maˈrʲika pn
imię żeńskie; Marica

Mariusz ˈmarʲjuʃ pn
imię męskie; Mario

Markowy possessiveAdjective
(przestarzałe, przestarzały) (gwarowe, gwara) taki, który należy do Marka marciano

Marneuli pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Gruzji, w regionie Dolna Kartlia; Marneuli

Marokanka ˌmarɔˈkãŋka n
obywatelka Maroka marocchina

Marokańczyk ˌmarɔˈkãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Maroka marocchino

Maroko maˈrɔkɔ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce Północnej; Marocco

Mars mars pn
(mitologia rzymska) bóg wojny, utożsamiany z greckim Aresem; protoplasta Rzymian; obok Jowisza i Kwiryna narodowe bóstwo rzymskie; ojciec Romulusa i Remusa; mąż Nerio i kochanek Rei Sylwii; Marte
(astronomia, astronomiczny) czwarta według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego, znana w starożytności, widzialna gołym okiem; jedna z planet ziemiopodobnych, planet górnych i planet wewnętrznych; piąty (po Słońcu, Księżycu, Wenus i Jowiszu) najjaśniejszy obiekt na niebie; Marte

Marsjanin marˈsʲjä̃ɲĩn n
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) hipotetyczny mieszkaniec Marsa marziano

Marsjanka marˈsʲjãŋka n
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) hipotetyczna mieszkanka Marsa marziana

Marsylia marˈsɨlʲja pn
(geografia, geograficzny) miasto we Francji; Marsiglia

Marta ˈmarta pn
polskie imię żeńskie pochodzenia aramejskiego; Marta

Martyna pn
imię żeńskie; Martina

Maryja maˈrɨja pn
(teologia, teologiczny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) Matka Boża; Beata Vergine Maria Maria Vergine

Maryja Panna pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (peryfrastyczny) (zobacz) Maria z Nazaretu; Maria Vergine

Maryna maˈrɨ̃na pn
imię żeńskie; Marina

Maseru maˈsɛru pn
(geografia, geograficzny) stolica Lesotho; Maseru

Maskat ˈmaskat pn
(geografia, geograficzny) stolica Omanu; Mascate

Masseo pn
(rzadki, rzadko używany) imię męskie pochodzenia włoskiego Masseo

Mateusz maˈtɛ<sup>w</sup>uʃ pn
polskie imię męskie pochodzenia semickiego; Matteo

Mateuszowy possessiveAdjective
(przestarzałe, przestarzały) (gwarowe, gwara) należący do Mateusza matteano

Matka Boska ˈmatka ˈbɔska pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (peryfrastyczny) Maria z Nazaretu Madre di Dio

Matka Boża pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (peryfrastyczny) Maria z Nazaretu; Madre di Dio

Matterhorn pn
(geografia, geograficzny) szczyt w Alpach Zachodnich, na granicy Szwajcarii i Włoch; Monte Cervino

Matuzal n
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać biblijna, najstarszy człowiek wymieniony w Starym Testamencie; Matusalemme

Matuzalem n
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać biblijna, najstarszy człowiek wymieniony w Starym Testamencie; Matusalemme

Matylda maˈtɨlda pn
imię żeńskie; Matilde

Mauretania ˌmawrɛˈtãɲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Nawakszut; Mauritania

Mauretanka ˌmawrɛˈtãŋka n
obywatelka Mauretanii mauritana

Mauretańczyk ˌmawrɛˈtãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Mauretanii mauritano

Mauritius mawˈrʲitʲjus pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Indyjskim; Mauritius Maurizio

Maurycy mawˈrɨʦ̑ɨ pn
imię męskie; Maurizio

Maurytyjczyk ˌmawrɨˈtɨjʧ̑ɨk n
obywatel Mauritiusu mauriziano

Maurytyjka ˌmawrɨˈtɨjka n
obywatelka Mauritiusu mauriziana

Mazar-i Szarif pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Afganistanie; Mazar-i Sharif

Mazowsze maˈzɔfʃɛ n
(geografia, geograficzny) kraina na wschodzie Polski; Masovia

Mazury pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północno-wschodniej Polsce; Masuria

Mała Niedźwiedzica ˈmawa ˌɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ˈʥ̑iʦ̑a pn
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; w Polsce widoczny cały rok; konstelacja, której 7 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie woza z dyszlem, zwany Małym Wozem; Orsa Minore

Mała Tyrnawa pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Rumunii, mająca źródła w Karpatach Wschodnich, łączy się z Wielką Tyrnawą tworząc Tyrnawę Târnava Piccolo

Małgorzata ˌmawɡɔˈʒata pn
polskie imię żeńskie pochodzenia greckiego; Margherita

Małopolska ˌmawɔˈpɔlska pn
(geografia, geograficzny) kraina na południu Polski; Piccola Polonia

Mały Jenisej pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, jedna ze źródłowych rzek Jeniseju; Malyj Enisej

Mały Lew ˈmawɨ ˈlɛf pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego; Leone Minore

Mały Pies ˈmawɨ ˈpʲjɛs pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba równikowego; Cane Minore

Mbabane mbaˈbãnɛ pn
stolica Suazi; Mbabane

Mccheta pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Gruzji, stolica regionu Mccheta-Mtianetia; Mtskheta

Mccheta-Mtianetia pn
(administracja) (geografia, geograficzny) region administracyjny w północnej Gruzji, ze stolicą w Mcchecie; Mtskheta-Mtianeti

Med n
mieszkaniec Medii, członek plemienia Medów; medo

Medard ˈmɛdart pn
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia germańskiego; Medardo

Mediolan mɛˈdʲjɔlãn pn
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Włoszech będące stolicą Lombardii; Milano

Medziugorie pn
(geografia, geograficzny) wieś i ośrodek kultu religijnego w Bośni i Hercegowinie, w południowej części Hercegowiny; Medjugorje Međugorje

Megrelia pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w zachodniej Gruzji, nad Morzem Czarnym; Mingrelia

Megrelia-Górna Swanetia pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) region administracyjny północno-zachodniej Gruzji; Mingrelia-Alta Svanezia

Meklemburgia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Niemczech, położona nad Bałtykiem, pomiędzy rzekami Łabą a Recknitz; Meclemburgo

Mekong ˈmɛkɔ̃ŋk pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w południowo-wschodniej Azji; Mekong

Meksyk ˈmɛksɨk pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Północnej; Messico

Meksykanin ˌmɛksɨˈkãɲĩn n
obywatel Meksyku messicano

Meksykanka ˌmɛksɨˈkãnka n
obywatelka Meksyku messicana

Melania mɛˈlãɲja pn
imię żeńskie; Melania

Melchizedek pn
(biblijny) biblijne imię męskie pochodzenia hebrajskiego; Melchisedec Melchisedek

Melilla mɛˈlʲila pn
(geografia, geograficzny) hiszpańskie miasto będące enklawą na terytorium Maroka, Melilla

Melpomena ˌmɛlpɔ̃ˈmɛ̃na pn
(mitologia grecka) muza tragedii, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne; Melpomene

Men mɛ̃n pn
(geografia, geograficzny) rzeka w środkowych Niemczech; Meno

Mentona pn
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina we Francji, w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe-Wybrzeże, w departamencie Alpy Nadmorskie; Mentone

Merkury mɛrˈkurɨ pn
(mitologia rzymska) bóg handlu, zysku, kupiectwa, złodziei oraz celników, utożsamiany z greckim Hermesem; Mercurio
imię męskie; Mercurio
(astronomia, astronomiczny) pierwsza według oddalenia od Słońca i najmniejsza planeta Układu Słonecznego, widoczna gołym okiem; Mercurio

Mesjasz pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijaństwo Chrystus (jeden z tytułów Jezusa) Messia

Mesyna pn
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, położone w północno-wschodniej części Sycylii, nad Cieśniną Mesyńską; Messina

Metody mɛˈtɔdɨ pn
polskie imię męskie pochodzenia greckiego; Metodio

Metuszelach n
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać biblijna, najstarszy człowiek wymieniony w Starym Testamencie; Matusalemme

Mezopotamia ˌmɛzɔpɔˈtãmʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytna kraina na Bliskim Wschodzie leżąca w dorzeczu rzek: Tygrysu i Eufratu; Mesopotamia

Miami pn
(geografia, geograficzny) duże miasto na Florydzie; Miami

Michalina ˌmʲixaˈlʲĩna pn
imię żeńskie; Michela

Michał ˈmʲixaw pn
imię męskie; Michele

Miedwiedica pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) lewy dopływ Donu mający swe źródła w obwodzie saratowskim; Medvedica

Mikołaj mʲiˈkɔwaj pn
imię męskie; Nicola Niccolò

Mikronezja ˌmʲikrɔ̃ˈnɛzʲja pn
(geografia, geograficzny) (potocznie, potoczny) państwo na Oceanie Spokojnym, część Mikronezji (1.2); Stati Federati di Micronesia Micronesia
(geografia, geograficzny) środkowa część Oceanii, na Oceanie Spokojnym; Micronesia

Mikronezyjczyk ˌmʲikrɔ̃nɛˈzɨjʧ̑ɨk n
mieszkaniec Mikronezji micronesiano

Mikronezyjka ˌmʲikrɔ̃nɛˈzɨjka n
mieszkanka Mikronezji micronesiana

Mikroskop mʲiˈkrɔskɔp pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Microscopio

Milena mʲiˈlɛ̃na pn
imię żeńskie; Milena

Minerwa mʲĩˈnɛrva pn
(mitologia rzymska) bogini mądrości, wojny sprawiedliwej, rękodzieła i sztuki oraz nauczycieli i szkół, utożsamiana z grecką Ateną; Minerva

Minorka pn
(geografia, geograficzny) wyspa hiszpańska na Morzu Śródziemnym, druga co do wielkości w archipelagu Balearów; Minorca

Mira ˈmʲira pn
polskie imię żeńskie pochodzenia staropolskiego; Mira

Mirela mʲiˈrɛla pn
polskie imię żeńskie pochodzenia francuskiego; Mirella

Miriam ˈmʲirʲjãm pn
imię żeńskie Miriam

Miron ˈmʲirɔ̃n pn
imię męskie; Mirone

Missisipi ˌmʲisʲiˈsʲipʲi n
(geografia, geograficzny) rzeka w USA; Mississippi
(geografia, geograficzny) stan w południowej części USA; Mississippi

Międzynarodowy Dzień Kobiet ˌmʲjɛ̃nʣ̑ɨ̃narɔˈdɔvɨ ˈʥ̑ɛ̇̃ɲ ˈkɔbʲjɛt n
coroczne święto obchodzone 8 marca jako wyraz szacunku dla kobiet; Festa della Donna Giornata Internazionale della Donna

Mińsk mʲĩj̃sk pn
(geografia, geograficzny) stolica Białorusi; Minsk

Moab pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w starożytnym Lewancie po wschodniej stronie Morza Martwego; Moab
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych Ameryki; Moab
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia semickiego; jedno z imion biblijnych Moab

Moabita n
(etnografia, etnograficzny) (biblijny) mieszkaniec starożytnego Moabu moabita

Modena mɔˈdɛ̃na pn
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Emilia-Romania; Modena

Modest ˈmɔdɛst pn
imię męskie; Modesto

Modlitwa w ciągu dnia n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z godzin kanonicznych w Liturgii godzin; Ora media

Mogadiszu ˌmɔɡaˈdʲiʃu pn
(geografia, geograficzny) stolica Somalii; Mogadiscio

Mojżesz ˈmɔjʒɛʃ pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) starotestamentowy prorok, wódz narodu izraelskiego; Mosè
imię męskie; Mosè

Mojżeszowy possessiveAdjective
(przestarzałe, przestarzały) (gwarowe, gwara) taki, który należy do Mojżesza di Mosè

Moksza pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, prawy dopływ Oki; Mokša

Moliza pn
(geografia, geograficzny) (rzadki, rzadko używany) Molise, region administracyjny we Włoszech Molise

Moluki pn
(geografia, geograficzny) grupa wysp we wschodniej części Archipelagu Malajskiego, wchodząca w skład Indonezji; Molucche
(geografia, geograficzny) prowincja w Indonezji obejmująca południową część archipelagu Moluki (1.1); Maluku

Monachium mɔ̃ˈnaçjũm pn
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, stolica Bawarii; Monaco di Baviera Monaco

Monakijczyk ˌmɔ̃naˈcijʧ̑ɨk n
obywatel Monako monegasco

Monakijka ˌmɔ̃naˈcijka n
obywatelka Monako monegasca

Monako mɔ̃ˈnakɔ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) małe państwo na południu Europy, nad Morzem Śródziemnym; Monaco Principato di Monaco

Mongolia mɔ̃ŋˈɡɔlʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej; Mongolia

Mongoł ˈmɔ̃ŋɡɔw n
obywatel Mongolii, członek nacji mongolskiej mongolo

Mongołka mɔ̃ŋˈɡɔwka n
kobieta narodowości mongolskiej, obywatelka Mongolii mongola

Monika mɔ̃ˈɲika pn
imię żeńskie; Monica

Monrovia mɔ̃nˈrɔvʲja pn
(geografia, geograficzny) stolica Liberii; Monrovia

Mont Blanc pn
(geografia, geograficzny) najwyższy szczyt Alp; Monte Bianco

Monte Cassino pn
(geografia, geograficzny) wzgórze we Włoszech, w Apeninach Środkowych; Montecassino

Montevideo ˌmɔ̃ntɛvʲiˈdɛɔ pn
(geografia, geograficzny) stolica Urugwaju; Montevideo

Montpellier pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na południu Francji, w regionie Oksytania; Montpellier

Morawy mɔˈravɨ pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Czechach, w dorzeczu Morawy i górnej Odry; Moravia

Morfeusz mɔrˈfɛ<sup>w</sup>uʃ pn
(mitologia grecka) bóg i uosobienie marzeń sennych o ludzkich kształtach; Morfeo

Moroni mɔˈrɔ̃ɲi pn
(geografia, geograficzny) stolica Komorów; Moroni

Morze Adriatyckie ˈmɔʒɛ ˌadrʲjaˈtɨʦ̑ʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) basen morski pomiędzy Półwyspem Apeniński a Półwyspem Bałkańskim, północne odgałęzienie Morza Śródziemnego; mare Adriatico

Morze Bałtyckie ˈmɔʒɛ bawˈtɨʦ̑ʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze, położone na szelfie kontynentalnym w północnej Europie; Mar Baltico Baltico

Morze Białe ˈmɔʒɛ ˈbʲjawɛ pn
(geografia, geograficzny) morze śródlądowe między Półwyspem Kolskim a wybrzeżem północnej Rosji; Mar Bianco

Morze Czarne ˈmɔʒɛ ˈʧ̑arnɛ pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) śródlądowe morze na granicy Azji i Europy; Mar Nero

Morze Egejskie ˈmɔʒɛ ːˈɡɛjsʲcɛ n
(geografia, geograficzny) morze we wschodniej części Morza Śródziemnego; mar Egeo

Morze Galilejskie pn
(geografia, geograficzny) (zobacz) Jezioro Tyberiadzkie; mare di Galilea

Morze Jońskie ˈmɔʒɛ ˈjɔ̇̃j̃sʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) część Morza Śródziemnego położona między południowo-zachodnią częścią Półwyspu Bałkańskiego a południowo-wschodnim wybrzeżem Półwyspu Apenińskiego; Mar Ionio

Morze Kaspijskie ˈmɔʒɛ kasˈpʲijsʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) bezodpływowe słone jezioro w Azji i Europie; mar Caspio Mar Caspio

Morze Martwe ˈmɔʒɛ ˈmartfɛ pn
(geografia, geograficzny) słone jezioro znajdujące się na pograniczu Izraela, Autonomii Palestyńskiej i Jordanii; Mar Morto

Morze Norweskie ˈmɔʒɛ nɔrˈvɛsʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) morze przybrzeżne położone na północny-zachód od wybrzeży Norwegii, część Oceanu Atlantyckiego; mare di Norvegia

Morze Północne ˈmɔʒɛ puwˈnɔʦ̑nɛ pn
(geografia, geograficzny) morze przy północnych brzegach Europy, część Oceanu Atlantyckiego; mare del Nord Mar del Nord

Morze Śródziemne ˈmɔʒɛ ɕrudʲˈʑɛ̃mnɛ pn
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze położone między Europą, Afryką i Azją, część Oceanu Atlantyckiego; Mar Mediterraneo Mediterraneo

Moskwa ˈmɔskfa pn
(geografia, geograficzny) stolica Rosji; Mosca

Mostar ˈmɔstar pn
(geografia, geograficzny) miasto w Hercegowinie, stolica regionu: Mostar

Mosul pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iraku, nad Tygrysem; Mosul

Mount Everest pn
(geografia, geograficzny) najwyższy szczyt Ziemi, ośmiotysięcznik położony w Himalajach; Monte Everest

Mowgli pn
(literacko) literackie imię męskie bohatera serii powieści Rudyarda Kiplinga pt. „Księga dżungli”; Mowgli

Moza ˈmɔza pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Europie; Mosa

Mozambijczyk ˌmɔzãmˈbʲijʧ̑ɨk n
obywatel Mozambiku mozambicano

Mozambijka ˌmɔzãmˈbʲijka n
obywatelka Mozambiku mozambicana

Mozambik mɔˈzãmbʲik pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Mozambico

Mołdawia mɔwˈdavʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Wschodniej ze stolicą w Kiszyniowie; Moldavia Moldova

Mołdawianin ˌmɔwdaˈvʲjä̃ɲĩn n
obywatel Mołdawii moldavo

Mołdawianka ˌmɔwdaˈvʲjãŋka n
obywatelka Mołdawii moldava

Mołoga pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, lewy dopływ Wołgi mający swe źródła na wzgórzach Wałdaj w obwodzie twerskim; Mologa

Msta pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w zachodniej Rosji, na terenie obwodów nowogrodzkiego i twerskiego, uchodzi do jeziora Ilmen; Msta

Mt maˈtɛ<sup>w</sup>uʃ ɛ̃m‿ˈtɛ ˌɛvãŋˈɡɛlʲja ˈvɛdwuc ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ ˌmatɛˈ<sup>w</sup>uʃa abbreviation
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Ewangelia według świętego Mateusza, Ewangelia Mateusza, Mateusz Mt

Mucha ˈmuxa pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Mosca

Muna pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Jakucji; lewy dopływ Leny; Muna

Muntenia pn
(geografia, geograficzny) kraina historyczno-geograficzna w południowej Rumunii; Muntenia

Murom pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Rosji, w obwodzie włodzimierskim, nad Oką; Murom

Myanmar pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (zobacz) Mjanma Myanmar

Myszka Miki ˈmɨʃka ˈmʲici pn
nazwa jednego z głównych bohaterów animowanych bajek Walta Disneya Topolino

Młoda Polska pn
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) polska odmiana modernizmu w literaturze, muzyce i sztuce na przełomie XIX i XX wieku; Giovane Polonia

MŚP acronym
= (ekonomia, ekonomiczny) małe i średnie przedsiębiorstwa; PMI

NATO ˈnatɔ acronym
Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego; NATO OTAN

NLPZ acronym
= (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) niesteroidowy lek przeciwzapalny; FANS

NRD ɛ̃n‿ɛr‿ˈdɛ acronym
= (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Niemiecka Republika Demokratyczna RDT

Nabatea pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na Bliskim Wschodzie, zamieszkana przez Nabatejczyków Nabatea Nabatene

Nabatejczyk n
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Nabatei; nabateo

Nabatejka n
(historia, historyczny, historycznie) mieszkanka Nabatei nabateo

Nablus ˈnablus pn
(geografia, geograficzny) miasto w Autonomii Palestyńskiej; Nablus

Naddniestrze nadˈdʲɲɛsṭʃɛ pn
(geografia, geograficzny) region autonomiczny Mołdawii; Transnistria

Nadrenia pn
(geografia, geograficzny) luźno zdefiniowana kraina obejmująca ziemie wokół północnego i środkowego odcinka niemieckiego Renu; Renania

Nadrenia Północna-Westfalia pn
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy Niemiec, leżący w ich zachodniej części; Renania Settentrionale-Vestfalia

Nadym pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w zachodniej Syberii, wpada do Zatoki Obskiej; Nadym

Nagoja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) japońskie miasto w południowej części wyspy Honsiu; Nagoya

Nahum pn
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) biblijne imię męskie; Nahum Naum

Nairobi ˌna<sup>j</sup>iˈrɔbʲi pn
(geografia, geograficzny) stolica Kenii; Nairobi

Najświętsza Maryja Panna pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (peryfrastyczny) (zobacz) Maria z Nazaretu; Beata Vergine Maria

Najświętszy Sakrament n
(kościelny) sakrament eucharystii Santissimo Sacramento

Namangan pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Uzbekistanie, w Kotlinie Fergańskiej, siedziba administracyjna wilajetu namangańskiego; Namangan

Namibia nãˈmʲibʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Namibia

Namibijczyk ˌnãmʲiˈbʲijʧ̑ɨk n
obywatel Namibii namibiano

Namibijka ˌnãmʲiˈbʲijka n
obywatelka Namibii namibiana

Nantes pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Francji, port nad Loarą, historyczna stolica Bretanii; Nantes

Napoleon ˌnapɔˈlɛɔ̃n pn
(rzadki, rzadko używany) imię męskie; Napoleone

Narbona pn
(geografia, geograficzny) miejscowość we Francji, w regionie Oksytania, w departamencie Aude; Narbona

Narcyz ˈnarʦ̑ɨs pn
(mitologia grecka) piękny młodzieniec ukarany miłością do własnego odbicia; Narciso
imię męskie pochodzenia greckiego; Narciso

Narodzenie Pańskie pn
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto obchodzone 25 i 26 grudnia, w którym wspomina się narodzenie Jezusa Chrystusa Natale del Signore

Naryn pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Kirgistanie i Uzbekistanie, po połączeniu z Kara-darią tworzy Syr-darię; Naryn

Nassau ˈnasːaw pn
(geografia, geograficzny) stolica Bahamów; Nassau

Natalia naˈtalʲja pn
polskie imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Natalia

Natalis pn
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego Natale

Natanael ˌnatãˈnaɛl pn
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia semickiego; jedno z imion biblijnych; Natanaele

Natasza naˈtaʃa pn
imię żeńskie; Natascia

Nauru naˈ<sup>w</sup>uru pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii na wyspie Nauru (1.1); Nauru

Nauruanka ˌna<sup>w</sup>uruˈ<sup>w</sup>ãŋka n
obywatelka Nauru nauruana

Nauruańczyk ˌna<sup>w</sup>uruˈ<sup>w</sup>ãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Nauru nauruano

Nawakszut naˈvakʃut pn
(geografia, geograficzny) stolica Mauretanii; Nouakchott

Nazaret naˈzarɛt pn
(geografia, geograficzny) miasto w północnym Izraelu; Nazaret

Ndżamena n͇ʤ̑ãˈmɛ̃na pn
(geografia, geograficzny) stolica Czadu; N'Djamena

Ne ɛ̃n‿ˈɛ ˈcɕɛ̃ŋɡa ˌnɛxɛ̃ˈmʲjaʃa abbreviation
= Księga Nehemiasza Ne

Neapol nɛˈapɔl pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Włoszech; Napoli

Nehemiasz pn
(biblijny) imię męskie Neemia

Nepal ˈnɛpal pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji; Nepal

Nepalczyk nɛˈpalʧ̑ɨk n
obywatel Nepalu nepalese

Nepalka nɛˈpalka n
obywatelka Nepalu nepalese

Neptun ˈnɛptũn pn
(mitologia rzymska) bóg morza, rybaków i żeglarzy, utożsamiany z greckim Posejdonem; mąż Salacji; Nettuno
(astronomia, astronomiczny) ósma według oddalenia od Słońca (najdalsza) planeta Układu Słonecznego, odkryta 1846, niewidzialna gołym okiem; jedna z planet jowiszowych, planet górnych i planet zewnętrznych; Nettuno

Neretwa pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Bośni i Hercegowinie i Chorwacji, uchodząca do Adriatyku; Narenta

Nevers pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Francji, w Burgundii, nad Loarą; Nevers

Nica pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Tury; Nica

Nicea ɲiˈʦ̑ɛa pn
(geografia, geograficzny) portowe miasto w południowo-wschodniej Francji nad Morzem Śródziemnym; Nizza

Niedziela Palmowa ɲɛ̇ˈʥ̑ɛla palˈmɔva n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ostatnia niedziela przed Wielkanocą rozpoczynająca Wielki Tydzień; Domenica delle Palme

Niemcy ˈɲɛ̃mʦ̑ɨ pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie; Germania

Niemen ˈɲɛ̃mɛ̃n pn
(geografia, geograficzny) rzeka płynąca przez Białoruś, Litwę i Rosję; Nemunas

Niemiec ˈɲɛ̃mʲjɛʦ̑ n
człowiek narodowości niemieckiej tedesco

Niemiecka Republika Demokratyczna ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ka rɛˈpublʲika ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑na pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawne niemieckie państwo socjalistyczne w Europie Środkowej ze stolicą w Berlinie; Repubblica Democratica Tedesca

Niemka ˈɲɛ̃mka n
kobieta lub dziewczyna narodowości niemieckiej, obywatelka Niemiec tedesca

Niepokalana pn
(teologia, teologiczny) Matka Boska Immacolata
katolicka uroczystość Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny Immacolata

Niepokalane Poczęcie pn
(teologia, teologiczny) katolicki dogmat ogłoszony 8 grudnia 1854; Immacolata Concezione

Nierl pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północnej Rosji przeduralskiej, prawy dopływ Wołgi; Nerl'

Nieszpory n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z godzin kanonicznych w Liturgii godzin; vespro

Niger ˈɲiɡɛr pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Niamey; Niger
(geografia, geograficzny) trzecia pod względem długości i powierzchni dorzecza rzeka Afryki (po Nilu i Kongo); Niger

Nigerczyk ɲiˈɡɛrʧ̑ɨk n
obywatel Nigru nigerino

Nigeria ɲiˈɡɛrʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Abudży; Nigeria

Nigerka ɲiˈɡɛrka n
obywatelka Nigru nigerina

Nigeryjczyk ˌɲiɡɛˈrɨjʧ̑ɨk n
obywatel Nigerii nigeriano

Nigeryjka ˌɲiɡɛˈrɨjka n
obywatelka Nigerii nigeriana

Nikaragua ˌɲikaraˈɡu<sup>w</sup>a pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Środkowej; Nicaragua

Nikaraguanka ˌɲikaraɡuˈ<sup>w</sup>ãŋka n
obywatelka Nikaragui nicaraguense

Nikaraguańczyk ˌɲikaraɡuˈ<sup>w</sup>ãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Nikaragui nicaraguense

Nikifor ɲiˈcifɔr pn
imię męskie; Niceforo

Nikodem ɲiˈkɔdɛ̃m pn
imię męskie; Nicodemo

Nikozja ɲiˈkɔzʲja pn
(geografia, geograficzny) stolica Cypru; Nicosia

Nikołajewsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodniej Rosji w obwodzie wołgogradzkim, położone nad Wołgą; Nikolaevsk

Nil ɲil pn
(geografia, geograficzny) jedna z najdłuższych rzek na Ziemi, w środkowej i północno-wschodniej Afryce, przecinająca wszystkie strefy klimatyczne kontynentu; Nilo
imię męskie pochodzenia greckiego; Nilo

Niukża pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w obwodzie czytyjskim i amurskim; prawy dopływ Olokmy; Njukža

Nix ɲiks pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Plutona Notte

Nizina Padańska ɲiˈʑĩna paˈdãj̃ska pn
(geografia, geograficzny) nizina w północnych Włoszech; Pianura Padana

Niżny Nowogród pn
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w Rosji, nad Wołgą, u ujścia Oki, stolica Nadwołżańskiego Okręgu Federalnego; Nižnij Novgorod

Noe ˈnɔɛ pn
(biblijny) postać starotestamentowa, budowniczy arki w czasach potopu; Noè
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia semickiego; Noè

Nora ˈnɔra pn
anglosaskie i węgierskie imię żeńskie; Nora

Norbert ˈnɔrbɛrt pn
polskie imię męskie pochodzenia starogermańskiego; Norberto

Norma ˈnɔrma pn
imię żeńskie; Norma

Normandia nɔrˈmãndʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północnej Francji; Normandia

Norweg ˈnɔrvɛk n
człowiek narodowości norweskiej, obywatel Norwegii, mieszkaniec Norwegii norvegese

Norwegia nɔrˈvɛɟja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie ze stolicą w Oslo; Norvegia

Norweżka nɔrˈvɛʃka n
kobieta lub dziewczyna narodowości norweskiej lub obywatelka Norwegii norvegese

Norymberga ˌnɔrɨ̃mˈbɛrɡa pn
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech; Norimberga

Nowa Fundlandia ˈnɔva fũnˈdlãndʲja pn
(geografia, geograficzny) duża wyspa na wschodnim wybrzeżu Ameryki Północnej, która stanowi część kanadyjskiej prowincji Nowa Fundlandia i Labrador; Terranova

Nowa Kaledonia ˈnɔva ˌkalɛˈdɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Francja ze stolicą w Numei, położone w Oceanii; Nuova Caledonia

Nowa Zelandia ˈnɔva zɛˈlãndʲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Oceanii; Nuova Zelanda

Nowe Delhi ˈnɔvɛ ˈdɛlʲi pn
(geografia, geograficzny) stolica Indii; Nuova Delhi

Noworosja n
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna nad brzegami Morza Czarnego, ciągnąca się od Dniestru po Doniec, wyłoniła się jako nowa gubernia stworzona z ziem zabranych przez Rosję Turcji w XVIII w.; Nuova Russia

Nowosybirsk ˌnɔvɔˈsɨbʲirsk pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji położone na środkowej Syberii, nad Obem; Novosibirsk

Nowozelandczyk ˌnɔvɔzɛˈlãnṭʧ̑ɨk n
obywatel Nowej Zelandii neozelandese

Nowozelandka ˌnɔvɔzɛˈlãntka n
obywatelka Nowej Zelandii neozelandese

Nowy Aton pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Abchazji, położone na wybrzeżu Morza Czarnego; Nuovo Athos

Nowy Jork ˈnɔvɨ ˈjɔrk pn
(geografia, geograficzny) największe miasto Stanów Zjednoczonych; New York Nuova York

Nowy Orlean ˈnɔvɨ ɔrˈlɛãn pn
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych; New Orleans

Nowy Rok ˈnɔvɨ ˈrɔk n
święto obchodzone pierwszego stycznia w kalendarzu gregoriańskim Capodanno capodanno Anno Nuovo

Nowy Testament ˈnɔvɨ tɛˈstãmɛ̃nt pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) część Biblii złożona z 27 ksiąg opisujących wydarzenia z życia Jezusa i pierwotnego Kościoła; Nuovo Testamento

Nubia ˈnubʲja pn
(geografia, geograficzny) kraina historyczna znajdująca się w północno-wschodniej Afryce, w południowym Egipcie i północnym Sudanie; Nubia

Nukus pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodnim Uzbekistanie, na prawym brzegu Amu-darii, na zachodnim skraju pustyni Kyzył-kum; Nukus

Numidia nũˈmʲidʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) historyczne królestwo Berberów w północnej Afryce, obejmujące tereny dzisiejszej Algierii i części Tunezji; Numidia

Nuristan nuˈrʲistãn pn
(geografia, geograficzny) kraina w północno-wschodnim Afganistanie, przy granicy z Pakistanem; Nurestan

Nursja pn
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Umbria, w prowincji Perugia; Norcia

Nyks nɨks pn
(mitologia grecka) bogini i uosobienie nocy; Notte

OB acronym
= (medycyna, medyczny) odczyn Biernackiego ((rzadki, rzadko używany) opad Biernackiego); VES

OBWE acronym
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie; OSCE

Obłok Oorta ˈɔbwɔk ɔˈːrta pn
(astronomia, astronomiczny) hipotetyczny obłok pyłu i małych ciał niebieskich obiegający Słońce w odległości większej niż 30 j.a.; nube di Oort

Ocean Atlantycki ɔˈʦ̑ɛãn ˌatlãnˈtɨʦ̑ʲci pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) jeden z oceanów Ziemi położony pomiędzy Amerykami a Europą i Afryką; Atlantico oceano Atlantico

Ocean Indyjski ɔˈʦ̑ɛãn ĩnˈdɨjsʲci pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) trzeci co do wielkości ocean Ziemi; oceano Indiano Oceano Indiano

Ocean Spokojny ɔˈʦ̑ɛãn spɔˈkɔjnɨ pn
(oficjalnie) (geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) największy oraz najgłębszy ocean na Ziemi; Pacifico oceano Pacifico

Oceania ˌɔʦ̑ɛˈãɲja n
(geografia, geograficzny) grupa wysp na Pacyfiku, uznawanych czasem za osobny kontynent; Oceania

Oczamczyra pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe nad Morzem Czarnym, położone na wybrzeżu Abchazji; Ochamchire

Odoryk pn
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia germańskiego; Odorico

Odra ˈɔdra pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Czechach, Polsce i Niemczech; Oder

Ofelia ɔˈfɛlʲja pn
imię żeńskie pochodzenia greckiego; Ofelia

Ojcze nasz ˈɔjʧ̑ɛ ˈnaʃ pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) modlitwa chrześcijańska zaczynająca się od słów „Ojcze nasz”; Padre nostro

Okawango pn
(geografia, geograficzny) rzeka w południowo-zachodniej Afryce; Okavango

Oklahoma pn
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych Ameryki leżący w środku południowej części kraju; Oklahoma

Oktant ˈɔktãnt pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Ottante

Oktawia pn
polskie imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Ottavia Ottava

Oktawian ɔkˈtavʲjãn pn
imię męskie; Ottaviano

Oktawiusz ɔkˈtavʲjuʃ pn
imię męskie; Ottavio

Olga ˈɔlɡa pn
imię żeńskie; Olga

Olimp ˈɔlʲĩmp pn
(geografia, geograficzny) masyw górski Grecji z najwyższym szczytem Mitikas; Olimpo
(mitologia grecka) legendarna siedziba głównych bogów greckich Olimpo

Olimpia ɔˈlʲĩmpʲja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) współczesne i starożytne miasto w Grecji na Półwyspie Peloponeskim; Olimpia

Oliwer ɔˈlʲivɛr pn
imię męskie; Oliviero

Oliwia ɔˈlʲivʲja pn
imię żeńskie; Olivia

Oliwier ɔˈlʲivjɛr pn
imię męskie Oliviero

Oltenia pn
(geografia, geograficzny) kraina historyczno-geograficzna w południowej Rumunii; Oltenia

Oman ˈɔ̃mãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim, ze stolicą w Maskacie; Oman

Omanka ɔ̃ˈmãŋka n
obywatelka Omanu omanita

Omańczyk ɔ̃ˈmãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Omanu omanita

Omołoj pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji, uchodzi do Morza Łaptiewów; Omoloj

Omołon pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie magadańskim, Czukockim Okręgu Autonomicznym i Jakucji; prawy i zarazem najdłuższy dopływ Kołymy; Omolon

Omsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto obwodowe w azjatyckiej części Rosji, przy ujściu Omu do Irtysza; Omsk

Onon pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka we wschodniej Mongolii i Rosji, po połączeniu z Ingodą tworzy Szyłkę; Onon

Onufry ɔ̃ˈnufrɨ pn
imię męskie; Onofrio

Or pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północno-zachodnim Kazachstanie i wschodniej Rosji przeduralskiej, lewy dopływ Uralu w zlewisku Morza Kaspijskiego; Or'

Organizacja Narodów Zjednoczonych ˌɔrɡãɲiˈzaʦ̑ʲja naˈrɔduv ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɨx pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja międzynarodowa, której celem jest zapewnienie pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego, rozwój współpracy między narodami oraz popieranie przestrzegania praw człowieka; Organizzazione delle Nazioni Unite

Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego ˌɔrɡãɲiˈzaʦ̑ʲja trakˈtatu ˌpuwnɔʦ̑nɔatlãntɨʦ̑ʲˈcɛɡɔ pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja polityczno-wojskowa, obejmująca kraje Europy i Ameryki Północnej; Organizzazione del Trattato Nord Atlantico

Orion ˈɔrʲjɔ̃n pn
(mitologia grecka) olbrzym i myśliwy beocki; kochanek Eos, po śmierci przeniesiony na firmament jako gwiazdozbiór Oriona (2.1); Orione
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór równikowy; Orione

Orleania pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Regionie Centralnym we Francji, położona w dolinie Loary, jej głównym ośrodkiem jest Orlean ; Orleanese

Ormianin ɔrˈmʲjä̃ɲĩn pn
osoba narodowości ormiańskiej armeno

Ormianka n
(etnografia, etnograficzny) kobieta narodowości ormiańskiej armena

Orontes pn
(geografia, geograficzny) rzeka w zachodniej Azji, przepływająca przez Liban, Syrię i Turcję; Oronte

Orzeł ˈɔʒɛw pn
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba równikowego; zawiera jasną gwiazdę – Altaira; w Polsce widoczny latem i jesienią; góruje o północy w lipcu; Aquila

Osaka ɔˈsaka pn
(geografia, geograficzny) miasto w Japonii leżące w południowo-zachodniej części wyspy Honsiu, w regionie Kinki; Osaka

Osijek pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Chorwacji, w historycznej krainie Slawonii, nad rzeką Drawą; Osijek

Osinniki pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na Syberii w azjatyckiej części Federacji Rosyjskiej, w obwodzie kemerowskim; Osinniki

Oskar ˈɔskar pn
imię męskie; Oscar

Oslo ˈɔslɔ pn
(geografia, geograficzny) stolica Norwegii; Oslo

Ostatnia Wieczerza ɔˈstatʲɲa vʲjɛˈʧ̑ɛʒa pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w tradycji chrześcijańskiej, wieczerza paschalna, którą Chrystus spożył ze swymi apostołami w przeddzień ukrzyżowania; Ultima Cena

Ostia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne rzymskie miasto portowe u ujścia Tybru; Ostia

Oswald ˈɔsfalt pn
imię męskie; Osvaldo

Otmar pn
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia germańskiego; Otmar Otmaro

Ottawa ɔtˈːava pn
(geografia, geograficzny) stolica Kanady; Ottawa
(geografia, geograficzny) rzeka w Kanadzie; Ottawa

Owernia ɔˈvɛrʲɲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) region w środkowej Francji; Alvernia

Owidiusz pn
(starożytność) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny poeta rzymski; Ovidio
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego Ovidio

Ozeasz pn
(biblijny) Księga Ozeasza; Osea
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia hebrajskiego; Osea

Ozeaszowy possessiveAdjective
(przestarzałe, przestarzały) (gwarowe, gwara) taki, który należy do Ozeasza oseano

Ozurgeti pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Gruzji, stolica regionu Guria; Ozurgeti

Ołoniec pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-zachodniej Rosji, na terenie Republiki Karelii; Olonec

Ołtarz ˈɔwtaʃ pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Altare Ara

PKB pɛ‿ka‿ˈbɛ acronym
= produkt krajowy brutto; PIL

PNA acronym
= pocztowy numer adresowy CAP

POChP ˌpɛ‿ɔ‿xa‿ˈpɛ acronym
= (medycyna, medyczny) przewlekła obturacyjna choroba płuc; BPCO

PP pɛ‿ˈpɛ acronym
= (chemia, chemiczny) polipropylen; PP

Pachomiusz pn
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia greckiego Pacomio

Pad pat pn
(geografia, geograficzny) rzeka w północnych Włoszech; Po

Padewczyk n
(geografia, geograficzny) (literacko) mieszkaniec regionu Padwy padovano

Padwa ˈpadva pn
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Włoszech; Padova

Pafos pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na południowo-zachodnim wybrzeżu Cypru; Pafo

Pakistan paˈcistãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji; Pakistan

Pakistanka ˌpaciˈstãŋka n
obywatelka Pakistanu pachistana pakistana

Pakistańczyk ˌpaciˈstãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Pakistanu pachistano pakistano

Palatyn pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) jedno z siedmiu rzymskich wzgórz; Palatino

Palau ˈpalaw pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z wyspiarskich państw położonych w Oceanii; Palau

Palermo paˈlɛrmɔ pn
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech w regionie Sycylia; Palermo

Palestyna ˌpalɛˈstɨ̃na pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) azjatycka kraina na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego; Palestina

Palestynka ˌpalɛˈstɨ̃ŋka n
mieszkanka Palestyny palestinese

Palestyńczyk ˌpalɛˈstɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
mieszkaniec Palestyny palestinese

Palikir paˈlʲicir pn
(geografia, geograficzny) stolica Mikronezji; Palikir

Palma de Mallorca pn
(geografia, geograficzny) główne miasto Majorki, stolica Balearów; Palma di Maiorca

Palmyra pn
(geografia, geograficzny) miasto w Syrii, w północnej części Pustyni Syryjskiej; Palmira

Pamela pãˈmɛla pn
imię żeńskie; Pamela

Pan Bóg nierychliwy, ale sprawiedliwy ˈpãn‿buc ˌɲɛrɨxˈlʲivɨ ˈalɛ ˌspravʲjɛˈdlʲivɨ proverb
sprawiedliwość boska czasami jest powolna, ale jest zapewniona la vendetta di Dio non piomba in fretta

Pan Jezus pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Jezus Chrystus Signore Gesù

Panama pãˈnãma pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej; Panama Panamá
(geografia, geograficzny) stolica Panamy (1.1); Panama Panamá

Panamczyk pãˈnãmʧ̑ɨk n
obywatel Panamy panamense

Panamka pãˈnãmka n
obywatelka Panamy panamense

Pandora n
(mitologia grecka) pierwsza kobieta na Ziemi, zesłana przez Zeusa jako kara dla ludzi, otworzywszy swój prezent ślubny otrzymany od bogów, uwolnić miała wszelkie nieszczęścia nękające odtąd ludzkość; Pandora

Pangea pãŋˈɡɛa pn
(geologia, geologiczny) superkontynent, który powstał w permie i rozpadł się w jurze; Pangea

Pankracy pãŋˈkraʦ̑ɨ pn
polskie imię męskie pochodzenia greckiego; Pancrazio

Panna ˈpãnːa pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) szósty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 (24) sierpnia do 22 września; Vergine
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny wiosną; Vergine

Panonia pn
(starożytność) (geografia, geograficzny) prowincja rzymska położona między Sawą a Dunajem; Pannonia

Panu Bogu świeczkę i diabłu ogarek ˈpãnu ˈbɔɡu ˈɕfʲjɛʧ̑kɛ i‿ˈdʲjabwu ɔˈɡarɛk proverb
zadowolić obydwie przeciwstawne strony accendi una candela a Dio e una al diavolo dare un colpo al cerchio e uno alla botte

Papua-Nowa Gwinea paˈpu<sup>w</sup>a ˈnɔva ɡvʲĩˈnɛa pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii ze stolicą w Port Moresby; Papua Nuova Guinea

Papuanka ˌpapuˈ<sup>w</sup>ãŋka n
obywatelka Papui-Nowej Gwinei papuana

Papuańczyk ˌpapuˈ<sup>w</sup>ãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Papui-Nowej Gwinei papuano

Paragwaj paˈraɡvaj pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Południowej; Paraguay Paraguai

Paragwajczyk ˌparaˈɡvajʧ̑ɨk n
obywatel Paragwaju paraguaiano

Paragwajka ˌparaˈɡvajka n
obywatelka Paragwaju paraguaiana

Paramaribo ˌparãmaˈrʲibɔ pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Surinamu; Paramaribo

Parma ˈparma pn
(geografia, geograficzny) włoskie miasto; Parma

Parys ˈparɨs pn
(mitologia grecka) królewicz trojański, syn Priama i Hekuby, sędzia w sporze o jabłko niezgody, ukochany Heleny; Paride
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 3317; Paride

Paryż ˈparɨʃ pn
(geografia, geograficzny) stolica Francji; Parigi

Pas Kuipera ˈpas ˌku<sup>j</sup>iˈpɛra pn
(astronomia, astronomiczny) zbiór drobnych ciał niebieskich krążących poza orbitą Neptuna w odległości od około 30 do 50 j.a. od Słońca, większości po orbicie o małej inklinacji; nube di Oort

Pascha ˈpasxa pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowskie święto obchodzone w pierwszą niedzielę po wiosennej pełni Księżyca na pamiątkę wyzwolenia Izraelitów z niewoli egipskiej; w Izraelu trwa 7 dni, a w diasporze – 8 dni; Pasqua
Wielkanoc we wschodnich Kościołach chrześcijańskich; Pasqua

Paschalis pn
imię męskie; Pasquale

Paschazjusz pn
imię męskie; Pascasio

Paschazy pn
imię męskie; Pascasio

Patrycja paˈtrɨʦ̑ʲja pn
polskie imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Patrizia

Patryk ˈpatrɨk pn
imię męskie; Patrizio

Paw paf pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Pavone

Paweł ˈpavɛw pn
imię męskie; Paolo

Pawia pn
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, w Lombardii, położone w zachodniej części Niziny Padańskiej nad rzeką Ticino; Pavia

Pawłowskij Posad pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim, nad rzeką Klaźmą; Pavlovskij Posad

Pawłowy possessiveAdjective
(przestarzałe, przestarzały) (gwarowe, gwara) należący do Pawła paolino

Państwo Izrael pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Izraela jako państwa Stato d'Israele

Państwo Kościelne pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) państwo istniejące w środkowej Italii w latach 755-1870; Stato Ecclesiastico Stato della Chiesa

Państwo Watykańskie pn
(geografia, geograficzny) miasto-państwo w Europie Południowej; Stato della Città del Vaticano

Państwo Środka n
(książkowy) (peryfrastyczny) Chiny Regno di Mezzo

Pegaz ˈpɛɡas pn
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; zawiera jasną gwiazdę – Enifa; w Polsce widoczny jesienią; góruje o północy we wrześniu; Pegaso
(mitologia grecka) koń skrzydlaty; emblemat natchnienia poetyckiego; Pegaso

Pekin ˈpɛcĩn pn
(geografia, geograficzny) stolica Chin; Pechino

Pelagia pɛˈlaɟja pn
imię żeńskie pochodzenia greckiego; Pelagia

Pelagiusz pɛˈlaɟuʃ pn
imię męskie pochodzenia greckiego; Pelagio

Pelops ˈpɛlɔps pn
(mitologia, mitologiczny) postać z mitologii greckiej, syn Tantala złożony przez niego w ofierze bogom; Pelope

PenDrive n
(informatyka, informatyczny) niewielkie urządzenie przenośne podłączane do komputera poprzez port USB, zawierające pamięć trwałą; penna USB chiave USB chiavetta chiavetta USB pen drive pen-drive

Peregryn pɛˈrɛɡrɨ̃n pn
imię męskie; Pellegrino

Perpetua pn
rzadkie polskie imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Perpetua

Perpignan pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Francji na wybrzeżu Morza Śródziemnego, ośrodek administracyjny departamentu Pireneje Wschodnie; Perpignano

Pers pɛrs n
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Persji (dzisiejszego Iranu) persiano

Perseusz pɛrˈsɛ<sup>w</sup>uʃ pn
(mitologia grecka) heros argolidzki i pogromca Meduzy, syn Zeusa i Danae oraz mąż Andromedy, po śmierci przeniesiony na firmament jako gwiazdozbiór Perseusza (2.1); Perseo
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny latem, jesienią i zimą; Perseo

Peru ˈpɛru pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Limie; Perù

Perugia pn
(geografia, geograficzny) miasto w środkowych Włoszech, stolica Umbrii; Perugia

Peruwianka ˌpɛruˈvʲjãŋka n
obywatelka Peru peruviana

Peruwiańczyk ˌpɛruˈvʲjä̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Peru peruviano

Peruzja pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) Perugia Perusia

Petersburg pɛˈtɛrzburk pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, położone w delcie Newy nad Zatoką Fińską; Pietroburgo

Petronela pn
polskie imię żeńskie; Petronilla

Petroniusz pn
(rzadki, rzadko używany) polskie imię męskie pochodzenia grecko-łacińskiego; Petronio

Phnom Penh pn
(geografia, geograficzny) stolica Kambodży; Phnom Penh

Piasina pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, uchodzi do Morza Karskiego; Pjasina

Piast pn
(historia, historyczny, historycznie) imię legendarnego założyciela dynastii piastowskiej Piast

Piawa pn
(geografia, geograficzny) rzeka w północno-wschodnich Włoszech; Piave

Picunda pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Abchazji, położone nad Morzem Czarnym, przy ujściu rzeki Bzyp; Pitsunda

Piec pʲjɛʦ̑ pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Fornace

Piemont ˈpʲjɛ̃mɔ̃nt pn
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w północno-zachodnich Włoszech, ze stolicą w Turynie; Piemonte

Piemontczyk pʲjɛ̃ˈmɔ̃nṭʧ̑ɨk n
mieszkaniec Piemontu lub osoba płci męskiej pochodząca z Piemontu piemontese

Piemontka n
mieszkanka Piemontu piemontese

Pietropawłowsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Kazachstanie, położone nad Iszymem; Petropavl

Pikardia pʲiˈkardʲja pn
(geografia, geograficzny) region północnej Francji; Piccardia

Pio pn
obce imię męskie Pio

Piotr pʲjɔtr̥ pn
imię męskie; Pietro Piero

Piotrowy pʲjɔˈtrɔvɨ possessiveAdjective
(przestarzałe, przestarzały) (gwarowe, gwara) należący do Piotra petrino

Pireneje ˌpʲirɛ̃ˈnɛjɛ pn
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w południowo-zachodniej Europie; Pirenei

Pireus ˈpʲirɛws pn
(geografia, geograficzny) miasto w Grecji; Pireo

Pismo Święte n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Biblia Santa Scrittura

Pitagoras ˌpʲitaˈɡɔras pn
(filozofia, filozoficzny) (matematyka, matematyczny) grecki matematyk i filozof; Pitagora

Pittsburgh pn
(geografia, geograficzny) duże miasto w USA, w stanie Pensylwania, stolica hrabstwa Allegheny; Pittsburgh

Pius pʲjus pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Pio

Piza pn
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, w Toskanii, stolica prowincji Piza; Pisa

Pięcioksiąg pʲjɛ̇̃ɲˈʨ̑ɔ̇cɕɔ̃ŋk pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiór pięciu świętych ksiąg judaizmu składających się na Torę Pentateuco

Pięćdziesiątnica n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto obchodzone pięćdziesiąt dni po Wielkanocy, w którym wspomina się zstąpienie Ducha Świętego na Maryję i Apostołów Pentecoste
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) w judaizmie: święto obchodzone 6 dnia miesiąca siwan, upamiętniające nadanie Tory Pentecoste

Pjongjang ˈpʲjɔ̃ŋʲɟjãŋk pn
(geografia, geograficzny) stolica Korei Północnej; Pyongyang

Platforma Obywatelska platˈfɔrma ˌɔbɨvaˈtɛlska pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa jednej z polskich partii politycznych; Piattaforma Civica

Platon ˈplatɔ̃n pn
(historia, historyczny, historycznie) grecki filozof; Platone

Pliniusz pn
imię męskie pochodzenia łacińskiego Plinio

Pluton ˈplutɔ̃n pn
(mitologia rzymska) bóg świata zmarłych, utożsamiany z greckim Hadesem; Plutone
(astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 134340, należąca do Pasa Kuipera, do 2006 r. zaliczana do planet Układu Słonecznego; Plutone

Poczdam ˈpɔʤ̑dãm pn
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, stolica landu Brandenburgia; Potsdam

Podgorica ˌpɔdɡɔˈrʲiʦ̑a pn
(geografia, geograficzny) stolica Czarnogóry; Podgorica

Podlasie pɔdˈlaɕɛ n
(geografia, geograficzny) kraina na wschodzie Polski; Podlachia

Pola Flegrejskie pn
(geografia, geograficzny) niewielka kraina położona na południe od Neapolu będąca kalderą superwulkanu; Campi Flegrei

Polak ˈpɔlak n
obywatel Polski polacco
osoba narodowości polskiej lub poczuwająca się do niej polacco

Pole Marsowe pn
(geografia, geograficzny) miejsce w starożytnym Rzymie, pierwotnie niezabudowane i poza murami miejskimi, w zakolu Tybru, na zachód od Kapitolu, poświęcone Marsowi, wykorzystywane do zebrań publicznych; Campo Marzio

Polikarp pɔˈlʲikarp pn
imię męskie; Policarpo

Polinezja Francuska ˌpɔlʲĩˈnɛzʲja frãnˈʦ̑uska pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii; Polinesia francese

Polka ˈpɔlka n
obywatelka Polski, przedstawicielka narodu polskiego polacca

Polska ˈpɔlska pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej ze stolicą w Warszawie; Polonia

Polska Rzeczpospolita Ludowa ˈpɔlska ˌʒɛʧ̑pɔˈspɔlʲita luˈdɔva pn
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa państwa polskiego w latach 1952–1989; Repubblica Popolare di Polonia

Pomorze pɔ̃ˈmɔʒɛ pn
(geografia, geograficzny) region w północnej części Polski i Niemiec nad Morzem Bałtyckim; Pomerania

Pompa ˈpɔ̃mpa pn
(astronomia, astronomiczny) nazwa jednego gwiazdozbiorów; Macchina Pneumatica

Pompeje pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna polis, późniejsze miasto i współczesne muzeum na jego ruinach, u stóp Wezuwiusza, we włoskiej Kampanii; Pompei

Poncjusz pn
imię męskie pochodzenia łacińskiego Ponzio

Ponoj pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) najdłuższa rzeka na Półwyspie Kolskim, uchodzi do Morza Białego, położona w całości w Rosji; Ponoj

Popigaj pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Krasnojarskim, uchodzi do estuarium Chatangi; Popigaj

Port Louis pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Mauritiusa; Port Louis

Port Moresby n
(geografia, geograficzny) stolica Papui-Nowej Gwinei; Port Moresby

Port Vila pn
(geografia, geograficzny) stolica Vanuatu; Port Vila

Port of Spain pn
(geografia, geograficzny) stolica Trynidadu i Tobago Port of Spain

Port-au-Prince pn
(geografia, geograficzny) stolica Haiti; Port-au-Prince

Porto-Novo pn
(geografia, geograficzny) stolica Beninu; Porto-Novo

Portoryko ˌpɔrtɔˈrɨkɔ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej ze stolicą w San Juan, stowarzyszone ze Stanami Zjednoczonymi Ameryki, położone na wyspie Portoryko (1.1) i kilku sąsiednich; Porto Rico

Portugalczyk ˌpɔrtuˈɡalʧ̑ɨk n
człowiek narodowości portugalskiej, obywatel Portugalii, mieszkaniec Portugalii portoghese

Portugalia ˌpɔrtuˈɡalʲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie, w zachodniej części Półwyspu Iberyjskiego; Portogallo

Portugalka ˌpɔrtuˈɡalka n
kobieta narodowości portugalskiej portoghese

Posejdon pɔˈsɛjdɔ̃n pn
(mitologia grecka) bóg mórz, trzęsień ziemi, żeglarzy, rybaków i koni, utożsamiany z rzymskim Neptunem; Poseidone

Poti pn
(geografia, geograficzny) (administracja) portowe miasto w Gruzji, w regionie Megrelia-Górna Swanetia; Poti

Południe pɔˈwudʲɲɛ n
(potocznie, potoczny) kraje znajdujące się na południe od mówiącego; również zbiorcze określenie Włoch, Hiszpanii, Grecji i Portugalii dla Europejczyków mezzogiorno
(potocznie, potoczny) nazwa państwa „Konfederacja Stanów Zjednoczonych Ameryki” istniejącego w latach 1860-1865 mezzogiorno

Południowoafrykanka ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌafrɨˈkãŋka n
obywatelka Republiki Południowej Afryki sudafricana

Południowoafrykańczyk ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌafrɨˈkãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Republiki Południowej Afryki sudafricano

Praga ˈpraɡa pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Czech; Praga

Praia pn
stolica Republiki Zielonego Przylądka; Praia

Prawo i Sprawiedliwość ˈpravɔ ˌi‿spravʲjɛˈdlʲivɔɕʨ̑ pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa jednej z czeskich narodowo-konserwatywnych partii politycznych; Diritto e Giustizia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa jednej z polskich konserwatywno-chadeckich partii politycznych; Diritto e Giustizia

Prealpy pn
(geografia, geograficzny) wspólna nazwa części łańcucha górskiego Alp; Prealpi

Prealpy Lombardzkie pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w południowej części Alp, we Włoszech i w Szwajcarii Prealpi Lombarde

Prealpy Włoskie pn
(geografia, geograficzny) grupa pasm górskich w południowej części Alp; Prealpi italiane

Prekmurje pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) niewielki region historyczny w dzisiejszej Słowenii; Oltremura

Pretoria prɛˈtɔrʲja pn
(geografia, geograficzny) stolica Republiki Południowej Afryki; Pretoria

Prisztina pn
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica i największe miasto Kosowa, położone w północno-wschodniej części kraju; Pristina

Prokop ˈprɔkɔp pn
polskie imię męskie pochodzenia greckiego; Procopio

Prokula pn
imię żeńskie Procula

Prometeusz pn
(astronomia, astronomiczny) księżyc Saturna; Prometeo
(mitologia grecka) tytan, opiekun ludzi, dla których to wykradł bogom olimpijskim ogień; Prometeo

Prot pn
imię męskie; Proto

Prusy ˈprusɨ n
(historia, historyczny, historycznie) państwo położone w Europie Środkowo-Wschodniej Prussia

Przeworsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto powiatowe w województwie podkarpackim; Przeworsk

Psia Gwiazda ˈpʲɕa ˈɡvʲjazda pn
(astronomia, astronomiczny) (zobacz) Syriusz Stella Canicola Stella del Cane

Psy Gończe ˈpsɨ ˈɡɔ̃j̃n͇ʧ̑ɛ pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego; Cani da Caccia

Ptah ptax pn
(mitologia egipska) staroegipski bóg stwórca; Ptah

Ptak Rajski ˈptak ˈrajsʲci pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów południowego nieba; Uccello del Paradiso

Ptolemeusz ˌptɔlɛ̃ˈmɛ<sup>w</sup>uʃ pn
imię męskie; Tolomeo

Puchar ˈpuxar pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Cratere

Pula pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Chorwacji, największe na półwyspie Istria, położone na południowym skraju półwyspu nad Morzem Adriatyckim; Pola

Pur pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka płynąca przez azjatycką część Rosji, uchodzi do Zatoki Tazowskiej; Pur

Pyszma pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Federacji Rosyjskiej na Syberii, prawy dopływ Tury; Pyšma

Périgord pn
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna w południowo-zachodniej Francji, w północnej Akwitanii, na terenie współczesnego departamentu Dordogne, częściowo także Lotu i Garonny; Périgord

Półwysep Apeniński puwˈvɨsɛp ˌapɛ̃ˈɲĩj̃sʲci pn
(geografia, geograficzny) półwysep południowoeuropejski otoczony przez akweny Morza Śródziemnego; penisola appenninica penisola italiana penisola italica

Półwysep Arabski puwˈvɨsɛp aˈrapsʲci n
(geografia, geograficzny) największy półwysep świata położony w Azji Południowo-Zachodniej, między Morzem Czerwonym, Morzem Arabskim i Zatoką Perską; penisola araba

Półwysep Bałkański puwˈvɨsɛb ːawˈkãj̃sʲci pn
(geografia, geograficzny) półwysep w południowo-wschodniej części Europy; Penisola balcanica

Półwysep Przylądkowy pn
(geografia, geograficzny) skalisty półwysep na południu Afryki otoczony wodami Atlantyku; Penisola del Capo

Półwysep Salentyński pn
(geografia, geograficzny) południowo-wschodnie odgałęzienie Półwyspu Apenińskiego we Włoszech, leżące między Morzem Adriatyckim a Jońskim; Salento

Quebec n
(geografia, geograficzny) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich; Québec

Québec n
miasto w Kanadzie, w prowincji Quebec Québec

RNA ɛr‿ɛ̃n‿ˈa n
(biochemia, biochemiczny) kwas rybonukleinowy; RNA

Rabat ˈrabat pn
(geografia, geograficzny) stolica Maroka; Rabat

Rachela raˈxɛla pn
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie; Rachele

Racza-Leczchumi i Dolna Swanetia pn
(administracja) (geografia, geograficzny) region administracyjny północno-zachodniej Gruzji; Racha-Lechkhumi e Kvemo Svaneti

Rafael pn
(sztuka) spolszczone imię włoskiego malarza i architekta Raffaella Santiego; Raffaello

Rafał ˈrafaw pn
imię męskie; Raffaele Raffaello

Rajmund ˈrajmũnt pn
polskie imię męskie pochodzenia germańskiego; Raimondo

Rak rak pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) czwarty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 (22) czerwca do 22 lipca; Cancro
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny zimą; Cancro

Ramzes pn
(historia, historyczny, historycznie) imię kilkunastu faraonów; Ramesse

Raszt pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iranie, w pobliżu ujścia rzeki Safidrud do Morza Kaspijskiego; Rasht

Ratyzbona pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Niemczech, w Bawarii, leżące nad Dunajem; Ratisbona

Rawenna pn
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Włoszech; Ravenna

Rea pn
(astronomia, astronomiczny) drugi co do wielkości księżyc Saturna; Rea
(mitologia grecka) w mitologii greckiej bóstwo pogańskie, tytanida, bogini płodności; Rea
(mitologia rzymska) w mitologii rzymskiej jedna z westalek, matka Romulusa i Remusa; Rea
(geografia, geograficzny) miejscowość we Włoszech; Rea

Regina rɛˈɟĩna pn
imię żeńskie; Regina

Region Autonomiczny Doliny Aosty pn
(geografia, geograficzny) (administracja) pełna oficjalna nazwa Doliny Aosty, regionu administracyjnego w północnych Włoszech; Regione Autonoma Valle d’Aosta

Reims pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej części Francji w regionie administracyjnym Grand Est, w departamencie Marna; Reims

Remigiusz rɛ̃ˈmʲiɟuʃ pn
imię męskie pochodzenia łacińskiego; Remigio Remo

Ren rɛ̃n pn
(geografia, geograficzny) jedna z najdłuższych rzek w Europie przepływająca przez Niemcy oraz Szwajcarię; rzeka graniczna między Szwajcarią a Liechtensteinem; Reno

Renata rɛ̃ˈnata pn
polskie imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Renata

Rennes pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość i gmina we Francji, w regionie Bretania; Rennes

Republika Albanii pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Albanii jako państwa; Repubblica d'Albania

Republika Chińska pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Tajwanu jako państwa Repubblica di Cina

Republika Czeska rɛˈpublʲika ˈʧ̑ɛska pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (oficjalnie) (zobacz) Czechy (państwo) Repubblica Ceca

Republika Federalna Niemiec rɛˈpublʲika ˌfɛdɛˈralna ˈɲɛ̃mʲjɛʦ̑ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Berlinie, a wcześniej w Bonn; Repubblica Federale di Germania

Republika Gabońska pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Gabonu Repubblica Gabonese

Republika Konga rɛˈpublʲika ˈkɔ̃ŋɡa pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce; Repubblica del Congo

Republika Południowej Afryki rɛˈpublʲika ˌpɔwudʲˈɲɔvɛj ˈafrɨci pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Sudafrica Repubblica del Sudafrica

Republika San Marino pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa San Marino jako państwa; Repubblica di San Marino

Republika Słowacka rɛˈpublʲika swɔˈvaʦ̑ka pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie Środkowej, graniczące z Polską, Ukrainą, Węgrami, Austrią i Czechami; Repubblica Slovacca

Republika Togijska pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Togo jako państwa Repubblica Togolese

Republika Wenecka rɛˈpublʲika vɛ̃ˈnɛʦ̑ka pn
(historia, historyczny, historycznie) dawne państwo włoskie ze stolicą w Wenecji; Repubblica Veneta Repubblica di Venezia Serenissima

Republika Włoska pn
(geografia, geograficzny) (administracja) nazwa oficjalna Włoch Repubblica Italiana

Republika Zielonego Przylądka rɛˈpublʲika ˌʑɛlɔ̃ˈnɛɡɔ pʃɨˈlɔ̃ntka pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Capo Verde Repubblica di Capo Verde

Republika Środkowoafrykańska rɛˈpublʲika ˌɕrɔtkɔvɔafrɨˈkãj̃ska pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce, w centralnej części tego kontynentu, ze stolicą w Bangi; Repubblica Centrafricana

Reykjavík pn
(geografia, geograficzny) stolica Islandii; Reykjavík

Rijad ˈrʲijat pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Arabii Saudyjskiej; Riad Riyad

Rijeka pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-zachodniej Chorwacji, nad Zatoką Rijecką Morza Adriatyckiego; Fiume

Rino pn
włoskie imię męskie Rino

Robert ˈrɔbɛrt pn
polskie imię męskie pochodzenia germańskiego; Roberto

Roberta rɔˈbɛrta pn
polskie imię żeńskie pochodzenia germańskiego; Roberta

Roch rɔx pn
imię męskie; Rocco

Rodezja rɔˈdɛzʲja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawna kolonia brytyjska w południowej Afryce, obecnie Zimbabwe; Rodesia

Roksana rɔˈksãna pn
polskie imię żeńskie pochodzenia perskiego; Rossana

Roland ˈrɔlãnt pn
polskie imię męskie pochodzenia starofrancuskiego; Orlando Rolando

Roma ˈrɔ̃ma pn
(geografia, geograficzny) nazwa kilku miast w różnych państwach świata Roma
(mitologia rzymska) bogini Rzymu i tradycyjne uosobienie państwa rzymskiego; Roma
imię żeńskie; Roma

Roman ˈrɔ̃mãn pn
imię męskie; Romano

Romandia pn
(geografia, geograficzny) zachodnia, francuskojęzyczna część Szwajcarii; Svizzera romanda

Romania pn
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w północnych Włoszech, razem z Emilią tworząca region administracyjny Emilia-Romania, jej najważniejszym ośrodkiem jest Rawenna; Romagna

Romeo pn
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię bohatera dramatu Szekspira Romeo

Romuald rɔ̃ˈmu<sup>w</sup>alt pn
imię męskie; Romualdo

Rosja ˈrɔsʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie i Azji ze stolicą w Moskwie; Russia

Rosjanin rɔˈsʲjä̃ɲĩn n
człowiek narodowości rosyjskiej, obywatel Rosji, mieszkaniec Rosji; russo

Rosjanka rɔˈsʲjãŋka n
obywatelka Rosji russa

Rostock pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w kraju związkowym Meklemburgia-Pomorze Przednie w północno-wschodnich Niemczech; Rostock

Rozalia rɔzˈalʲja pn
imię żeńskie; Rosalia

Rożawa pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) region w północnej i północno-wschodniej Syrii; Rojava

Rudolf ˈrudɔlf pn
imię męskie; Rodolfo

Rufa ˈrufa pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Poppa

Rufus ˈrufus pn
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Rufo

Rumun ˈrũmũn n
człowiek narodowości rumuńskiej, obywatel Rumunii, mieszkaniec Rumunii romeno

Rumunia rũˈmũɲja pn
(geografia, geograficzny) kraj europejski nad Morzem Czarnym, ze stolicą w Bukareszcie; Romania

Rumunka rũˈmũŋka n
kobieta lub dziewczyna narodowości rumuńskiej, obywatelka Rumunii romena

Rustawi pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-wschodniej Gruzji, położone nad rzeką Kurą; Rustavi

Rwanda ˈrvãnda pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowo-wschodniej Afryce ze stolicą w Kigali; Ruanda

Rwandyjczyk rvãnˈdɨjʧ̑ɨk n
obywatel Rwandy ruandese

Rwandyjka rvãnˈdɨjka n
obywatelka Rwandy ruandese

Ryba Latająca ˈrɨba ˌlataˈjɔ̃nʦ̑a pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Pesce Volante

Ryba Południowa ˈrɨba ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Pesce Australe

Ryby ˈrɨbɨ pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dwunasty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 20 (21) lutego do 20 marca; Pesci
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią; Pesci

Ryga ˈrɨɡa pn
(geografia, geograficzny) stolica Łotwy; Riga

Rylec ˈrɨlɛʦ̑ pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Bulino

Ryszard ˈrɨʃart pn
polskie imię męskie pochodzenia germańskiego; Riccardo

Ryś rɨɕ pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego; Lince

Rzeka Świętego Wawrzyńca ˈʒɛka ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ vavˈʒɨ̃j̃nʦ̑a pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Ameryce Północnej; San Lorenzo

Rzeźbiarz ˈʒɛʑbʲjaʃ pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Scultore

Rzym ʒɨ̃m pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Włoch; Roma
(historia, historyczny, historycznie) Cesarstwo Rzymskie; Roma
(przenośnie, przenośnia) papież; najwyższe władze Kościoła katolickiego Roma

Rzymianin ʒɨ̃ˈmʲjä̃ɲĩn n
(starożytność) obywatel starożytnego państwa rzymskiego romano

Rzymianka ʒɨ̃ˈmʲjãnka n
(historia, historyczny, historycznie) w starożytności: obywatelka państwa rzymskiego romana

Róża ˈruʒa pn
polskie imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Rosa

Rżew pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Rosji, w obwodzie twerskim, nad Wołgą; Ržev

SA ɛs‿ˈa acronym
= (ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) spółka akcyjna; S.p.A.

SMS ɛs‿ɛ̃m‿ˈɛs acronym
(telekomunikacja) krótka wiadomość tekstowa wysyłana z telefonu komórkowego SMS

Sabina saˈbʲĩna pn
imię żeńskie; Sabina

Sabrina saˈbrʲĩna pn
imię żeńskie; Sabrina

Safakis saˈfacis pn
(geografia, geograficzny) miasto portowe we wschodniej Tunezji Sfax

Sahara saˈxara pn
(geografia, geograficzny) pustynia w północnej Afryce; Sahara

Saint Kitts i Nevis pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w Ameryce Północnej; Saint Kitts e Nevis

Saint Vincent i Grenadyny pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Północnej; Saint Vincent e Grenadine

Saipan pn
(administracja) okręg administracyjny Marianów Północnych obejmujący wyspy: Saipan (1.1), Maigo Fahang, Mañagaha i Aguijan; Saipan
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Marianów Północnych, w zachodniej części Oceanu Spokojnego; Saipan

Sakmara pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w zachodniej Rosji, na terenie Baszkortostanu i obwodu orenburskiego, prawostronny dopływ Uralu; Sakmara

Saksonia saˈksɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) kraj związkowy w Niemczech; Sassonia

Salomea ˌsalɔ̃ˈmɛa pn
imię żeńskie; Salomè

Salomon saˈlɔ̃mɔ̃n pn
(biblijny) prorok biblijny i król Izraela słynący z mądrości; Salomone
imię męskie pochodzenia semickiego; Salomone

Saloniki ˌsalɔ̃ˈɲici pn
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Grecji Salonicco

Saluin pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Chinach, Tajlandii i Mjanmie; Saluen

Salwador salˈvadɔr pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Środkowej; El Salvador

Salwadorczyk ˌsalvaˈdɔrʧ̑ɨk n
obywatel Salwadoru salvadoregno

Salwadorka ˌsalvaˈdɔrka n
obywatelka Salwadoru salvadoregna

Salwator pn
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Salvatore

Salzburg pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-zachodniej Austrii, stolica kraju związkowego Salzburg (1.2); Salisburgo

Samanta sãˈmãnta pn
imię żeńskie; Samanta

Samaria sãˈmarʲja n
(historia, historyczny, historycznie) (biblijny) kraina historyczna na obszarze Izraela i Autonomii Palestyńskiej, między Galileą a Judeą; Samaria
(historia, historyczny, historycznie) ruiny starożytnego miasta położonego w Samarii (1.1); Samaria

Samarkanda pn
(geografia, geograficzny) miasto w Uzbekistanie; Samarcanda

Samarytanin n
(etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek małej semickiej grupy etniczno-religijnej żyjącej w Izraelu i Autonomii Palestyńskiej i wyznającej samarytanizm, potomek mieszkańców starożytnej Samarii oraz imigrantów z Mezopotamii; samaritano
(etnografia, etnograficzny) (biblijny) mieszkaniec starożytnej Samarii samaritano

Samarytanka n
(etnografia, etnograficzny) (biblijny) mieszkanka starożytnej Samarii samaritana

Samcche-Dżawachetia pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) jednostka administracyjna w południowej Gruzji; Samtskhe-Javakheti

Samoa sãˈmɔa pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w Oceanii ze stolicą w Apia; Samoa

Samoa Amerykańskie sãˈmɔa ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii; Samoa Americane Samoa americane

Samoanka ˌsãmɔˈãŋka n
obywatelka Samoa samoana

Samoańczyk ˌsãmɔˈãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Samoa samoano

Samson ˈsãmsɔ̃n pn
biblijne imię męskie; Sansone

Samuel sãˈmu<sup>w</sup>ɛl pn
polskie imię męskie pochodzenia semickiego; Samuele

Samuela pn
polskie imię żeńskie pochodzenia semickiego; Samuela

San Francisco pn
(geografia, geograficzny) miasto w USA, w stanie Kalifornia; San Francisco

San Giovanni Rotondo pn
(geografia, geograficzny) miejscowość i ośrodek kultu religijnego we Włoszech; San Giovanni Rotondo

San Marino ˈsãn maˈrʲĩnɔ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie; San Marino

San Remo pn
(geografia, geograficzny) miasto i ośrodek turystyczny we Włoszech; Sanremo

Sankt Moritz pn
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii, w Gryzonii, kurort i ośrodek sportów zimowych; San Maurizio

Sanmarynka ˌsãnmaˈrɨ̃nka n
obywatelka San Marino sammarinese

Sanmaryńczyk ˌsãnmaˈrɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel San Marino sammarinese

Santiago sãnˈtʲjaɡɔ pn
(geografia, geograficzny) stolica Chile; Santiago del Cile

Saqaliba pn
(historia, historyczny, historycznie) od VII/VIII w., zbiorcza nazwa słowiańskich najemników i niewolników w średniowiecznym świecie arabskim; Schiavoni

Sara ˈsara pn
imię żeńskie; Sara

Saragossa ˌsaraˈɡɔsːa pn
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Hiszpanii; Saragozza

Sarajewo ˌsaraˈjɛvɔ pn
(geografia, geograficzny) stolica Bośni i Hercegowiny; Sarajevo

Sarapuł pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Udmurcji, położone nad Kamą; Sarapul

Sardynia sarˈdɨ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) duża włoska wyspa na Morzu Śródziemnym; Sardegna

Sardyńczyk sarˈdɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
mieszkaniec Sardynii lub osoba płci męskiej pochodząca z Sardynii sardo

Satledź pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka płynąca przez Chiny, Indie oraz Pakistan, lewy dopływ Indusu; Sutlej

Saturn ˈsaturn pn
(mitologia rzymska) bóg rolnictwa i zasiewów przedstawiany jako starzec trzymający w ręce sierp albo kosę, utożsamiany z greckim Kronosem; legendarny władca Italii; mąż Ops; Saturno
(astronomia, astronomiczny) szósta według oddalenia od Słońca i druga największa planeta Układu Słonecznego, znana w starożytności, widzialna gołym okiem; jedna z planet jowiszowych, planet górnych i planet zewnętrznych; Saturno

Saudyjczyk sawˈdɨjʧ̑ɨk n
obywatel Arabii Saudyjskiej saudita

Saudyjka sawˈdɨjka n
obywatelka Arabii Saudyjskiej saudita

Scholastyka sxɔˈlastɨka pn
imię żeńskie; Scolastica

Schwyz pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Szwajcarii; Svitto

Scypion pn
historyczne imię męskie pochodzenia łacińskiego; Scipione

Sebastian sɛˈbastʲjãn pn
imię męskie; Sebastiano

Sedan pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość we Francji, w regionie Grand Est, w departamencie Ardeny; Sedan

Sekstant ˈsɛkstãnt pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba równikowego; Sestante

Sekwana sɛˈkfãna pn
(geografia, geograficzny) rzeka w północnej Francji, przepływająca przez Paryż; Senna

Selinunt pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne greckie miasto założone w południowo-zachodniej części Sycylii, zniszczone w 408 r. p.n.e. przez Kartagińczyków; Selinunte

Semita sɛ̃ˈmʲita n
(etnografia, etnograficzny) członek jednego ze spokrewnionych etnicznie ludów zamieszkujących Azję południowo-zachodnią (Bliski Wschód) i północną Afrykę, tj. Arabów, Aramejczyków, Babilończyków, Kartagińczyków, Etiopczyków, Hebrajczyków i Fenicjan semita

Senegal sɛ̃ˈnɛɡal pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej części Afryce, ze stolicą w Dakarze; Senegal
(geografia, geograficzny) rzeka w zachodniej Afryce; Senegal

Senegalczyk ˌsɛ̃nɛˈɡalʧ̑ɨk n
obywatel, mieszkaniec Senegalu senegalese

Senegalka ˌsɛ̃nɛˈɡalka n
obywatelka, mieszkanka Senegalu senegalese

Serafin pn
imię męskie; Serafino

Serb sɛrp n
człowiek narodowości serbskiej, mieszkaniec Serbii serbo

Serbia ˈsɛrbʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kraj w Europie, powstał po rozpadzie Serbii i Czarnogóry; Serbia

Serbia i Czarnogóra ˈsɛrbʲja ˌi‿ʧ̑arnɔˈɡura pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawne państwo w Europie; Serbia e Montenegro

Serbka ˈsɛrpka n
kobieta lub dziewczyna narodowości serbskiej, obywatelka Serbii, mieszkanka Serbii serba

Serena sɛˈrɛ̃na pn
polskie imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Serena

Sergiusz ˈsɛrʲɟuʃ pn
imię męskie; Sergio

Seszele sɛˈʃɛlɛ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) afrykańskie wyspiarskie państwo na Oceanie Indyjskim; Seychelles

Set pn
(biblijny) postać biblijna, syn prarodziców; Set
(mitologia egipska) demoniczne bóstwo egipskie, pan pustyń i chaosu; Seth

Seul ˈsɛ<sup>w</sup>ul pn
(geografia, geograficzny) stolica Korei Południowej; Seul Seoul

Seweryn sɛˈvɛrɨ̃n pn
imię męskie; Severino

Sewilla sɛˈvʲilːa pn
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii, stolica Andaluzji; Siviglia

Sfederowane Stany Mikronezji ˌsfɛdɛrɔˈvãnɛ ˈstãnɨ ˌmʲikrɔ̃ˈnɛzʲji pn
(geografia, geograficzny) państwo w Oceanii; Stati Federati di Micronesia

Sfinks n
(mitologia, mitologiczny) stwór z głową niewieścią i tułowiem lwa żyjący pod Tebami; Sfinge

Siedmiogród ɕɛdˈmʲjɔɡrut pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina w środkowej Rumunii; Transilvania

Siedmiorzecze pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Azji Środkowej nad granicą chińską, obecnie należący w większości do Kazachstanu, częściowo do Kirgistanu i Chin; Semirech'e

Siena ˈsʲjɛ̃na pn
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech; Siena

Sienenka n
(geografia, geograficzny) (literacko) mieszkanka regionu Sieny Senese

Sieneńczyk n
(geografia, geograficzny) (literacko) mieszkaniec regionu Sieny Senese

Sierpuchow pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w obwodzie moskiewskim, nad Oką; Serpuchov

Sierra Leone ˈsʲjɛrːa lɛˈɔ̃nɛ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą we Freetown; Sierra Leone

Sierraleonka ˌsʲjɛrːalɛˈɔ̃ŋka n
obywatelka Sierra Leone sierraleonese

Sierraleończyk ˌsʲjɛrːalɛˈɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Sierra Leone sierraleonese

Sieć ɕɛ̇ʨ̑ pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Reticolo

Sikoku pn
(geografia, geograficzny) wyspa nad Oceanem Spokojnym, najmniejsza z wysp japońskich Shikoku

Simona sʲĩˈmɔ̃na pn
rzadkie polskie imię żeńskie pochodzenia włoskiego Simona

Singapur sʲĩŋˈɡapur pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) miasto-państwo w Azji; Singapore

Singapurczyk ˌsʲĩŋɡaˈpurʧ̑ɨk n
obywatel Singapuru singaporiano

Singapurka ˌsʲĩŋɡaˈpurka n
obywatelka Singapuru singaporiana

Skandynaw skãnˈdɨ̃naf pn
mieszkaniec Skandynawii scandinavo

Skandynawia ˌskãndɨ̃ˈnavʲja n
(geografia, geograficzny) region północnej Europy obejmujący kraje Danię, Norwegię i Szwecję; Scandinavia

Skandynawka ˌskãndɨ̃ˈnafka n
mieszkanka Skandynawii scandinava

Skopje ˈskɔpʲjɛ pn
(geografia, geograficzny) stolica Macedonii; Skopje

Skorpion ˈskɔrpʲjɔ̃n pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) ósmy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 października do 21 listopada; Scorpione
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny częściowo latem, nisko nad horyzontem; Scorpione

Smok smɔk pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego; Dragone

Socza pn
(geografia, geograficzny) rzeka przepływająca przez Włochy i Słowenię, wypływa z Alp Julijskich i uchodzi do Zatoki Weneckiej; Isonzo

Sodoma sɔˈdɔ̃ma pn
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) biblijne miasto kananejskie w pobliżu Morza Martwego; Sodoma

Sofia ˈsɔfʲja pn
(geografia, geograficzny) stolica Bułgarii; Sofia

Sofoniasz pn
(biblijny) imię męskie; Sofonia

Sogdiana pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w Azji Środkowej leżąca nad rzeką Zarafszan, między rzekami Amu-darią i Syr-darią, na północ od Margiany i Baktrii, a na wschód od Fergany; Sogdiana

Sokrates sɔˈkratɛs pn
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) starożytny, grecki filozof; Socrate
imię męskie pochodzenia greckiego; Socrate

Solon ˈsɔlɔ̃n pn
(historia, historyczny, historycznie) starożytny poeta, mąż stanu i prawodawca ateński żyjący na przełomie VII i VI w. p.n.e.; Solone

Solura pn
(geografia, geograficzny) (administracja) niemieckojęzyczny kanton w środkowej Szwajcarii; Soletta
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Szwajcarii, w kantonie Solura (1.2), nad rzeką Aare; Soletta

Somalia sɔ̃ˈmalʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Mogadiszu; Somalia

Somalijczyk ˌsɔ̃maˈlʲijʧ̑ɨk n
obywatel Somalii somalo

Somalijka ˌsɔ̃maˈlʲijka n
obywatelka Somalii somala

Sopot ˈsɔpɔt pn
(geografia, geograficzny) miasto powiatowe i nadmorski kurort w Polsce, w województwie pomorskim; Sopot

Sowiet ˈsɔvʲjɛt n
(potocznie, potoczny) obywatel Związku Radzieckiego sovietico

Sperlonga pn
(geografia, geograficzny) (administracja) gmina we Włoszech, w południowym Lacjum, w prowincji Latina Sperlonga
(geografia, geograficzny) miejscowość we Włoszech, w południowym Lacjum, w prowincji Latina; Sperlonga

Spitsbergen ʃpʲiʣ̑ˈbɛrɡɛ̃n pn
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Arktycznym, na północ od Norwegii; Spitsbergen

Sri Dźajawardanapura Kotte ˈsrʲi ˌʥ̑äjavardãnaˈpura ˈkɔtːɛ pn
(geografia, geograficzny) stolica Sri Lanki; Sri Jayawardenapura Kotte

Sri Lanka ˈsrʲi ˈlãnka pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji na wyspie Cejlon; Sri Lanka

Stambuł ˈstãmbuw pn
(geografia, geograficzny) największe miasto Turcji, leżące nad Bosforem, na dwóch kontynentach; Istanbul

Stanisław stãˈɲiswaf pn
imię męskie; Stanislao

Stany Zjednoczone ˈstãnɨ ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Północnej ze stolicą w Waszyngtonie; Stati Uniti Stati Uniti d'America

Stara Saksonia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-zachodnich Niemczech, pokrywająca się w dużej mierze z obecną Dolną Saksonią, gdzie mieściły się we wczesnym średniowieczu siedziby plemienia Sasów a później księstwo Saksonii; Antica Sassonia

Stary Testament ˈstarɨ tɛˈstãmɛ̃nt pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) część Biblii, w skład której wchodzą księgi przejęte z judaizmu, napisane przed naszą erą; Antico Testamento Primo Testamento Vecchio Testamento

Stawropol pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części Rosji, stolica Kraju Stawropolskiego; Stàvropol

Stefan ˈstɛfãn pn
polskie imię męskie pochodzenia greckiego; Stefano

Stefania stɛˈfãɲja pn
imię żeńskie; Stefania

Stella ˈstɛlːa pn
imię żeńskie; Stella

Stolica Apostolska stɔˈlʲiʦ̑a ˌːpɔˈstɔlska n
siedziba papieża, Watykan Sede di San Pietro

Stralsund pn
(geografia, geograficzny) (administracja) nadbałtyckie miasto powiatowe i hanzeatyckie w niemieckim kraju związkowym Meklemburgia-Pomorze Przednie; ; Stralsund

Strasburg pn
(geografia, geograficzny) miasto we Francji, stolica Alzacji; Strasburgo

Strefa Gazy ˈstrɛfa ˈɡazɨ pn
część Autonomii Palestyńskiej na wybrzeżu śródziemnomorskim; Striscia di Gaza

Strzała ˈsṭʃawa pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego; Freccia

Strzelec ˈsṭʃɛlɛʦ̑ pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dziewiąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 22 listopada do 21 grudnia; Sagittario
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny latem, nisko nad horyzontem; Sagittario

Stuttgart pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Niemczech, stolica i największe miasto kraju związkowego Badenia-Wirtembergia; Stoccarda

Styria pn
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w środkowej Europie, podzielona między Austrię i Słowenię; Stiria

Suazi pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce; Swaziland

Suchona pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na północy europejskiej części Rosji na wschód od jeziora Ładoga, tworzy Dwinę po połączeniu się z Jugiem; Suchona

Sucre ˈsukrɛ pn
(geografia, geograficzny) stolica Boliwii; Sucre

Sudan ˈsudãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce; Sudan

Sudan Południowy ˈsudãn ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce; Sudan del Sud

Sudanka suˈdãnka n
mieszkanka Sudanu, obywatelka Sudanu albo Sudanu Południowego sudanese

Sudańczyk suˈdãj̃n͇ʧ̑ɨk n
mieszkaniec Sudanu, obywatel Sudanu albo Sudanu Południowego sudanese

Sudety suˈdɛtɨ pn
(geografia, geograficzny) łańcuch górski na pograniczu Polski i Czech, rozciągającym się pomiędzy Doliną Łaby a Bramą Morawską; Sudeti

Suez ˈsu<sup>w</sup>ɛs pn
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Egipcie; Suez

Sugoj pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie magadańskim; prawy dopływ Kołymy; Sugoj

Sulejman pn
(rzadki, rzadko używany) imię męskie Solimano

Suna pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północno-zachodniej Rosji, w należącej do tego państwa Republice Karelii; Suna

Sungari pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Mandżurii w Chinach, prawobrzeżny i zarazem największy dopływ Amuru; Songhua

Surami pn
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w środkowej Gruzji, w regionie Wewnętrzna Kartlia; Surami

Surchan-daria pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w południowo-wschodnim Uzbekistanie, prawy dopływ Amu-darii; Surkhan Darya

Surinam suˈrʲĩnãm pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Paramaribo; Suriname
(geografia, geograficzny) rzeka w Surinamie (1.1); Suriname

Surinamczyk ˌsurʲĩˈnãmʧ̑ɨk n
obywatel Surinamu surinamese

Surinamka ˌsurʲĩˈnãmka n
obywatelka Surinamu surinamese

Suva pn
(geografia, geograficzny) stolica Fidżi; Suva

Suza pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowym Iranie, w ostanie Chuzestan; Shush

Swanetia pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina w północno-zachodniej Gruzji; Svanezia

Swijaga pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w europejskiej części Rosji, prawy dopływ Wołgi; Svijaga

Syberia sɨˈbɛrʲja pn
(geografia, geograficzny) azjatycka część Rosji; Siberia

Sybilla sɨˈbʲilːa pn
imię żeńskie; Sibilla

Sybiraczka ˌsɨbʲiˈraʧ̑ka n
mieszkanka Syberii siberiana

Sybirak sɨˈbʲirak n
mieszkaniec Syberii siberiano

Sychem pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (biblijny) starożytne miasto w środkowej Palestynie, przejściowo stolica Samarii; Sichem
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia semickiego; jedno z imion biblijnych Sichem

Sycylia sɨˈʦ̑ɨlʲja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) wyspa na Morzu Śródziemnym i autonomiczny region administracyjny we Włoszech; Sicilia

Sycylijczyk ˌsɨʦ̑ɨˈlʲijʧ̑ɨk n
mieszkaniec Sycylii, osoba pochodząca z Sycylii siciliano

Sycylijka n
mieszkanka Sycylii siciliana

Sydney pn
(geografia, geograficzny) największe miasto Australii; Sydney

Syjam ˈsɨjãm pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) dawna nazwa Tajlandii Siam

Syjon pn
(geografia, geograficzny) (biblijny) figuratywne określenie całej Jerozolimy Sion
(geografia, geograficzny) jedno ze wzgórz Jerozolimy; Sion

Sykstus ˈsɨkstus pn
imię męskie pochodzenia łacińsko-greckiego; Sisto

Sylas pn
(rzadki, rzadko używany) polskie imię męskie pochodzenia grecko-łacińskiego; Sila

Sylwan pn
(mitologia rzymska) bóg rolnictwa i opiekun majątku domowego; Silvano

Sylwester sɨlˈvɛstɛr pn
imię męskie; Silvestro

Sylwia ˈsɨlvʲja pn
imię żeńskie; Silvia

Sylwiusz ˈsɨlvʲjuʃ pn
imię męskie; Silvio

Sym pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Kraju Krasnojarskim, lewy dopływ Jeniseju; Sym

Symeon sɨ̃ˈmɛɔ̃n pn
imię męskie; Simeone

Symferopol ˌsɨ̃w̃fɛˈrɔpɔl pn
(geografia, geograficzny) miasto w Ukrainie, stolica Republiki Autonomicznej Krym; Simferopoli Sinferopoli

Synopa pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Turcji, port nad Morzem Czarnym; Sinope

Syr-daria pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Uzbekistanie, Tadżykistanie i Kazachstanie, powstaje z połączenia rzek Naryn i Kara-daria; Syr Darya

Syrach pn
(biblijny) autor starotestamentalnej Księgi Syracydesa Sira Siracide

Syracydes pn
(biblijny) autor starotestamentalnej Księgi Syracha Siracide

Syrakuzy pn
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, we wschodniej Sycylii; Siracusa

Syrdaria pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Uzbekistanie, w wilajecie syrdaryjskim; Syrdarya

Syria ˈsɨrʲja pn
(geografia, geograficzny) kraj w Azji; Siria

Syryjczyk sɨˈrɨjʧ̑ɨk n
obywatel Syrii siriano

Syryjka sɨˈrɨjka n
obywatelka Syrii siriana

Syryjska Republika Arabska sɨˈrɨjska rɛˈpublʲika ːˈrapska n
oficjalna nazwa Syrii Repubblica Araba di Siria

Sysoła pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północno-zachodniej Rosji, lewy dopływ Wyczegdy; Sysola

Syzyf pn
(mitologia grecka) król Koryntu, który próbując oszukać śmierć sprzeciwił się woli bogów, za co został skazany na wieczną i bezużyteczną pracę - wtaczanie głazu na szczyt góry, który to głaz zawsze wymykał mu się z rąk, tuż przed osiągnięciem wierzchołka; Sisifo

Syłwa pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w obwodzie swierdłowskim i Kraju Permskim, uchodzi do Zbiornika Kamskiego; Sylva

Szafuza pn
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Szwajcarii, nad Renem, przy granicy z Niemcami, stolica kantonu Szafuza (1.2); Sciaffusa

Szanghaj pn
(geografia, geograficzny) największe miasto w Chinach, nad rzeką Jangcy; Shanghai

Szardara pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowym Kazachstanie; Šardara

Szczecin ˈʃʧ̑ɛʨ̑ĩn pn
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, stolica województwa zachodniopomorskiego; Stettino

Szechina pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) widoczna obecność Boga w świecie, jego immanencja występująca w wierzeniach judaistycznych, czasem personifikowana i rozumiana jako boski pierwiastek żeński lub jedno z wielu imion Boga; Shekhinah

Szeksna pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w europejskiej Rosji, lewy dopływ Wołgi; Šeksna

Szekspirowski possessiveAdjective
należący do Szekspira scespiriano shakespeariano

Sziraz pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowym Iranie u podnóża gór Zagros, ośrodek administracyjny ostanu Fars i dawna stolica Persji; Shiraz

Szkocja ˈʃkɔʦ̑ʲja pn
(geografia, geograficzny) część Wielkiej Brytanii, dawniej niepodległe państwo; Scozia

Szkodra pn
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Albanii; Scutari

Szkop n
(pogardliwie) Niemiec; crucco cruco

Szkot ʃkɔt n
mieszkaniec Szkocji scozzese

Szkotka ˈʃkɔtka n
mieszkanka Szkocji scozzese

Szopenowski possessiveAdjective
należący do Szopena chopiniano

Sztokholm ˈʃtɔkxɔlm pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Szwecji; Stoccolma

Szuja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) rosyjskie miasto położone na wschód od Moskwy, w obwodzie iwanowskim; Šuja

Szwabia ˈʃfabʲja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) historyczna i etniczna kraina Niemiec, obecnie położona głównie na terenie Badenii-Wirtembergii, ale także części Bawarii oraz Szwajcarii i Francji; Svevia

Szwajcar ˈʃfajʦ̑ar n
obywatel Szwajcarii svizzero elvetico

Szwajcaria ʃfajˈʦ̑arʲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie ze stolicą w Bernie; Svizzera

Szwajcarka ʃfajˈʦ̑arka n
obywatelka Szwajcarii elvetica svizzera

Szwecja ˈʃfɛʦ̑ʲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie, położone w środkowej części Półwyspu Skandynawskiego; Svezia

Szwed ʃfɛt n
człowiek narodowości szwedzkiej, obywatel Szwecji, mieszkaniec Szwecji svedese

Szwedka ˈʃfɛtka n
kobieta narodowości szwedzkiej lub obywatelka Szwecji svedese

Szybenik pn
(geografia, geograficzny) miasto w Chorwacji, w środkowej Dalmacji; Sebenico

Szymon ˈʃɨ̃mɔ̃n pn
imię męskie Simone

São Tomé ˈsãɔ tɔ̃ˈmɛ pn
(geografia, geograficzny) stolica Wysp Świętego Tomasza i Książęcej; São Tomé

Sąd Ostateczny ˈsɔ̃nt ˌɔstaˈtɛʧ̑nɨ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie, judaizmie i islamie: moment, w którym Bóg dokona ostatecznego sądu nad ludźmi i określi, którzy z nich zostaną zbawieni, a którzy potępieni; Giudizio finale Giudizio universale

Słowacja swɔˈvaʦ̑ʲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie Środkowej; Slovacchia

Słowaczka swɔˈvaʧ̑ka n
osoba płci żeńskiej narodowości słowackiej, obywatelka Słowacji, mieszkanka Słowacji slovacca

Słowak ˈswɔvak n
człowiek narodowości słowackiej, obywatel Słowacji, mieszkaniec Słowacji; slovacco

Słowenia swɔˈvɛ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie ze stolicą w Lublanie; Slovenia

Słoweniec swɔˈvɛ̃ɲɛʦ̑ n
człowiek narodowości słoweńskiej, obywatel Słowenii, mieszkaniec Słowenii sloveno

Słowenka swɔˈvɛ̃ŋka pn
kobieta narodowości słoweńskiej slovena

Słowianin swɔˈvʲjä̃ɲĩn n
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel jednego z ludów lub narodów indoeuropejskich, zamieszkujących wschodnią i południowo-wschodnią część Europy; slavo

Słowianka swɔˈvʲjãnka n
(etnografia, etnograficzny) przedstawicielka jednego z ludów lub narodów indoeuropejskich, zamieszkujących wschodnią i południowo-wschodnią część Europy slava

Słońce ˈswɔ̃j̃nʦ̑ɛ pn
(astronomia, astronomiczny) centralne ciało niebieskie Układu Słonecznego; najbliższa Ziemi gwiazda; najjaśniejszy obiekt na niebie; Sole sole

T-shirt t‿ʃʲirt n
(krawiectwo) koszulka z krótkim rękawem maglietta

TV acronym
= telewizja, telewizyjny TV

Tabor pn
(geografia, geograficzny) (biblijny) góra w Galilei na północy Izraela; Tabor
(geografia, geograficzny) jeden z grzbietów górskich w Pieninach; Tabor
(geografia, geograficzny) nazwa cieków wodnych w Izraelu i Polsce Tabor
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa miast, miejscowości, gmin lub ich części w Polsce i innych krajach Tabor

Tadeusz taˈdɛ<sup>w</sup>uʃ pn
imię męskie; Taddeo

Tadź Mahal pn
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) mauzoleum w indyjskim mieście Agra, wzniesione przez Szahdżahana, władcę z dynastii Wielkich Mogołów, dla zmarłej żony Mumtaz Mahal; Taj Mahal

Tadżykistan ˌtaʤ̑ɨˈcistãn pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji; Tagikistan

Tag tak pn
(geografia, geograficzny) rzeka na Półwyspie Iberyjskim; Tago

Taganrog pn
(geografia, geograficzny) (administracja) portowe miasto nad Morzem Azowskim w Rosji, w obwodzie rostowskim; Taganrog

Tajlandczyk tajˈlãnṭʧ̑ɨk n
obywatel Tajlandii tailandese thailandese

Tajlandia tajˈlãndʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji; Thailandia Tailandia Tailandia

Tajmyra pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji na półwyspie Tajmyr, na północy Kraju Krasnojarskiego, przepływająca przez jezioro Tajmyr; Tajmyra

Tajwan ˈtajvãn n
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Republika Chińska, państwo na wyspie Tajwan (1.1), przez Chińską Republikę Ludową uznawane za zbuntowaną prowincję; Taiwan
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Spokojnym; Taiwan

Tajwańczyk tajˈvãj̃n͇ʧ̑ɨk n
mieszkaniec Tajwanu taiwanese

Tamara tãˈmara pn
imię żeńskie pochodzenia semickiego; Tamara

Tambow pn
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w środku europejskiej części Rosji, położone nad rzeką Cną; Tambov

Tamiza tãˈmʲiza pn
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej Anglii; Tamigi

Tanganika pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kontynentalna część Tanzanii, była kolonia Cesarstwa Niemieckiego; Tanganica
(geografia, geograficzny) jezioro w Afryce Wschodniej w strefie ryftu wschodnioafrykańskiego; Tanganica

Tantal ˈtãntal pn
(mitologia grecka) syn Zeusa i Pluto, ojciec Niobe i Pelopsa, władca góry Sipylos w Lidii; Tantalo

Tanzania tãw̃ˈzãɲja n
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo we wschodniej Afryce ze stolicą w Dodoma; Tanzania

Tanzanka tãw̃ˈzãŋka n
obywatelka Tanzanii tanzaniana

Tanzańczyk tãw̃ˈzãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Tanzanii tanzaniano

Tara pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na pograniczu obwodów nowosybirskiego i omskiego w Rosji, prawy dopływ Irtysza; Tara

Tarcza ˈtarʧ̑a pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Scudo

Tarent pn
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w regionie Apulia, w prowincji Tarent, w południowych Włoszech; Taranto

Tarnopol pn
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie; Ternopil'

Tars pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w południowej Azji Mniejszej, obecnie tureckie Tarsus; Tarso

Tartus pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe w północno-zachodniej Syrii; Tartus

Tarym pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w zachodnich Chinach, w bezodpływowej Kotlinie Kaszgarskiej; Tarim

Tasiejewa pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, powstaje z połączenia Czuny i Biriusy, uchodzi do Angary; Taseeva

Tatry ˈtatrɨ pn
(geografia, geograficzny) góry w Polsce i Słowacji; Tatra

Tawda pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w dorzeczu Obu, lewy dopływ rzeki Toboł; Tavda

Taz pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, na zachodniej Syberii, uchodzi do Zatoki Tazowskiej; Taz

Tbilisi ˌtbʲiˈlʲisʲi pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Gruzji; Tbilisi

Tebriz pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-zachodnim Iranie; Tabriz

Teby pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w Górnym Egipcie, położone nad Nilem; Tebe
(geografia, geograficzny) miasto w Grecji, w Beocji; Tebe

Tedżen pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowym Turkmenistanie, w wilajecie achalskim; Tejen

Teheran tɛˈxɛrãn pn
(geografia, geograficzny) stolica Iranu; Teheran

Teksas ˈtɛksas pn
(geografia, geograficzny) stan USA; Texas

Teksańczyk n
mieszkaniec Teksasu texano

Tel Awiw pn
(geografia, geograficzny) właściwie Tel Awiw-Jafa, miasto w Izraelu nad Morzem Śródziemnym; Tel Aviv

Telawi pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Gruzji, stolica regionu Kachetia; Telavi

Teodor tɛˈɔdɔr pn
polskie imię męskie pochodzenia greckiego; Teodoro

Teodora ˌtɛɔˈdɔra pn
imię żeńskie Teodora

Teofil tɛˈɔfʲil pn
polskie imię męskie pochodzenia greckiego; Teofilo

Teofila pn
polskie imię żeńskie pochodzenia greckiego Teofila

Tercjusz n
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Terzo

Teresa tɛˈrɛsa pn
polskie imię żeńskie pochodzenia greckiego; Teresa

Termez pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-wschodniej części Uzbekistanu, port na prawym brzegu Amu-darii; Termez

Termopile ˌtɛrmɔˈpʲilɛ pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) strategiczne, wąskie przejście między pasmem górskim Oita a wodami Zatoki Malijskiej, prowadzące z Tesalii do Grecji środkowej w pobliżu miejscowości Lamia w Grecji; Termopili

Terpsychora ˌtɛrpsɨˈxɔra pn
(mitologia grecka) muza tańca i pieśni chóralnej, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne; Tersicore

Tertulian pn
imię męskie; Tertulliano

Tessyn pn
(geografia, geograficzny) (rzadki, rzadko używany) Ticino, kanton w Szwajcarii; Ticino

Tezeusz tɛˈzɛ<sup>w</sup>uʃ pn
(mitologia grecka) heros ateński i pogromca Minotaura, syn Egeusza (albo Posejdona) i Ajtry; Teseo

Tierieszka pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w południowej Rosji przeduralskiej, prawy dopływ Wołgi; Tereška

Timor Wschodni ˈtʲĩmɔr ˈfsxɔdʲɲi pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji; Timor Est Timor Orientale

Timpton pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Jakucji; prawy dopływ Ałdanu; Timpton

Tirana tʲiˈrãna pn
(geografia, geograficzny) stolica Albanii; Tirana

Tirsa pn
(geografia, geograficzny) (biblijny) miasto w Samarii, stanowisko archeologiczne; Tirza

Tiung pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Jakucji; lewy dopływ Wiluju; Tjung

Tobiasz ˈtɔbʲjaʃ pn
imię męskie; Tobia

Tobruk pn
(geografia, geograficzny) miasto w Libii nad Morzem Śródziemnym; Tobruch Tobruk

Togijczyk tɔˈɟijʧ̑ɨk n
obywatel Togo togolese

Togijka tɔˈɟijka n
obywatelka Togo togolese

Togo ˈtɔɡɔ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Lomé; Togo

Tokaj pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto powiatowe w północno-wschodnich Węgrzech; Tokaj

Tokio ˈtɔcɔ pn
(geografia, geograficzny) stolica Japonii; Tokyo

Tomasz ˈtɔ̃maʃ pn
imię męskie; Tommaso

Tompo pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Jakucji; prawy dopływ Ałdanu; Tompo

Tomsk pn
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe położone w syberyjskiej części Rosji, nad rzeką Tom; Tomsk

Tonga ˈtɔ̃ŋɡa pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Oceanii; Tonga

Tonia ˈtɔ̃ɲa pn
poufała forma żeńskiego imienia Antonina Tonia

Torżok pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie twerskim, nad Twercą; Toržok

Toskania tɔˈskãɲja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w środkowych Włoszech; Toscana

Toskanka n
mieszkanka Toskanii toscana

Toskańczyk tɔˈskãj̃n͇ʧ̑ɨk n
mieszkaniec Toskanii toscano

Tours pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Francji, nad rzeką Loarą, w Turenii; Tours

Tracja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina położona między dolnym Dunajem, Morzem Czarnym, Morzem Egejskim i rzeką Strymon, obecnie podzielona między Grecję, Turcję i Bułgarię; Tracia

Trajan pn
historyczne, łacińskie imię męskie Traiano

Transeufratea pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytny kraj na Bliskim Wschodzie, zależny od Babilonii Oltrefiume

Trewir pn
(geografia, geograficzny) miasto na prawach powiatu w zachodnich Niemczech, w kraju związkowym Nadrenia-Palatynat, port nad Mozelą; Treviri

Triduum Paschalne n
(kościelny) w liturgii chrześcijańskiej dni od Wielkiego Czwartku do Niedzieli Wielkanocnej włącznie; Triduo pasquale

Triest pn
(geografia, geograficzny) portowe miasto w północno-wschodnich Włoszech, nad Morzem Adriatyckim, stolica regionu autonomicznego Friuli-Wenecja Julijska i prowincji Triest; Trieste

Tristan ˈtrʲistãn pn
(mitologia celtycka) (sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) imię bohatera tragicznej, niespełnionej miłości; Tristano

Troada n
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina w Azji Mniejszej, pomiędzy Morzem Egejskim a Hellespontem i rzeką Ajespos, obecnie jest to półwysep Biga; Troade

Troick pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie czelabińskim, nad Ujem w dorzeczu Obu; Troick

Troja ˈtrɔja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto położone w Troadzie u zachodnich wybrzeży Azji Mniejszej; Troia

Troyes pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Francji, położone nad Sekwaną, w regionie Grand Est, historyczna stolica Szampanii; Troyes

Trybunał Konstytucyjny n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) polski sąd, którego podstawowym zadaniem jest kontrolowanie zgodności z konstytucją ustaw oraz aktów prawnych niższej rangi niż ustawa; corte costituzionale tribunale costituzionale

Trydent pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i gmina w północnych Włoszech; Trento
(teologia, teologiczny) (historia, historyczny, historycznie) sobór trydencki Trento
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w północnych Włoszech; Trentino

Trydent-Górna Adyga pn
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w północnych Włoszech ze stolicą w Trydencie; Trentino-Alto Adige

Trynidad i Tobago trɨ̃ˈɲidat ˌi‿tɔˈbaɡɔ pn
(geografia, geograficzny) państwo w archipelagu Małych Antyli, położone u wybrzeży Ameryki Południowej; Trinidad e Tobago

Trypolis trɨˈpɔlʲis pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Libii; Tripoli
(geografia, geograficzny) miasto w północnym Libanie nad Morzem Śródziemnym; Tripoli

Trzej Królowie ˈṭʃɛj kruˈlɔvʲjɛ pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postaci z biblijnej opowieści, które podążając za Gwiazdą Betlejemską przybyły do nowonarodzonego Chrystusa z darami; Magi

Trójkąt ˈtrujkɔ̃nt pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego; Triangolo

Trójkąt Południowy ˈtrujkɔ̃nt ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Triangolo Australe

Tuba pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Kraju Krasnojarskim, prawy dopływ Jeniseju; Tuba

Tukan ˈtukãn pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Tucano

Tuluza tuˈluza pn
miasto we Francji; Tolosa

Tunezja tũˈnɛzʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Tunisia

Tunezyjczyk ˌtũnɛˈzɨjʧ̑ɨk n
obywatel Tunezji tunisino

Tunezyjka ˌtũnɛˈzɨjka n
obywatelka Tunezji tunisina

Tunis ˈtũɲis pn
(geografia, geograficzny) stolica Tunezji; Tunisi

Turcja ˈturʦ̑ʲja pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo na pograniczu Europy i Azji; Turchia

Turczynka turˈʧ̑ɨ̃ŋka n
kobieta narodowości tureckiej, obywatelka Turcji, mieszkanka Turcji turca

Turecka Republika Cypru Północnego tuˈrɛʦ̑ka rɛˈpublʲika ˈʦ̑ɨpru ˌpuwnɔʦ̑ˈnɛɡɔ pn
państwo w północnej części Cypru, nieuznawane przez społeczność międzynarodową; Repubblica Turca di Cipro del Nord

Turek ˈturɛk n
osoba narodowości tureckiej lub obywatel Turcji turco

Turenia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna we Francji z głównym ośrodkiem w Tours; Turenna

Turgaj pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północno-zachodnim Kazachstanie; Turgai

Turgowia pn
(geografia, geograficzny) (administracja) niemieckojęzyczny kanton w północno-wschodniej Szwajcarii; Turgovia

Turkmen ˈturkmɛ̃n n
obywatel Turkmenistanu turkmeno

Turkmenbaszy pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe nad Morzem Kaspijskim, w zachodnim Turkmenistanie w wilajecie balkańskim; Türkmenbaşy

Turkmenistan ˌturkmɛ̃ˈɲistãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Azji Środkowej; Turkmenistan

Turkmenka turkˈmɛ̃ŋka n
obywatelka Turkmenistanu turkmena

Turuchan pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Kraju Krasnojarskim, lewy dopływ Jeniseju; Turuchan

Turyn ˈturɨ̃n pn
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodnich Włoszech nad rzeką Pad; stolica Piemontu; Torino

Turyngia tuˈrɨ̃ŋʲɟja pn
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy w Republice Federalnej Niemiec ze stolicą w Erfurcie; Turingia

Tuszetia pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północno-wschodniej Gruzji; Tuscezia

Tutanchamon pn
(historia, historyczny, historycznie) jeden z faraonów; Tutankhamon

Tutonczana pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, prawy dopływ Dolnej Tunguzki; Tutončana

Tuvalu tuˈvalu pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo ze stolicą w Vaiaku, położone w Oceanii, na południe od równika; Tuvalu

Tuwalczyk tuˈvalʧ̑ɨk n
obywatel Tuvalu tuvaluano

Tuwalka tuˈvalka n
obywatelka Tuvalu tuvaluana

Twerca pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, lewy dopływ Wołgi, do której wpada na terenie miasta Twer; Tverca

Tyber ˈtɨbɛr pn
(geografia, geograficzny) rzeka we Włoszech przepływająca przez Rzym; Tevere

Tyberiada pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Izraelu, w Dystrykcie Północnym, nad Jeziorem Tyberiadzkim; Tiberiade

Tyberiusz tɨˈbɛrʲjuʃ pn
imię męskie; Tiberio

Tybet ˈtɨbɛt pn
(geografia, geograficzny) region historyczno-geograficzny położony na Wyżynie Tybetańskiej; Tibet
kraj na Wyżynie Tybetańskiej Tibet

Tybetanka ˌtɨbɛˈtãnka n
mieszkanka Tybetu tibetana

Tybetańczyk ˌtɨbɛˈtãj̃n͇ʧ̑ɨk n
mieszkaniec Tybetu, Tybetańskiego Regionu Autonomicznego tibetano

Tycjan ˈtɨʦ̑ʲjãn pn
imię męskie Tiziano

Tym pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Obu; Tym

Tymoteusz ˌtɨ̃mɔˈtɛ<sup>w</sup>uʃ pn
imię męskie; Timoteo

Tyrol pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północnych Włoszech i w zachodniej Austrii, rozciąga się w Alpach Wschodnich, w dolinie górnego Innu, górnej Adygi i górnej Drawy; Tirolo

Tyrteusz pn
(historia, historyczny, historycznie) starożytny poeta grecki, którego Ateńczycy wysłali w VII w. p.n.e. zamiast wojsk na pomoc Spartanom przeciw Meseńczykom, aby pieśniami natchnął Spartan do walki; Tirteo

Tytus ˈtɨtus pn
imię męskie; Tito

UE u‿ˈɛ acronym
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) (ekonomia, ekonomiczny) Unia Europejska UE

UGW u‿ɟɛ‿ˈvu acronym
= (ekonomia, ekonomiczny) Unia Gospodarcza i Walutowa; UEM

UKF u‿ka‿ˈɛf acronym
(technologia, technika, techniczny) = ultrakrótkie fale; VHF

Uganda uˈɡãnda pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej Afryce ze stolicą w Kampali; Uganda

Ugandyjczyk ˌuɡãnˈdɨjʧ̑ɨk n
obywatel Ugandy ugandese

Ugandyjka ˌuɡãnˈdɨjka n
obywatelka Ugandy ugandese

Uglicz pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej części Rosji, w obwodzie jarosławskim, nad Wołgą; Uglič

Ugra pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, lewy dopływ Oki w dorzeczu Wołgi; Ugra

Uj pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji zauralskiej i Kazachstanie, lewy dopływ Tobołu w dorzeczu Obu; Uj

Ukraina ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩna n
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Kijowie; Ucraina

Ukraina Słobodzka pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczno-geograficzna na pograniczu północno-wschodniej Ukrainy i południowo-zachodniej Rosji; Sloboda Ucraina

Ukrainiec ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩɲɛʦ̑ n
człowiek narodowości ukraińskiej, obywatel Ukrainy, mieszkaniec Ukrainy ucraino

Ukrainka ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩŋka n
kobieta lub dziewczyna narodowości ukraińskiej, obywatelka Ukrainy, mieszkanka Ukrainy ucraina

Układ Słoneczny ˈukwat swɔ̃ˈnɛʧ̑nɨ pn
(astronomia, astronomiczny) układ planetarny złożony ze Słońca, jako centralnego ciała niebieskiego, i ośmiu planet: Merkurego, Wenus, Ziemi, Marsa, Jowisza, Saturna, Urana i Neptuna oraz z pięciu planet karłowatych, tysięcy planetoid, księżyców, komet, meteoroidów i materii międzyplanetarnej; sistema solare

Uljanowsk pn
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w południowo-zachodniej części Rosji nad Wołgą; Ul'janovsk

Ulm pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w południowych Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia; Ulma

Ulryk ˈulrɨk pn
imię męskie; Ulrico

Ulryka ulˈrɨka pn
imię żeńskie; Ulrica

Umbria ˈũmbrʲja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w środkowych Włoszech; Umbria

Umbryjczyk n
mieszkaniec Umbrii umbro

Umbryjka n
mieszkanka Umbrii umbra

Unia Europejska ˈũɲja ˌɛwrɔˈpɛjska pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja zrzeszająca 28 państw europejskich; Unione Europea

Ural ˈural pn
(geografia, geograficzny) góry w Rosji; Urali
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji i Kazachstanie; Ural

Uran ˈurãn pn
(astronomia, astronomiczny) siódma według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego, odkryta 1781, widzialna gołym okiem; jedna z planet jowiszowych, planet górnych i planet zewnętrznych; Urano

Urban ˈurbãn pn
imię męskie; Urbano

Urgencz pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-środkowym Uzbekistanie, w dolinie Amu-darii; Urgench

Uriasz pn
(biblijny) imię męskie Uria

Uriel pn
(rzadki, rzadko używany) imię męskie; Uriel Uriele Uriello

Urmia pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Iranie; Urmia

Ursyn pn
imię męskie; Orsino

Urszula urˈʃula pn
imię żeńskie; Orsola Ursula

Urugwaj uˈruɡvaj pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Południowej; Uruguay

Urugwajczyk ˌuruɡˈvajʧ̑ɨk n
obywatel Urugwaju uruguaiano

Urugwajka ˌuruɡˈvajka n
obywatelka Urugwaju uruguaiana

Usa pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na północy europejskiej części Rosji, w Republice Komi, prawy dopływ Peczory; Usa

Uzbek ˈuzbɛk n
członek narodu Uzbeków usbeco

Uzbekistan ˌuzbɛˈcistãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji; Uzbekistan

Uznam pn
(geografia, geograficzny) wyspa przybrzeżna na Bałtyku zamykająca od północnego zachodu Zalew Szczeciński, podzielona między Polskę a Niemcy Usedom

Uzłowaja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie tulskim; Uzlovaja

Ułan Bator ˈuwãn ˈbatɔr pn
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica Mongolii; Ulan Bator

Vaduz pn
(geografia, geograficzny) stolica Liechtensteinu; Vaduz

Valletta pn
(geografia, geograficzny) stolica Malty; La Valletta

Vanuatu pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielki kraj wyspiarski w Oceanii; Vanuatu

Vicenza pn
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Włoszech, w regionie Wenecja Euganejska; Vicenza
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w północno-wschodnich Włoszech, w regionie Wenecja Euganejska; Vicenza
(geografia, geograficzny) (administracja) gmina w północno-wschodnich Włoszech, w regionie Wenecja Euganejska Vicenza

Vichy pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Francji, w regionie Owernia-Rodan-Alpy; Vichy

Victoria pn
(geografia, geograficzny) stolica Seszeli; Victoria

WNP vu‿ɛ̃n‿ˈpɛ acronym
= Wspólnota Niepodległych Państw; CSI

Wacław ˈvaʦ̑waf pn
imię męskie pochodzenia czeskiego; Venceslao

Wacława pn
imię żeńskie Venceslava

Waga ˈvaɡa pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) siódmy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 września do 22 października; Bilancia
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny wiosną i latem; Bilancia

Wagadugu pn
(geografia, geograficzny) stolica Burkina Faso; Ouagadougou

Waldemar valˈdɛ̃mar pn
imię męskie; Valdemaro

Walenty vaˈlɛ̃ntɨ pn
imię męskie; Valentino Valente

Walentyna ˌvalɛ̃nˈtɨ̃na pn
imię żeńskie; Valentina

Walerian vaˈlɛrʲjãn pn
imię męskie; Valeriano

Waleriana ˌvalɛrʲˈjãna pn
imię żeńskie; Valeriana

Waleriusz pn
imię męskie; Valerio

Walery vaˈlɛrɨ pn
imię męskie; Valerio

Walia ˈvalʲja pn
(geografia, geograficzny) jeden z czterech historycznych krajów Wielkiej Brytanii; Galles

Walijczyk vaˈlʲijʧ̑ɨk n
mieszkaniec Walii gallese

Walijka n
mieszkanka Walii gallese

Walonia pn
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowej Belgii Vallonia

Walter pn
imię męskie pochodzenia germańskiego; Walter

Wandal ˈvãndal n
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) przedstawiciel starożytnego ludu germańskiego; vandalo

Wardar pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Republice Macedonii i regionie Macedonia północnej Grecji; Vardar

Warkocz Bereniki ˈvarkɔʤ̑ ˌbɛrɛ̃ˈɲici pn
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; Chioma di Berenice

Warmia ˈvarmʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-wschodniej Polsce, na wschód od Pasłęki; Varmia

Warszawa varˈʃava pn
(geografia, geograficzny) stolica Polski, największe polskie miasto; Varsavia

Waszka pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w europejskiej części Rosji, w Republice Komi i obwodzie archangielskim, lewy dopływ rzeki Mezeń; Vaška

Waszyngton vaˈʃɨ̃ŋktɔ̃n pn
(geografia, geograficzny) stan w Stanach Zjednoczonych; Washington
(geografia, geograficzny) stolica Stanów Zjednoczonych; Washington

Watykan vaˈtɨkãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie; Vaticano
(geografia, geograficzny) wzgórze w Rzymie; Monte Vaticano Vaticano
(mitologia rzymska) bóstwo pogańskie Vaticano

Wawrzyniec vavˈʒɨ̃ɲɛʦ̑ pn
imię męskie; Lorenzo

Weimar pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w Niemczech, w kraju związkowym Turyngia; Weimar

Wellington pn
(geografia, geograficzny) stolica Nowej Zelandii; Wellington

Wenecja vɛ̃ˈnɛʦ̑ʲja pn
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, wcześniej również państwo; Venezia

Wenecja Euganejska vɛ̃ˈnɛʦ̑ʲja ˌɛwɡãˈnɛjska pn
(geografia, geograficzny) region we Włoszech; Veneto

Wenecja Julijska pn
(geografia, geograficzny) kraina nad północnym Adriatykiem, podzielona obecnie między Włochy, Chorwację i Słowenię, pokrywała się w dużym stopniu z Pobrzeżem Austriackim Venezia Giulia

Wenecja Trydencka pn
(geografia, geograficzny) kraina w obecnych Włoszech, której obszar pokrywa się z regionem Trydent-Górna Adyga Venezia Tridentina

Wenecjanin ˌvɛ̃nɛˈʦ̑ʲjä̃ɲĩn n
(geografia, geograficzny) mieszkaniec Wenecji Euganejskiej Veneziano

Wenezuela ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛla pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Caracas; Venezuela

Wenezuelczyk ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛlʧ̑ɨk n
obywatel lub mieszkaniec Wenezueli venezuelano

Wenezuelka ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛlka n
obywatelka Wenezueli venezuelana

Wenus ˈvɛ̃nus pn
(astronomia, astronomiczny) druga według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego, znana w starożytności, widzialna gołym okiem; jedna z planet ziemiopodobnych, planet dolnych i planet wewnętrznych; trzeci (po Słońcu i Księżycu) najjaśniejszy obiekt na niebie; Venere
(mitologia rzymska) bogini piękna i miłości, utożsamiana z grecką Afrodytą; Venere

Wergiliusz vɛrʲˈɟilʲjuʃ pn
imię męskie; Vergilio

Werona pn
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Włoszech, w regionie administracyjnym Wenecja Euganejska; Verona

Weronika ˌvɛrɔ̃ˈɲika pn
polskie imię żeńskie pochodzenia greckiego; Veronica

Wesołych Świąt vɛˈsɔwɨç ˈɕfʲjɔ̃nt interjection
…używana do życzenia komuś miłych świąt Bożego Narodzenia Buon Natale
…używana do życzenia komuś miłych świąt Wielkiejnocy Buona Pasqua

Westa ˈvɛsta pn
(mitologia rzymska) bogini ogniska domowego, świętego i wiecznego ognia, utożsamiana z grecką Hestią; Vesta

Westfalia vɛˈstfalʲja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w zachodnich Niemczech; Westfalia

Wewnętrzna Kartlia pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) jednostka administracyjna w środkowej Gruzji, ze stolicą w Gori; Shida Kartli

Wezuwiusz vɛˈzuvʲjuʃ pn
(geografia, geograficzny) wulkan we Włoszech; Vesuvio

Wełtawa vɛwˈtava pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Czechach, lewobrzeżny dopływ Łaby; Moldava

Wiczuga pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w obwodzie iwanowskim, położone na wschód od Iwanowa; Vičuga

Wieczne Miasto ˈvʲjɛʧ̑nɛ ˈmʲjastɔ n
(książkowy) (peryfrastyczny) Rzym città eterna

Wiedeń ˈvʲjɛdɛ̃ɲ pn
(geografia, geograficzny) stolica Austrii; Vienna

Wielikaja pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na zachodzie europejskiej części Rosji, uchodzi deltą do jeziora Pejpus; Velikaja

Wielka Brytania ˈvʲjɛlka brɨˈtãɲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie; Gran Bretagna
(geografia, geograficzny) wyspa między Oceanem Atlantyckim a Morzem Północnym; Gran Bretagna

Wielka Niedźwiedzica ˈvʲjɛlka ˌɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ˈʥ̑iʦ̑a pn
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; w Polsce widoczny cały rok; konstelacja, której 7 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie woza z dyszlem, zwany Wielkim Wozem; jedna z największych konstelacji; Orsa Maggiore

Wielka Sobota n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sobota Wielkiego Tygodnia, obchodzona przez chrześcijan na pamiątkę złożenia Jezusa Chrystusa do grobu i jego zstąpienia do piekieł; Sabato Santo sabato santo

Wielka Tyrnawa pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Rumunii, łączy się z Małą Tyrnawą tworząc Tyrnawę Tarnava Grande

Wielkanoc vʲjɛlˈkãnɔʦ̑ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto upamiętniające zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa; Pasqua

Wielki Czwartek n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) czwartek Wielkiego Tygodnia, obchodzony przez chrześcijan na pamiątkę Ostatniej Wieczerzy; giovedì santo

Wielki Kiniel pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, dopływ Samary; Bol'šoj Kinel'

Wielki Pies ˈvʲjɛlʲci ˈpʲjɛs pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Cane Maggiore

Wielki Pit pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Kraju Krasnojarskim, prawy dopływ Jeniseju; Bol'šoj Pit

Wielki Piątek ˈvʲjɛlʲci ˈpʲjɔ̃ntɛk n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) piątek Wielkiego Tygodnia, obchodzony przez chrześcijan na pamiątkę męki i śmierci Jezusa Chrystusa; Venerdì Santo venerdì santo

Wielki Tydzień ˈvʲjɛlʲci ˈtɨʥ̑ɛ̇̃ɲ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie uroczysty czas upamiętniający ostatnie dni Chrystusa; Settimana Santa

Wielki Wybuch ˈvʲjɛlʲci ˈvɨbux pn
(astronomia, astronomiczny) model powstania Wszechświata; Big Bang

Wielki Zab pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na terenie Turcji i Iraku, lewy dopływ rzeki Tygrys; Grande Zab

Wielkie Antyle ˈvʲjɛlʲcɛ ãnˈtɨlɛ pn
(geografia, geograficzny) część Antyli, archipelag na Oceanie Atlantyckim, w skład którego wchodzą Kuba, Haiti, Jamajka i Portoryko wraz z mniejszymi wyspami leżącymi u ich wybrzeży; Grandi Antille

Wielkie Równiny ˈvʲjɛlʲcɛ ruvʲˈɲĩnɨ pn
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w Ameryce Północnej, na wschód od Gór Skalistych, z charakterystyczną dla niej prerią; Grandi Pianure

Wielkopolska ˌvʲjɛlkɔˈpɔlska n
(geografia, geograficzny) kraina w środkowo-zachodniej Polsce; Grande Polonia

Wieloryb vʲjɛˈlɔrɨp pn
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór równikowy; Balena

Wientian ˈvʲjɛ̃ntʲjãn pn
(geografia, geograficzny) stolica Laosu; Vientiane

Wietnam ˈvʲjɛtnãm pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji; Vietnam

Wietnamczyk vʲjɛtˈnãmʧ̑ɨk n
obywatel Wietnamu, mieszkaniec Wietnamu, osoba narodowości wietnamskiej vietnamita

Wietnamka vʲjɛtˈnãmka n
obywatelka Wietnamu, mieszkanka Wietnamu, kobieta narodowości wietnamskiej vietnamita

Wietługa pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji przeduralskiej, lewy dopływ Wołgi; Vetluga

Wigilia vʲiˈɟilʲja pn
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dzień poprzedzający święto Bożego Narodzenia; Vigilia di Natale

Wikipedia ˌvʲiciˈpɛdʲja pn
(informatyka, informatyczny) internetowa encyklopedia, którą każdy może edytować; projekt Fundacji Wikimedia Wikipedia

Wikisłownik ˌvʲiciˈswɔvʲɲik pn
(neologizm) wolny internetowy wielojęzyczny słownik, który każdy może edytować; Wikizionario

Wikiźródła ˌvʲiciʑˈrudwa pn
wolne internetowe repozytorium tekstów źródłowych, które każdy może redagować; projekt Fundacji Wikimedia; Wikisource

Wiktor ˈvʲiktɔr pn
imię męskie; Vittorio

Wiktoria vʲikˈtɔrʲja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) jeden ze stanów w Australii; Victoria
(mitologia rzymska) bogini i uosobienie zwycięstwa, utożsamiana z grecką Nike; Vittoria
imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Vittoria

Wilhelm ˈvʲilxɛlm pn
imię męskie; Guglielmo

Wilk vʲilk pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Lupo

Wilno ˈvʲilnɔ pn
(geografia, geograficzny) stolica Litwy; Vilna Vilnius

Wiminał pn
(geografia, geograficzny) jedno z siedmiu klasycznych wzgórz rzymskich, położone w środkowo-wschodniej części miasta pomiędzy wzgórzami Kwirynał i Eskwilin; Viminale

Wincenty vʲĩnˈʦ̑ɛ̃ntɨ pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Vincenzo

Windhuk ˈvʲĩntxuk pn
(geografia, geograficzny) stolica Namibii; Windhoek

Winicjusz vʲĩˈɲiʦ̑ʲjuʃ pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Vinicio

Wioleta vʲjɔˈlɛta pn
polskie imię żeńskie; Viola Violetta

Wirakocza pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) ajmarski i aztecki bóg stworzyciel; Viracocha

Wirgiliusz vʲirʲˈɟilʲjuʃ pn
imię męskie; Virgilio

Wiszera pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Kraju Permskim, lewy dopływ Kamy; Višera

Wisznu ˈvʲiʃnu pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z trzech najważniejszych bogów hinduizmu Vishnu

Wisła ˈvʲiswa pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Polsce; Vistola

Wit vʲit pn
imię męskie; Vito

Witebsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto położone w północno-wschodniej części Białorusi, nad rzeką Dźwiną; Vicebsk

Witold ˈvʲitɔlt pn
imię męskie; Vitoldo

Wizygot n
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) członek ludu germańskiego, zachodniego odłamu Gotów; visigoto

Wjosa pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Albanii i Grecji, wypływająca z gór Pindos, uchodząca do Morza Adriatyckiego; Aoos

Wlora pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowo-zachodniej Albanii, na wybrzeżu Adriatyku; Valona

Wodnik ˈvɔdʲɲik pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) jedenasty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 stycznia do 19 (20) lutego; Acquario
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny częściowo latem i jesienią; Acquario

Wodła pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północno-zachodniej Rosji, w Karelii, uchodzi do jeziora Onega; Vodla

Wolarz ˈvɔlaʃ pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego; Boote

Wolfgang ˈvɔlvɡãŋk pn
imię męskie; Volfango

Wolne Miasto Gdańsk ˈvɔlnɛ ˈmʲjastɔ ˈɡdãj̃sk pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo istniejące w latach 1807-1814 pod protektoratem Francji, obejmujące miasto Gdańsk i okolice; Repubblica di Danzica
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo pod kontrolą Ligi Narodów, istniejące w latach 1920-1939, obejmujące miasto Gdańsk i okolice; Libera Città di Danzica

Wolsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, siedziba władz rejonu wolskiego w obwodzie saratowskim, położone na prawym brzegu Wołgi; Vol'sk

Woroneż pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, nad rzeką o tej samej nazwie; Voronež

Wołga ˈvɔwɡa pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji przeduralskiej, największa i najdłuższa rzeka Europy, uchodzi do Morza Kaspijskiego; Volga

Wołoch n
(etnografia, etnograficzny) mężczyzna należący do jednej z grup etnicznych zamieszkujących pierwotnie Półwysep Bałkański, posługujących się językami wschodnioromańskimi; valacco vlacco

Wołoszczyzna pn
(geografia, geograficzny) kraina historyczno-geograficzna w Rumunii; Valacchia
(geografia, geograficzny) kraina historyczno-geograficzna na Morawach; Valacchia
(historia, historyczny, historycznie) państwo na Nizinie Wołoskiej istniejące od początku XIV w. do 1861 roku; Valacchia

Wołyń ˈvɔwɨ̃ɲ pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna na obszarze dziesiejszej zachodniej Ukrainy; Volinia

Woźnica vɔʑˈɲiʦ̑a pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego; Auriga

Wrocław ˈvrɔʦ̑waf pn
(geografia, geograficzny) miasto wojewódzkie nad Odrą, w południowo-zachodniej Polsce; Breslavia

Wspólnota Niepodległych Państw fspulˈnɔta ˌɲɛpɔˈdlɛɡwɨx ˈpãj̃stf pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja międzynarodowa, zrzeszająca większość republik byłego ZSRR; Comunità degli Stati Indipendenti

Wszystkich Świętych n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święto chrześcijańskie ku czci wszystkich świętych, obchodzone 1 listopada, a także dzień, w którym zwyczajowo odwiedza się groby bliskich zmarłych; Ognissanti Tutti i Santi

Wulkan ˈvulkãn pn
(mitologia rzymska) bóg ognia, kowalstwa, metali i metalurgii, utożsamiany z greckim Hefajstosem; Vulcano

Wybrzeże Kości Słoniowej vɨˈbʒɛʒɛ ˈkɔɕʨ̑i swɔ̃ˈɲɔvɛj pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Costa d'Avorio

Wyg pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północno-zachodniej Rosji, uchodzi do Zatoki Oneskiej Morza Białego; Vyg

Wyspa Bożego Narodzenia ˈvɨspa bɔˈʒɛɡɔ ˌnarɔˈʣ̑ɛ̃ɲa pn
(geografia, geograficzny) wyspa w Oceanii; Isola di Natale

Wyspa Króla Jerzego pn
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Szetlandów Południowych; Isola di re Giorgio

Wyspa Man ˈvɨspa ˈmãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne od Korony brytyjskiej (dependencja Korony brytyjskiej); jedna z wysp wchodząca w skład archipelagu Wysp Brytyjskich, położona na Morzu Irlandzkim; Isola di Man

Wyspa Wielkanocna pn
(geografia, geograficzny) chilijska wyspa położona na południowym Pacyfiku, znana z występujących tam figur moai; Isola di Pasqua

Wyspa Wniebowstąpienia ˈvɨspa ˌvʲɲɛbɔfstɔ̃mˈpʲjɛ̇̃ɲa pn
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Atlantyckim; Isola di Ascensione

Wyspy Alandzkie ˈvɨspɨ aˈlãnʦ̑ʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) archipelag na Morzu Bałtyckim, terytorium autonomiczne Finlandii; Isole Åland

Wyspy Brytyjskie ˈvɨspɨ brɨˈtɨjsʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) grupa wysp na północno-wschodnim Atlantyku, położona na zachód od kontynentalnej Europy; Arcipelago Britannico

Wyspy Cooka ˈvɨspɨ ˈkuka pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii, terytorium zależne Nowej Zelandii; Isole Cook

Wyspy Eolskie ˈvɨspɨ ɛˈɔlsʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) dawna nazwa Wysp Liparyjskich Isole Eolie

Wyspy Kanaryjskie ˈvɨspɨ ˌkãnaˈrɨjsʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) archipelag położony na Oceanie Atlantyckim u wybrzeży Maroka i Sahary Zachodniej; Isole Canarie
(geografia, geograficzny) terytorium autonomiczne Hiszpanii obejmujące Wyspy Kanaryjskie (1.1) Isole Canarie

Wyspy Keelinga ˈvɨspɨ ciˈlʲĩŋɡa pn
(geografia, geograficzny) grupa wysp na Oceanie Indyjskim; Isole Keeling

Wyspy Kurylskie pn
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Spokojnym położony między Hokkaido a Kamczatką; isole Curili

Wyspy Marshalla ˈvɨspɨ marˈʃala pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Spokojnym ze stolicą w Majuro; Isole Marshall

Wyspy Normandzkie ˈvɨspɨ nɔrˈmãnʦ̑ʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) grupa wysp w kanale La Manche; Isole del Canale

Wyspy Owcze ˈvɨspɨ ˈɔfʧ̑ɛ pn
(geografia, geograficzny) archipelag wysp na Morzu Norweskim; Fær Øer
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium autonomiczne Danii położone w archipelagu Wyspy Owcze (1.1) Fær Øer

Wyspy Salomona ˈvɨspɨ ˌsalɔ̃ˈmɔ̃na pn
(geografia, geograficzny) państwo w Oceanii; Isole Salomone

Wyspy Świętego Tomasza i Książęca ˈvɨspɨ ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ tɔ̃ˈmaʃa ˌi‿cɕɔ̃w̃ˈʒɛ̃nʦ̑a pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw wyspiarskich w Afryce; São Tomé e Príncipe

Wyszni Wołoczok pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto położone w zachodniej Rosji na terenie obwodu twerskiego, centrum administracyjne rejonu wyszniewołockiego; Vyšnij Voločëk

Wysznij Wołoczok pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto położone w zachodniej Rosji na terenie obwodu twerskiego, centrum administracyjne rejonu wyszniewołockiego; Vyšnij Voločëk

Wąż vɔ̃w̃ʃ pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba równikowego; Serpente

Węgielnica ˌvɛ̃ŋʲɟɛlʲˈɲiʦ̑a pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Regolo

Węgier ˈvɛ̃ŋʲɟɛr n
człowiek narodowości węgierskiej, obywatel Węgier, mieszkaniec Węgier ungherese magiaro

Węgierka vɛ̃ŋʲˈɟɛrka n
osoba płci żeńskiej narodowości węgierskiej, obywatelka Węgier, mieszkanka Węgier ungherese magiara

Węgry ˈvɛ̃ŋɡrɨ pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie; Ungheria

Wężownik vɛ̃w̃ˈʒɔvʲɲik pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba równikowego; Ofiuco

Władysław vwaˈdɨswaf pn
imię męskie; Ladislao

Włoch vwɔx n
człowiek narodowości włoskiej, obywatel Włoch, mieszkaniec Włoch italiano

Włochy ˈvwɔxɨ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, położone na Półwyspie Apenińskim, obejmujące także Sycylię i Sardynię; Italia

Włodzimierz vwɔˈʥ̑ĩmʲjɛʃ pn
imię męskie; Vladimiro

Włoszka ˈvwɔʃka n
kobieta lub dziewczyna narodowości włoskiej, obywatelka Włoch italiana

ZEA acronym
= (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Zjednoczone Emiraty Arabskie; EAU

ZSRR ˌzɛt‿ɛs‿ɛr‿ˈɛr acronym
= (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich URSS

Zabulon pn
imię męskie pochodzenia biblijnego; Zabulon

Zachariasz zaˈxarʲjaʃ pn
polskie imię męskie pochodzenia semickiego; Zaccaria

Zacheusz pn
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia semickiego; jedno z imion biblijnych; Zaccheo

Zachodni Brzeg zaˈxɔdʲɲi ˈbʒɛk pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) część Palestyny administrowana przez Izrael; Cisgiordania

Zadar pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Chorwacji, nad Morzem Adriatyckim; Zara

Zagrzeb ˈzaɡʒɛp pn
(geografia, geograficzny) stolica Chorwacji; Zagabria

Zagłębie Ruhry pn
(geografia, geograficzny) region przemysłowy w Niemczech, nad rzeką Ruhrą; regione della Ruhr

Zair ˈza<sup>j</sup>ir pn
Demokratyczna Republika Konga Zaire

Zając ˈzajɔ̃nʦ̑ pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Lepre

Zakarpacie ˌzakarˈpaʨ̑ɛ pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) region historyczny w dzisiejszej zachodniej Ukrainie, na pograniczu z Polską, Słowacją, Węgrami i Rumunią; Rutenia subcarpatica

Zakaukazie pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) nazwa stosowana w odniesieniu do trzech państw położonych na południe od głównego pasma Kaukazu (tj. Wielkiego Kaukazu): Gruzji, Azerbejdżanu i Armenii; Transcaucasia

Zambezi zãmˈbɛzʲi pn
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej części Afryki; Zambesi Zambezi

Zambia ˈzãmbʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce; Zambia

Zambijczyk zãmˈbʲijʧ̑ɨk n
obywatel Zambii zambiano

Zambijka zãmˈbʲijka n
obywatelka Zambii zambiana

Zandżan pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-zachodnim Iranie, nad rzeką Zandżan; Zanjan

Zarafszan pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Tadżykistanie i Uzbekistanie; Zeravshan

Zatoka Adeńska pn
(geografia, geograficzny) obszar wodny na Oceanie Indyjskim między Jemenem na południowym brzegu Półwyspu Arabskiego, a Somalią; golfo di Aden

Zatoka Akademii pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Ochockiego, położona u wybrzeży Kraju Chabarowskiego golfo Akademii golfo dell'Accademia

Zatoka Anabarska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Łaptiewów, położona u ujścia rzeki Anabar; golfo dell'Anabar

Zatoka Awaczyńska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Spokojnego, położona w pobliżu południowego krańca półwyspu Kamczatka; golfo dell'Avača

Zatoka Bengalska zaˈtɔka bɛ̃ŋˈɡalska n
(geografia, geograficzny) zatoka nad Oceanem Indyjskim; golfo del Bengala

Zatoka Biskajska zaˈtɔka bʲiˈskajska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego, położona pomiędzy północnym wybrzeżem Półwyspu Pirenejskiego a południowo-zachodnim wybrzeżem Francji; golfo di Guascogna golfo di Biscaglia

Zatoka Botnicka zaˈtɔka bɔtʲˈɲiʦ̑ka pn
(geografia, geograficzny) zatoka w północnej części Morza Bałtyckiego, między Szwecją a Finlandią; golfo di Botnia Golfo di Botnia

Zatoka Chajpudyrska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Peczorskiego, położona u wschodniego wybrzeża Półwyspu Jugorskiego; baia della Chajpudyra

Zatoka Fińska zaˈtɔka ˈfʲĩj̃ska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego między Estonią, Rosją i Finlandią; golfo di Finlandia

Zatoka Gaecka pn
(geografia, geograficzny) zatoka morska, położona na południowo-zachodnim wybrzeżu Włoch, stanowiąca Morza Tyrreńskiego; golfo di Gaeta

Zatoka Genueńska pn
(geografia, geograficzny) zatoka na północnym skraju Morza Liguryjskiego; golfo di Genova

Zatoka Gwinejska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego u zachodniego wybrzeża Afryki, między przylądkami Palmas i Lopez; golfo di Guinea

Zatoka Gydańska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Karskiego, wcinająca się w Półwysep Gydański baia della Gyda

Zatoka Kalifornijska pn
(geografia, geograficzny) zatoka na wschodnim Pacyfiku, rozpościerająca się wzdłuż północno-zachodniego wybrzeża Meksyku; golfo di California

Zatoka Kamczacka pn
(geografia, geograficzny) zatoka w północno-zachodniej części Oceanu Spokojnego, u wschodnich brzegów rosyjskiego półwyspu Kamczatka; golfo della Kamčatka

Zatoka Katańska pn
(geografia, geograficzny) zatoka położona na Morzu Jońskim, po wschodniej stronie Sycylii golfo di Catania

Zatoka Kołymska pn
(geografia, geograficzny) największa z zatok Morza Wschodniosyberyjskiego, położona u ujścia rzeki Kołymy golfo della Kolyma

Zatoka Lwia pn
(geografia, geograficzny) zatoka będąca częścią Morza Śródziemnego, znajdująca się u południowych wybrzeży Francji; golfo del Leone

Zatoka Meksykańska zaˈtɔka ˌmɛksɨˈkãj̃ska n
(geografia, geograficzny) zatoka w zachodniej części Oceanu Atlantyckiego u wybrzeży Ameryki Północnej; golfo del Messico Golfo del Messico

Zatoka Merabelska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Kreteńskiego, położona u północno-wschodniego wybrzeża Krety baia di Mirabella golfo di Mirabella

Zatoka Nagajewa pn
(geografia, geograficzny) niewielka zatoka Morza Ochockiego, nieopodal miasta Madagan, część Zatoki Taujskiej baia di Nagaev

Zatoka Neapolitańska pn
(geografia, geograficzny) zatoka morska położona na południowo-zachodnim wybrzeżu Włoch, w regionie Kampania; golfo di Napoli

Zatoka Oleniocka pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Łaptiewów, położona na zachód od ujścia rzeki Leny golfo dell'Olenëk

Zatoka Orfańska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Egejskiego, położona po wschodniej stronie Półwyspu Chalcydyckiego golfo di Orfani

Zatoka Pagasyjska pn
(geografia, geograficzny) okrągła zatoka Morza Egejskiego położona u wschodnich wybrzeży Grecji, w Magnezji; golfo Pagaseo

Zatoka Perska zaˈtɔka ˈpɛrska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Arabskiego między Półwyspem Arabskim a Iranem; golfo Persico Golfo Persico

Zatoka Piasińska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Karskiego, położona u ujścia rzeki Piasiny golfo della Pjasina

Zatoka Pomorska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego w jego południowo-zachodniej części u wybrzeży Polski i Niemiec; baia della Pomerania

Zatoka Sachalińska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Ochockiego, położona między kontynentalną Rosją a północnym końcem półwyspu Sachalin; golfo di Sachalin

Zatoka Sueska zaˈtɔka suˈ<sup>w</sup>ɛska pn
(geografia, geograficzny) zatoka na północno-zachodnim końcu Morza Czerwonego należąca do Egiptu; golfo di Suez

Zatoka Tajlandzka zaˈtɔka tajˈlãnʦ̑ka pn
(geografia, geograficzny) rozległa, płytka zatoka zachodniej części Oceanu Spokojnego, w południowo-zachodniej części Morza Południowochińskiego; golfo del Siam golfo della Thailandia

Zatoka Tamańska pn
(geografia, geograficzny) płytka zatoka położona na wschodnim wybrzeżu Cieśniny Kerczeńskiej baia di Taman

Zatoka Tarencka pn
(geografia, geograficzny) zatoka położona na Morzu Śródziemnym u wybrzeży Włoch, między Półwyspem Salentyńskim i Półwyspem Kalabryjskim; golfo di Taranto

Zatoka Taujska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Ochockiego, położona na południe od miasta Magadan baia del Tauj

Zatoka Termajska pn
(geografia, geograficzny) zatoka u wybrzeży północno-wschodniej Grecji, stanowiąca część Morza Egejskiego; golfo Termaico

Zatoka Tokijska pn
(geografia, geograficzny) zatoka w Japonii, na południowo-wschodnim wybrzeżu wyspy Honsiu; baia di Tokyo

Zatoka Triesteńska pn
(geografia, geograficzny) zatoka w północnej części Morza Adriatyckiego, stanowiąca część Zatoki Weneckiej; golfo di Trieste

Zatoka Tugurska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Ochockiego, położona na południe od Wysp Szantarskich golfo del Tugur

Zatoka Udzka pn
(geografia, geograficzny) zatoka w zachodniej części Morza Ochockiego, na zachód od Wysp Szantarskich; golfo della Uda

Zatoka Wenecka pn
(geografia, geograficzny) zatoka w północnej części Morza Adriatyckiego, u wybrzeży Włoch, Słowenii i Chorwacji; golfo di Venezia

Zatoka Wlorska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Adriatyckiego u zachodnich wybrzeży Półwyspu Bałkańskiego, w południowej części Albanii baia di Valona

Zatoka Wyborska pn
(geografia, geograficzny) zatoka w północno-wschodniej części Morza Bałtyckiego, w pobliżu wschodniego krańca Zatoki Fińskiej, u wybrzeży Rosji; baia di Vyborg

Zatybrze pn
(geografia, geograficzny) historyczna część Rzymu położona na prawym, zachodnim, brzegu Tybru; Trastevere

Zbawiciel zbaˈvʲiʨ̑ɛl pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie Chrystus (jeden z tytułów Jezusa) Salvatore

Zegar ˈzɛɡar pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Orologio

Zelandia zɛˈlãndʲja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja Holandii; Zelanda
(geografia, geograficzny) wyspa Danii; Selandia Zelanda

Zenobia zɛ̃ˈnɔbʲja pn
imię żeńskie; Zenobia

Zenobiusz zɛ̃ˈnɔbʲjuʃ pn
imię męskie; Zenobio

Zenon ˈzɛ̃nɔ̃n pn
imię męskie; Zeno

Zesłanie Ducha Świętego pn
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto obchodzone pięćdziesiąt dni po Wielkanocy, w którym wspomina się zstąpienie Ducha Świętego na Maryję i Apostołów Pentecoste

Zeus ˈzɛus pn
(mitologia grecka) bóg pogodnego i pochmurnego nieba oraz piorunów i błyskawic, pan Olimpu, utożsamiany z rzymskim Jowiszem, najwyższe bóstwo greckiego panteonu; Zeus

Ziemia ˈʑɛ̃mʲja pn
(astronomia, astronomiczny) trzecia według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego, w starożytności i średniowieczu uważana za centralne ciało wszechświata, do czasów Kopernika uważana za nieruchomą; Terra

Ziemia Królowej Maud pn
(geografia, geograficzny) część Antarktydy, do której rości prawo Norwegia; Terra della regina Maud

Ziemia Święta pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsca w Palestynie opisane w Nowym Testamencie, gdzie urodził się, żył i umarł Jezus Chrystus; Terra santa Terrasanta

Ziemianin ʑɛ̃ˈmʲjä̃ɲĩn n
mieszkaniec Ziemi terrestre

Zimbabwe zʲĩmˈbabvɛ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Harare; Zimbabwe

Zjednoczone Emiraty Arabskie ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ ˌɛ̃mʲiˈratɨ aˈrapsʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji; Emirati Arabi Uniti

Zjednoczone Królestwo ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ kruˈlɛstfɔ pn
(geografia, geograficzny) skrócona forma od Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej Regno Unito

Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ kruˈlɛstfɔ ˈvʲjɛlʲcɛ̇j brɨˈtãɲji ˌː‿ːrˈlãndʲji puwˈnɔʦ̑nɛj pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (oficjalnie) nazwa państwa leżącego w Europie Zachodniej składającego się z Anglii, Walii, Szkocji i Irlandii Północnej; Regno Unito di Gran Bretagna e Irlanda del Nord

Zofia ˈzɔfʲja pn
imię żeńskie; Sofia

Zug pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Szwajcarii, nad jeziorem Zug (1.3), na północny wschód od Lucerny; Zugo

Zugdidi pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Gruzji, w regionie Megrelia-Górna Swanetia; Zugdidi

Zurych pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Szwajcarii; Zurigo

Zuzanna zuˈzãnːa pn
imię żeńskie; Susanna

Zwiastowanie ˌzvʲjastɔˈvãɲɛ pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie powiadomienie Marii przez archanioła Gabriela o tym, że będzie matką Jezusa Chrystusa Annunciazione

Związek Komorów pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Komorów jako państwa Unione delle Comore

Związek Radziecki ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk raˈʥ̑ɛʦ̑ʲci pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo komunistyczne w Europie i Azji, które istniało w latach 1922-1991; Unione Sovietica

Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk ˌsɔʦ̑ʲjalʲiˈstɨʧ̑nɨx rɛˈpublʲik raˈʥ̑ɛʦ̑ʲcix pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nieistniejące obecnie federacyjne państwo, które w XX w. obejmowało wschodnią Europę i północną Azję; Unione delle Repubbliche Socialiste Sovietiche

Zygfryd ˈzɨɡvrɨt pn
imię męskie; Sigfrido

Zygmunt ˈzɨɡmũnt pn
imię męskie; Sigismondo

Zyta ˈzɨta pn
imię żeńskie; Zita

Złota Ryba ˈzwɔta ˈrɨba pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Dorado

abaka aˈbaka n
lekkie, wytrzymałe włókno z pochew liściowych banana manilskiego wykorzystywane do sporządzania lin, zwłaszcza w żeglarstwie; abacà

abakus aˈbakus n
(architektura, architektoniczny) kwadratowa płyta stanowiąca górną część głowicy kolumny; abaco abbaco
przyrząd do liczenia w postaci deski z rowkami na poszczególne rodzaje jednostek liczbowych, używany przez starożytnych Greków i Rzymian, także w zachodniej Europie do XVIII w.; pierwowzór liczydeł; abaco abbaco

abalienacja ˌabalʲjɛ̃ˈnaʦ̑ʲja n
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w starożytnym Rzymie zupełne odstąpienie własności; abalienazione

abandon aˈbãndɔ̃n n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (morski) zrzeczenie się na rzecz ubezpieczyciela praw do statku, który stracił swoją wartość handlową; abbandono

abasiofilia ˌabasʲiɔˈfʲilʲja n
(medycyna, medyczny) zaburzenie preferencji seksualnych polegające na odczuwaniu pociągu seksualnego do osób z dysfunkcjami narządów ruchu; abasiofilia

abassi n
srebrna moneta zdawkowa; abbasi

abazja aˈbazʲja n
(medycyna, medyczny) utrata możliwości chodzenia, przeważnie na skutek schorzeń systemu nerwowego; abasia

abażur aˈbaʒur n
osłona na lampę, tłumiąca jej zbyt jaskrawe światło paralume

abchaski apˈxasʲci adj
związany z Abchazją, dotyczący Abchazji lub jej mieszkańców abcaso abkhaso abkhazo

abchaski apˈxasʲci n
język używany w Abchazji; abcaso abkhaso abkhazo

abcyksymab ˌapʦ̑ɨˈksɨ̃map n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwpłytkowy będący fragmentem Fab przeciwciała monoklonalnego przeciw receptorowi GPIIb/IIIa na powierzchni ludzkich płytek krwi abciximab

abdominoplastyka ˌabdɔ̃ˈmʲĩnɔˈplastɨka n
(medycyna, medyczny) chirurgiczny zabieg kosmetyczny poprawiający wygląd brzucha poprzez skrócenie mięśni oraz usunięcie nadmiaru tłuszczu i skóry; addominoplastica

abdykacja ˌabdɨˈkaʦ̑ʲja n
zrzeczenie się władzy, rezygnacja monarchy z tronu; ; (zobacz) też abdykacja w Encyklopedii staropolskiej abdicazione

abdykacyjny ˌabdɨkaˈʦ̑ɨjnɨ adj
dotyczący abdykacji di abdicazione

abdykować ˌabdɨˈkɔvaʨ̑ v
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zrzekać się władzy monarszej; dokonywać abdykacji abdicare rinunciare

abdżad ˈabʤ̑at n
(językoznawstwo, językoznawczy) ogólna nazwa pism alfabetycznych stosowanych do zapisu niektórych języków, posiadających lub stosujących tylko znaki na oznaczenie spółgłosek; abjad

abecadło ˌabɛˈʦ̑adwɔ n
(gramatyka) zbiór wszystkich liter ułożony w ogólnie przyjętym porządku abbiccì alfabeto
(przenośnie, przenośnia) elementarne podstawy jakiejś dziedziny wiedzy, rzemiosła, itp. abbiccì alfabeto

abecedariusz ˌabɛʦ̑ɛˈdarʲjuʃ n
skorowidz indice

aberracja ˌabɛrˈraʦ̑ʲja ˌabɛrˈːaʦ̑ʲja n
(astronomia, astronomiczny) pozorne odchylenie ciał niebieskich od ich rzeczywistego położenia wywołane ruchem Ziemi po orbicie albo jej obrotem aberrazione
(erudycyjny) odchylenie od normalnego stanu; nieprawidłowość aberrazione
(optyka, optyczny) wada soczewek powodująca nieostrość, zabarwienie bądź zniekształcenie obrazu; wada odwzorowywania obrazu przez układy optyczne aberrazione

abetalipoproteinemia ˌabɛtalʲipɔprɔtɛ<sup>j</sup>ĩˈnɛ̃mʲja n
(medycyna, medyczny) choroba genetyczna, dziedziczona autosomalnie recesywnie, spowodowana niedoborem apoB; abetalipoproteinemia

abiogeneza ˌabʲjɔɡɛ̃ˈnɛza n
(biologia, biologiczny) spontaniczne powstawanie życia z materii nieożywionej; abiogenesi

abiologia ˌabʲjɔˈlɔɟja n
nauka o ciałach nieorganicznych abiologia

abisyński ˌabʲiˈsɨ̃j̃sʲci adj
(historia, historyczny, historycznie) związany z Abisynią (dziś: Etiopia) abissino

abiturient ˌabʲiˈturʲjɛ̃nt n
uczeń kończący szkołę, najczęściej średnią, przystępujący do matury; licenziando maturando

abiturientka ˌabʲiturʲˈjɛ̃ntka n
uczennica kończąca szkołę, najczęściej średnią, przystępująca do matury licenzianda maturanda

ablatyw abˈlatɨf n
(gramatyka) przypadek gramatyczny wyrażający odchodzenie i oddzielanie się od czegoś, a w łacinie spełniający także inne role, m.in. narzędnika i miejscownika; ablativo

ablucja abˈluʦ̑ʲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rytualne obmycie abluzione

ablutofobia ˌablutɔˈfɔbʲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed kąpielą; ablutofobia

ablutomania ˌablutɔ̃ˈmãɲja n
(medycyna, medyczny) chorobliwie częste mycie rąk; ablutomania

abnegacja ˌabnɛˈɡaʦ̑ʲja n
(książkowy) zaniedbanie czegoś np. wyglądu, niedbałość, niechlujstwo sciatteria trascuratezza
(przestarzałe, przestarzały) wyrzeczenie się, rezygnacja z korzyści dla dobra innych abnegazione

abnegat abˈnɛɡat n
człowiek niedbający o swój wygląd i własne wygody, zaniedbany uomo trascurato sciatto

abolicja ˌabɔˈlʲiʦ̑ʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ustawowy, powszechny akt łaski, polegający na zakazie wszczęcia lub nakazie umorzenia postępowania karnego w stosunku do pewnych rodzajów przestępstw lub kategorii przestępców; abolizione

abolicjonizm ˌabɔlʲiˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
(historia, historyczny, historycznie) ruch polityczny w Stanach Zjednoczonych, który dążył do zniesienia niewolnictwa; abolizionismo

abonament ˌabɔ̃ˈnãmɛ̃nt n
regularna opłata za korzystanie z usługi (np. internetu); abbonamento

abonent aˈbɔ̃nɛ̃nt n
osoba płacąca stałą opłatę, abonament abbonato

abonentka ˌabɔ̃ˈnɛ̃ntka n
kobieta płacąca stałą opłatę, abonament abbonata

abonować ˌabɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
korzystać z abonamentu – usługi otrzymywania produktu w zamian za uiszczanie regularnej opłaty abbonarsi

aborcja aˈbɔrʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) zabieg przerwania ciąży; wywołanie poronienia; aborto

abordaż aˈbɔrdaʃ n
(morski) (historia, historyczny, historycznie) sposób walki morskiej polegający na zetknięciu się dwóch okrętów i prowadzeniu walki wręcz na ich pokładach w celu zdobycia wrogiego okrętu lub jego późniejszego zatopienia; abbordaggio arrembaggio abbordo

aborygen ˌabɔˈrɨɡɛ̃n n
(książkowy) pierwotny mieszkaniec jakiegoś obszaru lub kraju aborigeno

abrakadabra ˌabrakaˈdabra interjection
słowo nieokreślonego znaczenia, rzekoma magiczna formuła; abracadabra

abrakadabra ˌabrakaˈdabra n
(przenośnie, przenośnia) coś niezrozumiałego; wypowiedź bezsensowna lub zagmatwana rebus

abrazja abˈrazʲja n
(geologia, geologiczny) ścieranie podłoża skalnego przez luźny materiał skalny przemieszczany przez wodę; abrasione

abrewiacja ˌabrɛˈvʲjaʦ̑ʲja n
(książkowy) (termin specjalistyczny) skrót wyrazu lub grupy wyrazów w piśmie, szczególnie w odniesieniu do dawnych rękopisów abbreviazione

abrogacja ˌabrɔˈɡaʦ̑ʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uchylenie uregulowania prawnego lub wyroku abrogazione

abruzyjski ˌabruˈzɨjsʲci adj
związany z Abruzją abruzzese

absencja apˈsɛ̃nʦ̑ʲja n
nieobecność w danym miejscu, zwłaszcza w pracy assenza

absolucja ˌapsɔˈluʦ̑ʲja n
(przestarzałe, przestarzały) uwolnienie, wyrok sądowy uwalniający oskarżonego assoluzione
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rozgrzeszenie, zdjęcie klątwy kościelnej, odpuszczenie grzechów; assoluzione

absolut apˈsɔlut n
to, co istniało samo przez się, absolutny duch, Bóg; assoluto

absolutnie ˌapsɔˈlutʲɲɛ adv
całkowicie, bezwzględnie, zupełnie, niezależnie od niczego assolutamente

absolutorium ˌapsɔluˈtɔrʲjũm n
(oficjalnie) zatwierdzenie sprawozdania z działalności, zwykle finansowej; approvazione

absolutyzm ˌapsɔˈlutɨsm̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchia nieograniczona; assolutismo
(filozofia, filozoficzny) pogląd, według którego takie wartości, jak prawda, dobro, piękno są niezmienne, wieczne i niezależne od człowieka; assolutismo

absolwent apˈsɔlvɛ̃nt n
osoba, która ukończyła szkołę, uczelnię, kurs; laureato diplomato licenziato

absolwentka ˌapsɔlˈvɛ̃ntka n
dziewczyna lub kobieta, która ukończyła szkołę, uczelnię, kurs diplomata laureata licenziata

absorbent apˈsɔrbɛ̃nt n
(chemia, chemiczny) substancja, która pochłania wgłębnie (absorbuje) inną (absorbat) assorbente

absorber apˈsɔrbɛr n
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do pochłaniania niektórych składników mieszaniny gazowej przez ciecz. assorbitore

absorbować ˌapsɔrˈbɔvaʨ̑ v
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) pochłaniać substancję, energię; wiązać chemicznie assorbire
pochłaniać, zaprzątać całkowicie czyjąś myśl, uwagę, czas; zajmować kogoś assorbire

absorpcja apˈsɔrpʦ̑ʲja n
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) proces wnikania cząstek do wnętrza innej substancji tworzącej dowolną fazę ciągłą; assorbimento
proces pochłaniania energii fali przez ciało; assorbimento

abstrahowanie ˌapstraxɔˈvãɲɛ n
(książkowy) celowe i świadome pomijanie w rozważaniach jakiejś cechy lub aspektu, aby ułatwić analizę astrazione

abstrahować ˌapstraˈxɔvaʨ̑ v
(filozofia, filozoficzny) dokonywać wyodrębnienia w jakimś zagadnieniu, zjawisku lub przedmiocie, jego różnych cech lub określać relacje między nimi w celu stworzenia pojęcia ogólnego astrarre
(książkowy) celowo i świadomie pomijać w rozważaniach jakąś cechę lub aspekt, żeby ułatwić analizę; nie uwzględniać czegoś astrarre

abstrakcja apsˈtrakʦ̑ʲja n
(sztuka) kompozycja barw i kształtów bez widocznego związku z rzeczywistością; astrazione
coś trudnego do zrealizowania lub zdefiniowania astrazione
nierealny pogląd astrazione
pojęcie ogólne astrazione
proces tworzenia pojęć ogólnych (1.3); astrazione

abstrakcjonista ˌapstrakʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲista n
artysta tworzący dzieła zgodnie z założeniami abstrakcjonizmu astrattista

abstrakcjonistka n
artystka tworząca dzieła zgodnie z założeniami abstrakcjonizmu astrattista

abstrakcjonizm ˌapstrakˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
(sztuka) kierunek w sztuce XX wieku, w którym charakterystyczne jest wyeliminowanie wszelkich bezpośrednich odniesień do form lub przedmiotów obserwowanych w naturze; astrattismo

abstrakcyjny ˌapstrakˈʦ̑ɨjnɨ adj
nie mający związku z rzeczywistością astratto

abstrakt ˈapstrakt n
(filozofia, filozoficzny) pojęcie ogólne utworzone w wyniku abstrahowania, niemające odpowiednika w konkretnym rzeczywistym przedmiocie astratto

abstynencja ˌapstɨ̃ˈnɛ̃nʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) powstrzymywanie się głównie przed piciem alkoholu; astinenza

abstynent apsˈtɨ̃nɛ̃nt n
osoba nie pijąca napojów alkoholowych astemio astinente
osoba wstrzemięźliwa, powściągliwa, powstrzymująca się od czegoś astinente

absurd ˈapsurt n
nonsens, coś bez logicznego uzasadnienia assurdo

absurdalnie ˌapsurˈdalʲɲɛ adv
w sposób absurdalny assurdamente

absurdalność n
cecha tego, co jest absurdalne, niedorzeczność assurdità

absurdalny ˌapsurˈdalnɨ adj
nie podlegający logicznemu wyjaśnieniu assurdo

absynt ˈapsɨ̃nt n
alkoholowy napój wysokoprocentowy, otrzymywany w procesie destylacji z różnego rodzaju ziół, przede wszystkim z kwiatów i liści piołunu; assenzio

absztyfikant ˌapʃtɨˈfʲikãnt n
(książkowy) (żartobliwie) osoba starająca się o względy kobiety; konkurent, zalotnik spasimante

abulia aˈbulʲja n
chorobliwe osłabienie lub brak woli w podejmowaniu decyzji abulia

abuliczny adj
(psychologia, psychologiczny) związany z abulią, dotyczący abulii abulico

acciaccatura n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ozdobnik, przednutka zmniejszająca wartość nuty, przed którą stoi; acciaccatura

acenokumarol n
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, lek przeciwzakrzepowy będący pochodną kumaryny, antagonista witaminy K; acenocumarolo

acerra n
mały, przenośny ołtarzyk, ustawiany przed zmarłym, na którym palono perfumy, używany też jako przenośny ołtarz w czasie uroczystości pogrzebowych; acerra
skrzynka z brązu lub marmuru, służąca w starożytnym Rzymie do przechowywania kadzidła do ofiar; acerra

acetal aˈʦ̑ɛtal n
(chemia, chemiczny) związek organiczny otrzymywany w wyniku działania alkoholu na aldehyd lub keton, wykorzystywany w przemyśle farmaceutycznym i perfumeryjnym oraz w syntezie organicznej; acetale

acetalowy ˌaʦ̑ɛtaˈlɔvɨ adj
(chemia, chemiczny) związany z acetalem, odnoszący się do acetali acetalico

aceton aˈʦ̑ɛtɔ̃n n
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy przedstawiciel grupy ketonów o wzorze C3H6O, bezbarwna, łatwopalna i toksyczna ciecz o ostrym zapachu, wykorzystywany w syntezie chemicznej i jako rozpuszczalnik; acetone

acetonowy adj
(chemia, chemiczny) związany z acetonem, zawierający aceton acetonico

acetylen ˌaʦ̑ɛˈtɨlɛ̃n n
(chemia, chemiczny) (zobacz) etyn acetilene

acetylenowy adj
(chemia, chemiczny) lub (technologia, technika, techniczny) dotyczący acetylenu, zawierający acetylen, wykorzystujący acetylen do działania acetilenico

ach ax interjection
…służący wyrażaniu stanów uczuciowych, takich jak m.in.: zachwyt, zaskoczenie, przestrach, irytacja, podziw, zdziwienie, pragnienie ah che paura uh

achromatopsja n
(medycyna, medyczny) duża lub całkowita niemożność rozpoznawania barw; acromatismo acromatopsia

adamaszek ˌadãˈmaʃɛk n
(włókiennictwo) wzorzysta tkanina dwustronna, z jednej strony matowa, z drugiej błyszcząca; ; (zobacz) też adamaszek w Encyklopedii staropolskiej damasco

adamowy ˌadãˈmɔvɨ adj
związany z biblijnym Adamem, dotyczący biblijnego Adama adamitico di Adamo

adaptacja ˌadapˈtaʦ̑ʲja n
(biologia, biologiczny) przystosowanie się organizmu do nowych warunków; adattamento
(psychologia, psychologiczny) przystosowanie się do nowej sytuacji adattamento
dostosowanie się organów do sytuacji adattamento
efekt (dzieło, przedmiot, budynek) dokonanej adaptacji (1.1) adattamento
przystosowanie do nowego sposobu użytkowania, przeróbka adattamento

adaptacyjny adj
taki, który potrafi się zmieniać, dostosowywać do wymagań albo do otoczenia adattivo

adaptator ˌadapˈtatɔr n
osoba dokonująca adaptacji riduttore

addytywny adj
związany z dodawaniem, powstający przez dodawanie additivo

adekwatny ˌadɛˈkfatnɨ adj
dokładnie czemuś odpowiadający adeguato congruo proporzionato

adenotomia n
(medycyna, medyczny) chirurgiczny zabieg laryngologiczny polegający na usunięciu lub ścięciu przerośniętego migdałka gardłowego; adenoidectomia

adept ˈadɛpt n
osoba, która się kształci, szczególnie osoba zdobywająca wiedzę praktyczną novizio principiante
zwolennik jakiejś idei, doktryny adepto seguace

adeptka aˈdɛptka n
(książkowy) (filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwolenniczka jakiejś idei, doktryny adepta seguace
(książkowy) (sztuka) (fantasy) kobieta zdobywająca wiedzę, w szczególności praktyczną, tajemną lub magiczną novizia principiante

adherent atˈxɛrɛ̃nt n
(dawniej, dawny) stronnik aderente

adiabatyczny adj
(fizyka, fizyczny) taki, który przebiega bez wymiany ciepła z otoczeniem adiabatico

adiudykacja ˌadʲjudɨˈkaʦ̑ʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) decyzja sądowa, przyznająca prawo własności aggiudicazione

adiunkt ˈadʲjũŋkt n
stanowisko w instytucji naukowej zajmowane przez pracowników posiadających stopień doktora; professore associato

adiutant aˈdʲjutãnt n
(wojskowość, wojskowy) żołnierz asystujący dowódcy; aiutante di campo

adiutantka ˌadʲjuˈtãntka n
forma żeńska od: adiutant aiutante di campo

administracja ˌadmʲĩɲiˈstraʦ̑ʲja n
system organów państwowych i samorządowych, służący sprawowaniu władzy wykonawczej w państwie; amministrazione

administracyjny ˌadmʲĩɲistraˈʦ̑ɨjnɨ adj
związany z administracją i administrowaniem amministrativo

administrator ˌadmʲĩɲiˈstratɔr n
osoba zarządzająca czymś amministratore gestore

administratorka ˌadmʲĩɲistraˈtɔrka n
kobieta, która jest administratorem, zarządzająca czymś amministratrice

administrować ˌadmʲĩɲiˈstrɔvaʨ̑ v
sprawować zarząd, kierować jakąś wyodrębnioną dziedziną działalności amministrare gestire

admiralicja ˌadmʲiraˈlʲiʦ̑ʲja n
władze naczelne marynarki wojennej ammiragliato

admirator ˌadmʲiˈratɔr n
(przestarzałe, przestarzały) wielbiciel ammiratore

admirał adˈmʲiraw n
(marynarka) najwyższy stopień (dowódca) w marynarce wojennej, równoważny stopniowi generała broni w armii lądowej, naczelny wódz floty; ammiraglio
(marynarka) oficer mający stopień admirała (1.1) ammiraglio
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) rusałka admirał, motyl z rodziny rusałkowatych ammiraglio

admitancja n
(fizyka, fizyczny) wielkość fizyczna będąca odwrotnością impedancji, całkowita przewodność elektryczna w obwodach prądu przemiennego; ammettenza

adnotacja ˌadnɔˈtaʦ̑ʲja n
uwaga, dopisek, przypisek, notatka annotazione

adonis aˈdɔ̃ɲis n
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) (żartobliwie) lub (ironicznie) piękny, przystojny zwykle młody mężczyzna, przesadnie dbający o swoją urodę adone

adopcja aˈdɔpʦ̑ʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawne uznanie obcego dziecka za własne; adozione

adopcjanizm n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd teologiczny według którego Jezus nie był naturalnym Synem Bożym a został usynowiony dopiero po narodzinach lub pi chrzcie w Jordanie albo tuż przed śmiercią; adozionismo

adoptować ˌadɔpˈtɔvaʨ̑ v
dokonywać / dokonać adopcji adottare

adoracja ˌadɔˈraʦ̑ʲja n
(książkowy) zachwyt kimś wyrażany w taki sposób, aby ten ktoś to widział adorazione
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ceremonia oddawania czci Bogu lub świętym adorazione

adorator ˌadɔˈratɔr n
mężczyzna zabiegający o względy kobiety adoratore

adoratorka ˌadɔraˈtɔrka n
forma żeńska od: adorator adoratrice

adorować ˌadɔˈrɔvaʨ̑ v
uwielbiać kogoś, zachwycać się kimś, otaczać go uwielbieniem adorare

adrenalina ˌadrɛ̃naˈlʲĩna n
(fizjologia, fizjologiczny) hormon wydzielany w sytuacjach zagrożenia i stresu; adrenalina

adres ˈadrɛs n
informacje o tym, gdzie znajduje się jakiś budynek lub gdzie ktoś mieszka indirizzo

adresat aˈdrɛsat n
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) osoba, do której ktoś wysyła list, przesyłkę itp. destinatario

adresatka ˌadrɛˈsatka n
kobieta, do której coś jest adresowane destinataria

adret n
(geografia, geograficzny) stok góry lub wzgórza będący bardziej nasłoneczniony w stosunku do przeciwnego stoku tego samego wzniesienia bądź pasma górskiego; adret

adriatycki adj
dotyczący Adriatyku, związany z Adriatykiem (Morzem Adriatyckim) adriatico

adsorpcja atˈsɔrpʦ̑ʲja n
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) gromadzenie się substancji rozpuszczonych w cieczy lub obecnych w gazie na powierzchni ciała stałego lub cieczy; adsorbimento

adular aˈdular n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów; adularia

adwent ˈadvɛ̃nt n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kalendarzu chrześcijańskim okres około czterech tygodni (dawniej czterdziestu dni) przed Bożym Narodzeniem, przygotowujący do uroczystości Narodzenia Pańskiego, symbolizujący oczekiwanie na przyjście Mesjasza; ; (zobacz) też adwent w Encyklopedii staropolskiej avvento

adwentysta ˌadvɛ̃nˈtɨsta n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek protestanckiego Kościoła chrześcijańskiego, głoszącego bliskie ponowne przyjście Chrystusa, chrzest tylko dorosłych, sobotę jako dzień święty avventista

adwentystka ˌadvɛ̃nˈtɨstka n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członkini protestanckiego Kościoła chrześcijańskiego, głoszącego bliskie ponowne przyjście Chrystusa, chrzest tylko dorosłych, sobotę jako dzień święty avventista

adwersarz adˈvɛrsaʃ n
oponent, rywal avversario

adwokacina n
(pogardliwie) kiepski adwokat mangiacarte

adwokacki adj
związany z adwokatem lub adwokaturą avvocatesco

adwokat adˈvɔkat n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawnik udzielający porad i prowadzący sprawy klientów w sądzie; avvocato

adwokat diabła adˈvɔkad ˈdʲjabwa n
(kościelny) (potocznie, potoczny) duchowny, który w Kościele katolickim podczas procesu beatyfikacyjnego lub kanonizacyjnego, ma za zadanie wyszukiwać przyczyn przeciw wyniesieniu na ołtarze avvocato del diavolo
(przenośnie, przenośnia) (dawniej, dawny) obrońca sprawy złej, niewłaściwej avvocato del diavolo

aeracja ˌaɛˈraʦ̑ʲja n
napowietrzanie; aerazione

aero- aˈɛrɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z powietrzem, ruchem w powietrzu, lotnictwem aero-

aerobus ˌaɛˈrɔbus n
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny, najczęściej śmigłowiec, przewożący na małych odległościach duże ilości pasażerów; aerobus

aerodrom ˌaɛˈrɔdrɔ̃m n
(przestarzałe, przestarzały) lotnisko, szczególnie trawiaste aerodromo

aerodynamiczny ˌaɛrɔdɨ̃nãˈmʲiʧ̑nɨ adj
(fizyka, fizyczny) związany z aerodynamiką aerodinamico

aerodynamika ˌaɛrɔdɨ̃ˈnãmʲika n
(fizyka, fizyczny) dział fizyki zajmujący się ruchem gazów; aerodinamica

aerofagia ˌaɛrɔˈfaɟja n
(medycyna, medyczny) zaburzenie czynnościowe przewodu pokarmowego polegające na nadmiernym połykaniu powietrza podczas jedzenia; aerofagia

aerofobia ˌaɛrɔˈfɔbʲja n
(medycyna, medyczny) chorobliwy lęk przed powietrzem (np. przeciągi, wiatr) lub przed ruchem w powietrzu (np. podróż samolotem) aerofobia

aerograf n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie malarskie rozpylające farbę za pomocą sprężonego powietrza; aerografo

aerografit n
(technologia, technika, techniczny) syntetyczna piana zbudowana z siatki pustych węglowych nanorurek, jeden z najlżejszych na świecie materiałów; aerografite

aerologia ˌaɛrɔˈlɔɟja n
(meteorologia, meteorologiczny) nauka zajmująca się badaniem górnych warstw atmosfery; aerologia

aerologiczny adj
(meteorologia, meteorologiczny) związany z aerologią aerologico

aerometr ˌaɛˈrɔ̃mɛtr̥ n
(fizyka, fizyczny) przyrząd do pomiaru gęstości gazu aerometro

aerometria n
(fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się pomiarami gazów, w szczególności powietrza aerometria

aeronauta ˌaɛrɔ̃ˈnawta n
(przestarzałe, przestarzały) lotnik aeronauta

aeronautyka ˌaɛrɔ̃ˈnawtɨka n
(książkowy) lotnictwo aeronautica aviazione

aeronomia ˌaɛrɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
nauka badająca właściwości fizyczne i chemiczne górnych warstw atmosfery; aeronomia

aeroplan ˌaɛˈrɔplãn n
(przestarzałe, przestarzały) samolot aeroplano

aerostat ˌaɛˈrɔstat n
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny lżejszy od powietrza; aerostato

aerozol ˌaɛˈrɔzɔl n
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) roztwór koloidowy powstający w wyniku rozproszenia ciał stałych lub cieczy w ośrodku gazowym aerosol
(potocznie, potoczny) metalowy pojemnik zawierający substancję, która znajduje się pod ciśnieniem i może być rozpylana aerosol

afatyczka n
kobieta cierpiąca na afazję afasica

afatyczny adj
(medycyna, medyczny) związany z afazją; cierpiący na afazję afasico

afazja aˈfazʲja n
(medycyna, medyczny) zaburzenia mowy lub rozumienia mowy na skutek uszkodzenia mózgu; afasia

afektacja ˌafɛkˈtaʦ̑ʲja n
przesada w okazywaniu uczuć, egzaltacja; wyrażanie uczuć (poprzez zachowywanie się, wypowiadanie się) w sposób przesadny, sztuczny, afektowany affettazione

afektowanie ˌafɛktɔˈvãɲɛ adv
(książkowy) w afektowany sposób affettatamente

afera aˈfɛra n
wydarzenie, które wywołało skandal; affare

afereza ˌafɛˈrɛza n
(językoznawstwo, językoznawczy) zanik głoski lub głosek w wyrazie; aferesi

aferzysta ˌafɛˈʒɨsta n
człowiek biorący udział w aferach kryminalnych affarista

afganistański ˌavɡãɲiˈstãj̃sʲci adj
odnoszący się do Afganistanu (państwa na Środkowym Wschodzie) afgano afghano

afgański avˈɡãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Afganistan lub jego narodu – Afgańczyków afgano afghano

afgański avˈɡãj̃sʲci n
(potocznie, potoczny) niepoprawna, potoczna nazwa języka paszto używanego przez Pasztunów w Pakistanie i Afganistanie afgano afghano

afiks ˈafʲiks n
(gramatyka) morfem będący częścią składową wyrazu, różny od rdzenia, zrostek; affisso

afisz ˈafʲiʃ n
(poligrafia) plakat informujący o jakiejś imprezie publicznej lub akcji, nawołujący do czegoś; ; (zobacz) też afisz w Encyklopedii staropolskiej manifesto cartellone

afonia aˈfɔ̃ɲja n
(medycyna, medyczny) zaburzenie polegające na braku głosu; afonia

aforystyczny adj
dotyczący aforyzmów, związany z aforyzmami aforistico

aforyzm aˈfɔrɨsm̥ n
zwięzła, lapidarna, przeważnie jednozdaniowa wypowiedź, wyrażająca ogólną prawdę filozoficzną lub moralną, w sposób zaskakujący i błyskotliwy; aforisma aforismo

afro- ˈafrɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z Afryką afro-

afroamerykański adj
dotyczący Afroamerykanów, czarnoskórych mieszkańców Stanów Zjednoczonych afroamericano

afrobeat afˈrɔbʲit n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek muzyczny, powstały w Afryce w połowie lat 60. XX wieku, łączący afrykańskie rytmy z funkiem i jazzem; afrobeat

afrykański ˌafrɨˈkãj̃sʲci adj
związany z Afryką, dotyczący Afryki, zamieszkujący Afrykę africano

agamia n
(biologia, biologiczny) rozmnażanie bezpłciowe agamia
bezżeństwo, stan wolny agamia

agape aˈɡapɛ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bezwarunkowa miłość Boga do człowieka; agape

agawa aˈɡava n
(botanika, botaniczny) Agave L., rodzaj roślin o długich, mięsistych, kolczastych, tworzących rozetę liściach; agave

agencja aˈɡɛ̃nʦ̑ʲja n
przedstawicielstwo jakiejś instytucji, jakiegoś przedsiębiorstwa czy urzędu agenzia

agenda aˈɡɛ̃nda n
filia urzędu lub instytucji filiale succursale
terminarz agenda rubrica

agent ˈaɡɛ̃nt n
przedstawiciel jakiejś firmy agente

aggiornamento n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) polityka Kościoła rzymskokatolickiego polegająca na unowocześnieniu i modernizacji doktryn oraz instytucji kościelnych, będąca jednym z dążeń II Soboru Watykańskiego; aggiornamento

agitacja ˌaɟiˈtaʦ̑ʲja n
działalność prowadząca do zjednania zwolenników dla pewnej sprawy, idei, poglądów; propagowanie haseł albo ideologii; agitazione

agitator ˌaɟiˈtatɔr n
osoba prowadząca agitację agitatore

agitatorka ˌaɟitaˈtɔrka n
forma żeńska od: agitator agitatrice

agnostycyzm ˌaɡnɔˈstɨʦ̑ɨsm̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) pogląd, według którego nigdy nikomu nie uda się dowieść istnienia lub nieistnienia boga; pogląd negujący całkowicie lub częściowo możliwość poznania bytu; agnosticismo

agnostyczny ˌaɡnɔˈstɨʧ̑nɨ adj
(filozofia, filozoficzny) związany z agnostycyzmem lub agnostykami agnostico

agnostyk aˈɡnɔstɨk n
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwolennik agnostycyzmu agnostico

agonalny adj
związany z agonią, stanem poprzedzającym zgon terminale

agonia aˈɡɔ̃ɲja n
stan bezpośrednio poprzedzający zgon; agonia

agorafobia ˌaɡɔraˈfɔbʲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed przebywaniem samemu w miejscach publicznych; agorafobia

agrafia aˈɡrafʲja n
częściowa lub całkowita utrata umiejętności pisania; (zobacz) dysgrafia agrafia

agresja aˈɡrɛsʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrojny najazd jednego państwa na inne; aggressione
(psychologia, psychologiczny) zachowanie, którego celem jest wyładowanie gniewu, wyrządzenie szkody; aggressione

agrest ˈaɡrɛst n
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) Ribes uva-crispa, krzew owocowy z gatunku porzeczka agrest, wydający kwaskowate, zielonkawe owoce typu jagody; uva spina
(spożywczy) owoc agrestu (1.1) uva spina

agresywnie adv
w sposób agresywny aggressivamente

agresywny ˌaɡrɛˈsɨvnɨ adj
zachowujący się wrogo, napastliwie aggressivo

agrochemia n
(chemia, chemiczny) dział chemii powiązany z rolnictwem, bada działanie substancji na środowisko naturalne, szukając sposobów na zwiększenie plonów i poprawę jakości produktów rolnych; agrochimica

agrofizyka n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka z pogranicza agronomii i fizyki, której obiektem badawczym jest ekosystem ukształtowany poprzez działalność człowieka, badany i opisywany metodami nauk ścisłych – w szczególności fizyki; fisica agraria

agronom aˈɡrɔ̃nɔ̃m n
specjalista zajmujący się agronomią; agronomo

agronomia ˌaɡrɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
(rolnictwo, rolniczy) teoretyczna i praktyczna wiedza o rolnictwie i zarządzaniu produkcją żywności roślinnej; agronomia

agronomiczny ˌaɡrɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
związany z agronomią, dotyczący agronomii agronomico

agronomka ˌaɡrɔ̃ˈnɔ̃mka n
forma żeńska od: agronom agronoma

agroturystyka ˌaɡrɔtuˈrɨstɨka n
(rolnictwo, rolniczy) (turystyka, turystyczny) wypoczynek spędzany w chłopskim gospodarstwie, może być połączony z pracą w gospodarstwie; agriturismo

aguti aˈɡutʲi n
(zoologia, zoologiczny) Dasyprocta, roślinożerny gryzoń południowoamerykański, introdukowany również w Indiach; aguti

ahinsa aˈçĩw̃sa n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zasada moralna hinduizmu, buddyzmu i dźinizmu, nakazująca poszanowanie wszelkiego życia, odrzucająca zabijanie i zadawanie obrażeń fizycznych wszelkim istotom żywym – ludziom, zwierzętom, a w dźinizmie także roślinom i Ziemi; ahimsa

ailurofobia ˌajlurɔˈfɔbʲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed kotami; ailurofobia

airbag ˈɛrbak n
(motoryzacja) poduszka powietrzna airbag

akacja aˈkaʦ̑ʲja n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) tropikalne drzewo lub krzew z rodzaju (1.1) acacia

akademicki ˌakadɛ̃ˈmʲiʦ̑ʲci adj
dotyczący akademizmu; zgodny z określonymi wzorami accademico
dotyczący uczelni wyższej, studiów i studentów accademico
taki, który jest teoretyczny; nie jest praktyczny teorico

akademik ˌakaˈdɛ̃mʲik n
(przestarzałe, przestarzały) uczeń akademii studente
członek akademii accademico
dom akademicki; casa dello studente

akadiański ˌakaˈdʲjä̃j̃sʲci adj
odnoszący się do Akadii acadiano

akalkulia ˌakalˈkulʲja n
(medycyna, medyczny) zaburzenie zdolności procesów liczenia; acalculia

akatyst aˈkatɨst n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj hymnu liturgicznego ku czci Chrystusa lub świętych, spotykany zwłaszcza w wielkopostnej tradycji chrześcijaństwa wschodniego, śpiewany na stojąco podczas szczególnych nabożeństw; akathistos

akcent ˈakʦ̑ɛ̃nt n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyróżnienie za pomocą środków fonetycznych niektórych sylab w obrębie wyrazu; accento

akceptacja ˌakʦ̑ɛpˈtaʦ̑ʲja n
wyrażenie zgody accettazione

akceptor n
(chemia, chemiczny) cząsteczka, pojedynczy atom lub jon, który przyjmuje elektron, proton, grupę funkcyjną lub określony jon od innych cząsteczek w trakcie reakcji chemicznej; accettore

akceptować ˌakʦ̑ɛpˈtɔvaʨ̑ v
aprobować coś accettare

akcja ˈakʦ̑ʲja n
papier wartościowy wystawiany posiadaczowi części kapitału spółki akcyjnej (często w lm); azione titolo azionario

akmeizm n
(literacko) modernistyczny kierunek w poezji i literaturze rosyjskiej przypadający na początek XX wieku; acmeismo

akolita ˌakɔˈlʲita n
(kościelny) osoba, której udzielono posługi akolitatu; accolito

akolitat n
(kościelny) jedna ze współczesnych posług w Kościele; accolitato

akompaniament ˌakɔ̃mpãˈɲãmɛ̃nt n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrumentalne tło głównej partii; accompagnamento

akord ˈakɔrt n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) równoczesne współbrzmienie co najmniej trzech dźwięków; accordo

akordeon ˌakɔrˈdɛɔ̃n n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu muzycznego z grupy aerofonów; fisarmonica

akordeonista ˌakɔrdɛɔ̃ˈɲista n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) mężczyzna, chłopiec grający na akordeonie fisarmonicista

akredytacja n
oficjalna zgoda potrzebna dziennikarzom lub dyplomatom do wykonywania swoich zadań w danym miejscu accreditamento

akredytować v
udzielać akredytacji accreditare

akrobacja n
ćwiczenie, często niebezpieczne, które wymaga wielkiej sprawności; acrobazia

akrobata ˌakrɔˈbata n
człowiek wykonujący akrobacje, zwykle w cyrku lub sporcie acrobata

akrobatka n
kobieta, która wykonuje akrobacje sportowe lub cyrkowe acrobata

akrobatyczny adj
związany z akrobacją acrobatico

akrofobia ˌakrɔˈfɔbʲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk wysokości; acrofobia

akromegalia n
(medycyna, medyczny) choroba spowodowana nadmiernym wydzielaniem hormonu wzrostu, występuje u osób dorosłych i powoduje przerost kości i rozrost tkanek miękkich; acromegalia

akropol aˈkrɔpɔl n
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: osiedle, część miasta znajdująca się na wzgórzu acropoli

aksamit aˈksãmʲit n
(włókiennictwo) tkanina bawełniana z krótką okrywą włosową z jedwabnych, wełnianych lub bawełnianych nici; velluto

aksjomat akˈsʲjɔ̃mat n
(matematyka, matematyczny) (logika, logiczny) element aksjomatyki, czyli tak wybranego zestawu twierdzeń, że na ich bazie daje się wyprowadzić wszystkie pozostałe twierdzenia danej teorii matematycznej; assioma
uznana prawda assioma

akson ˈaksɔ̃n n
(biologia, biologiczny) nitkowate przedłużenie komórki nerwowej; assone

akt strzelisty n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: krótka żarliwa modlitwa, pobożne westchnienie; giaculatoria

akt urodzenia ˈakt ˌurɔˈʣ̑ɛ̃ɲa n
akt stanu cywilnego stwierdzający fakt narodzin dziecka; atto di nascita

aktor akˈtɔʒɨ ˈaktɔr n
osoba, która gra rolę w teatrze lub w filmie; attore attrice

aktorka akˈtɔrka n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) kobieta, która w teatrze lub na filmie udaje jakąś postać, bohatera attrice

aktualizacja ˌaktu<sup>w</sup>alʲiˈzaʦ̑ʲja n
czynienie czegoś aktualnym, uwspółcześnienie, modernizacja aggiornamento attualizzazione

aktualny ˌaktuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
dotyczący teraźniejszości attuale presente

aktyn ˈaktɨ̃n n
(chemia, chemiczny) radioaktywny pierwiastek chemiczny o symbolu Ac i liczbie atomowej 89; attinio

aktyno- akˈtɨ̃nɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z promieniem, promieniowaniem, promieniotwórczością actino- attino-

aktywa n
(księgowość) kontrolowane przez jednostkę gospodarczą zasoby majątkowe o wiarygodnie określonej wartości, które użyte spowodują wpływ do jednostki korzyści ekonomicznych; asse

aktywista ˌaktɨˈvʲista n
bardzo aktywny członek organizacji walczący w imię określonych praw lub przekonań attivista

aktywizm n
czynna postawa; bycie aktywnym attivismo

aktywność akˈtɨvnɔɕʨ̑ n
działanie, przejawianie inicjatywy, branie udziału attività

aktywować ˌaktɨˈvɔvaʨ̑ v
sprawiać, że coś staje się aktywne attivare

akumulacja n
(książkowy) gromadzenie lub nagromadzenie się czegoś accumulazione accumulamento

akumulator ˌakũmuˈlatɔr n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do magazynowania energii (elektrycznej, mechanicznej lub cieplnej) accumulatore

akupresura ˌakuprɛˈsura n
(medycyna, medyczny) wywodząca się z Chin tradycyjna metoda leczenia polegająca na naciskaniu, masowaniu i opukiwaniu ciała; acupressione

akupunktura ˌakupũŋkˈtura n
(medycyna, medyczny) sztuka leczenia polegająca na wbijaniu igieł w określone miejsca na ciele człowieka; agopuntura acupuntura

akustyka n
(fizyka, fizyczny) dział fizyki, nauka o dźwięku i rozchodzeniu się fal sprężystych w różnych ośrodkach acustica

akuszerka ˌakuˈʃɛrka n
(przestarzałe, przestarzały) położna; levatrice ostètrica

akwaforta ˌakfaˈfɔrta n
(sztuka) grafika wykonana techniką akwaforty (1.1) acquaforte
(sztuka) technika trawienia płyt z naniesionym rysunkiem i wykonywania z nich odbitek; acquaforte

akwamaryn ˌakfãˈmarɨ̃n n
(mineralogia, mineralogiczny) przezroczysty minerał o niebieskawozielonej barwie, odmiana berylu; acquamarina

akwarium aˈkfarʲjũm n
duży, przezroczysty, prostopadłościenny zbiornik na wodę acquario

akwedukt aˈkfɛdukt n
kanał wodociągowy, rurociąg podziemny lub nadziemny, doprowadzający wodę z odległych źródeł na ogół do miast przy wykorzystaniu siły ciążenia ziemskiego; acquedotto

akwilejczyk ˌakfʲiˈlɛjʧ̑ɨk n
mieszkaniec Akwilei aquileiese

akwilejka ˌakfʲiˈlɛjka n
mieszkanka Akwilei aquileiese

akwilejski ˌakfʲiˈlɛjsʲci adj
(przymiotnik) od Akwileja aquileiese

akwiński adj
związany z Akwinem, dotyczący Akwinu aquinate

al dente ˈal ˈdɛ̃ntɛ adj
(kulinaria) półtwardy, nierozgotowany, nie za miękki al dente

alabaster ˌalaˈbastɛr n
(mineralogia, mineralogiczny) zbita, drobnoziarnista odmiana gipsu, delikatnie zabarwiona lub biała; alabastro

alanina n
(biologia, biologiczny) organiczny związek chemiczny, jeden z dwudziestu podstawowych aminokwasów białkowych; alanina

alarm ˈalarm n
sygnał dźwiękowy lub świetlny ostrzegający przed niebezpieczeństwem allarme

alarmować v
wywoływać niepokój allarmare

albatros alˈbatrɔs n
(ornitologia, ornitologiczny) żyjący w koloniach, żywotny ptak oceaniczny o masywnym dziobie; albatro

albański alˈbãj̃sʲci adj
związany z Albanią, dotyczący Albanii albanese

albański alˈbãj̃sʲci n
język używany przez Albańczyków; albanese

albertynizm n
(filozofia, filozoficzny) nurt w filozofii średniowiecznej zapoczątkowany przez Alberta Wielkiego albertinismo

albigeński adj
związany z albigensami, dotyczący albigensów albigese

albigeński possessiveAdjective
należący do albigensów, będący ich własnością albigese

albinizm alˈbʲĩɲism̥ n
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wrodzony brak barwnika skóry, włosów u ludzi i zwierząt; albinismo
(botanika, botaniczny) brak chlorofilu albinismo

albinos alˈbʲĩnɔs n
człowiek dotknięty albinizmem (niedoborem pigmentu w skórze) albino

albo ˈalbɔ conjunction
…łączący dwa zdania równorzędne, oraz dwie części zdania, wskazujący, że tylko jedna część jest prawdziwa; o

albumina ˌalbũˈmʲĩna n
(biochemia, biochemiczny) białko rozpuszczalne w wodzie; albumina

albuminuria ˌalbũmʲĩˈnurʲja n
(medycyna, medyczny) (zobacz) białkomocz; albuminuria

alchemiczny adj
dotyczący alchemii alchimico

alcista alʲˈʨ̑ista n
chłopiec lub mężczyzna śpiewający altem controtenore

aldosteron ˌaldɔˈstɛrɔ̃n n
(biologia, biologiczny) (biochemia, biochemiczny) hormon sterydowy wytwarzany przez warstwę kłębkowatą kory nadnerczy, należący do grupy mineralokortykoidów aldosterone

ale ɛjl ˈalɛ conjunction
…służący do łączenia zdań wtedy, gdy jedno z nich jest przeciwieństwem drugiego, gdy sytuacja z jednego z nich zachodzi pomimo sytuacji ze zdania drugiego ma però

alegoria ˌalɛˈɡɔrʲja n
(literacko) (sztuka) nawiązanie do czegoś/kogoś, przywołanie przekazane nie wprost, ale metaforycznie, za pomocą wypowiedzi zaszyfrowanej w przypowieści; allegoria

alegorycznie ˌalɛɡɔˈrɨʧ̑ʲɲɛ adv
przenośnie, w sposób alegoryczny allegoricamente

alegoryczny ˌalɛɡɔˈrɨʧ̑nɨ adj
(literacko) (sztuka) taki, który ma poza znaczeniem dosłownym stały umowny sens przenośny allegorico

aleja aˈlɛja n
droga wysadzana po obu stronach drzewami lub krzewami; viale

aleksandretta n
(ornitologia, ornitologiczny) Psittacula, ptak z rodziny papug wschodnich parrocchetto

aleksytymia n
(psychologia, psychologiczny) niezdolność do rozumienia lub identyfikowania emocji oraz ich nazywania i wyrażania; alessitimia

alemański adj
(historia, historyczny, historycznie) związany z Alemanami (Alamanami) alemannico
związany z Alemanią alemannico

alergen aˈlɛrɡɛ̃n n
(medycyna, medyczny) antygen (czynnik) zewnątrzpochodny, który wywołuje reakcję alergiczną; allergene

alergia aˈlɛrʲɟja n
(medycyna, medyczny) uczulenie, nadmierna reakcja organizmu na jakiś czynnik; allergia

alergiczny ˌalɛrʲˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z alergią allergico

alergolog ˌalɛrˈɡɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób alergicznych allergologo
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka alergologii allergologa

alergologia ˌalɛrɡɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się badaniem, leczeniem i zapobieganiem alergii; allergologia

alfa ˈalfa n
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa pierwszej litery alfabetu greckiego, α; alfa

alfa ˈalfa ordinalAdjective
pierwszy (przy oznaczaniu np. kątów, faz, współczynników, wersji itp.) alfa

alfabet alˈfabɛt n
uporządkowany zbiór znaków jakiegoś systemu znakowego, odpowiadających literom alfabetu (1.1) abbiccì alfabeto
zbiór wszystkich liter ułożony w ogólnie przyjętym porządku; alfabeto abbiccì

alfabetycznie ˌalfabɛˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób alfabetyczny, zgodnie z kolejnością liter w alfabecie alfabeticamente

alfabetyczny ˌalfabɛˈtɨʧ̑nɨ adj
ułożony w kolejności zgodnej z układem liter w alfabecie alfabetico

algebra alˈɡɛbra n
jeden z działów matematyki; algebra

algebraiczny adj
dotyczący algebry algebrico

algierczyk alʲˈɟɛrʧ̑ɨk n
mieszkaniec Algieru algerino

algierka alʲˈɟɛrka n
mieszkanka Algieru algerina

algierski alʲˈɟɛrsʲci adj
odnoszący się do państwa Algieria algerino

algo- ˈalɡɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z bólem algo-

algofobia ˌalɡɔˈfɔbʲja n
(psychologia, psychologiczny) nieuzasadniony lęk przed bólem; algofobia

algolagnia ˌalɡɔˈlaɟɲja n
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie seksualne polegające na osiąganiu satysfakcji poprzez zadawanie bólu i cierpienia sobie lub innej osobie; algolagnia

algologia ˌalɡɔˈlɔɟja n
(botanika, botaniczny) nauka o glonach algologia
(medycyna, medyczny) nauka zajmująca się badaniem i leczeniem bólu algologia

algometria ˌalɡɔ̃ˈmɛtrʲja n
(medycyna, medyczny) pomiar wrażliwości na ból algometria

algorytm algɔˈrɨtmɨ alˈɡɔrɨtm̥ n
sposób postępowania w określonej sytuacji, przepis; algoritmo

alibi aˈlʲibʲi n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niezbity dowód czyjejś nieobecności w miejscu przestępstwa w czasie jego popełnienia; alibi

aligator ˌalʲiˈɡatɔr n
(herpetologia, herpetologiczny) wodny, drapieżny gad z rodziny Alligatoridae, o szerokim pysku, mylony często z krokodylem; alligatore

alimentacyjny adj
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) związany z alimentami alimentare

aliteracja ˌalʲitɛˈraʦ̑ʲja n
(językoznawstwo, językoznawczy) powtórzenie jednej lub kilku głosek na początku lub w akcentowanych pozycjach kolejnych wyrazów tworzących zdanie lub wers; allitterazione

alizaryna ˌalʲizaˈrɨ̃na n
(chemia, chemiczny) cenny, czerwony barwnik zaprawowy stosowany w analizie chemicznej; alizarina

alkaloid ˌalkaˈlɔ<sup>j</sup>it n
(chemia, chemiczny) naturalnie występujący zasadowy związek chemiczny (na ogół heterocykliczny), głównie pochodzenia roślinnego, zawierający azot; alcaloide

alkantaryn n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) członek odłamu franciszkanów zapoczątkowanego w Hiszpanii alcantarino

alkohol alˈkɔxɔl n
(chemia, chemiczny) grupa związków chemicznych, pochodnych węglowodoru, w których cząsteczce jeden lub kilka atomów wodoru zastąpiono grupą hydroksylową (-OH); alcol alcool alcole
(handel, handlowy) (spożywczy) każdy napój, który zawiera minimum 0,5% alkoholu etylowego; alcol alcool

alkoholik ˌalkɔˈxɔlʲik n
osoba, która cierpi na alkoholizm alcolizzato

alkoholiza n
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna podwójnej wymiany, zachodząca między alkoholem a innym związkiem organicznym, najczęściej estrem alcolisi alcoolisi

alkoholizm ˌalkɔˈxɔlʲism̥ n
(medycyna, medyczny) nałóg alkoholowy, choroba polegająca na odczuwaniu potrzeby picia napojów alkoholowych; alcolismo alcoolismo etilismo
(socjologia, socjologiczny) zjawisko społeczne, groźne w skutkach, polegające na zwiększaniu się liczby osób uzależnionych od alkoholu i pijących nałogowo alcolismo alcoolismo

alkoholowe zapalenie wątroby n
(medycyna, medyczny) stan chorobowy wywołany przewlekłym nadużywaniem alkoholu, prowadzącym do zmian zapalno-martwiczych w wątrobie; epatite alcolica

alkoholowy ˌalkɔxɔˈlɔvɨ adj
zawierający alkohol; związany z alkoholem alcolico alcoolico

allel ˈalːɛl n
(biologia, biologiczny) jedna z wersji genu w określonym miejscu chromosomu powodująca zmienność cechy; allele

alleluja ˌalːɛˈluja interjection
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w liturgii judaistycznej i chrześcijańskiej: okrzyk radości i triumfu zaczynający lub kończący psalmy i pieśni, szczególnie wielkanocne; wezwanie do złożenia hołdu Bogu; ; (zobacz) też aleluja w Encyklopedii staropolskiej alleluia

allelujatyczny adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z okrzykiem radości i triumfu zaczynającym lub kończącym psalmy i pieśni, szczególnie wielkanocne alleluiatico

allopurinol ˌalːɔpuˈrʲĩnɔl n
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) lek, inhibitor oksydazy ksantynowej; allopurinolo

almandyn n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, granat o czerwonym kolorze, także z odcieniem niebieskawym, wykorzystywany w jubilerstwie, o składzie chemicznym: Fe3Al2(SiO4)3 almandino

aloes aˈlɔɛs n
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin jednoliściennych; aloe

alokucja n
uroczysta przemowa; allocuzione

alopatyczny adj
(medycyna, medyczny) związany z alopatią allopatico

alotropia ˌalɔˈtrɔpʲja n
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) zjawisko występowania, w tym samym stanie skupienia, różnych odmian tego samego pierwiastka chemicznego różniących się właściwościami fizycznymi i chemicznymi; allotropia

alpaka alˈpaka n
(chemia, chemiczny) stop miedzi, cynku i niklu o białym kolorze; nowe srebro; alpacca
(zoologia, zoologiczny) Vicugna pacos, południowoamerykański, udomowiony gatunek lamy; alpaca
wełna z lamy (1.1) alpaca
gładka, wełniana tkanina w pasy; alpaca

alpejski alˈpɛjsʲci adj
związany z Alpami, dotyczący Alp alpino

alpinista ˌalpʲĩˈɲista n
osoba uprawiająca alpinizm; alpinista

alpinistka ˌalpʲĩˈɲistka n
kobieta uprawiająca alpinizm alpinista

alpinistyka n
(sport, sportowy) (dosłownie) uprawiana w Alpach wspinaczka górska alpinismo
(sport, sportowy) szerzej: wspinaczka wysokogórska alpinismo
wspinaczka górska z użyciem specjalistycznego sprzętu alpinismo

alpinizm alˈpʲĩɲism̥ n
(dosłownie) uprawiana w Alpach wspinaczka górska alpinismo

alt alt n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) niski głos żeński, męski lub chłopięcy; contralto

altana alˈtãna n
lekki, niewielki ogrodowy budynek; gazebo

alternator ˌaltɛrˈnatɔr n
(motoryzacja) prądnica prądu przemiennego; alternatore

altruista ˌaltruˈ<sup>j</sup>ista n
osoba bezinteresownie służąca innym, poświęcająca się ich sprawom altruista

altruistka ˌaltruˈ<sup>j</sup>istka n
kobieta bezinteresownie służąca innym, poświęcająca się ich sprawom altruista

altruistyczny ˌaltru<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
właściwy altruizmowi lub altruiście – osobie pomagającej, myślącej o innych; przeciwny wobec egoizmu altruista

altruizm alˈtru<sup>j</sup>ism̥ n
bezinteresowna chęć służenia innym ludziom, poświęcenia się ich sprawom; altruismo

altówka alˈtufka n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) smyczkowy instrument muzyczny; viola

aluzja aˈluzʲja n
wzmianka mająca wywołać skojarzenie z czymś, o czym się nie chce lub o czym nie można powiedzieć wprost allusione accenno

aluzyjny adj
związany z aluzją; zawierający aluzje lub posługujący się aluzjami; będący aluzją allusivo

alzacki alˈzaʦ̑ʲci adj
związany z Alzacją alsaziano

amadeita n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (dawniej, dawny) członek odłamu franciszkanów zapoczątkowanego we Włoszech amadeita

amalgamat n
(metaloznawstwo, metalurgia) stop rtęci z innym metalem; amalgama
(przenośnie, przenośnia) mieszanina różnych elementów amalgama

amatofobia ˌãmatɔˈfɔbʲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed kurzem amatofobia

amator ãˈmatɔr n
miłośnik, ktoś oddany czemuś amatore dilettante
osoba, która oddaje się czemuś hobbistycznie, niezawodowo amatore

ambasada ˌãmbaˈsada n
stała instytucja (misja dyplomatyczna) o najwyższej randze, utrzymywana przez państwo w innym kraju lub przy organizacji międzynarodowej; ambasciata
wydzielony budynek lub teren, gdzie mieści się ambasada (1.1) ambasciata
gwara więzienna brzuch, żołądek ambasciata

ambasador ˌãmbaˈsadɔr n
przedstawiciel dyplomatyczny państwa lub organizacji międzynarodowej ambasciatore ambasciatrice

ambi- ˈãmbʲi
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na dwoistość tego, co jest nazwane drugim członem ambi-

ambicja ãmˈbʲiʦ̑ʲja n
pragnienie osiągnięcia czegoś trudnego ambizione

ambitny ãmˈbʲitnɨ adj
charakteryzujący się ambicją; taki, który w swoim działaniu kieruje się ambicją ambizioso

ambiwalencja ˌãmbʲivaˈlɛ̃nʦ̑ʲja n
współistnienie sprzecznych uczuć, postaw lub opinii ambivalenza

amblygonit n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy fosforanów, kruchy, przezroczysty, trudno rozpuszcza się w kwasach; ambligonite

ambona ãmˈbɔ̃na n
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce służące kapłanom do czytania tekstów liturgicznych, głoszenia kazań; ; (zobacz) też ambona w Encyklopedii staropolskiej pulpito

ambrozjański possessiveAdjective
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący życia i twórczości Ambrożego z Mediolanu, charakterystyczny, typowy dla Ambrożego z Mediolanu lub jego twórczości, taki jak u Ambrożego z Mediolanu ambrosiano

ambulans ãmˈbulãw̃s n
środek transportu przeznaczony do przewozu chorych lub rannych; ambulanza autoambulanza

ambulatoryjny ˌãmbulatɔˈrɨjnɨ adj
(medycyna, medyczny) wykonywany w ambulatorium lub dla ambulatorium przeznaczony ambulante

ameba ãˈmɛba n
(biologia, biologiczny) pierwotniak posiadający zmienny kształt, poruszający się poprzez wysuwanie nibynóżek; amoeba

amen ˈãmɛ̃n interjection
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) …używany na zakończenie modlitwy amen così sia

ameryk ãˈmɛrɨk n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Am i liczbie atomowej 95; americio

amerykanizm ˌãmɛrɨˈkãɲism̥ n
cechy charakterystyczne dla kultury Stanów Zjednoczonych Ameryki americanismo

amerykanizować v
narzucać kulturę amerykańską, przeprowadzać amerykanizację americanizzare

amerykański ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci adj
dotyczący Ameryki (kontynentu) americano statunitense
dotyczący Stanów Zjednoczonych Ameryki americano statunitense

ametyst ãˈmɛtɨst n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, kamień półszlachetny, fioletowa lub purpurowa, przezroczysta odmiana krzemionki SiO2; ametista

amfetamina ˌãw̃fɛtãˈmʲĩna n
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o silnym działaniu psychotropowym i pobudzającym ośrodkowy układ nerwowy; anfetamina

amfiteatr ˌãw̃fʲiˈtɛatr̥ n
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) odkryta budowla o kształcie elipsy lub koła z areną lub sceną pośrodku i wznoszącą się wokół niej schodkową widownią; ; (zobacz) też amfiteatr w Encyklopedii staropolskiej anfiteatro

amharski ãmˈxarsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język semicki będący językiem oficjalnym Etiopii amarico

aminokwas ˌãmʲĩˈnɔkfas n
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, materiał budulcowy białek; amminoacido aminoacido

aminokwas egzogenny ˌãmʲĩˈnɔkfas ˌɛɡzɔˈɡɛ̃nːɨ n
aminokwas, który nie może być syntetyzowany w organizmie ludzkim i musi być dostarczany w pożywieniu amminoacido essenziale

amnestia ãmˈnɛstʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) darowanie lub złagodzenie kar dla niektórych skazanych; amnistia

amnezja ãmˈnɛzʲja n
(medycyna, medyczny) zanik pamięci amnesia

amoniak ãˈmɔ̃ɲak n
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny, związek azotu z wodorem, bezbarwny gaz o ostrym zapachu; ammoniaca

amortyzator ˌãmɔrtɨˈzatɔr n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do łagodzenia skutków wstrząsów, uderzeń, drgań, natężenia dźwięku w pojazdach lub maszynach; ammortizzatore

amper ˈãmpɛr n
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) podstawowa jednostka natężenia prądu elektrycznego w układzie SI, oznaczana symbolem A; ampere

amperogodzina ãmˈpɛrɔɡɔˈʥ̑ĩna n
(elektryczność) jednostka pojemności elektrycznej, równa ilości energii jaką w ciągu godziny przenosi prąd elektryczny o natężeniu 1 ampera; amperora

amplituda ˌãmplʲiˈtuda n
(fizyka, fizyczny) największe wychylenie cechy, funkcji, charakterystyki okresowo zmiennej; ampiezza

amputacja ˌãmpuˈtaʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) operacyjne lub wypadkowe usunięcie części lub całego narządu, zwykle kończyny; amputazione

ampułka ãmˈpuwka n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) szklany hermetycznie zamknięty pojemnik z jednorazową dawką leku; fiala

amulet ãˈmulɛt n
przedmiot, który ma w magiczny sposób chronić swojego właściciela przed czarami, nieszczęściami lub złem; amuleto

amunicja ˌãmũˈɲiʦ̑ʲja n
(potocznie, potoczny) naboje do broni palnej munizione

anabioza n
(biologia, biologiczny) odwracalny stan pozornej śmierci, krańcowego obniżenia aktywności życiowej organizmu; anabiosi

anachroniczny adj
niezgodny z duchem czasu lub obecnym stanem wiedzy anacronistico sorpassato

anadromiczny adj
(ichtiologia, ichtiologiczny) taki, który odbywa wędrówkę w górę rzeki anadromo

anafilaksja ˌãnafʲiˈlaksʲja n
(medycyna, medyczny) rodzaj ogólnoustrojowej reakcji alergicznej typu natychmiastowego, która ma miejsce po ekspozycji na alergen; anafilassi

anaforeza n
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) zjawisko zachodzące w płynach pod wpływem pola elektrycznego, polegające na ruchu ujemnie naładowanych cząstek w kierunku anody anaforesi

anagogiczny ˌãnaɡɔˈɟiʧ̑nɨ adj
(teologia, teologiczny) chrzesc. podnoszący na duchu, wzniosły anagogico

anakonda ˌãnaˈkɔ̃nda n
(herpetologia, herpetologiczny) ziemnowodny wąż zamieszkujący lasy tropikalne, największy dusiciel; anaconda

anakreontyk ˌãnakrɛˈɔ̃ntɨk n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wiersz o tematyce biesiadnej, wesołej lub rubasznej; anacreontica

analcym n
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady krzemianów, zaliczany do grupy zeolitów, Na[AlSi2O6] x H2O; analcime

analfabeta ˌãnalfaˈbɛta n
(edukacja, edukacyjny) człowiek dorosły nieumiejący czytać ani pisać, czyli nieznający alfabetu analfabeta
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) nieuk, ignorant analfabeta

analfabetka ˌãnalfaˈbɛtka n
osoba płci żeńskiej niepotrafiąca pisać i czytać analfabeta

analfabetyzm funkcjonalny n
niezdolność rozumienia sensu tekstów pisanych występujących w codziennym otoczeniu, nieumiejętność pojmowania i wypełniania dokumentów oraz formularzy a także wykonywania prostych obliczeń arytmetycznych analfabetismo funzionale

analiza ˌãnaˈlʲiza n
badanie danych cech, części, elementów, struktury jakiegoś przedmiotu, pojęcia, zjawiska; analisi

analny ãˈnalnɨ adj
(książkowy) odbytniczy, odbytowy anale

analogia ˌãnaˈlɔɟja n
podobieństwo danych rzeczy, sytuacji, zjawisk pod jakichś względem; analogia

anamneza ˌãnãmˈnɛza n
(medycyna, medyczny) wywiad lekarski na temat m.in. historii choroby, anamnesi
(filozofia, filozoficzny) sposób poznania przez przypominanie, niezależny od doświadczenia zmysłowego, anamnesi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) modlitwa, część liturgii eucharystycznej, anamnesi

ananas ãˈnãnas n
(botanika, botaniczny) Ananas Mill., rodzaj roślin z rodziny bromeliowatych; ananas
(kulinaria) owocostan rośliny z rodzaju (1.1) ananas ananasso

anapest ãˈnapɛst n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) w wierszach stopa metryczna złożona z dwóch sylab krótkich i jednej długiej; anapesto

anarchia ãˈnarçja n
forma struktury społeczno-politycznej, w której nie ma żadnej ukonstytuowanej władzy; anarchia
(potocznie, potoczny) chaos organizacyjny w instytucji, organizacji lub społeczności anarchia

anarchista ˌãnarˈçista n
zwolennik anarchizmu anarchico

anarchistyczny ˌãnarçiˈstɨʧ̑nɨ adj
związany z anarchizmem anarchico

anarchizm ãˈnarçism̥ n
ruch społeczny i ideologia głosząca likwidację państwa oraz postulująca nieograniczoną wolność za nadrzędną wartość; anarchismo

anarchopacyfizm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nurt anarchizmu całkowicie odrzucający używanie przemocy, niezależnie od jej formy i celów anarco-pacifismo

anataz n
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana polimorficzna dwutlenku tytanu; anatasio

anatema n
(kościelny) klątwa kościelna, wyklęcie, wykluczenie ze społeczności; potępienie poglądów heretyckich ; anatema

anatolian ˌãnaˈtɔlʲjãn n
(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy molosów; pastore dell'Anatolia

anatomia ˌãnaˈtɔ̃mʲja n
(biologia, biologiczny) budowa organizmów żywych anatomia
(biologia, biologiczny) nauka o anatomii (1.1); anatomia

anatomiczny ˌãnatɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
związany z anatomią, dotyczący anatomii anatomico

anch n
(starożytność) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) egipski hieroglif symbolizujący życie; ankh

andaluzyt ˌãndaˈluzɨt n
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał należący do grupy krzemianów; andalusite

andezyt n
(geologia, geologiczny) obojętna skała magmowa wylewna lub subwulkaniczna; andesite

andorski ãnˈdɔrsʲci adj
odnoszący się do Andory (państwa) andorrano

andradyt n
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów, odmiana granatu; andradite

andro- ˈãndrɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z człowiekiem, zwłaszcza z mężczyzną lub z cechami męskimi andro-

androfobia n
(psychologia, psychologiczny) irracjonalny, chorobliwy lęk przed mężczyznami androfobia

android ãnˈdrɔ<sup>j</sup>it n
robot mający postać człowieka; androide

androlog ãnˈdrɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz, specjalista andrologii andrologo
(medycyna, medyczny) lekarka, specjalistka andrologii androloga

andrologia ˌãndrɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) specjalność medyczna zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób męskiego układu płciowego; andrologia

androsteron n
(biochemia, biochemiczny) męski hormon płciowy androsterone

andyjski ãnˈdɨjsʲci adj
związany z Andami, dotyczący Andów andino

anegdota ˌãnɛɡˈdɔta n
krótkie, zabawne opowiadanie o prawdziwym wydarzeniu z czyjegoś życia aneddoto

anegdotyczny ˌãnɛɡdɔˈtɨʧ̑nɨ adj
posiadający cechy anegdoty aneddotico

aneksja ãˈnɛksʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zagarnięcie, włączenie siłą do swojego państwa terytorium innego państwa lub jego części; annessione

anemiczny adj
(medycyna, medyczny) dotyczący anemii, właściwy anemii anemico

anemo- ãˈnɛ̃mɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z wiatrem anemo-

anemologia n
(meteorologia, meteorologiczny) nauka o wiatrach anemologia

anemometr ˌãnɛ̃ˈmɔ̃mɛtr̥ n
przyrząd do pomiaru prędkości gazów anemometro

anemometria n
(meteorologia, meteorologiczny) pomiar kierunku i prędkości wiatru anemometria

anestezjolog ˌãnɛstɛˈzʲjɔlɔk n
(medycyna, medyczny) (potocznie, potoczny) lekarz wykonujący i kontrolujący znieczulenie anestesista
(medycyna, medyczny) lekarz specjalizujący się w anestezjologii; anestesista

anestezjologia n
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się przygotowaniem chorego do operacji, przeprowadzaniem i kontrolą znieczulenia; anestesiologia

anestezjologiczny adj
(medycyna, medyczny) związany z anestezjologią lub anestezjologami anestesiologico

anewryzm ãˈnɛvrɨsm̥ n
(medycyna, medyczny) (dawniej, dawny) guzowate wypełnione krwią rozszerzenie tętnicy np. wskutek uszkodzenia jej ścianki aneurisma

angelologia n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ogół wierzeń, także ludowych, dotyczących aniołów i ich wpływu na rzeczywistość angelologia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w religioznawstwie: nauka o duchach dobrych, dział demonologii angelologia
(teologia, teologiczny) w teologii chrześcijańskiej: nauka o aniołach; angelologia

angeologia n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ogół wierzeń, także ludowych, dotyczących aniołów i ich wpływu na rzeczywistość angelologia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w religioznawstwie: nauka o duchach dobrych, dział demonologii angelologia
(teologia, teologiczny) w teologii chrześcijańskiej: nauka o aniołach; angelologia

angielski ãŋʲˈɟɛlsʲci adj
odnoszący się do Anglii; związany z Anglią, z Anglikami inglese

angielski ãŋʲˈɟɛlsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Wielkiej Brytanii i wielu innych krajach; inglese

angina ãŋʲˈɟĩna n
(medycyna, medyczny) ostre zapalenie migdałków podniebiennych i błony śluzowej gardła; tonsillite

angio- ˈãŋʲɟɔ
(medycyna, medyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z układem naczyniowym angio-

angiografia ˌãŋʲɟɔˈɡrafʲja n
(medycyna, medyczny) rentgenografia fragmentu układu krwionośnego; angiografia

angiolog ãŋʲˈɟɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób układu naczyniowego i limfatycznego angiologo
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka angiologii angiologa

angiologia ˌãŋʲɟɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) nauka o naczyniach krwionośnych; angiologia

angiologiczny adj
(medycyna, medyczny) związany z angiologią angiologico

anglezyt n
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał krystaliczny z grupy siarczanów, kruchy i przezroczysty; siarczan ołowiu PbSO4 anglesite

anglicyzm ãŋˈɡlʲiʦ̑ɨsm̥ n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka angielskiego; anglicismo

anglikanin ˌãŋɡlʲiˈkãɲĩn n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca anglikanizmu anglicano

anglikanka ˌãŋɡlʲiˈkãnka n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawczyni anglikanizmu anglicana

anglikański adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z anglikanizmem anglicano

anglo- ˈãŋɡlɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z Anglią lub językiem angielskim anglo-

anglomania ˌãŋɡlɔ̃ˈmãɲja n
nadmierna i bezkrytyczna sympatia do osób, przedmiotów, zjawisk związanych z Anglią; anglomania

angolski ãŋˈɡɔlsʲci adj
odnoszący się do Angoli (państwa w Afryce) angolano

anhedonia ˌãnxɛˈdɔ̃ɲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) niezdolność do przeżywania przyjemnych uczuć; anedonia

anhydryt ãnˈxɨdrɨt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, siarczan wapnia (CaSO4); anidrite

anielski ãˈɲɛlsʲci adj
związany z aniołami serafico angelico

anihilacja n
zniszczenie, unicestwienie annichilazione

animacja ˌãɲĩˈmaʦ̑ʲja n
rodzaj filmu, tworzonego techniką zdjęć poklatkowych, rejestrującego na pojedynczych klatkach filmu kolejne fazy ruchu; animazione

animator ˌãɲĩˈmatɔr n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba, która wykonuje rysunki do filmu rysunkowego animatore
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie leader mniejszej grupy wiernych, np. w którymś z ruchów czy duszpasterstw animatore
człowiek zachęcający do jakiegoś działania, pobudzający działania, aktywny w danej dziedzinie i wzbudzający nią zainteresowanie środowiska animatore

animatorka n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) kobieta wykonująca rysunki do filmu rysunkowego animatrice
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie liderka mniejszej grupy wiernych, np. w którymś z ruchów czy duszpasterstw animatrice
kobieta zachęcająca do jakiegoś działania, pobudzająca działania, aktywna w danej dziedzinie i wzbudzająca nią zainteresowanie środowiska animatrice

animista ˌãɲĩˈmʲista n
osoba wierząca w istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisująca duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom animista

animistyczny adj
związany z animizmem, właściwy animizmowi animistico animista

animizm ãˈɲĩmʲism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zespół wierzeń zakładający istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisujący duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom; animismo

anioł ˈãɲɔw n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) istota duchowa, nadprzyrodzona, pośrednik pomiędzy Bogiem a człowiekiem; angelo
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) szlachetny, dobry człowiek angelo

anizokoria n
(medycyna, medyczny) różna szerokość źrenic u tej samej osoby; anisocoria

ankieta ãŋʲˈcɛta n
(statystyka, statystyczny) zbieranie danych na jakiś temat za pomocą formularza inchiesta intervista

ankonitański adj
odnoszący się do Ankony, związany z Ankoną, pochodzący z Ankony anconetano anconitano

ankoński adj
odnoszący się do Ankony, związany z Ankoną, pochodzący z Ankony anconetano anconitano

anomalia ˌãnɔ̃ˈmalʲja n
incydent nieprawidłowości, odchylenie od normy anomalia

anonimowo adv
w sposób anonimowy, nie podając imienia, nazwiska anonimamente

anonimowy ˌãnɔ̃ɲĩˈmɔvɨ adj
o nieujawnionym nazwisku anonimo

anons ˈãnɔ̃w̃s n
podanie do publicznej wiadomości, w szczególności poprzez ogłoszenie w prasie annuncio

anoreksja ˌãnɔˈrɛksʲja n
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na celowej utracie wagi wywołanej i podtrzymywanej przez chorego, połączonej z zaburzonym postrzeganiem własnego ciała i psychicznym wstrętem do jedzenia; anoressia

anorektyczka n
(medycyna, medyczny) kobieta cierpiąca na anoreksję anoressica

anorektyk ˌãnɔˈrɛktɨk n
(medycyna, medyczny) człowiek cierpiący na anoreksję anoressico

anorgazmia n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie seksualne polegające na braku odczuwania orgazmu; anorgasmia

anortyt n
(mineralogia, mineralogiczny) bardzo rzadki minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy plagioklazów; anortite

anosmia n
(medycyna, medyczny) utrata węchu, niezdolność wyczuwania zapachów; anosmia

antarktyczny adj
(geografia, geograficzny) związany z Antarktyką antartico

antena ãnˈtɛ̃na n
urządzenie służące do zamiany fal elektromagnetycznych na sygnał elektryczny i odwrotnie; antenna

antiochenka n
mieszkanka Antiochii antiochena

antiocheńczyk n
mieszkaniec Antiochii antiocheno

antiocheński adj
odnoszący się do Antiochii, związany z Antiochią antiocheno

antleryt n
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy siarczanów, Cu3(OH)4SO4; antlerite

antofyllit n
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów; antofillite

antologia ˌãntɔˈlɔɟja n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wybór (całości lub fragmentów) utworów literackich powiązanych wspólną cechą, np. ten sam autor, gatunek, krąg kulturowy; antologia

antologiczny adj
związany z antologią, stanowiący antologię antologico

antonomazja n
(językoznawstwo, językoznawczy) zastąpienie nazwy własnej osoby lub przedmiotu inną nazwą; antonomasia

antropo- ãnˈtrɔpɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z człowiekiem antropo-

antropocentryczny adj
skupiony na człowieku, stawiający człowieka na najważniejszym miejscu antropocentrico

antropocentryzm n
(filozofia, filozoficzny) przekonanie, wedle którego człowiek to ośrodek świata, a wszystko w przyrodzie dzieje się ze względu na niego antropocentrismo
interpretacja świata wyłącznie z punktu widzenia doświadczenia człowieka antropocentrismo

antropofagia ˌãntrɔpɔˈfaɟja n
(literacko) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) ludzki kanibalizm, ludożerstwo antropofagia

antropofobia ˌãntrɔpɔˈfɔbʲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (u ludzi i zwierząt) niechęć lub chorobliwy lęk przed ludźmi; antropofobia

antropolog ˌãntrɔˈpɔlɔk n
badacz rozwoju i zróżnicowania jednostek ludzkich, gatunku ludzkiego oraz ludzkich społeczności; antropologo

antropologia ˌãntrɔpɔˈlɔɟja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o człowieku; antropologia

antropologiczny ˌãntrɔpɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z antropologią, dotyczący antropologii antropologico

antropomorfizacja ˌãntrɔpɔ̃mɔrfʲiˈzaʦ̑ʲja n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) rodzaj metafory; nadawanie rzeczom, zjawiskom lub pojęciom cech ludzkich antropomorfismo

antropomorfizm ˌãntrɔpɔ̃ˈmɔrfʲism̥ n
nadawanie cech ludzkich innym (niebędącymi ludźmi) istotom i zjawiskom; antropomorfismo

antropozoficzny adj
związany z antropozofią, dotyczący antropozofii antroposofico

anty- ˈãntɨ
pierwszy człon wyrazów złożonych mający znaczenie: przeciwdziałający, występujący przeciw, przeciwny anti- contro-

antyalkoholowy ˌãntɨalkɔxɔˈlɔvɨ adj
przeznaczony do walki z alkoholizmem, leczący alkoholików antialcolico antialcoolico

antyamerykański adj
wymierzony przeciwko Ameryce (jako części świata) i Amerykanom, niechętny wobec Ameryki i Amerykanów antiamericano

antybakteryjny ˌãntɨbaktɛˈrɨjnɨ adj
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) chroniący przed bakteriami, zapobiegający namnażaniu się bakterii antibatterico

antybiogram ˌãntɨˈbʲjɔɡrãm n
(medycyna, medyczny) test określający wpływ antybiotyków na bakterie; antibiogramma

antybiotyczny adj
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związany z antybiotykami antibiotico

antybiotyk ˌãntɨˈbʲjɔtɨk n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) naturalny lub sztuczny lek unieszkodliwiający drobnoustroje; antibiotico

antychrześcijański ˌãntɨxʃɛɕʨ̑iˈjä̃j̃sʲci adj
skierowany przeciwko chrześcijaństwu anticristiano

antycyklon n
(meteorologia, meteorologiczny) wyż (atmosferyczny); anticiclone

antycypacja ˌãntɨʦ̑ɨˈpaʦ̑ʲja n
przewidywanie, zakładanie czegoś jeszcze nieistniejącego anticipazione

antydatować ˌãntɨdaˈtɔvaʨ̑ v
podpisywać coś z wcześniejszą datą niż jest w rzeczywistości, zwykle w celu oszustwa antidatare

antydopingowy ˌãntɨdɔpʲĩŋˈɡɔvɨ adj
przeznaczony do walki z dopingiem u sportowców, do wykrywania niedozwolonych środków dopingujących anti-doping antidoping

antyelektrostatyczny adj
(fizyka, fizyczny) zapobiegający odkładaniu się elektryczności statycznej, zapobiegający elektryzowaniu się antistatico

antyfaszysta ˌãntɨfaˈʃɨsta n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwnik faszyzmu antifascista

antyfaszystka n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwniczka faszyzmu antifascista

antyfaszystowski ˌãntɨfaʃɨˈstɔfsʲci adj
nastawiony na walkę z faszyzmem, zwalczający faszystów antifascista

antyfaszyzm ˌãntɨˈfaʃɨsm̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) postawa przejawiająca się otwartym sprzeciwem wobec faszyzmu; antifascismo

antyfeministyczny ˌãntɨfɛ̃mʲĩɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
taki, który opiera się na antyfeminizmie antifemminista

antyfeminizm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) stanowisko sprzeciwiające się ideom i ruchowi feministycznemu antifemminismo

antyfeudalny adj
skierowany przeciwko feudalizmowi i ukształtowanym przez niego stosunkom społecznym antifeudale

antyfona n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w Komplecie krótka pieśń maryjna śpiewana lub odmawiana na końcu godziny kanonicznej; antifona
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w Liturgii godzin werset odmawiany przed i po psalmie czy kantyku; antifona
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w liturgii mszy świętej jeden z wersetów śpiewanych lub odmawianych na wejście, na ofiarowanie i na komunię; antifona

antygen ãnˈtɨɡɛ̃n n
(medycyna, medyczny) substancja, której pojawienie się w organizmie powoduje jego reakcję odpornościową; antigene

antyimperialistyczny ˌãntɨ<sup>j</sup>ĩmpɛrʲjalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
nastawiony na walkę z imperializmem, zwalczający imperialistów antimperialista antimperialistico

antyinflacyjny ˌãntɨ<sup>j</sup>ĩnflaˈʦ̑ɨjnɨ adj
mający na celu zmniejszenie lub przeciwdziałanie inflacji antiinflazionistico antinflazionistico

antykatolicki ˌãntɨkatɔˈlʲiʦ̑ʲci adj
wrogi katolicyzmowi, skierowany przeciwko katolicyzmowi anticattolico

antyklerykalizm ˌãntɨklɛrɨˈkalʲism̥ n
ideologia społeczno-polityczna przeciwstawiająca się klerykalizmowi, krytyczna wobec autorytetu lub władzy kleru i duchowieństwa w przestrzeni publicznej (poza miejscami kultu); anticlericalismo

antykoagulant ˌãntɨkɔaˈɡulãnt n
(medycyna, medyczny) środek zmniejszający krzepliwość krwi; anticoagulante

antykomunista ˌãntɨkɔ̃mũˈɲista n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwnik komunizmu, osoba zwalczająca komunizm anticomunista

antykomunistka ˌãntɨkɔ̃mũˈɲistka n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwniczka komunizmu, kobieta zwalczająca komunizm anticomunista

antykomunistyczny ˌãntɨkɔ̃mũɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skierowany przeciwko komunizmowi, związany z antykomunizmem, dotyczący antykomunizmu anticomunistico

antykomunizm ˌãntɨkɔ̃ˈmũɲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wroga postawa wobec komunizmu anticomunismo

antykoncepcja ˌãntɨkɔ̃nˈʦ̑ɛpʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) działania zapobiegające zapłodnieniu contraccezione

antykoncepcyjny ˌãntɨkɔ̃nʦ̑ɛpˈʦ̑ɨjnɨ adj
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) zapobiegający zajściu w ciążę contraccettivo

antykorozyjny ˌãntɨkɔrɔˈzɨjnɨ adj
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) zapobiegający korozji, zabezpieczający przed korozją antiruggine

antykwariusz ˌãntɨˈkfarʲjuʃ n
ktoś handlujący antykami, dziełami sztuki, starymi mapami, używanymi książkami antiquario

antylogia ˌãntɨˈlɔɟja n
(językoznawstwo, językoznawczy) zestawienie przeciwieństw antilogia

antylopa ˌãntɨˈlɔpa n
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) nienaukowa nazwa dla grupy kilkunastu zwierząt z rodziny wołowatych i widłorogich zamieszkujący sawanny i stepy antilope

antymafijny ˌãntɨ̃maˈfʲijnɨ adj
zwalczający mafię, prowadzący walkę z mafią antimafia

antymateria ˌãntɨ̃maˈtɛrʲja n
(fizyka, fizyczny) materia, która składa się z antycząstek, a w kontakcie ze zwykłą materią ulega anihilacji; antimateria

antymitotyczny adj
(biologia, biologiczny) hamujący mitozę antimitotico

antymon ãnˈtɨ̃mɔ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sb i liczbie atomowej 51; antimonio

antymonowy ˌãntɨ̃mɔ̃ˈnɔvɨ adj
(chemia, chemiczny) dotyczący antymonu, zawierający antymon antimoniale

antynarodowy adj
wrogi narodowi; działający na szkodę na narodu antinazionale

antynatalizm n
(filozofia, filozoficzny) stanowisko przypisujące negatywną wartość narodzinom; antinatalismo

antynomia n
(logika, logiczny) (filozofia, filozoficzny) sprzeczność, wykluczenie się dwóch twierdzeń, mimo, że osobno zdają się być prawdziwe; antinomia

antynuklearny adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skierowany przeciwko wykorzystaniu energii jądrowej antinucleare
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skierowany przeciwko wykorzystaniu, badaniu czy rozmieszczaniu broni jądrowej antinucleare

antyoksydacyjny adj
taki, który przeciwdziała utlenianiu się pierwiastków i związków antiossidante

antypapież ˌãntɨˈpapʲjɛʃ n
(kościelny) osoba powołana na tron papieski nieprawnie, za pontyfikatu legalnego papieża lub w czasie, gdy urząd papieski był nieobsadzony; antipapa

antypatia ˌãntɨˈpatʲja n
niechęć do kogoś antipatia

antypatyczny ˌãntɨpaˈtɨʧ̑nɨ adj
budzący odrazę, niechęć antipatico

antypaństwowy adj
taki, który sprzeciwia się instytucji państwa i państwowości antistatale

antypolski ˌãntɨˈpɔlsʲci adj
wymierzony przeciwko Polakom, dyskryminujący Polaków antipolacco

antypowieść n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) rodzaj powieści, który zrywa z tradycyjnymi regułami tego gatunku antiromanzo

antyrasizm n
ruch społeczny, postawa lub pogląd sprzeciwiający się rasizmowi antirazzismo

antyreligijny ˌãntɨrɛlʲiˈɟijnɨ adj
skierowany przeciwko religii, niechętny wobec religii antireligioso

antyrewolucyjny adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wrogi rewolucji; występujący przeciwko rewolucji antirivoluzionario

antyrządowy ˌãntɨʒɔ̃nˈdɔvɨ adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skierowany przeciwko rządowi antigovernativo

antysemityzm ˌãntɨsɛ̃ˈmʲitɨsm̥ n
nienawiść, uprzedzenie i wrogość wobec narodu żydowskiego, związana z nietolerancją i rasizmem; antisemitismo

antyseptyczny ˌãntɨsɛpˈtɨʧ̑nɨ adj
(medycyna, medyczny) zapobiegający rozwojowi drobnoustrojów, bakterii wywołujących choroby antisettico

antyspołeczny adj
wrogi społeczeństwu; działający na szkodę społeczeństwa antisociale

antysyjonista n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwnik syjonizmu antisionista

antysyjonistyczny ˌãntɨsɨjɔ̇̃ɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
wrogi w stosunku do syjonizmu; przeciwny założeniom syjonizmu antisionista

antytoksyczny ˌãntɨtɔˈksɨʧ̑nɨ adj
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) neutralizujący biologiczną aktywność toksyn chorobotwórczych antitossico

anulować ˌãnuˈlɔvaʨ̑ v
stwierdzać brak ważności, aktualności czegoś, unieważniać coś annullare

anyż gwiazdkowy ˈãnɨʒ ɡvʲjastˈkɔvɨ n
(botanika, botaniczny) (zobacz) badian właściwy anice stellato

aojda aˈɔjda n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nadworny lub wędrowny śpiewak w starożytnej Grecji, sławiący czyny bohaterów i bogów; aedo

aorta aˈɔrta n
(anatomia, anatomiczny) główna i największa tętnica człowieka; aorta

aparat fotograficzny aˈparat ˌfɔtɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ n
(fotografia) urządzenie służące do robienia fotografii; fotocamera macchina fotografica

aparat kompaktowy aˈparat ˌkɔ̃mpakˈtɔvɨ n
(fotografia) aparat fotograficzny (analogowy lub cyfrowy) o małych gabarytach i prostej konstrukcji, wyposażony w niewymienny obiektyw (stałoogniskowy lub częściej zmiennoogniskowy); fotocamera compatta macchina compatta macchina fotografica compatta

aparat rentgenowski aˈparat ˌrɛ̃ndɡɛ̃ˈnɔfsʲci n
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do prześwietlania promieniowaniem rentgenowskim apparecchio per radiografia

apartament ˌaparˈtãmɛ̃nt n
wielopokojowe mieszkanie o wysokim standardzie appartamento

apateizm n
(filozofia, filozoficzny) (neologizm) założenie, że Bóg i religia nie mają znaczenia dla ludzkiego życia; apatyczny stosunek do kwestii istnienia bądź nieistnienia Boga; apateismo

apatia aˈpatʲja n
(psychologia, psychologiczny) stan obojętności i braku zainteresowania oraz braku aktywności; apatia

apatycznie adv
w sposób apatyczny apaticamente

apelacja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) odwołanie się od decyzji sądu do wyższej instancji ricorso apello

apeniński ˌapɛ̃ˈɲĩj̃sʲci adj
(geografia, geograficzny) związany z Apeninami appenninico

apetyczny ˌapɛˈtɨʧ̑nɨ adj
zachęcający do jedzenia appetitoso

apetyt aˈpɛtɨt n
chęć jedzenia, łaknienie; appetito

aphelium n
(astronomia, astronomiczny) punkt orbity okołosłonecznej planety, planety karłowatej, planetoidy lub komety położony najdalej od Słońca; afelio

aplauz n
oznaki zadowolenia, uznania wyrażane często poprzez brawa czy okrzyki applauso

aplikator ˌaplʲiˈkatɔr n
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) przyrząd do podawania leku, kosmetyku lub innego środka applicatore

aplikować ˌaplʲiˈkɔvaʨ̑ v
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) podawać lub zalecać podawanie, stosowanie leku lub kosmetyku somministrare

apofiza n
(geologia, geologiczny) rodzaj żyły skalnej; apofisi
(geologia, geologiczny) rozgałęzienie masy głębinowej wypełnione magmą; apofisi

apokopa ˌapɔˈkɔpa n
(językoznawstwo, językoznawczy) skrócenie wyrazu w procesie zaniku głosek na jego końcu lub przez celowe ich opuszczenie; troncamento

apolipoproteina ˌapɔlʲipɔprɔtɛˈ<sup>j</sup>ĩna n
(biochemia, biochemiczny) białko wchodzące w skład lipoprotein; apolipoproteina

apologia ˌapɔˈlɔɟja n
obrona rzeczy, sprawy lub osoby zawierająca ich usprawiedliwienie, a często także jawną lub ukrytą pochwałę; także utwór literacki mający formę mowy obrończej; apologia

aporia aˈpɔrʲja n
(filozofia, filozoficzny) trudność w rozumowaniu logicznym, niemożliwa do przezwyciężenia lub rozwiązania, zawierająca sprzeczne albo przeciwstawne rozwiązania; aporia

apostazja ˌapɔˈstazʲja n
porzucenie wiary religijnej; apostasia

apostolat n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) działalność apostolska, krzewienie wiary apostolato
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) godność biskupia apostolato
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa chrześcijań uczestnicząca w ewangelizacji apostolato

apostolski ˌapɔˈstɔlsʲci adj
dotyczący apostołów apostolico
dotyczący papieża (jako następcy św. Piotra Apostoła) apostolico

apostolstwo n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) propagowanie wiary chrześcijańskiej; apostolato

apostoł aˈpɔstɔw n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z dwunastu najbliższych uczniów Jezusa Chrystusa powołanych przez niego w celu głoszenia jego nauk; apostolo
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto rozpowszechnia jakieś idee, zasady, poglądy, nauki apostolo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto rozpowszechnia chrześcijaństwo apostolo

apostołowanie n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) głoszenie wiary chrześcijańskiej apostolato evangelizzazione

apostołować v
wypełniać obowiązki apostoła, głosić chrześcijaństwo evangelizzare

appendektomia ˌapːɛ̃ndɛkˈtɔ̃mʲja n
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu wyrostka robaczkowego, zwykle z powodu jego ostrego zapalenia; appendicectomia

aprowizacja ˌaprɔvʲiˈzaʦ̑ʲja n
zaopatrzenie miasta w artykuły pierwszej potrzeby approvvigionamento

apsik aˈpʲɕik interjection
…naśladujący dźwięk wydawany podczas kichania eccì etciù

apsyda apˈsɨda n
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie na rzucie półkola, półelipsy lub wieloboku, dostawione addytywnie do bryły kościoła i otwarte do jego wnętrza; ; (zobacz) też absyda w Encyklopedii staropolskiej abside
(astronomia, astronomiczny) jeden z dwóch skrajnych punktów orbity eliptycznej; apside

apteczka pierwszej pomocy apˈtɛʧ̑ka ˈpʲjɛrfʃɛj pɔ̃ˈmɔʦ̑ɨ n
pojemnik służący do przechowywania materiałów i środków przeznaczonych do udzielania pierwszej pomocy cassetta di pronto soccorso

apteka apˈtɛka n
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) miejsce, w którym sprzedaje się i przechowuje leki; farmacia

aptekarz apˈtɛkaʃ n
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) osoba pracująca w aptece lub jej właściciel; farmacista

apulski adj
związany z Apulią pugliese

aquapark akˈfapark n
wodny park rozrywki z kompleksem basenów, zjeżdżalni itp.; acquapark

ar ar n
(jednostka miary) jednostka powierzchni gruntu równa stu metrom kwadratowym; ara

ara ˈara n
(ornitologia, ornitologiczny) duża, kolorowa papuga z rodzaju ara (1.1); ara

ara błękitna n
(ornitologia, ornitologiczny) Anodorhynchus leari, gatunek ptaka z rodziny papugowatych, z rodzaju Anodorhynchus; ara indaco

ara hiacyntowa n
(ornitologia, ornitologiczny) Anodorhynchus hyacinthinus, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych, z rodzaju Anodorhynchus; ara giacinto

ara marakana n
(ornitologia, ornitologiczny) Primolius maracana, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych, z rodzaju Primolius ara frontecastana

ara modra ˈara ˈmɔdra n
(ornitologia, ornitologiczny) Cyanopsitta spixii, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych, jedyny przedstawiciel rodzaju Cyanopsitta; ara di Spix

arab ˈarap n
(jeździectwo, jeździecki) koń czystej krwi arabskiej; cavallo arabo

arabeska ˌaraˈbɛska n
(sztuka) (architektura, architektoniczny) ozdobny ornament roślinny wywodzący się z kultury arabskiej; arabesco

arabista ˌaraˈbʲista n
specjalista w zakresie języka, historii i kultury Arabów; arabista

arabistka ˌaraˈbʲistka n
forma żeńska od: arabista arabista

arabizacja n
narzucanie danemu ludowi lub przyswajanie przez dany lud arabskiej kultury, obyczajów i języka arabizzazione

arabizm aˈrabʲism̥ n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka arabskiego; arabismo
grupa cech charakterystycznych dla Arabów, kultury bądź świata arabskiego arabismo

arabski aˈrapsʲci adj
dotyczący Arabów i terenów, które zamieszkują arabo

arabski aˈrapsʲci n
język Arabów, najpowszechniejszy język semicki będący językiem oficjalnym licznych krajów regionu bliskowschodniego i północnoafrykańskiego; arabo

arachnofobia ˌaraxnɔˈfɔbʲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed pająkami; aracnofobia

arachnologia ˌaraxnɔˈlɔɟja n
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o pajęczakach; aracnologia

aragonit ˌaraˈɡɔ̃ɲit n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady węglanów, polimorficzna odmiana węglanu wapnia; aragonite

aragoński ˌaraˈɡɔ̃j̃sʲci adj
dotyczący Aragonii lub jej mieszkańców, związany z Aragonią, pochodzący z Aragonii aragonese

arbiter arˈbʲitɛr n
sędzia, osoba rozstrzygająca daną kwestię arbitro
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozjemca, sędzia polubowny powołany aby rozstrzygnąć spór arbitro
(sport, sportowy) sędzia piłkarski arbitro

arbitraż n
sąd rozjemczy, polubowne rozstrzygnięcie danej kwestii przez arbitrów arbitrato

arbuz ˈarbus n
(spożywczy) (kulinaria) (cukiernictwo) owoc arbuza (1.1), wielka kula w zielonej, twardej skórce i z czerwonym, wodnistym miąższem o słodkim smaku anguria cocomero
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) Citrullus Schrad., rodzaj roślin z rodziny dyniowatych; anguria cocomero

archaiczny ˌarxaˈ<sup>j</sup>iʧ̑nɨ adj
będący typowym dla dawnych czasów arcaico

archaizm n
(językoznawstwo, językoznawczy) forma językowa, która wyszła z użycia arcaismo

archanioł arˈxãɲɔw n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy byt duchowy stojący w hierarchii niebiańskiej wyżej niż chór aniołów; arcangelo

archeo- arˈxɛɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze starożytnością, prehistorią archeo-

archeolog ˌarxɛˈɔlɔk n
naukowiec badający materialne pozostałości dawnych społeczeństw archeologo
uczona badająca materialne pozostałości dawnych społeczeństw archeologa

archeologia ˌarxɛɔˈlɔɟja n
nauka, której celem jest odtwarzanie społeczno-kulturowej przeszłości człowieka na podstawie znajdujących się w ziemi, na ziemi lub w wodzie materialnych pozostałości działań ludzkich; archeologia

archeologiczny ˌarxɛɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z archeologią, dotyczący archeologii archeologico

archeolożka n
(potocznie, potoczny) specjalistka w zakresie archeologii archeologa

archi- ˈarçi
pierwszy człon wyrazów złożonych mający znaczenie: główny, naczelny archi-

archidiecezja n
(kościelny) jednostka administracyjna zarządzana przez arcybiskupa; arcidiocesi archidiocesi

archimandryta n
(kościelny) przełożony klasztoru w katolickich Kościołach wschodnich archimandrita
w okresie wczesnego chrześcijaństwa: opiekun klasztorów na terenie danej diecezji archimandrita

archiopactwo n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najstarsze opactwo na danym terytorium arciabbazia

archipelag ˌarçiˈpɛlak n
(geografia, geograficzny) grupa wysp położonych blisko siebie; arcipelago

architekt arˈçitɛkt n
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) osoba zajmująca się projektowaniem budynków i obiektów infrastruktury w zakresie architektury architetto

architektoniczny ˌarçitɛktɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
(architektura, architektoniczny) związany z architekturą, tworzony dla/za pomocą architektury architettonico

architektura ˌarçitɛkˈtura n
(architektura, architektoniczny) dziedzina techniki, a jednocześnie sztuki, która zajmuje się projektowaniem budynków i budowli; architettura

architraw arˈçitraf n
(architektura, architektoniczny) główny (najniższy) poziomy człon belkowania antycznego podtrzymujący belki stropu; architrave

archiwista n
pracownik archiwum archivista

arcybiskup ˌarʦ̑ɨˈbʲiskup n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł honorowy nadawany biskupom ważniejszych diecezji (archidiecezji), a także jako wyróżnienie samej osoby biskupa („ad personam”); arcivescovo

arcybiskupi adj
dotyczący arcybiskupa, związany z arcybiskupem arcivescovile archiepiscopale

arcybiskupstwo n
(administracja) biskupstwo pod jurysdykcją arcybiskupa; arcivescovado arcivescovato
godność arcybiskupa, jego urząd arcivescovado arcivescovato

arcydzieło ˌarʦ̑ɨˈʥ̑ɛwɔ n
(przenośnie, przenośnia) dobrze wykonana praca capolavoro
utwór artystyczny uważany przez większość za wybitny, ponadprzeciętny i ponadczasowy, wyróżniający się nieprzeciętnymi walorami literackimi, plastycznymi czy muzycznymi; capolavoro

arcykapłan n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) najwyższy urząd w świątyni jerozolimskiej, przełożony kapłanów i lewitów; sommo sacerdote
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najwyższy kapłan w bliskowschodnich kultach pogańskich; sommo sacerdote
(teologia, teologiczny) w chrześcijaństwie tytuł jedynego pośrednika między Bogiem a ludźmi przysługujący Chrystusowi sommo sacerdote

arcyksiążę n
austriacki tytuł książęcy arciduca
osoba nosząca tytuł (1.1) arciduca

argentyt n
minerał z grupy siarczków, siarczek srebra Ag2S; argentite

argentyński ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃j̃sʲci adj
odnoszący się do Argentyny, wywodzący się z Argentyny argentino

argon ˈarɡɔ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ar i liczbie atomowej 18; argon argo

argument arˈɡũmɛ̃nt n
fakt lub okoliczność przytaczane celem potwierdzenia lub obalenia tezy; argomento

argumentacja n
uzasadnianie za pomocą argumentów ragionamento argomentazione

argusowe oczy ˌarɡuˈsɔvɛ ˈɔʧ̑ɨ idiom
umiejętność dokładnego postrzegania uchybień, złych stron czegoś; czujny wzrok occhi d'Argo

aria ˈarʲja n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pieśń wykonywana solo w czasie opery lub oratorium; aria

ariański arʲˈjä̃j̃sʲci adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z naukami lub osobą Ariusza, arianami lub arianizmem ariano

arka Noego ˈarka nɔˈɛɡɔ pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) arka, na której Noe z rodziną i zwierzętami został uratowany przez Boga z potopu; arca di Noè

arkebuz arˈkɛbus n
czarnoprochowa, odprzodowa długa broń palna wyposażona w lufę gładką kalibru od 10 do 12 milimetrów archibugio

arkoza n
(geologia, geologiczny) okruchowa skała osadowa, odmiana piaskowca bogata w skalenie; arcosa

arkusz kalkulacyjny ˈarkuʃ ˌkalkulaˈʦ̑ɨjnɨ n
(informatyka, informatyczny) program komputerowy przedstawiający dane, głównie liczbowe, w postaci zestawu dużych, dwuwymiarowych tabel, pozwalający na automatyczną obróbkę tych danych oraz na ich prezentację w różny sposób; foglio di calcolo foglio elettronico

armator n
osoba fizyczna albo prawna eksploatująca statek armatore

armeński arˈmɛ̃j̃sʲci adj
odnoszący się do Armenii armeno

armia ˈarmʲja n
określenie ogółu sił zbrojnych danego państwa; armata esercito

arogancja ˌarɔˈɡãnʦ̑ʲja n
pewność siebie połączona z lekceważeniem innych, odnoszenie się do kogoś z nonszalancją, wywyższanie się arroganza prepotenza

arogant aˈrɔɡãnt n
człowiek arogancki, zuchwały arrogante

arogantka n
kobieta arogancka, zuchwała arrogante

aromaterapeutyczny adj
związany z aromaterapią aromaterapico

aromaterapia aˈrɔ̃matɛˈrapʲja n
(medycyna, medyczny) leczenie substancjami zapachowymi poprzez inhalacje lub przez ich kontakt ze skórą (wcieranie, kąpiel); aromaterapia

arotron wielki n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Arothron stellatus, gatunek morskiej ryby z rodziny rozdymkowatych; pesce palla stellato

arpeggio arˈpɛʤ̑ʲjɔ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sposób wykonania akordu na instrumencie muzycznym polegający na zagraniu składowych dźwięków jeden po drugim, zaczynając od najniższego tonu; arpeggio

arras ˈarːas n
(sztuka) ozdobny dywan, gobelin z motywem figuratywnym zawieszany na ścianie; arazzo

arsen ˈarsɛ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu As i liczbie atomowej 33; arsenico

arsenał arˈsɛ̃naw n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) budynek lub pomieszczenie pełniące funkcję składu broni; składnica broni; ; (zobacz) też arsenał w Encyklopedii staropolskiej arsenale

arsenopiryt n
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady siarkosoli, jego głównym składnikiem jest siarczek żelazowo-arsenowy, zwykle zawiera domieszki złota; arsenopirite orpimento

arsenowy adj
(chemia, chemiczny) dotyczący arsenu, zawierający arsen arsenico

artefakt arˈtɛfakt n
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) struktura lub własność, która nie pojawiła się naturalnie w badanym zjawisku, ale jako rezultat oddziaływania zewnętrznego lub błędu pomiarowego; artefatto

arteria arˈtɛrʲja n
(anatomia, anatomiczny) tętnica arteria
ważny szlak komunikacyjny; bardzo ruchliwa droga arteria

artezyjski adj
dotyczący wód podziemnych zdolnych do samoczynnego wypływu, oddzielonych od powierzchni gruntu stropem z warstwy nieprzepuszczalnej; artesiano

artykuł arˈtɨkuw n
tekst publicystyczny, literacki lub naukowy zamieszczony w gazecie lub czasopiśmie articolo
(językoznawstwo, językoznawczy) rodzajnik, przedimek articolo
część ustawy lub umowy stanowiąca zamkniętą całość articolo
rzecz, która jest przedmiotem handlu articolo

artykuły gospodarstwa domowego ˌartɨˈkuwɨ ˌɡɔspɔˈdarstfa ˌdɔ̃mɔˈvɛɡɔ n
urządzenia, sprzęty, narzędzia używane w domu, np. do gotowania, utrzymywania porządku elettrodomestico

artyleria ˌartɨˈlɛrʲja n
(wojskowość, wojskowy) formacja wojskowa wyposażona w działa o dużym zasięgu, współcześnie także w niektóre rodzaje broni rakietowej; ; (zobacz) też artyleria w Encyklopedii staropolskiej artiglieria

artysta arˈtɨsta n
człowiek zajmujący się sztuką, tworzący ją artista

artystyczny ˌartɨˈstɨʧ̑nɨ adj
piękny, estetyczny bello estetico
związany z artyzmem, sztuką, twórczością artysty artistico

arystokrata ˌarɨstɔˈkrata n
osoba należąca do arystokracji aristocratico

arystokratka ˌarɨstɔˈkratka n
kobieta należąca do arystokracji aristocratica

arystotelesowski adj
(filozofia, filozoficzny) odnoszący się do Arystotelesa lub jego nauk aristotelico

arystotelizm n
(filozofia, filozoficzny) doktryna filozoficzna Arystotelesa aristotelismo

as a ɛs as n
(termin karciany) najwyższa z kart w każdym z kolorów talii; asso
osoba przodująca w danej dziedzinie, przeważnie związanej z jakąś służbą asso

ascetyzm n
filozofia i praktyki ascetów ascetismo

asceza asˈʦ̑ɛza n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postawa polegająca na wyrzeczeniu się radości życia w celu uzyskania zbawienia w niebie lub oświecenia duchowego ascesi

aseksualizm ˌasɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
(seksuologia, seksuologiczny) określenie osób nieodczuwających pożądania seksualnego; asessualità

asertywność ˌasɛrˈtɨvnɔɕʨ̑ n
(psychologia, psychologiczny) posiadanie własnego zdania, własnych uczuć i umiejętność ich wyrażania i egzekwowania z poszanowaniem praw innych ludzi; assertività

asfalt ˈasfalt n
(technologia, technika, techniczny) półpłynny lub stały materiał pochodzenia naturalnego; asfalto bitume

asfaltować v
pokrywać powierzchnię asfaltem asfaltare

aspartam asˈpartãm n
(chemia, chemiczny) (spożywczy) syntetyczny, niskokaloryczny środek słodzący aspartame

aspekt ˈaspɛkt n
punkt widzenia, kontekst, w którym dana kwestia jest rozpatrywana aspetto
(gramatyka) cecha czasownika określająca jego dokonanie lub niedokonanie; aspetto

aspermia n
(medycyna, medyczny) brak spermy albo plemników w spermie; aspermia

aspiracja ˌaspʲiˈraʦ̑ʲja n
dążenie do czegoś, pragnienie zrobienia lub dokonania czegoś ambizione aspirazione desiderio

aspirant aˈspʲirãnt n
ktoś, kto się o coś ubiega, np. o stanowisko aspirante candidato

aspirować v
starać się, ubiegać się o coś aspirare

aspiryna ˌaspʲiˈrɨ̃na n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) kwas acetylosalicylowy używany jako lek; pastylka lub płyn z tą substancją; aspirina

aspołeczny adj
obojętny dla spraw społecznych, który wyłącza się z życia społecznego asociale

astat ˈastat n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu At i liczbie atomowej 85; astato

asteniczny adj
wątły, o słabej budowie ciała lub odporności astenico

astenosfera ˌastɛ̃nɔˈsfɛra n
(geologia, geologiczny) warstwa płaszcza ziemskiego; astenosfera

asteroida ˌastɛˈrɔjda n
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o małych rozmiarach (od kilku metrów do czasem ponad 1000 km), obiegające gwiazdę centralną (Słońce); asteroide pianetino planetoide

asterysk aˈstɛrɨsk n
(poligrafia) znak pisarski w kształcie gwiazdki (*), najczęściej pięcio- lub sześcioramiennej, umieszczany w przybliżeniu pomiędzy średnią i górną linią pisma, stosowany m.in. jako znak umowny, symbol odsyłacza do przypisu, wieloznacznik ogólny, separator tekstu oraz jako element ozdobny; stellina

astma ˈastma n
(medycyna, medyczny) stan, w którym dominującym objawem jest ostra duszność powiązana ze świszczącym oddechem; asma

astma sercowa ˈastma sɛrˈʦ̑ɔva n
(medycyna, medyczny) zaburzenie występujące w formie napadów duszności, związane z przebiegiem przewlekłej, lewokomorowej niewydolności serca; asma cardiaco

astmatyczka ˌastmaˈtɨʧ̑ka n
(medycyna, medyczny) kobieta cierpiąca na astmę asmatica

astmatyczny adj
(medycyna, medyczny) związany z astmą, charakterystyczny dla astmy, dychawicy asmatico

astrafobia ˌastraˈfɔbʲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed błyskawicami astrafobia

astro- ˈastrɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z ciałami niebieskimi astro-

astrofizyczka n
(potocznie, potoczny) specjalistka w zakresie astrofizyki astrofisica

astrofizyczny adj
dotyczący astrofizyki, związany z astrofizyką astrofisico

astrofizyk ˌastrɔˈfʲizɨk n
specjalista w zakresie astrofizyki astrofisico

astrofizyka n
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, nauka o budowie, ewolucji, właściwościach chemicznych i fizycznych ciał niebieskich oraz materii rozproszonej w przestrzeni poza Ziemią; astrofisica

astrofotometr ˌastrɔfɔˈtɔ̃mɛtr̥ n
fotometr używany do pomiaru natężenia światła ciał niebieskich; astrofotometro

astrograf aˈstrɔɡraf n
luneta astronomiczna używana do fotografowania ciał niebieskich; astrografo

astrolabium ˌastrɔˈlabʲjũm n
(astronomia, astronomiczny) (historia, historyczny, historycznie) narzędzie do mierzenia wysokości ciał niebieskich astrolabio

astrolatria ˌastrɔˈlatrʲja n
kult ciał niebieskich uważanych za bóstwa, demony lub ich za siedziby; astrolatria

astrolog aˈstrɔlɔk n
człowiek zajmujący się astrologią, przepowiadający przyszłość z położenia ciał niebieskich astrologo

astrologia ˌastrɔˈlɔɟja n
(ezoteryka) wróżenie z położenia ciał niebieskich; paranauka zajmująca się badaniem związku między położeniem ciał niebieskich na niebie a wydarzeniami na Ziemi i losami człowieka; astrologia

astrologiczny ˌastrɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
dotyczący astrologii, oparty na astrologii, związany z astrologią astrologico

astrologować ˌastrɔlɔˈɡɔvaʨ̑ v
(przestarzałe, przestarzały) wróżyć, przepowiadać astrologare

astrolożka n
kobieta zajmująca się astrologią, przepowiadająca przyszłość z położenia ciał niebieskich astrologa

astronauta ˌastrɔ̃ˈnawta n
osoba zajmująca się lotami w kosmos i badaniem przestrzeni kosmicznej astronauta

astronom aˈstrɔ̃nɔ̃m n
miłośnik i znawca astronomii astronomo
specjalista w zakresie astronomii; astronomo

astronomia ˌastrɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
nauka zajmująca się badaniem kosmosu; astronomia

astronomiczny ˌastrɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
(astronomia, astronomiczny) dotyczący astronomii, związany z astronomią astronomico

asturyjski ˌastuˈrɨjsʲci adj
(przymiotnik) od Asturia asturiano

asturyjski ˌastuˈrɨjsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język zachodnioromański używany w kilku hiszpańskich prowincjach asturiano

asymetryczny ˌasɨ̃mɛˈtrɨʧ̑nɨ adj
niebędący symetrycznym, niemający symetrii asimmetrico

asymilacja n
przystosowanie się do życia w obcej społeczności assimilazione

asymptota ˌasɨ̃mpˈtɔta n
(matematyka, matematyczny) prosta, do której dąży dana krzywa lub wykres danej funkcji; asintote asintoto

asyski adj
związany z Asyżem, dotyczący Asyżu assisano assisiate

asystent n
osoba pomagająca specjaliście przy wykonywanej przez niego pracy assistente

asystentka n
kobieta asystent assistente

asyżanin n
mieszkaniec Asyżu assisano assisiate

asyżanka n
mieszkanka Asyżu assisana assisiate

aszkenazyjski ˌaʃkɛ̃naˈzɨjsʲci adj
związany z Aszkenezyjczykami, dotyczący Aszkenazyjczyków ashkenazita askenazita

atak ˈatak n
(medycyna, medyczny) nieprzewidziane pojawienie się objawów chorobowych attacco

atak serca ˈatak ˈsɛrʦ̑a n
(medycyna, medyczny) zawał serca (mięśnia sercowego); infarto del miocardio infarto miocardico

ataksyt n
(mineralogia, mineralogiczny) meteoryt żelazny o bardzo wysokiej zawartości niklu; atassite

atanazjański adj
(literacko) (historia, historyczny, historycznie) związany z doktorem Kościoła Atanazym Wielkim atanasiano

atanor n
(ezoteryka) specjalny piec do celów alchemicznych; athanor

atawistyczny ˌatavʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
o cechach podobnych jak u odległych przodków atavico

atawizm aˈtavʲism̥ n
występowanie cech pierwotnych, prymitywnych, spotykanych u dawnych przodków atavismo

ateista ˌatɛˈ<sup>j</sup>ista n
człowiek odrzucający wiarę w istnienie bogów ateo ateista

ateistka ˌatɛˈ<sup>j</sup>istka n
kobieta nie wierząca w istnienie bogów, odrzucająca wiarę w istnienie bogów atea ateista

ateistyczny ˌatɛ<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z ateizmem lub ateistami, zgodny z ateizmem ateistico

ateizm aˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
(filozofia, filozoficzny) pogląd w jednoznaczny sposób odrzucający wiarę w istnienie Boga lub bogów; ateismo

atlantycki ˌatlãnˈtɨʦ̑ʲci adj
(geografia, geograficzny) dotyczący Atlantyku atlantico
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący państw NATO atlantico

atlas ˈatlas n
zbiór map, rycin, tabeli wydany w postaci książki lub albumu; atlante

atletyczny adj
dobrze zbudowany, rozwinięty fizycznie atletico
odnoszący się do atletyki, związany z atletyką atletico

atletyka aˈtlɛtɨka n
wszystkie ćwiczenia sportowe atletica

atmosfera ˌatmɔˈsfɛra n
(astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) powłoka gazowa otaczająca Ziemię lub inne ciało niebieskie; atmosfera
powietrze wypełniające jakieś pomieszczenie atmosfera

atol ˈatɔl n
(geografia, geograficzny) typ płaskiej wyspy koralowej w kształcie pierścienia powstałej na skutek zapadnięcia się wulkanu otoczonego przez rafę koralową; atollo

atom ˈatɔ̃m n
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) najmniejszy element materii, dla którego można jeszcze wyróżniać pierwiastki; atomo

atomista ˌatɔ̃ˈmʲista n
(filozofia, filozoficzny) filozof będący zwolennikiem atomizmu – poglądu o istnieniu najmniejszych składników materii atomista
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) badacz zajmujący się atomistyką – nauką o najmniejszych składnikach materii, która dała początek fizyce jądrowej atomista

atrament aˈtrãmɛ̃nt n
roztwór wody i barwnika, zazwyczaj granatowego lub czarnego, używany do pisania lub drukowania; inchiostro

atrament sympatyczny aˈtrãmɛ̃nt ˌsɨ̃mpaˈtɨʧ̑nɨ n
atrament bezbarwny, niewidoczny po napisaniu, możliwy do odczytania dopiero po ogrzaniu lub zastosowaniu odpowiedniego odczynnika; inchiostro simpatico

atrofia aˈtrɔfʲja n
(medycyna, medyczny) zanik lub zmniejszenie się tkanek lub narządów; atrofia

atropina n
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy alkaloidów tropanowych o sumarycznym wzorze C17H23NO3, stosowana jako lek rozkurczowy i środek rozszerzający źrenice; atropina

atrybucja ˌatrɨˈbuʦ̑ʲja n
przypisywanie (czegoś komuś lub czemuś) attribuzione

atto- ˈatːɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary trylion (10-18) razy mniejsze od podstawowych; atto-

atut ˈatut n
(termin karciany) kolor ustalony jako najbardziej wartościowy, umożliwiający przebicie innych kolorów; karta tego koloru trionfo

audiencja awˈdʲjɛ̃nʦ̑ʲja n
oficjalne spotkanie z kimś na wysokim stanowisku udienza

audiogram awˈdʲjɔɡrãm n
(medycyna, medyczny) zapis wyniku badania słuchu za pomocą audiometru; audiogramma

audiolog awˈdʲjɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem zaburzeń słuchu audiologo
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka audiologii audiologa

audiometr awˈdʲjɔ̃mɛtr̥ n
(medycyna, medyczny) urządzenie akustyczne służące do diagnostyki zaburzeń organicznych narządu słuchu; audiometro

audiowizualny adj
dotyczący zarówno wrażeń słuchowych jak i wzrokowych audiovisivo

audycja awˈdɨʦ̑ʲja n
program radiowy; trasmissione
rodzaj wewnętrznego popisu w szkole muzycznej audizione

augment ˈawɡmɛ̃nt n
(językoznawstwo, językoznawczy) samogłoska dodawana na początku czasownika, zaznaczająca formę czasu przeszłego aumento

augustyński adj
związany z Augustynem z Hippony lub augustynizmem agostiniano

aukcja ˈawkʦ̑ʲja n
sprzedaż przedmiotów, podczas której kupujący licytują cenę, aukcję wygrywa osoba, która przedstawiła najwyższą ofertę; asta

auksyna awˈksɨ̃na n
(botanika, botaniczny) hormon wzrostu wytwarzany w stożkach wzrostu; auxina

aula ˈawla n
duża sala wykładowa wykorzystywana również w celach reprezentacyjnych, na koncerty, pokazy aula

auskultacja ˌawskulˈtaʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) osłuchiwanie narządów wewnętrznych pacjenta; ascoltazione auscultazione

australijski ˌawstraˈlʲijsʲci adj
odnoszący się do państwa lub kontynentu Australia, kojarzony z Australią, jej cechami lub składnikami australiano

austriacki awstrʲˈjaʦ̑ʲci adj
odnoszący się do Austrii lub Austriaków austriaco

austro-węgierski adj
związany z Austro-Węgrami, dotyczący Austro-Węgier austro-ungarico austroungarico

austrofaszyzm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) austriacka odmiana faszyzmu; austrofascismo

autentycznie ˌawtɛ̃nˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób autentyczny, prawdziwy, szczery, zgodny z rzeczywistością autenticamente

autentyczność ˌawtɛ̃nˈtɨʧ̑nɔɕʨ̑ n
cecha tego, co autentyczne, prawdziwe, pozbawione sztuczności, fałszu autenticità

autentyczny ˌawtɛ̃nˈtɨʧ̑nɨ adj
taki, który jest prawdziwy, zgodny z rzeczywistością autentico

auto ˈawtɔ n
(motoryzacja) pojazd mechaniczny, wyposażony w co najmniej 4 koła, poruszający się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów; auto

auto- ˈawtɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych dotyczący automatu auto-
pierwszy człon wyrazów złożonych dotyczący wykonawcy czynności auto-

autobiografia ˌawtɔbʲjɔˈɡrafʲja n
własnoręcznie napisany swój życiorys; autobiografia

autobiograficzny adj
mający charakter autobiografii, taki w którym autor nawiązuje do wydarzeń ze swego życia autobiografico

autobus awˈtɔbus n
(motoryzacja) duży pojazd przeznaczony do przewozu osób w transporcie zbiorowym; autobus

autobusowy ˌawtɔbuˈsɔvɨ adj
odnoszący się do autobusu, związany z autobusem dello autobus di autobus

autochton n
rdzenny mieszkaniec jakiegoś terytorium autoctono

autodafe ˌawtɔdaˈfɛ n
(historia, historyczny, historycznie) wprowadzone przez inkwizycję publiczne wyznanie lub zaparcie się wiary przez oskarżonego o herezję; autodafé

autograf awˈtɔɡraf n
własnoręczny podpis autografo
rękopis wykonany przez autora dzieła autografo

autoironia ˌawtɔ<sup>j</sup>iˈrɔ̃ɲja n
ironia dotycząca samego siebie autoironia

autokar awˈtɔkar n
(motoryzacja) autobus przeznaczony do długich podróży pullman autopullman

autokefalia ˌawtɔkɛˈfalʲja n
niezależność krajowej prawosławnej organizacji kościelnej od zagranicznych władz duchownych; autocefalia

autokefaliczny adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwłaszcza w chrześcijaństwie: związany ze statusem autokefalii, mający status autokefalii autocefalo

autoklaw awˈtɔklaf n
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) hermetyczny, ogrzewany zbiornik służący do przeprowadzania różnych procesów chemicznych lub do wyjaławiania w podwyższonej temperaturze i przy zwiększonym ciśnieniu narzędzi chirurgicznych, środków spożywczych i farmaceutycznych; autoclave

autokracja ˌawtɔˈkraʦ̑ʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy jednostki lub wąskiej grupy, sprawowane poza kontrolą społeczną; autocrazia

automatycznie adv
(technologia, technika, techniczny) z udziałem automatu automaticamente

automatyczny ˌawtɔ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
wykonywany przez maszyny, przebiegający bez bezpośredniego udziału człowieka automatico
(przenośnie, przenośnia) wykonywany lub powstający bez udziału świadomości i woli automatico
rozumiejący się sam przez się, spowodowany wcześniejszymi działaniami automatico

automatyzm n
wykonywanie czynności nie używając do tego świadomości, bez analizy, bez myślenia automatismo

automobilista ˌawtɔ̃mɔbʲiˈlʲista n
(dawniej, dawny) kierowca automobilista
(przestarzałe, przestarzały) człowiek uprawiający sporty samochodowe automobilista

autonomia ˌawtɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) częściowa niezależność; autonomia
swoboda działania autonomia

autonomiczny ˌawtɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
związany z autonomią; taki, który ma autonomię autonomo

autonomista n
zwolennik idei autonomii politycznej, gospodarczej lub kulturalnej autonomista

autoportret ˌawtɔˈpɔrtrɛt n
portret artysty wykonany przez siebie samego; autoritratto

autor ˈawtɔr n
twórca, wynalazca, założyciel autore
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) oskarżyciel, powód, poprzedni właściciel autore
pisarz autore

autorski awˈtɔrsʲci adj
realizowany według własnego pomysłu di autore
związany z autorem di autore

autorstwo n
fakt bycia twórcą dzieła il il autore

autorytaryzm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów opartych o bezwzględny posłuch obywateli autoritarismo

autorytatywny ˌawtɔrɨtaˈtɨvnɨ adj
oparty na wiarygodnym autorytecie autorevole
władczy, stanowczy autoritario

autorytet ˌawtɔˈrɨtɛt n
wpływ osobisty, powaga, prestiż autorità
człowiek mający uznanie i wpływ na innych ludzi autorità

autostop awˈtɔstɔp n
sposób podróżowania polegający na przemieszczaniu się zatrzymywanymi po drodze za zgodą kierowców pojazdami autostop

autostopowicz ˌawtɔstɔˈpɔvʲiʧ̑ n
ktoś, kto podróżuje autostopem autostoppista

autostopowiczka ˌawtɔstɔpɔˈvʲiʧ̑ka n
kobieta, która podróżuje autostopem autostoppista

autostrada ˌawtɔˈstrada n
(motoryzacja) droga kołowa przystosowana do szybkiego ruchu samochodowego, charakteryzująca się bezkolizyjnymi skrzyżowaniami oraz podzielona na pasy ruchu dla różnych szybkości i kierunków; autostrada

autostradowy adj
związany z autostradą autostradale

autosugestia ˌawtɔsuˈɡɛstʲja n
(psychologia, psychologiczny) wmawianie czegoś sobie samemu; autosuggestione

autotomia n
(zoologia, zoologiczny) zdolność niektórych zwierząt do odrzucenia części własnego ciała, a następnie jego regeneracji; autotomia

autunit n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady minerałów uranylu, Ca[PO4][UO2]2 • 8 -12H2O; autunite

autystyczny ˌawtɨˈstɨʧ̑nɨ adj
związany z autyzmem, dotyczący autyzmu autistico

autyzm ˈawtɨsm̥ n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie neuropsychiatryczne charakteryzujące się problemami w kontaktach międzyludzkich i brakiem relacji z rówieśnikami; autismo

awal ˈaval n
(bankowość, bankowy) poręczenie na wekslu lub czeku avallo

awangarda n
grupa ludzi wytyczających nowe drogi rozwoju danej dziedziny avanguardia

awansować v
przenosić / przenieść na wyższe stanowisko czy stopień promuovere avanzare
uzyskiwać / uzyskać wyższe stanowisko lub stopień essere promosso

awanturnik ˌavãnˈturʲɲik n
(przestarzałe, przestarzały) osoba prowadząca burzliwe życie avventuriero
osoba skłonna do kłótni, awantur, często awanturująca się bisbetico

awanturować się ˌavãntuˈrɔvaʨ̑‿ɕɛ v
wszczynać awanturę, kłócić się z kimś fare delle scenate litigare

awanturyn ˌavãnˈturɨ̃n n
(mineralogia, mineralogiczny) zielony, żółty lub brunatnoczerwony kamień półszlachetny; avventurina

awaria aˈvarʲja n
(technologia, technika, techniczny) uszkodzenie przedmiotu, urządzenia, systemu, sieci uniemożliwiające lub utrudniające ich użytkowanie avaria

awenturyn n
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady krzemianów, odmiana kwarcu, SiO2; avventurina

awentyński adj
odnoszący się do Awentynu, związany z Awentynem aventiniano

awifauna n
(ornitologia, ornitologiczny) ogół gatunków ptaków zamieszkujących określony obszar geograficzny, biotop lub żyjących w określonym okresie geologicznym; avifauna

awitaminoza ˌavʲitãmʲĩˈnɔza n
(medycyna, medyczny) stan chorobowy spowodowany niedoborem jednej lub więcej witamin; avitaminosi

awokado ˌavɔˈkadɔ n
(spożywczy) (kulinaria) ciemnozielony owoc rośliny (1.2) o gruszkowatym kształcie, zielonkawożółtym miąższu, z dużą pestką avocado
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) avocado

azbest ˈazbɛst n
(mineralogia, mineralogiczny) każdy minerał krzemianowy tworzący włókna; amianto asbesto

azerbejdżański ˌazɛrbɛjˈʤ̑ãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Azerbejdżan azerbaigiano

azjatycki ˌazʲjaˈtɨʦ̑ʲci adj
dotyczący Azji, związany z Azją, pochodzący z Azji asiatico

azot ˈazɔt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu N i liczbie atomowej 7; azoto

azotowy ˌazɔˈtɔvɨ adj
(chemia, chemiczny) związany z azotem; zawierający azot nitrico

aztecki asˈtɛʦ̑ʲci adj
związany z Aztekami, dotyczący Azteków, ich kultury, sztuki azteco

azymut n
kąt zawarty między północną częścią południka odniesienia a danym kierunkiem poziomym; azimut

azymutalny adj
związany z azymutem, dotyczący azymutu azimutale

ałunit n
(mineralogia, mineralogiczny) siarczan glinowo-potasowy KAl3 (SO4)2 (OH)6, stosowany do otrzymywania ałunu; alunite

aż aʃ conjunction
…wskazujący, do jakiego momentu czasu trwała wcześniej wspomniana czynność che finché

aż aʃ particle
…podkreślająca wielkość jakiejś cechy anche fino persino

ażio n
(handel, handlowy) nadwyżka kursu dewiz, papierów wartościowych ponad ich wartość nominalną aggio

babcia ˈbapʲʨ̑a n
(zdrobniale) babka (matka ojca lub matki) nonna

babie lato ˈbabʲjɛ ˈlatɔ n
wczesnojesienne dni; estate di San Martino

babilończyk n
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec miasta Babilon babilonese

babiloński ˌbabʲiˈlɔ̃j̃sʲci adj
związany z Babilonią, Babilonem babilonico babilonese

babizm ˈbabʲism̥ n
dziewiętnastowieczny perski ruch społeczny i religijny sprzeciwiający się muzułmańskiemu fanatyzmowi; babaismo babismo

bachowski adj
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dotyczący życia i muzyki Jana Sebastiana Bacha, charakterystyczny, typowy dla Bacha lub jego muzyki, taki jak u Bacha bachiano

badacz ˈbadaʧ̑ n
człowiek zajmujący się badaniami naukowymi investigatore indagatore ricercatore scienziato studioso
odkrywca, podróżnik esploratore scopritore

badać ˈbadaʨ̑ v
przeprowadzać obserwację, analizę naukową czegoś (obiektu, pojęcia) esaminare analizzare studiare
przyglądać się czemuś lub komuś uważnie scrutare
sprawdzać stan zdrowia pacjenta, poddawać pacjenta oględzinom lekarskim esaminare visitare

badminton badˈmʲĩntɔ̃n n
(sport, sportowy) gra polegająca na odbijaniu rakietkami plastikowej lotki na boisku przedzielonym rozpiętą na pewnej wysokości siatką; badminton

badmintonista n
gracz w badmintona badmintonista

bagaż ˈbaɡaʃ n
zapakowane przedmioty zabierane w podróż bagaglio

bagażnik baˈɡaʒʲɲik n
miejsce na bagaż wydzielone w rowerach, motocyklach, samochodach, autobusach i innych pojazdach bagagliaio baule portabagagli

bagażnik dachowy n
(motoryzacja) metalowa konstrukcja na dachu samochodu służąca do mocowania i transportu rzeczy portapacchi

bagażowy n
pomocnik wynajęty do przeniesienia bagażu, np. na dworcu lub w hotelu portabagagli

bagienny baˈɟɛ̃nːɨ adj
związany z bagnem, dotyczący bagna, właściwy bagnom, rosnący na bagnach palustre

bagnet ˈbaɡnɛt n
(wojskowość, wojskowy) rodzaj noża zakładany na lufę karabinu umożliwiający użycie go do walki wręcz; baionetta

bagno ˈbaɡnɔ n
(ekologia, ekologiczny) obszar podmokły, o stale utrzymującym się nadmiernym nawilgoceniu, ze specyficzną roślinnością; palude

bahaizm baˈxa<sup>j</sup>ism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia wywodząca się z babizmu, której celem jest utworzenie religii ogólnoświatowej, unifikującej religie monoteistyczne – babizm, judaizm, chrześcijaństwo i islam; bahaismo

bahamski baˈxãmsʲci adj
odnoszący się do archipelagu Bahamy bahamense
odnoszący się do państwa Bahamy bahamense

bahrański baxˈrãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Bahrajn bahrainita bahreinita

bajeczny adj
(przenośnie, przenośnia) cechujący się niezwykłością favoloso
istniejący w bajce favoloso

bajka ˈbajka n
(literacko) utwór o treści fantastycznej favola
(potocznie, potoczny) zmyślona informacja favola

bajkopisarz ˌbajkɔˈpʲisaʃ n
pisarz zajmujący się tworzeniem bajek favolista

bajt bajt n
(informatyka, informatyczny) jednostka pamięci komputerowej równa 8 bitom; byte

bakarat baˈkarat n
(termin karciany) hazardowa gra w karty; baccarà
(sztuka) rodzaj szkła kryształowego wyrabiany w hucie w Baccarat baccarà

bakelit baˈkɛlʲit n
(chemia, chemiczny) jedno z tworzyw sztucznych, odmiana fenoplastu; bachelite

bakteria bakˈtɛrʲja n
(biologia, biologiczny) rodzaj mikroskopijnego organizmu jednokomórkowego; batterio

bakteriobójczy ˌbaktɛrʲjɔˈbujʧ̑ɨ adj
(medycyna, medyczny) taki, który powstrzymuje rozwój bakterii, niszczy je germicida

bakteriolityczny adj
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) niszczący bakterie na drodze bakteriolizy batteriolitico

bakteriolog ˌbaktɛrʲˈjɔlɔk n
(medycyna, medyczny) mikrobiolog specjalizujący się w bakteriologii batteriologo

bakteriologia ˌbaktɛrʲjɔˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) dziedzina mikrobiologii zajmująca się badaniem bakterii, ich budową, sposobem życia, właściwościami oraz ich znaczeniem dla człowieka, zwierząt i roślin; batteriologia

bakteriologiczny adj
związany z bakteriologią; dotyczący świata bakterii batteriologico

bakteriomocz n
(medycyna, medyczny) obecność bakterii w moczu; batteriuria

bakteryjny ˌbaktɛˈrɨjnɨ adj
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) związany z bakteriami lub powodowany przez bakterie batterico

bakłażan bakˈwaʒãn n
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina jednoroczna z gatunku psianka podłużna Solanum melongena L., o jadalnych owocach; melanzana

bal bal n
(choreografia, choreograficzny) uroczyste przyjęcie, na którym głównym elementem zabawy są tańce; ballo

bal kostiumowy ˈbal ˌkɔstʲjũˈmɔvɨ n
zabawa, której uczestnicy są w przebraniach; bal przebierańców ballo in costume

bal maskowy ˈbal maˈskɔvɨ n
zabawa, której uczestnicy są w przebraniach i maskach na twarzy ballo in maschera

baldachim balˈdaçĩm n
osłona umocowana nad tronem, łożem lub rozpostarta na drążkach, wykonana z ozdobnej tkaniny baldacchino
(architektura, architektoniczny) dekoracyjny element w kształcie wieżyczki lub aediculi, umieszczony nad ołtarzem, amboną, posągiem, nagrobkiem itp. baldacchino

balet ˈbalɛt n
(choreografia, choreograficzny) rodzaj tanecznego widowiska teatralnego; balletto

baletnica ˌbalɛtʲˈɲiʦ̑a n
kobieta, która tańczy w balecie ballerina

baletowy adj
(choreografia, choreograficzny) dotyczący baletu di balletto

balijski adj
związany z wyspą Bali balinese

balista baˈlʲista n
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) starożytna i średniowieczna machina oblężnicza; balista

balkon ˈbalkɔ̃n n
wystająca z budynku płyta ograniczona balustradą balcone

ballada balˈːada n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wierszowany utwór opisujący niezwykłe wydarzenia; ballata
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nastrojowy utwór ballata

balneologia ˌbalnɛɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny uzdrowiskowej zajmująca się badaniem właściwości leczniczych wód podziemnych i borowin oraz ich zastosowaniem w lecznictwie; balneologia

balneoterapia ˌbalnɛɔtɛˈrapʲja n
(medycyna, medyczny) dział fizjoterapii zajmujący się metodami leczenia za pomocą kąpieli mineralnych; balneoterapia

balsam ˈbalsãm n
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (technologia, technika, techniczny) półpłynna mieszanina wydzielin roślinnych; balsamo

balsamiczny ˌbalsãˈmʲiʧ̑nɨ adj
o przyjemnym zapachu, aromatyczny, przesycony balsamem balsamico

bambus ˈbãmbus n
(botanika, botaniczny) Bambusa Shreb., rodzaj wieloletnich roślin trawiastych o drewniejących łodygach, z rodziny wiechlinowatych; bambù

banalność n
cecha tego, co banalne banalità

banalny bãˈnalnɨ adj
zwyczajny, przeciętny, pozbawiony oryginalności banale

banan ˈbãnãn n
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny bananowatych; banano banana
(spożywczy) (kulinaria) owoc rośliny (1.1), podłużny, zazwyczaj żółty banana

banał ˈbãnaw n
brak oryginalności w czymś banalità
powiedzenie niemające głębszej treści, ogólnie znane banalità

bandaż ˈbãndaʃ n
długi pas tkaniny lub dzianiny stosowany do owijania na ciele z różnych powodów, np. mocowania opatrunku, ochrony dłoni w boksie itp.; benda bendaggio

bandażować ˌbãndaˈʒɔvaʨ̑ v
zakładać bandaż, owijać bandażem bendare

bandura bãnˈdura n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy instrument muzyczny przypominający lutnię z długą szyjką; bandura

bandyta bãnˈdɨta n
człowiek dopuszczający się ciężkich przestępstw, w tym napadów i morderstw bandito

bangladeski ˌbãŋɡlaˈdɛsʲci adj
związany z Bangladeszem, dotyczący Bangladeszu bangladese

bank bãŋk n
(bankowość, bankowy) instytucja zajmująca się finansami, w szczególności udzielaniem kredytów, przechowywaniem oszczędności swoich klientów banca
(bankowość, bankowy) (architektura, architektoniczny) budynek, w którym znajduje się siedziba banku (1.1) banca
(medycyna, medyczny) miejsce przechowywania organów, tkanek, płynów ustrojowych itp. przeznaczonych do późniejszych zabiegów banca

bank krwi ˈbãŋk ˈːr̥fʲi n
(potocznie, potoczny) zakład opieki zdrowotnej zajmujący się krwiodawstwem i krwiolecznictwem banca del sangue emoteca

bank spermy ˈbãŋk ˈspɛrmɨ n
(potocznie, potoczny) instytucja lub część placówki medycznej zajmująca się gromadzeniem spermy; banca dello sperma

banknot ˈbãŋknɔt n
(bankowość, bankowy) kawałek papieru, z odpowiednim nadrukiem, emitowany przez bank, wart pewną kwotę; banconota biglietto di banca

bankowiec n
pracownik banku bancario

bankowy bãŋˈkɔvɨ adj
związany z bankami, dotyczący banków bancario

bankructwo bãŋˈkruʦ̑tfɔ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) upadłość osoby prawnej lub fizycznej ogłoszona przez sąd bancarotta

bankrut ˈbãŋkrut n
osoba lub firma, która ogłosiła niewypłacalność bancarottiere

bankster ˈbãŋkstɛr n
(publikatory) (przenośnie, przenośnia) bankier-gangster, bankier postrzegany jako kryminalista, bezwzględnie wyłudzający pieniądze od obywateli, cynicznie bogacący się kosztem klientów w opresji bankster

bar bar n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ba i liczbie atomowej 56; bario
lokal gastronomiczny, w którym spożywa się ciepłe posiłki lub pije alkohole; bar
(fizyka, fizyczny) jedna z jednostek ciśnienia; bar
miejsce w lokalu, przy którym odbiera się lub konsumuje posiłki lub alkohol banco

baran ˈbarãn n
(zoologia, zoologiczny) samiec owcy ariete montone

baranek baˈrãnɛk n
(zoologia, zoologiczny) mały, młody baran agnello
(potocznie, potoczny) łagodna, miła osoba agnello

barbadoski ˌbarbaˈdɔsʲci adj
(geografia, geograficzny) odnoszący się do Barbadosu jako państwa barbadiano

barbakan n
(architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) zwykle okrągła, murowana budowla stanowiąca element średniowiecznego budownictwa obronnego, wysunięta przed linię murów i połączona z bramą miejską; barbacane barbacana

barbarzyński adj
cechujący się prymitywizmem lub okrucieństwem barbaro barbarico

barbeta barˈbɛta n
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) nieruchoma opancerzona niska cylindryczna osłona działa na okręcie; barbetta

barczysty adj
szeroki w barkach di spalla robusto robusto di spalla

bardzo ˈbarʣ̑ɔ adv
służący do podkreślenia cechy przymiotnika, przysłówka lub czasownika szczególnie, dużo molto

bariatryczny adj
(medycyna, medyczny) związany z bariatrią, leczeniem otyłości bariatrico

baribal baˈrʲibal n
(zoologia, zoologiczny) Ursus americanus północnoamerykański niedźwiedź leśny; baribal

bark bark n
(anatomia, anatomiczny) część ciała w miejscu połączenia ręki lub (u zwierząt) kończyny przedniej z tułowiem; spalla

barkentyna ˌbarkɛ̃nˈtɨ̃na n
żaglowiec mający co najmniej trzy maszty; pierwszy z nich ma omasztowanie rejowe, pozostałe maszty niosą ożaglowanie skośne; goletta

barman ˈbarmãn n
osoba, która obsługuje bufet w barze; barista

barmanka barˈmãnka n
kobieta, która sprzedaje i podaje napoje alkoholowe w barze barista

barograf n
(meteorologia, meteorologiczny) miernik ciśnienia atmosferycznego (barometr), zdolny do samoczynnego zapisywania wyników pomiarów barografo

barok ˈbarɔk n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (sztuka) (architektura, architektoniczny) główny kierunek w kulturze środkowo- i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy od końca XVI wieku do XVIII wieku; barocco

barokowy ˌbarɔˈkɔvɨ adj
(sztuka) związany z barokiem, dotyczący baroku barocco

barologia n
(dawniej, dawny) (fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się masą i powiązaną z nią siłą ciążenia barologia

barometr baˈrɔ̃mɛtr̥ n
(meteorologia, meteorologiczny) przyrząd do mierzenia ciśnienia atmosferycznego; barometro

baron ˈbarɔ̃n n
niski tytuł arystokratyczny; barone

baronet n
dziedziczny, nieszlachecki brytyjski tytuł honorowy; baronetto
mężczyzna noszący tytuł (1.1) baronetto

baronostwo n
włości podległe baronowi baronia

baronowski adj
związany z osobą lub tytułem barona, baronostwem baronale

barwena barˈvɛ̃na n
(ichtiologia, ichtiologiczny) jaskrawa ryba z Morza Śródziemnego; triglia

barwnik spożywczy ˈbarvʲɲik spɔˈʒɨfʧ̑ɨ n
(spożywczy) substancja służąca do barwienia żywności; colorante alimentare

barykada ˌbarɨˈkada n
(wojskowość, wojskowy) doraźna zapora zbudowana w poprzek ulicy podczas walk w mieście; barricata

baryton baˈrɨtɔ̃n n
głos męski wyższy od tenoru, niższy od basu; baritono
mężczyzna śpiewający barytonem (1.1) baritono

bas bas n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najniższy głos męski; basso

baseball n
(slangowo) kij baseballowy mazza
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której najistotniejszym elementem rozgrywki jest odbicie piłki drewnianym kijem; baseball pallabase

basen ˈbasɛ̃n n
forma skrócona od basen pływacki piscina
płaska miska z uchwytem umożliwiająca osobom obłożnie chorym wypróżnianie się w pozycji leżącej lub półleżącej bez opuszczania łóżka; pappagallo

baskijski baˈsʲcijsʲci adj
związany z Baskami, dotyczący Basków basco

batalion baˈtalʲjɔ̃n n
(wojskowość, wojskowy) mniejsza od pułku jednostka organizacyjna wojska; battaglione
(ornitologia, ornitologiczny) Philomachus pugnax, ptak wędrowny, charakterystycznie rozkładający różnobarwne pióra w trakcie tokowania; combattente

batat n
(botanika, botaniczny) Ipomoea batatas, bylina z rodziny powojowatych pochodząca z Ameryki Południowej i Środkowej; patata dolce batata patata americana

batofobia ˌbatɔˈfɔbʲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed głębokością batofobia

batrachologia ˌbatraxɔˈlɔɟja n
(zoologia, zoologiczny) nauka o płazach; batracologia

batuta baˈtuta n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pałeczka dyrygenta służąca do wyznaczania taktu; bacchetta

baty ˈbatɨ n
kara cielesna wykonywana za pomocą bata bastonatura frustatura

batymetria ˌbatɨ̃ˈmɛtrʲja n
dział hydrometrii zajmujący się pomiarami głębokości cieków i zbiorników wodnych; batimetria

batyst ˈbatɨst n
cienka, prawie przezroczysta tkanina lniana, bawełniana lub jedwabna, o splocie płóciennym batista

bawarski baˈvarsʲci adj
pochodzący z Bawarii bavarese

bawełna baˈvɛwna n
(włókiennictwo) rodzaj materiału (tkaniny, dzianiny) otrzymanego z bawełny (1.1-2), używanego do produkcji ubrań cotone
(włókiennictwo) włókno otrzymane z bawełny (1.1); cotone

bawić ˈbavʲiʨ̑ v
zajmować kogoś dostarczając mu rozrywki divertire giocare

baza danych n
(informatyka, informatyczny) zorganizowany zbiór informacji gromadzony, przetwarzany i przechowywany w danym programie komputerowym banca dati database

bazalt ˈbazalt n
(geologia, geologiczny) magmowa skała wylewna, o przeważnie czarnej barwie; basalto

bazar ˈbazar n
teren, na którym można handlować; plac ze straganami mercato

bazgrać ˈbazɡraʨ̑ v
(potocznie, potoczny) pisać niestarannie i niewyraźnie scarabocchiare sgorbiare

bazia ˈbaʑa n
(botanika, botaniczny) kwiatostan niektórych roślin drzewiastych w kształcie wiotkiego kłosa amento gattino

bazować baˈzɔvaʨ̑ v
(wojskowość, wojskowy) mieć gdzieś bazę, stacjonować avere la base stazionare
opierać się na czymś, mieć coś za podstawę basare fare assegnamento fondarsi

bazylia baˈzɨlʲja n
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju bazylia (1.1); basilico ocimo

bazylika baˈzɨlʲika n
(architektura, architektoniczny) typ kościoła wielonawowego, z nawą główną wyższą od naw bocznych, posiadającą okna ponad dachami naw bocznych (w odróżnieniu od kościoła halowego); basilica
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: duża sala w pałacu basilica
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: hala sądowa i targowa na forum basilica
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kościół, któremu nadano taki tytuł basilica
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł nadawany przez papieża niektórym kościołom basilica

bać się ˈbaʨ̑‿ɕɛ v
odczuwać strach, bojaźń, lęk przed czymś lub przed kimś avere paura temere

bać się własnego cienia ˈbaʨ̑‿ɕɛ vwasˈnɛɡɔ ˈʨ̑ɛ̇̃ɲa v
bać się przesadnie, być bardzo podejrzliwym, ostrożnym, tchórzliwym avere paura della propria ombra

bałałajka ˌbawaˈwajka n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rosyjski i ukraiński ludowy instrument strunowy z trójkątnym pudłem rezonansowym; balalaika

bałkanizacja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces rozpadania się państw, w wyniku którego powstają nowe państwa, często wrogo wobec siebie nastawione balcanizzazione

bałkański bawˈkãj̃sʲci adj
(geografia, geograficzny) związany z Bałkanami (pasmem górskim) balcanico

bałtycki bawˈtɨʦ̑ʲci adj
od Bałtyk baltico

bańka ˈbãɲka n
(potocznie, potoczny) bańka mydlana bolla
blaszane naczynie na płyny bidone latta
szklane naczynko o kulistym kształcie przystawiane do skóry w celach leczniczych, stosowane w medycynie tradycyjnej coppette

bańka mydlana ˈbãɲka mɨˈdlãna n
pęcherzyk powietrza otoczony cienką błoną mydła rozpuszczonego w wodzie; bolla di sapone
(przenośnie, przenośnia) coś ulotnego, nietrwałego, złudnego bolla di sapone

baśń baɕɲ̊ n
(literacko) utwór o treści fantastycznej; favola

bażant ˈbaʒãnt n
(ornitologia, ornitologiczny) (łowiectwo, łowiecki) Phasianus colchicus, gatunek ptaka żyjącego na polach; fagiano

bażant zwyczajny n
(ornitologia, ornitologiczny) Phasianus colchicus, gatunek ptaka z rodziny kurowatych; fagiano comune

beatyfikacja ˌbɛatɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalne uznanie przez Kościół katolicki lub Cerkiew zmarłej osoby za błogosławioną i zezwolenie na jej lokalny kult; beatificazione

beatyfikować v
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalnie ogłaszać kogoś błogosławionym beatificare

beczeć ˈbɛʧ̑ɛʨ̑ v
o owcy lub kozie: wydawać charakterystyczny przeciągły głos belare

beczka ˈbɛʧ̑ka n
cylindryczne naczynie, tradycyjnie wykonywane z klepek drewnianych, spiętych metalowymi obręczami; barile botte

beczka bez dna ˈbɛʧ̑ka bɛz‿ˈdna n
coś, co wymaga ciągłych nakładów pozzo senza fondo
ktoś, kto ma potrzeby niemożliwe do zaspokojenia ze względu na ich nadmiar pozzo senza fondo

befsztyk ˈbɛfʃtɨk n
(kulinaria) gruby plaster mięsa wołowego, zwykle z polędwicy lub rostbefu, smażony lub grillowany bistecca

begonia bɛˈɡɔ̃ɲja n
(botanika, botaniczny) Begonia, roślina pochodzenia tropikalnego, hodowana jako roślina doniczkowa lub kwietnikowa ze względu na ozdobne liście i różnobarwne kwiaty; begonia

behawioryzm n
(psychologia, psychologiczny) podejście do psychologii skupiające się na obserwowalnym zachowaniu, negujące poznawalność umysłu i przeważnie zakładające, że zachowanie jest określane przez środowisko; comportamentismo

bekerel n
(fizyka, fizyczny) jednostka miary aktywności promieniotwórczej w układzie SI; becquerel

belgijski bɛlʲˈɟijsʲci adj
odnoszący się do Belgii lub Belgów belga

belizeński ˌbɛlʲiˈzɛ̃j̃sʲci adj
związany z Belize, dotyczący Belize lub jego mieszkańców beliziano

bemol ˈbɛ̃mɔl n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak graficzny obniżający nutę o półton; bemolle

benedyktyński adj
związany z benedyktynami, dotyczący benedyktynów benedettino

benewencki adj
związany z Benewentem, dotyczący Benewentu beneventano

beniński bɛ̃ˈɲĩj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Benin beninese

benzen n
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy arenów, najprostszy obojętny węglowodór aromatyczny; benzolo benzene

benzyna bɛ̃w̃ˈzɨ̃na n
paliwo stosowane do napędu samochodów, samolotów i niektórych innych urządzeń posiadających silnik spalinowy; benzina

beret ˈbɛrɛt n
(krawiectwo) płaskie, okrągłe nakrycie głowy, bez daszka, wykonane zazwyczaj z pilśni lub wełny; berretto basco

bergamoński ˌbɛrɡãˈmɔ̃j̃sʲci adj
związany z Bergamo, dotyczący Bergamo bergamasco

beri-beri n
(medycyna, medyczny) awitaminoza, choroba wywoływana ostrym niedoborem witaminy B1; beriberi

berkel ˈbɛrkɛl n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bk i liczbie atomowej 97; berkelio

berlinka bɛrˈlʲĩnka n
mieszkanka Berlina berlinese

berlińczyk bɛrˈlʲĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
mieszkaniec Berlina berlinese

berliński bɛrˈlʲĩj̃sʲci adj
odnoszący się do miasta Berlin berlinese

bermudy n
męskie krótkie spodnie pod kolana, luźne, z lekkiej tkaniny, zwykle wzorzyste, noszone na plaży bermuda

bernardyn n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) członek odłamu franciszkanów w Polsce, na Ukrainie i na Litwie bernardino
(zoologia, zoologiczny) rasa psa cane di San Bernardo

beryl ˈbɛrɨl n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Be i liczbie atomowej 4; berillio
(mineralogia, mineralogiczny) minerał należący do grupy krzemianów pierścieniowych; berillo

beryllonit n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał; berillonite

beta ˈbɛta n
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa drugiej litery alfabetu greckiego, β; beta

betlejemita n
mieszkaniec Betlejem betlemmita

betlejemski ˌbɛtlɛˈjɛ̃msʲci adj
odnoszący się do Betlejem, związany z Betlejem betlemmita

betlejka n
(regionalizm, regionalny) model stajenki betlejemskiej, zwykle ze żłobkiem i figurkami presepe presepio

beton ˈbɛtɔ̃n n
(budownictwo) materiał budowlany, powstały ze zmieszania piasku, żwiru lub innego kruszywa z roztworem materiałów wiążących; calcestruzzo beton

bez bɛs n
(botanika, botaniczny) roślina krzewiasta z rodzaju Sambucus; sambuco

bez bɛs preposition
…służący do tworzenia konstrukcji, w których czynność została wykonana pomimo braku czegoś, co opisuje wyrażenie za przyimkiem senza

bez ceregieli ˌbɛs‿ʦ̑ɛrɛˈɟɛlʲi idiom
bez konwencjonalnej grzeczności, ceremonii, zbędnych działań; bezpośrednio senza tanti complimenti

bez ogródek ˌbɛz‿ɔˈɡrudɛk adv
bez zbędnych słów, wprost, nazywając rzeczy po imieniu, szczerze fuori dai denti

bez porównania adv
dużo, bardziej senza paragone

bez przerwy adv
cały czas, nieprzerwanie continuamente

bez wytchnienia ˌbɛz‿vɨˈtçɲɛ̇̃ɲa idiom
bez przerwy, bez odpoczynku, non stop senza respiro

bez wątpienia adv
nie mając wątpliwości senza dubbio

bez- bɛs bɛz prefix
…służący do tworzenia złożeń oznaczających brak czegoś in-

bezalkoholowy ˌbɛzalkɔxɔˈlɔvɨ adj
niezawierający, pozbawiony alkoholu analcolico analcoolico
taki, w którym nie sprzedaje się alkoholu senza la vendita di alcolico

bezapelacyjnie adv
w sposób ostateczny, kategorycznie decisivamente inappellabilmente irrevocabilmente

bezbarwny bɛzˈbarvnɨ adj
(przenośnie, przenośnia) taki, który nie jest charakterystyczny, jest zwykły, przeciętny incolore monotono piatto
nie mający barwy incolore

bezboleśnie ˌbɛzbɔˈlɛɕɲɛ adv
w sposób bezbolesny in modo indolore senza dolore senza fare soffrire

bezbożnica ˌbɛzbɔʒʲˈɲiʦ̑a n
(przestarzałe, przestarzały) dziś (potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) lub (obraźliwie) forma żeńska od bezbożnik atea senzadio

bezbożnik bɛzˈbɔʒʲɲik n
(przestarzałe, przestarzały) dziś (potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) albo (obraźliwie) osoba negująca istnienie Boga ateo senzadio

bezbożność bɛzˈbɔʒnɔɕʨ̑ n
(pejoratywnie, pejoratywny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postawa negująca istnienie Boga indevozione

bezbronny bɛzˈbrɔ̃nːɨ adj
nie mający broni i możliwości obrony, obronienia się disarmato indifeso inerme

bezdech ˈbɛzdɛx n
(medycyna, medyczny) chorobowy lub wywołany celowo zanik oddechu; apnea

bezdeszczowy ˌbɛzdɛʃˈʧ̑ɔvɨ adj
charakteryzujący się brakiem deszczu senza pioggia

bezdzietnie bɛʑˈʥ̑ɛtʲɲɛ adv
w sposób właściwy bezdzietności, osobom bezdzietnym; bez potomstwa senza figlio

bezdzietny bɛʑˈʥ̑ɛtnɨ adj
niemający dzieci, potomstwa senza figlio

bezgorączkowy ˌbɛzɡɔrɔ̃n͇ʧ̑ˈkɔvɨ adj
(medycyna, medyczny) taki, który objawia się bez gorączki apiretico sfebbrato

bezgłowy bɛzˈɡwɔvɨ adj
(książkowy) taki, który nie ma głowy; pozbawiony głowy senza testa

bezhołowie ˌbɛsxɔˈwɔvʲjɛ n
(potocznie, potoczny) brak organizacji, dyscypliny, porządku, spowodowane brakiem kierownictwa (głowy) lub bezmyślnością anarchia caos confusione disordine

bezimienny ˌbɛzʲĩˈmʲjɛ̃nːɨ adj
nie mający imienia czy nazwy innominato anonimo ignoto

bezinteresowny ˌbɛzʲĩntɛrɛˈsɔvnɨ adj
taki, który nie oczekuje korzyści ze swoich szlachetnych działań, czynów, dobrych uczynków disinteressato altruista

bezinwestycyjny ˌbɛzʲĩnvɛstɨˈʦ̑ɨjnɨ adj
odbywający się bez inwestycji, nie wymagający podejmowania inwestycji senza investimento

bezkarny adj
taki, który uchodzi bez kary impunito

bezkofeinowy ˌbɛskɔfɛ<sup>j</sup>ĩˈnɔvɨ adj
niezawierający kofeiny decaffeinato

bezkresny bɛsˈkrɛsnɨ adj
bardzo rozległy; wydający się pozbawionym granic vasto

bezksiężycowy adj
pozbawiony widoku księżyca, światła księżycowego illune

bezkształtny bɛsˈkʃtawtnɨ adj
o niewyraźnym, nieregularnym kszatłcie informe

bezlitosny ˌbɛzlʲiˈtɔsnɨ adj
okrutny; taki, który nie ma litości spietato

bezmocz ˈbɛzmɔʧ̑ n
(medycyna, medyczny) brak wydalania lub wytwarzania moczu; anuria

bezmyślny adj
taki, który nad nicczym się nie zastanawia; (także, też) świadczący o takiej cesze irriflessivo spensierato

beznadzieja ˌbɛznaˈʥ̑ɛ̇ja n
stan desperacji, utraty nadziei, rozpacz disperazione

beznamiętność ˌbɛznãˈmʲjɛ̃ntnɔɕʨ̑ n
cecha tego, kto lub co jest beznamiętne; obojętność, apatia insensibilità indifferenza

beznożny adj
nie posiadający wcale nóg apodo

bezobjawowy adj
(medycyna, medyczny) taki, który nie daje objawów asintomatico

bezokolicznik ˌbɛzɔkɔˈlʲiʧ̑ʲɲik n
(gramatyka) forma czasownika zazwyczaj (zależnie od języka) nieokreślająca czasu, rodzaju, liczby, osoby, trybu, strony ani aspektu; infinito

bezosobowy ˌbɛzɔsɔˈbɔvɨ adj
taki, który nie jest skierowany do żadnej osoby impersonale

bezpaństwowiec n
osoba nie posiadająca obywatelstwa żadnego z państw senzapatria

bezpieczeństwo ˌbɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfɔ n
stan braku zagrożenia, obawy, powodów do strachu; bycie bezpiecznym sicurezza

bezpiecznik bɛsˈpʲjɛʧ̑ʲɲik n
podzespół chroniący przed nieprawidłowym działaniem urządzenia lub sieci (np. elektrycznej, gazowej); fusibile

bezpodstawny ˌbɛspɔtˈstavnɨ adj
nieuzasadniony, niesłuszny, nie mający słusznych podstaw malfondato

bezpowrotnie adv
nieodwołalnie, nieodwracalnie irrevocabilmente

bezpośredni ˌbɛspɔɕˈrɛdʲɲi adj
taki, który nie działa zgodnie z konwencjami lub konwenansami; jest szczery, naturalny naturale
taki, który nie ma pośredników ani ogniw pośrednich; taki, który trafia do kogoś lub czegoś wprost diritto

bezprawie n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czyn bezprawny illegalità

bezprawnie adv
w sposób bezprawny, niezgodnie z prawem illegalmente

bezprawny adj
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niezgodny z przepisami prawa illegale illecito

bezrobocie ˌbɛzrɔˈbɔʨ̑ɛ n
(ekonomia, ekonomiczny) stan, w którym część osób zdolnych do pracy i chcących ją podjąć nie może jej znaleźć; disoccupazione

bezsenność bɛsˈːɛ̃nːɔɕʨ̑ n
(fizjologia, fizjologiczny) niemożność zaśnięcia; insonnia

bezsilny bɛɕˈːilnɨ adj
taki, który nie potrafi z czymś się zmagać impotente

bezsporny adj
taki, który nie budzi wątpliwości incontestabile indisputabile indubitabile

bezsprzeczny adj
taki, który nie budzi sprzeciwu incontestabile

bezstronność n
cecha tego, co jest bezstronne, kto jest bezstronny imparzialità equità

bezstronny bɛsˈːtrɔ̃nːɨ adj
taki, który nie opowiada się po żadnej ze stron (np. konfliktu) neutrale

bezustannie adv
bez przerwy, ciągle, nieprzerwanie continuativamente ininterrottamente

bezustanny adj
taki, który trwa ciągle, bez przerwy incessante

bezwarunkowo adv
koniecznie, bezwzględnie, absolutnie assolutamente

bezwarunkowy ˌbɛzvarũŋˈkɔvɨ adj
nieograniczony warunkami, niezależny od żadnych warunków; całkowity, absolutny, zupełny incondizionato intero pieno

bezwodnik octowy bɛzˈvɔdʲɲik ɔʦ̑ˈtɔvɨ n
(chemia, chemiczny) związek organiczny; bezbarwna ciecz o ostrym zapachu octu; anidride acetica

bezwodny adj
(chemia, chemiczny) niezawierający wody w swej strukturze krystalicznej anidro

bezwstydnie adv
w sposób bezwstydny sfacciatamente

bezwzględnie adv
w sposób całkowity, zupełnie assolutamente

bezwzględność n
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od bezwzględny spietatezza

bezwładność bɛzˈvwadnɔɕʨ̑ n
(fizyka, fizyczny) opór ciała materialnego przy przyspieszaniu inerzia

bezzębny bɛzˈːɛ̃mbnɨ adj
taki, który nie ma zębów; pozbawiony zębów sdentato

bezładny adj
pozbawiony ładu, porządku disordinato

beżowy bɛˈʒɔvɨ adj
mający kolor kawy z mlekiem lub piasku beige

bhutański buˈtãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Bhutan bhutanese

biatlonista n
(sport, sportowy) sportowiec, który uprawia biatlon biathleta

biatlonistka ˌbʲjatlɔ̃ˈɲistka n
(sport, sportowy) kobieta, która uprawia biatlon biathleta

biała flaga ˈbʲjawa ˈflaɡa n
międzynarodowy znak poddania się lub propozycji rokowań; bandiera bianca

biała herbata ˈbʲjawa xɛrˈbata n
herbata powstająca z młodych pączków i pochodząca z chińskich prowincji tè bianco

biała magia ˈbʲjawa ˈmaɟja n
(ezoteryka) magia niewykorzystująca sił zła, mająca na celu uzyskanie dobroczynnego skutku; magia bianca

biała śmierć ˈbʲjawa ˈɕmʲjɛrʲʨ̑ idiom
(eufemistycznie) kokaina morte bianca

białaczka bʲjaˈwaʧ̑ka n
(medycyna, medyczny) nadmierne wytwarzanie białych krwinek; leucemia

białe ciałko krwi ˈbʲjawɛ ˈʨ̑awkɔ ˈkr̥fʲi n
(biologia, biologiczny) bezbarwna komórka jądrzasta, znajdująca się we krwi; globulo bianco

białko ˈbʲjawkɔ n
(biochemia, biochemiczny) wielocząsteczkowy związek organiczny zbudowany z aminokwasów; proteina

białkomocz n
(medycyna, medyczny) obecność białka w moczu; proteinuria

białoruski ˌbʲjawɔˈrusʲci adj
dotyczący Białorusi lub Białorusinów, charakterystyczny dla Białorusi lub Białorusinów bielorusso

białoruski ˌbʲjawɔˈrusʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język wschodniosłowiański używany na Białorusi; bielorusso

biały ˈbʲjawɨ adj
mający bardzo jasną barwę przeciwstawną do czarnego, taką jak czysty śnieg, mleko itp. bianco

biały fosfor ˈbʲjawɨ ˈfɔsfɔr n
(chemia, chemiczny) silnie żrąca, biała, lepka, woskowata substancja o właściwościach wysoce toksycznych; fosforo bianco

biały jak śnieg ˈbʲjawɨ ˈjäc ˈɕɲɛk adj
bardzo jasny, blady, biały bianco come la neve

biały kruk ˈbʲjawɨ ˈkruk n
(przenośnie, przenośnia) bardzo rzadki egzemplarz książki, publikacji lub innej rzeczy araba fenice mosca bianca
(przenośnie, przenośnia) człowiek o nietypowych dla danego społeczeństwa poglądach, sposobie życia, upodobaniach mosca bianca araba fenice

biały ser ˈbʲjawɨ ˈsɛr n
(spożywczy) ser twarogowy, świeży, niedojrzewający ricotta

biały węgiel ˈbʲjawɨ ˈvɛ̃ŋʲɟɛl n
(publikatory) nazwa energii wód płynących, które mogą być wykorzystane do produkcji energii elektrycznej w siłowniach wodnych carbone bianco

bibelocik n
(zdrobniale) od bibelot ninnolo

biblijny bʲiˈblʲijnɨ adj
pochodzący z Biblii, związany z Biblią, charakterystyczny dla Biblii biblico

biblio- ˈbʲiblʲjɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z książką biblio-

bibliobus bʲiˈblʲjɔbus n
autobus z objazdową biblioteką bibliobus

bibliofil bʲiˈblʲjɔfʲil n
miłośnik książek bibliofilo

bibliograf n
(rzadki, rzadko używany) specjalista w dziedzinie bibliografii bibliografo

bibliografia ˌbʲiblʲjɔˈɡrafʲja n
wykaz odrębnych jednostek piśmienniczych, zestawiony z utworzonych według ustalonych zasad opisów bibliograficznych; bibliografia

bibliolatria n
oddawanie zbytniej czci Biblii, kult Biblii bibliolatria

bibliomania n
zamiłowanie albo obsesja posiadania i gromadzenia książek, zwłaszcza rzadkich czy cennych bibliomania

biblioteka ˌbʲiblʲjɔˈtɛka n
instytucja zajmująca się gromadzeniem i wypożyczaniem książek; budynek tej instytucji; biblioteca libreria
(informatyka, informatyczny) zbiór programów, procedur, elementów graficznych itp., które mogą być używane w innych programach; biblioteca libreria
mebel do przechowywania książek biblioteca libreria
zbiór książek należący do kogoś; pomieszczenie z takim zbiorem biblioteca

biblista bʲiˈblʲista n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) znawca Biblii, badacz zajmujący się Biblią biblista

biblistka bʲiˈblʲistka n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) znawczyni Biblii, badaczka zajmująca się Biblią biblista

biblistyka n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) szereg dyscyplin naukowych zajmujących się badaniem Biblii; biblistica

biceps n
(anatomia, anatomiczny) mięsień dwugłowy ramienia; bicipite bicipite brachiale

bicykl ˈbʲiʦ̑ɨkl̥ n
(historia, historyczny, historycznie) dawny rower, zwykle o kołach różnej wielkości; biciclo

bicz bʲiʧ̑ n
kilka splecionych ze sobą rzemieni przymocowanych do drewnianej rękojeści frusta

bidet ˈbʲidɛt n
urządzenie sanitarne służące do higieny intymnej; bidè bidet

bieda ˈbʲjɛda n
stan braku środków do życia povertà

biedaczek n
ze współczuciem: osoba biedna lub nieszczęśliwa poveretto

biedaczka n
ze współczuciem: kobieta biedna lub nieszczęśliwa poveraccia poveretta poverina

biedaczyna n
(potocznie, potoczny) ze współczuciem: osoba biedna lub nieszczęśliwa poverello poveretto

biedaczysko n
ze współczuciem: osoba biedna lub nieszczęśliwa poveretto

biedny ˈbʲjɛdnɨ adj
taki, któremu brakuje środków do życia povero
ze współczuciem o kimś; poszkodowany povero

biedronka bʲjɛˈdrɔ̃nka n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (potocznie, potoczny) biedronka siedmiokropka, Coccinella septempunctata, biedronka (1.1) o czerwonych skrzydłach w siedem czarnych kropek; coccinella
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) chrząszcz z rodziny Coccinellidae, biedronkowatych; coccinella

bieg bʲjɛk n
(motoryzacja) przełożenie w skrzyni biegów marcia
poruszanie się przez krótkie i szybkie podskoki corsa
(sport, sportowy) konkurencja sportowa, w której chodzi o jak najszybsze dobiegnięcie do mety corsa
postępowanie, rozwój zdarzenia lub procesu andamento corso svolgimento
prąd wody, nurt corso

bieganie bʲjɛˈɡãɲɛ n
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa corsa

biegun ˈbʲjɛɡũn n
jeden z dwóch punktów na powierzchni obracającego się ciała niebieskiego, przez które przechodzi jego oś obrotu polo
miejsce z jakiegoś względu najdalsze lub posiadające najbardziej ekstremalne cechy; polo
(fizyka, fizyczny) (zobacz) biegun elektryczny polo
(fizyka, fizyczny) (zobacz) biegun magnetyczny polo

biegunka bʲjɛˈɡũnka n
(medycyna, medyczny) częste wypróżnianie stolcem o rzadkiej konsystencji; diarrea

biennale bʲjɛ̃nˈːalɛ n
(książkowy) wydarzenie artystyczne (wystawa, festiwal) odbywające się co dwa lata lub trwające dwa lata biennale

bierki ˈbʲjɛrʲci n
gra polegająca na podnoszeniu uprzednio rozsypanych patyczków (bierek) tak, aby nie poruszyć innych; mikado sciangai shanghai

bierne palenie ˈbʲjɛrnɛ paˈlɛ̃ɲɛ n
zjawisko polegające na mimowolnym wdychaniu szkodliwych dla zdrowia substancji wydzielących się podczas palenia tytoniu (najczęściej papierosów); fumo passivo

biernik ˈbʲjɛrʲɲik n
(gramatyka) czwarty przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: kogo? co?; accusativo

biernikowy ˌbʲjɛrʲɲiˈkɔvɨ adj
(gramatyka) dotyczący biernika accusativo

bierzmowanie ˌbʲjɛʒmɔˈvãɲɛ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim i Cerkwi prawosławnej sakrament potwierdzenia dojrzałości chrześcijańskiej; cresima confermazione

bierzmować bʲjɛʒˈmɔvaʨ̑ v
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) udzielać sakramentu bierzmowania cresimare confermare

biesiadnik n
(książkowy) uczestnik biesiady commensale

bieżąca woda n
woda doprowadzana od ujęcia do użytkowników w sposób ciągły przez system rur acqua corrente

bigamia bʲiˈɡãmʲja n
pozostawanie w związku małżeńskim z dwiema osobami; bigamia

bigamista n
ten, kto popełnia bigamię tzn. ma dwie żony bigamo

bigoreksja n
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) męska odmiana anoreksji; zaburzenie polegające na obsesyjnej dbałości o masę mięśniową bazujące na przekonaniu, że nie jest się wystarczająco muskularnym/że nie ma się wystarczająco dużych mięśni; obsesja na punkcie umięśnionego ciała bigoressia vigoressia anoressia riversa dismorfia muscolare

bijatyka n
bójka z udziałem większej liczby osób baruffa

bijekcja n
(matematyka, matematyczny) funkcja wzajemnie jednoznaczna; biiezione

bikini bʲiˈcĩɲi n
dwuczęściowy damski kostium plażowy; bikini

bikorn ˈbʲikɔrn n
dwurożny kapelusz; feluca

bilbil n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny bilbili (Pycnonotidae); bulbul

bilet ˈbʲilɛt n
dokument zezwalający na przejazd pociągiem, autobusem, samolotem itp., albo na wstęp do kina lub teatru biglietto ticket

bileter bʲiˈlɛtɛr n
pracownik teatru, kina itp. kontrolujący bilety przy wejściu bigliettaio

bilirubina ˌbʲilʲiruˈbʲĩna n
(biochemia, biochemiczny) barwnik organiczny, końcowy produkt degradacji hemu; bilirubina

bilokacja n
(ezoteryka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jednoczesne przebywanie w dwóch odległych od siebie miejscach; bilocazione

binturong bʲĩnˈturɔ̃ŋk n
(zoologia, zoologiczny) Arctictis binturong ssak leśny południowo-wschodniej Azji; binturong

bio- bʲjɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z życiem, procesami życiowymi bio-

biochemia bʲjɔˈxɛ̃mʲja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka na pograniczu chemii organicznej i biologii zajmująca się substancjami organicznymi o znaczeniu biologicznym; biochimica

biochemiczny adj
(biochemia, biochemiczny) związany z biochemią, rozumiany w zakresie biochemii biochimico

biograf ˈbʲjɔɡraf n
autor biografii; biografo

biografia bʲjɔˈɡrafʲja n
opis życia i działalności jakiejś osoby; biografia

biograficzny ˌbʲjɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
związany z biografią, dotyczący biografii biografico

biolog ˈbʲjɔlɔk n
specjalista w zakresie biologii biologo

biologia bʲjɔˈlɔɟja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka przyrodnicza o życiu, rozwoju i ewolucji osobniczej; biologia

biologicznie adv
w sposób dotyczący biologii, pod względem biologii biologicamente

biologiczny ˌbʲjɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z biologią, dotyczący biologii biologico

biolożka n
(potocznie, potoczny) specjalistka w zakresie biologii biologa

biomedycyna ˌbʲjɔ̃mɛdɨˈʦ̑ɨ̃na n
dziedzina medycyny oparta na zasadach nauk biologicznych; biomedicina

biomedyczny ˌbʲjɔ̃mɛˈdɨʧ̑nɨ adj
związany z biomedycyną, dotyczący biomedycyny biomedico

biopaliwo n
paliwo otrzymywane z biomasy; biocombustibile

biopierwiastek n
pierwiastek wchodzący w skład organizmów żywych, który jest niezbędny do budowy ich ciała oraz do przemiany materii bioelemento

biopsja ˈbʲjɔpsʲja n
(medycyna, medyczny) rodzaj specjalnego zabiegu diagnostycznego, będącego inwazyjną metodą pobrania materiału biologicznego z przypuszczalnie zmienionych chorobowo tkanek, który następnie jest oceniany morfologicznie z użyciem mikroskopu świetlnego; biopsia

biopsyjny adj
(medycyna, medyczny) dotyczący biopsji, związany z biopsją bioptico

bioróżnorodność ˌbʲjɔruʒnɔˈrɔdnɔɕʨ̑ n
zróżnicowanie życia na wszelkich poziomach jego organizacji; biodiversità

biotechnologia ˌbʲjɔtɛxnɔˈlɔɟja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina zajmująca się wykorzystaniem organizmów żywych (drobnoustrojów) do produkcji przemysłowej; biotecnologia

biotop n
(biologia, biologiczny) (ekologia, ekologiczny) charakterystyczne środowisko występowania, siedlisko ekologiczne gatunku biotopo

biotyna bʲjɔˈtɨ̃na n
(biochemia, biochemiczny) witamina B7, organiczny związek chemiczny rozpuszczalny w wodzie, odpowiedzialny za metabolizm tłuszczów i węglowodorów; biotina

birmański bʲirˈmãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Mjanma (Birma), wywodzący się z Mjanmy (Birmy), dotyczący Mjanmańczyków (Birmańczyków) birmano

biseksualizm ˌbʲisɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
(seksuologia, seksuologiczny) odczuwanie popędu płciowego do osobników obu płci; bisessualità

biskajski n
(językoznawstwo, językoznawczy) dialekt języka baskijskiego używany w Bizkai biscaglino

biskup ˈbʲiskup n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kościołach chrześcijańskich duchowny wysokiego szczebla, ze święceniami biskupimi, następca apostołów, najczęściej kieruje diecezją; vescovo episcopo

biskupstwo n
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) administracyjny okręg kościelny pod jurysdykcją biskupa vescovado

bislama bʲisˈlãma n
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z języków urzędowych na Vanuatu; bislama

bit bʲit n
(informatyka, informatyczny) (matematyka, matematyczny) najmniejsza porcja informacji, liczba binarna, mogąca przyjąć wartości 0 lub 1 bit

bita śmietana ˈbʲita ɕmʲjɛˈtãna n
(kulinaria) śmietana o wysokiej zawartości tłuszczu napowietrzona poprzez ubijanie, będąca dodatkiem do deserów, dekoracją napojów lub samodzielnym deserem; panna montata lattemiele

bitwa ˈbʲitfa n
(wojskowość, wojskowy) bezpośrednie starcie zbrojne wojsk skonfliktowanych stron; battaglia
(przenośnie, przenośnia) każda inna potyczka, również dla zabawy battaglia

bityński adj
związany z Bitynią, dotyczący Bitynii, pochodzący z Bitynii bitino

biuletyn n
(drukarstwo, drukarski) małonakładowe wydawnictwo różnych instytucji, ugrupowań czy organizacji; bollettino

biurko ˈbʲjurkɔ n
mebel, który służy do wygodnego pisania i czytania scrivania

biuro podróży ˈbʲjurɔ pɔdˈruʒɨ n
instytucja organizująca wycieczki i pośrednicząca w sprzedaży biletów lotniczych, autobusowych itd. agenzia turistica

biustonosz bʲjuˈstɔ̃nɔʃ n
(krawiectwo) część garderoby podtrzymująca kobiece piersi; reggiseno reggipetto

bizantyjski ˌbʲizãnˈtɨjsʲci adj
(historia, historyczny, historycznie) od Bizancjum bizantino

bizmut ˈbʲizmut n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bi i liczbie atomowej 83; bismuto

biznes ˈbʲiznɛs n
interes, przedsięwzięcie przynoszące zysk affare

biznesmen bʲizˈnɛsmɛ̃n n
osoba prowadząca własną firmę uomo d'affari

bizon ˈbʲizɔ̃n n
(zoologia, zoologiczny) największy stadny ssak Ameryki Północnej, zamieszkujący prerie i lasy; bisonte americano

bić się w piersi ˈbʲiʨ̑‿ɕɛ ˈf‿pʲjɛrʲɕi v
bardzo czegoś żałować, przyznawać się do popełnionej winy battersi il petto

biżuteria ˌbʲiʒuˈtɛrʲja n
przedmioty wyrabiane z metali szlachetnych i kamieni szlachetnych (lub ich imitacji) służące do ozdoby stroju, ciała; gioiello

blady ˈbladɨ adj
o barwie skóry ludzkiej pozbawiony rumieńca, opalenizny, mający jasną karnację pallido

blagier ˈblaɟɛr n
(potocznie, potoczny) kłamca, krętacz bugiardo mentitore

blasfemia blasˈfɛ̃mʲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przestarzałe, przestarzały) bluźnierstwo blasfemia

blazonowanie ˌblazɔ̃nɔˈvãɲɛ n
opis herbu wykonany zgodnie z zasadami heraldyki blasonatura

bliski ˈblʲisʲci adj
bezpośrednio spokrewniony intimo vicino
taki, który jest w niewielkiej odległości vicino circostante
taki, który jest w niewielkiej odległości czasowej; który ma niedługo nastąpić imminente vicino
taki, który prawie osiągnął jakiś stan vicino
zbliżony do czegoś, podobny vicino

blisko ˈblʲiskɔ adv
w niewielkiej odległości vicino

bliskość ˈblʲiskɔɕʨ̑ n
niewielkie oddalenie w przestrzeni, mały dystans między danymi obiektami vicinanza

blizna ˈblʲizna n
(medycyna, medyczny) ślad po ranie; cicatrice

bliźni n
(biblijny) każdy człowiek prossimo

bliźnięta syjamskie blʲiʑˈɲɛ̃nta sɨˈjãmsʲcɛ n
(medycyna, medyczny) bliźnięta jednojajowe z wadą rozwojową polegającą na złączeniu ich ciał; gamelli siamesi

blog blɔk n
(informatyka, informatyczny) dziennik (pamiętnik) dostępny w Internecie; blog diario in rete

blogować v
(informatyka, informatyczny) prowadzić blog bloggare

blok blɔk n
duża, foremna bryła względnie twardego materiału, np. kamienia, betonu, lodu, chałwy blocco
rodzaj budynku wielopiętrowego; (zobacz) blok mieszkalny condominio fabbricato

blok mieszkalny ˈblɔk mʲjɛˈʃkalnɨ n
budynek mieszkalny, często wielopiętrowy i wieloklatkowy; casamento

blondyn ˈblɔ̃ndɨ̃n n
mężczyzna mający włosy koloru blond biondo

blondynka blɔ̃nˈdɨ̃nka n
kobieta o jasnym (blond) kolorze włosów na głowie bionda

bluszcz bluʃʧ̑ n
(botanika, botaniczny) roślina pnąca, którą można zobaczyć najczęściej na murach lub drzewach, której liście pozostają zielone w zimie; edera

bluza ˈbluza n
(krawiectwo) jednoczęściowe ubranie na tułów; blusa

bluźnierstwo bluʑˈɲɛrstfɔ n
słowa uwłaczające czemuś, co jest uważane za święte bestemmia

boa ˈbɔa n
(herpetologia, herpetologiczny) wąż z rodziny dusicieli; boa
(potocznie, potoczny) długi szal boa

bobas ˈbɔbas n
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) małe dziecko bebè bimba bimbo

bobasek n
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) małe dziecko bebè bimba bimbo

bobowate n
(botanika, botaniczny) Fabaceae Lindl., rodzina roślin należąca do rzędu bobowców; fabacee leguminose

bobsleista ˌbɔpslɛˈ<sup>j</sup>ista n
(sport, sportowy) zawodnik, który jeździ na bobslejach bobbista

bobsleistka ˌbɔpslɛˈ<sup>j</sup>istka n
forma żeńska od: bobsleista bobbista

bobslej ˈbɔpslɛj n
sanki sportowe wyposażone w kierownicę i hamulec; bob guidoslitta

bobsleje bɔpsˈlɛjɛ n
(sport, sportowy) zimowa dyscyplina sportowa polegająca na zjeżdżaniu bobslejami po sztucznym torze lodowym; bob guidoslitta

bocian ˈbɔʨ̑ãn n
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak brodzący z rodziny bocianów; cicogna
narzędzie tortur krępujące szyję, ręce i stopy; cicogna

bocian biały ˈbɔʨ̑ãn ˈbʲjawɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia ciconia, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych występujący m.in. w Polsce; cicogna bianca cicogna europea

bocian czarny ˈbɔʨ̑ãn ˈʧ̑arnɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia nigra, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych występujący również w Polsce; cicogna nera

bodhićitta n
(filozofia, filozoficzny) w buddyzmie aspiracja osiągnięcia oświecenia dla dobra wszystkich istot czujących, pragnienie uwolnienia wszystkich istot od cierpienia; bodhicitta

bodziec ˈbɔʥ̑ɛʦ̑ n
(medycyna, medyczny) czynnik wywołujący pobudzenie receptorów, pochodzący ze środowiska zewnętrznego lub ze środowiska wewnętrznego; stimolo

bogato adv
obfitując w coś abbondantemente
w sposób świadczący o bogactwie riccamente

bogaty bɔˈɡatɨ adj
posiadający duży majątek lub osiągający wysokie dochody ricco
taki, który obfituje w coś ricco
dający dużą możliwość wyboru ricco

bogini bɔˈɟĩɲi n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóstwo rodzaju żeńskiego dea

bohater dnia bɔˈxatɛr ˈdʲɲa n
osoba, na której na krótko koncentruje się uwaga otoczenia eroe del giorno

bohaterski ˌbɔxaˈtɛrsʲci adj
postępujący jak bohater eroico
związany z bohaterstwem, właściwy bohaterowi eroico

bohr bɔxr̥ n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bh i liczbie atomowej 107; bohrio

bojkot ˈbɔjkɔt n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) zerwanie kontaktów (handlowych, ekonomicznych, stosunków dyplomatycznych, towarzyskich, zawodowych) w celu wywarcia nacisku; boicottaggio

bojkotować v
zrywać stosunki z państwem, instytucją, organizacją lub osobą w celu wywarcia nacisku lub wyrażenia protestu boicottare

boks bɔks n
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa polegająca na biciu przeciwnika pięściami; pugilato

bolesny bɔˈlɛsnɨ adj
taki, który sprawia ból fizyczny doloroso dolente dolorifico
taki, który sprawia przykrość, żal, ból psychiczny sgradito spiacevole

boleć ˈbɔlɛʨ̑ v
(medycyna, medyczny) być źródłem bólu dolere far male aver male

boleść n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) żal, wielkie zmartwienie dolore

boliwijski ˌbɔlʲiˈvʲijsʲci adj
odnoszący się do Boliwii boliviano

bolończyk bɔˈlɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
mieszkaniec Bolonii bolognese

boloński bɔˈlɔ̃j̃sʲci adj
wywodzący się z Bolonii, charakterystyczny dla Bolonii bolognese felsineo

bom bɔ̃m n
poziome drzewce na żaglowcu; boma

bomba ˈbɔ̃mba n
(wojskowość, wojskowy) ładunek wypełniony materiałem wybuchowym zrzucany z samolotu lub okrętu, zwykle z mechanicznym zapalnikiem; bomba
(wojskowość, wojskowy) (kryminologia, kryminologiczny) terrorystyczny ładunek wybuchowy w publicznym miejscu bomba

bomba atomowa n
bomba czerpiąca swoją energię z reakcji rozszczepienia ciężkich jąder atomowych ((na przykład) uranu lub plutonu) na lżejsze pod wpływem bombardowania neutronami bomba atomica

bomba lotnicza ˈbɔ̃mba lɔtʲˈɲiʧ̑a n
(wojskowość, wojskowy) pocisk zrzucany ze statku powietrznego przeznaczony do niszczenia celów położonych na powierzchni ziemi; bomba aerea

bombarda bɔ̃mˈbarda n
używane w XIV i XV wieku prymitywne działo o dużym kalibrze i krótkiej lufie miotające kamienne lub rzadziej żelazne kule na odległość kilkuset metrów bombarda

bombardować ˌbɔ̃mbarˈdɔvaʨ̑ v
(wojskowość, wojskowy) zrzucać bomby lub ostrzeliwać pociskami artyleryjskimi bombardare

bombonierka ˌbɔ̃mbɔ̃ˈɲɛrka n
ozdobne pudełko z czekoladkami lub cukierkami w środku; bomboniera

bonapartyzm n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchistyczna ideologia inspirowana dokonaniami Napoleona I; (także, też) frakcja polityczna dążąca do wskrzeszenia we Francji cesarstwa pod rządami rodziny Napoleona Bonaparte; bonapartismo

bonawenturianizm n
(teologia, teologiczny) (historia, historyczny, historycznie) doktryna teologiczna Bonawentury z Bagnoregio bonaventurianesimo

bonawenturiański adj
związany z Bonawenturą z Bagnoregio lub bonawenturianizmem bonaventuriano

bonito bɔ̃ˈɲitɔ n
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba z rodziny makrelowatych o srebrzystym brzuchu i błękitnej linii wzdłuż boku ciała tonnetto striato

bonsai n
(ogrodnictwo, ogrodniczy) japońska sztuka uprawy ozdobnych drzew, polegający na ich skarlaniu i odpowiednim formowaniu; bonsai

bor bɔr n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu B i liczbie atomowej 5; boro

bordo ˈbɔrdɔ n
ciemnoczerwony, ciemnowiśniowy kolor bordò

bordoski adj
związany z Bordeaux, dotyczący Bordeaux bordolese

bordowy bɔrˈdɔvɨ adj
mający kolor ciemnoczerwony, ciemnowiśniowy, taki jak kolor czerwonego wina bordo bordò

boromeuszka n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica należąca do jednego ze zgromadzeń Kongregacji Sióstr Miłosierdzia św. Karola Boromeusza; borromea borromeiana

borowik bɔˈrɔvʲik n
(biologia, biologiczny) Boletus L., rodzaj grzybów jadalnych, rurkowatych, z rodziny borowikowatych; porcino

borowik szlachetny bɔˈrɔvʲik ʃlaˈxɛtnɨ n
(mikologia, mikologiczny) Boletus edulis, gatunek grzyba jadalny z rodziny borowikowatych; porcino boletus edulis

borowina ˌbɔrɔˈvʲĩna n
(medycyna, medyczny) stosowany w lecznictwie torf; fango

borsuk ˈbɔrsuk n
(zoologia, zoologiczny) ssak drapieżny z rodziny kunowatych; tasso

bosak ˈbɔsak n
(technologia, technika, techniczny) zaostrzony, długi drąg z hakiem używany w pożarnictwie i żeglarstwie, również jako prymitywna broń drzewcowa; gaffa

botaniczny ˌbɔtãˈɲiʧ̑nɨ adj
związany z botaniką, dotyczący botaniki botanico

botanik bɔˈtãɲik n
specjalista w zakresie botaniki botanico

botanika bɔˈtãɲika n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) dział biologii, nauka o roślinach; botanica

botswański bɔtsˈfãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Botswana botswano

botulizm bɔˈtulʲism̥ n
(medycyna, medyczny) zatrucie wywołane przez egzotoksynę wytwarzaną przez botulinę; botulismo

boysband n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) grupa wokalna młodych mężczyzn lub nastolatków, uprawiająca muzykę pop; boy band

bośniacki bɔɕˈɲaʦ̑ʲci adj
związany z Bośnią lub Bośniakami bosniaco

bośniacki bɔɕˈɲaʦ̑ʲci n
jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w BiH; bosniaco

bożonarodzeniowy ˌbɔʒɔ̃narɔʣ̑ɛ̃ˈɲɔvɨ adj
związany z Bożym Narodzeniem natalizio

boży ˈbɔʒɨ adj
związany z Bogiem divino

brachylogia ˌbraxɨˈlɔɟja n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura retoryczna polegająca na zwięzłym wypowiadaniu się, stosowaniu elips oraz krótkich zdań; brachilogia

braciszek braˈʨ̑iʃɛk n
(potocznie, potoczny) poufale o bracie zakonnym fraticello fratino

bradykardia ˌbradɨˈkardʲja n
(medycyna, medyczny) stan, kiedy częstość akcji serca wynosi poniżej pięćdziesięciu razy na minutę; bradicardia

brak miesiączki ˈbrak mʲjɛ̇ˈɕɔ̃n͇ʧ̑ʲci n
(medycyna, medyczny) objaw chorobowy polegający na zaniku miesiączki z powodów innych niż fizjologiczne; amenorrea

brakować braˈkɔvaʨ̑ v
być w zbyt małej ilości lub liczbie, nie wystarczać mancare

brama ˈbrãma n
(architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) element fortyfikacji, służący do obrony; porta
(architektura, architektoniczny) budowla wznoszona na cześć zwycięskiego wodza dla triumfalnego wjazdu wojsk porta
(architektura, architektoniczny) ruchome zamknięcie wejścia bądź wjazdu cancello portone

bramkarz ˈbrãmkaʃ n
(sport, sportowy) sportowiec, którego głównym zadaniem podczas gry jest obrona bramki przed strzałem; portiere

bransoleta n
metalowy pasek od zegarka braccialetto
ozdoba, biżuteria noszona na ramieniu braccialetto

bransoletka ˌbrãw̃sɔˈlɛtka n
ozdoba w formie opaski, noszona na nadgarstku lub (rzadziej) na nodze; braccialetto

brat brat n
potomek płci męskiej (w stosunku do rodzeństwa); syn tego samego ojca; syn tej samej matki; fratello
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik, mnich fratello

brat mniejszy n
członek Zakonu Braci Mniejszych frate minore

braterski braˈtɛrsʲci adj
odnoszący się do brata, braci fraterno fratellevole

braterstwo braˈtɛrstfɔ n
braterskie uczucia, jak m.in. zaufanie, szczerość, solidarność, poświęcenie fraternità fratellanza
pokrewieństwo między synami jednych rodziców fratellanza fraternità

bratnia dusza ˈbratʲɲa ˈduʃa idiom
osoba bliska pod jakimś względem anima gemella

brazylianit ˌbrazɨˈlʲjä̃ɲit n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał pegmatytowy; brasilianite

brazylijski ˌbrazɨˈlʲijsʲci adj
odnoszący się do państwa Brazylia brasiliano

brać braʨ̑ v
chwytać coś ręką, unieść coś, posiąść coś prendere

brać udział ˈbraʨ̑ ˈuʥ̑aw v
uczestniczyć partecipare

brelok n
ozdoba spinająca klucze w jeden pęk portachiavi

brew brɛf n
(anatomia, anatomiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) pasmo krótkich włosów nad oczodołem sopracciglio

brewiarz n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga z tekstami do odmawiania Liturgii godzin; breviario

broda ˈbrɔda n
(anatomia, anatomiczny) przednia część żuchwy człowieka mento
zarost na brodzie (1.1) barba pelo

broda mędrcem nie czyni ˈbrɔda ˈmɛ̃ntr̥ʦ̑ɛ̃mʲ ɲɛ‿ˈʧ̑ɨ̃ɲi proverb
pozory mylą, pewne rzeczy widziane u ludzi z zewnątrz potrafią być złudne la barba non fa il filosofo

brodaty brɔˈdatɨ adj
mający zarost na dolnej części twarzy barbuto

brodawka n
(medycyna, medyczny) większa, chorobowa wypukłość na skórze verruca

brodawka sutkowa brɔˈdafka sutˈkɔva n
(anatomia, anatomiczny) brodawka kończąca sutek; capezzolo

brokat ˈbrɔkat n
(włókiennictwo) (krawiectwo) jedwabna tkanina z wypukłym, wzorem, przetykana złotą lub srebrną nicią; broccato
połyskliwe drobinki używane m.in. do zdobienia przedmiotów oraz do produkcji kosmetyków upiększających; glitter

brokuł ˈbrɔkuw n
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. italica L., odmiana kapusty warzywnej o charakterystyczny zielonym kwiatostanie; broccolo

brom brɔ̃m n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Br i liczbie atomowej 35; bromo

bromoform n
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, bromowa pochodna metanu, bezbarwna ciecz o nieprzyjemnym zapachu; bromoformio

bromowy adj
(chemia, chemiczny) dotyczący bromu, zawierający brom bromico

brona ˈbrɔ̃na n
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) żelazna krata spuszczana z góry w bramach zamkowych; saracinesca
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie w postaci żelaznej kraty z kolcami, używane do spulchniania i wyrównywania zaoranej ziemi oraz przykrywania ziarna po siewie; erpice

bronchotomia n
(medycyna, medyczny) zabieg operacyjny polegający na przecięciu tchawicy w jej części szyjnej broncotomia

bronić ˈbrɔ̃ɲiʨ̑ v
odpierać atak difendere
stawać w obronie kogoś lub czegoś; wstawiać się za kimś; czymś, być czyimś obrońcą proteggere
chronić siebie przed atakiem, odpierać atak na siebie difendere

broszura brɔˈʃura n
cienka książka, nieoprawiona lub w miękkiej oprawie; opuscolo fascicolo

browar ˈbrɔvar n
zakład, w którym warzy się (produkuje) piwo; birrificio

broń brɔ̃ɲ n
(wojskowość, wojskowy) narzędzie walki, służące do obrony lub ataku na wroga; arma

broń biała ˈbrɔ̃ɲ ˈbʲjawa n
broń służąca do walki wręcz; arma bianca

broń biologiczna ˈbrɔ̃ɲ ˌbʲjɔlɔˈɟiʧ̑na n
(wojskowość, wojskowy) rodzaj broni masowego rażenia, w której ładunkiem bojowym są patogenne mikroorganizmy lub wirusy; arma biologica

broń palna ˈbrɔ̃ɲ ˈpalna n
broń miotająca pociski energią gazów powstałych ze spalania ładunku miotającego; arma da fuoco

brud brut n
każde zanieczyszczenie osiadłe na czymś sporcizia sudicio sudiciume

brudny ˈbrudnɨ adj
(potocznie, potoczny) naganny, niezgodny z normami etycznymi sporco lurido
mający na swojej powierzchni zanieczyszczenia, brud sporco lurido sudicio lordo sordido

brudzić v
czynić brudnym, pokrywać brudem sporcare

brukarz n
rzemieślnik, robotnik, który zajmuje się układaniem bruku selciaio selciatore

brukselka bruˈksɛlka n
(spożywczy) (kulinaria) odmiana kapusty warzywnej; cavolo di Bruxelles cavolino di Bruxelles

brunatny brũˈnatnɨ adj
mający kolor ciemnobrązowy bruno
(przenośnie, przenośnia) (zobacz) [[hitlerowski, faszystowski]] bruno

brunch n
(kulinaria) posiłek będący połączeniem śniadania i obiadu, jadany późnym rankiem lub wczesnym przedpołudniem, pierwotnie w niedzielę; brunch

brunet ˈbrũnɛt n
człowiek o włosach czarnego koloru bruno

brydż brɨʧ̑ n
(termin karciany) gra rozgrywana jedną talią kart przez cztery osoby, tworzące dwie pary; bridge

brygantyna ˌbrɨɡãnˈtɨ̃na n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek żaglowy z dwoma masztami: przednim z ożaglowaniem rejowym, a tylnym gaflowym; brigantino

brylantyna n
środek kosmetyczny do nabłyszczania włosów brillantina

bryła platońska ˈbrɨwa plaˈtɔ̃j̃ska n
(matematyka, matematyczny) wielościan foremny; solido platonico

brzask bʒask n
światło na niebie przed wschodem słońca alba
(przestarzałe, przestarzały) blask rzucany przez określone źródło światła alba

brzdąc n
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) (potocznie, potoczny) małe dziecko bebè bimba bimbo

brzeg bʒɛk n
krańcowa linia czegoś orlo

brzemienny bʒɛ̃ˈmʲjɛ̃nːɨ adj
(tylko (rodzaj żeński)) (dawniej, dawny) (książkowy) o kobiecie: ciężarna gravido incinta

brzmienie ˈbʒmʲjɛ̇̃ɲɛ n
zespół cech dźwiękowych danego instrumentu, sprzętu lub głosu suono

brzoskwinia bʒɔsˈkfʲĩɲa n
owoc z rodziny różowatych; pesca pesco

brzoza ˈbʒɔza n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Betula L., rodzaj drzew i krzewów z rodziny brzozowatych; betulla

brzuch bʒux n
(anatomia, anatomiczny) dolna część tułowia; pancia addome ventre

brzuchomówca ˌbʒuxɔ̃ˈmufʦ̑a n
(książkowy) osoba potrafiąca mówić bez poruszania ustami, przez co wydaje się, że głos pochodzi od innej osoby lub przedmiotu ventriloquo

brzuchomówczyni ˌbʒuxɔ̃mufˈʧ̑ɨ̃ɲi n
(książkowy) forma żeńska od: brzuchomówca ventriloqua

brzuchomówstwo ˌbʒuxɔ̃ˈmufstfɔ n
(książkowy) zdolność mówienia bez poruszania ustami, przez co wydaje się, że głos pochodzi od innej osoby lub przedmiotu; ventriloquio ventriloquia ventriloquismo

brzydki ˈbʒɨtʲci adj
moralnie naganny, niezgodny z przyjętymi normami cattivo
subiektywnie pozbawiony piękna, wartości estetycznych brutto

brzydki jak grzech śmiertelny ˈbʒɨtʲci ˈjaɡ ˈːʒɛç ɕmʲjɛrˈtɛlnɨ adj
(przestarzałe, przestarzały) bardzo brzydki brutto come il peccato

brzydota bʒɨˈdɔta n
nieatrakcyjność, zazwyczaj fizyczna bruttezza brutto

brzytwa ˈbʒɨtfa n
ostry nóż do usuwania zarostu; rasoio

brzęczenie bʒɛ̃n͇ˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
powtarzające się brzęki; chaotyczny zbiór różnych dźwięków sonata

bród brut n
płytkie miejsce w wodzie, zwłaszcza w rzece, umożliwiające przeprawienie się na drugi brzeg guado

brązowy brɔ̃w̃ˈzɔvɨ adj
mający kolor brązu; marrone bruno
wykonany z brązu, zrobiony z brązu di bronzo

brązowy medal brɔ̃w̃ˈzɔvɨ ˈmɛdal n
medal przyznawany za trzecie miejsce w zawodach sportowych, w konkursach, na wystawach itp. medaglia di bronzo

bucik ˈbuʨ̑ik n
(zdrobniale) od but scarpetta
mały but scarpetta

budapeszteński ˌbudapɛˈʃtɛ̃j̃sʲci adj
odnoszący się do Budapesztu (stolicy Węgier) budapestiano

buddyjski budˈːɨjsʲci adj
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z buddyzmem buddistico buddista

buddysta budˈːɨsta n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca buddyzmu buddista

buddystka budˈːɨstka n
kobieta, która wyznaje buddyzm buddista

buddyzm ˈbudːɨsm̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system filozoficzno-etyczny, którego założycielem był Siddhārtha Gautama; buddismo buddhismo

budka telefoniczna ˈbutka ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲiʧ̑na n
(telekomunikacja) niewielka, lekka budowla z aparatem telefonicznym, ustawiona w miejscu publicznym; cabina telefonica

budowa ciała buˈdɔva ˈʨ̑awa n
sylwetka, wygląd i właściwości zewnętrzne ciała corporatura

budować zamki na lodzie buˈdɔvaʥ̑ ˈzãmʲci na‿ˈlɔʥ̑ɛ v
(przenośnie, przenośnia) opierać się na kruchych, niepewnych podstawach; snuć plany, projekty, które nie mają szans na urzeczywistnienie się; marzyć fare castelli in aria

budowla buˈdɔvla n
coś, co zostało zbudowane, skonstruowane costruzione

budowniczy ˌbudɔvʲˈɲiʧ̑ɨ n
osoba, która zajmuje się budowaniem, wznoszeniem budynków, budowli, infrastruktury edificatore

budynek buˈdɨ̃nɛk n
budowla naziemna o funkcji mieszkalnej lub użytkowej edificio

budyń ˈbudɨ̃ɲ n
(kulinaria) (spożywczy) kisiel mleczny, deser sporządzany z mąki ziemniaczanej, cukru, mleka i innych dodatków; budino

budzik ˈbuʥ̑ik n
zegar, który dzwonkiem lub innym sygnałem dźwiękowym wskazuje nadejście określonej godziny, pory sveglia

buk buk n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z rodziny bukowatych; faggio

bukiet ˈbucɛt n
wiązanka, pęk kwiatów; mazzo

bukolika n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) niewielki utwór liryczno-epiczny nawiązujący do życia pasterzy; bucolica

bukszpan ˈbukʃpãn n
(botanika, botaniczny) głównie żywopłotowy krzew ozdobny o drobnych, odpornych na zimę liściach; bosso

bukszpryt ˈbukʃprɨt n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) niemal poziomy maszt wystający na dziobie żaglowca; bompresso

bula ˈbula n
(sport, sportowy) kula do petanki; boccia

buldog francuski ˈbuldɔk frãnˈʦ̑usʲci n
(kynologia, kynologiczny) rasa małego psa z grupy psów do towarzystwa; bouledogue francese

buldożer n
(budownictwo) (maszynoznawstwo) pojazd z lemieszem, używany do równania terenu oraz niszczenia budynków; bulldozer

bulgur n
(spożywczy) produkt spożywczy produkowany z pszenicy, rodzaj kaszy stosowanej w kuchni tureckiej i bliskowschodniej; bulgur

bulimia buˈlʲĩmʲja n
(medycyna, medyczny) zaburzenie odżywiania objawiające się chorobliwym uczuciem głodu; bulimia

bulterier bulˈtɛrʲjɛr n
(kynologia, kynologiczny) rasa mocno zbudowanych i umięśnionych psów z grupy terierów; bull terrier

bumerang n
płaski, zakrzywiony przedmiot przeznaczony do rzucania, czerpiący siłę nośną z ruchu obrotowego wokół osi prostopadłej do kierunku rzutu, dawniej używany jako broń, dziś już tylko sportowo; boomerang bumerang

burak ˈburak n
(botanika, botaniczny) Beta L., rodzaj roślin z rodziny komosowatych; barbabietola bieta

burak cukrowy ˈburak ʦ̑uˈkrɔvɨ n
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) odmiana buraka zwyczajnego, z której otrzymuje się cukier; barbabietola da zucchero

burkiński burʲˈcĩj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Burkina Faso burkinabé

burmistrz ˈburmʲisṭʃ n
(administracja) urzędnik na czele samorządu gminy miejskiej lub miejsko-wiejskiej; sindaco

bursztyn ˈburʃtɨ̃n n
(mineralogia, mineralogiczny) kamień półszlachetny, kopalna żywica drzew; ambra

burundyjski ˌburũnˈdɨjsʲci adj
odnoszący się do państwa Burundi burundese

burza ˈbuʒa n
(meteorologia, meteorologiczny) intensywne opady deszczu lub deszczu i gradu, któremu towarzyszą wyładowania elektryczne w atmosferze (błyskawice i grzmoty); temporale tempesta bufera burrasca

burza piaskowa n
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko atmosferyczne polegające na gwałtownym unoszeniu przez silny wiatr olbrzymich ilości piasku; tempesta di sabbia

burza w szklance wody ˈbuʒa ˈf‿ʃklãnʦ̑ɛ ˈvɔdɨ n
zamęt wywołany z błahych powodów tempesta in un bicchiere d’acqua

burzanka n
(przestarzałe, przestarzały) (botanika, botaniczny) arbuz kolokwinta, (łacina) Citrullus colocynthis coloquintide

busola buˈsɔla n
kompas służący do wskazywania stron świata bussola

but but n
część ubrania, noszona na stopie, chroniąca stopy; scarpa calzatura

butelka buˈtɛlka n
szklany, plastikowy, ceramiczny lub metalowy pojemnik na wodę i inne płyny w kształcie walca o zwężającym się jednym z końców bottiglia

buzuki buˈzuci n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) grecki instrument strunowy szarpany bouzouki

bułgarski buwˈɡarsʲci adj
związany z Bułgarią lub Bułgarami bulgaro

bułgarski buwˈɡarsʲci n
język urzędowy Bułgarii; bulgaro

bułka ˈbuw.ka n
wypiek o niewielkich rozmiarach; panino filone pagnotta

bydło ˈbɨdwɔ n
(przenośnie, przenośnia) (obraźliwie) określenie ludzi zachowujących się w sposób przywodzący na myśl zachowanie stada bydła (1.1) gentaglia
(rolnictwo, rolniczy) Szablon:zoot ogólne określenie zwierząt hodowlanych wywodzących się od tura lub innych dzikich przedstawicieli rodziny krętorogich; bestiame

byk bɨk n
(zoologia, zoologiczny) dorosły, niesterylizowany samiec bydła hodowlanego, także: bizona, żubra, jelenia itp. toro

być bɨʨ̑ v
istnieć; trwać essere stare
znajdować się w jakimś miejscu essere stare

być bardziej papieskim niż papież idiom
wykazywać większą gorliwość w jakiejś sprawie, jakimś działaniu, niż jest to wymagane czy potrzebne essere più papalino del papa

być gotowym na każde czyjeś skinienie ˈbɨʥ̑ ɡɔˈtɔvɨ̃m na‿ˈkaʒdɛ ˈʧ̑ɨjɛ̇ɕ sʲcĩˈɲɛ̇̃ɲɛ v
być zawsze zdecydowanym na spełnienie czyjejś woli, prośby, polecenia essere pronto ad ogni cenno

być jedną nogą na tamtym świecie ˈbɨʨ̑ ˈjɛdnɔ̃w̃ ˈnɔɡɔ̃w̃ na‿ˈtãmtɨ̃mʲ ˈɕfʲjɛ̇ʨ̑ɛ v
być bardzo chorym, być umierającym essere più di là che di qua

być może
…nadająca wypowiedzi charakter przypuszczenia può darsi magari

być na noże ˈbɨʨ̑ na‿ˈnɔʒɛ v
być z kimś w skrajnie wrogich stosunkach; mieć bardzo złe relacje z kimś; walczyć z kimś essere ai ferri corti

być na wojennej stopie ˈbɨʨ̑ ˌna‿vɔˈjɛ̃nːɛj ˈstɔpʲjɛ v
mieć z kimś złe relacje; ścierać się, kłócić się z kimś essere sul piede di guerra

być przy zdrowych zmysłach ˈbɨʨ̑ pʃɨ‿ˈzdrɔvɨγ ˈzmɨswax v
być zdrowym psychicznie, zachowywać równowagę, postępować zgodnie ze zdrowym rozsądkiem essere sano di mente

być samemu jak palec ˈbɨʨ̑ sãˈmɛ̃mu ˈjak ˈpalɛʦ̑ v
być zupełnie samotnym, nie mieć nikogo bliskiego essere solo come un cane

być skończonym ˈbɨʨ̑ skɔ̃j̃n͇ˈʧ̑ɔ̃nɨ̃m v
nie mieć szans w jakiejś sytuacji; przegrać coś, stracić jakąś okazję, możliwość essere fritto

być w Rzymie i nie widzieć papieża ˈbɨʥ̑ ˈv‿ʒɨ̃mʲjɛ ˌi‿ɲɛ‿ˈvʲiʥ̑ɛ̇ʨ̑ paˈpʲjɛʒa proverb
nie zwiedzić czegoś najważniejszego w jakimś kraju lub miejscowości andare a Roma e non vedere il papa

być w dobrych rękach ˈbɨʥ̑ ˈv‿dɔbrɨx ˈrɛ̃ŋkax v
mieć dobrą opiekę, wsparcie; być całkowicie bezpiecznym pod czyjąś opieką essere in buone mani

być w dołku ˈbɨʥ̑ ˈv‿dɔwku v
być w złym nastoju, być w trudnej sytuacji essere giù di morale

być w siódmym niebie ˈbɨʨ̑ ˈfʲ‿ɕudmɨ̃mʲ ˈɲɛbʲjɛ idiom
być z czegoś bardzo zadowolonym, uradowanym essere al settimo cielo

być w swoim żywiole ˈbɨʨ̑ ˈf‿sfɔ<sup>j</sup>ĩm ʒɨˈvʲjɔlɛ v
znajdować się w doskonałym dla siebie środowisku, czuć się świetnie w jakiejś sytuacji essere nel proprio elemento

bób bup n
(botanika, botaniczny) Vicia faba, roślina o mięsistych strąkach i jadalnych nasionach; fava
(botanika, botaniczny) (kulinaria) nasiona tej rośliny (1.1) wykorzystywane w sztuce kulinarnej fava

bóbr bupr̥ n
(zoologia, zoologiczny) ziemnowodny gryzoń z rodziny Castoridae, o charakterystycznym ogonie; castoro

bóg buk bɔˈgɔvʲɛ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń politeistycznych: istota potężniejsza od człowieka, mająca wpływ na jego los, zwykle także pogodę, zjawiska wywoływane przez Ziemię (wulkany, trzęsienia ziemi itp.); dio

ból bul n
(medycyna, medyczny) przykre, nieprzyjemne wrażenie fizyczne; dolore
przykre, nieprzyjemne wrażenie psychiczne dolore

bączek ˈbɔ̃n͇ʧ̑ɛk n
(ornitologia, ornitologiczny) Ixobrychus, ptak brodzący z rodziny czaplowatych;

bąk bɔ̃ŋk n
(ornitologia, ornitologiczny) Botaurus, duży ptak wodny wydający buczenie;

błagalny adj
wyrażający pokorną prośbę implorante supplice supplichevole

błagać ˈbwaɡaʨ̑ v
żarliwie, usilnie prosić implorare supplicare

błogosławieństwo ˌbwɔɡɔswaˈvʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
(podniośle) życzenie pomyślności, przychylności losu benedizione
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd, gest powierzenia kogoś, czegoś boskiej opiece benedizione
sprzyjanie, przychylność, pomyślność benedizione

błogosławiony n
(kościelny) ktoś zmarły uznany przez kościół lub społeczność za godnego kultu; beato

błogość n
przyjemny stan zadowolenia, spokoju beatitudine

błona bębenkowa ˈbwɔ̃na ˌbɛ̃mbɛ̃ŋˈkɔva n
(anatomia, anatomiczny) błona oddzielająca przewód słuchowy zewnętrzny od ucha środkowego; timpano membrana timpanica

błona dziewicza ˈbwɔ̃na ʥ̑ɛˈvʲiʧ̑a n
(medycyna, medyczny) (anatomia, anatomiczny) błona śluzowa w ujściu pochwy; imene

błona śluzowa ˈbwɔ̃na ɕluˈzɔva n
(anatomia, anatomiczny) unaczyniona wyściółka narządów wewnętrznych; mucosa membrana mucosa tonaca mucosa

błonnik ˈbwɔ̃ɲːik n
(biologia, biologiczny) (biochemia, biochemiczny) odgrywający ważną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu przewodu pokarmowego kompleks substancji pochodzenia roślinnego nieulegający trawieniu przez enzymy przewodu pokarmowego człowieka i zwierząt monogastrycznych; fibra alimentare

błotnik ˈbwɔtʲɲik n
część pojazdu osłaniająca koło i zabezpieczająca pojazd przed bryzgami wody/błota spod kół parafango

błoto ˈbwɔtɔ n
mieszanina ziemi i wody; fango

błyskawica ˌbwɨskaˈvʲiʦ̑a n
zjawisko świetlne w postaci silnego błysku, towarzyszące piorunowi lampo

błyskawicznie ˌbwɨskaˈvʲiʧ̑ʲɲɛ adv
bardzo szybko, prędko in un lampo

błąd bwɔ̃nt n
niezgodność z zasadami, założeniami errore sbaglio

błąd ortograficzny ˈbwɔ̃nt ˌɔrtɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ n
błąd w pisowni – złe napisanie wyrazu, niezgodne z zasadami ortografii; errore di ortografia strafalcione

błędne koło ˈbwɛ̃ndnɛ ˈkɔwɔ n
(logika, logiczny) błąd logiczny polegający na wyprowadzeniu wniosku z przesłanki, a następnie uzasadnieniu jej za pomocą tego wniosku; circolo vizioso

błękit ˈbwɛ̃ŋʲcit n
kolor błękitny azzurrità

błękitna krew bwɛ̃ŋʲˈcitna ˈkrɛf idiom
pochodzenie arystokratyczne sangue blu

błękitny bwɛ̃ŋʲˈcitnɨ adj
mający kolor intensywnie niebieski azzurro

błękitny przycisk bwɛ̃ŋʲˈcitnɨ ˈpʃɨʨ̑isk n
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) meduza z gatunku Porpita porpita bottone blu

cacyki ʦ̑aˈʦ̑ɨci n
(kulinaria) grecki zimny sos z jogurtu i świeżego ogórka; tzatziki

cal ʦ̑al n
pozaukładowa jednostka miary długości odpowiadająca szerokości kciuka, około 2,54 cm; pollice

cappuccino n
(spożywczy) włoski napój składający się z kawy z dodatkiem spienionego mleka; cappuccino

car ʦ̑ar n
(historia, historyczny, historycznie) cesarz Rosji, władca Bułgarii lub średniowiecznej Serbii (w domyśle: Rosji); zar

caryca n
(historia, historyczny, historycznie) władczyni Rosji zarina
(historia, historyczny, historycznie) żona cara zarina

casanova n
(pejoratywnie, pejoratywny) bałamut, uwodziciel casanova

cała nuta n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nuta stanowiąca podstawową wartość rytmiczną; semibreve intero

całka ˈʦ̑awka n
(matematyka, matematyczny) wspólna nazwa wielu powiązanych pojęć rachunku całkowego; integrale

całka nieoznaczona ˈʦ̑awka ˌɲɛɔznaˈʧ̑ɔ̃na n
(matematyka, matematyczny) pojęcie odwrotne do pochodnej; integrale indefinito

całka oznaczona ˈʦ̑awka ˌɔznaˈʧ̑ɔ̃na n
(matematyka, matematyczny) pole między wykresem funkcji a osią odciętych wzięte ze znakiem plus dla obszaru nad osią i minus dla obszaru pod osią; integrale definito

całkiem ˈʦ̑awʲcɛ̃m adv
w sposób całkowity, zupełny, pełny affatto completamente interamente

całkowicie ˌʦ̑awkɔˈvʲiʨ̑ɛ adv
w sposób całkowity, pełny, bez reszty completamente interamente pienamente integralmente a pieno

całkowity ˌʦ̑awkɔˈvʲitɨ adj
taki, który obejmuje całość; jest pełny, zupełny, kompletny, nie jest ułamkowy, częściowy completo intero totale

całować ʦ̑aˈwɔvaʨ̑ v
dawać komuś pocałunek; dotykać ustami kogoś, rzadziej czegoś baciare

całun n
(kościelny) tkanina, rodzaj zasłony służącej do okrywania zwłok, trumny lub katafalku; sudario

cały ˈʦ̑awɨ adj
duży, wielki grande
jedyny, wyłączny tutto solo unico
nie uszkodzony incolume indenne integro
zupełny, zawierający wszystkie elementy w czasie i przestrzeni intero tutto

cały boży dzień ˈʦ̑awɨ ˈbɔʒɨ ˈʥ̑ɛ̇̃ɲ idiom
przez cały długi dzień; od rana do wieczora tutto il santo giorno

cały czas adv
nieustannie, ciągle continuamente in continuazione per tutto il tempo

cały i zdrowy ˈʦ̑awɨ i‿ˈzdrɔvɨ adj
o osobie taki, który jest zdrowy, nie jest zraniony, kontuzjowany, chory sano e salvo

cebula ʦ̑ɛˈbula n
(spożywczy) (kulinaria) jarzyna z rośliny (1.1) cipolla

cebulka n
(botanika, botaniczny) bulwa stawiąca organ rozmnażania wegetatywnego roślin cebulkowych bulbillo

cecha ˈʦ̑ɛxa n
parametr opisujący coś lub kogoś, mogący odróżniać to od innych przedmiotów lub osób caratteristica

cechować ʦ̑ɛˈxɔvaʨ̑ v
być czyjąś (lub czegoś) cechą; charakteryzować kogoś; być komuś lub czemuś właściwym distinguere

cedr ʦ̑ɛtr̥ n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cedrus, rodzaj drzew z rodziny sosnowatych; cedro

cedr libański ˈʦ̑ɛtr̥ lʲiˈbãj̃sʲci n
(botanika, botaniczny) gatunek zimozielonych drzew z rodziny sosnowatych występujących w górach na terenie Libanu, Syrii i Turcji; cedro del Libano

ceduła n
(handel, handlowy) lista cen giełdowych listino

cedzić słowa idiom
bardzo wolno mówić parlare con il contagocce

cegielnia ʦ̑ɛˈɟɛlʲɲa n
wytwórnia cegły oraz innych materiałów budowlanych z gliny; mattonaia mattonificio fornace

cegła ˈʦ̑ɛɡwa n
(budownictwo) ceramiczny element budowlany w kształcie prostopadłościanu; mattone

cekin n
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) złota moneta bita w Wenecji od XIII wieku; zecchino
(krawiectwo) błyszcząca ozdoba w formie krążka przyszywana do ubioru; zecchino

cel ʦ̑ɛl n
to, co chce się zniszczyć lub trafić za pomocą broni scopo obiettivo
to, do czego się dąży, co chce się osiągnąć (także (przenośnie, przenośnia)) scopo fine

cel uświęca środki ˈʦ̑ɛl uɕˈfʲjɛ̃nʦ̑a ˈɕrɔtʲci proverb
można stosować wszystkie metody, żeby tylko osiągnąć cel il fine giustifica i mezzi

cela ˈʦ̑ɛla n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) surowy pokój w klasztorze, izba pustelnika, mnicha cella
pokój więźnia w więzieniu cella

celadon n
(technologia, technika, techniczny) porcelanowe szkliwo o seledynowej barwie celadon

celebra n
uroczyste sprawowanie mszy lub nabożeństwa celebrazione

celebracja n
praktykowanie czegość z namaszczeniem, uroczyście celebrazione

celebracja eucharystyczna n
(kościelny) odprawianie, sprawowanie eucharystii celebrazione eucaristica

celebrans n
główny prezbiter sprawujący liturgię, celebrant; celebrante

celebrant n
(kościelny) główny prezbiter sprawujący liturgię, celebrans; celebrante

celebrować ˌʦ̑ɛlɛˈbrɔvaʨ̑ v
obchodzić uroczyście doniosłe wydarzenie, uroczyście coś świętować celebrare
odprawiać nabożeństwo celebrare

celestyn ʦ̑ɛˈlɛstɨ̃n n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, siarczan strontu; celestina celestite

cella ˈʦ̑ɛlːa n
(architektura, architektoniczny) w starożytnych świątyniach greckich i rzymskich część, w której znajdował się posąg bóstwa; cella

cellulit ʦ̑ɛˈlulʲit n
nieprawidłowe rozmieszczenie tkanki tłuszczowej, którego efektem jest nierówna i pofałdowana powierzchnia skóry ud, bioder, kolan, pośladków i/lub ramion; cellulite

cellulitis ˌʦ̑ɛluˈlʲitʲis n
(medycyna, medyczny) zapalenie tkanki łącznej; cellulite

celownik ʦ̑ɛˈlɔvʲɲik n
(gramatyka) trzeci przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: komu? czemu?; dativo
część aparatu fotograficznego umożliwiająca wstępne kadrowanie obrazu mirino
urządzenie ułatwiające celowanie z broni; mirino alzo

celtycki ʦ̑ɛlˈtɨʦ̑ʲci adj
(historia, historyczny, historycznie) związany z Celtami i ich kulturą celtico

celtycki ʦ̑ɛlˈtɨʦ̑ʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z języków z grupy celtyckiej (1.1), współcześnie reprezentowanej przez iryjski (irlandzki), szkocki (gaelicki), walijski i bretoński; celtico

cement ˈʦ̑ɛ̃mɛ̃nt n
hydrauliczne spoiwo otrzymywane z surowców mineralnych (margiel lub wapień i glina) cemento

cementować v
zalewać cementem, spajać za pomocą cementu cementare

cena ˈʦ̑ɛ̃na n
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) kwota, jaką trzeba zapłacić, aby kupić dany towar prezzo costo

cenobita ˌʦ̑ɛ̃nɔˈbʲita n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik prowadzący życie wspólnotowe, mieszkaniec cenobium cenobita

cenobityzm n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wspólnotowa forma życia monastycznego; cenobitismo

cenobium n
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dom zakonny cenobitów cenobio
(biologia, biologiczny) skupienie komórek glonów; cenobio
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wspólnotowa forma życia zakonnego cenobio

cenotaf ʦ̑ɛ̃ˈnɔtaf n
(książkowy) (architektura, architektoniczny) symboliczny grób, niezawierający ciała, stawiany w przypadku nieznalezienia ciała lub w celu upamiętnienia bohaterstwa zmarłego, często w miejscu jego śmierci; cenotafio

centaur ˈʦ̑ɛ̃ntawr n
(mitologia grecka) stworzenie mityczne, pół mężczyzna, pół koń; centauro

centesimo n
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) włoska moneta zdawkowa odpowiadająca setnej części lira, zastąpiona w swojej roli, po wprowadzeniu euro, przez cent centesimo

centralista ˌʦ̑ɛ̃ntraˈlʲista n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik centralizmu centralista

centralizacja n
proces skupiania elementów lub prerogatyw w jednym ośrodku centralizzazione

centrum handlowe n
(handel, handlowy) obiekt z licznymi sklepami i punktami usługowymi centro commerciale emporio

centurion ʦ̑ɛ̃nˈturʲjɔ̃n n
(starożytność) (wojskowość, wojskowy) niższy oficer, dowódca centurii; centurione

centyl ˈʦ̑ɛ̃ntɨl n
(statystyka, statystyczny) wartość z przedziału od 1 do 100, która określa procent rozkładu znajdujący się poniżej lub równy danej wartości; centile

centymetr ʦ̑ɛ̃nˈtɨ̃mɛtr̥ n
miara długości; jedna setna metra; centimetro

cer ʦ̑ɛr n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ce i liczbie atomowej 58; cerio

cera ˈʦ̑ɛra n
skóra na powierzchni twarzy carnagione cera
wygląd cery (1.1) carnagione colorito
ścieg wypełniający rozdarcie rammendo

ceremonia ˌʦ̑ɛrɛ̃ˈmɔ̃ɲja n
skonwencjonalizowany rytuał bądź obrzęd; cerimonia
(przenośnie, przenośnia) czynność wykonywana z namaszczeniem, powagą cerimonia

ceremonialny ˌʦ̑ɛrɛ̃mɔ̃ˈɲalnɨ adj
sztywnie wynikający z etykiety, z reguł grzecznościowych cerimoniale
związany z uroczystością cerimoniale

ceremoniarz n
(dawniej, dawny) zasady regulujące obchodzenie uroczystości cerimoniale
osoba kierująca przebiegiem liturgii cerimoniere

cerować ʦ̑ɛˈrɔvaʨ̑ v
wypełniać ściegiem dziury, łączyć rozdarcia w tkaninie rammendare

certyfikat ˌʦ̑ɛrtɨˈfʲikat n
dokument o randze świadectwa lub zaświadczenia certificato

certyfikować v
wydawać certyfikat, potwierdzając coś oficjalnie certificare

cesarskie cięcie ʦ̑ɛˈsarsʲcɛ ˈʨ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
(medycyna, medyczny) zabieg wydostania płodu z łona matki przez przecięcie jej brzucha; taglio cesareo

cesarstwo ʦ̑ɛˈsarstfɔ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny w którym władzę sprawuje cesarz; impero

cesarz ˈʦ̑ɛsaʃ n
najwyższy stopień monarchiczny; imperatore

cesja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zrzeczenie się przez osobę prawną lub fizyczną praw do czegoś na rzecz innej osoby cessione

cetyryzyna ˌʦ̑ɛtɨrɨˈzɨ̃na n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwhistaminowy, antagonista receptora H1, używany do leczenia alergii; cetirizina

cewka moczowa ˈʦ̑ɛfka mɔˈʧ̑ɔva n
(anatomia, anatomiczny) zakończenie układu moczowego, przez które na zewnątrz wyprowadzany jest mocz; uretra

cewnik ˈʦ̑ɛvʲɲik n
(medycyna, medyczny) cienka rurka wprowadzana do narządów w celu dokonania pomiaru, pobrania próbki, odprowadzenia wydzielin czy wprowadzenia leków; catetere

cez ʦ̑ɛs n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cs i liczbie atomowej 55; cesio

chabeta n
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) lichy, chudy koń brenna rozza

chalcedon xalˈʦ̑ɛdɔ̃n n
(mineralogia, mineralogiczny) skrytokrystaliczna odmiana kwarcu; calcedonio

chalcedoński adj
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do Chalcedonu, związany z Chalcedonem calcedonese

chaldejski adj
odnoszący się do Chaldei lub Chaldejczyków caldeo

chaldejski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy semickiej, używany w Mezopotamii od połowy III tysiąclecia p.n.e. do początków I tysiąclecia n.e.; caldeo
(językoznawstwo, językoznawczy) język zaliczany do grupy semickiej, którym posługuje się około 200 tysięcy zamieszkujących głównie Irak; caldeo

chan xãn n
(historia, historyczny, historycznie) głowa chanatu, tytuł oznaczający władcę w dawnych krajach Wschodu khan

chaotyczny ˌxaɔˈtɨʧ̑nɨ adj
będący w stanie chaosu, odznaczający się chaotycznością, nieuporządkowany, niezorganizowany caotico

charakter xaˈraktɛr n
(psychologia, psychologiczny) zespół cech psychicznych danej osoby carattere

charakterologia n
dział psychologii, nauka o ludzkim charakterze caratterologia

charakterystycznie adv
w sposób charakterystyczny caratteristicamente

charakterystyczny ˌxaraktɛrɨˈstɨʧ̑nɨ adj
typowy, właściwy dla pewnej osoby, rzeczy lub pewnego zjawiska distinguibile distintivo

charcik włoski ˈxarʲʨ̑iɡ ˈvwɔsʲci n
(kynologia, kynologiczny) rasa psa z grupy chartów pochodząca z północnej Afryki; piccolo levriero italiano

chart xart n
(zoologia, zoologiczny) (kynologia, kynologiczny) pies myśliwski charakteryzujący się smukłym, wydłużonym ciałem, delikatną głową z wydłużonym pyskiem, długimi kończynami oraz pojemną klatką piersiową; levriero

charyzmat n
(teologia, teologiczny) szczególny dar otrzymywany przez człowieka od Ducha Świętego; carisma

charyzmatyczny adj
(socjologia, socjologiczny) obdarzony charyzmą, estymą carismatico
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obdarzony charyzmatami, związany z charyzmatami carismatico

charyzmatyk n
(teologia, teologiczny) członek ewangelikalnego Kościoła charyzmatycznego carismatico
(teologia, teologiczny) członek wspólnoty charyzmatycznej carismatico
(teologia, teologiczny) ktoś obdarzony charyzmatami; carismatico

chałka ˈxawka n
słodki, pleciony pszenny chleb; pagnotta dolce terccia di pan brioche

chałwa ˈxawva n
(kulinaria) wyrób cukierniczy z karmelu oraz zmiażdżonych nasion oleistych; halva

chcieć çʨ̑ɛ̇ʨ̑ modal
odczuwać chęć zrobienia czegoś volere

chcieć gwiazdki z nieba ˈçʨ̑ɛ̇ʥ̑ ˈɡvʲjastʲci ˈzʲ‿ɲɛba idiom
chcieć za dużo; mieć marzenia niemożliwe do zrealizowania volere la luna

chemia ˈxɛ̃mʲja n
nauka zajmująca się badaniem substancji pod względem ich budowy i ich wzajemnym wpływem; chimica

chemia organiczna ˈxɛ̃mʲja ˌɔrɡãˈɲiʧ̑na n
dział chemii zajmujący się związkami organicznymi jak np. węglowodory czy alkohole; chimica organica

chemiczny xɛ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
związany z chemią chimico

chemik ˈxɛ̃mʲik n
specjalista w zakresie chemii, osoba zajmująca się chemią chimico

chemioterapia ˌxɛ̃mʲjɔtɛˈrapʲja n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) terapia syntetycznymi środkami chemicznymi; chemioterapia

chemosynteza n
(biologia, biologiczny) proces przyswajania dwutlenku węgla w oparciu o energię pochodzącą nie ze światła, ale z utleniania prostych związków organicznych lub metanu; występuje u niektórych grzybów i bakterii; chemiosintesi

chemotaksja ˌxɛ̃mɔˈtaksʲja n
(biologia, biologiczny) ruch drobnych organizmów lub komórek (np. leukocytów czy plemników) w określonym kierunku pod wpływem różnej wielkości stężenia danej substancji chemicznej w różnych miejscach; chemiotassi

chemotropizm ˌxɛ̃mɔˈtrɔpʲism̥ n
(botanika, botaniczny) reakcja ruchowa roślin w odpowiedzi na czynnik chemiczny; chemiotropismo

cherub ˈxɛrup n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) (zobacz) cherubin cherubino

cherubin xɛˈrubʲĩn n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) w tradycji judeochrześcijańskiej potężne anioły, często w bezpośredniej bliskości Boga; cherubino

chełpliwość n
wyniosłość, buta vanagloria

chiaroscuro n
(sztuka) rozłożenie światła i cienia na obrazie chiaroscuro

chilijski ʧ̑ʲiˈlʲijsʲci adj
odnoszący się do państwa Chile cileno

chimera çĩˈmɛra n
(ichtiologia, ichtiologiczny) morska ryba głębinowa z rodzaju Chimaera; chimera
(przenośnie, przenośnia) coś nierealnego, fantastycznego, wymyślonego chimera

chinina çĩˈɲĩna n
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o gorzkim smaku, znajdujący się w korze drzewa chinowego rosnącego w Ameryce Południowej; chinino

chiralny adj
(chemia, chemiczny) taki, który wraz z innym są dla siebie odbiciami lustrzanymi chirale

chiromancja n
(ezoteryka) sztuka wróżenia i odczytywania charakteru człowieka z bruzd na jego dłoniach chiromanzia

chiromanta n
(ezoteryka) wróżbita zajmujący się chiromancją, czytający przyszłość z rąk chiromante

chirurg ˈçirurk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się operacjami i zabiegami chirurgo

chirurgia çiˈrurʲɟja n
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się leczeniem operacyjnym; chirurgia

chirurgia kosmetyczna çiˈrurʲɟja ˌkɔsmɛˈtɨʧ̑na n
(medycyna, medyczny) operacyjna korekta naturalnych lub nabytych defektów ciała chirurgia plastica

chirurgia plastyczna çiˈrurʲɟja plaˈstɨʧ̑na n
(medycyna, medyczny) operacyjna korekta naturalnych lub nabytych defektów ciała chirurgia plastica

chitozan n
(biochemia, biochemiczny) substancja organiczna będąca naturalnym polimerem, polisacharyd, pochodna chityny; chitosano

chityna n
(biologia, biologiczny) organiczna substancja tworząca m.in. pancerze skorupiaków i pokrywy skrzydeł chrząszczy; chitina

chiński ˈçĩj̃sʲci adj
odnoszący się do Chin lub Chińczyków cinese

chiński ˈçĩj̃sʲci n
język urzędowy w Chinach; cinese

chleb xlɛp n
pieczywo z mąki, wody i drożdży; pane

chleb pokładny n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjne przaśne pieczywo składane Bogu w świątyni w charakterze bezkrwawej ofiary, zgodnie z nakazem prawa mojżeszowego, co szabat w liczbie dwunastu; pane di proposizione

chleb świętojański ˈxlɛpʲ ˌɕfʲjɛ̃ntɔˈjä̃j̃sʲci n
(botanika, botaniczny) Ceratonia siliqua, śródziemnomorskie drzewo o błyszczących, twardych liściach i jadalnych strąkach; carrubo
jadalne strąki z tego drzewa (1.1) carruba

chlew xlɛf n
pomieszczenie lub wydzielone miejsce przeznaczone dla świń; porcile
(przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym panuje bałagan i jest brudno porcile

chlor xlɔr n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cl i liczbie atomowej 17; cloro

chlorek sodu ˈxlɔrɛk ˈsɔdu n
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, sól kwasu chlorowodorowego i sodu, bezbarwna substancja krystaliczna, główny składnik soli kuchennej; cloruro di sodio

chloroform n
(chemia, chemiczny) chlorowa pochodna metanu, lotna, niepalna ciecz, wykorzystywana jako rozpuszczalnik, a dawniej także jako środek znieczulający; cloroformio

chlorować v
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) traktować coś chlorem lub związkiem, który wydziela chlor clorurare

chlorowy adj
(chemia, chemiczny) dotyczący chloru, związany z chlorem, zawierający chlor clorico

chmiel xmʲjɛl n
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z rodzaju (1.1) luppolo

chmura ˈxmura n
(meteorologia, meteorologiczny) krople wody lub kryształki lodu zawieszone w atmosferze; nuvola nube

chmurny adj
pokryty chmurami nuvoloso

chochla ˈxɔxla n
duża łyżka służąca do nakładania posiłków, najczęściej zupy; mestolo

chociaż ˈxɔʨ̑aʃ conjunction
mimo że; robić coś pomimo jakiegoś niekorzystnego faktu lub nie robić mimo sprzyjającego benché

chodnik ˈxɔdʲɲik n
wydzielona część ulicy przeznaczona dla pieszych; marciapiede

chodzić ˈxɔʥ̑iʨ̑ v
o środkach komunikacji: kursować andare passare
poruszać się za pomocą nóg andare
poruszać się (regularnie) w jakimś kierunku, w jakieś miejsce andare
mieć coś na myśli andare
o mechanizmie: działać, pracować andare

chodzić jak szwajcarski zegarek ˈxɔʥ̑iʨ̑ ˈjak ʃfajˈʦ̑arsʲci zɛˈɡarɛk v
(przenośnie, przenośnia) działać bardzo dokładnie, precyzyjnie, niezawodnie, punktualnie, bezbłędnie, bezzwłocznie, bez opóźnień andare come un orologio funzionare come un orologio

chodzić spać z kurami ˈxɔʥ̑iʨ̑ ˈspaʨ̑ s‿kuˈrãmʲi v
chodzić spać bardzo wcześnie andare a letto coi polli andare a letto con i polli

chodzić z podniesionym czołem ˈxɔʥ̑iʨ̑ ˌs‿pɔdʲɲɛ̇ˈɕɔ̃nɨ̃m ˈʧ̑ɔwɛ̃m v
być dumnym z siebie, zachować godność, nie okazywać strachu, nie wstydzić się andare a testa alta

chodząca encyklopedia xɔˈʣ̑ɔ̃nʦ̑a ˌɛ̃nʦ̑ɨklɔˈpɛdʲja n
osoba bardzo inteligentna, posiadająca dużą wiedzę z wielu dziedzin enciclopedia ambulante

choina n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Pinus sylvestris L., gatunek wiecznie zielonego drzewa z rodziny sosnowatych pino di Scozia pino silvestre

choinka xɔˈ<sup>j</sup>ĩnka n
choinka (1.1) lub przypominający ją sztuczny przedmiot przyozdabiany w okresie świąt Bożego Narodzenia; albero di Natale

cholangiopankreatografia n
(medycyna, medyczny) obrazowe badanie dróg żółciowych i trzustki colangio-pancreatografia

cholecystektomia ˌxɔlɛʦ̑ɨstɛkˈtɔ̃mʲja n
(medycyna, medyczny) zabieg wycięcia pęcherzyka żółciowego; colecistectomia

cholera xɔˈlɛra interjection
(potocznie, potoczny) (pospolicie) przekleństwo wyrażające zdenerwowanie accidenti

cholera xɔˈlɛra n
(medycyna, medyczny) groźna choroba zakaźna; colera

choleryk xɔˈlɛrɨk n
(psychologia, psychologiczny) jeden z typów temperamentu; człowiek o szybkich i silnych reakcjach uczuciowych, za to wytrwały i odporny colerico coleroso
człowiek o gwałtownym, wybuchowym usposobieniu collerico

cholesterol ˌxɔlɛˈstɛrɔl n
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek chemiczny z grupy steroli, znajdujący się w każdej komórce zwierzęcej; colesterolo

chomik ˈxɔ̃mʲik n
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodziny Cricetidae; criceto

chopinowski adj
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dotyczący życia i muzyki Fryderyka Chopina, charakterystyczny, typowy dla Chopina lub jego muzyki, taki jak u Chopina chopiniano

chora n
(medycyna, medyczny) kobieta dotknięta chorobą malata

choreografia ˌxɔrɛɔˈɡrafʲja n
(choreografia, choreograficzny) sztuka, umiejętność komponowania układów tanecznych coreografia

choroba xɔˈrɔba n
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) odstępstwo od stanu określanego jako pełnia zdrowia organizmu; malattia

choroba Alzheimera xɔˈrɔba ˌːlʦ̑xajˈmɛra n
(medycyna, medyczny) postępująca choroba układu nerwowego człowieka; morbo di Alzheimer

choroba Parkinsona xɔˈrɔba ˌparʲcĩw̃ˈsɔ̃na n
(medycyna, medyczny) samoistne zwyrodnienie układu nerwowego skutkujące m.in. zaburzeniami ruchu, mowy, ślinotokiem; morbo di Parkinson

choroba morska xɔˈrɔba ˈmɔrska n
(medycyna, medyczny) (morski) choroba lokomocyjna wywoływana kołysaniem statku mal di mare

choroba niedokrwienna serca n
(medycyna, medyczny) zespół objawów chorobowych będących następstwem przewlekłego stanu niedostatecznego zaopatrzenia komórek mięśnia sercowego w tlen i substancje odżywcze, w konsekwencji często doprowadzająca do dusznicy bolesnej, a także zawału mięśnia sercowego; coronaropatia

choroba von Willebranda xɔˈrɔba ˈfɔ̃n ˌvʲilɛˈbrãnda n
(medycyna, medyczny) choroba charakteryzująca się skłonnością do krwawień samoistnych lub po urazach; malattia di von Willebrand

choroba wysokościowa n
(medycyna, medyczny) dolegliwość fizjologiczna związana ze zmianą wysokości miejsca pobytu; mal di montagna

chorobotwórczość ˌxɔrɔbɔˈtfurʧ̑ɔɕʨ̑ n
(medycyna, medyczny) zdolność do wywoływania chorób; pathogenicità

chorować xɔˈrɔvaʨ̑ v
cierpieć z powodu choroby, mieć jakąś chorobę, być chorym essere malato soffrire

chorwacki xɔrˈvaʦ̑ʲci adj
związany z Chorwacją, dotyczący Chorwacji lub Chorwatów croato

chorwacki xɔrˈvaʦ̑ʲci n
jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Chorwacji i BiH; croato

chory ˈxɔrɨ adj
dotknięty chorobą malato

chory ˈxɔrɨ n
osoba dotknięta chorobą malato malata

chowany xɔˈvãnɨ n
dziecięca zabawa, polegająca na tym, że wszystkie dzieci usiłują ukryć się, a jedno z nich szuka; nascondino rimpiattino

chować ˈxɔvaʨ̑ v
ukrywać kogoś / coś przed kimś nascondere

chrapać ˈxrapaʨ̑ v
oddychać w trakcie snu charcząc russare

chrom xrɔ̃m n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cr i liczbie atomowej 24; cromo

chromatyna ˌxrɔ̃maˈtɨ̃na n
(biologia, biologiczny) włóknista substancja występująca w jądrze komórkowym; cromatina

chromosfera ˌxrɔ̃mɔˈsfɛra n
(astronomia, astronomiczny) warstwa atmosfery gwiazdy, rozciągająca się między fotosferą a koroną, posiadająca charakterystyczną czerwoną barwę; cromosfera

chromosom xrɔ̃ˈmɔsɔ̃m n
(biochemia, biochemiczny) nośnik informacji genetycznej w komórce; cromosoma

chromować v
pokrywać chromem cromare

chromowy adj
związany z chromem, dotyczący chromu, zrobiony z chromu cromico

chronicznie adv
w sposób chroniczny cronicamente

chronić ˈxrɔ̃ɲiʨ̑ v
bronić przed niebezpieczeństwem; opiekować się, pomagać, ratować proteggere tutelare

chronologia ˌxrɔ̃nɔˈlɔɟja n
następstwo, kolejność zdarzeń cronologia

chronologiczny adj
(książkowy) ułożony według kolejności wydarzeń, ich następstwa w czasie cronologico

chronometr n
bardzo dokładny zegar, stosowany w astronomii, geodezji i nawigacji cronometro

chropowaty ˌxrɔpɔˈvatɨ adj
z powierzchnią pełną drobnych wypukłości ruvido scabroso

chruścik ˈxruɕʨ̑ik n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Trichoptera, owad, larwy żyją w wodzie, dorosłe podobne do ćmy; portalegna portasassi tricotteri

chrypka ˈxrɨpka n
(medycyna, medyczny) zaburzony, szorstki głos, wywołany przez nieprawidłowy przepływ powietrza przez krtań raucedine

chrystadelfiański ˌxrɨstadɛlˈfʲjä̃j̃sʲci adj
dotyczący chrystadelfianów cristadelfiano

chrystianizowanie n
(historia, historyczny, historycznie) (teologia, teologiczny) zaprowadzanie chrześcijaństwa cristianizzazione

chrystianizować v
(historia, historyczny, historycznie) (teologia, teologiczny) zaprowadzać chrześcijaństwo cristianizzare

chrystogram n
(sztuka) (teologia, teologiczny) monogram symbolizujący Chrystusa w formie akronimu; cristogramma

chrystolog n
(teologia, teologiczny) badacz, specjalista w chrystologii cristologo

chrystologia n
(teologia, teologiczny) nauka dotycząca osoby Jezusa Chrystusa i doktryny z nim związanej, centralny traktat teologii dogmatycznej; cristologia

chrystologiczny adj
(teologia, teologiczny) związany z chrystologią cristologico

chryzantema ˌxrɨzãnˈtɛ̃ma n
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) crisantemo

chrzan xʃãn n
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku (1.2) barbaforte cren rafano rusticano rafano tedesco
(potocznie, potoczny) Armoracia rusticana G. Gaertn., chrzan pospolity barbaforte cren rafano rusticano rafano tedesco
(kulinaria) korzeń chrzanu (1.3) o silnym, gryzącym zapachu i ostrym smaku cren barbaforte
(spożywczy) (kulinaria) przyprawa z tartego chrzanu (1.4) cren barbaforte

chrzan pospolity n
(botanika, botaniczny) Armoracia rusticana G. Gaertn., gatunek rośliny z rodziny kapustowatych, uprawiana jako przyprawa; barbaforte cren rafano rusticano rafano tedesco
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku (1.1) barbaforte cren rafano rusticano rafano tedesco

chrzciciel n
osoba chrzcząca battista

chrzcielnica xʃʲʨ̑ɛlʲˈɲiʦ̑a n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kościelne naczynie z wodą święconą przeznaczone do chrztu; fonte battesimale

chrzcielny adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany ze chrztem battesimale

chrzciny n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) uroczystości i zwyczaje związane z przyjęciem sakramentu chrztu battesimo

chrzcić v
(kościelny) udzielać komuś sakramentu chrztu battezzare
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (dawniej, dawny) czynić nad kimś znak inicjujący nową jakość w życiu, zrywający z przeszłością battezzare
(przenośnie, przenośnia) nadawać komuś lub czemuś imię lub nazwę battezzare

chrzest xʃɛst n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd przyjęcia kogoś do Kościoła, połączony z obmyciem wodą lub zanurzeniem w wodzie; battesimo

chrześcijanin ˌxʃɛɕʨ̑iˈjä̃ɲĩn n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca chrześcijaństwa cristiano

chrześcijański ˌxʃɛɕʨ̑iˈjä̃j̃sʲci adj
związany z chrześcijaństwem lub chrześcijanami cristiano

chrześcijaństwo ˌxʃɛɕʨ̑iˈjä̃j̃stfɔ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna wywodząca się z judaizmu, której członkowie wierzą, że Jezus Chrystus jest Synem Bożym i zmartwychwstał po swojej śmierci; cristianesimo
ogół wiernych wszystkich wyznań chrześcijańskich (1.1) cristianità

chrześniaczka n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) córka chrzestna figlioccia

chrześniak n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) syn chrzestny figlioccio

chrześnica n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) córka chrzestna figlioccia

chrząstka ˈxʃɔ̃w̃stka n
(anatomia, anatomiczny) elastyczna tkanka stanowiąca część wielu narządów, np. nosa, krtani, stawów itp.; cartilagine

chude lata ˈxudɛ ˈlata idiom
czas niedostatku, biedy, braków materialnych anni magri

chudość ˈxudɔɕʨ̑ n
stan bycia chudym magrezza

chudy ˈxudɨ adj
o człowieku: wąski w pasie; bardziej, niż szczupły; taki, któremu daleko do otyłości magro
o jedzeniu: zawierający mało tłuszczu magro

chudy jak patyk ˈxudɨ ˈjak ˈpatɨk adj
bardzo chudy, przesadnie szczupły magro come un chiodo magro come un stecco

chudy jak szczapa ˈxudɨ ˈjak ˈʃʧ̑apa adj
bardzo chudy, przesadnie szczupły magro come un chiodo magro come un stecco

chudy jak szkielet ˈxudɨ ˈjak ˈʃʲcɛlɛt adj
bardzo chudy, przesadnie szczupły magro come un chiodo magro come un stecco

chudzielec n
(potocznie, potoczny) chudy człowiek mingherlino

chuj xuj n
(wulgarnie, wulgaryzm) penis, członek cazzo

chusteczka xuˈstɛʧ̑ka n
niewielki kawałek miękkiej tkaniny lub papieru używany zwykle do wycierania nosa fazzoletto

chusteczka do nosa n
kawałek delikatnej tkaniny lub papieru służący do higieny jamy nosowej i twarzy fazzoletto

chustka ˈxustka n
chusteczka do nosa fazzoletto

chwalba n
(dawniej, dawny) uwielbienie, chwalenie lode

chwalebnie adv
w sposób chwalebny gloriosamente

chwalebny xfaˈlɛbnɨ adj
godny pochwały encomiabile

chwalipięta ˌxfalʲiˈpʲjɛ̃nta n
(potocznie, potoczny) ktoś, kto stale się czymś chwali spaccone

chwast xfast n
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina dziko rosnąca, niekorzystnie wpływająca na rozwój roślin uprawnych przez pobieranie z gleby wilgoci i składników pokarmowych; erbaccia malerba

chwiejny adj
często zmieniający zdanie, niestały indeciso vacillante

chwilowo xfʲiˈlɔvɔ adv
przez chwilę; bardzo krótko momentaneamente per il momento per ora
tymczasowo per ora

chyba ˈxɨba particle
…wyrażająca niepewność, przypuszczenie forse

chytry ˈxɨtrɨ adj
(potocznie, potoczny) pomysłowy ingegnoso
podstępny, przebiegły furbo astuto scaltro
skąpy, chciwy avaro avido spilorcio

chyżość ˈxɨʒɔɕʨ̑ n
(rzadki, rzadko używany) (przestarzałe, przestarzały) cecha tego, co porusza się chyżo lub jest szybko wykonywane celerità

chór xur n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół muzyczny składający się z wokalistów; coro
miejsce na scenie lub w świątyni przeznaczone dla chóru (1.1), także dla instrumentów coro
utwór napisany do wykonywania przez chór (1.1) coro

chórzysta xuˈʒɨsta n
mężczyzna lub chłopiec, który śpiewa w chórze corista

chórzystka xuˈʒɨstka n
kobieta lub dziewczyna, która śpiewa w chórze corista

chętnie ˈxɛ̃ntʲɲɛ adv
z chęcią, z ochotą volentieri con piacere di buon animo di buono voglia volontieri

chętny ˈxɛ̃ntnɨ adj
mający chęć zrobienia czegoś voglioso

chłodzić ˈxwɔʥ̑iʨ̑ v
sprawiać, że coś staje się chłodniejsze raffreddare

chłoniak n
(medycyna, medyczny) rodzaj nowotworu złośliwego, wywodzącego się z elementów tkanki chłonnej; linfoma

chłopak ˈxwɔpak n
dziecko płci męskiej ragazzo

chłopiec ˈxwɔpʲjɛʦ̑ n
młody człowiek płci męskiej ragazzo

chłopka n
kobieta ze wsi campagnola contadina

chłopstwo n
(historia, historyczny, historycznie) (socjologia, socjologiczny) warstwa społeczna składając się z drobnych rolników; contadiname contadinanza

chłód xwut n
dość niska temperatura powietrza, umiarkowane zimno freddo freddezza fresco

ciasnota ʨ̑asˈnɔta n
(przenośnie, przenośnia) niski poziom umysłowy, ograniczoność, brak szerokich horyzontów umysłowych grettezza
brak przestrzeni, brak wolnego miejsca grettezza

ciastko ˈʨ̑astkɔ n
mały, słodki wypiek, często zdobiony kremem, owocami, lukrem dolce pasticcino

ciasto ˈʨ̑astɔ n
(kulinaria) surowy półprodukt, gęsta masa powstała z połączenia mąki z wodą, mlekiem lub innymi spożywczymi produktami; pasta impasto
(kulinaria) słodki, deserowy wypiek, zwykle w formie placka; dolce

ciało ˈʨ̑awɔ n
organizm ludzki lub zwierzęcy corpo
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) materia, substancja corpo
zwłoki człowieka i zwierzęcia corpo
(matematyka, matematyczny) zbiór, którego elementy mogą być dodawane, odejmowane, mnożone i dzielone (z wyjątkiem dzielenia przez zero); corpo

ciało niebieskie ˈʨ̑awɔ ɲɛˈbʲjɛsʲcɛ n
(astronomia, astronomiczny) obiekt będący poza Ziemią, znajdujący się w przestrzeni wszechświata; corpo celeste oggetto celeste

ciało obce ˈʨ̑awɔ ˈːpʦ̑ɛ n
(medycyna, medyczny) obiekt wprowadzony do organizmu w sposób sztuczny, zwykle utrudniający normalne funkcjonowanie organów corpo estraneo

ciało stałe n
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) forma ciała skondensowanego, dawniej jeden ze stanów skupienia, substancja zachowująca objętość i kształt; corpo solido

ciało szkliste n
(anatomia, anatomiczny) przezroczysta substancja wypełniająca wnętrze gałki ocznej; corpo vitreo

cicerone n
(dawniej, dawny) przewodnik oprowadzający po zabytkach cicerone

cicha woda ˈʨ̑ixa ˈvɔda n
osoba z pozoru cicha, ale zdolna do działań, których nikt by się nie spodziewał acqua cheta

cicha woda brzegi rwie ˈʨ̑ixa ˈvɔda ˈbʒɛɟi ˈrvʲjɛ proverb
osoba, która wydaje się z pozoru cicha, nieśmiała, mało towarzyska, może się okazać w rzeczywistości zupełnie inna – energiczna, zabawna, towarzyska l'acqua cheta rovina i ponti l'acqua cheta rompe i ponti

ciecierzyca ˌʨ̑ɛ̇ʨ̑ɛˈʒɨʦ̑a n
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku ciecierzyca pospolita uprawiana ze względu na jadalne nasiona; cece
(spożywczy) nasiona ciecierzycy (1.1) cece

ciecierzyca pospolita ˌʨ̑ɛ̇ʨ̑ɛˈʒɨʦ̑a ˌpɔspɔˈlʲita n
(botanika, botaniczny) gatunek rośliny jednorocznej należący do rodziny bobowatych cece

cieciorka ʨ̑ɛ̇ˈʨ̑ɔrka n
(botanika, botaniczny) Coronilla L., rodzaj roślin z rodziny bobowatych; coronilla

ciecz łzowa ˈʨ̑ɛʧ̑ ˈwzɔva n
(medycyna, medyczny) mieszanina wody, soli i substancji bakteriobójczych nawilżająca i ochraniająca oko; liquido lacrimale

ciekawość ʨ̑ɛˈkavɔɕʨ̑ n
chęć poznania czegoś, doświadczenia czegoś curiosità

ciekawski adj
(potocznie, potoczny) odznaczający się zbytnią ciekawością curioso

ciekawy ʨ̑ɛˈkavɨ adj
taki, który się czymś interesuje, chce mieć informacje na dany temat curioso
taki, który wzbudza zainteresowanie interessante

cielec n
(przestarzałe, przestarzały) (literacko) młody byk, większe cielę vitello

cielesność n
cecha tego, co jest cielesne, co dotyczy ciała carnalità corporalità

cielić się v
(zoologia, zoologiczny) o samicach bydła i niektórych kopytnych roślinożernych rodzić młode, wydawać potomstwo figliare

cielęcina ˌʨ̑ɛlɛ̃ɲˈʨ̑ĩna n
mięso z młodej krowy (cielęcia) vitello carne di vitello

ciemięzca ʨ̑ɛ̃ˈmʲjɛ̃w̃sʦ̑a n
ktoś, kto ciemięży oppressore

ciemnia n
(fotografia) specjalne pomieszczenie do obróbki materiałów światłoczułych; camera oscura

ciemnica n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wielkoczwartkowa kaplica z Najświętszym Sakramentem; altare della reposizione

ciemnobrązowy ˌʨ̑ɛ̃mnɔbrɔ̃w̃ˈzɔvɨ adj
mający kolor brązowy o ciemnym odcieniu marrone scuro

ciemnoczerwony ˌʨ̑ɛ̃mnɔʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ adj
mający kolor czerwony o ciemnym odcieniu rosso scuro

ciemnoniebieski ˌʨ̑ɛ̃mnɔ̃ɲɛˈbʲjɛsʲci adj
mający kolor niebieski o ciemnym odcieniu azzurro scuro

ciemność ˈʨ̑ɛ̃mnɔɕʨ̑ n
stan, w którym jest brak światła, jasności; oscurità

cienki ˈʨ̑ɛ̃nʲci adj
mający niewielki przekrój poprzeczny sottile

ciepło ˈʨ̑ɛpwɔ adv
(przenośnie, przenośnia) w sposób serdeczny, przyjazny, otwarty, uprzejmy caldo

ciepło ˈʨ̑ɛpwɔ n
uczucie wywołane przez dopływ do skóry ciepła (1.1) w umiarkowanej ilości calore
(fizyka, fizyczny) sposób przekazywania energii chaotycznego ruchu cząsteczek; calore
(fizyka, fizyczny) ilość energii przekazywanej w ten sposób calore

ciepły ˈʨ̑ɛpwɨ adj
mający temperaturę równą temperaturze pokojowej lub niewiele od niej większą caldo
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) żywy caldo
o okryciu, ubraniu, dzięki któremu utrzymuje się ciepło caldo

ciernisty ʨ̑ɛrʲˈɲistɨ adj
taki, który ma wiele cierni prunoso spino

cierpienie ʨ̑ɛrˈpʲjɛ̇̃ɲɛ n
długotrwały lub silny ból sofferenza

cierpieć ˈʨ̑ɛrpʲjɛ̇ʨ̑ v
odczuwać ból fizyczny lub psychiczny soffrire

cierpkość n
cecha tego, co ma kwaskowaty smak acerbità

cierpliwość ʨ̑ɛrˈplʲivɔɕʨ̑ n
zdolność spokojnego, długotrwałego znoszenia rzeczy przykrych pazienza

cierpliwy ʨ̑ɛrˈplʲivɨ adj
niezrażający się czekaniem paziente

cieszyć ˈʨ̑ɛʃɨʨ̑ v
dawać radość, szczęście, weselić; nastrajać pozytywnie, radośnie far piacere rallegrare
być radosnym, mieć radość, zadowolenie z czegoś godere rallegrare
mieć coś (najczęściej coś, co daje satysfakcję) godere
weselić się, śmiać się ridere

cietrzew ˈʨ̑ɛṭʃɛf n
(ornitologia, ornitologiczny) duży, eurazjatycki ptak łowny; fagiano di monte gallo forcello

cień ʨ̑ɛ̇̃ɲ n
zaciemniony obszar, który powstaje za rzeczą lub osobą, gdy jest ona oświetlana z drugiej strony; ombra

cień do powiek ˈʨ̑ɛ̇̃ɲ dɔ‿ˈpɔvʲjɛk n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) barwny kosmetyk nakładany na powieki; ombretto

cieśla ˈʨ̑ɛ̇ɕla n
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba profesjonalnie zajmująca się wykonywaniem drewnianych konstrukcji budowlanych oraz drewnianych domów falegname

cingulum n
(kościelny) pas lub sznur, element stroju liturgicznego; cingolo

ciocia ˈʨ̑ɔ̇ʨ̑a n
siostra matki zia

cios ʨ̑ɔs n
uderzenie albo cięcie częścią ciała lub narzędziem colpo botta cazzotto

ciotka ˈʨ̑ɔtka n
(potocznie, potoczny) miesiączka ciclo marchese mestruazione mestruo
siostra matki zia
(potocznie, potoczny) żona stryja zia
(potocznie, potoczny) żona wuja zia
siostra ojca zia

cis ʦ̑is ʨ̑is n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj roślin z rodziny cisowatych; tasso

cisza ˈʨ̑iʃa n
brak dźwięku silenzio

ciąg arytmetyczny ˈʨ̑ɔ̃ŋk ˌarɨtmɛˈtɨʧ̑nɨ n
(matematyka, matematyczny) ciąg liczbowy, którego każdy następny wyraz można otrzymać dodając do poprzedniego tę samą liczbę; progressione aritmetica

ciągle ˈʨ̑ɔ̃ŋɡlɛ adv
bez przerw continuamente in continuazione per tutto il tempo
cyklicznie ciclicamente
w dalszym ciągu, wciąż sempre

ciąża ˈʨ̑ɔ̃w̃ʒa n
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) u ssaków płci żeńskiej okres od zapłodnienia do porodu; gravidanza gestazione stato interessante

ciąża ektopowa n
(medycyna, medyczny) ciąża, w której zapłodnione jajo płodowe jest umieszczone poza jamą macicy, zazwyczaj w obrębie jajowodu; gravidanza ectopica

ciążowy ʨ̑ɔ̃w̃ˈʒɔvɨ adj
dotyczący ciąży, związany z ciążą gravidico

cięciwa n
linka łącząca końce łuku albo kuszy corda

ciężarny ʨ̑ɛ̃w̃ˈʒarnɨ adj
będący w ciąży incinta gravido

ciężarówka ˌʨ̑ɛ̃w̃ʒaˈrufka n
(motoryzacja) duży samochód do przewozu różnych towarów; autocarro camion

ciężki ˈʨ̑ɛ̃w̃ʃʲci adj
taki, który dużo waży, ma dużą masę pesante

ciężko ˈʨ̑ɛ̃w̃ʃkɔ adv
w ciężki sposób, z obciążeniem; nie łatwo, nie lekko pesantemente a fatica difficilmente duramente

ciężkostrawny adj
trudny do strawienia pesante

ciśnienie ʨ̑iɕˈɲɛ̇̃ɲɛ n
(fizyka, fizyczny) stosunek siły do powierzchni, na którą działa; pressione
(medycyna, medyczny) ciśnienie krwi, ciśnienie tętnicze; pressione pressione del sangue

ciśnienie tętnicze ʨ̑iɕˈɲɛ̇̃ɲɛ tɛ̃ntʲˈɲiʧ̑ɛ n
(fizjologia, fizjologiczny) ciśnienie wywierane przez krew na ściany tętnic; pressione del sangue

ciżba ˈʨ̑iʒba n
duża liczba stłoczonych ludzi calca folla stuolo turba

cmentarny ʦ̑mɛ̃nˈtarnɨ adj
będący na cmentarzu, odnoszący się do cmentarza cimiteriale

cmentarz ˈʦ̑mɛ̃ntaʃ n
obszar, gdzie celowo i niepojedynczo umieszcza się na stałe zwłoki lub prochy; camposanto cimitero

cnota ˈʦ̑nɔta n
(przenośnie, przenośnia) dziewictwo verginità
dodatnia cecha moralna virtù

cnotliwy ʦ̑nɔˈtlʲivɨ adj
który zachowuje powściągliwość seksualną; (także, też) świadczący o takiej powściągliwości puro
pełen cnoty, postępujący zgodnie z obowiązującymi zasadami moralnymi virtuoso

cnoty kardynalne ˈʦ̑nɔtɨ ˌkardɨ̃ˈnalnɛ n
w chrześcijaństwie: zbiór czterech zalet moralnych virtù cardinali

co ʦ̑ɔ pronoun
…służący do zadawania pytań o orzeczniki che
…wprowadzający zdanie podrzędne zawężające zakres zdania nadrzędnego który, jaki, jak che

co nagle, to po diable ˈʦ̑ɔ ˈnaɡlɛ ˈtɔ pɔ‿ˈdʲjablɛ proverb
jeśli robi się coś szybko, to nie wychodzi to na dobre chi fa in fretta, ha disdetta presto e bene raro avviene

co z oczu, to z serca ˈʦ̑ɔ ˈz‿ɔʧ̑u ˈtɔ ˈs‿ːɛrʦ̑a proverb
jeśli się coś (lub kogoś) nieczęsto widzi, łatwo się zapomina lontano dagli occhi, lontano dal cuore

codziennie ʦ̑ɔˈʥ̑ɛ̇̃ɲːɛ adv
w każdym dniu, co dzień ogni giorno quotidianamente

codzienność ʦ̑ɔˈʥ̑ɛ̃nːɔɕʨ̑ n
życie i sprawy codzienne (zwykłe, powszechne) quotidianità

codzienny ʦ̑ɔˈʥ̑ɛ̃nːɨ adj
powtarzający się z pewną regularnością każdego dnia giornaliero quotidiano

cokolwiek ʦ̑ɔˈkɔlvʲjɛk pronoun
jakakolwiek rzecz, dowolna rzecz qualcosa

cokół ˈʦ̑ɔkuw n
(budownictwo) rodzaj wykończenia podłogi przy styku ze ścianą zoccolo

copula n
(językoznawstwo, językoznawczy) łącznik; copula

coraz ˈʦ̑ɔras adv
słowo pozwalające wyrazić wzmaganie, nasilanie się czegoś; używane najczęściej w połączeniu z przymiotnikami i przysłówkami w stopniu wyższym sempre

coroczny ʦ̑ɔˈrɔʧ̑nɨ adj
powtarzający się co roku anniversario

cos kɔˈsʲĩnus symbol
= (matematyka, matematyczny) cosinus cos

coup de grâce n
cios miłosierdzia; śmiertelny cios zadany cierpiącemu lub rannemu w celu dobicia go i tym samym ukrócenia cierpień colpo di grazia

coś ʦ̑ɔɕ indefinitePronoun
…zastępujący nazwę dowolnego przedmiotu lub faktu, której mówiący nie chce określić qualcosa

crescendo krɛˈʃɛ̃ndɔ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) stopniowe wzmacnianie siły dźwięku crescendo

ctg kɔˈtãŋɡɛ̃w̃s symbol
= (matematyka, matematyczny) cotangens cot ctg

cud ʦ̑ut n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niezwykły akt działania siły nadprzyrodzonej; miracolo prodigio

cudowne dziecko ʦ̑uˈdɔvnɛ ˈʥ̑ɛʦ̑kɔ idiom
dziecko nieprzeciętnie zdolne, bardzo rozwinięte na swój wiek bambino prodigio

cudzoziemiec ˌʦ̑uʣ̑ɔˈʑɛ̃mʲjɛʦ̑ n
osoba pochodząca z innego kraju straniero

cudzoziemka n
kobieta, dziewczyna z innego kraju straniera

cudzołożny ˌʦ̑uʣ̑ɔˈwɔʒnɨ adj
(przestarzałe, przestarzały) związany z cudzołóstwem, pozamałżeński; mający stosunki płciowe z cudzą żoną/mężem adultero fedifrago

cudzołożyć ˌʦ̑uʣ̑ɔˈwɔʒɨʨ̑ v
dopuszczać się lub dopuścić się zdrady małżeńskiej; zdradzać lub zdradzić męża, żonę adulterare

cukier ˈʦ̑ucɛr n
(spożywczy) krystaliczna substancja, najczęściej o białej barwie, otrzymywana z trzciny cukrowej lub z buraków cukrowych, przeznaczona do słodzenia produktów spożywczych; zucchero
(chemia, chemiczny) związek organiczny zbudowany z atomów węgla, wodoru i tlenu; zucchero

cukier puder ˈʦ̑ucɛr ˈpudɛr n
(spożywczy) sproszkowany cukier spożywczy, powstały w wyniku procesu rozdrabniania kryształków; zucchero a velo

cukierek ʦ̑uˈcɛrɛk n
(spożywczy) drobny wyrób o słodkim smaku, pakowany zwykle w papierki, sporządzany z cukru i dodatków smakowych; caramella dolcetto

cukiernica ˌʦ̑ucɛrʲˈɲiʦ̑a n
naczynie, w którym podaje się cukier; zuccheriera

cukinia ʦ̑uˈcĩɲja n
(botanika, botaniczny) odmiana dyni zwyczajnej; zucchina zucchino

cukrownia ʦ̑uˈkrɔvʲɲa n
fabryka cukru zuccherificio

cukrzyca ʦ̑uˈkʃɨʦ̑a n
(medycyna, medyczny) choroba metaboliczna objawiająca się podwyższonym poziomem cukru we krwi; diabete

cuma ˈʦ̑ũma n
(morski) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) gruba lina do mocowania statków do innych jednostek pływających lub do nabrzeża; cima

cwał n
(jeździectwo, jeździecki) najszybszy czterotaktowy chód konia; galoppo carriera

cyber-
(potocznie, potoczny) pierwszy człon wyrazów złożonych mających związek znaczeniowy z „cyberprzestrzenią” (Internetem) ciber-

cyberkultura n
(neologizm) kultura wieku informacji, ogół działań związanych ze światem komputerów, Internetu, multimediów itp.; cybercultura

cybernauta n
futurystyczny podróżnik po cyberprzestrzeni cibernauta cybernauta

cybernautka n
futurystyczna podróżniczka po cyberprzestrzeni cibernauta cybernauta

cybernetyczny adj
odnoszący się do cybernetyki, związany z cybernetyką cibernetico

cybernetyk n
specjalista w dziedzinie cybernetyki cibernetico

cybernetyka n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o procesach sterowania oraz przekazywania i przekształcania informacji w systemach; cibernetica

cyberprzestrzeń ˌʦ̑ɨbɛrˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ n
(przestarzałe, przestarzały) rzekoma przestrzeń w której komunikują się komputery ciberspazio cyberspazio

cyborium n
(kościelny) puszka, naczynie do przechowywania hostii oraz komunikantów ciborio

cydr ʦ̑ɨtr̥ n
(kulinaria) niskoalkoholowy napój jabłkowy ze sfermentowanego, niesłodzonego moszczu; sidro

cyfra ˈʦ̑ɨfra n
(potocznie, potoczny) znak pisarski symbolizujący cyfrę (1.1) systemu dziesiętnego: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 cifra
(matematyka, matematyczny) abstrakcyjny obiekt matematyczny, stanowiący element ciągu, reprezentującego liczbę w danym systemie liczbowym cifra
symboliczna reprezentacja cyfry (1.1) cifra

cygaro ʦ̑ɨˈɡarɔ n
suche, zawinięte w rulon liście tytoniu, przeznaczone do palenia sigaro

cygański adj
dotyczący Cyganów, charakterystyczny dla Cyganów zigano

cyjanek n
(chemia, chemiczny) sól kwasu cyjanowodorowego, substancja trująca; cianuro

cykada ʦ̑ɨˈkada n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lyristes plebejus, tropikalny owad wydający głośne dźwięki; cicala

cyklamenowy adj
koloru cyklamenu: różowego o odcieniu fioletowym ciclamino

cykliczny adj
dotyczący cyklu, należący do cyklu ciclico

cyklotymia ˌʦ̑ɨklɔˈtɨ̃mʲja n
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie polegające na utrzymujących się wahaniach nastroju w postaci łagodnych epizodów subdepresji i hipomanii; ciclotimia

cykoria ʦ̑ɨˈkɔrʲja n
(botanika, botaniczny) Cichorium L., rodzaj roślin zielnych z rodziny astrowatych cicoria
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) cicoria

cyna ˈʦ̑ɨ̃na n
(chemia, chemiczny) szary metal, pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 50, oznaczany symbolem Sn; stagno

cynamon ʦ̑ɨ̃ˈnãmɔ̃n n
suszona kora cynamonowca, używana jako przyprawa; cannella

cynizm ˈʦ̑ɨ̃ɲism̥ n
wyzywające i lekceważące odnoszenie się do wartości moralnych, nieliczenie się z uczuciami i odczuciami innych cinismo

cynk ʦ̑ɨ̃ŋk n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Zn i liczbie atomowej 30; zinco

cyprofloksacyna ˌʦ̑ɨprɔflɔksaˈʦ̑ɨ̃na n
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) chemioterapeutyk z grupy fluorochinolonów, pochodna kwasu nalidyksowego; ciprofloxacina

cypryjski ʦ̑ɨˈprɨjsʲci adj
odnoszący się do państwa Cypr cipriota
odnoszący się do wyspy Cypr cipriota

cyprys ˈʦ̑ɨprɨs n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cupressus L., rodzaj drzew iglastych z rodziny cyprysowatych; cipresso

cyranka ʦ̑ɨˈrãnka n
(ornitologia, ornitologiczny) Anas querquedula, wodny ptak eurazjatycki; marzaiola

cyrk ʦ̑ɨrk n
miejsce, w którym pokazuje się występy akrobatyczne; circo

cyrkon ˈʦ̑ɨrkɔ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Zr i liczbie atomowej 40; zirconio
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady krzemianów; zircone

cyrkulacja n
obieg zamknięty circolazione

cyrylica ˌʦ̑ɨrɨˈlʲiʦ̑a n
(językoznawstwo, językoznawczy) alfabet używany do zapisu niektórych języków słowiańskich; alfabeto cirillico

cysoida n
(geometria) typ krzywej płaskiej; cissoide

cysterka n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica z zakonu cysterskiego cistercense

cysters n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Roberta z Molesme; cistercense

cysterski adj
związany z cystersami, dotyczący cystersów cistercense

cyto- ˈʦ̑ɨtɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z komórką zwierzęcą lub roślinną cito-

cytogenetyczny adj
(biologia, biologiczny) związany z cytogenetyką citogenetico

cytologia ˌʦ̑ɨtɔˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) nauka o komórce citologia

cytologiczny adj
(biologia, biologiczny) związany z cytologią, dotyczący cytologii citologico

cytoplazma n
(biologia, biologiczny) półpłynne wnętrze komórki, z wyłączeniem jądra komórkowego (jeśli komórka je zawiera), a obejmujące także: cytozol, organella, pęcherzyki i cytoszkielet; citoplasma

cytoplazmatyczny adj
(biologia, biologiczny) związany z cytoplazmą citoplasmatico

cytotoksyczność n
cecha tego, co cytotoksyczne citotossicità

cytra ˈʦ̑ɨtra n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument strunowy o płaskim pudle; zither cetra

cytryna ʦ̑ɨˈtrɨ̃na n
(spożywczy) (kulinaria) (cukiernictwo) kwaśny owoc o żółtej skórce limone
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju Citrus, drzewo rodzące kwaśne owoce; limone

cywil ˈʦ̑ɨvʲil n
(wojskowość, wojskowy) ktoś niebędący w czynnej służbie wojskowej; civile

cywilizacja ˌʦ̑ɨvʲilʲiˈzaʦ̑ʲja n
poziom rozwoju społeczeństwa w danym okresie historycznym, któremu właściwy jest określony dorobek w postaci kultury materialnej i nagromadzenie instytucji społecznych uwarunkowane stopniem opanowania środowiska naturalnego; civiltà civilizzazione

cyzelować ˌʦ̑ɨzɛˈlɔvaʨ̑ v
(przenośnie, przenośnia) bardzo starannie, z pieczołowitą dokładnością, coś wykańczać, opracowywać cesellare
wykańczać, wygładzać przedmioty rzemiosła artystycznego i rzeźby odlewane w metalu cesellare

cza-cza ˈʧ̑a‿ʧ̑a n
(choreografia, choreograficzny) południowoamerykański szybki taniec rozpowszechniony obecnie na całym świecie; cha cha cha

czador ˈʧ̑adɔr n
zasłaniający prawie całe ciało poza twarzą, tradycyjny strój noszony przez kobiety głównie w Iranie, którego noszenie jest jedną z form przestrzegania hidżabu; chador

czadyjski ʧ̑aˈdɨjsʲci adj
odnoszący się do państwa Czad ciadiano

czajka ˈʧ̑ajka n
(ornitologia, ornitologiczny) europejski i azjatycki ptak wędrowny z charakterystycznym czubkiem na głowie; pavoncella

czapka ˈʧ̑apka n
rodzaj nakrycia głowy wykonanego przeważnie z miękkiego materiału, czasem ze sztywnymi wstawkami takimi jak denko lub daszek; berretto

czapla ˈʧ̑apla n
(ornitologia, ornitologiczny) Ardeidae, duży ptak brodzący; airone

czaprak n
(jeździectwo, jeździecki) rodzaj kapy zakładanej na konia pod siodło, chroniącej grzbiet zwierzęcia, krótszej od kropierza, czasem ozdobnej; gualdrappa

czara n
owalne płytkie naczynie służące do picia win i miodów coppa nappo

czarcie koło n
(mikologia, mikologiczny) kolisty wzór powstały wśród traw utworzony przez owocniki grzybów; cerchio delle fate

czardasz n
(choreografia, choreograficzny) (ludowy) taniec węgierski; ciarda

czarna dziura ˈʧ̑arna ˈʥ̑ura n
(astronomia, astronomiczny) obiekt astronomiczny, który tak silnie oddziałuje grawitacyjnie na swoje otoczenie, że nawet światło nie może uciec z jego otoczenia; buco nero

czarna herbata n
(spożywczy) najpopularniejszy w Europie rodzaj herbaty wyprodukowany ze sfermentowanych liści Camellia sinensis tè nero

czarna jagoda ˈʧ̑arna jaˈɡɔda n
(botanika, botaniczny) Vaccinium myrtillus L., leśna krzewinka o czarnych owocach z niebieskawym nalotem; mirtillo
owoc czarnej jagody (1.1) mirtillo

czarna magia ˈʧ̑arna ˈmaɟja n
(ezoteryka) magia wykorzystująca siły zła, mająca na celu uzyskanie złoczynnego skutku; magia nera

czarna owca ˈʧ̑arna ˈɔfʦ̑a n
(przenośnie, przenośnia) osoba przynosząca wstyd, źle widziana w określonym otoczeniu pecora nera

czarna porzeczka ˈʧ̑arna pɔˈʒɛʧ̑ka n
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) gatunek porzeczki, krzewu należącego do rodziny agrestowatych; ribes nero
(spożywczy) (kulinaria) (cukiernictwo) owoc tego krzewu ribes nero

czarna skrzynka n
(lotnictwo, lotniczy) zabezpieczone urządzenie, które rejestruje parametry lotu samolotu; scatola nera
(matematyka, matematyczny) teoretyczny model układu, który jest rozpatrywany gdy absolutnie nic nie wiadomo o jego budowie wewnętrznej scatola nera

czarne koszule ˈʧ̑arnɛ kɔˈʃulɛ n
(historia, historyczny, historycznie) (potocznie, potoczny) określenie włoskiej paramilitarnej organizacji faszystowskiej założonej przez Benito Mussoliniego w 1923 roku; camicie nere

czarne złoto ˈʧ̑arnɛ ˈzwɔtɔ idiom
ropa naftowa oro nero

czarnobrązowy ˌʧ̑arnɔbrɔ̃w̃ˈzɔvɨ adj
mający kolor brązowy o odcieniu czarnym ebano

czarnogórski ˌʧ̑arnɔˈɡursʲci adj
dotyczący Czarnogóry lub Czarnogórców, charakterystyczny dla Czarnogóry lub Czarnogórców montenegrino

czarnotek arabski n
(ornitologia, ornitologiczny) Onychognathus tristramii, gatunek ptaka z rodziny szpakowatych występujący od Egiptu po zachodni Półwysep Arabski; storno di Tristram

czarny ˈʧ̑arnɨ adj
mający najciemniejszy możliwy kolor nero
(fizyka, fizyczny) pochłaniający padające całe promieniowanie nero
(szachy, pojęcie szachowe) należący do czarnych (2.1) nero
nielegalny nero

czarny blok n
taktyka demonstracji stosowana przez anarchistów i autonomistów, polegająca na manifestowaniu w czarnym ubraniu i maskowaniu się w celu utrudnienia identyfikacji przez policję; black bloc

czarny humor ˈʧ̑arnɨ ˈxũmɔr n
przedstawienie rzeczy tragicznych w sposób humorystyczny; umore nero

czarny rynek ˈʧ̑arnɨ ˈrɨ̃nɛk n
(ekonomia, ekonomiczny) działalność gospodarcza zakazana przez prawo; mercato nero

czarodziej n
w bajkach: człowiek posiadający moc czarowania, czynienia czarów mago

czarodziejka n
(fantasy) kobieta potrafiąca czarować, rzucać czary fata
(przenośnie, przenośnia) kobieta piękna, oczarowująca, uwodzicielska fata

czarować v
czynić czary fare stregonerie
wprowadzać w podziw stregare

czarownica ˌʧ̑arɔvʲˈɲiʦ̑a n
w wierzeniach ludowych: kobieta umiejąca czarować, rzucać czary, zaklęcia strega
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) kobieta stara, brzydka, złośliwa strega

czarujący ˌʧ̑aruˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
uroczy, pełen wdzięku, urzekający, ujmujący affascinante incantevole seducente

czas ʧ̑as n
wymiar używany do określania kolejności zdarzeń; tempo
(gramatyka) sposób odmiany czasownika, polegający na rozróżnianiu chwili wykonania czynności względem momentu wypowiedzi tempo
chwila, moment, pora tempo

czas przeszły ˈʧ̑as ˈpʃɛʃwɨ n
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa wcześniejszą czynność lub wcześniejszy stan niż moment mówienia lub pisania o nich; tempo passato

czas przyszły ˈʧ̑as ˈpʃɨʃwɨ n
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa późniejszą czynność lub późniejszy stan niż moment mówienia lub pisania o nich; tempo futuro

czas teraźniejszy ˈʧ̑as ˌtɛraˈʑɲɛ̇jʃɨ n
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa wykonywaną czynność lub stan istniejący w momencie mówienia lub pisania o nich; presente tempo presente

czas to pieniądz ˈʧ̑as ˈtɔ ˈpʲjɛ̇̃ɲɔ̃nʦ̑ proverb
czas jest wartościowy, tracąc go traci się pieniądze, które by się wtedy zarobiło il tempo è denaro

czasem ˈʧ̑asɛ̃m adv
niekiedy, co pewien czas talvolta

czasopismo ˌʧ̑asɔˈpʲismɔ n
druk ukazujący się najczęściej w określonych terminach, pod niezmienionym tytułem, zwykle posiadający numerację ciągłą; rivista

czasownik ʧ̑aˈsɔvʲɲik n
(gramatyka) część mowy opisująca czynności lub stany verbo

czasownik nieprzechodni ʧ̑aˈsɔvʲɲic ˌɲɛpʃɛˈxɔdʲɲi n
(gramatyka) czasownik, który nie ma formy strony biernej verbo intransitivo

czasownik przechodni ʧ̑aˈsɔvʲɲik pʃɛˈxɔdʲɲi n
(gramatyka) czasownik, który może utworzyć formę strony biernej verbo transitivo

czasowo adv
przez jakiś czas temporaneamente

czasowy ʧ̑aˈsɔvɨ adj
dotyczący czasu provvisorio temporaneo
trwający przez krótki czas temporale

czaszka ˈʧ̑aʃka n
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu chroniąca mózg, znajdująca się w głowie cranio teschio

czciciel ˈʧ̑ʲʨ̑iʨ̑ɛl n
człowiek, który oddaje cześć komuś lub czemuś adoratore

czecho-słowacki ˌʧ̑ɛxɔ-swɔˈvaʦ̑ʲci adj
dotyczący Czecho-Słowacji, związany z Czecho-Słowacją ceco-slovacco

czechosłowacki ˌʧ̑ɛxɔswɔˈvaʦ̑ʲci adj
dotyczący Czechosłowacji, związany z Czechosłowacją cecoslovacco

czego oko nie widzi, tego sercu nie żal ˈʧ̑ɛɡɔ ˈːkɔ ɲɛ‿ˈvʲiʥ̑i ˈtɛɡɔ ˈsɛrʦ̑u ˈɲɛ‿ʒal proverb
łatwo znieść stratę, o której się nic nie wie occhio non vede, cuore non duole

czekaj tatka latka ˈʧ̑ɛkaj ˈtatka ˈlatka proverb
nie należy mieć większej nadziei na spełnienie danych oczekiwań, obietnic campa cavallo campa cavallo che l'erba cresce

czekać ˈʧ̑ɛkaʨ̑ v
zatrzymywać się, pozostawać w jakimś miejscu, aż coś się wydarzy aspettare
przerywać wykonywanie jakiejś czynności aspettare

czekolada ˌʧ̑ɛkɔˈlada n
(spożywczy) półprodukt cukierniczy sporządzany z kakao, cukru i tłuszczu; cioccolata cioccolato

czelesta ʧ̑ɛˈlɛsta n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) idiofon przypominający kształtem fisharmonię, w którym dźwięk pochodzi z płytek uderzanych przez młoteczki uruchamiane przez klawisze; celesta celestino

czelność n
bycie nadmiernie zuchwałym sfacciataggine

czepek kąpielowy n
osłona na włosy zakładana do ochrony przed zamoczeniem podczas kąpieli cuffia da bagno

czepek pływacki n
(sport, sportowy) elastyczna osłona zakładana na włosy podczas pływania cuffia da bagno

czeremcha zwyczajna n
(botanika, botaniczny) Padus avium Mill., gatunek drzewa lub dużego krzewu z rodziny różowatych; ciliegio a grappoli pado

czereśnia ʧ̑ɛˈrɛɕɲa n
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) drzewo z rodziny różowatych; ciliegio
(spożywczy) (kulinaria) (cukiernictwo) owoc czereśni (1.1); kuliste pestkowce koloru czerwonego, żółtego lub czarnego ciliegia

czerstwy ˈʧ̑ɛrstfɨ adj
o chlebie nieświeży, suchy raffermo

czerwiec ˈʧ̑ɛrvʲjɛʦ̑ n
szósty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego); giugno

czerwona kartka ʧ̑ɛrˈvɔ̃na ˈkartka n
(sport, sportowy) znak dany przez sędziego, nakazujący przymusowe opuszczenie boiska przez zawodnika, który dopuścił się niesportowego zachowania (np. brutalnego faulu) lub dostał dwie żółte kartki; cartellino rosso

czerwona porzeczka ʧ̑ɛrˈvɔ̃na pɔˈʒɛʧ̑ka n
(botanika, botaniczny) gatunek porzeczki, krzewu o czerwonych owocach należącego do rodziny agrestowatych; ribes rosso
owoc tego krzewu ribes rosso

czerwone mięso ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɛ ˈmʲjɛ̃w̃sɔ n
(spożywczy) mięso o ciemnym kolorze: wieprzowina, wołowina, baranina, dziczyzna itp. carne rossa

czerwony ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ adj
mający kolor pierwszego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej krwi, truskawki itp.; mający kolor podstawowy; rosso
(potocznie, potoczny) (pogardliwie) (zobacz) [[komunistyczny, lewicowy]] rosso

czerwony olbrzym ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ ˈɔlbʒɨ̃m n
(astronomia, astronomiczny) gwiazda o stosunkowo niewielkiej masie, będąca na schyłkowym etapie ewolucji; gigante rossa

czerwony śnieg n
(meteorologia, meteorologiczny) (biologia, biologiczny) zakwit śniegu powodowany przez glony o czerwonej barwie; neve rossa

czesać ˈʧ̑ɛsaʨ̑ v
układać, wygładzać (włosy, sierść itp.) za pomocą grzebienia lub szczotki pettinare

czeski ˈʧ̑ɛsʲci adj
związany z Czechami (Republiką Czeską), charakterystyczny dla Czech lub Czechów ceco

czeski ˈʧ̑ɛsʲci n
język urzędowy Republiki Czeskiej; ceco

cześć ʧ̑ɛɕʨ̑ interjection
(potocznie, potoczny) pozdrowienie stosowane wobec kolegów, bliższych znajomych ciao salve

czkawka ˈʧ̑kafka n
(fizjologia, fizjologiczny) rytmicznie powtarzające się skurcze przepony objawiające się charakterystycznym odgłosem wydawanym przez zamknięcie głośni i strun głosowych przy wdechu; singhiozzo

czopek ˈʧ̑ɔpɛk n
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lekarstwo do przyjmowania doodbytniczo, rzadziej dopochwowo lub docewkowo; supposta

czosnek ˈʧ̑ɔsnɛk n
(spożywczy) jarzyna przyprawowa z cebuli uprawnych gatunków czosnku (1.1), zwykle czosnku pospolitego aglio

czołg ʧ̑ɔwk n
(wojskowość, wojskowy) pojazd bojowy poruszający się na gąsienicach, wyposażony w armatę i pancerz; carro armato tank

czoło ˈʧ̑ɔwɔ n
(anatomia, anatomiczny) część głowy nad brwiami i pomiędzy skrońmi fronte

czterocyfrowy ˌʧ̑tɛrɔʦ̑ɨfˈrɔvɨ adj
składający się z czterech cyfr, mający cztery cyfry di quattro cifra di quattro numero

czterokrotnie ˌʧ̑tɛrɔˈkrɔtʲɲɛ adv
cztery razy quattro volta

czteroletni ˌʧ̑tɛrɔˈlɛtʲɲi adj
mający cztery lata di quattro anno
trwający cztery lata quadriennale

czterolistny ˌʧ̑tɛrɔˈlʲistnɨ adj
mający liść złożony z czterech części w kształcie małych listków quadrifogliato

czteromiesięczny ˌʧ̑tɛrɔ̃mʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
będący w wieku czterech miesięcy di quattro mese
trwający cztery miesiące quadrimestrale

czterotomowy ˌʧ̑tɛrɔtɔ̃ˈmɔvɨ adj
składający się z czterech tomów, zawarty w czterech tomach, wydany w czterech tomach di quattro volume

czubajka n
(mikologia, mikologiczny) grzyb kapeluszowy, pospolicie rosnący na pastwiskach i rzadkich lasach sosnowych bubbola mazza di tamburo

czubatka europejska n
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Lophophanes cristatus, gatunek sikorki wyróżniający się charakterystycznym czubkiem z piór na głowie; cincia dal ciuffo

czujność ˈʧ̑ujnɔɕʨ̑ n
zwracanie uwagi na to, co dzieje się w najbliższym otoczeniu; wrażliwość na niebezpieczeństwo vigilanza attenzione

czujny ˈʧ̑ujnɨ adj
zachowujący czujność, zwracający uwagę na wszelkie podejrzane sygnały vigile

czule adv
w sposób czuły, przepełniony czułością affettuosamente

czuć ʧ̑uʨ̑ v
odbierać wrażenia za pomocą zmysłu dotyku sentire
odbierać wrażenia psychiczne lub odbierać wrażenia za pomocą zmysłów sentire

czuć się jak zbity pies ˈʧ̑uʨ̑‿ɕɛ ˈjaɡ ˈzbʲitɨ ˈpʲjɛs v
czuć się sponiewieranym, odtrąconym; skrzywdzonym przez kogoś, komu ufało się sentirsi come un cane bastonato

czuć, że coś śmierdzi ˈʧ̑uʥ̑ ˈʒɛ ˈʦ̑ɔɕ ˈːmʲjɛrʲʥ̑i v
czuć, że coś jest podejrzane sentire odore di bruciato

czułość ˈʧ̑uwɔɕʨ̑ n
(fotografia) wielkość określająca stopień reagowania filmu fotograficznego na światło rapidità sensibilità velocità

czuły ˈʧ̑uwɨ adj
dokonywany z czułością, uczuciem, miłością, serdecznością sensitivo

czwartek ˈʧ̑fartɛk n
czwarty dzień tygodnia giovedì

czwartorzęd ʧ̑farˈtɔʒɛ̃nt n
(geologia, geologiczny) okres w dziejach Ziemi, który rozpoczął się około 1,8 mln lat temu i trwa do dziś; quaternario

czworoboczny adj
mający cztery boki quadrilatero

czworobok ʧ̑fɔˈrɔbɔk n
(geometria) wielobok płaski o czterech bokach quadrilatero

czworokąt ʧ̑fɔˈrɔkɔ̃nt n
(geometria) wielokąt płaski mający cztery boki; do czworokątów należą m.in. trapezy, deltoidy, romby, kwadraty, prostokąty, równoległoboki; quadrangolo tetragono

czworościan n
(matematyka, matematyczny) wielościan o czterech trójkątnych ścianach; tetraedro

czy ʧ̑ɨ conjunction
łączy równorzędne, ale wykluczające się wyrażenia oppure

czyj ʧ̑ɨj interrogativePronoun
używany do zadawania pytań o właściciela czegoś, posiadacza jakiejś cechy di chi

czyj ʧ̑ɨj pronoun
używany do rozpoczynania zdań podrzędnych, które określają właściciela czegoś, posiadacza cechy w swoim dopełnieniu di chi

czyjś ʧ̑ɨjɕ indefinitePronoun
należący do kogoś, kto nie jest istotny w wypowiedzi di qualcuno

czynność ˈʧ̑ɨ̃nːɔɕʨ̑ n
działanie, funkcjonowanie funzionamento operazione
wykonywanie, robienie czegoś attività

czyrak n
(medycyna, medyczny) ropne zapalenie skóry w okolicy mieszka włosowego foruncolo

czystość ˈʧ̑ɨstɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest czyste (oczyszczone, wyczyszczone), nie jest brudne pulizia

czysty ˈʧ̑ɨstɨ adj
pozbawiony brudu pulito puro

czytanie ʧ̑ɨˈtãɲɛ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odczytywanie fragmentów Pisma Świętego podczas mszy świętej i Liturgii godzin lettura
fragment tekstu odczytywany jako (1.4) lettura
zapoznawanie się z treścią tego, co zostało napisane lettura

czytać ˈʧ̑ɨtaʨ̑ v
przebiegać wzrokiem lub dotykiem tekst w postaci liter lub ideogramów oraz znaków pisarskich i rozumieć treść przezeń przekazywaną leggere

czytelnia ʧ̑ɨˈtɛlʲɲa n
sala przeznaczona do czytania, zwykle w bibliotece sala di lettura

czytelnie adv
w sposób czytelny, łatwy do przeczytania leggibilmente

czytelnik ʧ̑ɨˈtɛlʲɲik n
osoba, która czyta książki, gazety itp. lettore
osoba, która korzysta z biblioteki lub czytelni lettore

czytnik książek elektronicznych n
(informatyka, informatyczny) urządzenie z wyświetlaczem służące do wyświetlania tekstów zapisanych w formie cyfrowej; lettore di ebook lettore di libri elettronici eReader ebook reader

czyściec ˈʧ̑ɨɕʨ̑ɛʦ̑ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w niektórych wyznaniach: stan lub miejsce, gdzie po śmierci niektóre dusze odbywają pokutę przed wejściem do nieba; purgatorio

czyścić ˈʧ̑ɨɕʨ̑iʨ̑ v
powodować, że coś jest czyste, usuwając brud, zanieczyszczenia pulire

czyżyk ˈʧ̑ɨʒɨk n
(ornitologia, ornitologiczny) Carduelis spinus L., mały ptak o zielonawożółtym upierzeniu lucherino

cząber ˈʧ̑ɔ̃mbɛr n
(botanika, botaniczny) Satureja, rodzaj aromatycznych roślin rocznych i wieloletnich o bladoliliowych lub białawych kwiatach i lancetowatych liściach; używanych jako przyprawa i do wyrobu leków; santoreggia
(kulinaria) przyprawa z cząbru ogrodowego santoreggia

cząstkowy adj
fragmentaryczny, niecałkowity parziale

często ˈʧ̑ɛ̃w̃stɔ adv
(zobacz) częsty spesso frequentemente

częstoskurcz ʧ̑ɛ̃w̃ˈstɔskurʧ̑ n
(medycyna, medyczny) znaczne przyśpieszenie czynności rytmu serca tachicardia

częstować v
dzielić się czymś z kimś przez grzeczność, gościnność; podejmować poczęstunkiem offrire
korzystać z poczęstunku servirsi

częsty ˈʧ̑ɛ̃w̃stɨ adj
odbywający się lub zdarzający się wiele razy, z krótkimi przerwami pomiędzy kolejnymi wydarzeniami frequente assiduo

część ʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ n
fragment jakiejś całości parte tempo

część mowy ˈʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ ˈmɔvɨ n
(gramatyka) kategoria gramatyczna, grupująca wyrazy ze względu na ich sposób odmiany, funkcje w zdaniu lub znaczenie; parte del discorso

człowieczeństwo n
bycie człowiekiem umanità
(przestarzałe, przestarzały) rodzaj ludzki umanità

człowiek ˈʧ̑wɔvʲjɛk n
Homo sapiens, istota o najwyższym stopniu świadomości zamieszkująca Ziemię; uomo umano
ktoś, jakaś osoba uomo
pracownik, podwładny, członek uomo

człowiek strzela, Pan Bóg kule nosi ˈʧ̑wɔvʲjɛk ˈsṭʃɛla ˈpãn‿buk ˈːulɛ ˈnɔɕi proverb
zamierzenia, plany nie zawsze udaje się zrealizować l'uomo propone e Dio dispone

człowiek śniegu n
(mitologia, mitologiczny) (fantasy) duża, dwunożna istota, podobna do człowieka, o gęstym futrze, żyjąca rzekomo w Himalajach abominevole uomo delle nevi

córka ˈʦ̑urka n
potomek płci żeńskiej (w stosunku do rodziców) figlia

cło ʦ̑wɔ n
opłata pobierana przez państwo na granicy przy imporcie pewnych towarów; dogana

dach dax n
górna część budynku, pojazdu itp., pokrycie zasłaniające wnętrze przed deszczem, słońcem itp. tetto
(przenośnie, przenośnia) dom, mieszkanie tetto

dachowy daˈxɔvɨ adj
dotyczący dachu, związany z dachem del tetto

dachówka daˈxufka n
(budownictwo) ceramiczna (niekiedy kamienna lub betonowa) płytka stosowana do pokrywania dachów; tegola coppo

dadaistyczny adj
(sztuka) związany z dadaizmem lub dadaistami dadaista

dagerotypia n
(fotografia) (historia, historyczny, historycznie) pierwsza technika otrzymywania obrazów fotograficznych; dagherrotipia

daktyl ˈdaktɨl n
(botanika, botaniczny) (kulinaria) (spożywczy) (cukiernictwo) owoc daktylowca dattero

dalajlama ˌdalajˈlãma n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł zwierzchnika szkoły Gelug buddyzmu tybetańskiego, do roku 1959 tradycyjnie piastujący funkcję szefa rządu tybetańskiego; dalai-lama

daleki daˈlɛci adj
taki, który jest w dużej odległości lontano

dalekomorski adj
zdolny do pracy, przebywania na pełnym morzu di alto mare

dalekopis n
(telekomunikacja) aparat telegraficzny przesyłający komunikatów w postaci drukowanej telescrivente

dalia ˈdalʲja n
(botanika, botaniczny) Dahlia, rodzaj roślin nasiennych należących do rodziny astrowatych, mających kolorowe kwiaty ułożone w koszyczki; uprawiana jako roślina ozdobna; dalia

dalmatyka n
(kościelny) wierzchnia szata liturgiczna diakonów; dalmatica

dalmatyńczyk ˌdalmaˈtɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
(kynologia, kynologiczny) rasa gładkowłosego biało-czarnego psa pochodząca z Dalmacji; dalmata

dalmatyński ˌdalmaˈtɨ̃j̃sʲci adj
związany z Dalmacją, dotyczący Dalmacji lub jej mieszkańców dalmatico dalmata

dane ˈdãnɛ n
wiadomości, informacje stanowiące podstawy jakiś twierdzeń, przekonań, wniosków dati

danio pręgowany n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Danio rerio Hamilton, gatunek ryby słodkowodnej hodowanej w akwariach; danio zebrato pesce zebra

daremnie adv
w sposób nie przynoszący rezultatów pomimo starań inutilmente

darmsztadt ˈdarm̥ʃtat n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ds i liczbie atomowej 110; darmstadtio

darowanemu koniowi w zęby się nie zagląda ˌdarɔvãˈnɛ̃mu kɔ̃ˈɲɔvʲi ˈv‿zɛ̃mbɨ‿ɕɛ ˌɲɛ‿zaˈɡlɔ̃nda proverb
nie powinno się krytykować czegoś, co otrzymuje się w prezencie a caval donato non si guarda in bocca

darwinista ˌdarvʲĩˈɲista n
zwolennik darwinizmu darvinista darwinista

darwinizm n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) stworzona przez Darwina teoria ewolucji, która wyjaśnia powstawanie gatunków doborem naturalnym i walką o byt darwinismo

data ˈdata n
umowne oznaczenie dnia, miesiąca i roku, kalendarzowy termin jakiegoś zdarzenia; data
(przestarzałe, przestarzały) czas, epoka, era, okres data

datura n
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) bieluń (rodzaj) datura
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z rodzaju (1.1) datura

dać daʨ̑ v
wręczyć, ofiarować coś (także przenośnie) komuś dare

dać w łapę ˈdaʥ̑ ˈv‿wapɛ v
dać komuś łapówkę, przekupić kogoś ungere le ruote

dać wolną rękę ˈdaʥ̑ ˈvɔlnɔ̃w̃ ˈrɛ̃ŋkɛ v
pozwolić komuś samodzielnie działać, decydować o czymś dare carta bianca

dać wyraz czemuś ˈdaʥ̑ ˈvɨras ˈʧ̑ɛ̃muɕ idiom
wyrazić, ujawnić, okazać coś dare atto di qualcosa

dbać dbaʨ̑ v
interesować się czymś, przywiązywać wagę do czegoś curarsi tenerci
troszczyć się o coś lub kogoś; zajmować się czymś z dużą uwagą lub poświęceniem curare

debiut ˈdɛbʲjut n
wydarzenie, kiedy ktoś wykonuje po raz pierwszy publicznie jakąś czynność w jakiejś dziedzinie esordio debutto

debiutant n
ten kto debiutuje, odbywa swoje pierwsze wystąpienia (w szczególności to jedno pierwsze) w nowej funkcji; debuttante

decembrysta n
(dawniej, dawny) (historia, historyczny, historycznie) zwolennik Napoleona III i jego zamachu stanu z 1851 roku decembrista

dechrystianizować v
(teologia, teologiczny) zmniejszać gdzieś wpływy chrześcijaństwa decristianizzare

decydować ˌdɛʦ̑ɨˈdɔvaʨ̑ v
podejmować decyzję, postanawiać o czymś decidere

decydujący adj
przesądzający o czymś decisivo

decymetr n
(metrologia, metrologiczny) jednostka długości równa dziesiątej części metra; decimetro

decyzja dɛˈʦ̑ɨzʲja n
postanowienie, zamiar, rezolucja; rozstrzygnięcie decisione

dedukcja n
(logika, logiczny) (filozofia, filozoficzny) wnioskowanie od ogólnych tez do szczegółowych wniosków deduzione

dedukcyjny adj
związany z dedukcją; oparty na dedukcji deduttivo

dedykować ˌdɛdɨˈkɔvaʨ̑ v
dodawać dedykację do daru wręczanego komuś; poświęcać komuś (najczęściej własne dzieło: utwór, wiersz itp.) dedicare

defekt ˈdɛfɛkt n
uszkodzenie, usterka, wada, niedostatek fizyczny difetto
(fizyka, fizyczny) (biologia, biologiczny) niedobór, brak; difetto
ułomność moralna difetto

defenestracja ˌdɛfɛ̃nɛˈstraʦ̑ʲja n
wyrzucenie kogoś lub czegoś przez okno; defenestrazione

deficyt dɛˈfʲiʦ̑ɨt n
niedobór, brak; deficit perdita

definicja ˌdɛfʲĩˈɲiʦ̑ʲja n
wyjaśnienie znaczenia wyrazu, pojęcia lub całego wyrażenia; definizione

defloracja n
(medycyna, medyczny) przerwanie błony dziewiczej deflorazione

defragmentacja ˌdɛfraɡmɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
(informatyka, informatyczny) proces przenoszenia danych pomiędzy obszarami dysku twardego w celu jego optymalnego wykorzystania; deframmentazione

defragmentować ˌdɛfraɡmɛ̃nˈtɔvaʨ̑ v
(informatyka, informatyczny) wykonywać defragmentację deframmentare

deista dɛˈ<sup>j</sup>ista n
wyznawca deizmu deista

deizm ˈdɛ<sup>j</sup>ism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny zakładający istnienie jakiejś nieokreślonej dokładnie duchowej siły sprawczej, która stworzyła świat materialny i prawa nim rządzące, jednak nie ingeruje ona bezpośrednio w jego działanie; deismo

deka- ˈdɛka
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary dziesięć razy większe od podstawowych; deca-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z liczbą dziesięć deca-

dekabrysta ˌdɛkaˈbrɨsta n
(historia, historyczny, historycznie) członek lub zwolennik szlacheckiego ruchu rewolucyjnego, działającego w latach 20. XIX w. w Rosji, dążącego do zniesienia jedynowładztwa cara i zatarcia różnic klasowych; decabrista

dekabrystka ˌdɛkaˈbrɨstka n
(historia, historyczny, historycznie) forma żeńska od: dekabrysta decabrista

dekabrystowski ˌdɛkabrɨˈstɔfsʲci adj
(historia, historyczny, historycznie) dotyczący dekabryzmu lub powstania dekabrystów decabrista

dekalitr n
(metrologia, metrologiczny) dziesięć litrów decalitro

dekametr n
(metrologia, metrologiczny) jednostka długości równa dziesięciu metrom; decametro

dekametrowy adj
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) związany z długością rzędu 10 metrów decametrico
(fizyka, fizyczny) mający długość 10 metrów decametrico

dekanat dɛˈkãnat n
(kościelny) jednostka organizacyjna Kościoła katolickiego, obejmująca kilka do kilkunastu parafii z dziekanem na czele; decanato decania

dekapitacja ˌdɛkapʲiˈtaʦ̑ʲja n
ucięcie głowy; decapitazione

deklamować ˌdɛklãˈmɔvaʨ̑ v
z ekspresją wygłaszać utwór literacki declamare recitare

deklaracja ˌdɛklaˈraʦ̑ʲja n
ogłoszenie, oświadczenie; sformułowanie poglądów, przekonań dichiarazione

deklaracja podatkowa ˌdɛklaˈraʦ̑ʲja ˌpɔdatˈkɔva n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (księgowość) dokument zawierający informacje o osiągniętych dochodach lub poniesionych stratach; dichiarazione dei redditi

deklarować v
wypowiadać oficjalnie dichiarare
wyrażać gotowość, przyrzekać pomoc offrire promettere

dekolonizacja ˌdɛkɔlɔ̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces uzyskiwania niezależności państwowej przez terytoria będące koloniami; obalanie systemu kolonialnego, likwidacja kolonializmu; decolonizzazione

dekolt ˈdɛkɔlt n
część ciała odsłonięta przez dekolt (1.1) scollatura
wycięcie w ubraniu (np. w sukni, swetrze, bluzce), odsłaniające szyję, czasem ramiona, piersi lub plecy scollatura

dekomunizować v
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) usuwać wpływy doktryny komunistycznej decomunizzare

dekoracja ˌdɛkɔˈraʦ̑ʲja n
element upiększający, ozdabiający dany przedmiot, budynek lub jego wnętrze decorazione

dekoracyjny ˌdɛkɔraˈʦ̑ɨjnɨ adj
związany z dekoracją, stanowiący dekorację decorativo

dekorować ˌdɛkɔˈrɔvaʨ̑ v
upiększać coś, dodawać dekoracje decorare

dekret ˈdɛkrɛt n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny mający moc ustawy, wydany przez organ władzy wykonawczej; decreto

del credere ˈdɛl krɛˈdɛrɛ
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dodatkowe wynagrodzenie pobrane przez komisanta za poręczenie, że sprzedany towar zostanie opłacony w określonym terminie del credere

delegat dɛˈlɛɡat n
oficjalny wysłannik jakiejś zbiorowości reprezentujący jej interesy delegato

delfin ˈdɛlfʲĩn n
(zoologia, zoologiczny) ssak morski z rzędu waleni; delfino
(sport, sportowy) jeden z czterech podstawowych stylów pływackich; delfino
(historia, historyczny, historycznie) tytuł następcy tronu francuskiego; delfino

deliberować ˌdɛlʲibɛˈrɔvaʨ̑ v
(literacko) (żartobliwie) rozważać, rozmyślać, debatować, roztrząsać deliberare

delikatnie ˌdɛlʲiˈkatʲɲɛ adv
w sposób delikatny, subtelnie, nieznacznie delicatamente

delikatność ˌdɛlʲiˈkatnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest delikatne delicatezza

delikatny ˌdɛlʲiˈkatnɨ adj
charakteryzujący się delikatnością, subtelnością, kruchością delicato

demagogia ˌdɛ̃maˈɡɔɟja n
oddziaływanie na uczucia i nastroje polityczne lub społeczne nieuświadomionych mas przez nierealne obietnice, pochlebstwa itp. dla osiągnięcia własnych celów; demagogia

demiurg ˈdɛ̃mʲjurk n
(filozofia, filozoficzny) idealna siła stwórcza, której dziełem jest rzeczywistość demiurgo

demografia ˌdɛ̃mɔˈɡrafʲja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka zajmująca się jakościowym i ilościowym badaniem stanów, struktur, ruchów i rozwoju ludności w określonych warunkach historycznych; demografia

demograficzny adj
dotyczący demografii demografico

demokracja ˌdɛ̃mɔˈkraʦ̑ʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym źródło władzy stanowi wola większości obywateli, przy respektowaniu praw mniejszości; democrazia

demokrata ˌdɛ̃mɔˈkrata n
zwolennik demokracji democratico

demokratyczny ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑nɨ adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z demokracją democratico

demon ˈdɛ̃mɔ̃n n
istota nadprzyrodzona występująca w wierzeniach ludowych, mitologiach i religiach, zajmująca pozycję pośrednią między bogami a ludźmi; o cechach na wpół ludzkich, na wpół boskich; najczęściej nieprzyjazna człowiekowi; demonio demone

demoniczny ˌdɛ̃mɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
(przenośnie, przenośnia) taki, który ma w sobie coś z demona; niesamowity demoniaco

demonolog n
(teologia, teologiczny) specjalista w dziedzinie demonologii demonologo

demonologia ˌdɛ̃mɔ̃nɔˈlɔɟja n
(teologia, teologiczny) dział teologii zajmujący się demonami demonologia

demonologiczny adj
(teologia, teologiczny) dotyczący demonologii (działu teologii) demonologico

denazalizacja ˌdɛ̃nazalʲiˈzaʦ̑ʲja n
(językoznawstwo, językoznawczy) proces w wyniku którego zanikają samogłoski nosowe; denasalizzazione

dendro- ˈdɛ̃ndrɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z drzewem lub drewnem dendro-

dendrologia ˌdɛ̃ndrɔˈlɔɟja n
(botanika, botaniczny) dział botaniki, nauka o drzewach, krzewach, krzewinkach i pnączach o zdrewniałych łodygach; dendrologia

dendrologiczny adj
(botanika, botaniczny) (leśnictwo) związany z dendrologią, wiedzą o drzewach dendrologico

denerwować ˌdɛ̃nɛrˈvɔvaʨ̑ v
działać komuś na nerwy, wyprowadzać kogoś z równowagi emocjonalnej / psychicznej irritare rendere nervoso
być czymś przejętym, wzburzonym, podekscytowanym; odczuwać zdenerwowanie eccitare innervosire irritare

dentyna n
(stomatologia, stomatologiczny) tkanka leżąca pod szkliwem w obrębie korony zęba i pod cementem w obrębie szyjki i korzenia zęba dentina

dentysta dɛ̃nˈtɨsta n
(zobacz) stomatolog; dentista

dentystyczny ˌdɛ̃ntɨˈstɨʧ̑nɨ adj
związany z dentystą (stomatologiem) lub dentystyką (stomatologią) dentistico

departament ˌdɛparˈtãmɛ̃nt n
(administracja) jednostka organizacyjna ministerstwa lub innej instytucji, dipartimento

depenalizacja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ograniczenie i złagodzenie wymiaru karalności określonego typu czynu, uznawanego dotychczas za przestępstwo lub wykroczenie; depenalizzazione

depesza n
(telekomunikacja) tekst przesłany telegraficznie, blankiet z tym tekstem telegramma

depilacja ˌdɛpʲiˈlaʦ̑ʲja n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) usuwanie włosów z miejsc niepożądanych za pomocą urządzeń lub środków chemicznych; depilazione

depilować v
dokonywać depilacji, usuwać owłosienie z ciała depilare

deponować v
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przekazywać komuś pieniądze lub przedmioty na przechowanie depositare

depozyt n
formalne przejęcie na przechowanie czegoś należącego do kogoś innego deposito

deprawacja ˌdɛpraˈvaʦ̑ʲja n
zepsucie obyczajów, przyjętych zasad, zejście z uczciwej drogi depravazione

depresja dɛˈprɛsʲja n
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) chorobliwe przygnębienie i zahamowanie czynności psychicznych; depressione

depresja poporodowa dɛˈprɛsʲja ˌpɔpɔrɔˈdɔva n
(medycyna, medyczny) zaburzenia nastroju objawiające się epizodem depresyjnym w ciągu trzech miesięcy po porodzie, trwające od dwóch do sześciu miesięcy; depressione post-natale depressione post-partum

deptak ˈdɛptak n
ulica, aleja lub plac tylko dla pieszych isola pedonale

deratyzacja ˌdɛratɨˈzaʦ̑ʲja n
(zobacz) odszczurzanie; derattizzazione

deresz n
(zootechnika, zootechniczny) koń, którego maść sierści ma pomieszane kolory: kary, gniady lub kasztanowaty z białym roano

dereń ˈdɛrɛ̃ɲ n
(botanika, botaniczny) ozdobny lub uprawny krzew albo drzewo z rodzaju (1.1), często o jadalnych owocach corniola
(spożywczy) drobny, czerwony owoc derenia (1.2) jadalnego corniola

derkacz ˈdɛrkaʧ̑ n
(ornitologia, ornitologiczny) Crex crex, smukły ptak o terkoczącym głosie; re di quaglie

dermato- dɛrˈmatɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze skórą dermato-

dermatolog ˌdɛrmaˈtɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznaniem, profilaktyką oraz leczeniem chorób, objawiających się na skórze, paznokciach i włosach dermatologo
(medycyna, medyczny) kobieta dermatolog (1.1), dermatolożka dermatologa

dermatologia ˌdɛrmatɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) nauka zajmująca sie chorobami skóry i jej przydatków; dermatologia

dermatologiczny adj
(medycyna, medyczny) związany z dermatologią, dotyczący dermatologii dermatologico

derwisz ˈdɛrvʲiʃ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek muzułmańskiego bractwa religijnego o charakterze mistycznym derviscio

desant ˈdɛsãnt n
(wojskowość, wojskowy) operacja taktyczna przeniesienia wojsk na teren nieprzyjaciela; sbarco

deska ˈdɛska n
płaski kawałek drewna; tavola asse

deska do krojenia n
deska kuchenna, wykonana najczęściej z drewna, rzadziej z plastiku lub ceramiki, służąca do krojenia żywności tagliere

deska do prasowania n
specjalny podłużny blat do prasowania ubrań, rzeczy z tkaniny tavola da stiro asse da stiro

deska rozdzielcza ˈdɛska rɔʑˈʥ̑ɛlʧ̑a n
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) element wyposażenia samochodu umieszczony przed kierowcą zawierający wskaźniki, regulatory i przełączniki; cruscotto

deska snowboardowa n
(sport, sportowy) szeroka deska mocowana do butów specjalnymi wiązaniami i służąca do zjeżdżania po śniegu; snowboard

deska zjazdowa n
(sport, sportowy) szeroka deska mocowana do butów specjalnymi wiązaniami i służąca do zjeżdżania po śniegu; snowboard

deski ˈdɛsʲci n
(przenośnie, przenośnia) scena teatralna palcoscenico

desperat dɛsˈpɛrat n
człowiek, który stracił nadzieję na coś; ktoś, kto jest gotowy na wszystko, bez zwracania uwagi na konsekwencje disperato

despota dɛsˈpɔta n
władca absolutny, mający nieograniczoną władzę despota
(historia, historyczny, historycznie) tytuł dworski w Cesarstwie Bizantyjskim, nadawany honorowo synom lub zięciom cesarzy; despota
(przenośnie, przenośnia) człowiek bezwzględny, narzucający swoją wolę despota

destabilizacja ˌdɛstabʲilʲiˈzaʦ̑ʲja n
zachwianie równowagi, zakłócenie porządku, wprowadzenie chaosu destabilizzazione

destalinizacja n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) likwidowanie stalinizmu, proces odchodzenia od stalinizmu; destalinizzazione

destrukcja dɛˈstrukʦ̑ʲja n
niszczenie, zniszczenie, rozpad distruzione

destylacja ˌdɛstɨˈlaʦ̑ʲja n
(chemia, chemiczny) sposób rozdziału substancji wykorzystujący różnicę w prężnościach par (temperaturach wrzenia); distillazione

deszcz dɛʃʧ̑ n
(meteorologia, meteorologiczny) opad atmosferyczny, krople wody powstające w chmurach i spadające na ziemię; pioggia
(przenośnie, przenośnia) duża ilość czegoś, co spada lub pojawia się niespodziewanie pioggia

deszczomierz dɛʃˈʧ̑ɔ̃mʲjɛʃ n
(meteorologia, meteorologiczny) (metrologia, metrologiczny) aparat do pomiaru opadów deszczowych; pluviometro ombrometro pluviografo udometro

deszczowy dɛʃˈʧ̑ɔvɨ adj
związany z deszczem, odnoszący się do deszczu piovoso

deszczyk ˈdɛʃʧ̑ɨk n
(zdrobniale) od: deszcz pioggerella

deszczówka n
woda pochodząca z opadów deszczu acqua piovana

determinista ˌdɛtɛrmʲĩˈɲista n
zwolennik determinizmu determinista

deterministyczny adj
dotyczący determinizmu, związany z determinizmem, oparty na determinizmie deterministico

detonacja ˌdɛtɔ̃ˈnaʦ̑ʲja n
(mechanika) nadmiernie szybkie spalanie się mieszanki paliwowej w cylindrze silnika połączone z charakterystycznym stukaniem detonazione
eksplozja materiału wybuchowego połączona z hukiem; detonazione

detonator ˌdɛtɔ̃ˈnatɔr n
ładunek materiału wybuchowego przenoszący detonację ze spłonki do kruszącego materiału wybuchowego; detonatore

deuter ˈdɛwtɛr n
izotop wodoru mający w jądrze jeden proton i jeden neutron; deuterio

deuteron dɛwˈtɛrɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) jądro atomu deuteru; deuterone deutone

dezercja n
ucieczka z wojska diserzione
odejście skądś, rezygnacja, odstąpienie diserzione

dezerter n
(wojskowość, wojskowy) mężczyzna dokonujący dezercji – ucieczki z wojska disertore

dezinformacja n
wprowadzenie kogoś w błąd przez podanie mylących lub fałszywych informacji; disinformazione

dezorientacja ˌdɛzɔrʲjɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
brak orientacji w jakiejś sprawie, niewłaściwy pogląd disorientamento

dezynfekować ˌdɛzɨ̃nfɛˈkɔvaʨ̑ v
dokonywać dezynfekcji disinfestare

dezynsekcja n
tępienie stawonogów ze względów sanitarnych i gospodarczych; disinfestazione disinsettazione

diabelski dʲjaˈbɛlsʲci adj
związany z diabłem, dotyczący diabła diabolico

diabelski młyn dʲjaˈbɛlsʲci ˈmwɨ̃n n
rodzaj karuzeli mającej postać wielkiego koła obracającego się w płaszczyźnie pionowej ruota panoramica

diabetolog ˌdʲjabɛˈtɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem cukrzycy i jej powikłań diabetologo
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka diabetologii diabetologa

diabetologia ˌdʲjabɛtɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem cukrzycy oraz jej powikłań; diabetologia

diabeł ˈdʲjabɛw n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) upadły anioł, kuszący do grzechu; diavolo

diablica n
(folklor) (mitologia, mitologiczny) żeńska forma diabła diavola
(przenośnie, przenośnia) zła kobieta diavola

diadem ˈdʲjadɛ̃m n
złota lub srebrna opaska na głowę, zakładana przez królów, książęta i duchownych jako oznaka ich władzy; diadema

diagnostyczny ˌdʲjaɡnɔˈstɨʧ̑nɨ adj
dotyczący diagnostyki, służący do oceny stanu czegoś lub kogoś diagnostico

diagnoza dʲjaˈɡnɔza n
(medycyna, medyczny) rozpoznanie choroby diagnosi
określenie stanu rzeczy lub zjawiska na podstawie dogłębnej analizy diagnosi

diagnozować ˌdʲjaɡnɔˈzɔvaʨ̑ v
wystawiać diagnozę, rozpoznawać daną chorobę po przeprowadzeniu badań diagnosticare

diagram ˈdʲjaɡrãm n
graficzna, schematyczna ilustracja czegoś, np. struktury, idei, procesu, wartości; diagramme

diakon n
(kościelny) duchowny z najniższym stopniem świeceń prezbiteratu; diacono

diakoński adj
(kościelny) związany z osobą lub tytułem diakona diaconale

dialekt ˈdʲjalɛkt n
(językoznawstwo, językoznawczy) regionalna odmiana języka, odznaczająca się swoistymi cechami fonetycznymi, leksykalnymi, itp. dialetto parlata

dialektologia n
nauka o dialektach i gwarach; dialettologia

dialektologiczny adj
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z dialektologią, nauką o dialektach i gwarach dialettologico

dialektyk n
(filozofia, filozoficzny) zwolennik teorii filozoficznej, która za nadrzędne prawo uznaje rozwój przez przeciwieństwa dialettico
(potocznie, potoczny) ktoś biegły w dyskusji dialettico

dializa n
metoda oczyszczania roztworów koloidalnych z elektrolitów przy użyciu błony półprzepuszczalnej. dialisi

dializacyjny ˌdʲjalʲizaˈʦ̑ɨjnɨ adj
(medycyna, medyczny) mający związek z dializą - zabiegiem leczniczym dialitico

dialog ˈdʲjalɔk n
rozmowa dwóch osób dialogo

diament ˈdʲjãmɛ̃nt n
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał, przezroczysta odmiana węgla występująca w przyrodzie; diamante

diecezja dʲjɛˈʦ̑ɛzʲja n
(historia, historyczny, historycznie) jednostka administracyjna w starożytnym Rzymie; diocesi
(kościelny) jednostka administracyjna zarządzana przez biskupa; diocesi

diecezjalny ˌdʲjɛʦ̑ɛˈzʲjalnɨ adj
(przymiotnik) od: diecezja diocesano

diecezjanin n
(kościelny) członek wspólnoty diecezjalnej diocesano

diecezjanka n
(kościelny) członkini wspólnoty diecezjalnej diocesana

dieta ˈdʲjɛta n
(medycyna, medyczny) sposób odżywiania się dieta
(potocznie, potoczny) odchudzanie się, niskokaloryczne jedzenie dieta
pieniądze na podróż służbową dieta

dietetyczka ˌdʲjɛtɛˈtɨʧ̑ka n
forma żeńska od: dietetyk dietista nutrizionista

dietetyk dʲjɛˈtɛtɨk n
(medycyna, medyczny) specjalista w zakresie racjonalnego żywienia, opracowujący diety dostosowane do potrzeb ludzi zdrowych oraz do różnych schorzeń; dietista nutrizionista

dietetyka dʲjɛˈtɛtɨka n
(medycyna, medyczny) nauka zajmująca się zasadami racjonalnego żywienia człowieka, w zależności od wykonywanej pracy lub stanu zdrowia; dietetica nutrizionistica

dimer ˈdʲĩmɛr n
(chemia, chemiczny) oligomer zbudowany z dwóch merów; dimero

dingo ˈdʲĩŋɡɔ n
(zoologia, zoologiczny) Canis lupus dingo, ssak z rodziny psowatych, zamieszkujący Australię, Nową Gwineę, oraz Azję Południowo-Wschodnią; dingo

dinozaur dʲĩˈnɔzawr n
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) wymarły gad naczelny z grupy archozaurów, która zdominowały ziemskie ekosystemy na ponad 160 mln lat, pojawiając się w środkowym triasie; dinosauro

dioda ˈdʲjɔda n
(elektronika, elektroniczny) element elektroniczny wykazujący różny opór w zależności od kierunku przepływu prądu; diodo

diopsyd n
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity i szeroko rozpowszechniony minerał z grupy krzemianów zaliczany do grupy piroksenów, krzemian wapnia i magnezu, CaMg[Si2O6]; diopside

diorama dʲjɔˈrãma n
(technologia, technika, techniczny) (sztuka) namalowany na przezroczystej tkaninie lub szkle obraz dający, przy odpowiednim oświetleniu, iluzjonistyczne wrażenie trójwymiarowości diorama
(technologia, technika, techniczny) (sztuka) zaaranżowana ekspozycja sprawiająca wrażenie przestrzenności, w której znajdujący się w tle obraz łączy się z umieszczoną przed nim makietą i rekwizytami diorama

dipterologia ˌdʲiptɛrɔˈlɔɟja n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) nauka o muchówkach; ditterologia

dla dla preposition
…używany w konstrukcjach, w których wyrażenie po przyimku określa cel, przeznaczenie, kierunek przekazania czegoś przez wykonawcę czynności per
…używany w konstrukcjach, w których wyrażenie po przyimku określa adresata uczuć wykonawcy czynności per

dlaczego dlaˈʧ̑ɛɡɔ pronoun
…pytający, używany w zdaniach, w których pytający pyta o przyczynę lub cel jakiejś czynności perché
…względny, używany w zdaniach podrzędnych określających przyczynę lub cel czynności perché

dmuchać ˈdmuxaʨ̑ v
wypuszczać powietrze z ust soffiare

do dɔ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nazwa solmizacyjna dźwięku C; do

do dɔ preposition
…określający końcowy punkt w czasie fino a a
…określający końcowy punkt w przestrzeni a in da
…określający maksymalną wartość circa quasi
…określający przeznaczenie, użytek a da per

do diabła interjection
wykrzyknik wyrażający poczucie beznadziejności, bezradności lub zniecierpliwienia diavolo

do greckich kalend dɔ‿ˈɡrɛʦ̑ʲcix ˈkalɛ̃nt adv
(przenośnie, przenośnia) (przestarzałe, przestarzały) do bliżej nieokreślonego terminu w przyszłości alle calende greche

do góry adv
w kierunku pionowym do ziemi, ponad powierzchnię su

do ostatniego tchu ˌdɔ‿ːstatʲˈɲɛɡɔ ˈtxu adv
robić coś do samego końca, do ostatnich sił fino all'ultimo respiro

do przodu adv
kierując się dalej avanti dinanzi

do przodu interjection
fraza, która ma ośmielić odbiorcę wypowiedzi do działania forza

do szaleństwa ˌdɔ‿ʃaˈlɛ̃j̃stfa adv
(przenośnie, przenośnia) bardzo, mocno, niezwykle, szczególnie, skrajnie alla follia

do szpiku kości dɔ‿ˈʃpʲiku ˈkɔɕʨ̑i adv
do głębi, na wskroś, całkowicie, bardzo fino al midollo

do widzenia ˌdɔ‿vʲiˈʣ̑ɛ̃ɲa interjection
uprzejmy zwrot używany do pożegnania się z kimś arrivederci ciao arriverderla addio

do żywego adv
o odczuciu, odebraniu czegoś: dotkliwie, głęboko, bardzo, niesłychanie sul vivo

doberman dɔˈbɛrmãn n
(kynologia, kynologiczny) silny i duży, wilkowaty pies z grupy pinczerów, o gładkiej ciemnej sierści; dobermann

dobowy adj
mający związek z dobą; trwający dobę diurno

dobranoc dɔˈbrãnɔʦ̑ interjection
pożegnanie używane wieczorem, kiedy chcemy komuś życzyć dobrej, spokojnej nocy buonanotte buona notte

dobrany adj
taki, który pasuje appaiato

dobre maniery ˈdɔbrɛ mãˈɲɛrɨ n
umiejętność porządnego, kulturalnego zachowywania się; dobre wychowanie belle maniere

dobrobyt dɔˈbrɔbɨt n
dobre warunki materialne prosperità benessere benestare

dobroczynność n
działalność polegająca na bezinteresownym niesieniu pomocy potrzebującym carità beneficenza

dobrowolnie ˌdɔbrɔˈvɔlʲɲɛ adv
w sposób dobrowolny, pozbawiony przymusu; z własnej woli volontariamente

dobrowolny ˌdɔbrɔˈvɔlnɨ adj
wynikający z własnej woli, działający bez przymusu spontaneo volontario

dobry ˈdɔbrɨ adj
korzystny buono
o nastroju wesoły, radosny buono
o zdrowiu, zmysłach zdrowy; szczególnie wyostrzony buono
pomyślny, udany buono
świetny, znakomity w swojej dziedzinie buono
ciekawy, interesujący, wysokiej jakości buono
odpowiedni, pasujący do czegoś buono
smaczny buono
miły, uczynny, usłużny, szlachetny buono bravo

dobry wieczór ˈdɔbrɨ ˈvʲjɛʧ̑ur interjection
uprzejme powitanie używane wieczorem buonasera buona sera

dobrze ˈdɔbʒɛ adv
w należyty sposób bene
przyjemnie bene
wyrażenie zgody bene

dobrze wychowany adj
taki, który na skutek wychowania zachowuje się grzecznie beneducato

dobytek dɔˈbɨtɛk n
wszystko co się posiada effetto

dobór n
wybranie najodpowiedniejszych do określonego celu osób, zwierząt lub przedmiotów selezione

doceniać dɔˈʦ̑ɛ̃ɲäʨ̑ v
dostrzegać wartość kogoś lub czegoś; cenić coś wysoko apprezzare

dochód ˈdɔxut n
(ekonomia, ekonomiczny) suma wpływów z wszystkich źródeł lub określonego ich typu; reddito incasso

dodawanie ˌdɔdaˈvãɲɛ n
(matematyka, matematyczny) działanie arytmetyczne oznaczane symbolem + (plus); addizione

dodawać dɔˈdavaʨ̑ v
dawać coś uzupełniającego, podwyższającego poprzednią ilość aggiungere

dodekafoniczny adj
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z dodekafonią, zgodny z zasadami dodekafonii dodecafonico

dogmat n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) prawda uznana za objawioną przez Kościół dogma
twierdzenie przyjęte bezkrytycznie za pewne bez względu na brak stwierdzenia jego prawdziwości dogma

dogmatyzm n
brak krytycyzmu w stosunku do pewnych tez i poglądów, odrzucanie możliwości poddania ich weryfikacji dogmatismo

dogodnie adv
przynosząc korzyść convenientemente

doić ˈdɔ<sup>j</sup>iʨ̑ v
pozyskiwać mleko, wyciskając je z wymion krowy, owcy mungere

dojrzały dɔjˈʒawɨ adj
o żywych organizmach: taki, który osiągnął dojrzałość; taki, który jest w pełni swego rozwoju maturo
taki, który postępuje jak dorosły; działa rozsądnie, mądrze, jest odpowiedzialny maturo

dojrzewanie ˌdɔjʒɛˈvãɲɛ n
okres życia między dzieciństwem a dorosłością; adolescenza

dojrzeć v
osiągnąć dojrzałość, pełnię rozwoju lub jakości maturare

dok dɔk n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) basen portowy lub pływająca konstrukcja, zapewniające utrzymanie położenia statku w stałej pozycji dock

dokooptować v
dokonać kooptacji, uzupełnić skład decyzją samych jego członków cooptare

doktor ˈdɔktɔr n
(potocznie, potoczny) lekarz dottore
stopień naukowy; dottore

doktor Kościoła n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł nadawany w Kościele katolickim świętym odznaczającym się znacznym wkładem w rozwój doktryny; dottore della Chiesa

doktryna dɔkˈtrɨ̃na n
podstawowe założenia i twierdzenia jakiejś dziedziny wiedzy lub ideologii dottrina

dokuczać dɔˈkuʧ̑aʨ̑ v
sprawiać przykrość, kłopoty lub ból infastidire molestare dar fastidio

dokument dɔˈkũmɛ̃nt n
materiał w postaci papierowej potwierdzający coś; documento carta

dokumentacja ˌdɔkũmɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
zbiór dokumentów służących do uzasadnienia bądź udowodnienia czegoś documentazione

dokładnie dɔˈkwadʲɲɛ adv
w sposób dokładny, precyzyjny, staranny; z dbałością o szczegóły precisamente esattamente accuratamente scrupolosamente

dokładność dɔˈkwadnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co dokładne accuratezza
staranność, dbałość puntualità

dokładny dɔˈkwadnɨ adj
wykonany z dużą starannością esatto
o człowieku: robiący coś starannie esatto

dolar ˈdɔlar n
(jednostka monetarna) waluta niektórych krajów świata o symbolu $; dollaro

dolcetto n
wytrawne czerwone wino z Piemontu dolcetto

dolegliwość ˌdɔlɛɡˈlʲivɔɕʨ̑ n
coś sprawiającego przykrość disturbo

dolewać oliwy do ognia dɔˈlɛvaʨ̑ ɔˈlʲivɨ dɔ‿ˈːɟɲa v
zwiększać czyjeś niezadowolenie lub rozdrażnienie, eskalować spór i potęgować negatywne emocje gettare olio sulle fiamme mettere legna al fuoco

dolina dɔˈlʲĩna n
(geografia, geograficzny) wklęsła, wydłużona forma terenu, znajdująca się poniżej poziomu otaczającego terenu; valle

dolmen ˈdɔlmɛ̃n n
(archeologia, archeologiczny) prehistoryczna budowla megalityczna o charakterze grobowca, składająca się z głazów wkopanych pionowo w ziemię i wielkiego płaskiego bloku skalnego, który był na nich ułożony; dolmen

dom dɔ̃m ˈdɔmɨ n
budynek mieszkalny casa
pomieszczenie, miejsce stałego zamieszkania (pobytu) casa
placówka społeczna, usługowa lub handlowa casa
ród, rodzina, dynastia casa

dom akademicki ˈdɔ̃m ˌakadɛ̃ˈmʲiʦ̑ʲci n
budynek, w którym mieszkają studenci; casa dello studente

dom dziecka ˈdɔ̃mʲ ˈʥ̑ɛʦ̑ka n
placówka opiekuńczo-wychowawcza typu socjalizacyjnego dla dzieci i młodzieży, których potrzeby stale lub okresowo nie mogą być zaspokajane w domu rodzinnym; orfanotrofio istituto

dom starców ˈdɔ̃m ˈstarʦ̑uf n
zakład, w którym dożywają osoby stare i pozbawione opieki gerocomio gerontocomio

domator n
osoba dużo przebywająca w domu, lubiąca życie rodzinne uomo casalingo

domek z kart ˈdɔ̃mɛk ˈs‿kart n
(przenośnie, przenośnia) coś, co jest nietrwałe castello di carte
budowla z kart do gry, najczęściej mająca kształt piramidki castello di carte

dominikanin ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãɲĩn n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek katolickiego zakonu męskiego, założonego przez św. Dominika; domenicano

dominikański ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Dominikana dominicano

dominować ˌdɔ̃mʲĩˈnɔvaʨ̑ v
panować nad czymś, nad kimś dominare

domofon dɔ̃ˈmɔfɔ̃n n
urządzenie elektroniczne wykorzystywany w blokach mieszkalnych do komunikacji głosowej na małe odległości bez pośrednictwa centrali; citofono

domowej roboty dɔ̃ˈmɔvɛj rɔˈbɔtɨ adj
wytwarzany w warunkach małego gospodarstwa lub domu fatto in casa

domowy dɔ̃ˈmɔvɨ adj
wyprodukowany w domu fatto in casa
związany z domem, dotyczący domu domestico

domra ˈdɔ̃mra n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ukraiński i rosyjski ludowy instrument strunowy z okrągłym pudłem rezonansowym; domra

donżuan n
(pejoratywnie, pejoratywny) bałamut, uwodziciel dongiovanni

dopełniacz dɔˈpɛwʲɲaʧ̑ n
(gramatyka) drugi przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: kogo? czego?; genitivo

dopiero dɔˈpʲjɛrɔ particle
dopiero co → przed chwilą, bardzo niedawno appena soltanto
postawienie warunku appena soltanto
przy określeniu czasu: o czymś, co ma wydarzyć się późno, później niż oczekiwano appena soltanto
zaznaczenie, że coś jest małe lub niewystarczające soltanto appena

doping ˈdɔpʲĩŋk n
(sport, sportowy) zwiększanie swoich możliwości fizycznych przez stosowanie substancji nielegalnych lub dozwolonych, ale w zbyt dużej ilości doping

dopóty dzban wodę nosi, dopóki mu się ucho nie urwie dɔˈputɨ ˈʣ̑bãn ˈvɔdɛ ˈnɔɕi dɔˈpuci‿mu‿ɕɛ ˈuxɔ ɲɛ‿ˈurvʲjɛ proverb
każdy ma swoje granice wytrzymałości tanto va la gatta al lardo che ci lascia lo zampino

dopływ ˈdɔpwɨf n
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka, która uchodzi do innej rzeki lub jeziora affluente

doradca n
osoba udzielająca porad consigliere consulente

dorastać v
rosnąc, osiągać właściwy wzrost lub wysokość crescere

doroczny adj
odbywający się każdego roku annuale di ogni anno

dorosły dɔˈrɔswɨ adj
o człowieku lub zwierzęciu: będący w wieku, w którym przeciętny organizm ma zdolność rozrodu, lub starszym adulto

dorosły dɔˈrɔswɨ n
dorosła (1.1) osoba adulto

dorożkarz dɔˈrɔʃkaʃ n
właściciel dorożki trudniący się zawodowo przewożeniem pasażerów vetturino

dorzecze dɔˈʒɛʧ̑ɛ n
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) obszar, z którego wszystkie wody spływają do jednej rzeki bacino

doskonałość ˌdɔskɔ̃ˈnawɔɕʨ̑ n
szczyt, zupełność, brak jakiejkolwiek wady, niedostatku lub możliwości ulepszenia; perfezione
wyborność, świetność, wybitność, bezbłędność, brak możliwości bycia jeszcze lepszym eccellenza eminenza idealità

doskonały ˌdɔskɔ̃ˈnawɨ adj
skończony, perfekcyjny; taki, któremu nic nie brakuje, w którym już nic nie da się ulepszyć perfetto

dostatecznie ˌdɔstaˈtɛʧ̑ʲɲɛ adv
w wystarczającym stopniu abbastanza

dostatek dɔˈstatɛk n
dobrobyt; bogate, wygodne życie abbondanza

dostawać dɔˈstavaʨ̑ v
stawać się (bez własnego aktywnego udziału) posiadaczem czegoś, co wcześniej miał ktoś inny ottenere ricevere

dostawać cholery dɔˈstavaʨ̑ xɔˈlɛrɨ v
(potocznie, potoczny) wpadać w gniew, złościć się, bardzo się denerwować andare in collera

dostojnik dɔˈstɔjɲik n
osoba piastująca wysokie funkcje, wpływowa dignitario

dostosowywać v
sprawiać, że coś staje się odpowiednie adeguare
zmieniać się tak, by być odpowiednim adeguarsi

dostrzegalny adj
możliwy do dostrzeżenia, zobaczenia discernibile percettibile

dostrzegać v
zwracać uwagę na coś, zauważać coś vedere

dostęp ˈdɔstɛ̃mp n
możliwość dotarcia do jakiegoś miejsca, zasobu lub osoby accesso

dosłownie dɔˈswɔvʲɲɛ adv
w sposób ścisły; dokładnie tak, jak znaczą słowa letteralmente

dotrzymywać v
spełniać zobowiązania mantenere

dotyk ˈdɔtɨk n
(fizjologia, fizjologiczny) jeden ze zmysłów umożliwiający odbiór rzeczywistości za pomocą narządów czucia powierzchniowego i głębokiego; tatto

dotykać dɔˈtɨkaʨ̑ v
zbliżać się do czegoś do momentu zetknięcia, kontaktu fizycznego toccare

dowiadywać się v
uzyskiwać wiadomości apprendere venire a sapere
domagać się informacji usilnie pytając o coś chiedere informazioni informarsi

dowód ˈdɔvut n
przedmiot, okoliczność wykazujące coś (dowodzące czegoś) prova
(matematyka, matematyczny) skończony ciąg zdań wykazujący prawdziwość twierdzenia; prova

dowód osobisty ˈdɔvut ˌɔsɔˈbʲistɨ n
(administracja) dokument identyfikujący osobę oraz poświadczający jej obywatelstwo; carta d'identità

dowództwo n
stanowisko i władza dowódcy quadro

dołączać v
uzupełniać o coś allegare
stawać się uczestnikiem lub elementem czego raggiungere
stawać się samemu członkiem lub częścią jakiegoś istniejącego zbioru (synonim (2.1)) unirsi

doświadczalny ˌdɔɕfʲjaṭˈʧ̑alnɨ adj
bazujący na doświadczeniu; dowiedziony za pomocą doświadczenia empirico
taki, który służy w doświadczeniu, przeznaczony do doświadczeń empirico

doświadczenie ˌdɔɕfʲjaṭˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
ogół zdobytych wiadomości i umiejętności esperienza

dość dɔɕʨ̑ indefiniteCardinalNumeral
w pewnym stopniu; w sposób wystarczający, w miarę abbastanza

dość dɔɕʨ̑ interjection
wykrzyknienie oznaczające zakaz, stanowczą prośbę o zaprzestanie jakiegoś działania basta

dożylny adj
bezpośrednio wprowadzany do krwiobiegu przez żyłę endovenoso

drabina draˈbʲĩna n
drewniana lub metalowa konstrukcja z dwóch pionowych belek połączonych poziomymi szczeblami ułatwiająca wchodzenie na niewielkie wysokości, zazwyczaj do kilku metrów; scala

dragon ˈdraɡɔ̃n n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz lekkiej jazdy, pieszy i konny, później tylko konny dragone

dramaturg drãˈmaturk n
pisarz tworzący dramaty przeznaczone do wystawienia na scenie drammaturgo

dramatyczny adj
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dotyczący dramatu jako utworu literackiego drammatico

drapacz chmur ˈdrapaʧ̑ ˈxmur n
bardzo wysoki budynek grattacielo

drapać ˈdrapaʨ̑ v
przeciągać po czymś paznokciami lub pazurami grattare

drastycznie adv
w sposób drastyczny drasticamente

drań drãɲ n
mężczyzna podły, niegodziwy, zły, nikczemny canaglia cialtrone farabutto stronzo

draństwo ˈdrãj̃stfɔ n
(potocznie, potoczny) świństwo, wyjątkowa niesprawiedliwość; podły czyn carognata porcata

drażliwość draʒˈlʲivɔɕʨ̑ n
cecha tego, kto jest drażliwy, kogo łatwo rozdrażnić irritabilità

drażnić ˈdraʒʲɲiʨ̑ v
irytować, denerwować kogoś; działać komuś na nerwy irritare
podrażniać, wywoływać podrażnienie (np. skóry) irritare

dres drɛs n
wygodny strój treningowy (komplet góra i dół) noszony najczęściej przez sportowców tuta

dreszcz drɛʃʧ̑ n
(fizjologia, fizjologiczny) odczucie zimna wraz z drżeniem ciała wywołane silną emocją lub chorobą; brivido ribrezzo

drewniak ˈdrɛvʲɲak n
(potocznie, potoczny) drewniany budynek casa in legno
but (zwykle klapek) z drewna lub na grubej drewnianej podeszwie zoccolo

drewniany drɛvʲˈɲãnɨ adj
wykonany z drewna ligneo di legno
(przenośnie, przenośnia) o częściach ciała: sztywny, drętwy, niezgrabny rattrappito
(przenośnie, przenośnia) o człowieku, sztuce lub wyrażaniu emocji: bezbarwny, zimny, obojętny inespressivo
(przenośnie, przenośnia) o ludzkim głosie: drętwy, oschły, nieprzyjemny, bez wyrazu cupo sordo

drewno ˈdrɛvnɔ n
(rzeczownik) zbiorowy kawałki drewna (1.2) legna
materiał uzyskiwany z gałęzi i pni drzew używany w budownictwie, stolarstwie, bednarstwie itp. do wytwarzania różnych przedmiotów oraz jako opał; legno
(botanika, botaniczny) tkanka roślinna zbudowana głównie z martwych komórek, przewodząca wodę i sole mineralne z korzeni do liści oraz stanowiąca szkielet podtrzymujący roślinę; legno
kawałek drewna (1.2) legno

drezdeński drɛzˈdɛ̃j̃sʲci adj
od: Drezno di Dresda

drgnięcie ˈdrʲɟɲɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
szybkie, drobne i nieznaczne, prawie niewidoczne poruszenie się sussulto

drobiazgowo adv
szczegółowo, dokładnie, w sposób drogiazgowy meticolosamente minuziosamente accuratamente dettagliatamente

drobnomieszczanin n
osoba należąca do warstwy drobnomieszczańskiej piccolo-borghese piccoloborghese

drobnomieszczanka n
kobieta należąca do warstwy drobnomieszczańskiej piccolo-borghese piccoloborghese

drobnomieszczański adj
związany z drobnomieszczaństwem piccolo-borghese piccoloborghese

drobnomieszczaństwo n
(socjologia, socjologiczny) mieszczanie nie posiadający dużego majątku; piccola borghesia

drobny ˈdrɔbnɨ adj
taki, którego budowa jest delikatna, słabo rozwinięta; taki, który ma niewielkie rozmiary, objętość minuto piccolo

droga cnoty ˈdrɔɡa ˈʦ̑nɔtɨ idiom
postępowanie zgodne z zasadami etycznymi via della virtù

droga ekspresowa ˈdrɔɡa ˌɛksprɛˈsɔva n
droga dwu- lub jednojezdniowa przeznaczona do szybkiej jazdy, o ograniczonej dostępności; superstrada

droga krzyżowa ˈdrɔɡa kʃɨˈʒɔva n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: rodzaj nabożeństwa wielkopostnego; Via Crucis
(plastyka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) szereg czternastu kaplic lub obrazów przy których odprawia się (1.3) Via Crucis

drogeria n
sklep z kosmetykami oraz produktami aptecznymi; profumeria

drogi ˈdrɔɟi adj
bliski uczuciowo costoso
posiadający wysoką cenę caro costoso

drogocenny adj
taki, który ma dużą wartość materialną prezioso

dromader drɔ̃ˈmadɛr n
(zoologia, zoologiczny) wielbłąd jednogarbny; dromedario

drozd drɔst n
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki, owadożerny ptak śpiewający posiadający różnorodne upierzenie; tordo

drożdże ˈdrɔʒʤ̑ɛ n
(botanika, botaniczny) (mikologia, mikologiczny) Saccharomyces, rodzaj jednokomórkowych grzybów, które bez tlenu, na podłożu zawierającym cukier, wywołują fermentację alkoholową; lievito
(cukiernictwo) (kulinaria) masa z drożdży (1.1) wykorzystywana m.in. w piekarnictwie, piwowarstwie i gorzelnictwie lievito

druga strona medalu ˈdruɡa ˈstrɔ̃na mɛˈdalu idiom
inny (zwykle negatywny) aspekt danej sprawy, kwestii il rovescio di una medaglia

druga wojna światowa ˈdruɡa ˈvɔjna ɕfʲjaˈtɔva pn
(historia, historyczny, historycznie) konflikt zbrojny w latach 1939-1945; seconda guerra mondiale

drugie śniadanie ˈdruɟjɛ ɕɲaˈdãɲɛ n
lekki posiłek pomiędzy śniadaniem a obiadem, zwykle jedzony w przerwie od codziennych zajęć, poza domem; seconda colazione

drugorzędny adj
mniej ważny, niższej kategorii secondario

drukarka druˈkarka n
urządzenie służące do drukowania stampante

drukarka atramentowa n
(informatyka, informatyczny) drukarka wykorzystująca do druku tusz (umieszczony w kartridżach); getto di inchiostro

drukarnia druˈkarʲɲa n
zakład zajmujący się produkcją druków; miejsce, w którym się drukuje tipografia

drukarz ˈdrukaʃ n
człowiek wyspecjalizowany w zawodzie drukarskim, pracownik drukarni; tipografo

drukować druˈkɔvaʨ̑ v
dawać coś do druku, publikować stampare
robić odbitki na prasie drukarskiej albo drukarce stampare

drumla ˈdrũmla n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) metalowy instrument wydający dźwięki dzięki wzbudzaniu drgań umieszczonej w ustach sprężystej blaszki; marranzano scacciapensieri m

drut kolczasty ˈdrut kɔlˈʧ̑astɨ n
materiał na ogrodzenia i zasieki w formie skręconych stalowych drutów z wystającymi ostrymi cierniami; filo spinato

drużyna druˈʒɨ̃na n
zorganizowana grupa stworzona do wypełniania określonego obowiązku, wykonywania określonego zadania squadra

drwal drval n
człowiek pracujący w leśnictwie, który ścina drzewa; boscaiolo taglialegna spaccalegna tagliaboschi

drwalnia ˈdrvalʲɲa n
pomieszczenie, w którym przechowuje się drewno na opał legnaia

drybling ˈdrɨblʲĩŋk n
(sport, sportowy) seria szybkich wymachów nogami nad piłką połączonych z nagłymi zwrotami ciała i zmianami kierunku poruszania się zawodnika w celu ominięcia zawodników przeciwnej drużyny i niestracenia przy tym piłki; dribbling

drzazga ˈḍʒazɡa n
niewielki, ostry odłamek jakiegoś materiału (drewna, metalu, szkła itp.) scheggia

drzemać ˈḍʒɛ̃maʨ̑ v
lekko, czujnie spać fare un sonnellino

drzemka ˈḍʒɛ̃mka n
krótki sen, przespanie się sonnellino

drzewo ˈḍʒɛvɔ n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) wieloletnia roślina składająca się z pnia i korony; albero
(informatyka, informatyczny) struktura danych reprezentująca (1.2); albero
(matematyka, matematyczny) graf acykliczny i spójny, przypominający wyglądem odwrócone do góry nogami drzewo (1.1); albero

drzewo genealogiczne ˈḍʒɛvɔ ˌɡɛ̃nɛalɔˈɟiʧ̑nɛ n
graf przedstawiający koligacje rodzinne albero genealogico

drzeworyt n
(sztuka) technika graficzna druku wypukłego posługująca się drewnianymi płytkami do wykonywania odbitek; xilografia silografia

drzeworytnik n
(sztuka) artysta zajmujący się drzeworytnictwem xilografo

drzwi ḍʒvʲi n
ruchome zakrycie otworu w ścianie umożliwiającego przejście; sam taki otwór porta portiera

dręczyć ˈdrɛ̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
męczyć, nękać; sprawiać komuś dyskomfort, ból fizyczny lub psychiczny lacerare ossessionare

dualizm n
(filozofia, filozoficzny) nurt w filozofii uznający za postawę bytu dwie odrębne substancje dualismo
dwoistość, istnienie obok siebie dwóch oddzielnych nurtów, zjawisk itd. dualismo

dubbingować ˌdabʲĩŋˈɡɔvaʨ̑ v
podkładać głos do filmu tłumaczonego z innego języka doppiare

dubn dupn̥ n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Db i liczbie atomowej 105; dubnio

duch dux n
dusza ludzka anima
niematerialna postać, często obdarzona nienaturalną siłą lub zdolnościami; fantasma
umysł, myśli ludzkie spirito
zapał, entuzjazm spirito

duchowieństwo n
(kościelny) ogół duchownych danego kościoła lub wspólnoty religijnej, stan duchowny; clero chiericato

duchowny duˈxɔvnɨ adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z duchowieństwem chiericale clericale ecclesiastico

duchowny duˈxɔvnɨ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba sprawująca posługę duchową, religijną chierico ecclesiastico sacerdote presbitero
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w katolicyzmie: osoba po święceniach kapłańskich chierico

duchowo duˈxɔvɔ adv
w sposób duchowy, dotyczący duchowości spiritualmente

duchowość duˈxɔvɔɕʨ̑ n
to, co duchowe, co odnosi się do życia wewnętrznego człowieka spiritualità

duchowy duˈxɔvɨ adj
odnoszący się do sfery ducha i duchowości spirituale

dudek ˈdudɛk n
(ornitologia, ornitologiczny) Upupa epops, średni ptak wędrowny o upierzeniu w kolorach pomarańczowym, czarnym i białym, z czubem na głowie; upupa

dukat ˈdukat n
(dawniej, dawny) złota moneta używana w Europie od XIII do XIX w.; ducato

dulcynea ˌdulʦ̑ɨ̃ˈnɛa n
(książkowy) (ironicznie) wybranka, ukochana, dama serca dulcinea

dulka ˈdulka n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) element łodzi wioślarskiej w postaci ruchomego pierścienia metalowego lub widełek, przymocowanych do burty łodzi, służący do utrzymywania wiosła w odpowiedniej pozycji; scalmo forcola

duma ˈdũma n
poczucie osobistej godności orgoglio
zbyt wysokie mniemanie o sobie orgoglio
(przenośnie, przenośnia) coś lub ktoś będący powodem czyjejś dumy (1.1) orgoglio

dumnie adv
w sposób dumny fieramente orgogliosamente

dumny ˈdũmnɨ adj
pewny siebie, mający poczucie własnej godności fiero orgoglioso
wyniosły, pyszny, o wygórowanym mniemaniu superbo

dumping n
(ekonomia, ekonomiczny) sprzedaż towarów za granicą po cenach niższych niż te, za które sprzedaje się je w swoim kraju; dumping

dunajski dũˈnajsʲci adj
związany z rzeką Dunaj danubiano

dupek ˈdupɛk n
(grubiański, grubiańsko) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba lekceważona i pogardzana z racji swej niezaradności, głupoty i naiwności stronzo testa di cazzo faccia di culo merda

dureń ˈdurɛ̃ɲ n
(potocznie, potoczny) człowiek mało inteligentny coglione scemo

durny ˈdurnɨ adj
mało inteligentny, głupi; naiwny, mało rozsądny scemo stupido grullo

dusza ˈduʃa n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niematerialny byt opuszczający człowieka (w niektórych religiach także zwierzę) w chwili śmierci; spirito ànima

duszpasterski adj
związany z duszpasterstwem pastorale

duszpasterstwo n
zorganizowana działalność Kościoła, polegająca na głoszeniu zasad wiary i celebrowaniu liturgii; pastorale

duszpasterz n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny, któremu powierzono obowiązki względem grupy wiernych cappellano curato padre parroco prete

duszpasterzowanie n
działalność duszpasterza, upowszechnianie zasad wiary i sprawowanie liturgii pastorale

duński ˈdũj̃sʲci adj
odnoszący się do Danii lub Duńczyków danese

duński ˈdũj̃sʲci n
język urzędowy Danii; danese

duża litera ˈduʒa lʲiˈtɛra n
litera pisana tak, jak na początku zdania albo nazwiska maiuscola

dużo ˈduʒɔ indefiniteCardinalNumeral
w wielkiej ilości molto

duży ˈduʒɨ adj
mający znaczne, wielkie rozmiary grande
mający wiele elementów grande
mający znaczne nasycenie domyślnej cechy, wysoki grande

dwoinka dvɔˈ<sup>j</sup>ĩnka n
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) morfologiczna forma bakterii powstająca w wyniku połączenia dwóch komórek utworzonych po podziale amitotycznym; diplococco

dwoinka zapalenia płuc dvɔˈ<sup>j</sup>ĩnka ˌzapaˈlɛ̃ɲa ˈpwuʦ̑ n
(medycyna, medyczny) bakteria będąca jedną z przyczyn zachorowań na zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i zapalenie płuc; pneumococco

dwojaki dvɔˈjäci numeral
taki, który ma dwa typy, dwie postaci, odmiany, formy doppio

dworzec kolejowy n
(kolejnictwo) miejsce przyjazdu, odjazdu i postoju pociągów wraz z budynkiem przystosowanym do obsługi pasażerów (kasami, poczekalnią, punktami gastronomicznymi itp.); stazione ferroviaria

dwubarwny dvuˈbarvnɨ adj
(książkowy) składający się z dwóch kolorów bicolore

dwucyfrowy ˌdvuʦ̑ɨfˈrɔvɨ adj
składający się z dwóch cyfr di due cifra

dwudziestolatka ˌdvuʥ̑ɛstɔˈlatka n
kobieta mająca dwadzieścia lat ventenne

dwudziestościan n
(geometria) wielościan o dwudziestu ścianach icosaedro

dwugłowy dvuˈɡwɔvɨ adj
mający dwie głowy bicefalo bicipite

dwukolorowy ˌdvukɔlɔˈrɔvɨ adj
taki, który ma dwa kolory bicolore

dwukropek dvuˈkrɔpɛk n
(językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny używany przed zapisem np. cytatu lub wyliczaniem pojęć due punti

dwulicowy ˌdvulʲiˈʦ̑ɔvɨ adj
postępujący według zasad podwójnej moralności doppio

dwunastnica ˌdvũnaˈstʲɲiʦ̑a n
(anatomia, anatomiczny) początkowy odcinek jelita cienkiego; duodeno

dwunastokąt n
(geometria) wielokąt o dwunastu bokach dodecagono

dwuoczny adj
pozwalający na obserwowanie dwojgiem oczu binoculare

dwupostaciowość n
(biologia, biologiczny) zróżnicowanie w morfologii samicy i samca tego samego gatunku; dimorfismo sessuale

dwupłat ˈdvupwat n
(lotnictwo, lotniczy) samolot o dwóch płatach nośnych; biplano

dwupłatowy adj
(lotnictwo, lotniczy) mający dwa płaty, złożony z dwóch płatów nośnych biplano

dwurożny adj
mający dwa rogi bicorne bicornuto

dwusieczna dvuˈɕɛʧ̑na n
(matematyka, matematyczny) linia prosta dzieląca kąt na połowy; bisettrice

dwusilnikowy ˌdvuɕilʲɲiˈkɔvɨ adj
taki, który jest wyposażony w dwa silniki bimotore

dwuspadowy ˌdvuspaˈdɔvɨ adj
taki, który posiada dwie płaszczyzny spadku a due falde

dwutlenek węgla dvuˈtlɛ̃nɛɡ ˈvɛ̃ŋɡla n
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, bezbarwny, bezwonny i niepalny gaz, produkt spalania i oddychania, wykorzystywany przez rośliny w procesie fotosyntezy; biossido di carbonio

dybuk ˈdɨbuk n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (ezoteryka) w mistycyzmie i folklorze żydowskim dusza zmarłego, która zawładnęła ciałem żywej osoby; zły duch, który wstępuje w żywego człowieka i nadaje mu obcą osobowość; dybbuq

dydaktyczny ˌdɨdakˈtɨʧ̑nɨ adj
związany z dydaktyką didattico

dyftong ˈdɨftɔ̃ŋk n
(językoznawstwo, językoznawczy) dźwięk samogłoskowy o zmiennym przebiegu artykulacji, będący złożeniem samogłoski i półsamogłoski; przez użytkowników języka postrzegany jako złożenie dwóch samogłosek; dittongo

dygnitarz dɨɟˈɲitaʃ n
ktoś piastujący wysoki urząd dignitario

dyktafon dɨkˈtafɔ̃n n
(elektronika, elektroniczny) przenośny magnetofon lub urządzenie cyfrowe z wbudowanym mikrofonem, umożliwiające nagrywanie dźwięku; dittafono

dyktator dɨkˈtatɔr n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przywódca kraju, który sprawuje władzę w sposób autorytarny, pozaprawny i zwykle brutalny dittatore
(historia, historyczny, historycznie) urzędnik nadzwyczajny w republice rzymskiej, któremu przyznawano czasową władzę absolutną dla zapobieżenia kryzysowi; dittatore

dyktatorski adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z dyktatorem lub z dyktaturą dittatoriale

dyktatura n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma sprawowania absolutnej i nieograniczonej władzy przez jedną osobę lub grupę osób; dittatura

dyletancki ˌdɨlɛˈtãnʦ̑ʲci adj
właściwy dyletantowi i dyletantyzmowi / dyletanctwu dilettante

dym dɨ̃m n
produkty spalania zawieszone w powietrzu fumo

dymorfizm n
(biologia, biologiczny) występowanie dwóch różnych form w obrębie jednego gatunku pod względem wyglądu itp.; dimorfismo

dymorfizm płciowy n
(biologia, biologiczny) zróżnicowanie w morfologii samicy i samca tego samego gatunku; dimorfismo sessuale

dynamiczność ˌdɨ̃nãˈmʲiʧ̑nɔɕʨ̑ n
cecha tego, co dynamiczne dinamicità

dynamika dɨ̃ˈnãmʲika n
(fizyka, fizyczny) dział mechaniki zajmujący się ruchem ciał materialnych pod działaniem sił; dinamica

dynamit dɨ̃ˈnãmʲit n
materiał wybuchowy otrzymywany z mieszanki nitrogliceryny i ziemi okrzemkowej; dynamite dinamite

dynastia dɨ̃ˈnastʲja n
ród panujący sprawujący dziedziczną władzę w monarchii dinastia

dynia ˈdɨ̃ɲa n
(kulinaria) duży, najczęściej żółty lub pomarańczowy owoc dyni (1.1) zucca
(botanika, botaniczny) Cucurbita, roślina z rodziny dyniowatych; zucca

dyplom ˈdɨplɔ̃m n
dokument stwierdzający czyjś tytuł naukowy bądź zawodowy diploma brevetto patente

dyplomacja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sposób prowadzenia polityki międzynarodowej środkami pokojowymi diplomazia
umiejętność osiągania celu w trudnych warunkach relacji, bez urażania innych tatto

dyplomata ˌdɨplɔ̃ˈmata n
oficjalny przedstawiciel państwa wobec innego państwa diplomatico

dyplomatka ˌdɨplɔ̃ˈmatka n
wysoka urzędniczka zajmująca się sprawami zagranicznymi lub działająca za granicą diplomatica

dyplomatycznie adv
w myśl zasad dyplomacji, zgodnie z dyplomacją diplomaticamente

dyplomatyczny ˌdɨplɔ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
związany z dyplomacją lub dyplomatą diplomatico

dyrekcja n
(administracja) grupa osób zarządzających instytucją z dyrektorem na czele amministrazione direzione
(zarządzanie) sprawowanie obowiązków dyrektorskich amministrazione direzione
(dawniej, dawny) kierunek direzione
siedziba dyrekcji (1.1) direzione

dyrektor dɨˈrɛktɔr n
osoba zarządzająca jakąś instytucją direttore

dyrektorka ˌdɨrɛkˈtɔrka n
forma żeńska od: dyrektor direttrice

dyrektorski adj
związany z dyrektorem, dotyczący dyrektora lub jego funkcji direttoriale

dysfagia n
(medycyna, medyczny) zaburzenie połykania; disfagia

dysforia dɨsˈfɔrʲja n
zły nastrój występujący w zaburzeniach psychicznych, samopoczucie nacechowane drażliwością, skłonnością do agresji i czynów impulsywnych disforia

dysharmonia n
brak współbrzmienia dźwięków disaccordo

dyskalceata n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (dawniej, dawny) członek odłamu franciszkanów zapoczątkowanego w Hiszpanii scalzo

dyskryminacja ˌdɨskrɨ̃mʲĩˈnaʦ̑ʲja n
ograniczanie przywilejów, praw, a nawet prześladowanie części społeczności, zwykle na tle rasowym, etnicznym, religijnym lub kulturowym discriminazione

dyskryminować v
prześladować poszczególne osoby lub grupy lub ograniczać ich prawa ze względu na rasę, narodowość, wyznanie, płeć itp. discriminare

dyskusja dɨsˈkusʲja n
jeden ze sposobów wymiany poglądów praktykowany przez dwoje lub więcej osób zainteresowanych danym tematem lub zjawiskiem; discussione

dyskutować ˌdɨskuˈtɔvaʨ̑ v
prowadzić dyskusję discutere disputare

dysleksja dɨsˈlɛksʲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (edukacja, edukacyjny) (szkolnictwo, szkolny) specyficzne trudności w nauce czytania i pisania; dislessia

dyslektyczny adj
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) dotyczący dysleksji lub dyslektyka dislessico

dysmorfofobia n
(psychologia, psychologiczny) chorobliwe, lękowe przekonanie o własnej szpetocie; dismorfofobia

dyspareunia n
(medycyna, medyczny) (seksuologia, seksuologiczny) dysfunkcja seksualna polegająca na odczuwaniu bólu podczas stosunku płciowego; dispareunia

dyspensa dɨsˈpɛ̃w̃sa n
(kościelny) zwolnienie od przepisów prawa kościelnego; dispensa

dyspozycyjny ˌdɨspɔzɨˈʦ̑ɨjnɨ adj
taki, którym można swobodnie dysponować, rozporządzalny disponibile

dysproz ˈdɨsprɔs n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Dy i liczbie atomowej 66; disprosio

dystopia dɨsˈtɔpʲja n
(literacko) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (sztuka) utwór fabularny z dziedziny literatury fantastyczno-naukowej, przedstawiający czarną wizję przyszłości; distopia
wizja rzeczywistości przedstawiona w (1.1) distopia

dystymia n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) typ depresji charakteryzujący się przewlekłym (trwającym minimum 2 lata lub dłużej) obniżeniem nastroju o przebiegu łagodniejszym niż w przypadku depresji endogennej; distimia

dystyngowany ˌdɨstɨ̃ŋɡɔˈvãnɨ adj
taki, który charakteryzuje się wytwornością, elegancją distinto

dysza ˈdɨʃa n
(technologia, technika, techniczny) część przewodu, w której zwiększa się energia kinetyczna płynu ugello

dywan ˈdɨvãn n
gruba, wzorzysta tkanina, przeznaczona do przykrycia podłogi; tappeto

dywersyfikacja ˌdɨvɛrsɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
różnicowanie asortymentu produkcji lub usług w celu zmniejszenia ryzyka w prowadzeniu działalności gospodarczej; diversificazione

dywiz ˈdɨvʲis n
(drukarstwo, drukarski) znak graficzny w postaci krótkiej poziomej kreski biegnącej na wysokości średniej linii pisma lub nieco poniżej tej linii; stosowany przy dzieleniu wyrazu między wierszami oraz przy łączeniu wyrazów wieloczłonowych; lineetta

dyzenteria n
(medycyna, medyczny) ostra choroba zakaźna jelit, (zobacz) czerwonka dissenteria

dyżur ˈdɨʒur n
pełnienie obowiązków społecznych lub zawodowych w przedziale czasu, na określonych warunkach turno

dziabka n
(regionalizm poznański) motyka zappa

dziadek ˈʥ̑adɛk n
ojciec ojca nonno
ojciec matki nonno

dziadek do orzechów ˈʥ̑adɛɡ ˌdɔ‿ːˈʒɛxuf n
ręczne narzędzie kuchenne, służące do rozłupywania skorup orzechów; schiaccianoci

dziać ʥ̑äʨ̑ v
odbywać się, mieć miejsce, zdarzać się succedere

działalność ʥ̑aˈwalnɔɕʨ̑ n
zorganizowany zespół działań, aktywności podjętych w określonym celu i mających jasno określony zakres attività

działać ˈʥ̑awaʨ̑ v
aktywnie uczestniczyć, pracować agire operare essere attivo
być sprawnym, funkcjonować funzionare
wywoływać określony efekt (o leku) essere efficiente

działać na nerwy ˈʥ̑awaʨ̑ na‿ˈnɛrvɨ v
denerwować kogoś, być dla kogoś irytującym dare ai nervi

dzidziuś ˈʥ̑iʥ̑üɕ n
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) małe dziecko bimbetto bimbino

dzieciobójstwo ˌʥ̑ɛ̇ʨ̑ɔˈbujstfɔ n
(książkowy) zabójstwo dziecka, najczęściej własnego; infanticidio

dziecięcy ʥ̑ɛ̇ˈʨ̑ɛ̃nʦ̑ɨ adj
przeznaczony dla dziecka, należący do dziecka, właściwy dziecku infantile

dzieciństwo ʥ̑ɛ̇ˈʨ̑ĩj̃stfɔ n
okres rozwoju w życiu człowieka poprzedzający dojrzewanie i okres młodzieńczy; infanzia

dziecko ˈʥ̑ɛʦ̑kɔ n
istota ludzka w okresie wzrostu i dojrzewania, umownie do 18 roku życia; bambino bambina
potomek niezależnie od wieku: syn lub córka w odniesieniu do swoich rodziców biologicznych lub przybranych; bambino bambina

dziedziczenie ˌʥ̑ɛ̇ʥ̑iˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: dziedziczyć eredità

dziekan n
(dawniej, dawny) (kościelny) stopień duchowieństwa Wojska Polskiego decano
(kościelny) prezbiter kierujący dekanatem, wikariusz rejonowy; decano
(kościelny) przewodniczący kolegium kardynałów; decano
(szkolnictwo, szkolny) kierownik wydziału uczelni; decano
najstarszy rangą i stażem przedstawiciel korpusu dyplomatycznego decano

dzielić ˈʥ̑ɛlʲiʨ̑ v
dokonywać podziału, wyróżniać części jednej całości dividere distribuire separare
mieć z czymś / kimś coś wspólnego condividere
być rozkładalnym na określone części dividersi

dzielić skórę na niedźwiedziu ˈʥ̑ɛlʲiʨ̑ ˈskurɛ ˌna‿ɲɛ̇ˈʥ̑vʲjɛ̇ʥ̑u v
przedwcześnie cieszyć się z osiągnięcia planowanych korzyści vendere la pelle dell'orso prima d'averlo ucciso

dzielić włos na czworo ˈʥ̑ɛlʲiʥ̑ ˈvwɔs na‿ˈʧ̑fɔrɔ v
przesadnie coś analizować, być zbyt drobiazgowym w analizowaniu czegoś spaccare il capello in quattro

dzielna n
(matematyka, matematyczny) liczba dzielona; pierwsza z dwóch liczb na których wykonywa się nieprzemienne działanie dzielenia, w zapisie ułamkowym odpowiada jej licznik dividendo

dzielnica ʥ̑ɛlʲˈɲiʦ̑a n
region, prowincja historyczna, geograficzna, etnograficzna, itp.; regione
wydzielona, zwyczajowo lub administracyjnie, część dużego miasta; quartiere rione

dzielnica czerwonych latarni n
dzielnica, w której świadczone są usługi erotyczne; quartiere a luci rosse

dziennik okrętowy n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) podstawowy dokument załogi statku odtwarzający przebieg rejsu; diario di bordo

dziennik pokładowy n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (lotnictwo, lotniczy) podstawowy dokument załogi statku odtwarzający przebieg lotu; diario di bordo

dziennikarka ˌʥ̑ɛ̇̃ɲːiˈkarka n
kobieta zajmująca się dziennikarstwem giornalista

dziennikarski adj
związany z dziennikarstwem, dotyczący dziennikarstwa giornalistico

dziennikarstwo ˌʥ̑ɛ̇̃ɲːiˈkarstfɔ n
zajęcie dziennikarzy i dziennikarek giornalismo

dziennikarz ʥ̑ɛ̇̃ɲˈːikaʃ n
osoba przygotowująca informacje do prasy, radia, telewizji, Internetu, itp.; giornalista

dziesiątkować ˌʥ̑ɛ̇ɕɔ̃ntˈkɔvaʨ̑ v
(książkowy) bić, zabijać, rozstrzeliwać, karać co dziesiątą osobę decimare
(książkowy) niszczyć, tępić, uśmiercać masowo decimare

dziesiątkowy adj
związany z liczbą dziesięć, dotyczący liczby dziesięć decimale

dziesięciobój n
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa w której współzawodniczy się w dziesięciu różnych konkurencjach, a zwycięża ten kto łącznie zdobędzie najwięcej punktów; decathlon

dziesięciodniowy ˌʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈdʲɲɔvɨ adj
będący w wieku dziesięciu dni di dieci giorno
trwający dziesięć dni di dieci giorno

dziesięciogodzinny ˌʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔɡɔˈʥ̑ĩnːɨ adj
będący w wieku dziesięciu godzin di dieci ora
trwający dziesięć godzin di dieci ora

dziesięciogroszowy ˌʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔɡrɔˈʃɔvɨ adj
mający wartość dziesięciu groszy, kosztujący dziesięć groszy da dieci grosz

dziesięciogroszówka ʥ̑ɛ̇ˈɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔɡrɔˈʃufka n
moneta, której wartość wynosi dziesięć groszy moneta da dieci grosz

dziesięciokrotnie ˌʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈkrɔtʲɲɛ adv
dziesięć razy dieci volta

dziesięciokąt n
(geometria) wielokąt o dziesięciu bokach (kątach wewnętrznych) decagono

dziesięciolatek ˌʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlatɛk n
dziecko w wieku dziesięciu lat decenne

dziesięciolatka ˌʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlatka n
dziewczynka mająca dziesięć lat decenne

dziesięciolecie ˌʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlɛʨ̑ɛ n
dziesiąta rocznica (w latach) decennale
okres dziesięciu lat decennio

dziesięcioletni ˌʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlɛtʲɲi adj
mający dziesięć lat decenne di dieci anno
trwający dziesięć lat decennale decenne di dieci anno

dziesięciościan n
(geometria) wielościan o dziesieciu ścianach decaedro

dziesiętny ʥ̑ɛ̇ˈɕɛ̃ntnɨ adj
mający za podstawę swego układu lub konstrukcji liczbę 10 decimale

dziewczyna ʥ̑ɛfˈʧ̑ɨ̃na n
(potocznie, potoczny) młoda, niezamężna kobieta ragazza

dziewica ʥ̑ɛˈvʲiʦ̑a n
osoba płci żeńskiej, która nie straciła dziewictwa; kobieta przed pierwszym stosunkiem seksualnym vergine

dziewictwo n
(fizjologia, fizjologiczny) stan kobiety do chwili pierwszego stosunku płciowego; bycie dziewicą verginità

dzieło sztuki ˈʥ̑ɛwɔ ˈʃtuci n
(sztuka) wytwór działalności artystycznej mający specjalną wartość artystyczną opera d'arte

dzień ʥ̑ɛ̇̃ɲ n
okres od świtu do zmierzchu giorno giornata
okres pomiędzy dwiema kolejnymi północami; doba giorno giornata

dzień dobry ˈʥ̑ɛɲ ˈdɔbrɨ interjection
zwrot używany, kiedy chcemy życzyć dobrego dnia; uprzejme powitanie stosowane do zmierzchu buongiorno buondì

dzik ʥ̑ik n
(zoologia, zoologiczny) gatunek ssaka z rzędu parzystokopytnych; cinghiale

dzikość n
cecha tego, co jest dzikie, nieokiełznane, nieoswojone ferinità scapestrataggine selvatichezza selvaticità sfrenatezza

dziobak ˈʥ̑ɔbak n
(zoologia, zoologiczny) Ornithorhynchidae, stekowiec z rodziny dziobakowatych; ornitorinco

dzisiaj ˈʥ̑iɕäj adv
cały dzień, który jest w tej chwili, dziś oggi
w obecnym czasie, w bieżącym okresie oggi ora

dziura ˈʥ̑ura n
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) miejscowość biedna, położona z dala od cywilizacji paesotto paesuccio
otwór powstały wskutek uszkodzenia buco
(potocznie, potoczny) ubytek w zębie buco
(fizyka, fizyczny) (zobacz) dziura elektronowa buco

dziura ozonowa ˈʥ̑ura ˌɔzɔ̃ˈnɔva n
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko spadku stężenia ozonu w stratosferze Ziemi; buco nell'ozono

dziwaczność n
cecha tego, co dziwaczne, osobliwe bislaccheria

dziwić v
powodować odczucie zdumienia meravigliare stupire
odczuwać lub okazywać brak rozumienia czegoś lub zdumienie stupirsi

dziwny ˈʥ̑ivnɨ adj
charakteryzujący się czymś niezrozumiałym strano

dziób ʥ̑up n
(zoologia, zoologiczny) rogowe zakończenie głowy u ptaków oraz niektórych innych zwierząt służące najczęściej do chwytania pokarmów; becco
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) twarz lub usta becco

dziąsło ˈʥ̑ɔ̃w̃swɔ n
(anatomia, anatomiczny) zgrubiała tkanka osłaniająca zęby; gengiva

dziąsłowy adj
(językoznawstwo, językoznawczy) taki, którego głównym miejscem artykulacji są dziąsła alveolare

dzięcioł ˈʥ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɔw n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z podrodziny dzięciołów, Picinae picchio

dziękczynny adj
wyrażający wdzięczność di ringraziamento

dzięki ˈʥ̑ɛ̃ŋʲci interjection
(potocznie, potoczny) dziękuję, dziękujemy grazie

dzięki ˈʥ̑ɛ̃ŋʲci n
wzniośle: podziękowanie grazie

dzięki ˈʥ̑ɛ̃ŋʲci preposition
…służący do powiedzenia, że dana czynność odbywa się z niezbędną pomocą osoby, rzeczy itp., opisanych przez wyrażenie za przyimkiem grazie a per merito di

dziękować ʥ̑ɛ̃ŋˈkɔvaʨ̑ v
składać podziękowanie ringraziare

dziękuję ʥ̑ɛ̃ŋˈkujɛ
…wyrażający wdzięczność grazie

dzwon ʣ̑vɔ̃n n
duży metalowy przedmiot, który uderzany wydaje dźwięk; campana

dzwonki mszalne n
idiofon używany podczas liturgii rzymskokatolickiej; campanelle da messa

dzwonnica ˌʣ̑vɔ̃nˈɲiʦ̑a n
(architektura, architektoniczny) część budynku (najczęściej wieża) lub osobna budowla, konstrukcja przeznaczone do zawieszania dzwonów; campanile

dzwony ˈʣ̑vɔ̃nɨ n
(potocznie, potoczny) spodnie rozszerzone poniżej kolan pantaloni a campana pantaloni a zampa di elefante

dzwony rurowe ˈʣ̑vɔ̃nɨ ruˈrɔvɛ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kilka metalowych rur zawieszonych na wspólnej ramie wydających dźwięk po uderzeniu młotkiem; campane tubolari

dąb dɔ̃mp n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus L., rodzaj roślin drzewiastych lub krzewiastych z rodziny bukowatych; quercia farnia

dąb ostrolistny n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus ilex L., gatunek drzewa z rodziny bukowatych, pochodzący z obszaru śródziemnomorskiego; leccio elce elcio

dąbrowa n
las lub zagajnik porośnięty przeważnie dębem querceto querceta

dążyć ˈdɔ̃w̃ʒɨʨ̑ v
działać w kierunku realizacji danego celu aspirare tendere

dętka ˈdɛ̃ntka n
(motoryzacja) gumowy torus wypełniony powietrzem, znajdujący się wewnątrz opony; camera d'aria

dłoń dwɔ̃ɲ n
(anatomia, anatomiczny) powierzchnia ręki pozbawiona owłosienia i mająca linie papilarne; palma mano

dług dwuk n
(przenośnie, przenośnia) zobowiązanie moralne debito dovere
to, co zostało do oddania lub zapłacenia po wzięciu pożyczki lub na podstawie innej umowy; debito

długi ˈdwuɟi adj
mający znaczny wymiar podłużny (długość) lungo
trwający znaczny czas lungo
(potocznie, potoczny) używany przy określaniu długości lub czasu, jw. lungo
(żartobliwie) o człowieku: wysoki lungo

długo ˈdwuɡɔ adv
na znaczną długość lungo
przez, na znaczny czas lungo

długopis dwuˈɡɔpʲis n
narzędzie do pisania, w którym pisze się wymiennymi wkładami z atramentem lub żelem penna a sfera

długouchy adj
(fizjologia, fizjologiczny) mający długie uszy orecchiuto

długowieczny adj
długo żyjący lub mający długo żyć, długo trwający longevo

długowłosy ˌdwuɡɔˈvwɔsɨ adj
(książkowy) mający długie włosy zazzerone

długość fali ˈdwuɡɔɕʨ̑ ˈfalʲi n
(fizyka, fizyczny) odległość między dwoma kolejnymi punktami będącymi w tej samej fazie drgań; lunghezza d'onda

dłuto ˈdwutɔ n
(technologia, technika, techniczny) metalowe narzędzie, złożone z uchwytu i ostrza, używane m.in. do ręcznej obróbki rzeźbiarskiej, wykonywania otworów, zagłębień, rzeźbienia, przecinania i wygładzania; scalpello cesello

dźwig ʥ̑vʲik n
maszyna służąca do przenoszenia ładunku w pionie lub w poziomie ascensore

dźwięczeć v
wydawać dźwięk tintinnare

dźwięczny adj
o mocnym, harmonijnym, czystym brzmieniu sonoro

dźwięk ʥ̑vʲjɛ̃ŋk n
fala akustyczna odbierana przez słuch człowieka; suono

dźwiękowy ʥ̑vʲjɛ̃ŋˈkɔvɨ adj
dotyczący dźwięku sonoro

dżdżownica ʤ̑ːɔvʲˈɲiʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) walcowaty, zbudowany z pierścieni bezkręgowiec; lombrico

dżem ʤ̑ɛ̃m n
(spożywczy) słodka, lepka substancja do smarowania chleba lub dodawana do naleśników, wytwarzana przez gotowanie owoców z cukrem; marmellata

dżibucki ʤ̑ʲiˈbuʦ̑ʲci adj
odnoszący się do miasta Dżibuti gibutiano
odnoszący się do państwa Dżibuti gibutiano

dżibutyjski ˌʤ̑ʲibuˈtɨjsʲci adj
odnoszący się do miasta Dżibuti gibutiano
odnoszący się do państwa Dżibuti gibutiano

dżihad ˈʤ̑ʲixat n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) święta wojna muzułmańska jihad
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (rzadki, rzadko używany) w szerszym znaczeniu, przeniesione z nauk muzułmańskich: podejmowanie wysiłku w celu szerzenia islamu lub/i samodoskonalenia jihad

dżins ʤ̑ʲĩw̃s n
(włókiennictwo) (krawiectwo) mocna, bawełniana tkanina o skośnym splocie, klasycznie barwiona błękitem indygo, stosowana głównie do produkcji odzieży oraz toreb; denim tessuto di jeans

dżinsy ˈʤ̑ʲĩw̃sɨ n
(krawiectwo) spodnie z dżinsu; jeans blue-jeans

dżuma ˈʤ̑ũma n
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) choroba zakaźna, o ostrym przebiegu, wywoływana przez pałeczkę Yersinia pestis; peste

dżungla ˈʤ̑ũŋɡla n
wilgotny las tropikalny; giungla

e-book n
(informatyka, informatyczny) książka elektroniczna, utwór literacki w wersji elektronicznej; e-book

e-książka n
(informatyka, informatyczny) książka elektroniczna, utwór literacki w wersji elektronicznej; e-book libro elettronico eBook ebook

ebenista ˌɛbɛ̃ˈɲista n
stolarz-artysta, wytwórca mebli artystycznych; ebanista

ebola n
(biologia, biologiczny) takson wirusów występujących w Afryce; ebola

ebonit n
tworzywo sztuczne otrzymywane w wyniku wulkanizacji kauczuku z dużą ilością siarki, zwykle barwy czarnej lub ciemnobrązowej, posiada dobre właściwości izolacyjne; ebanite

echo ˈɛxɔ n
(akustyka, akustyczny) powtórzenie dźwięku słyszalne wskutek odbicia się go od oddalonej powierzchni; eco

echolalia ˌɛxɔˈlalʲja n
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne polegające na powtarzaniu słów wypowiedzianych lub usłyszanych; ecolalia

echolokacja n
metoda stosowana przez niektóre zwierzęta polegająca na określaniu położenia przeszkód lub poszukiwanych obiektów w otoczeniu z użyciem zjawiska echa akustycznego; ecolocalizzazione

editio princeps n
premierowe wydanie dzieła edizione principe

edometr ɛˈdɔ̃mɛtr̥ n
(technologia, technika, techniczny) przyrząd do pomiaru ściśliwości i sprężystości gruntu; edometro

edredon ɛˈdrɛdɔ̃n n
(ornitologia, ornitologiczny) Somateria mollissima, duży, zamieszkujący skaliste wybrzeża, morski ptak o szczególnie miękkim puchu; edredone edredone comune
puch edredona (1.1) piuma di edredone

edukacja ˌɛduˈkaʦ̑ʲja n
nauczanie kogoś educazione
proces uczenia się educazione

edukacyjny ˌɛdukaˈʦ̑ɨjnɨ adj
(książkowy) dotyczący edukacji, służący uczeniu educativo

edycja n
wydanie, publikacja edizione

edyl ˈɛdɨl n
(historia, historyczny, historycznie) urzędnik w starożytnym Rzymie sprawujący nadzór nad porządkiem i bezpieczeństwem w mieście, nad pracami publicznymi i budowlanymi, zaopatrzeniem w żywność oraz organizacją igrzysk; edile

edytor tekstu ɛˈdɨtɔr ˈtɛkstu n
(informatyka, informatyczny) program służący do obróbki (edycji) tekstu editor di testo

efekt ˈɛfɛkt n
osiągnięcie, wynik effetto risultato
wrażenie effetto impressione

efekt cieplarniany ˈɛfɛktʲ ˌʨ̑ɛplarʲˈɲãnɨ n
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko podwyższania temperatury Ziemi powodowane przez gazy cieplarniane; effetto serra

efektowny ˌɛfɛkˈtɔvnɨ adj
sprawiający zadziwiająco dobre wrażenie chic elegante impressionante

efektywny ˌɛfɛkˈtɨvnɨ adj
istotny, rzeczywisty effettivo reale
skuteczny, wydajny efficace

efemeryczność n
cecha tego, co jest efemerycze, krótkotrwałe effimerità

efemeryczny ˌɛfɛ̃mɛˈrɨʧ̑nɨ adj
krótkotrwały, szybko przemijający, przelotny effimero

egalitarny ˌɛɡalʲiˈtarnɨ adj
(filozofia, filozoficzny) zgodny z zasadami egalitaryzmu; dążący do równości, równouprawnienia egualitario

egalitaryzm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (socjologia, socjologiczny) koncepcja głosząca, iż zasada równości obywateli powinna być podstawą sprawiedliwego ustroju społecznego; egualitarismo

egida ɛˈɟida n
(mitologia grecka) tarcza Zeusa wykuta przez Hefajstosa; egida
(przenośnie, przenośnia) opieka, patronat egida

egipski ɛˈɟipsʲci adj
odnoszący się do Egiptu, dotyczący Egiptu, pochodzący z Egiptu egiziano egizio

egipskie ciemności ɛˈɟipsʲcɛ ʨ̑ɛ̃mˈnɔɕʨ̑i n
(przenośnie, przenośnia) bardzo ciemno, nieprzenikniona ciemność buio pesto

egiptolog ˌɛɟipˈtɔlɔk n
specjalista w dziedzinie egiptologii egittologo

egiptologia ˌɛɟiptɔˈlɔɟja n
(archeologia, archeologiczny) nauka badająca historię i kulturę starożytnego Egiptu; egittologia

egiryn n
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów łańcuchowych, zaliczany do grupy piroksenów, wzór chemiczny NaFe3+(Si2O6); egirina

egocentrycznie ˌɛɡɔʦ̑ɛ̃nˈtrɨʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób egocentryczny egocentricamente

egocentryczny ˌɛɡɔʦ̑ɛ̃nˈtrɨʧ̑nɨ adj
związany z egocentryzmem, świadczący o traktowaniu siebie jako najważniejszy/centralny punkt świata egocentrico

egocentryk ˌɛɡɔˈʦ̑ɛ̃ntrɨk n
osoba nie biorąca pod uwagę czyichś opinii, uważająca, że „świat kręci się wokół niej” egocentrico

egocentryzm n
(pejoratywnie, pejoratywny) przecenianie swojego znaczenia w świecie, postrzeganie siebie jako ośrodka wszystkiego, odbieranie wszystkich wydarzeń w stosunku do własnej osoby egocentrismo
(psychologia, psychologiczny) tok rozumowania, który polega na centralnym umiejscowieniu własnej osoby w świecie; egocentrismo

egoista ˌɛɡɔˈ<sup>j</sup>ista n
osoba kierująca się własnym interesem bez zwracania uwagi na potrzeby innych egoista

egoistka ˌɛɡɔˈ<sup>j</sup>istka n
kobieta kierująca się własnym interesem bez zwracania uwagi na potrzeby innych egoista

egoistycznie ˌɛɡɔ<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób egoistyczny egoisticamente

egoistyczny ˌɛɡɔ<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
charakterystyczny dla egoisty i egoizmu egoistico

egoizm ɛˈɡɔ<sup>j</sup>ism̥ n
(filozofia, filozoficzny) (psychologia, psychologiczny) postawa życiowa cechująca się przedkładaniem własnego dobra lub korzyści ponad wszystko inne; egoismo

egotyzm ɛˈɡɔtɨsm̥ n
(psychologia, psychologiczny) przesadne kierowanie własnej i cudzej uwagi na siebie, zajmowanie się tylko swoją osobą; egotismo

egzaltacja ˌɛɡzalˈtaʦ̑ʲja n
przesadne demonstrowanie uczuć, niewspółmierne do ich siły, nieadekwatne do poziomu emocjonalnego sytuacji, oraz nadmierne lub pełne zaangażowania i zachwytu wyrażanie myśli esaltazione

egzamin ɛɡˈzãmʲĩn n
(edukacja, edukacyjny) (szkolnictwo, szkolny) procedura sprawdzania wiedzy teoretycznej lub praktycznej esame

egzamin wstępny ɛɡˈzãmʲĩn ˈfstɛ̃mpnɨ n
(szkolnictwo, szkolny) egzamin organizowany przez uczelnię, którego wyniki decydują o przyjęciu na studia esame d'ammissione

egzaminacyjny adj
związany z egzaminem, dotyczący egzaminu esaminatore

egzaminować ˌɛɡzãmʲĩˈnɔvaʨ̑ v
przeprowadzać egzamin, poddawać coś lub kogoś egzaminowi esaminare
(przenośnie, przenośnia) badać, obserwować, wypytywać esaminare

egzarcha n
(historia, historyczny, historycznie) tytuł naczelnika prowincji egzarchatu; esarca esarco
biskup zarządzający egzarchatem esarca esarco
namiestnik patriarchy esarca esarco

egzarchat n
(historia, historyczny, historycznie) jednostka podziału administracyjnego w cesarstwie bizantyńskim znajdująca się pod zarządem egzarchy esarcato
(historia, historyczny, historycznie) urząd namiestnika w cesarstwie bizantyńskim esarcato
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obszar położony poza głównym terenem działania danego Kościoła poddany władzy kanonicznej przedstawiciela patriarchy; esarcato

egzegeta n
(teologia, teologiczny) biblista badający teksty biblijne esegeta

egzegetyczny adj
związany z egzegezą esegetico

egzegeza n
(językoznawstwo, językoznawczy) (teologia, teologiczny) badanie, wyjaśnianie i komentowanie tekstów; esegesi

egzemplarz ɛɡˈzɛ̃mplaʃ n
jeden przedmiot z grupy jednorodnych przedmiotów copia esemplare

egzorcysta n
(kościelny) osoba uprawniona do odprawienia egzorcyzmu; esorcista

egzorcyzm n
(kościelny) obrzęd liturgiczny, który ma usuwać wpływ szatana na osoby, miejsca lub rzeczy; esorcismo
(kościelny) modlitwa, która ma wywołać skutek (1.1) esorcismo

egzorcyzmowany adj
taki, nad którym odprawiono egzorcyzmy esorcizzato

egzorcyzmować v
(kościelny) odprawiać egzorcyzmy esorcizzare

egzotyczny ˌɛɡzɔˈtɨʧ̑nɨ adj
typowy dla dalekich krajów o odmiennej kulturze i klimacie esotico

egzystencja ˌɛɡzɨˈstɛ̃nʦ̑ʲja n
istnienie, byt, życie i jego warunki esistenza

egzystencjalizm ˌɛɡzɨstɛ̃nˈʦ̑ʲjalʲism̥ n
(filozofia, filozoficzny) współczesny kierunek filozoficzny, którego przedmiotem badań są indywidualne losy jednostki ludzkiej; esistenzialismo

egzystencjalny adj
(książkowy) dotyczący egzystencji esistenziale

egzystować ˌɛɡzɨˈstɔvaʨ̑ v
być, istnieć esistere

eh ɛx interjection
wykrzyknik wyrażający w zależności od kontekstu zniecierpliwienie, zniechęcenie, rozgoryczenie, niezadowolenie, obojętność, lekceważenie, żal, rozpacz, sprzeciw eh

einstein ˈajn͇ʃtajn n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Es i liczbie atomowej 99; einsteinio einstenio

ejakulacja ˌɛjakuˈlaʦ̑ʲja n
(fizjologia, fizjologiczny) wytrysk spermy (nasienia); eiaculazione

ekierka ɛˈcɛrka n
przyrząd kreślarski o kształcie trójkąta prostokątnego squadra

eklampsja n
(medycyna, medyczny) najcięższa postać zatrucia ciążowego eclampsia

eklezjologia n
(teologia, teologiczny) teologiczna nauka o Kościele jako wspólnocie ludzi wierzących, teologia Kościoła; ecclesiologia

ekliptyczny ˌɛklʲipˈtɨʧ̑nɨ adj
(przymiotnik) od: ekliptyka eclittico

ekliptyka ɛkˈlʲiptɨka n
(astronomia, astronomiczny) koło na sferze niebieskiej, wyznaczone przez pozorną, obserwowaną z Ziemi drogę Słońca na niebie; eclittica

ekloga n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pogodny krótki liryk idealizujący życie na wsi; egloga ecloga

ekolog ɛˈkɔlɔk n
(biologia, biologiczny) specjalista zajmujący się ekologią ecologo

ekologia ˌɛkɔˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) nauka o strukturze i funkcjonowaniu przyrody; ecologia

ekologicznie ˌɛkɔlɔˈɟiʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób ekologiczny, szanując środowisko naturalne ecologicamente

ekologiczny ˌɛkɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
(biologia, biologiczny) związany z ekologią – nauką o strukturze i funkcjonowaniu przyrody ecologico

ekologizm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) idea polityczna, której podstawą jest budowanie aktywnego i otwartego społeczeństwa obywatelskiego rozwijającego się zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju i promującego prawa człowieka; ecologismo

ekonomiczny ˌɛkɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
związany z ekonomią lub ekonomiką economico

ekosystem ˌɛkɔˈsɨstɛ̃m n
fragment przyrody będący funkcjonalną całością; ecosistema

ekran ˈɛkrãn n
część urządzeń pokazujących obraz lub tekst, na której wyświetlane są informacje schermo
ściana lub specjalne płótno, na którym wyświetla się obrazy schermo
budowla lub konstrukcja chroniąca obiekt lub jego otoczenie przed niebezpiecznymi lub niepożądanymi wpływami, jak fale elektromagnetyczne, prąd elektryczny, wilgoć, ciepło, hałas itp. schermo

ekshumacja n
wydobycie pochowanych ludzkich szczątków; esumazione

ekshumować v
wydobywać pochowane zwłoki disumare

eksklawa n
(administracja) (geografia, geograficzny) część terytorium jednostki administracyjnej położona w oddzieleniu od głównego jego obszaru, lecz na tym samym obszarze lądowym; exclave

ekspansja ɛksˈpãw̃sʲja n
zajmowanie przez państwo, cesarstwo nowych terytoriów espansione

eksperiencja ˌɛkspɛrʲˈjɛ̃nʦ̑ʲja n
(dawniej, dawny) doświadczenie esperienza

eksperyment ˌɛkspɛˈrɨ̃mɛ̃nt n
przeprowadzenie zjawiska w celach badawczych; esperimento
pierwsza realizacja świeżego, nowatorskiego pomysłu, planu esperimento

eksperymentalny ˌɛkspɛrɨ̃mɛ̃nˈtalnɨ adj
związany z eksperymentem; dokonywany po raz pierwszy sperimentale

eksperymentowanie ˌɛkspɛrɨ̃mɛ̃ntɔˈvãɲɛ n
prowadzenie eksperymentów sperimentazione

eksploatacja n
uzyskiwanie maksymalnych zysków czyimś kosztem strumentalizzazione

eksplodować ˌɛksplɔˈdɔvaʨ̑ v
z hukiem i gwałtownie rozpadać się na mniejsze kawałki esplodere

eksplozja ɛksˈplɔzʲja n
rozerwanie się z hukiem; esplosione scoppio

ekspozycja ˌɛkspɔˈzɨʦ̑ʲja n
(książkowy) prezentacja, wystawienie czegoś na pokaz; pokaz, wystawa esposizione mostra

ekspresjonizm ˌɛksprɛˈsʲjɔ̇̃ɲism̥ n
(sztuka) kierunek w sztuce, który miał na celu wyrażenie uczuć artysty; espressionismo

ekspresowy ˌɛksprɛˈsɔvɨ adj
charakteryzujący się dużą szybkością espresso

ekstatyczny ˌɛkstaˈtɨʧ̑nɨ adj
dotyczący ekstazy, wywodzący się z ekstazy; będący wynikiem ekstazy estatico

ekstaza ɛkˈstaza n
(psychologia, psychologiczny) stan zachwytu o charakterze majaczeniowym, często mający treść lub zabarwienie religijne; stan oderwania od rzeczywistości; estasi

eksterytorialność n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyłączenie spod jurysdykcji danego państwa osób reprezentujących inne państwa lub obiektów należących do innych państw extraterritorialità

ekstrakt n
produkt sporządzony poprzez zagęszczanie estratto

ekstraordynacyjny ˌɛkstraɔrdɨ̃naˈʦ̑ɨjnɨ adj
(dawniej, dawny) nadzwyczajny, szczególny, wyjątkowy straordinario

ekstrawagancki ˌɛkstravaˈɡãnʦ̑ʲci adj
taki, który jest przejawem ekstrawagancji bizzarro esotico fantasioso

ekstremalny ˌɛkstrɛ̃ˈmalnɨ adj
krańcowy, skrajny estremo

ekstremista ˌɛkstrɛ̃ˈmʲista n
osoba o skrajnych, radykalnych poglądach estremista oltranzista

ekstremizm ɛksˈtrɛ̃mʲism̥ n
wyznawanie skrajnych, krańcowych poglądów w jakiejś kwestii estremismo

ekstremum ɛksˈtrɛ̃mũm n
(matematyka, matematyczny) skrajna (minimalna lub maksymalna) wartość funkcji; estremo cuspide

ekumenizm n
nurt światopoglądowy proklamujący porozumienie między wyznaniami ecumenismo

ekwiwalent n
rzecz, która jest równa innej wartością equivalenza

elastycznie adv
w sposób elastyczny, giętko elasticamente

elastyczność ˌɛlaˈstɨʧ̑nɔɕʨ̑ n
cecha tego, co elastyczne elasticità

elbait ɛlˈba<sup>j</sup>it n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów; elbaite

elegancik n
(ironicznie) mężczyzna, który ubiera się z przesadną elegancją ganimede moscardino zerbino zerbinotto

elegancja ˌɛlɛˈɡãnʦ̑ʲja n
dobry smak w ubiorze i zachowaniu eleganza

elegancki ˌɛlɛˈɡãnʦ̑ʲci adj
dotyczący elegancji; charakteryzujący się elegancją elegante

elegancko ˌɛlɛˈɡãnʦ̑kɔ adv
w sposób elegancki elegantemente

elekcja ɛˈlɛkʦ̑ʲja n
proces wyboru na stanowisko lub urząd państwowy elezione

elektro- ɛˈlɛktrɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z elektrycznością elettro-

elektroda ˌɛlɛkˈtrɔda n
(fizyka, fizyczny) końcówka przewodnika pozostającego w kontakcie ze środowiskiem, do którego doprowadza lub z którego odprowadza prąd elektryczny; elettrodo

elektroencefalograf ˌɛlɛktrɔɛ̃nʦ̑ɛfaˈlɔɡraf n
(medycyna, medyczny) aparat elektroniczny do badania mózgu, rejestrujący odebrane za pomocą odpowiednich elektrod bioprądy; elettroencefalografo

elektrofiltr ˌɛlɛkˈtrɔfʲiltr̥ n
urządzenie do usuwania pyłu ze strumienia gazu przez wykorzystanie siły elektrostatycznej; elettrofiltro

elektroforeza n
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) zjawisko zachodzące w płynach pod wpływem pola elektrycznego, polegające na ruchu naładowanych cząstek w kierunku jednej z elektrod; elettroforesi

elektrolit ˌɛlɛkˈtrɔlʲit n
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) substancja zdolna do jonowego przewodzenia prądu elektrycznego; elettrolito

elektrolityczny adj
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) dotyczący elektrolizy lub elektrolitu, związany z elektrolizą lub z elektrolitem elettrolitico

elektroluminescencja ˌɛlɛktrɔlũmʲĩnɛˈsʦ̑ɛ̃nʦ̑ʲja n
(fizyka, fizyczny) świecenie ciał, wywołane działaniem zmiennego pola elektrycznego; elettroluminescenza

elektron ɛˈlɛktrɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o ujemnym ładunku elektrycznym, będąca leptonem i składnikiem atomu; elettrone

elektroniczny ˌɛlɛktrɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
związany z elektroniką, opierający się na elektronice elettronico

elektroniczny papieros n
elektroniczny zamiennik papierosa tytoniowego pozwalający na inhalację par płynnych substancji aromatycznych; sigaretta elettronica

elektronika ˌɛlɛkˈtrɔ̃ɲika n
dziedzina zajmującą się wytwarzaniem i przetwarzaniem sygnałów w postaci prądów i napięć elektrycznych; elettronica

elektroterapia n
(medycyna, medyczny) (elektryczność) leczenie prądem elektrycznym; elettroterapia

elektrownia wodna ˌɛlɛkˈtrɔvʲɲa ˈvɔdna n
(technologia, technika, techniczny) elektrownia, która zamienia energię kinetyczną lub energię potencjalną (grawitacyjną) wody na energię elektryczną; centrale idroelettrica

elektryczność ˌɛlɛkˈtrɨʧ̑nɔɕʨ̑ n
(fizyka, fizyczny) własność materii, pozwalająca jej oddziaływać z polem elektromagnetycznym; elettricità

elektryczny ˌɛlɛkˈtrɨʧ̑nɨ adj
związany z elektrycznością; działający przy wykorzystaniu elektryczności elettrico

elektryk ɛˈlɛktrɨk n
osoba zajmująca się urządzeniami elektrycznymi elettricista

element ɛˈlɛ̃mɛ̃nt n
część składowa elemento
(filozofia, filozoficzny) w filozofii starożytnej synonim słowa pierwiastek: (ziemia, woda, ogień lub powietrze) elemento
(pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) niepochlebne określenie grupy społecznej lub jej przedstawiciela elemento

elementarz ˌɛlɛ̃ˈmɛ̃ntaʃ n
(edukacja, edukacyjny) podręcznik do początkowej nauki czytania i pisania; abbecedario sillabario abbiccì abecedario

elf ɛlf n
istota fantastyczna; elfo

eliminować ˌɛlʲĩmʲĩˈnɔvaʨ̑ v
dokonywać eliminacji, usuwać, wykluczać coś eliminare

elipsa ɛˈlʲipsa n
(matematyka, matematyczny) zamknięta krzywa drugiego stopnia taka, że suma odległości każdego z punktów tej krzywej od dwóch innych, dowolnie obranych punktów (ognisk elipsy) jest stała; ellisse
(literacko) figura retoryczna, polegająca na celowym pominięciu jednego lub kilku wyrazów w zdaniu lub wersie; ellisse

elipsoidalny adj
mający kształt elipsoidy, odnoszący się do elipsoidy ellissoidale

elizja n
(językoznawstwo, językoznawczy) opuszczenie wygłoskowej głoski lub sylaby wyrazu przed pierwszą samogłoską następującego po niej wyrazu; elisione

elokwencja n
umiejętność pięknego wysławiania się eloquenza facondia

elokwentny ˌɛlɔˈkfɛ̃ntnɨ adj
mający dar umiejętnego, łatwego wysławiania się magniloquente

elżbietanka n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica z katolickiego Zgromadzenia Sióstr św. Elżbiety lub Zgromadzenia Sióstr św. Elżbiety III Zakonu Regularnego św. Franciszka elisabetttina

elżbietański adj
związany z okresem panowania królowej Elżbiety I w Anglii, dotyczący okresu jej panowania elisabettiano

emaliowany adj
pokryty emalią smaltato

embargo ɛ̃mˈbarɡɔ n
zakaz przywozu lub wywozu określonych towarów do lub z danego państwa ogłaszany przez inne państwo lub organizację międzynarodową; embargo

embriologia ˌɛ̃mbrʲjɔˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) nauka zajmująca się rozwojem zarodkowym organizmów zwierzęcych (w tym człowieka) i roślinnych; embriologia

ementaler n
(kulinaria) rodzaj szwajcarskiego sera podpuszczkowego, twardego, dojrzewającego, o słodkim smaku emmental emmenthal

emigracja ˌɛ̃mʲiˈɡraʦ̑ʲja n
wyjazd z ojczystego kraju do innego państwa w celu osiedlenia się w nim emigrazione

emirat ɛ̃ˈmʲirat n
(administracja) terytorium podległe władzy emira emirato

emocja ɛ̃ˈmɔʦ̑ʲja n
silne poruszenie, wzruszenie, przejęcie, podniecenie; przeżywanie czegoś pod względem emocjonalnym, uczuciowym; emozione

emocjonalny ˌɛ̃mɔʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
dotyczący emocji, emocjonalności emotivo emozionante

emocjonować ˌɛ̃mɔʦ̑ʲjɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
poruszać emocje, wzbudzać emocje; podniecać emozionare

empatia ɛ̃mˈpatʲja n
(psychologia, psychologiczny) zdolność do odczuwania stanów emocjonalnych innych osób i umiejętność przyjęcia ich sposobu myślenia; empatia

empire n
(sztuka) późna odmiana klasycyzmu, nawiązująca do sztuki antycznej, rozwinięta w okresie panowania francuskiego cesarza Napoleona I; stile Impero

empiryzm ɛ̃mˈpʲirɨsm̥ n
(filozofia, filozoficzny) doktryna głosząca, że źródłem ludzkiego poznania są bodźce zmysłowe docierające ze świata zewnętrznego i wobec nich wszystkie idee, teorie są wtórne; empirismo

empora n
(architektura, architektoniczny) galeria nad przedsionkiem lub nawą kościoła; matroneo loggiato

emu ˈɛ̃mu n
(zoologia, zoologiczny) gatunek dużego ptaka australijskiego, Dromaius novaehollandiae, jedyny żyjący przedstawiciel rodziny emu (1.1); emù

encefalopatia n
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) ogólne określenie uszkodzenia mózgu przez czynniki różnego pochodzenia; encefalopatia

encyklopedia ˌɛ̃nʦ̑ɨklɔˈpɛdʲja n
dzieło opisujące ogół wiedzy, uporządkowane w formie haseł; enciclopedia

encyklopedyczny ˌɛ̃nʦ̑ɨklɔpɛˈdɨʧ̑nɨ adj
związany z encyklopedią, dotyczący encyklopedii enciclopedico

encyklopedysta ˌɛ̃nʦ̑ɨklɔpɛˈdɨsta n
członek grupy twórców Wielkiej Encyklopedii Francuskiej; enciclopedista

endemiczny adj
występujący tylko na określonym obszarze endemico

endogenny adj
(biologia, biologiczny) pochodzący z wewnątrz organizmu endogeno

endokrynolog ˌɛ̃ndɔkrɨ̃ˈnɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób gruczołów wydzielania wewnętrznego endocrinologo
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka endokrynologii endocrinologa

endokrynologia ˌɛ̃ndɔkrɨ̃nɔˈlɔɟja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o wydzielaniu wewnętrznym, gruczołach, hormonach i ich działaniu; endocrinologia
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się zaburzeniami funkcji gruczołów wydzielania wewnętrznego endocrinologia
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) klinika, oddział lub pododdział w szpitalu, gdzie leczeni są pacjenci z chorobami tarczycy endocrinologia

endometrioza n
(medycyna, medyczny) choroba kobiet polegająca na nieprawidłowym umiejscowieniu błony śluzowej trzonu macicy; endometriosi

endonim ɛ̃nˈdɔ̃ɲĩm n
(językoznawstwo, językoznawczy) (geografia, geograficzny) nazwa obiektu geograficznego w jednym z języków używanych na danym obszarze, gdzie dany obiekt się znajduje, używana poza miejscem występowania tego języka; endonimo

endorfina ˌɛ̃ndɔrˈfʲĩna n
(biochemia, biochemiczny) hormon peptydowy, endogenny opioid, który wywołuje zadowolenie i doskonałe samopoczucie oraz tłumi odczuwanie drętwienia i bólu; endorfina

energia ɛ̃ˈnɛrʲɟja n
entuzjazm, chęć do działania energia
(fizyka, fizyczny) zasób, kosztem którego możliwe jest wykonanie pracy; energia

energia jądrowa ɛ̃ˈnɛrʲɟja jɔ̃nˈdrɔva n
(fizyka, fizyczny) energia wydzielana podczas reakcji jądrowej; energia nucleare

energiczny ˌɛ̃nɛrʲˈɟiʧ̑nɨ adj
taki, który jest pełen energii, żywości, wigoru; stanowczy energico

enigma ɛ̃ˈɲiɡma n
zagadka, tajemnica enigma

enklawa ɛ̃ŋˈklava n
(administracja) (geografia, geograficzny) terytorium państwa lub jego część otoczone ze wszystkich stron przez terytorium lądowe innego państwa; enclave

eno- ˈɛ̃nɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z winem eno-

enologia ˌɛ̃nɔˈlɔɟja n
(spożywczy) wiedza o produkcji, pielęgnacji i rodzajach wina, obejmująca również zagadnienia jego chemii, mikrobiologii oraz analizy; enologia

enologiczny adj
dotyczący enologii, winoznawstwa enologico

entalpia ɛ̃nˈtalpʲja n
(fizyka, fizyczny) jedna z funkcji stanu, miara ilości energii zawartej w układzie pod stałym ciśnieniem; entalpia

entalpia swobodna ɛ̃nˈtalpʲja sfɔˈbɔdna n
(fizyka, fizyczny) jedna z funkcji stanu, zwana również funkcją Gibbsa; energia libera di Gibbs

enteropatia n
(medycyna, medyczny) stan patologiczny w jelitach; enteropatia

entomo- ɛ̃nˈtɔ̃mɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z owadami entomo-

entomologia ˌɛ̃ntɔ̃mɔˈlɔɟja n
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o owadach; entomologia

entropia ɛ̃nˈtrɔpʲja n
(fizyka, fizyczny) jedna z termodynamicznych funkcji stanu, jest miarą liczby sposobów, na jakie można ułożyć elementy układu bez zmiany jego parametrów makroskopowych; entropia

entuzjasta ˌɛ̃ntuˈzʲjasta n
osoba pełna entuzjazmu, chęci i wiary w możliwość zrealizowania jakiejś idei; osoba żywo poruszona, pobudzona jakąś ideą entusiasta

entuzjastycznie adv
z entuzjazmem, w sposób entuzjastyczny entusiasticamente

entuzjazm ɛ̃nˈtuzʲjasm̥ n
stan zachwytu czymś; zapał, radość entusiasmo

enzym ˈɛ̃w̃zɨ̃m n
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) białko wytwarzane przez komórki żywe i działające jako katalizator w procesach chemicznych organizmów; enzima

enzymatyczny adj
(biochemia, biochemiczny) zachodzący z udziałem enzymów enzimatico

epejroforeza ˌɛpɛjrɔfɔˈrɛza n
(geologia, geologiczny) poziome ruchy kontynentów skutkujące zmianami ich położenia względem siebie i względem biegunów; deriva dei continenti

epi- ˈɛpʲi
pierwszy człon wyrazów złożonych, mający znaczenie: zewnętrzny, poprzedzający coś, następujący po czymś, położony nad czymś epi-

epicentrum n
(geofizyka) obszar na powierzchni Ziemi, znajdujący się bezpośrednio nad ogniskiem trzęsienia ziemi epicentro

epidemia ˌɛpʲiˈdɛ̃mʲja n
(medycyna, medyczny) duża liczba zachorowań na tę samą chorobę, na tym samym obszarze i w tym samym czasie; epidemia

epidemiologia ˌɛpʲidɛ̃mʲjɔˈlɔɟja n
(edukacja, edukacyjny) (medycyna, medyczny) nauka zajmująca się czynników wpływających na powstawanie i szerzenie się epidemii, a także sposobami zwalczania i zapobiegania epidemiom; epidemiologia

epidiaskop ˌɛpʲiˈdʲjaskɔp n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie projekcyjne będące połączeniem diaskopu i episkopu, służące do wyświetlania pojedynczych obrazów nieruchomych zarówno w świetle odbitym, jak i przechodzącym (przezroczy, folii, stron książki, fotografii itp.); epidiascopio

epidot n
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z grupy krzemianów o szeroko rozpowszechnionym zasięgu, kruchy, przezroczysty, w zależności od kierunku obserwacji zmienia swoją barwę od ciemnozielonej do żółtozielonej, Ca2(Fe,Al)Al2(SiO4)(Si2O7)O(OH); epidoto

epifora ˌɛpʲiˈfɔra n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) jedna z figur stylistycznych polegająca na powtórzeniu słowa lub zwrotu na końcu kilku następujących po sobie wersów lub zdań epifora epistrofe

epigenetyka n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) badanie dziedziczności pozagenowej epigenetica

epikleza n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) modlitwa liturgiczna odmawiana przez prezbitera podczas eucharystii, wzywająca Boga do uświęcenia darów chleba i wina oraz uczestników zgromadzenia; epiclesi

epikureizm ˌɛpʲikuˈrɛ<sup>j</sup>ism̥ n
(filozofia, filozoficzny) jeden z kierunków filozoficznych; epicureismo

epilepsja ˌɛpʲiˈlɛpsʲja n
(medycyna, medyczny) choroba cechująca się napadami padaczkowymi będącymi efektem przejściowych zaburzeń czynności mózgu, polegających na nadmiernych i gwałtownych, samorzutnych wyładowaniach bioelektrycznych w komórkach nerwowych; epilessia

epistolografia ˌɛpʲistɔlɔˈɡrafʲja n
sztuka pisania listów; epistolografia

epitafium ˌɛpʲiˈtafʲjũm n
inskrypcja nagrobna; epitaffio

epizod ɛˈpʲizɔt n
zdarzenie, wydarzenie (zwykle mało istotne) episodio

epoka ɛˈpɔka n
punkt w czasie, dla którego określone są współrzędne astronomiczne lub parametry orbity; epoca
(geologia, geologiczny) formalna jednostka geochronologiczna, mniejsza od okresu i dzieląca się na wieki; epoca

epoka kamienia n
(archeologia, archeologiczny) najstarsza i najdłuższa epoka prehistoryczna; età della pietra

eponim ɛˈpɔ̃ɲĩm n
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo utworzone od nazwy własnej; eponimo

epopeja n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dłuższy poemat epicki; epopea
(historia, historyczny, historycznie) ciąg ważnych wydarzeń stanowiących zamkniętą czasowo całość epopea
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dzieło literackie przedstawiające dzieje narodu w przełomowym dla niego momencie; epopea

era ˈɛra n
(historia, historyczny, historycznie) okres zapoczątkowany jakimś ważnym wydarzeniem - rzeczywistym lub legendarnym - który stanowi podstawę rachuby lat w kalendarzu. era
(geologia, geologiczny) jednostka podziału dziejów Ziemi; era

era mezozoiczna ˈɛra ˌmɛzɔzɔˈ<sup>j</sup>iʧ̑na n
(zobacz) mezozoik era mesozoica

era paleozoiczna ˈɛra ˌpalɛɔzɔˈ<sup>j</sup>iʧ̑na n
(zobacz) paleozoik Era Primaria

erb ɛrp n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Er i liczbie atomowej 68; erbio

erekcja ɛˈrɛkʦ̑ʲja n
(fizjologia, fizjologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) usztywnienie i powiększenie się niektórych narządów (np. prącia, łechtaczki, sutka) w wyniku zwiększonego ciśnienia krwi; erezione

erem n
klasztor; eremo eremitorio

eremita ˌɛrɛ̃ˈmʲita n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żyjący w odosobnieniu zakonnik, pustelnik; eremita

eremitorium n
siedziba eremity; eremitorio

ergofobia n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) fobia pracy, irracjonalny lęk przed pracą ergasiofobia ergofobia

erotyka ɛˈrɔtɨka n
ogół tego, co erotyczne, związane z erotyzmem, tematyką miłosną erotismo

erotyzm ɛˈrɔtɨsm̥ n
miłość zmysłowa, o znaczącym podłożu seksualnym erotismo

erozyjny adj
(geologia, geologiczny) dotyczący erozji erosivo

erudyta ˌɛruˈdɨta n
człowiek posiadający szeroką wiedzę erudito

erytrejski ˌɛrɨˈtrɛjsʲci adj
związany z Erytreą, dotyczący Erytrei eritreo

erytrocyt ˌɛrɨˈtrɔʦ̑ɨt n
(medycyna, medyczny) składnik morfotyczny krwi; eritrocito globulo rosso eritrocita emazia

eschatologia ˌɛsxatɔˈlɔɟja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) dział teologii i filozofii dotyczący spraw ostatecznych: śmierci, końca świata, życia pozagrobowego, rodzajów sądu pośmiertnego, świata zmarłych itp. escatologia

esej n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) forma literacka lub literacko-naukowa, prezentująca punkt widzenia autora; saggio

eskimoski ˌɛsʲcĩˈmɔsʲci adj
związany z Eskimosami, dotyczący Eskimosów eschimese

eskorta ɛˈskɔrta n
(przenośnie, przenośnia) osoba lub kilka osób towarzyszące komuś po to, żeby się nim opiekować lub mieć nad nim kontrolę scorta

esperancki ˌɛspɛˈrãnʦ̑ʲci adj
(językoznawstwo, językoznawczy) dotyczący esperanta esperantista

esperanto ˌɛspɛˈrãntɔ n
(językoznawstwo, językoznawczy) sztuczny język opracowany przez Ludwika Zamenhofa w 1887 r.; esperanto

esperantysta ˌɛspɛrãnˈtɨsta n
osoba mówiąca językiem esperanto lub propagująca go esperantista

esperantystka ˌɛspɛrãnˈtɨstka n
kobieta mówiąca językiem esperanto lub propagująca go esperantista

espresso ɛsˈprɛsːɔ n
(kulinaria) włoska mocna kawa z ekspresu ciśnieniowego, przygotowana z małej, około 30 ml, ilości wody; espresso

establishment n
(pejoratywnie, pejoratywny) określenie grupy osób sprawujących władzę w Wielkiej Brytanii, uważanych za ekskluzywną i uprzywilejowaną społeczność establishment
(pejoratywnie, pejoratywny) w szerszym znaczeniu: elita władzy w każdym kraju establishment

esteta ɛˈstɛta n
człowiek wrażliwy na piękno, znawca piękna esteta

estetyczny ˌɛstɛˈtɨʧ̑nɨ adj
zgodny z wymaganiami estetyki, dotyczący zmysłu piękna estetico

estoński ɛˈstɔ̃j̃sʲci adj
odnoszący się do Estonii lub Estończyków estone

estoński ɛˈstɔ̃j̃sʲci n
język urzędowy Estonii; estone

estrogen ɛˈstrɔɡɛ̃n n
(fizjologia, fizjologiczny) żeński hormon płciowy; estrogeno

estuarium n
(geografia, geograficzny) poszerzone, lejkowate ujście rzeki, powstałe w wyniku działania pływów morskich; estuario

etan ˈɛtãn n
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, jeden ze składników gazu ziemnego; etano

etanol ɛˈtãnɔl n
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkoholi o wzorze C2H5OH; etanolo

eten ˈɛtɛ̃n n
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy alken, bezbarwny i łatwopalny gaz o słodkawym zapachu, fitohormon; etilene etene

eternit ɛˈtɛrʲɲit n
(budownictwo) cementowo-azbestowy materiał budowlany stosowany dawniej na pokrycie dachów oraz do wyrobu rur; eternit

eteromania ˌɛtɛrɔ̃ˈmãɲja n
(medycyna, medyczny) nałóg wąchania lub picia eteru dietylowego; eteromania

etiopski ɛˈtʲjɔpsʲci adj
odnoszący się do Etiopii lub do Etiopczyków etiope etiopico

etiuda ɛˈtʲjuda n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna, zwykle na instrument solowy; studio

etnia ˈɛtʲɲa n
(antropologia, antropologiczny) grupa osób mających wspólnych przodków, własną tożsamość kulturową i swoją ojczyznę; etnia

etniczny ɛtʲˈɲiʧ̑nɨ adj
związany z przynależnością do grupy narodowej etnico

etno- ˈɛtnɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z ludem, narodem, społeczeństwem lub grupą społeczną etno-

etnocentryzm ˌɛtnɔˈʦ̑ɛ̃ntrɨsm̥ n
przekonanie o wyższości jednej grupy etnicznej i jej kultury nad innymi i związana z tym pogarda wobec innych kultur i ich tradycji etnocentrismo

etnograficzny adj
związany z etnografią etnografico

etnos n
(antropologia, antropologiczny) (socjologia, socjologiczny) grupa etniczna; etnia

etopozyd ˌɛtɔˈpɔzɨt n
(medycyna, medyczny) półsyntetyczna pochodna podofilotoksyny o działaniu cytostatycznym; etoposide

etruski ɛˈtrusʲci adj
dotyczący Etrurii lub Etrusków etrusco

etruski ɛˈtrusʲci n
język Etrusków etrusco

etruskologia ˌɛtruskɔˈlɔɟja n
nauka zajmująca się kulturą, historią i językiem Etrusków; etruscologia

etyczny ɛˈtɨʧ̑nɨ adj
związany z etyką, dotyczący etyki etico

etyka ˈɛtɨka n
(filozofia, filozoficzny) dział filozofii zajmujący się badaniem moralności i tworzeniem systemów myślowych, z których można wyprowadzać zasady moralne; etica

etymolog n
(językoznawstwo, językoznawczy) naukowiec badający pochodzenie wyrazów etimologo

etymologia ˌɛtɨ̃mɔˈlɔɟja n
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się pochodzeniem wyrazów; etimologia

etymologia ludowa ˌɛtɨ̃mɔˈlɔɟja luˈdɔva n
(językoznawstwo, językoznawczy) analiza pochodzenia wyrazów oparta na skojarzeniach zamiast na naukowych metodach badawczych; etimologia popolare paretimologia

etymologicznie adv
(językoznawstwo, językoznawczy) w myśl zasad etymologii, zgodnie z etymologią etimologicamente

etymologiczny adj
(językoznawstwo, językoznawczy) związany lub odnoszący się do etymologii etimologico

etymolożka n
(potocznie, potoczny) kobieta naukowiec badająca pochodzenie wyrazów etimologa

eucharystia ɛw.xa.rɨˈsti.a n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z sakramentów w chrześcijaństwie; eucaristia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) porządek celebracji liturgicznej w chrześcijaństwie, inaczej msza; eucaristia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postacie eucharystyczne, konsekrowana hostia i wino; eucaristia

eucharystyczny ˌɛwxarɨˈstɨʧ̑nɨ adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odnoszący się do eucharystii, związany z eucharystią eucaristico

eudajmonia n
(filozofia, filozoficzny) w starożytnej Grecji: stan zadowolenia i satysfakcji z życia, rozumiany różnie przez różnych filozofów; eudemonia

eufemizm ɛwˈfɛ̃mʲism̥ n
(językoznawstwo, językoznawczy) oględne, delikatne słowo lub wyrażenie zastępujące inne, który jest zbyt drastyczne, nieprzyzwoite, dosadne; eufemismo

eugeniczny ˌɛwɡɛ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
(biologia, biologiczny) związany z eugeniką, dotyczący eugeniki eugenetico

eukaliptus n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Eucalyptus L'Hér., drzewo lub krzew o wiecznie zielonych liściach rosnące w Australii; eucalipto

eunuch n
(dawniej, dawny) sługa dworski, pokojowiec eunuco
mężczyzna z wyciętymi jądrami; eunuco

eurazjatycki ˌɛwrazʲjaˈtɨʦ̑ʲci adj
związany Eurazją, dotyczący Eurazji, pochodzący z Eurazji eurasiatico

euro ˈɛwrɔ n
(jednostka monetarna) waluta Unii Europejskiej; euro

euro- ˈɛwrɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z Europą, Europejczykami lub Unią Europejską euro-

eurocent ɛwˈrɔʦ̑ɛ̃nt n
(potocznie, potoczny) (jednostka monetarna) moneta zdawkowa o wartości jednej setnej (1/100) euro eurocent

eurodeputowany ˌɛwrɔdɛputɔˈvãnɨ n
poseł do Parlamentu Europejskiego; eurodeputato europarlamentare

euroentuzjasta ˌɛwrɔɛ̃ntuˈzʲjasta n
(neologizm) gorący zwolennik integracji z Unią Europejską. euroentusiasta

euroentuzjastka ˌɛwrɔɛ̃ntuˈzʲjastka n
forma żeńska od: euroentuzjasta euroentusiasta

euroentuzjastyczny adj
sceptyczny w stosunku do Unii Europejskiej euroentusiasta

europ ˈɛwrɔp n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu "Eu" i liczbie atomowej 63; europio

europarlamentarny ˌɛwrɔparlãmɛ̃nˈtarnɨ adj
dotyczący Parlamentu Europejskiego, charakterystyczny dla Parlamentu Europejskiego europarlamentare

europejski ˌɛwrɔˈpɛjsʲci adj
dotyczący Europy europeo

eurosceptyczka n
kobieta przeciwna integracji z Unią Europejską euroscettica

eurosceptyczny adj
przeciwny Unii Europejskiej euroscettico

eurosceptyk ˌɛwrɔˈsʦ̑ɛptɨk n
osoba przeciwna integracji z Unią Europejską euroscettico

eutanazja ˌɛwtãˈnazʲja n
(medycyna, medyczny) zadanie śmierci osobie nieuleczalnie chorej umotywowane skróceniem jej cierpień; eutanasia

euterpa warzywna n
(botanika, botaniczny) Euterpe oleracea Mart., gatunek rośliny z rodziny arekowatych; açaí

eutychianizm n
(teologia, teologiczny) (historia, historyczny, historycznie) doktryna głosząca, że w Chrystusie była tylko jedna boska natura, zaś ludzka została wchłonięta przez boską tuż po wcieleniu eutichianesimo eutichianismo

ewakuacja ˌɛvakuˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
opuszczenie jakiegoś terenu lub obiektu przez ludzi, najczęściej wraz z dobytkiem i inwentarzem, z powodu klęski żywiołowej, wojny lub innego zagrożenia; evacuazione

ewangelia ˌɛvãŋˈɡɛlʲja n
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) wczesnochrześcijański utwór zawierający opis życia i nauki Jezusa; vangelo

ewangeliarz n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) księga liturgiczna z podzielonymi na perykopy ewangeliami; evangelario evangeliario

ewangelicki adj
związany z ewangelicyzmem evangelico

ewangeliczny ˌɛvãŋɡɛˈlʲiʧ̑nɨ adj
(przymiotnik) od ewangelia evangelico

ewangelista n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z czterech autorów kanonicznych ewangelii; evangelista

ewangelistarz n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) księga liturgiczna zawierająca tylko perykopy ewangeliczne przeznaczone do odczytania podczas mszy; evangelistario

ewangelizacja n
(teologia, teologiczny) chrystianizowanie, zabieganie o wzrost liczby członków Kościoła (ilość wierzących) evangelizzazione
(teologia, teologiczny) głoszenie ewangelii (jakość wiary) evangelizzazione

ewangelizacyjny adj
związany z ewangelizacją, dotyczący ewangelizacji evangelizzatrice

ewangelizowanie n
prowadzenie działalności ewangelizacyjnej evangelizzazione

ewangelizować v
(teologia, teologiczny) głosić ewangelię evangelizzare

ewentualny ˌɛvɛ̃ntuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
przypuszczalny, możliwy eventuale

ewidentny ˌɛvʲiˈdɛ̃ntnɨ adj
(książkowy) oczywisty, widoczny, wyraźny, nie budzący wątpliwości evidente

ewikcja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) sądowne lub administracyjne pozbawienie prawa własności evizione

ewolucjonista ˌɛvɔluʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲista n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) badacz ewolucji evoluzionista

eyeliner n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) specjalna kredka lub tusz do malowania kresek na brzegach powiek; eyeliner

ezoteryczny ˌɛzɔtɛˈrɨʧ̑nɨ adj
tajemny, sekretny, dostępny wyłącznie dla wtajemniczonych esoterico

fa fa n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nazwa solmizacyjna jednego z dźwięków; fa

fabianizm n
doktryna głosząca pokojową, ewolucyjną transformację kapitalizmu w socjalizm; fabianismo

fabryka ˈfabrɨka n
produkcyjny zakład przemysłowy fabbrica

facelia błękitna faˈʦ̑ɛlʲja bwɛ̃ŋʲˈcitna n
(botanika, botaniczny) Phacelia tanacetifolia, roślina z rodziny ogórecznikowatych pochodząca z Kalifornii; facelia phacelia tanacetifolia

fagocista n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na fagocie fagottista fagotto

fagot ˈfaɡɔt n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) stroikowy, drewniany instrument dęty o niskiej skali; fagotto

fajans ˈfajãw̃s n
rodzaj ceramiki wytwarzany z zanieczyszczonego kaolinu, podobny nieco do porcelany; faenza

fajka ˈfajka n
przedmiot do palenia tytoniu; pipa

fakoemulsyfikacja ˌfakɔɛ̃mulsɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) chirurgiczna metoda usuwania zaćmy; facoemulsificazione

fakt fakt n
to, co miało lub ma miejsce w rzeczywistości; fatto dato di fatto

faktoid n
(socjologia, socjologiczny) (publikatory) karykaturalny fakt, informacja traktowana jako prawdziwa tylko przez to, że ukazała się w mediach; fattoide

faktycznie adv
zgodnie z faktami, z rzeczywistością effettivamente

fakultatywny adj
dobrowolny, pozostawiony do wyboru facoltativo

fala ˈfala n
(przenośnie, przenośnia) duża grupa przedmiotów, zwierząt, ludzi poruszająca się w jedną stronę; duże, powtarzające się nasycenie czegoś w krótkim okresie ondata fiumana
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rozprzestrzeniające się zaburzenie powierzchni wody onda
(fizyka, fizyczny) każde rozprzestrzeniające się zaburzenie w dowolnym środowisku; onda

fala akustyczna n
(fizyka, fizyczny) zaburzenie gęstości i ciśnienia w postaci fali podłużnej rozchodzące się w ośrodku sprężystym, takim jak ciało stałe, ciecz czy gaz; onda acustica

falafel n
(kulinaria) arabski kotlecik z ciecierzycy lub bobu z sezamem; falafel felafel

falangita n
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) żołnierz walczący w szyku falangi falangite

falerno faˈlɛrnɔ n
(kulinaria) mocne, lekko cierpkie, złociste wino włoskie, cenione przez starożytnych falerno

falistość n
cecha tego, co faliste ondosità

falisty faˈlʲistɨ adj
powyginany w kształcie fal, układający się w fale, przypominający pod jakimkolwiek wzdlędem falę ondoso

falliczny adj
mający kształt prącia, zwłaszcza w czasie wzwodu fallico

falset n
wysoki rejestr głosu ludzkiego falsetto

falstart n
(sport, sportowy) przewinienie polegające na przedwczesnym rozpoczęciu konkurencji falsa partenza

falsyfikat n
podrobiony przedmiot albo dokument łudząco przypominający oryginał falso

famotydyna ˌfãmɔtɨˈdɨ̃na n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek z grupy antagonistów receptorów histaminowych H2; famotidina

fanatycznie ˌfãnaˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób fanatyczny, w sposób właściwy fanatykowi fanaticamente

fanatyczny adj
charakteryzujący się fanatyzmem fanatico

fanatyzm fãˈnatɨsm̥ n
postawa charakteryzująca się ślepą i bezkrytyczną wiarą w słuszność jakichś poglądów politycznych, religijnych lub społecznych fanatismo

fantastycznie ˌfãntaˈstɨʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób fantastyczny; nierealnie, przedziwnie fantasticamente

fantazja fãnˈtazʲja n
wyobraźnia fantasia

fantazjować v
wyobrażać sobie wiele rzeczy abbacare

farad ˈfarat n
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka miary pojemności elektrycznej w układzie SI; farad

faraon faˈraɔ̃n n
(historia, historyczny, historycznie) władca starożytnego Egiptu; faraone

faraoński adj
mający związek z faraonem faraonico

farba ˈfarba n
mieszanina barwników służąca do malowania colore vernice

farmaceuta ˌfarmaˈʦ̑ɛwta n
specjalista, znawca farmacji farmacista

farmaceutka ˌfarmaˈʦ̑ɛwtka n
specjalistka w dziedzinie farmacji farmacista

farmaceutyczny ˌfarmaʦ̑ɛwˈtɨʧ̑nɨ adj
związany z farmacją farmaceutico

farmacja farˈmaʦ̑ʲja n
nauka o lekach; farmacia

farmakologia ˌfarmakɔˈlɔɟja n
dziedzina medycyny i farmacji; nauka o działaniu leków farmacologia

farmakologicznie adv
w sposób farmakologiczny, za pomocą leków farmacologicamente

farmakologiczny ˌfarmakɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z farmakologią, dotyczący farmakologii farmacologico

faryzeusz ˌfarɨˈzɛ<sup>w</sup>uʃ n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek stronnictwa polityczno-religijnego w starożytnej Judei uznający jedynie prawo pisane (Torę); fariseo
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek obłudny fariseo

fascynacja n
bardzo silne zainteresowanie się czymś lub kimś fascino affascinazione

fascynować ˌfasʦ̑ɨ̃ˈnɔvaʨ̑ v
czarować, olśniewać, interesować; być przedmiotem czyjejś uwagi affascinare abbagliare

fasola faˈsɔla n
(botanika, botaniczny) Phaseolus L., roślina uprawna z rodziny bobowatych; fagiolo

fasolka szparagowa faˈsɔlka ˌʃparaˈɡɔva n
(botanika, botaniczny) (spożywczy) odmiana fasoli o jadalnych całych strąkach fagiolino

faszerowany adj
(kulinaria) (gastronomia) przekładany, wypełniony nadzieniem farcito

faszysta faˈʃɨsta n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik faszyzmu fascista

faszystowski ˌfaʃɨˈstɔfsʲci adj
związany z faszyzmem, właściwy faszyzmowi lub faszystom fascistico fascista

faszyzm ˈfaʃɨsm̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) doktryna polityczna powstała w okresie międzywojennym we Włoszech, m.in. sprzeciwiająca się demokracji parlamentarnej, głosząca kult państwa; fascismo

fatalista ˌfataˈlʲista n
osoba, która wierzy w fatalizm, przeznaczenie; ma świadomość nieuchronności losu fatalista

fatalnie faˈtalʲɲɛ adv
bardzo źle fatalmente
nieuchronnie, pechowo fatalmente

fatamorgana n
zjawisko świetlne polegające na powstawaniu pozornych obrazów odległych przedmiotów spowodowane różnicami współczynników załamania światła w warstwach powietrza o różnej temperaturze; miraggio fata morgana

fatum n
nieuchronny los, zwłaszcza zły fato

fatwa ˈfatfa n
w islamie: opinia teologa muzułmańskiego wyjaśniająca kontrowersję teologiczną, czasem zawierająca konkretne wskazania w indywidualnej sprawie, np. wydająca wyrok śmierci lub zakazująca jakiś praktyk; fatwa

fauna ˈfawna n
(biologia, biologiczny) ogół zwierząt na danym obszarze, w danym środowisku lub okresie geologicznym; fauna

faustowski adj
(literacko) pragnący zdobyć wiedzę za wszelką cenę, zwłaszcza tajemnicę nieśmiertelności faustiano

fawela faˈvɛla n
(socjologia, socjologiczny) rozległa dzielnica nędzy powstała wokół miast Brazylii, brazylijski slums; favela

fawor n
(przestarzałe, przestarzały) przychylność, poparcie, łaskawość benevolenza favore

faworyt n
(dawniej, dawny) kochanek amante
ktoś lubiany, faworyzowany favorito
(sport, sportowy) osoba lub drużyna typowana na zwycięzcę w zawodach favorito
(sport, sportowy) zwierzę typowane na zwycięzcę w wyścigach favorito
(dawniej, dawny) pasemko zarostu pozostawione na policzku favorito fedina

faworyzować ˌfavɔrɨˈzɔvaʨ̑ v
wyróżniać kogoś, darzyć szczególnymi względami favoreggiare favorire proteggere

fałsz fawʃ n
nieprawda falsità

fałszerstwo n
wykonanie podróbki contraffazione

fałszerz n
osoba, która coś fałszuje falsario

fałszywość fawˈʃɨvɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest fałszywe, niezgodne z prawdą falsità

fałszywy fawˈʃɨvɨ adj
sztuczny, podrobiony falso contraffatto

fałszywy przyjaciel fawˈʃɨvɨ pʃɨˈjäʨ̑ɛl idiom
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz w jednym języku o podobnym bądź takim samym brzmieniu, co wyraz w innym języku, jednak różniący się od niego znaczeniem; falso amico

federacja ˌfɛdɛˈraʦ̑ʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo składające się z mniejszych, obdarzonych autonomią państw związkowych (np. stanów, krajów, prowincji, kantonów, landów), ale posiadających wspólny (federalny) rząd; federazione
związek stowarzyszeń, organizacji zawodowych, politycznych i innych federazione

federalizacja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) łączenie się państw, stanów, kantonów itp., na zasadach federacji federazione

federalny adj
dotyczący państwa będącego federacją lub związany z organami i strukturami tej federacji federale

feldmarszałek n
(wojskowość, wojskowy) w niektórych krajach: najwyższy stopień wojskowy feldmaresciallo

felicjanka n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica ze Zgromadzenia Sióstr Świętego Feliksa; feliciana

fellatio fɛlˈːatʲjɔ n
(seksuologia, seksuologiczny) oralna stymulacja penisa; fellatio

feministka ˌfɛ̃mʲĩˈɲistka n
kobieta dążąca do wprowadzenia w życie zasad feminizmu, zwolenniczka feminizmu femminista

feminizm fɛ̃ˈmʲĩɲism̥ n
(książkowy) ideologia i ruch wyzwolenia kobiet; femminismo

fenek ˈfɛ̃nɛk n
(zoologia, zoologiczny) mały, pustynny lis o puszystym ogonie i dużych uszach; fennec

fenol ˈfɛ̃nɔl n
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, C6H5OH; fenolo

fenomenalizm n
(filozofia, filozoficzny) przekonanie, iż bezpośrednio dostępne poznaniu są wyłącznie zjawiska, natomiast istota rzeczy jest niepoznawalna lub nie istnieje; fenomenismo

fenomenalny ˌfɛ̃nɔ̃mɛ̃ˈnalnɨ adj
niezwykły, wyjątkowy, zjawiskowy fenomenale
wyjątkowy, wspaniały, fantastyczny, niesłychany fantastico

fenosafranina ˌfɛ̃nɔsafrãˈɲĩna n
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy safranin stosowany do barwienia bawełny, przygotowywania preparatów mikroskopowych oraz jako jeden z odczynników w fotografii; fenosafranina

ferm fɛrm n
(chemia, chemiczny) nietrwały pierwiastek chemiczny o symbolu Fm i liczbie atomowej 100; fermio

fermata fɛrˈmata n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element notacji muzycznej dowolnie przedłużający czas trwania nuty lub pauzy; corona punto coronato

fermentować ˌfɛrmɛ̃nˈtɔvaʨ̑ v
ulegać procesowi fermentacji lub powodować fermentację fermentare

fermion ˈfɛrmʲjɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o połówkowym spinie; fermione

ferula n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pastorał papieski zakończony krzyżem; ferula

ferwor n
gorliwość, uniesienie fervore

feta ˈfɛta n
(kulinaria) rodzaj greckiego sera (zwykle owczego), o słonym smaku; feta

fetyszyzm n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z pierwotnych form wierzeń religijnych polegająca na kulcie fetyszy, czyli posążków czy przedmiotów obdarzonych siłą nadprzyrodzoną feticismo

feudalny adj
(historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do feudalizmu, związany z feudalizmem feudale

fideista ˌfʲidɛˈ<sup>j</sup>ista n
zwolennik fideizmu fideista

fideistka ˌfʲidɛˈ<sup>j</sup>istka n
zwolenniczka fideizmu fideista

fideizm fʲiˈdɛ<sup>j</sup>ism̥ n
(filozofia, filozoficzny) (teologia, teologiczny) pogląd głoszący prymat wiary i objawienia nad poznaniem rozumowym; fideismo

fiesolanka n
mieszkanka Fiesole fiesolana

fiesolczyk n
mieszkaniec Fiesole fiesolano

fiesolski adj
związany z Fiesole, dotyczący Fiesole fiesolano

figa ˈfʲiɡa n
(spożywczy) (kulinaria) (cukiernictwo) owoc figi (1.1) fico

figi n
damskie majtki bez nogawek; mutandine

figura retoryczna fʲiˈɡura ˌrɛtɔˈrɨʧ̑na n
(językoznawstwo, językoznawczy) środek ekspresji językowej wzmacniający emocjonalność, obrazowość języka, polegający na stosowaniu ozdobnych zwrotów lub wyrażeń; figura retorica

filantrop n
człowiek zajmujący się działalnością dobroczynną, wspomagający biednych i potrzebujących filantropo

filatelista n
kolekcjoner lub znawca znaczków pocztowych filatelico filatelista

filatelistka ˌfʲilatɛˈlʲistka n
kobieta, która kolekcjonuje znaczki pocztowe filatelica filatelista

filatelistyka ˌfʲilatɛˈlʲistɨka n
hobby polegające na kolekcjonowaniu artefaktów pocztowych; filatelia filatelica

filipin n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik ze zgromadzenia założonego przez św. Filipa Nereusza; filippino

filistyński adj
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dotyczący Filistei lub Filistynów; pochodzący z Filistei filisteo

filiżanka ˌfʲilʲiˈʒãnka n
niewielkie naczynie z uszkiem, z którego pije się gorące napoje tazza
(potocznie, potoczny) (kulinaria) miara objętości równa pojemności filiżanki (1.1) tazza

film fʲilm n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) utwór audiowizualny na jakiś temat; nośnik, na którym jest nagrany taki utwór; film pellicola
(fotografia) światłoczuła taśma filmowa lub fotograficzna film

filmować fʲilˈmɔvaʨ̑ v
nagrywać coś kamerą filmową filmare girare

filolog fʲiˈlɔlɔk n
specjalista w dziedzinie filologii filologo

filologia ˌfʲilɔˈlɔɟja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina humanistyczna, zajmująca się językiem i literaturą jakiegoś narodu lub kręgu cywilizacyjnego; filologia

filologiczny ˌfʲilɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
(przymiotnik) od filologia filologico

filosemityzm n
postawa polegająca na pozytywnym stosunku do Żydów i kultury żydowskiej filosemitismo

filozof fʲiˈlɔzɔf n
specjalista w zakresie filozofii filosofo

filozofia ˌfʲilɔˈzɔfʲja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina zajmująca się rozważaniami na temat istoty bytu, źródeł poznania itp.; filosofia

filozofia polityczna n
(filozofia, filozoficzny) dział filozofii praktycznej, który stanowi krytyczną refleksję nad życiem politycznym i państwem; filosofia politica

filozoficzny ˌfʲilɔzɔˈfʲiʧ̑nɨ adj
związany z filozofią, dotyczący zagadnień filozofii filosofico

filtr fʲiltr̥ n
(optyka, optyczny) materiał przepuszczający tylko promieniowanie w pewnym zakresie częstotliwości lub określonej polaryzacji filtro
błona lub warstwa, zaprojektowana do przepuszczania jedynie pewnej grupy substancji i zatrzymywania innych filtro
(elektronika, elektroniczny) fragment obwodu elektrycznego odpowiedzialny za tłumienie sygnałów w określonym przedziale częstotliwości filtro

filtrowanie ˌfʲiltrɔˈvãɲɛ n
proces przepuszczania czegoś przez filtr filtrazione

finalizować ˌfʲĩnalʲiˈzɔvaʨ̑ v
doprowadzać coś do końca (finału) concludere

finansować v
dostarczać finansów finanziare

finansowy ˌfʲĩnãw̃ˈsɔvɨ adj
dotyczący finansów finanziario

finta ˈfʲĩnta n
(sport, sportowy) zmylenie przeciwnika finta
sztuczka, trick, manewr, podstęp finta

fioletowy ˌfʲjɔlɛˈtɔvɨ adj
mający kolor siódmego pasma tęczy, taki jak kolor kwiatu fiołka itp.; mający kolor pochodny, powstały ze zmieszania kolorów podstawowych: czerwonego i niebieskiego; viola

fiord fʲjɔrt n
(geografia, geograficzny) rodzaj głębokiej zatoki wrzynającej się w ląd; fiordo

fiołek ˈfʲjɔwɛk n
(botanika, botaniczny) Viola L., rodzaj roślin zielnych z rodziny fiołkowatych rosnący w strefie umiarkowanej; viola

firanka fʲiˈrãnka n
ozdobny, przezroczysty materiał wieszany w oknie tenda

fiskalny adj
dotyczący podatków, skarbu państwa albo dochodów państwa fiscale

fito- ˈfʲitɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z rośliną, roślinnością fito-

fitochemia n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział fizjologii roślin, nauka badająca roślinne związki organiczne i procesy chemiczne zachodzące w roślinach; fitochimica

fitogeografia ˌfʲitɔɡɛɔˈɡrafʲja n
dział biogeografii i geobotaniki zajmujący się badaniem rozmieszczenia roślin na kuli ziemskiej; fitogeografia geobotanica

fitopatologia ˌfʲitɔpatɔˈlɔɟja n
(botanika, botaniczny) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział botaniki, nauka o chorobach roślin fitopatologia

fizjolog fʲiˈzʲjɔlɔk n
specjalista w dziedzinie fizjologii fisiologo

fizjologia n
nauka o mechanizmach rządzących przebiegiem czynności życiowych organizmów fisiologia

fizjonomia n
rysy twarzy, twarz fisionomia

fizjonomista n
mężczyzna posiadający umiejętność rozpoznawania właściwości umysłowych i emocji osoby z wyglądu jego twarzy i ciała fisionomista

fizjoterapeuta ˌfʲizʲjɔtɛraˈpɛwta n
(medycyna, medyczny) terapeuta, specjalista od fizjoterapii fisioterapista

fizyczny fʲiˈzɨʧ̑nɨ adj
dostępny zmysłom fisico

fizyka ˈfʲizɨka n
nauka zajmująca się badaniem właściwości i oddziaływań materii; fisica

fiński ˈfʲĩj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Finlandia lub Finów, pochodzący z Finlandii finlandese

fiński ˈfʲĩj̃sʲci n
ugrofiński język używany przez Finów; finlandese

flaga ˈflaɡa n
płat tkaniny określonego kształtu, barwy i znaczenia, przymocowywany do drzewca lub masztu bandiera stendardo

flaki ˈflaci n
(kulinaria) zupa z różnych części żołądka wołowego lub cielęcego pokrojonego w cienkie paski gotowana na wywarze z włoszczyzny; trippa

flaming ˈflãmʲĩŋk n
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak brodzący o białoróżowym upierzeniu; fenicottero

flanela flãˈnɛla n
(włókiennictwo) miękka tkanina bawełniana lub wełniana, pokryta delikatnym meszkiem, stosowana do wyrobu m.in. koszul, piżam i pościeli; flanella

flaszowiec miękkociernisty flaˈʃɔvʲjɛʦ̑ ˌmʲjɛ̃ŋkːɔʨ̑ɛrʲˈɲistɨ n
(botanika, botaniczny) gatunek małego drzewa pochodzącego z Ameryki Środkowej i Antyli; graviola guanabana annona muricata

flauta ˈflawta n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) sytuacja na morzu, gdy brak wiatru; calma

flawonoid ˌflavɔ̃ˈnɔ<sup>j</sup>it n
organiczny związek chemiczny występujący w roślinach, spełniający funkcję barwnika, przeciwutleniacza i naturalnego insektycydu oraz fungicydu flavonoide

flecistka flɛˈʨ̑istka n
kobieta, która gra na flecie flautista

flejtuch ˈflɛjtux n
człowiek niechlujny, nieelegancki, niedbały, brudny porcellone sporcaccione

flet flɛt n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny; flauto

flet poprzeczny ˈflɛt pɔˈpʃɛʧ̑nɨ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj fletu z metalu lub drewna, na którym gra się trzymając go w poprzek; flauto traverso

fletnia Pana ˈflɛtʲɲa ˈpãna n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny; aerofon wargowy złożony z drewnianych piszczałek różnej długości, połączonych w jednym rzędzie; emblemat wiatru; flauto di Pan siringa

flirt flʲirt n
krótkotrwała miłostka, zalotna rozmowa; amoreggiamento capriccio

flirtować v
(przenośnie, przenośnia) czynić zalotne rozmowy oraz kokieteryjne gesty flirtare

flora ˈflɔra n
(botanika, botaniczny) ogół organizmów roślinnych flora

floren n
(numizmatyka, numizmatyczny) trzynastowieczna złota moneta florencka; fiorino

florencki flɔˈrɛ̃nʦ̑ʲci adj
związany z Florencją, dotyczący Florencji fiorentino

florentczyk flɔˈrɛ̃nṭʧ̑ɨk n
mieszkaniec Florencji, osoba wywodząca się z Florencji fiorentino

florentyńczyk n
mieszkaniec Florencji fiorentino

flotylla n
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) jednostka wojskowa występująca w marynarce wojennej odpowiadająca dywizji piechoty. flottiglia

fluoksetyna ˌflu<sup>w</sup>ɔksɛˈtɨ̃na n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek tymoleptyczny stosowany głównie w leczeniu zaburzeń depresyjnych i obsesyjno-kompulsyjnych; fluoxetina

fluor ˈflu<sup>w</sup>ɔr n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu F i liczbie atomowej 9; fluoro

fobia ˈfɔbʲja n
(psychologia, psychologiczny) uporczywy, chorobliwy, nieuzasadniony lęk przed różnymi określonymi sytuacjami, zjawiskami, zwierzętami lub przedmiotami; fobia
niechęć, antypatia, uprzedzenie antipatia fobia

fok fɔk n
(potocznie, potoczny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) fokmaszt albero di trinchetto
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jeden z żagli pierwszego masztu; fiocco

fokmaszt n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pierwszy maszt od strony dziobu jednostek pływających, które posiadają co najmniej dwa maszty; albero di trinchetto

folacyna ˌfɔlaˈʦ̑ɨ̃na n
(zobacz) kwas foliowy folacina

folia bąbelkowa n
folia z tworzywa sztucznego z bąbelkami powietrza stosowana do opakowywania kruchych przedmiotów; pluriball

folklor ˈfɔlklɔr n
(etnografia, etnograficzny) ogół ludowej kultury i twórczości artystycznej, jak baśnie, pieśni, obrzędy, stroje, architektura, kuchnia itp. folklore folclore

folklorysta n
(etnografia, etnograficzny) osoba specjalizująca się w folklorystyce, badacz folkloru folclorista folklorista

folklorystka n
(etnografia, etnograficzny) kobieta specjalizująca się w folklorystyce, badaczka folkloru folclorista folklorista

folklorystycznie adv
w sposób folklorystyczny folcloristicamente

folklorystyczny adj
odnoszący się do folkloru lub folklorystyki, związany z folklorem lub folklorystyką folcloristico folkloristico

folwark ˈfɔlvark n
(dawniej, dawny) dom mieszkalny, w którym mieszka właściciel wioski lub czeladź fattoria
(dawniej, dawny) duże, samodzielne gospodarstwo rolne wraz z kompleksem budynków gospodarczych i mieszkalnych, a należące do dworu lub do właściciela ziemskiego; fattoria

fon fɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) jednostka poziomu głośności phon

fonacja n
(medycyna, medyczny) w foniatrii: emisja głosu fonazione

fondue n
(kulinaria) szwajcarska i francuska potrawa z roztopionego sera i białego wina podawanego na gorąco, w którym macza się kawałki pieczywa lub warzyw; fonduta

fonetyczny adj
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z fonetyką, dotyczący fonetyki fonetico

fonia n
(akustyka, akustyczny) reprodukowany dźwięk docierający do ucha słuchającego przy odtwarzaniu nagrania, projekcji filmu itp. w postaci fali akustycznej suono onda acustica
(radiofonia, radiokomunikacja, radiotechnika, radiofoniczny, radiokomunikacyjny, radiotechniczny, radiowy) (telewizja, telewizyjny) sygnał dźwiękowy przesyłany z nadajnika do odbiornika radiowego, telewizyjnego itp., za pomocą fali elektromagnetycznej suono onda acustica
(medycyna, medyczny) w foniatrii: emisja głosu fonazione

foniatra fɔ̃ˈɲatra n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem zaburzeń głosu, mowy i języka foniatra
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka foniatrii foniatra

foniatria n
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się zaburzeniami i leczeniem fonacji człowieka; foniatria

fonogeniczny adj
o dźwięku: taki, który nadaje się do utrwalania na płycie lub taśmie i odtwarzania fonogenico

fonografia n
zapisywanie dźwięków na nośnikach danych np. płytach kompaktowych albo kasetach mangetofonowych fonografia

fontanna fɔ̃nˈtãnːa n
dekoracyjny element architektoniczny złożony ze zbiornika z wodą oraz otworu, przez który woda wpada do zbiornika; fontana

forint ˈfɔrʲĩnt n
(jednostka monetarna) oficjalna waluta Węgier fiorino

forma ˈfɔrma n
zewnętrzny kształt forma

forma sonatowa ˈfɔrma ˌsɔ̃naˈtɔva n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) trzyczęściowa forma muzyczna składająca się z ekspozycji, przetworzenia i repryzy, występująca jako pierwsza część sonaty, koncertu czy symfonii; forma-sonata

formacyjny adj
dotyczący formacji, związany z formacją formativo

formalista ˌfɔrmaˈlʲista n
człowiek zbytnio przywiązujący wagę do formalności, zewnętrznych form działania formalista

formalizacja n
procedura, której celem jest przedstawienie danej teorii lub systemu w sformalizowanej postaci formalizzazione

formalizm n
ścisłe trzymanie się litery przepisów w danym działaniu formalismo

formator n
osoba trudniąca się pomocą w jakimkolwiek rozwoju osobowości człowieka formatore

formułować v
określać coś jasno i treściwie, ujmować w ścisłe wyrażenie formulare

fort fɔrt n
(wojskowość, wojskowy) budowla obronna fortezza rocca

forte adv
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) głośno, silnie, mocno forte

forteca fɔrˈtɛʦ̑a n
(architektura, architektoniczny) fortyfikacja obronna, na którą składają się forty i umocnienia; fortezza

fortepian fɔrˈtɛpʲjãn n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument muzyczny, z poziomo umieszczonym pudłem rezonansowym; pianoforte pianoforte a coda

fortuna fɔrˈtũna n
los, szczególnie ten dobry fortuna
wielkie bogactwo fortuna

fosfor ˈfɔsfɔr n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu P i liczbie atomowej 15; fosforo

fosforan n
(chemia, chemiczny) pochodna kwasu fosforowego fosfato

fosforescencja ˌfɔsfɔrɛˈsʦ̑ɛ̃nʦ̑ʲja n
(fizyka, fizyczny) świecenie ciał wywołane uprzednim naświetlaniem i trwające po jego ustaniu; fosforescenza

fosforoskop ˌfɔsfɔˈrɔskɔp n
(fizyka, fizyczny) przyrząd do mierzenia zmian natężenia fosforescencji fosforoscopio

foto- ˈfɔtɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z fotografią foto-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze światłem foto-

fotogeniczność n
cecha tego, co fotogeniczne; cecha tych, którzy są fotogeniczni fotogenia fotogenicità

fotogeniczny adj
korzystnie wyglądający na zdjęciach fotogenico

fotograf fɔˈtɔɡraf n
osoba zajmująca się wykonywaniem fotografii, najczęściej zawodowo; fotografo fotografa

fotografia ˌfɔtɔˈɡrafʲja n
nieruchomy obraz rzeczywistości utrwalony aparatem fotograficznym foto fotografia
sztuka wykonywania fotografii (1.1); fotografia

fotograficzny ˌfɔtɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
związany z fotografią, fotografowaniem, robieniem zdjęć fotografico

fotografować ˌfɔtɔɡraˈfɔvaʨ̑ v
robić zdjęcie, robić fotografię fotografare

fotogrametryczny ˌfɔtɔɡrãmɛˈtrɨʧ̑nɨ adj
związany z fotogrametrią fotogrammetrico

fotokopia ˌfɔtɔˈkɔpʲja n
(biurowość, biurowy) kopia dokumentu, druku, rękopisu itp. uzyskana techniką fotograficzną fotocopia

fotoluminescencja ˌfɔtɔlũmʲĩnɛˈsʦ̑ɛ̃nʦ̑ʲja n
(fizyka, fizyczny) emisja fal elektromagnetycznych przez ciało w wyniku pochłonięcia fotonu; fotoluminescenza

fotomodelka ˌfɔtɔ̃mɔˈdɛlka n
modelka pozująca do zdjęć fotomodella

fotomontaż ˌfɔtɔ̃ˈmɔ̃ntaʃ n
(fotografia) obraz fotograficzny powstały przez manipulację lub skomponowanie kilku obrazów; fotomontaggio

foton ˈfɔtɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o zerowej masie spoczynkowej i ładunku, kwant oddziaływania elektromagnetycznego; fotone

fotorealizm n
(sztuka) sposób malowania obrazów, mających sprawiać wrażenie, że są fotografiami; malarstwo charakteryzujące się fotograficzną dokładnością; fotorealismo

fototropizm ˌfɔtɔˈtrɔpʲism̥ n
(botanika, botaniczny) zwrócenie się rośliny w kierunku źródła światła lub w przeciwną stronę; fototropismo

fowizm n
(sztuka) kierunek w malarstwie francuskim początku XX wieku o bardzo żywej kolorystyce dzieł fauvismo

fragment ˈfraɡmɛ̃nt n
wyodrębniona część czegoś frammento

fragmentacja ˌfraɡmɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
podział na części, wydzielenie fragmentów frammentazione

frajer ˈfrajɛr n
(potocznie, potoczny) osoba dająca się łatwo nabrać, naiwna; osoba nadmiernie wierna normom moralnym, które przez innych nie są przestrzegane credulone gonzo grullo

franciszkanin n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Franciszka z Asyżu; francescano

franciszkanizm frãɲˈʨ̑iʃkaɲism̥ n
(teologia, teologiczny) (historia, historyczny, historycznie) katolicki ruch religijny zapoczątkowany w XIII w. przez Franciszka z Asyżu, jeden z nurtów w duchowości chrześcijańskiej; francescanesimo

franciszkanka frãɲˈʨ̑iʃkãŋka n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica ze zgromadzenia franciszkańskiego francescana

franciszkański frãɲˈʨ̑iʃkaɨ̃j̃sʲci adj
związany z franciszkanami lub franciszkankami, dotyczący franciszkanów lub franciszkanek francescano

franciszkański frãɲˈʨ̑iʃkaɨ̃j̃sʲci possessiveAdjective
należący do franciszkanów lub franciszkanek, będący ich własnością francescano

francuska choroba frãnˈʦ̑uska xɔˈrɔba n
(potocznie, potoczny) (eufemistycznie) kiła mal francese malfrancese

francuski frãnˈʦ̑usʲci adj
odnoszący się do Francji lub Francuzów; związany lub wywodzący się z Francji francese

francuski frãnˈʦ̑usʲci n
język urzędowy Francji, części Belgii, Szwajcarii, Kanady oraz kilkunastu innych państw; francese

francuski pocałunek frãnˈʦ̑usʲci ˌpɔʦ̑aˈwũnɛk n
namiętny, erotyczny pocałunek, podczas którego języki obojga partnerów dotykają się i wchodzą w kontakt z wnętrzem ich ust; bacio alla francese

frank frãŋk n
(jednostka monetarna) pieniądz niektórych krajów europejskich i afrykańskich franco

franko-prowansalski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język franko-prowansalski; francoprovenzale

frankofobia ˌfrãŋkɔˈfɔbʲja n
niechęć do wszystkiego, co francuskie; niechęć do Francuzów lub ich kultury francofobia

frans frãw̃s n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Fr i liczbie atomowej 87; francio

frascati frasˈʦ̑atʲi n
wytrawne, białe wino pochodzące z Castelli Romani frascati

fraszka n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótki żartobliwy wierszyk; bagatella
(potocznie, potoczny) błahostka bagatella bazzecola

frazeologia n
(językoznawstwo, językoznawczy) zasób wyrażeń; fraseologia

frazeologiczny adj
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z frazeologią, dotyczący frazeologii fraseologico

fregata frɛˈɡata n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej trzy maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie rejowe; fregata

fregata orla frɛˈɡata ˈɔrla n
(ornitologia, ornitologiczny) Fregata aquila, gatunek ptaka z rodziny fregat; fregata aquila fregata di Ascension

fresk frɛsk n
(sztuka) technika malarska nakładania farby na świeży tynk; affresco
(sztuka) malowidło ścienne wykonane techniką (1.1) affresco

fretka ˈfrɛtka n
(zoologia, zoologiczny) Mustela putorius furo, udomowiony, hodowlany drapieżnik spokrewniony z tchórzem; furetto

frezarka frɛˈzarka n
(technologia, technika, techniczny) obrabiarka skrawająca, służąca do obróbki płaszczyzn, powierzchi kształtowych, wgłębień itp. za pomocą frezu. fresatrice

frittata frʲitˈːata n
(kulinaria) rodzaj omleta frittata

friulski ˈfrʲjulsʲci adj
charakterystyczny dla regionu Friuli-Wenecja Julijska, związany lub wywodzący się z regionu Friuli-Wenecja Julijska friulano

frontalny adj
czołowy, przedni frontale

fruktoza n
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy ketoz, naturalnie występujący w stanie wolnym w owocach, miodzie, nektarze kwiatów; fruttosio

frustracja n
(psychologia, psychologiczny) stan nieprzyjemnego napięcia emocjonalnego wynikły z niemożności zaspokojenia jakiejś potrzeby albo osiągnięcia danego celu; frustrazione

frutarianizm n
sposób żywienia dopuszczający spożywanie wyłącznie owoców i warzyw, których zerwanie nie powoduje zniszczenia rośliny; fruttarismo fruttarianesimo

frygijski adj
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) związany z Frygią, dotyczący Frygii, pochodzący z Frygii frigio

frykas n
(dawniej, dawny) (kulinaria) francuska potrawka z pokrojonych mięs fricassea
coś smacznego, wykwintna potrawa leccornia ghiottoneria

frytka ˈfrɨtka n
(kulinaria) cienki słupek z krojonego ziemniaka usmażony na głębokim tłuszczu; patatina

fryzjer ˈfrɨzʲjɛr n
osoba zajmująca się obcinaniem włosów, ich czesaniem i pielęgnacją; u mężczyzn również goleniem parrucchiere barbiere

fryzura frɨˈzura n
(fryzjerstwo, fryzjerski) efekt uczesania, ułożenia lub ścięcia włosów w charakterystyczny sposób acconciatura pettinatura

frędzel ˈfrɛ̃nʣ̑ɛl n
(krawiectwo) zwisający fragment materiału przymocowany do tkaniny frangia

fundament fũnˈdãmɛ̃nt n
(budownictwo) wykonany z betonu, żelbetu, murowany z cegieł lub kamieni, rzadziej z drewna, dolny element konstrukcyjny budowli lub urządzenia przekazujący na podłoże gruntowe całość obciążeń; fondamento

fundamentalizm n
pozbawiony refleksji rygoryzm w przestrzeganiu zasad jakiejś religii albo ideologii, oparty na najbardziej dosłownej ich interpretacji fondamentalismo

fundamentalny ˌfũndãmɛ̃nˈtalnɨ adj
podstawowy, stanowiący podstawę, elementarny, zasadniczy fondamentale basilare

fundator fũnˈdatɔr n
ktoś, kto coś ufundował lub dał czemuś początek; fondatore iniziatore

fundatorka n
kobieta, która coś ufundowała lub dała czemuś początek fondatrice

funkcja ˈfũŋkʦ̑ʲja n
(matematyka, matematyczny) przyporządkowanie każdemu elementowi ze zbioru dokładnie jednego elementu z innego zbioru; (potocznie, potoczny) wykres, rysunek takiego przyporządkowania; funzione
przeznaczenie, zadanie jakiegoś urządzenia lub osoby, cel jego działania; funzione
(informatyka, informatyczny) podprogram; wydzielona część programu wykonująca określone zadanie funzione

funkcja stanu ˈfũŋkʦ̑ʲja ˈstãnu n
(fizyka, fizyczny) funkcja zależna wyłącznie od stanu układu funzione di stato

funkcja wymierna ˈfũŋkʦ̑ʲja vɨ̃ˈmʲjɛrna n
(matematyka, matematyczny) iloraz dwóch wielomianów; funzione razionale

funkcja wzajemnie jednoznaczna n
(matematyka, matematyczny) funkcja w której każdemu elementowi obrazu odpowiada dokładnie jeden element dziedziny; biiezione

funkcjonalność ˌfũŋkʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest funkcjonalne funzionalità

funkcjonalny adj
związany z funkcjonowaniem funzionale

funkcjonariusz ˌfũŋkʦ̑ʲjɔ̃ˈnarʲjuʃ n
(administracja) pracownik służb państwowych, zwykle mundurowych np. policji lub służby więziennej; funzionario

funkcjonować ˌfũŋkʦ̑ʲjɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
działać, wykonywać czynności w sposób właściwy funzionare

furia ˈfurʲja n
złość, wściekłość, gniew furia

furman ˈfurmãn n
człowiek powożący zaprzęgiem konnym, zwykle furmanką vetturale

furosemid ˌfurɔˈsɛ̃mʲit n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek odwadniający i przeciwnadciśnieniowy, diuretyk pętlowy furosemide

futbolówka n
(potocznie, potoczny) (sport, sportowy) piłka używana podczas gry w futbol pallone da calcio

futro ˈfutrɔ n
część odzieży (np. kurtka, płaszcz) wykonana ze skór zwierzęcych posiadających sierść pelliccia
wyprawiona skórka zwierzęcia pokryta sierścią służąca do produkcji odzieży bądź sama stanowiąca np. ozdobę, okrycie czy dywan pelliccia
(zoologia, zoologiczny) sierść na zwierzęciu pelliccia

futrzany adj
zrobiony z futra di pelliccia di pelo

futurolog n
mężczyzna przewidujący przyszłość cywilizacji w oparciu o przesłanki naukowe futurologo

futurologia n
dziedzina wiedzy zajmująca się przyszłością, próbująca opisać dalszy rozwój ludzkości, cywilizacji i technologii futurologia

futurologiczny adj
związany z futurologią, dotyczący futurologii futurologico

futurysta n
(sztuka) artysta, twórca, który tworzy w nurcie futuryzmu futurista

futurystycznie adv
w sposób futurystyczny futuristicamente

futurystyczny ˌfuturɨˈstɨʧ̑nɨ adj
(sztuka) związany z futuryzmem, dotyczący futuryzmu futurista
taki, który wygląda jakby był wytworem techniki przyszłości futurista

futuryzm fuˈturɨsm̥ n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) awangardowy kierunek w sztuce dwudziestowiecznej powstały we Włoszech na początku XX w. manifestujący fascynację techniką, mechanizacją i dynamizmem wielkomiejskim; futurismo

gabardyna ˌɡabarˈdɨ̃na n
(włókiennictwo) tkanina o splocie skośnym, najczęściej wełniana, używana do szycia płaszczy, garniturów itp. gabardine

gabinet cieni n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skład rządu formowany przez opozycyjną partię, gotowy do przejęcia władzy po wyborach; governo ombra

gaboński ɡaˈbɔ̃j̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Gabon gabonese

gad ɡat n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gromady Reptilia, kręgowiec zmiennocieplny oddychający wyłącznie płucami; rettile

gadatliwy ˌɡadaˈtlʲivɨ adj
taki, który dużo i chętnie mówi chiacchierone

gadolin ɡaˈdɔlʲĩn n
(chemia, chemiczny) srebrzystobiały metal; pierwiastek chemiczny o symbolu Gd i liczbie atomowej 64; gadolinio

gadulstwo ɡaˈdulstfɔ n
(potocznie, potoczny) mówienie zbyt dużo, zbędne gadanie loquacità

gaduła ɡaˈduwa n
osoba nadmiernie rozmowna; osoba, która dużo mówi chiacchierone ciarlone

gafa n
nietaktowny postępek, niezręczne odezwanie się gaffe

gag ɡak n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) chwyt komediowy wywołujący u widza efekt komiczny oparty na sytuacjach wizualnych gag

gagat ˈɡaɡat n
(mineralogia, mineralogiczny) bitumiczna odmiana węgla brunatnego o zbitej, jednorodnej budowie; gagate jais

gal ɡal n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ga i liczbie atomowej 31; gallio

galaktyczny adj
związany z galaktyką, dotyczący galaktyki galattico

galaktyka ɡaˈlaktɨka n
(astronomia, astronomiczny) duży obiekt składający się z miliardów gwiazd oraz czarnych dziur, pyłu i gazów; galassia

galeas n
(historia, historyczny, historycznie) (marynarka) rodzaj okrętu wiosłowo-żaglowego używanego od końca XVI wieku do połowy XVIII wieku; galeazza

galera ɡaˈlɛra n
(historia, historyczny, historycznie) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wiosłowy statek lub okręt używany w czasach od starożytności do odrodzenia; galera

galicyzm ɡaˈlʲiʦ̑ɨsm̥ n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka francuskiego; gallicismo francesismo

galijski adj
związany z Galią lub Galami, dotyczący Galii lub Galów gallico

galijski n
(językoznawstwo, językoznawczy) kontynentalny język celtycki używany od VI wieku p.n.e. najdalej do V wieku n.e.; gallico

galop ˈɡalɔp n
(choreografia, choreograficzny) szybki taniec w takcie 2/4, pochodzący z Francji; galop galoppo
(jeździectwo, jeździecki) szybki, trzytaktowy chód konia; galoppo

galwanizacja n
(technologia, technika, techniczny) powlekanie wyrobu metalowego warstwą innego metalu galvanizzazione

galwanoterapia n
(medycyna, medyczny) metoda leczenia, polegająca na zastosowaniu prądu stałego o niskim napięciu i natężeniu galvanoterapia

gambijski ɡãmˈbʲijsʲci adj
odnoszący się do państwa Gambia gambiano

gambit ˈɡãmbʲit n
(szachy, pojęcie szachowe) otwarcie, w którym poświęca się jedną lub kilka bierek, w zamian za uzyskanie lepszej pozycji; gambetto

gangster ˈɡãŋkstɛr n
osoba należąca do gangu gangster

gap niebieskonogi n
(ornitologia, ornitologiczny) Sula nebouxii, gatunek ptaka z rodziny głuptaków; sula piediazzurri

garderoba ˌɡardɛˈrɔba n
ogół odzieży, ubrań, które się posiada guardaroba

garderobiany n
(dawniej, dawny) służący odpowiedzialny za garderobę guardarobiere
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) mężczyzna obsługujący garderobę aktorską guardarobiere

gardło ˈɡardwɔ n
(anatomia, anatomiczny) odcinek między przełykiem a jamą ustną, mieszczący się w przedniej części szyi; gola faringe

garncarz ˈɡarn̥ʦ̑aʃ n
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wykonujący garnki i inne naczynia ceramiczne vasaio

garnek ˈɡarnɛk n
(kulinaria) ognioodporny pojemnik do przygotowywania i przechowywania ciepłych potraw; pentola

garnitur ɡarʲˈɲitur n
eleganckie ubranie męskie; abito vestito

garnizon n
(wojskowość, wojskowy) miejsce stałego stacjonowania (1.1) guarnigione caserma
(wojskowość, wojskowy) oddział wojska stacjonujący w danym miejscu guarnigione

garota ɡaˈrɔta n
broń mająca postać cienkiego paska materiału lub linki do uchwycenia oburącz i zaciśnięcia na szyi ofiary; garotta garrotta

gastrolog ɡaˈstrɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób układu pokarmowego, gruczołów trawiennych i dróg żółciowych gastroenterologo
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka gastrologii gastroenterologa

gastryczny adj
żołądkowy gastrico

gaszenie ɡaˈʃɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: gasić spegnimento

gatunek gaˈtuŋki ɡaˈtũnɛk n
(biologia, biologiczny) najniższa jednostka klasyfikacji organizmów żywych; specie
odmiana czegoś, typ, rodzaj sorta

gaucho n
południowoamerykański konny pasterz; gaucho

gawron ˈɡavrɔ̃n n
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus frugilegus, gatunek ptaka o czarnym upierzeniu, ale mniejszy od kruka z rodziny krukowatych; corvo comune

gaz ɡas n
(fizyka, fizyczny) lotny stan materii; gas
(wojskowość, wojskowy) gaz (1.1), mający właściwości trujące, używany jako broń chemiczna gas
substancja służąca do opalania, gotowania itp., w postaci gazu (1.1) gas

gaz cieplarniany ˈɡasʲ ˌʨ̑ɛplarʲˈɲãnɨ n
gazowy składnik atmosfery powodujący efekt cieplarniany przez zatrzymywanie promieniowania podczerwonego w atmosferze; gas serra

gaz musztardowy ˈɡas ˌmuʃtarˈdɔvɨ n
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) zwyczajowa nazwa iperytu siarkowego gas mostarda

gaz płynny ˈɡas ˈpwɨ̃nːɨ n
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) mieszanina skroplonych węglowodorów, głównie propanu i butanu, służąca za opał GPL

gaz syntezowy ˈɡas ˌːɨ̃ntɛˈzɔvɨ n
gaz, w którego skład wchodzi głównie para wodna oraz tlenek węgla gas di sintesi syngas

gaz szlachetny ˈɡas ʃlaˈxɛtnɨ n
(chemia, chemiczny) bezbarwny, bezwonny gaz, którego atomy nie łączą się w cząsteczki; gas nobile

gazeciarz ɡaˈzɛʨ̑aʃ n
człowiek, który sprzedaje lub dostarcza gazety strillone

gazeta ɡaˈzɛta n
drukowany środek przekazu informacji, zazwyczaj ukazujący się codziennie; giornale gazzetta

gałka muszkatołowa ˈɡawka ˌmuʃkatɔˈwɔva n
(kulinaria) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) jądro nasiona muszkatołowca korzennego używane jako przyprawa i w przemyśle farmaceutycznym; noce moscata

gałka oczna n
(anatomia, anatomiczny) kulista część oka wypełniająca oczodół bulbo oculare

gałąź ˈɡawɔ̃w̃ɕ n
(botanika, botaniczny) boczny pęd drzewa lub krzewu ramo

gaśnica ɡaɕˈɲiʦ̑a n
(technologia, technika, techniczny) przenośny przyrząd do gaszenia pożaru; estintore

gaża ˈɡaʒa n
wynagrodzenie za pracę artysty scenicznego (aktora, muzyka) ingaggio

gbur ɡbur n
(pogardliwie) człowiek opryskliwy, nieobyty towarzysko bifolco cafone tanghero villano villanzone zotico

gdy ɡdɨ conjunction
…rozpoczynający zdanie podrzędne określające czas zajścia czynności ze zdania głównego quando mentre

gdy kota nie ma, myszy harcują ˈɡdɨ ˈkɔta ˈɲɛ‿ma ˈmɨʃɨ xarˈʦ̑ujɔ̃w̃ proverb
kiedy nie ma przez jakiś czas kontroli („kota”) nad podwładnymi lub podopiecznymi („myszami”), to następuje lekceważenie reguł, obowiązków itp. quando il gatto non c'è i topi ballano

gdyby ˈɡdɨbɨ conjunction
…wprowadzający w zdaniu podrzędnym warunek, który w danej sytuacji nie jest możliwy do spełnienia se mai semmai

gdzie ɟʥ̑ɛ pronoun
…pytajny, służący do tworzenia pytań o lokalizację dove 'ndo' doe duv duva dóve

gdzie diabeł nie może, tam babę pośle ˈɟʥ̑ɛ ˈdʲjabɛwʲ ɲɛ‿ˈmɔʒɛ ˈtãm ˈbabɛ ˈpɔɕlɛ proverb
kobieta jest przebieglejsza od diabła, umie zaszkodzić w każdej sytuacji i każdego skusić do grzechu la donna per piccola che sia, vince il diavolo in furberia

gdzie indziej ˈɟʥ̑ɛ ˈĩɲʥ̑ɛ̇j
do innego miejsca altrove
w innym miejscu altrove

gdzie kucharek sześć, tam nie ma co jeść ˈɟʥ̑ɛ kuˈxarɛk ˈʃɛɕʨ̑ ˈtãmʲ ˈɲɛ‿ma ˈʦ̑ɔ ˈjɛ̇ɕʨ̑ proverb
jeśli zbyt wiele osób pracuje nad tą samą rzeczą, tym samym problemem, dublują się ich zadania, to nie odniosą sukcesu troppi cuochi guastan la cucina

gdziekolwiek ɟʥ̑ɛˈkɔlvʲjɛk indefinitePronoun
(wskazuje na) bliżej nieokreślone miejsce dovunque ovunque
w jakimkolwiek miejscu dovunque ovunque

gekon ˈɡɛkɔ̃n n
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka z rodziny gekonowatych o palcach umożliwiających wspinanie się po gładkich ścianach geco

gekon turecki n
(herpetologia, herpetologiczny) Hemidactylus turcicus, gatunek jaszczurki z rodziny gekonowatych; geco verrucoso

gelotologia n
terapia śmiechem; gelotologia

gen ɡɛ̃n n
(biologia, biologiczny) część chromosomów jądra komórkowego, podstawowa jednostka dziedziczności odpowiedzialna za przekazanie cech dziedzicznych organizmu; gene

genealogiczny adj
związany z genealogią genealogico

generalizować v
uogólniać generalizzare

generalnie adv
na ogół, powszechnie generalmente
zazwyczaj, najczęściej generalmente

generał ɡɛ̃ˈnɛraw n
(wojskowość, wojskowy) wysoki stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych; generale

generał broni ɡɛ̃ˈnɛraw ˈbrɔ̃ɲi n
(wojskowość, wojskowy) wysoki stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych, wyższy od generała dywizji; generale di corpo d'armata tenente generale

generał dywizji ɡɛ̃ˈnɛraw dɨˈvʲizʲji n
(wojskowość, wojskowy) wysoki stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych, wyższy od generała brygady i niższy od generała broni generale di divisione maggiore generale

genetycznie adv
w sposób dotyczący genetyki/genów geneticamente

genetyka ɡɛ̃ˈnɛtɨka n
dziedzina naukowa zajmująca się badaniami nad dziedzicznością; genetica

geneza ɡɛ̃ˈnɛza n
zespół czynników prowadzących do powstania czegoś genesi

genialny adj
znakomity maestro

geniusz ˈɡɛ̃ɲuʃ n
osoba wybitna, o nieprzeciętnych zdolnościach genio

gentamycyna ˌɡɛ̃ntãmɨˈʦ̑ɨ̃na n
antybiotyk aminoglikozydowy zabijający bakterie tlenowe, wytwarzany przez promieniowce; gentamicina

genueński ˌɡɛ̃nuˈ<sup>w</sup>ɛ̃j̃sʲci adj
dotyczący Genui, związany z Genuą, pochodzący z Genui genovese

geodezja ˌɡɛɔˈdɛzʲja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka o pomiarach Ziemi; geodesia

geodezyjny ˌɡɛɔdɛˈzɨjnɨ adj
(przymiotnik) od geodezja geodetico

geograf ɡɛˈɔɡraf n
osoba zajmująca się geografią lub ucząca geografii geografo

geografia ˌɡɛɔˈɡrafʲja n
nauka zajmująca się badaniem zjawisk przyrodniczych i społecznych na powierzchni Ziemi; geografia

geograficznie adv
w sposób odnoszący się do geografii geograficamente

geograficzny ˌɡɛɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
związany z geografią, odnoszący się do geografii geografico

geologia ˌɡɛɔˈlɔɟja n
nauka zajmująca się budową, własnościami i historią Ziemi; geologia

geomancja ˌɡɛɔ̃ˈmãnʦ̑ʲja n
niepotwierdzona naukowo tradycyjna praktyka wykorzystania właściwego usytuowania obiektów budowlanych, ogrodków itd., tak, by jak najlepiej wyczerpać dobre oddziaływanie otoczenia, danego terenu; geomanzia

geometra ˌɡɛɔ̃ˈmɛtra n
(dawniej, dawny) (zobacz) geodeta geometra
specjalista z dziedziny geometrii geometra

geometria ˌɡɛɔ̃ˈmɛtrʲja n
(matematyka, matematyczny) dział matematyki badający figury geometryczne i zależności między nimi geometria
(matematyka, matematyczny) szerzej: dział matematyki badający dla wybranych przekształceń ich niezmienniki; geometria

geometryczność n
cecha tego, co jest geometryczne geometricità

geomorfologia ˌɡɛɔ̃mɔrfɔˈlɔɟja n
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) nauka o formach rzeźby powierzchni Ziemi, ich wyglądzie zewnętrznym, właściwościach, pochodzeniu, rozwoju i rozmieszczeniu; geomorfologia

geomorfologiczny adj
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) związany z geomorfologią, dotyczący geomorfologii geomorfologico

geopolimer n
(budownictwo) syntetyczny polimer, glinokrzemian; geopolimero

geopolityczny ˌɡɛɔpɔlʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
dotyczący położenia geograficznego danego obszaru, które wpływa na jego sytuację polityczną geopolitico

geopolityka n
doktryna polityczna, która głosi, że warunki geograficzne wyznaczają procesy i fakty polityczne geopolitica

gepard ˈɡɛpart n
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak z rodziny kotowatych; ghepardo

geriatria ɡɛrʲˈjatrʲja n
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się schorzeniami wieku podeszłego; geriatria

geriatryczny adj
(medycyna, medyczny) dotyczący geriatrii lub geriatrów geriatrico

german ˈɡɛrmãn n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ge i liczbie atomowej 32; germanio

germanista ˌɡɛrmãˈɲista n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) znawca języka, literatury i kultury niemieckiej germanista

germanistyka n
(edukacja, edukacyjny) dyscyplina humanistyczna zajmująca się literaturą niemiecką i językiem niemieckim germanistica

germanizacja n
narzucanie lub przyswajanie kultury niemieckiej i języka niemieckiego germanizzazione

germański ɡɛrˈmãj̃sʲci adj
dotyczący Germanii germanico

geronto- ɡɛˈrɔ̃ntɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze starością, starcami geronto-

gest ɡɛst n
ruch ciała, zazwyczaj dłoni, podkreślający treść wypowiedzi gesto

gestykulować ˌɡɛstɨkuˈlɔvaʨ̑ v
ruszać rękoma w celu podkreślenia swojej wypowiedzi gesticolare gestire

getto ˈɡɛtːɔ n
(historia, historyczny, historycznie) dzielnica przymusowego zamknięcia Żydów w czasie drugiej wojny światowej ghetto
(przenośnie, przenośnia) miejsce, środowisko lub grupa społeczna (etniczna, religijna lub kulturowa) izolująca się od otoczenia, żyjąca w izolacji od otoczenia ghetto
dzielnica biedoty, zwykle zamieszkana w większości przez jedną grupę etniczną lub religijną (np. Murzynów, Chińczyków, Portorykańczyków w USA) ghetto
w średniowieczu i później: zwarte skupisko, dzielnica miejska odseparowana od pozostałych części miasta i zamieszkiwana przez mniejszość etniczną, zwykle żydowską, pozwalająca im na zachowanie odrębności etnicznej i religijnej ghetto

gettoizacja ˌɡɛtːɔ<sup>j</sup>iˈzaʦ̑ʲja n
(socjologia, socjologiczny) proces tworzenia się gett, homogenicznych obszarów zamieszkiwanych przez grupy mniejszościowe, które nie współżyją ze społeczeństwem większościowym; ghettizzazione

ghański ˈɡãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Ghana ghanese

ghul n
(mitologia, mitologiczny) w wierzeniach przedmuzułmańskiej Arabii zły duch zamieszkujący cmentarze, bezczeszczący groby i pożerający trupy; postać często występująca w grach i literaturze fantastycznej; ghul

gibelin n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik cesarstwa w średniowiecznych Włoszech; ghibellino

gibraltarski adj
związany z Gibraltarem, dotyczący Gibraltaru gibilterriano

giez ɟɛs n
(zoologia, zoologiczny) owad podobny do muchy, pasożyt, kąsa głównie bydło i konie; tafano

giełda ˈɟɛwda n
(ekonomia, ekonomiczny) instytucja publiczna, w której kupcy i pośrednicy (maklerzy) kupują lub sprzedają papiery wartościowe i niektóre towary masowe; borsa

gigabajt n
(informatyka, informatyczny) jednostka ilości informacji: zapisywanej, przetwarzanej lub przesyłanej; również jednostka pojemności pamięci operacyjnej komputera i nośników danych; gigabyte

gigantyczny ˌɟiɡãnˈtɨʧ̑nɨ adj
ogromny, bardzo duży gigantesco

gil ɟil n
(ornitologia, ornitologiczny) Pyrrhula, barwny ptak wielkości wróbla, z rodziny łuszczaków; ciuffolotto

gimnastyka ɟĩmˈnastɨka n
(sport, sportowy) ogół ćwiczeń rozciągających i poprawiających sprawność fizyczną ginnastica

gineko- ɟĩˈnɛkɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z kobietą, samicą, kobiecością gineco-

ginekolog ˌɟĩnɛˈkɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista ginekologii ginecologo ginecologa
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka ginekologii ginecologa

ginekologia ˌɟĩnɛkɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób żeńskiego układu płciowego; ginecologia

ginekolożka n
(potocznie, potoczny) lekarka specjalistka w zakresie ginekologii ginecologa

gingerol n
(biochemia, biochemiczny) fitoskładnik imbiru gingerolo

gitara ɟiˈtara n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) strunowy instrument muzyczny; chitarra

gitara elektryczna ɟiˈtara ˌɛlɛkˈtrɨʧ̑na n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gitara wyposażona w urządzenie przekazujące sygnał do wzmacniacza i modulujące dźwięk; chitarra elettrica

gitarzysta ˌɟitaˈʒɨsta n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na gitarze chitarrista

gitarzystka ˌɟitaˈʒɨstka n
kobieta, która gra na gitarze chitarrista

glacjologia ˌɡlaʦ̑ʲjɔˈlɔɟja n
nauka o lodowcach i lądolodach; glaciologia

glaukofan n
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy amfiboli; glaucofane

gleba ˈɡlɛba n
powierzchniowa warstwa litosfery wzbogacona w substancje organiczne wskutek procesów glebotwórczych; suolo

gliceryna ˌɡlʲiʦ̑ɛˈrɨ̃na n
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy cukroli; glicerina glicerolo

glin ɡlʲĩn n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Al i liczbie atomowej 13; alluminio

glina ˈɡlʲĩna n
(geologia, geologiczny) skała osadowa; argilla creta

gliniasty adj
zawierający dużo gliny argilloso

glissando n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szybkie, płynne przejście przez szereg kolejnych dźwięków instrumentu, wywołane np. przez szybkie przesunięcie palca wzdłuż struny, po klawiszach lub przez wyciągnięcie rury puzonu; glissando

glob ɡlɔp n
(geografia, geograficzny) kula ziemska globo

globalne ocieplenie ɡlɔˈbalnɛ ˌɔʨ̑ɛˈplɛ̃ɲɛ n
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) zjawisko podwyższenia średniej temperatury atmosfery przy powierzchni ziemi i oceanów; riscaldamento globale

globalnie ɡlɔˈbalʲɲɛ adv
na całym świecie globalmente

globalny ɡlɔˈbalnɨ adj
całościowy, liczony lub rozpatrywany ogólnie globale
ogólnoświatowy, obejmujący cały świat globale

globus ˈɡlɔbus n
kulisty model Ziemi, sfery niebieskiej lub innego ciała niebieskiego z umieszczoną (narysowaną lub naklejoną) na nim mapą; globo

gloryfikować v
(książkowy) wysławiać, podnosić czyjeś zasługi, zalety esaltare

glosariusz n
słownik dołączony do tekstu objaśniający przestarzałe lub obecnie rzadko używane wyrazy glossario

glotto- ˈɡlɔtːɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z językiem, mową glotto-

glottochronologia n
(językoznawstwo, językoznawczy) metoda przybliżonego określania czasu rozpadu prajęzyka jakiejś rodziny na odrębne języki; glottocronologia

glukometr ɡluˈkɔ̃mɛtr̥ n
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) przyrząd do automatycznego pomiaru poziomu glukozy we krwi glucometro

glukoza n
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, monosacharyd występujący we wszystkich organizmach żywych; glucosio

gluten n
(biochemia, biochemiczny) mieszanina białek roślinnych, gluteniny i gliadyny, występująca w ziarnach niektórych zbóż; glutine

gmina ˈɡmʲĩna n
(administracja) podstawowa i zarazem najmniejsza jednostka samorządu terytorialnego; comune comunità

gnejs ɡnɛjs n
(geologia, geologiczny) skała metamorficzna średnio- i gruboziarnista o teksturze kierunkowej; gneiss

gniazdo ˈɟɲazdɔ n
(zoologia, zoologiczny) konstrukcja lęgowa najczęściej ptaków i innych zwierząt; nido

gniazdować ɟɲazˈdɔvaʨ̑ v
(ornitologia, ornitologiczny) o ptakach: zakładać gniazda, odbywać lęgi annidare nidificare
(językoznawstwo, językoznawczy) układać w słowniku wyrazy w grupy na podstawie ich motywacji słowotwórczej lub pokrewieństwa etymologicznego raggruppare raccogliere riunire

gniew ɟɲɛf n
uczucie złości, silne niezadowolenie z czegoś lub kogoś; ira collera furore stizza

gnostyk n
(filozofia, filozoficzny) zwolennik gnostycyzmu gnostico

gnu ɡnu n
(zoologia, zoologiczny) Connochaetes, rodzaj dużych antylop z rodziny krętorogich; gnu

gnębić v
znęcać się psychicznie lub fizycznie nad kim lub nad czym opprimere

gobelin n
(sztuka) ozdobna tkanina, naśladująca malowidło, stosowana do ozdoby ścian gobelin

gocki adj
związany z Gotami, dotyczący Gotów goto

gocki n
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język wschodniogermański, używany przez germańskie plemię Gotów; gotico

godność ˈɡɔdnɔɕʨ̑ n
(przestarzałe, przestarzały) nazwisko cognome
poczucie własnej wartości, szacunek dla samego siebie; dignità

godzina ɡɔˈʥ̑ĩna n
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) odstęp, przedział czasu równy 60 minutom; równy 3600 sekundom; ora
jedna z 24 chwil podczas doby oddzielonych od siebie co godzinę (1.1), począwszy od północy ora
(szkolnictwo, szkolny) (uczniowskie) (zobacz) godzina lekcyjna ora

godzina policyjna ɡɔˈʥ̑ĩna ˌpɔlʲiˈʦ̑ɨjna n
pora doby, w której zakazane jest przebywanie na ulicach; coprifuoco

godzina prawdy ɡɔˈʥ̑ĩna ˈpravdɨ n
sytuacja, w której dowiadujemy się czegoś ważnego o sobie lub o innych l'ora della verità

godziny szczytu n
(ekonomia, ekonomiczny) (telekomunikacja) okres największego obciążenia sieci np. elektrycznej, telekomunikacyjnej, sieci dróg ore di punta

gofrownica ˌɡɔfrɔvʲˈɲiʦ̑a n
(kulinaria) maszynka do pieczenia gofrów griglia elettrica

gol ɡɔl n
(sport, sportowy) umieszczenie piłki lub krążka w bramce i punkt zdobyty w ten sposób gol

golf ɡɔlf n
(sport, sportowy) dyscyplina sportu polegająca na bijaniu kijem do dołków małej piłki; golf

golfista ɡɔlˈfʲista n
(sport, sportowy) ktoś, kto uprawia golf golfista

golfistka ɡɔlˈfʲistka n
(sport, sportowy) kobieta uprawiająca golf golfista

golić ˈɡɔlʲiʨ̑ v
usuwać zarost lub owłosienie, tnąc je tuż przy skórze radere rasare

gondola ɡɔ̃nˈdɔla n
wąska, drewniana łódka z jednym wiosłem, przystosowana do przewozu pasażerów, stosowana głównie w Wenecji; gondola
kosz balonu lub sterowca gondola

gondolier ɡɔ̃nˈdɔlʲjɛr n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) człowiek sterujący gondolą gondoliere

gong ɡɔ̃ŋk n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny w formie okrągłej, mosiężnej płyty zawieszonej pionowo na stelażu; gong

goniometria ˌɡɔ̃ɲɔ̃ˈmɛtrʲja n
(matematyka, matematyczny) dział trygonometrii zajmujący się badaniem elementarnych własności funkcji trygonometrycznych goniometria

gorczyca ɡɔrˈʧ̑ɨʦ̑a n
(botanika, botaniczny) Sinapis L., roślina z rodziny kapustowatych; senape

gorgonzola ˌɡɔrɡɔ̃w̃ˈzɔla n
(kulinaria) włoski ser podpuszczkowy, miękki, poprzerastany zielononiebieskimi żyłkami pleśni, o ostrym smaku; gorgonzola

gorset ˈɡɔrsɛt n
część ubioru damskiego używana od końca XIV wieku do pierwszej dekady XX wieku; corsetto

gorycki adj
związany z Gorycją, dotyczący Gorycji goriziano

goryczka wiosenna n
(botanika, botaniczny) Gentiana verna L., gatunek rośliny z rodziny goryczkowatych; genziana primaticcia genzianella di primavera

goryl ˈɡɔrɨl n
(zoologia, zoologiczny) Gorilla gorilla, największa małpa człekokształtna; gorilla

gorzki ˈɡɔʃʲci adj
taki, którego smak zawiera gorycz; przeciwny słodkiemu amaro
(przenośnie, przenośnia) taki, który jest smutny, bolesny, nieprzyjemny amaro

gorąca głowa ɡɔˈrɔ̃nʦ̑a ˈɡwɔva idiom
o osobie porywczej, impulsywnej, reagującej gwałtownie testa calda

gorączka ɡɔˈrɔ̃n͇ʧ̑ka n
(medycyna, medyczny) stan, w którym temperatura ciała człowieka przekracza 38℃; febbre
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) stan uniesienia emocjonalnego febbre

gorączka złota ɡɔˈrɔ̃n͇ʧ̑ka ˈzwɔta idiom
nagły pęd do poszukiwania złota febbre dell'oro

gospoda n
dom zajezdny locanda

gospodarczy ˌɡɔspɔˈdarʧ̑ɨ adj
związany z gospodarką, dotyczący gospodarki economico

gospodyni domowa ˌɡɔspɔˈdɨ̃ɲi dɔ̃ˈmɔva n
kobieta, która zajmuje się własnym domem i opieką nad dziećmi casalinga donna di casa

gotowanie ˌɡɔtɔˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: gotować cottura

gotować ɡɔˈtɔvaʨ̑ v
przyrządzać ciepłą potrawę cucinare cuocere

gotowy ɡɔˈtɔvɨ adj
skończony, wykonany pronto
przygotowany do czegoś, na coś pronto

gotyk ˈɡɔtɨk n
(sztuka) (architektura, architektoniczny) styl w architekturze i sztuce średniowiecza; gotico
rodzaj pisma łacińskiego używany w krajach Europy Zachodniej w późnym średniowieczu gotico

gołąb ˈɡɔwɔ̃mp n
(ornitologia, ornitologiczny) średniej wielkości ptak często spotykany w miastach; piccione colombo

gościnność n
szacunek, serdeczność i troskliwość okazywane gościom ospitalità

gość ɡɔɕʨ̑ n
(potocznie, potoczny) negatywnie o osobie mało znanej lub zażyle o osobie dobrze znanej tipo individuo tizio
osoba przychodząca do kogoś w odwiedziny, zaproszona na spotkanie, przyjęcie, imprezę, bal, itp. invitato ospite
osoba, który zatrzymała się w hotelu, w restauracji cliente

gra ɡra n
zabawa według ustalonych reguł; gioco
(sport, sportowy) mecz gioco
granie na instrumencie gioco

gra słów ˈɡra ˈswuf n
budowanie zdań w oparciu o wieloznaczność lub homonimię wyrazów gioco di parole

grabarz ˈɡrabaʃ n
osoba zajmująca się kopaniem grobów i grzebaniem zmarłych; becchino

grabie ˈɡrabʲjɛ n
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) ręczne narzędzie rolnicze lub ogrodnicze (drewniane lub metalowe) służące do grabienia; rastrello

grabież ˈɡrabʲjɛʃ n
zabieranie siłą czyjejś własności; obrabowanie, plądrowanie saccheggio depredazione rapina

grabieżca n
ten, kto dokonuje grabieży, rabuje, łupi depredatore

gracja n
wdzięk, powab, lekkość grazia

gracz ɡraʧ̑ n
uczestnik gry lub zawodów giocatore

grad ɡrat n
(meteorologia, meteorologiczny) opad atmosferyczny w postaci kulek lodu; grandine
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) wiele przedmiotów (także: słów, wyzwisk itp.) lecących w jakąś stronę grandine

grafen ˈɡrafɛ̃n n
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) jedna z form węgla, zbudowana z jednoatomowej warstwy tego pierwiastka; grafene

grafit n
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) odmiana alotropowa węgla, krucha, stalowoszara, dobrze przewodząca prąd elektryczny i ciepło, używana do wyrobu ołówków, smarów, elektrod itd. czy jako moderator w elektrowniach jądrowych; grafite

grafolog n
specjalista w dziedzinie grafologii grafologo

grafologia n
badanie cech pisma odręcznego w celu ustalenia jego niepowtarzalnych cech, często po to by zweryfikować prawdziwość podpisu; grafologia

gram ɡrãm n
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka miary (masy), która jest równa jednej tysięcznej kilograma; grammo gramma

gramatyczny ˌɡrãmaˈtɨʧ̑nɨ adj
dotyczący gramatyki, związany z gramatyką grammatico
zgodny z regułami gramatyki grammatico

gramatyk ɡrãˈmatɨk n
specjalista w dziedzinie gramatyki grammatico

gramatyka ɡrãˈmatɨka n
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się opisywaniem języka, grammatica

gramofon ɡrãˈmɔfɔ̃n n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do odtwarzania dźwięku zapisanego na płytach gramofonowych; grammofono giradischi

granat ˈɡrãnat n
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) (zobacz) granatowiec; melograno granato
(mineralogia, mineralogiczny) twardy przezroczysty minerał stosowany w jubilerstwie (jako kamień półszlachetny) lub jako materiał ścierny; granato granata
(spożywczy) owoc granatowca melagrana granata
(wojskowość, wojskowy) pocisk wyrzucany ręcznie, wypełniony materiałem wybuchowym; bomba a mano
kolor ciemnoniebieski, także ubranie, materiał itp. w tym kolorze; blu scuro

granatowy ˌɡrãnaˈtɔvɨ adj
mający kolor szóstego pasma tęczy, taki jak kolor bezchmurnego, nocnego nieba itp.; kolor ciemnoniebieski; blu scuro

grandilokwencja ˌɡrãndʲilɔˈkfɛ̃nʦ̑ʲja n
górnolotny, bombastyczny styl lub sposób mówienia charakteryzujący się użyciem napuszonych określeń grandiloquenza

granica ɡrãˈɲiʦ̑a n
(administracja) umowna linia oddzielająca państwa, regiony itp.; frontiera confine

graniczny ɡrãˈɲiʧ̑nɨ adj
końcowy, krańcowy terminale

granit ˈɡrãɲit n
(geologia, geologiczny) pospolita, kwaśna skała magmowa; granito

granulka n
małe nieregularne ziarno w formie których sprzedaje się niektóre produkty jak leki czy artykuły chemiczne granulo

grappa ˈɡrapːa n
(kulinaria) wódka z winogron (i ich pestek) grappa

grasica n
(anatomia, anatomiczny) gruczoł układu chłonnego znajdujący się tuż za mostkiem, szczególnie aktywny w okresie dorastania; timo

gratis ˈɡratʲis adv
bezpłatnie, darmo, darmowo, gratisowo, nieodpłatnie, za Bóg zapłać, za darmo; (potocznie, potoczny) na ładne oczy, za darmochę, za frajer, za friko gratis

gratulacja ˌɡratuˈlaʦ̑ʲja n
wyraz uznania złożony komuś z okazji jego sukcesu congratulazione

gratulować ˌɡratuˈlɔvaʨ̑ v
składać wyrazy uznania gratulare

gratyfikacja ˌɡratɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
dodatkowe, zwykle jednorazowe, wynagrodzenie wypłacone pracownikowi za specjalne zasługi, z okazji świąt, jubileuszu firmy itp. gratificazione

grawer n
osoba zajmująca się grawerstwem, czyli wykonywaniem rysunków na materiałach twardych incisore

grawerować v
żłobić rysunki powierzchniach z materiałów twardych, zwłaszcza metalowych incidere

grawitacyjny ˌɡravʲitaˈʦ̑ɨjnɨ adj
(fizyka, fizyczny) związany z grawitacją, dotyczący grawitacji gravitazionale

grawiton n
(fizyka, fizyczny) hipotetyczny kwant pola grawitacyjnego gravitone

grać ɡraʨ̑ v
brać udział w grze – sportowej, towarzyskiej itp. giocare suonare
wydobywać dźwięki używając instrumentu muzycznego suonare
być aktorem odtwarzającym jakąś postać w przedstawieniu lub filmie suonare

grać w otwarte karty ˈɡraʥ̑ v‿ɔtˈfartɛ ˈkartɨ v
(przenośnie, przenośnia) być szczerym, mówić całą prawdę giocare a carte scoperte

grecki ˈɡrɛʦ̑ʲci adj
związany z Grecją, dotyczący Grecji lub Greków greco greca

grecki ˈɡrɛʦ̑ʲci n
język Greków i po części Cypryjczyków; greco

grejpfrut ˈɡrɛjpfrut n
(botanika, botaniczny) roślina cytrusowa z rodziny rutowatych; pompelmo
(spożywczy) owoc grejpfruta (1.1) pompelmo

grobowa cisza ɡrɔˈbɔva ˈʨ̑iʃa n
złowroga cisza, pełna napięcia emocjonalnego silenzio di tomba

grobowiec ɡrɔˈbɔvʲjɛʦ̑ n
okazała budowla lub wydzielone, zazwyczaj ozdobione, miejsce w innej budowli, gdzie pochowany jest zmarły; marmo

groch ɡrɔx n
(botanika, botaniczny) Pisum L., roślina uprawna z rodziny bobowatych; pisello

grochówka ɡrɔˈxufka n
(kulinaria) zupa gotowana na bazie grochu, w Polsce tradycyjnie gęsta, z żółtego grochu, na wywarze mięsnym, z ziemniakami, wędzonką i majerankiem; zuppa di pisello

grog ɡrɔk n
(kulinaria) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rum lub inny mocny trunek rozcieńczony gorącą wodą, czasami dodaje się również do niego sok z cytrusów, cynamon lub cukier; grog

grom ɡrɔ̃m n
(książkowy) piorun folgore

gromada gwiazd n
(astronomia, astronomiczny) zgrupowanie gwiazd związanych wspólnym pochodzeniem; ammasso stellare

gromadzić ɡrɔ̃ˈmaʥ̑iʨ̑ v
składać, zbierać w jednym miejscu accumulare accaparrare adunare ammucchiare
zbierać, kolekcjonować raccogliere concentrare
zbierać się w gromadę raccogliersi
zbierać się w większej ilości raccogliersi

gronostaj ɡrɔ̃ˈnɔstaj n
(zoologia, zoologiczny) Mustela erminea, gatunek niewielkiego ssaka drapieżnego z rodziny łasicowatych; ermellino armellino

gronowy ɡrɔ̃ˈnɔvɨ adj
otrzymywany, produkowany z winogron d'uva di uva

grota ˈɡrɔta n
(geologia, geologiczny) naturalne zagłębienie w skale, zwykle niezbyt głębokie; grotta

groteska n
(literacko) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) utwór literacki, muzyczny lub plastyczny cechujący się silną deformacją i skarykaturyzowaniem świata przedstawionego, niejednolitością, absurdalnością, czy wreszcie mieszaniem fantastyki z rzeczywistością; grottesco

groźba ˈɡrɔʑba n
zapowiedź kary, zemsty, niebezpieczeństwa itd. minaccia
zagrożenie; coś, co zagraża minaccia

groźny ˈɡrɔʑnɨ adj
taki, który stanowi niebezpieczeństwo dla czyjegoś zdrowia, zagraża bezpieczeństwu pericoloso
taki, który wzbudza strach minaccioso

gruba ryba ˈɡruba ˈrɨba n
(przenośnie, przenośnia) ktoś bardzo ważny pesce grosso

grubo adv
w dużym stopniu grosso

grubość n
wymiar w krótszej osi spessore

gruby ˈɡrubɨ adj
otyły grosso panciuto

gruby jak beczka ˈɡrubɨ ˈjaɡ ˈbɛʧ̑ka adj
o osobie: bardzo gruby grasso come un barile

gruczoł ˈɡruʧ̑ɔw n
(anatomia, anatomiczny) narząd w organizmie ludzkim lub zwierzęcym składający się z tkanki nabłonkowej, o przeznaczeniu wydzielania i wytwarzania swoistych substancji, niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania ustroju; ghiandola

gruczoł mlekowy n
(anatomia, anatomiczny) zazwyczaj parzyste gruczoły charakterystyczne dla gromady ssaków, wydzielające mleko, które jest pokarmem dla młodych; ghiandola mammaria

grudzień ˈɡruʥ̑ɛ̇̃ɲ n
dwunasty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego); dicembre

grupa ˈɡrupa n
zbiór osób lub zwierząt (rzadziej: przedmiotów) znajdujących się blisko siebie gruppo
(chemia, chemiczny) kolumna układu okresowego gruppo
zbiór elementów (żywych lub martwych) o wspólnej cesze gruppo

grupa krwi n
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) typ krwi ze względu na zestaw antygenów obecnych na powierzchni krwinek czerwonych gruppo sanguigno

gruszka ˈɡruʃka n
(spożywczy) owoc gruszy; pera

gruszkowaty ˌɡruʃkɔˈvatɨ adj
przypominający kształtem gruszkę piriforme

gruziński ɡruˈʑĩj̃sʲci adj
dotyczący Gruzji, związany z Gruzją lub Gruzinami georgiano

gruźlica ɡruʑˈlʲiʦ̑a n
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba zakaźna atakująca głównie płuca; tubercolosi

gruźlik n
(medycyna, medyczny) mężczyzna chorujący na gruźlicę tisico tubercolotico

gryf ɡrɨf n
(mitologia, mitologiczny) fantastyczny stwór z ciałem lwa oraz szponami i głową orła; grifone grifo
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) część instrumentu muzycznego, na którym rozpięte są struny; manico

grymaśny ɡrɨ̃ˈmaɕnɨ adj
wybredny, cały czas niezadowolony bez jasno określonego powodu capriccioso

grynszpan ˈɡrɨ̃w̃ʃpãn n
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, zasadowa sól miedzi i kwasu octowego, powstająca w wyniku korozji; verdigris

grypa ˈɡrɨpa n
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna układu oddechowego; influenza

grysbok przylądkowy n
(zoologia, zoologiczny) Raphicerus melanotis, afrykański ssak z rodziny krętorogich; antilope del Capo nototrago dalle orecchie nere

gryźć ɡrɨɕʨ̑ v
atakować lub walczyć zębami mordere morsicare tormentarsi
zatapiać w czymś zęby mordere morsicare

grzbiet ɡʒbʲjɛt n
(potocznie, potoczny) plecy dorso
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) część tułowia u zwierząt, przeciwna do strony brzusznej dorso
część łańcucha górskiego dorso
górna lub tylna część podłużnej rzeczy dorso

grzebień ˈɡʒɛbʲjɛ̇̃ɲ n
(fryzjerstwo, fryzjerski) przyrząd do czesania, rozczesywania włosów; pettine
(zoologia, zoologiczny) mięsisty czerwony wyrostek na głowie i dziobie niektórych ptaków; także zębate wyrostki wzdłuż grzbietu i ogona gadów cresta

grzech ɡʒɛx n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) celowe przekroczenie norm moralnych uznawanych w danej religii; peccato

grzechotnik ɡʒɛˈxɔtʲɲik n
(herpetologia, herpetologiczny) wąż o długich zębach jadowych i z charakterystyczną grzechotką na końcu ogona; crotalo serpente a sonagli

grzecznie adv
w sposób grzeczny educatamente galantemente

grzeczny ˈɡʒɛʧ̑nɨ adj
o dziecku: taki, który jest posłuszny, spokojny, miły, dobry cortese educato garbato ubbidiente
taki, który jest dobrze wychowany, jest uprzejmy, układny; taki, który jest dowodem dobrego wychowania, uprzejmości cortese educato garbato ubbidiente

grzejnik n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do ogrzewania pomieszczeń radiatore

grzesznica ɡʒɛʃʲˈɲiʦ̑a n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grzeszna osoba płci żeńskiej peccatora peccatrice

grzesznik ˈɡʒɛʃʲɲik n
ktoś, kto grzeszy peccatore

grzeszny ˈɡʒɛʃnɨ adj
popełniający grzechy; taki, który czyni rzeczy złe, niewłaściwe, niedobre, niemoralne peccaminoso

grzeszyć ˈɡʒɛʃɨʨ̑ v
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) popełniać grzech, łamać zasadę (najczęściej moralną) narzuconą przez dany system religijny peccare

grzmot ɡʒmɔt n
huk towarzyszący, wraz z błyskawicą, piorunowi tuono

grzyb ɡʒɨp ˈɡʒɨbɨ n
(potocznie, potoczny) owocnik grzyba (1.1) kapeluszowego, np. borowik, maślak, kurka, muchomor fungo
(mikologia, mikologiczny) organizm cudzożywny plechowy; fungo
(przenośnie, przenośnia) coś w kształcie grzyba (1.2), np. chmura po wybuchu fungo

grzybica n
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) choroba zakaźna wywoływana przez mikroskopijne grzyby micosi

grzywa ˈɡʒɨva n
(zoologia, zoologiczny) dłuższa sierść niektórych zwierząt znajdująca się na tylnej części głowy lub szyi criniera

grób ɡrup n
przykryty dół, gdzie jest pochowany zmarły; tomba

guanozyna ˌɡu<sup>w</sup>ãnɔˈzɨ̃na n
(chemia, chemiczny) rodzaj nukleozydu; guanosina

gubernator n
(administracja) tytuł wysokich urzędników zarządzających częścią terytorium w niektórych państwach; governatore

gubernatorstwo n
(administracja) prowincja zarządzana przez gubernatora governatorato

gujański ɡuˈjä̃j̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Gujana guianese

guma do żucia n
(spożywczy) wyrób cukierniczy przeznaczony do żucia; gomma da masticare

gumka ˈɡũmka n
(szkolnictwo, szkolny) (biurowość, biurowy) kawałek kauczuku służący do wycierania śladów ołówka i kredek z papieru; gomma

gustowny ɡuˈstɔvnɨ adj
będący w dobrym guście, wykwintny, wytworny, elegancki elegante

guzik ˈɡuʑik n
(krawiectwo) element ubioru służący do zapinania np. płaszcza, swetra, spodni; bottone
(potocznie, potoczny) włącznik, przycisk bottone

gułag ˈɡuwak n
system obozów pracy przymusowej w ZSRR; gulag

gwara ˈɡvara n
(językoznawstwo, językoznawczy) mówiona odmiana języka ogólnonarodowego (tzw. języka literackiego), posiadająca swoiste słownictwo, a często i odmienną frazeologię oraz artykulację; parlata

gwardian n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożony niektórych męskich domów zakonnych; guardiano

gwasz n
(sztuka) praca malarska w technice (1.2) guazzo
(sztuka) technika malarska wykorzystująca farbę (1.1) guazzo

gwatemalczyk ˌɡvatɛ̃ˈmalʧ̑ɨk n
mieszkaniec Gwatemali (stolicy państwa Gwatemala) guatemalteco

gwatemalski ˌɡvatɛ̃ˈmalsʲci adj
odnoszący się do państwa Gwatemala guatemalteco

gwałt ɡvawt n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (seksuologia, seksuologiczny) zmuszenie do odbycia stosunku seksualnego lub innej czynności seksualnej; stupro

gwałtownie ɡvawˈtɔvʲɲɛ adv
intensywnie bruscamente violentemente
nagle, raptownie improvvisamente

gwałtowny ɡvawˈtɔvnɨ adj
nagły, szybki violento improvviso rapido veemente
o człowieku impulsywny, porywczy, burzliwy, żywiołowy, wybuchowy violento furioso impetuoso

gwelf n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik papiestwa w średniowiecznych Włoszech; guelfo

gwiazda ˈɡvʲjazda n
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie będące skupiskiem związanej grawitacyjnie materii, w której zachodzą reakcje syntezy jądrowej; stella
sławna osobistość w danym środowisku stella

gwiazdozbiór ɡvʲjazˈdɔzbʲjur n
(astronomia, astronomiczny) grupa gwiazd, zajmujących pewien obszar nieba; costellazione

gwiaździsty adj
w kształcie gwiazdy stellato
wypełniony gwiazdami pieno di stella stellato

gwieździsty adj
w kształcie gwiazdy stellato
wypełniony gwiazdami pieno di stella stellato

gwint n
(technologia, technika, techniczny) wyżłobienie w kształcie spirali filetto

gwizd n
wysoki dźwięk wywołany szybkim ruchem powietrza przelatującego przez wąski otwór fischio

gwizdać ˈɡvʲizdaʨ̑ v
wydawać z siebie gwizd, gwizdanie fischiare

gwizdnąć ˈɡvʲizdnɔ̃ɲʨ̑ v
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) ukraść fregare

gwóźdź ɡvuɕʨ̑ n
podłużny cienki metalowy trzpień, o jednym końcu ostrym, a drugim zakończonym płaską główką, służący do łączenia elementów; chiodo

góra ˈɡura n
(geografia, geograficzny) duże wzniesienie terenu; montagna monte

góra lodowa ˈɡura lɔˈdɔva n
olbrzymia bryła lodu unosząca się na falach morza lub oceanu; iceberg

góral ˈɡural n
człowiek pochodzący z gór; montanaro

góralek n
(zoologia, zoologiczny) Hyrax, zwierzę współcześnie zaliczane do rodziny góralkowatych irace procavia

góralek abisyński n
(zoologia, zoologiczny) Procavia capensis, ssak z rodziny góralkowatych, zamieszkujący kontynent afrykański; irace del Capo

góralek przylądkowy n
(zoologia, zoologiczny) Procavia capensis, ssak z rodziny góralkowatych, zamieszkujący kontynent afrykański; irace del Capo

góralka n
kobieta pochodząca z gór; montanara

góralski adj
związany z góralami bądź góralszczyzną alpigiano montanaro

górnik ˈɡurʲɲik n
pracownik kopalni zatrudniony przy wydobyciu z ziemi kopalin minatore

górnolotny ˌɡurnɔˈlɔtnɨ adj
wyszukany, przesadnie wzniosły magniloquente

górnośląski adj
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) dotyczący Górnego Śląska, związany z Górnym Śląskiem, pochodzący z Górnego Śląska, właściwy Górnemu Śląskowi altoslesiano

górny ˈɡurnɨ adj
taki, który jest na pewnej wysokości, w górze superiore

górski ˈɡursʲci adj
związany z górami, dotyczący gór di montagna montano

górzysty ɡuˈʒɨstɨ adj
pełen gór, wzniesień, pokryty górami montagnoso montuoso

gówno ˈɡuvnɔ n
(wulgarnie, wulgaryzm) odchody stałe, kał merda cacca
(wulgarnie, wulgaryzm) (przenośnie, przenośnia) coś brzydkiego, bezwartościowego merda cacca

gągoł ˈɡɔ̃ŋɡɔw n
(ornitologia, ornitologiczny) gniazdujący w dziuplach gatunek kaczki; quattrocchi

gąsienica ˌɡɔ̃w̃ɕɛ̇̃ˈɲiʦ̑a n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) larwa motyla; także każdy owad o wielu odnóżach i bez skrzydeł; bruco
metalowa taśma umieszczana na spodzie niektórych pojazdów zastępująca koła i umożliwiająca im poruszanie się w trudnym terenie cingolo

gęsia skórka ˈɡɛ̃w̃ɕa ˈskurka n
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) fizjologiczna reakcja skóry na zimno lub emocje objawiająca się wyprostowaniem włosków; pelle d'oca pelle d’oca

gęsiego ɡɛ̃w̃ˈɕɛɡɔ adv
o sposobie poruszania się: jeden za drugim, kolejno in fila indiana

gęsto adv
w sposób zwarty, spoisty, zawiesisty densamente

gęsty ˈɡɛ̃w̃stɨ adj
taki, który składa się z wielu części (cząstek), umieszczonych blisko siebie folto compatto fitto

gęś ɡɛ̃j̃ɕ ɡɛ̃w̃ɕ ɡɛ̃ɕ n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny kaczkowatych; oca
(kulinaria) potrawa z mięsa gęsi (1.2) rzadziej (1.1) oca
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pogardliwie) kobieta ograniczona, naiwna, głupia, niedoświadczona oca

gęśle ˈɡɛ̃j̃ɕlɛ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy instrument smyczkowy; gusla

gładko adv
bez trudności liscio

głaskać ˈɡwaskaʨ̑ v
łagodnie przesuwać dłonią po jakiejś powierzchni accarezzare

głaz narzutowy n
(geologia, geologiczny) fragment skały litej, przyniesiony przez lądolód; masso erratico

głodny ˈɡwɔdnɨ adj
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) mający ochotę na coś affamato bramoso desideroso
czujący potrzebę zjedzenia czegoś; również w użyciu rzeczownikowym ten, kto jest głodny affamato

głos ɡwɔs n
decyzja wyrażona podczas wyborów, głosowania voto voce
dźwięk wydawany przez istoty żyjące voce voto
zdanie, osąd, opinia voce
prawo / pozwolenie przemawiania voce
zdolność wydawania dźwięku (1.1) voce
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) partia jednego z wokalistów w utworze zespołowym voce

głos serca ˈɡwɔs ˈːɛrʦ̑a idiom
coś, co dyktuje komuś uczucie voce del cuore

głosować ɡwɔˈsɔvaʨ̑ v
oddawać głos, dokonywać wyboru w czasie głosowania votare

głosowy adj
związany z głosem, dotyczący głosu vocale

głowa ˈɡwɔva n
(anatomia, anatomiczny) część ciała zwierząt i człowieka, znajdująca się u góry lub z przodu ciała, zawierająca mózg; testa capo

głowa do góry ˈɡwɔva dɔ‿ˈɡurɨ interjection
nie ma się czym martwić, nie martw się canta che ti passa

głowa rodziny ˈɡwɔva rɔˈʥ̑ĩnɨ n
(przenośnie, przenośnia) osoba, na której spoczywa główna odpowiedzialność za utrzymanie rodziny; osoba, która podejmuje ważne decyzje w danej rodzinie capofamiglia

głośnik ˈɡwɔɕɲik n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wzmacniania dźwięku; do odtwarzania dźwięku zapisanego w postaci elektrycznej; altoparlante

głośno ˈɡwɔɕnɔ adv
w sposób głośny, słyszalny, nie szeptem forte

głośny ˈɡwɔɕnɨ adj
popularny; taki, o którym się dużo mówi famoso noto
taki, który jest dobrze słyszalny forte alto

głuchoniemy ˌɡwuxɔ̃ˈɲɛ̃mɨ adj
niesłyszący i jednocześnie nieumiejący mówić sordomuto

głuchoniemy ˌɡwuxɔ̃ˈɲɛ̃mɨ n
osoba głuchoniema (1.1) sordomuto

głuchota ɡwuˈxɔta n
utrata zdolności słyszenia; sordità

głuchy ˈɡwuxɨ adj
niesłyszący, pozbawiony zmysłu słuchu sordo

głuchy ˈɡwuxɨ n
osoba niesłysząca sordo

głupi ˈɡwupʲi adj
niemądry, ograniczony intelektualnie stupido scemo grullo

głuptak niebieskonogi n
(ornitologia, ornitologiczny) Sula nebouxii, gatunek ptaka z rodziny głuptaków; sula piediazzurri

głuszec ˈɡwuʃɛʦ̑ n
(ornitologia, ornitologiczny) duży, eurazjatycki ptak leśny z ciemnym upierzeniem; gallo cedrone urogallo

głód ɡwut n
(fizjologia, fizjologiczny) uczucie potrzeby zjedzenia pożywienia; fame

głębia ˈɡwɛ̃mbʲja n
odległość od powierzchni do dna profondità
(przenośnie, przenośnia) wielość kontekstów, w których można rozpatrywać dane dzieło kultury profondità
miejsce o dużej głębokości profondità
przepaść, otchłań, czeluść, głębina abisso

głęboki ɡwɛ̃mˈbɔci adj
charakteryzujący się dużym wymiarem w głąb czegoś, daleko od brzegu profondo
(przenośnie, przenośnia) taki, który nie ma banalnego, powierzchownego znaczenia; jest dociekliwy, zawierający istotę omawianego problemu profondo
mający duży stopień zaawansowania, nasilenia, nasycenia profondo

głęboko ɡwɛ̃mˈbɔkɔ adv
daleko w głębi profondamente

głębokość ɡwɛ̃mˈbɔkɔɕʨ̑ n
odległość od powierzchni lub poziomu czegoś w dół, do dna lub w głąb, do wnętrza profondità

habanera ˌxabãˈnɛra n
(choreografia, choreograficzny) taniec kubański spopularyzowany w XIX wieku habanera

habilitacja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (urzędowy) procedura pozwalająca na uzyskanie stopnia naukowego wyższego niż stopień doktora; po jego zdobyciu można się ubiegać o tytuł profesora; abilitazione

habit ˈxabʲit n
ubiór zakonny; saio tonaca abito

habit nie czyni mnicha ˈxabʲitʲ ɲɛ‿ˈʧ̑ɨ̃ɲi ˈmʲɲixa proverb
wygląd zewnętrzny nie świadczy o wartości człowieka l'abito non fa il monaco

haczykowaty adj
mający kształt haczyka a uncino adunco uncinato

hadron ˈxadrɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) silnie oddziałująca cząstka złożona z kwarków; adrone

hadronowy adj
odnoszący się do hadronów adronico

hafn xafn̥ n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hf i liczbie atomowej 72 afnio

haft xaft n
dekoracyjny wzór wyszyty na tkaninie; ricamo

hagiografia n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dział piśmiennictwa religijnego obejmujący przekazy, podania i legendy dotyczących życia świętego; agiografia

hagiologia n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (literacko) hagiografia, zbiór przekazów opisującego żywot świętego agiologia

haiku xaˈ<sup>j</sup>iku n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wywodzący się z Japonii gatunek poezji lirycznej o zwięzłej formie; haiku

haitański ˌxa<sup>j</sup>iˈtãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Haiti haitiano

hak xak n
przyrząd ułatwiający ciągnięcie lin lub obręczy, zawieszenie czegoś itp. gancio uncino

hakowaty adj
zakrzywiony, zgięty na kształt haka, przypominający hak uncinato

haktywizm n
(informatyka, informatyczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) atakowanie systemów komputerowych lub sieci z pobudek politycznych hacktivism

hala odlotów n
duże pomieszczenie, w którym odbywa się odprawa pasażerów przed odlotem samolotu sala partenze

hala przylotów n
duże pomieszczenie, w którym odbywa się odprawa pasażerów po przylocie na lotnisko arrivi

halabarda ˌxalaˈbarda n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) średniowieczna broń piechoty przypominająca topór o długim drzewcu; alabarda

halucynacja ˌxaluʦ̑ɨ̃ˈnaʦ̑ʲja n
odbierane zmysłami wrażenie czegoś, co nie istnieje, z przekonaniem, że jest rzeczywiste; allucinazione

hamak ˈxãmak n
podłużny materiał zawieszany między dwoma drzewami lub słupami, służący za łóżko; amaca

hamburczyk n
mieszkaniec Hamburga; mężczyzna wywodzący się z Hamburga amburghese

hamburger xãmˈburɡɛr n
(kulinaria) kanapka z kotletem z mielonej wołowiny podawana na ciepło; hamburger

hamburka n
mieszkanka Hamburga; kobieta pochodząca z Hamburga amburghese

hamburski xãmˈbursʲci adj
związany z Hamburgiem amburghese

hamować xãˈmɔvaʨ̑ v
zwalniać lub zatrzymywać pojazd za pomocą hamulca frenare
(przenośnie, przenośnia) powstrzymywać kogoś od czegoś frenare

hamulec xãˈmulɛʦ̑ n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zmniejszania prędkości pojazdu lub maszyny; freno

hamulec ręczny xãˈmulɛʦ̑ ˈrɛ̃n͇ʧ̑nɨ n
(motoryzacja) ręcznie aktywowany hamulec postojowy w samochodzie; freno a mano

hamza n
arabska pomocnicza litera nie zaliczana do alfabetu, reprezentująca zwarcie głośniowe; hamza

handel ˈxãndɛl n
proces gospodarczy polegający na sprzedaży i kupnie; wymiana dóbr materialnych; commercio

handel ludźmi n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępczy proceder będący formą niewolnictwa polegający na działaniach nakierunkowanych na wyzysk ludzi, niezależnie od płci i wieku, naruszający ich prawo do decydowania o sobie; tratta di esseri umani

handlarz ˈxãndlaʃ n
osoba zajmująca się drobnym handlem commerciante

handlowiec n
(handel, handlowy) człowiek zajmujący się handlem commerciante

handlowy xãnˈdlɔvɨ adj
związany z handlem, odnoszący się do handlu commerciale

hangar ˈxãŋɡar n
pomieszczenie, garaż służący do przechowywania samolotów, szybowców (rzadziej także do trzymania statków wodnych lub ładunków portowych); aerorimessa hangar

haplo- ˈxaplɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający: pojedynczy, prosty aplo-

haplologia ˌxaplɔˈlɔɟja n
(językoznawstwo, językoznawczy) zjawisko fonetyczne polegające na skróceniu wyrazu przez usunięcie jednej z sylab bezpośrednio po sobie następujących, jednakowych lub o jednakowym spółgłoskowym nagłosie; aplologia

harcerz ˈxarʦ̑ɛʃ n
(harcerski) członek harcerstwa, polskiej organizacji skautowej scout

hardun n
(herpetologia, herpetologiczny) Laudakia stellio, gatunek jaszczurki z rodziny agamowatych; stellione

harem ˈxarɛ̃m n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) część domu muzułmańskiego, do którego nie mają wstępu obcy mężczyźni; harem arem
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) wszystkie żony i nałożnice muzułmanina, zamieszkałe w haremie (1.1) harem arem

harfa ˈxarfa n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument strunowy w kształcie trójkąta; arpa

harfista xarˈfʲista n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na harfie arpista

harfistka xarˈfʲistka n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, która gra na harfie arpista

harmider n
hałas w połączeniu z zamieszaniem baccano fracasso

harmonia xarˈmɔ̃ɲja n
(potocznie, potoczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) akordeon fisarmonica
ład armonia

harmonijka ustna ˌxarmɔ̃ˈɲijka ˈustna n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) niewielki, ustny instrument, w którym dźwięk wyzwalany jest przez wciągane i wydmuchiwane przez muzyka powietrze poruszające podczas ruchu metalowe blaszki umieszczone wewnątrz; armonica a bocca

harmonijny adj
płynny, rytmiczny, melodyjny armonioso

harmonizować v
łączyć w zgodną całość concordare
pozostawać w harmonii armonizzare

harować jak wół xaˈrɔvaʨ̑ ˈjaɡ ˈvuw v
(potocznie, potoczny) bardzo ciężko pracować lavorare come un cane lavorare come una bestia

harpun ˈxarpũn n
miotana broń myśliwska w postaci grotu z zadziorami, osadzonego na drzewcu (drewnianym lub metalowym); umocowana na linie; arpione arpone fiocina rampone

has xas n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hs i liczbie atomowej 108; hassio

hashtag n
(informatyka, informatyczny) element strony internetowej funkcjonujący jako znacznik, słowo lub wyrażanie poprzedzone znakiem #; hashtag

haszysz ˈxaʃɨʃ n
narkotyk uzyskiwany z żywicy konopi indyjskich; hascisc

hau xaw interjection
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) onomatopeja naśladująca szczekanie psa bau

haubica xawˈbʲiʦ̑a n
(wojskowość, wojskowy) działo o krótkiej lufie i małej prędkości początkowej pocisku, przeznaczone głównie do strzelania stromotorowego; obice

haute couture n
sztuka projektowania ekskluzywnych kreacji przez wybitne domy mody alta moda

hawajski xaˈvajsʲci adj
związany z Hawajami, dotyczący Hawajów hawaiano
w charakterystycznym dla Hawajów stylu hawaiano

hawajski xaˈvajsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy na Hawajach hawaiano

hazard ˈxazart n
gry pieniężne, w których o wygranej decyduje los; gioco d'azzardo

hazardzista ˌxazarʲˈʥ̑ista n
człowiek uprawiający hazard; gracz hazardowy scommettitore giocatore d'azzardo

hałas ˈxawas n
głośne, uciążliwe dźwięki; rumore

hałaśliwie adv
wywołując hałas rumorosamente sonoramente chiassosamente fragorosamente

hałaśliwy ˌxawaɕˈlʲivɨ adj
powodujący hałas chiassoso rumoroso

hańba ˈxãɲba n
(książkowy) coś, co przynosi wstyd, stanowi ujmę dla honoru vergogna disgrazia

hebraizm xɛˈbra<sup>j</sup>ism̥ n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka hebrajskiego; ebraismo

hebrajski xɛˈbrajsʲci adj
związany z Hebrajczykami ebraico ebreo

hebrajski xɛˈbrajsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy kananejskiej języków semickich; ebraico

hedonista n
zwolennik hedonizmu edonista

hedonistyczny adj
właściwy hedonizmowi lub/i hedonistom edonistico

hedonizm n
(filozofia, filozoficzny) doktryna etyczna głosząca, iż rozkosz (i unikanie przykrości/cierpienia) jest najwyższym lub jedynym dobrem i celem życia edonismo

hegemonia ˌxɛɡɛ̃ˈmɔ̃ɲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) panowanie, przewodnictwo jakiejś osoby lub grupy osób (np. klasy społecznej, partii politycznej czy państwa) nad kimś lub czymś egemonia

hekatomba n
(starożytność) ofiara ze stu byków składana przez Greków pierwotnie Zeusowi, później i innym bogom; ecatombe
wielka ofiara dla jakiejś sprawy pociągająca śmierć wielu ludzi ecatombe

hektar ˈxɛktar n
(fizyka, fizyczny) (matematyka, matematyczny) jednostka powierzchni równa stu arom (10 000 metrów kwadratowych); ettaro

hektolitr n
(metrologia, metrologiczny) jednostka objętości równa 100 litrom ettolitro

hektometr n
(metrologia, metrologiczny) jednostka długości równa stu metrom; ettometro

hel xɛl n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu He i liczbie atomowej 2; elio

helio- ˈxɛlʲjɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze Słońcem, energią słoneczną lub światłem słonecznym elio-

heliodor xɛˈlʲjɔdɔr n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, przezroczysta odmiana berylu o barwie żółtej; eliodoro

hellenista n
znawca starożytnej Grecji – języka, historii, kultury; specjalista w dziedzinie hellenistyki ellenista

hellenistyczny ˌxɛlːɛ̃ɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
dotyczący hellenizmu ellenistico ellenista

helleński adj
związany z Helladą i Hellenami, dotyczący Hellady i Hellenów ellenico

helmintologia ˌxɛlmʲĩntɔˈlɔɟja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział zoologii zajmujący się robakami pasożytniczymi; elmintologia

helota n
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) członek warstwy helotów czyli ludności niewolnej w społeczeństwie Sparty, stanowiącej własność państwa; przypisany do ziemi pracował na utrzymanie spartiaty ilota

hematolog ˌxɛ̃maˈtɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób krwi i układu krwiotórczego ematologo
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka hematologii ematologa

hematyt n
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał, tlenek żelaza (III); ematite

hemo- ˈxɛ̃mɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z krwią emo-

hemofilia n
(medycyna, medyczny) wrodzona choroba krwi polegająca na obniżeniu jej krzepliwości; emofilia

hemofobia n
(psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed krwią emofobia

hemoglobinuria n
(medycyna, medyczny) schorzenie, w którym wolna hemoglobina przedostaje się do moczu; emoglobinuria

hemoliza ˌxɛ̃mɔˈlʲiza n
(biologia, biologiczny) przechodzenie hemoglobiny do osocza krwi wywołane zniszczeniem erytrocytów; emolisi

heparyna ˌxɛpaˈrɨ̃na n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwzakrzepowy, aktywator antytrombiny; eparina

hepatotoksyczność n
cecha substancji chemicznej polegająca na zdolności zaburzania funkcji lub uszkadzania komórek wątroby albo całej wątroby epatotossicità

heptan ˈxɛptãn n
(chemia, chemiczny) związek organiczny, alkan, bezbarwna, toksyczna ciecz; eptano

heraldyka n
nauka o herbach i rodach szlacheckich; araldica

herbarium n
(botanika, botaniczny) zielnik z ułożonymi i opisanymi roślinami; erbario

herbata xɛrˈbata n
napój, napar z herbaty (1.2); tè
susz z pąków lub liści służący do przygotowania herbaty (1.3) tè
wiecznie zielona roślina z rodzaju Camellia, zwłaszcza Camellia sinensis, uprawiana dla herbaty (1.2); tè

herbicyd xɛrˈbʲiʦ̑ɨt n
(rolnictwo, rolniczy) pestycyd do zwalczania chwastów; diserbante

heretycki ˌxɛrɛˈtɨʦ̑ʲci adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący heretyka, herezji ereticale

heretycko adv
właściwie dla herezji, w sposób heretycki ereticamente

heretyk n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) zwolennik herezji eretico

herezja xɛˈrɛzʲja n
(przenośnie, przenośnia) kontrowersyjny pogląd, odstępstwo od powszechnie przyjętych poglądów eresia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd religijny sprzeczny z dogmatami religii panującej; eresia

hermeneutyka n
(językoznawstwo, językoznawczy) (teologia, teologiczny) sztuka objaśniania tekstów literackich; ermeneutica

heroicznie ˌxɛrɔˈ<sup>j</sup>iʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób heroiczny, bohaterski eroicamente

heroizm n
postawa pełna odwagi, śmiałości, hartu ducha, działania dla dobra innych itd.; także ukazanie takiej postawy czynami. eroismo

herpetologia ˌxɛrpɛtɔˈlɔɟja n
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o płazach i gadach; erpetologia

heterogeniczny adj
(książkowy) złożony ze składowych o różnej naturze albo charakterze eterogeneo

heteroseksualny ˌxɛtɛrɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
odczuwający pociąg seksualny wyłącznie do osób płci przeciwnej eterosessuale

hetman ˈxɛtmãn n
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) najwyższy dowódca wojsk Polski i Litwy; etmano
(szachy, pojęcie szachowe) figura mogąca poruszać się w każdym kierunku; regina donna

heurystyka xɛwˈrɨstɨka n
(logika, logiczny) umiejętność wykrywania nowych faktów oraz znajdywania związków między faktami, zwłaszcza z wykorzystaniem hipotez; euristica

hełm xɛwm n
zwykle usztywnione nakrycie głowy chroniące ją przed urazami; elmetto

hełmiatka xɛwˈmʲjatka n
(ornitologia, ornitologiczny) Netta rufina, średni ptak wodny z upierzeniem głowy tworzącym puszysty hełm; fistione turco

hiacynt ˈçjaʦ̑ɨ̃nt n
(botanika, botaniczny) wieloletnia roślina cebulowa z rodzaju Hyacinthus L. o ozdobnych kwiatach; giacinto

hidżab ˈçiʤ̑ap n
rodzaj szala lub chusty noszonej głównie przez muzułmanki, zakrywającej głowę, uszy, włosy i szyję, ale pozostawiającej twarz odsłoniętą; hijab

hiena ˈçjɛ̃na n
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak przypominający masywnego kota i żywiący się padliną; iena
(przenośnie, przenośnia) (pogardliwie) człowiek zyskujący kosztem innych ludzi iena

hierarchia çjɛˈrarçja n
układ elementów jakiejś struktury uporządkowany od najwyższych do najniższych według określonego kryterium; gerarchia

hierarchiczny adj
taki, który jest uporządkowany zgodnie z przyjętą hierarchią gerarchico

higiena çiˈɟɛ̃na n
dbanie o czystość ciała igiene

higieniczny adj
zapewniający przestrzeganie czystości i utrzymywanie zdrowia igienico

higroskopijność ˌçiɡrɔskɔˈpʲijnɔɕʨ̑ n
podatność niektórych substancji na wchłanianie wilgoci; igroscopia igroscopicità

hinduista ˌçĩnduˈ<sup>j</sup>ista n
wyznawca hinduizmu induista

hinduistka ˌçĩnduˈ<sup>j</sup>istka n
kobieta, która wyznaje hinduizm induista

hinduistyczny ˌçĩndu<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
związany z hinduizmem, dotyczący hinduizmu induistico

hinduizm çĩnˈdu<sup>j</sup>ism̥ n
(teologia, teologiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa wierzeń religijnych wyznawanych głównie na Półwyspie Indyjskim; induismo

hiperprodukcja n
(ekonomia, ekonomiczny) produkcja, która przewyższa zapotrzebowanie sovrapproduzione

hiperseksualność n
(medycyna, medyczny) (seksuologia, seksuologiczny) zaburzenie charakteryzujące się ciągłą, wyniszczającą i uporczywą potrzebą uprawiania stosunków płciowych; ipersessualità

hipersomnia n
(medycyna, medyczny) nadmierna senność, występowanie senności mimo przespania nocy, przedłużanie się snu lub występowanie senności w czasie przeznaczonym na aktywność; ipersonnia

hipertermia ˌçipɛrˈtɛrmʲja n
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) stan nadmiernego wzrostu temperatury organizmu stałocieplnego; ipertermia

hipertonia n
(medycyna, medyczny) patologiczny stan wzmożonego napięcia mięśni szkieletowych ipertensione ipertonia

hipertrofia n
(biologia, biologiczny) powiększenie jakiegoś narządu w toku ewolucji lub w rozwoju osobniczym ipertrofia

hipertroficzny adj
dotyczący hipertrofii; nadmiernie rozwinięty, przerosły, rozrośnięty ipertrofico

hipnopedia ˌçipnɔˈpɛdʲja n
teoria o nauce podczas snu, mechanicznym odtwarzaniu zapamiętanych lekcji, ćwiczeń itp.; ipnopedia

hipochondria n
(medycyna, medyczny) chorobliwy strach o własne zdrowie i życie; ciągłe doszukiwanie się u siebie objawów chorób, wyolbrzymianie dolegliwości ipocondria

hipodrom n
(architektura, architektoniczny) (sport, sportowy) starożytny konny tor wyścigowy o kształcie wydłużonego, zaokrąglonego prostokąta ippodromo
(sport, sportowy) współczesny obiekt sportowy, na którym odbywają się zawody konne; ippodromo

hipoglikemia n
(medycyna, medyczny) obniżenie się zawartości glukozy we krwi do poziomu poniżej normy fizjologicznej ipoglicemia

hipokryta ˌçipɔˈkrɨta n
osoba dwulicowa, obłudna, nieszczera, fałszywa ipocrita

hipokryzja ˌçipɔˈkrɨzʲja n
(psychologia, psychologiczny) postawa osoby, która postępuje sprzecznie z deklarowanymi przez siebie zasadami moralnymi w celu osiągania korzyści lub przedstawienia siebie w lepszym świetle; ipocrisia

hipologia ˌçipɔˈlɔɟja n
(zoologia, zoologiczny) nauka o koniu domowym; ippologia

hipologiczny ˌçipɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
(biologia, biologiczny) związany z hipologią, dotyczący hipologii ippologico

hipomania ˌçipɔ̃ˈmãɲja n
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie charakteryzujące się wzmożoną aktywnością ipomania

hipopotam ˌçipɔˈpɔtãm n
(zoologia, zoologiczny) ssak z rzędu parzystokopytnych prowadzący ziemnowodny tryb życia; ippopotamo

hipoteka ˌçipɔˈtɛka n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj zabezpieczenia długu poprzez umożliwienie wierzycielowi odzyskanie go z nieruchomości, której to zabezpieczenie dotyczy; ipoteca

hipotermia ˌçipɔˈtɛrmʲja n
(medycyna, medyczny) stan chorobowy utraty ciepłoty ciała i zaniku funkcji życiowych; ipotermia

hipoteza ˌçipɔˈtɛza n
niepotwierdzony konstrukt myślowy wyjaśniający dane zagadnienie; ipotesi

hirsutyzm çirˈsutɨsm̥ n
(medycyna, medyczny) występowanie nadmiernego owłosienia typu męskiego u kobiet; irsutismo

histerektomia n
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) zabieg chirurgicznego usunięcia macicy; isterectomia

histereza ˌçistɛˈrɛza n
zjawisko zależności aktualnego stanu układu od stanów w poprzedzających chwilach; isteresi

histeria çiˈstɛrʲja n
(psychologia, psychologiczny) wybuchowa płaczliwość, nerwowość, rozemocjonowanie; isteria isterismo

histeryczny adj
właściwy histerii isterico

histeryk çiˈstɛrɨk n
człowiek cierpiący na histerię; taki, który ma ataki histerii isterico

histo- ˈçistɔ
(biologia, biologiczny) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z tkanką isto-

histologia n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka o tkankach istologia

historia çiˈstɔrʲja n
nauka zajmująca się badaniem przeszłości; storia
krótka opowieść, opis jakiegoś wydarzenia storia

historiografia n
piśmiennictwo historyczne, czyli takie, które opisuje dzieje na podstawie badań naukowych storiografia

historiograficzny adj
dotyczący historiografii, właściwy historiografii storiografico

historiozofia ˌçistɔrʲjɔˈzɔfʲja n
(filozofia, filozoficzny) dziedzina filozofii zajmująca się refleksją nad dziejami, ich sensem, biegiem i celem, próbująca ustalić prawidłowości, które nimi rządzą; jej przedmiotem badań jest też postrzeganie procesów dziejowych przez ludzi oraz różne sposoby ich przedstawiania i rozumienia; filosofia della storia

historycznie ˌçistɔˈrɨʧ̑ʲɲɛ adv
w dawnych czasach, ujmując określoną historię storicamente

historyczny ˌçistɔˈrɨʧ̑nɨ adj
związany z historią, z przeszłością, opisujący przeszłość storico

historyk çiˈstɔrɨk n
specjalista w dziedzinie historii, badacz dziejów storico

hiszpanka çiʃˈpãnka n
(potocznie, potoczny) groźna dla życia odmiana grypy, która w latach 1918-1919 wywołała pandemię; influenza spagnola la grande influenza morbo spagnolo spagnola

hiszpański çiʃˈpãj̃sʲci adj
nawiązujący do/pochodzący z Hiszpanii lub odnoszący się do Hiszpanów spagnolo iberico

hiszpański çiʃˈpãj̃sʲci n
romański język używany m.in. w Hiszpanii; spagnolo

hitlerowiec ˌçitlɛˈrɔvʲjɛʦ̑ n
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) nazista hitleriano

hitlerowski ˌçitlɛˈrɔfsʲci adj
(historia, historyczny, historycznie) związany z Hitlerem, hitleryzmem lub hitlerowcami, dotyczący Hitlera, hitleryzmu lub hitlerowców hitleriano

hitleryzm çiˈtlɛrɨsm̥ n
(historia, historyczny, historycznie) nazizm, niemiecka skrajna odmiana faszyzmu hitlerismo

hobby ˈxɔbbʲi n
pasja, zamiłowanie do robienia czegoś; zainteresowanie hobby passatempo

hojność n
cecha tego, co hojne; cecha tych, którzy są hojni generosità beneficenza largizione liberalità magnificenza

hokeista ˌxɔkɛˈ<sup>j</sup>ista n
(sport, sportowy) zawodnik grający w hokej hockeista

hokeistka ˌxɔkɛˈ<sup>j</sup>istka n
(sport, sportowy) zawodniczka grająca w hokeja hockeista

hokej ˈxɔkɛj n
(sport, sportowy) każda z kilku rodzajów gier zespołowych rozgrywanych na lodowisku lub na boisku, w której zawodnicy trącając zakrzywionym kijem krążek lub małą piłkę, starają się trafić do bramki przeciwnika; hockey

hokej na lodzie ˈxɔkɛj na‿ˈlɔʥ̑ɛ n
(sport, sportowy) hokej rozgrywany na lodowisku; hockey su ghiaccio

hokej na rolkach ˈxɔkɛj na‿ˈrɔlkax n
(sport, sportowy) hokej rozgrywany na boisku, naktórym gracze jeżdżą na rolkach; hockey a rotelle hockey su pista

hokej na trawie ˈxɔkɛj na‿ˈtravʲjɛ n
(sport, sportowy) hokej rozgrywany na boisku pokrytym trawą; hockey su prato

hokejowy ˌxɔkɛˈjɔvɨ adj
związany z hokejem, dotyczący hokeja hockeistico

holenderski ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲci adj
związany z Holandią, dotyczący Holandii olandese

holenderski ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲci n
główny język Holandii; olandese

holm xɔlm n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ho i liczbie atomowej 67; olmio

holokaust xɔˈlɔkawst n
(historia, historyczny, historycznie) zagłada, całkowite zniszczenie, zwłaszcza prześladowanie i zagłada Żydów europejskich przez hitlerowców w czasie II wojny światowej, (zobacz) Holokaust olocausto

homar ˈxɔ̃mar n
(zoologia, zoologiczny) skorupiak z rzędu homarowatych – Nephropidae – masowo poławiany dla celów spożywczych; astice omaro

homeopatia ˌxɔ̃mɛɔˈpatʲja n
leczenie schorzenia za pomocą rozcieńczonego czynnika wywołującego daną chorobę; omeopatia

homeopatyczny adj
związany z homeopatią, właściwy homeopatii omeopatico

homeostaza ˌxɔ̃mɛɔˈstaza n
zdolność organizmu do utrzymywania stałości parametrów wewnętrznych mimo zmian w otoczeniu omeostasi

homerycki ˌxɔ̃mɛˈrɨʦ̑ʲci adj
odnoszący się do Homera lub jego twórczości; omerico
o opisie czegoś: bardzo rozbudowany, nawiązujący do wielu zagadnień niezwiązanych bezpośrednio z czymś, składający się z wielu odrębnych opisów omerico

homeryczny ˌxɔ̃mɛˈrɨʧ̑nɨ adj
(literacko) wspaniały, potężny, ogromny; taki, jak bohaterowie utworów Homera omerico

homiletyczny adj
związany z homiletyką, dotyczący homiletyki omiletico

homiletyk n
specjalista w dziedzinie homiletyki omileta

homiletyka n
(teologia, teologiczny) dyscyplina teologiczna, nauka o układaniu i wygłaszaniu kazań; omiletica

homilia n
tekst wygłoszonej (1.1) omelia
w katolicyzmie kazanie mszalne do tekstów biblijnych, które może głosić tylko kapłan lub diakon; omelia

homofobia ˌxɔ̃mɔˈfɔbʲja n
silna niechęć do homoseksualizmu i homoseksualistów; omofobia

homonim xɔ̃ˈmɔ̃ɲĩm n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o identycznym brzmieniu z innym wyrazem, ale o odmiennym znaczeniu (niekiedy też pisowni) i zwykle innym pochodzeniu omonimo

homoseksualizm ˌxɔ̃mɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
kierowanie popędu seksualnego do osobników tej samej płci omossessualità omosessualità

homotransplantacja ˌxɔ̃mɔtrãw̃splãnˈtaʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) transplantacja od osobnika tego samego gatunku omotrapianto

honduraski ˌxɔ̃nduˈrasʲci adj
odnoszący się do państwa Honduras honduregno

hongkoński adj
związany z Hongkongiem, dotyczący Hongkongu hongkonghese

honor ˈxɔ̃nɔr n
czyjeś poczucie godności onore

hormon ˈxɔrmɔ̃n n
(biologia, biologiczny) wytwarzana w organizmie substancja która reguluje procesy życiowe; ormone

hormonalny adj
dotyczący hormonów, opierający się na hormonach ormonale ormonico

hormonozależny ˌxɔrmɔ̃nɔzaˈlɛʒnɨ adj
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) zależny od poziomu hormonów w organizmie ormono-dipendente

horoskop xɔˈrɔskɔp n
opis konfiguracji ciał niebieskich, na podstawie którego sporządza się przepowiednię oroscopo

horyzont xɔˈrɨzɔ̃nt n
linia powstała z przecięcia sfery niebieskiej na dwie części, i wyznaczająca granicę pomiędzy przestrzenią widoczną dla obserwacji i zasłoniętą przez Ziemię; orizzonte

horyzontalnie ˌxɔrɨzɔ̃nˈtalʲɲɛ adv
ukierunkowany w poziomie in piano orizzontalmente

horyzontalny ˌxɔrɨzɔ̃nˈtalnɨ adj
taki, który ma poziomy kierunek orizzontale

hosanna interjection
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pierwotnie wezwanie do Boga o pomoc, współcześnie wykrzyknik stosowany jako radosna inwokacja; osanna

hospicjum n
zakład świadczący opiekę ludziom nieuleczalnie chorym bądź umierającym ospizio

hospitalizacja ˌxɔspʲitalʲiˈzaʦ̑ʲja n
umieszczenie pacjenta w szpitalu ospedalizzazione ricovero

hospodar n
(historia, historyczny, historycznie) (administracja) urząd władców Mołdawii, Wołoszczyzny i innych państw słowiańskich ospodaro

hossa n
(ekonomia, ekonomiczny) zwyżka cen papierów wartościowych lub towarów notowanych na giełdzie; rialzo

hotel ˈxɔtɛl n
budynek do czasowego pobytu za opłatą; albergo hotel

hotelarski ˌxɔtɛˈlarsʲci adj
związany z hotelarstwem, dotyczący hotelarstwa alberghiero

hrabia ˈxrabʲja n
tytuł szlachecki; conte

hrabina xraˈbʲĩna n
żona hrabiego contessa

hulajnoga ˌxulajˈnɔɡa n
prosty pojazd złożony z dwóch lub trzech kół, kierownicy i miejsc na nogi monopattino

humanista n
przedstawiciel humanizmu umanista

humanistyczny adj
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) związany z naukami o człowieku w relacjach społecznych umanistico

humanitarny ˌxũmãɲiˈtarnɨ adj
szanujący godność człowieka i zwierząt, zgodny z zasadami humanitaryzmu umanitario umano

humerał n
(kościelny) element stroju liturgicznego w katolicyzmie w formie płóciennej chusty; amitto

hummus n
(kulinaria) pasta z ciecierzycy, czosnku i pasty tahini, popularna na Bliskim Wschodzie; hummus

humor ˈxũmɔr n
chwilowy stan psychiczny, zwłaszcza dobry umore

humorystycznie adv
z humorem umoristicamente

humorystyczny adj
dowcipny, zabawny, śmieszny, żartobliwy umoristico

humus n
(geologia, geologiczny) składnik gleby tworzący się w wyniku rozkładu obumarłych organizmów; humus

huragan xuˈraɡãn n
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) silny, porywisty wiatr, w którego prędkość wynosi powyżej 33 m/s, zwykle towarzyszący cyklonom tropikalnym; uragano

huzar n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz jazdy lekkiej; ussaro

huśtawka xuɕˈtafka n
przyrząd do bujania dzieci; altalena

hybryda xɨ.ˈbrɨ.da n
(książkowy) coś, co składa się z różnych elementów, często niepasujących do siebie ibrido

hydraulik xɨˈdrawlʲik n
robotnik, którego praca polega na montażu i naprawie instalacji wodociągowej, kanalizacyjnej oraz centralnego ogrzewania idraulico

hydraulika n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się rzeczywistymi układami, w których zachodzi przepływ cieczy i energii; idraulica

hydrobiologia ˌxɨdrɔbʲjɔˈlɔɟja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział biologii zajmujący się organizmami wodnymi; idrobiologia

hydrochinon n
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy fenoli, łagodny środek redukujący; idrochinone

hydrodynamiczny adj
związany z hydrodynamiką, dotyczący hydrodynamiki idrodinamico

hydrografia ˌxɨdrɔˈɡrafʲja n
(geografia, geograficzny) nauka o wodach jako elemencie środowiska geograficznego idrografia

hydrograficzny ˌxɨdrɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
związany z hydrografią, dotyczący hydrografii idrografico

hydrologia ˌxɨdrɔˈlɔɟja n
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) nauka o wodzie występującej w przyrodzie; idrologia

hydrologiczny adj
związany z hydrologią, dotyczący hydrologii idrologico

hydroplan xɨˈdrɔplãn n
samolot, który może lądować na wodzie i startować z niej; idrovolante

hydrostatyka ˌxɨdrɔˈstatɨka n
nauka zajmująca się cieczami w stanie spoczynku lub bezwładności; idrostatica

hymn xɨ̃mn n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (urzędowy) uroczysta i podniosła pieśń pochwalna o apostroficznym charakterze wypowiedzi, komponowana na cześć bóstwa, szczególnej osoby, wydarzenia, ojczyzny (kraju), a także idei; inno

hymnologia n
nauka o hymnach, zwłaszcza kościelnych innologia

hyzop lekarski ˈxɨzɔp lɛˈkarsʲci n
(botanika, botaniczny) Hyssopus officinalis, roślina z rodziny jasnotowatych; issopo officinale

i i conjunction
…łączący słowa i zdania równorzędne e ed
…uwydatniający znaczenie (przy powtórzeniach) e ed

i tak dalej adv
wyrażenie zamykające wypowiedź, zastępujące dalszy ciąg wyliczenia eccetera e così via

i w Paryżu nie zrobią z owsa ryżu ˌi‿f‿paˈrɨʒu ɲɛ‿ˈzrɔbʲjɔ̃w̃ ˈz‿ɔfsa ˈrɨʒu proverb
pewne rzeczy są niemożliwe do zrobienia chi bestia va a Roma, bestia ritorna

iberyjski adj
(geografia, geograficzny) związany z Iberią, krainą w zachodniej Europie, oddzielonej od niej Pirenejami lub z mieszkańcami tej krainy - Iberami (Iberyjczykami), pochodzący z niej lub wykonywany na sposób taki jak w Iberii iberico

ibis ˈibʲis n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak brodzący z podrodziny ibisów, Threskiornithinae; ibi ibis

ichtio- ˈixtʲjɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z rybami ittio-

ichtiolog n
(biologia, biologiczny) uczony – specjalista badający ryby ittiologo
(biologia, biologiczny) specjalistka z dziedziny ichtiologii ittiologa

ichtiologia ˌixtʲjɔˈlɔɟja n
(zoologia, zoologiczny) nauka o rybach; ittiologia

idea iˈdɛa n
myśl przewodnia; idea
pomysł idea

idealistka ˌidɛaˈlʲistka n
(filozofia, filozoficzny) zwolenniczka idealizmu idealista
kobieta kierująca się wiarą w ideały, postępująca zgodnie z zasadami idealista

idealny ˌidɛˈalnɨ adj
taki, który ma cechy ideału, doskonały, bezbłędny ideale

identycznie adv
w sposób identyczny, tak samo, kropka w kropkę identicamente

identyczny ˌidɛ̃nˈtɨʧ̑nɨ adj
dokładnie taki sam identico

ideografia n
przedstawianie informacji za pomocą ideogramów ideografia

ideogram n
znak graficzny, który pojedynczo może oznaczać określony przedmiot, ale też zależnie od kontekstu pewną ideę; nie informuje o wymowie; ideogramma

ideolog n
twórca, teoretyk lub zagorzały propagator określonej ideologii ideologo

ideologia ˌidɛɔˈlɔɟja n
system poglądów, idei jednostki lub grupy; wspólnota światopoglądów, której celem jest świadome dążenie do realizacji określonego interesu klasowego, grupowego lub narodowego ideologia

ideologiczny ˌidɛɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z ideologią, mający cechy ideologii ideologico

idiopatyczny adj
(medycyna, medyczny) powstający spontanicznie lub mający niejasne albo nieznane podłoże; idiopatico

idiosynkratyczny adj
związany z idiosynkrazją idiosincratico

idiosynkrazja n
(psychologia, psychologiczny) czyjś indywidualny sposób spostrzegania, doświadczania i reakcji na pewną zwyczajną sytuację idiosincrasia

idiota iˈdʲjɔta n
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek głupi; tępak idiota
(przestarzałe, przestarzały) (medycyna, medyczny) człowiek upośledzony umysłowo w stopniu znacznym idiota

idiotyczny ˌidʲjɔˈtɨʧ̑nɨ adj
(pospolicie) nieprzemyślany, bezmyślny, głupi idiotico

idylla n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pogodny liryk opiewający uroki życia na wsi idillio

idée fixe i'de ˈfi:ks n
natrętna myśl zaprzątająca ciągle umysł (myślenie), często cel, który ma być osiągnięty idea fissa

ignorancja ˌiɡnɔˈrãnʦ̑ʲja n
brak wiedzy na jakiś ważny temat ignoranza

ignorować ˌiɡnɔˈrɔvaʨ̑ v
pomijać, nie zwracać uwagi ignorare

igrać z ogniem ˈiɡraʥ̑ ˈz‿ɔɟɲɛ̃m idiom
niebezpiecznie, nadmiernie ryzykować giocare con il fuoco

igrać ze śmiercią ˈiɡraʥ̑ zɛ‿ˈɕmʲjɛrʲʨ̑ɔ̃w̃ idiom
nadmiernie ryzykować scherzare con la morte

igrzyska olimpijskie iˈɡʒɨska ˌɔlʲĩmˈpʲijsʲcɛ n
najstarsza międzynarodowa impreza sportowa organizowana co cztery lata w różnych miastach; Giochi Olimpici

iguana ˌiɡuˈ<sup>w</sup>ãna n
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka należąca do legwanów; iguana

igła ˈiɡwa n
(krawiectwo) cienki podłużny przedmiot o ostrym końcu, najczęściej wykonany z metalu; ago

ikona iˈkɔ̃na n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obraz sakralny, malowany na drewnie, wyobrażający postacie świętych, sceny z ich życia, sceny biblijne lub liturgiczno-symboliczne; icona
(informatyka, informatyczny) niewielki obrazek widoczny na ekranie, symbolizujący określony plik, folder, aplikację lub program i stanowiący odsyłacz uruchamiający je; icona
(potocznie, potoczny) osoba lub rzecz symbolizująca jakieś zjawisko icona

ikono- iˈkɔ̃nɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z obrazem icono-

ikonograficzny adj
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) związany z ikonografią (nauką) iconografico

ikra ˈikra n
(ichtiologia, ichtiologiczny) jaja ryb uova di pesce

ile ˈilɛ interrogativePronoun
używany do pytania o liczność elementów w zbiorze quanto
używany do pytania o wielkość quanto

ileostomia n
(medycyna, medyczny) stomia operacyjnie wyłoniona na jelicie cienkim; ileostomia

iloczas iˈlɔʧ̑as n
czas wymawiania samogłosek, pozwalający wyróżnić samogłoski długie i krótkie; quantità

iloraz iˈlɔras n
(matematyka, matematyczny) wynik dzielenia quoziente

ilościowy adj
dotyczący ilości quantitativo

ilość ˈilɔɕʨ̑ n
liczba określająca objętość lub masę; quantità

iluminator n
(lotnictwo, lotniczy) okienko w samolocie oblò

ilustracyjny adj
wyjaśniający coś, stanowiący ilustrację illustrativo

ilustrować v
opatrywać tekst ilustracją: fotografią, grafiką lub wykresem illustrare
(przenośnie, przenośnia) uzupełniać, unaoczniać coś przykładem, dodatkowym komentarzem lub dokumentacją illustrare

iluzja n
(psychologia, psychologiczny) uświadomione doznanie wrażenia widzenia czegoś nieistniejącego, zniekształcone widzenie illusione

iluzjonista n
(sztuka) człowiek wykorzystujący efekt złudzenia w czasie swoich występów illusionista mago

imaginacja ˌĩmaɟĩˈnaʦ̑ʲja n
wytwór wyobraźni, przedstawienie sobie czegoś immaginazione

imbecyl ĩmˈbɛʦ̑ɨl n
(pejoratywnie, pejoratywny) (pogardliwie) (obraźliwie) głupek imbecille
(medycyna, medyczny) ktoś z niedorozwojem umysłowym imbecille

imbir ˈĩmbʲir n
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin wieloletnich, Zingiber Boehm., pochodzących z Azji i Australii; zenzero
(kulinaria) przyprawa z imbiru lekarskiego, Zingiber officinale Rosc., w formie świeżego kłącza lub proszku zenzero

imieniny ˌĩmʲjɛ̇̃ˈɲĩnɨ n
dzień patrona określonego imienia; dzień, który jest świętem dla osób o danym imieniu onomastico

imienniczka ˌĩmʲjɛ̇̃ɲˈːiʧ̑ka n
kobieta lub dziewczyna mająca takie samo imię lub nazwisko, jak inna osoba omonima

imiesłów ĩˈmʲjɛswuf n
(gramatyka) forma czasownika używana jako przymiotnik lub przysłówek; participio

imigrant ĩˈmʲiɡrãnt n
osoba przybywająca do jakiegoś kraju w celu osiedlenia się w nim immigrante

imię ˈĩmʲjɛ n
(przestarzałe, przestarzały) rzeczownik (imię rzeczowne), przymiotnik (imię przymiotne) lub liczebnik (imię liczbowe) nome
imię (1.1) i nazwisko nome
indywidualna nazwa osoby i stworzeń wyższych (anioła, boga, diabła itd.); (potocznie, potoczny) również nazwa zwierzęcia, rośliny itp. nome nome di battesimo

immaterializm ˌĩmːatɛrʲˈjalʲism̥ n
(filozofia, filozoficzny) teoria, według której materia nie istnieje, a wszystko, co odbieramy zmysłowo, odbieramy w wyniku działań Boga, a nie cząsteczek materii; immaterialismo

immunitet n
przywilej wyłączenia spod prawa ogólnego, który do czasu uchylenia blokuje odpowiedzialność karną; udzielany bywa zwykle ważnym urzędnikom państwowym, sędziom, dyplomatom, parlamentarzystom immunità

impala ĩmˈpala n
(zoologia, zoologiczny) Aepyceros melampus, gatunek afrykańskiej antylopy; impala melampo pala palla

impanacja n
(teologia, teologiczny) (historia, historyczny, historycznie) teoria o obecności Ciała Chrystusa w chlebie i winie po konsekracji; impanazione

impas n
zastój, matnia impasse

imperator ˌĩmpɛˈratɔr n
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: dowódca wojskowy imperatore

imperialista ˌĩmpɛrʲjaˈlʲista n
zwolennik imperializmu imperialista

imperialny adj
dotyczący imperium, charakterystyczny dla imperium imperiale

imperium ĩmˈpɛrʲjũm n
wielkie i potężne państwo, które podporządkowuje sobie inne kraje impero

impertynencja ˌĩmpɛrtɨ̃ˈnɛ̃nʦ̑ʲja n
obraźliwe, aroganckie lub niekulturalne słowa czy zachowanie skierowane wobec kogoś impertinenza

impertynent ˌĩmpɛrˈtɨ̃nɛ̃nt n
osoba zachowująca się niegrzecznie, arogancko, obraźliwie lub bezczelnie impertinente

impertynentka n
kobieta zachowująca się niegrzecznie, arogancko, obraźliwie lub bezczelnie impertinente

implementacja ˌĩmplɛ̃mɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
(publikatory) (urzędowy) wdrożenie czegoś w życie; implementazione

implikować v
pociągać za sobą implicare

imponować ˌĩmpɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
wzbudzać w kimś uznanie, podziw impressionare

imponujący adj
wzbudzający uznanie i zachwyt imponente

importować v
(handel, handlowy) sprowadzać towary z innych krajów importare

impost ˈĩmpɔst n
(architektura, architektoniczny) kamienna płyta lub blok stanowiące podporę dla łuku, arkady lub żebra sklepienia imposta

impresja n
(sztuka) (literacko) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) utwór, obraz lub film o charakterze subiektywnym i nastrojowym impressione

impresjonista n
(sztuka) (literacko) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) przedstawiciel impresjonizmu, osoba tworząca w duchu impresjonizmu, tj. utrwalająca w swoich utworach własne, subiektywne oraz często ulotne wrażenia impressionista

impresjonistka n
(sztuka) (literacko) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) przedstawicielka impresjonizmu, kobieta tworząca w duchu impresjonizmu, tj. utrwalająca w swoich utworach własne, subiektywne oraz często ulotne wrażenia impressionista

impresjonistyczny adj
(sztuka) (literacko) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) związany z impresjonizmem, dotyczący impresjonizmu impressionista impressionistico
(sztuka) (literacko) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) charakterystyczny dla impresjonizmu impressionista impressionistico

impresjonizm n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) nurt w sztuce europejskiej i amerykańskiej drugiej połowy XIX wieku; impressionismo

imprimatur n
(kościelny) (administracja) eklezjalne pozwolenie na druk; imprimatur

improwizować v
prezentować, wykonywać coś bez przygotowania improvvisare

impuls ˈĩmpuls n
(fizjologia, fizjologiczny) krótki stan przewodzony poprzez włókno mięśniowe albo nerwowe impulso
(przenośnie, przenośnia) podnieta, pobudka do działania stimolo

impulsywny ˌĩmpulˈsɨvnɨ adj
taki, który szybko i wyraziście reaguje na bodźce; taki, który jest porywczy impulsivo

inaczej ĩˈnaʧ̑ɛj adv
w inny sposób, nie tak jak jest; odwrotnie, odmiennie diversamente in altro modo

ind ĩnt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu In i liczbie atomowej 49; indio

independentyzm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) idea polityczna lub kierunek w ruchu społecznym, który dąży do uzyskania niepodległości przez dany region indipendentismo

indeterminizm n
(filozofia, filozoficzny) koncepcja dopuszczająca, że ta sama przyczyna może prowadzić do innych skutków; indeterminismo

indochiński adj
odnoszący się do Indochin indocinese

indoeuropeistyka n
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się badaniem języków indoeuropejskich; indoeuropeistica

indoeuropejski ˌĩndɔɛwrɔˈpɛjsʲci adj
(językoznawstwo, językoznawczy) wywodzący się z praindoeuropejskiej wspólnoty językowej lub stanowiący jej kontynuację indoeuropeo

indolencja ˌĩndɔˈlɛ̃nʦ̑ʲja n
(książkowy) bezradność, bezczynność, brak reakcji na sytuację indolenza

industrializacja n
uprzemysłowienie industrializzazione

industrialny adj
związany z industrializacją, dotyczący industrializacji industriale

indyczka ĩnˈdɨʧ̑ka n
(ornitologia, ornitologiczny) samica indyka tacchina

indyferencja ˌĩndɨfɛˈrɛ̃nʦ̑ʲja n
(przestarzałe, przestarzały) obojętność indifferenza

indyferentny ˌĩndɨfɛˈrɛ̃ntnɨ adj
obojętny; taki, który ma bierny stosunek indifferente

indyjski ĩnˈdɨjsʲci adj
związany z Indiami, dotyczący Indii indiano

indyk ˈĩndɨk n
(ornitologia, ornitologiczny) Meleagris, duży hodowlany ptak grzebiący z rodziny kurowatych; tacchino

indywidualista n
człowiek niezależny i przekorny, mający poczucie odrębności osobistej, niechętnie podporządkowujący się, działający samodzielnie individualista
(filozofia, filozoficzny) (socjologia, socjologiczny) zwolennik indywidualizmu individualista

indywidualistka n
(filozofia, filozoficzny) (socjologia, socjologiczny) zwolenniczka indywidualizmu individualista
kobieta niezależna i przekorna, mająca poczucie odrębności osobistej, niechętnie podporządkowująca się, działająca samodzielnie individualista

indywidualizm n
poczucie własnej niezależności i odrębności powiązane z dążeniem do zachowania własnych poglądów individualismo

infekcja ĩnˈfɛkʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) proces chorobowy wywołany przez drobnoustroje chorobotwórcze w organizmie; infezione

inflacja ĩnˈflaʦ̑ʲja n
(ekonomia, ekonomiczny) postępujący spadek wartości pieniądza prowadzący do wzrostu cen; inflazione

influenca ˌĩnfluˈ<sup>w</sup>ɛ̃nʦ̑a n
(przestarzałe, przestarzały) grypa influenza

infografika n
(edukacja, edukacyjny) (poligrafia) ilustracja z niewielką ilością tekstu wyjaśniająca jakieś zagadnienie infografica

informacja ˌĩnfɔrˈmaʦ̑ʲja n
poinformowanie o czymś, zakomunikowanie informazione

informatyka ˌĩnfɔrˈmatɨka n
nauka o gromadzeniu i przetwarzaniu informacji; informatica

informować ˌĩnfɔrˈmɔvaʨ̑ v
przekazywać wiadomość i objaśniać informare

infradźwięk n
(fizyka, fizyczny) fala dźwiękowa o częstotliwości zbyt niskiej by być słyszalną dla człowieka (zależnie od definicji poniżej 16 albo 20 Hz); infrasuono

infrastruktura ˌĩnfrastrukˈtura n
podstawowe struktury techniczne lub organizacyjne, niezbędne do prawidłowego funkcjonowania społeczeństwa, gospodarki lub określonego przedsięwzięcia; infrastruttura

ingerencja ˌĩŋɡɛˈrɛ̃nʦ̑ʲja n
wpływ na coś, mieszanie się do jakiejś sprawy, interweniowanie, wtrącanie się ingerenza

ingres n
uroczyste objęcie władzy w diecezji przez biskupa, dotyczy także nowoobranych papieży ingresso

inhalacja ˌĩnxaˈlaʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) wdychanie pary wodnej, gazów lub substancji w celach leczniczych inalazione

inicjacja ˌĩɲiˈʦ̑ʲjaʦ̑ʲja n
ceremonia przyjęcia nowego członka iniziazione
wtajemniczenie w coś, zaznajomienie się z czymś nowym, zapoznanie się iniziazione

inklinacja n
(fizyka, fizyczny) nachylenie, kąt nachylenia inclinazione

inkunabuł ˌĩŋkũˈnabuw n
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) książka wydrukowana w Europie przed 1501 rokiem (przed XVI wiekiem); incunabolo

innowacja n
proces wprowadzenia czegoś nowego, ulepszania czegoś innovazione

innowierca ˌĩnːɔˈvʲjɛrʦ̑a n
człowiek wyznający religię inną niż osoba mówiąca lub inną niż dominująca w jakimś środowisku persona

inny ˈĩnːɨ adj
odmienny, wyglądający, zachowujący się inaczej niż zwykle differente
w użyciu rzeczownikowym ktoś inny (2.1), coś innego altro

inny ˈĩnːɨ indefinitePronoun
nie ten, jakiś odmienny altro

innymi słowy ĩnˈːɨ̃mʲi ˈswɔvɨ
inaczej mówiąc, ujmując coś w innych słowach in altre parole in altri termini

inochód ĩˈnɔxut n
(zoologia, zoologiczny) sposób poruszania się niektórych zwierząt czworonożnych (kopytnych i psowatych), polegający na stawianiu jednocześnie raz obu kończyn prawych, raz lewych; ambio

inozytol n
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy cukroli; inositolo

inscenizacja ˌĩw̃sʦ̑ɛ̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) wystawienie utworu dramatycznego na scenie messinscena allestimento scenico messa in scena sceneggiatura

inskrypcja ĩw̃ˈskrɨpʦ̑ʲja n
trwały, pamiątkowy napis zwykle wykuty w kamieniu, czasem wyryty w metalu lub drewnie iscrizione

inspektor ĩw̃ˈspɛktɔr n
urzędnik, który kontroluje pracę instytucji dokonując inspekcji ispettore
stopień oficerski w policji ispettore

inspiracja ˌĩw̃spʲiˈraʦ̑ʲja n
natchnienie, twórczy zapał, wena ispirazione

inspirator ˌĩw̃spʲiˈratɔr n
ten, kto zachęca, daje pomysł, sugeruje, inspiruje ispiratore

inspirować v
dostarczać natchnienia ispirare

instalator n
(technologia, technika, techniczny) osoba zakładająca instalację installatore

instrukcja ĩw̃ˈstrukʦ̑ʲja n
zbiór zasad zalecających postępowanie w określonej dziedzinie istruzione

instrument muzyczny n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd służący do wytwarzania dźwięków muzycznych; strumento musicale strumento

instrumentalista ˌĩw̃strũmɛ̃ntaˈlʲista n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, grający na instrumencie strumentista

instrumentariuszka ˌĩw̃strũmɛ̃ntarʲˈjuʃka n
pielęgniarka asystująca przy operacji, pomagająca przy jej przygotowaniu ferrista

instynkt ˈĩw̃stɨ̃ŋkt n
wrodzona zdolność nieracjonalnego, acz adekwatnego zachowywania się w danej sytuacji istinto

instynktownie adv
w sposób instynktowny istintivamente

instynktowny ˌĩw̃stɨ̃ŋkˈtɔvnɨ adj
(przymiotnik) od: instynkt istintivo

instytucjonalny ˌĩw̃stɨtuʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
związany z instytucją, właściwy instytucji, instytucjonalności istituzionale

instytut ĩw̃ˈstɨtut n
nazwa różnego typu instytucji, przede wszystkim naukowo-badawczych i dydaktycznych; istituto

insulina ˌĩw̃suˈlʲĩna n
(fizjologia, fizjologiczny) hormon produkowany przez trzustkę; insulina

insulinooporność ˌĩw̃sulʲĩnɔːˈpɔrnɔɕʨ̑ n
(medycyna, medyczny) zaburzenie homeostazy glukozy polegające na zmniejszeniu czułości mięśni, tkanki tłuszczowej, wątroby i innych tkanek organizmu na insulinę; insulinoresistenza

insurekcja ˌĩw̃suˈrɛkʦ̑ʲja n
powstanie zbrojne insurrezione

insynuacja n
osąd, opinia, wypowiedź przypisująca komuś niegodziwe lub nieprawdziwe zamiary, czyny lub myśli; często nie wprost, a z użyciem aluzji insinuazione

intarsja ĩnˈtarsʲja n
(sztuka) metoda zdobnicza polegająca na zdobieniu przedmiotów drewnianych innymi gatunkami drewna; intarsio

integracja ˌĩntɛˈɡraʦ̑ʲja n
połączenie danych części w całość (włączenie elementu do całości) integrazione

intelektualista n
człowiek posiadający dużą wiedzę i imponujące zdolności umysłowe intellettuale

intelektualizacja n
nabieranie lub nadawanie czemuś cech intelektualnych intellettualizzazione

intelektualizm n
pogląd, który przypisuje intelektowi fundamentalne lub wyłączne znaczenie w procesie poznawczym intellettualismo

intelektualny ˌĩntɛlɛktuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
dotyczący intelektu lub intelektualistów intellettuale

inteligencja ˌĩntɛlʲiˈɡɛ̃nʦ̑ʲja n
(przenośnie, przenośnia) ogół ludzi wykształconych i wykonujących zawodowo pracę umysłową; intellighenzia
sprawność umysłowa, umiejętność polegająca na rozumieniu danych sytuacji; intelligenza

inteligentny ˌĩntɛlʲiˈɡɛ̃ntnɨ adj
odznaczający się inteligencją intelligente

intencja ĩnˈtɛ̃nʦ̑ʲja n
chęć, zamiar intenzione

intendentura n
jednostka organizacyjna zajmująca się dostarczaniem niezbędnego zaopatrzenia dla wojska, szpitali itp. sussistenza

intensyfikacja ˌĩntɛ̃w̃sɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
sprawianie, że coś jest intensywniejsze, silniejsze; nasilenie czegoś intensificazione

intensywna terapia ˌĩntɛ̃w̃ˈsɨvna tɛˈrapʲja n
leczenie chorych w stanie zagrożenia życia; terapia intensiva

intensywnie ˌĩntɛ̃w̃ˈsɨvʲɲɛ adv
w sposób intensywny intensivamente

intensywność ˌĩntɛ̃w̃ˈsɨvnɔɕʨ̑ n
stopień nasycenia czegoś; natężenie intensità

intensywny ˌĩntɛ̃w̃ˈsɨvnɨ adj
natężony, mocny, nasycony intensivo intenso

interakcja ˌĩntɛrˈakʦ̑ʲja n
wzajemne oddziaływanie na siebie obiektów (osób, przedmiotów, zjawisk itp.); zetknięcie, spotkanie kilku akcji lub dążeń interazione

interes ĩnˈtɛrɛs n
sprawa (do załatwienia) affare interesse

interesować ˌĩntɛrɛˈsɔvaʨ̑ v
wzbudzać zainteresowanie, ciekawić interessare

interesujący ˌĩntɛrɛsuˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
ciekawy, zajmujący interessante

interfejs użytkownika ĩnˈtɛrfɛjs ˌuʒɨtkɔvʲˈɲika n
(informatyka, informatyczny) część oprogramowania odpowiadająca za interakcję między aplikacją i użytkownikiem; interfaccia utente

interferencja n
(fizyka, fizyczny) zjawisko powstawania nowego, przestrzennego rozkładu amplitudy fali (wzmocnienia i wygaszenia) w wyniku nakładania się na siebie fal interferenza

interkom n
system łączności wewnętrznej zwłaszcza pojazdu albo budynku citofono

interlingua ˌĩntɛrˈlʲĩŋɡva n
międzynarodowy sztuczny język pomocniczy; interlingua

internauta ˌĩntɛrˈnawta n
(potocznie, potoczny) użytkownik Internetu internauta

internetowy ˌĩntɛrnɛˈtɔvɨ adj
dotyczący internetu; korzystający z internetu in Internet su Internet

interpelacja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pisemne zapytanie kierowane do członka rządu przez parlamentarzystę interrogazione

interpretacja ˌĩntɛrprɛˈtaʦ̑ʲja n
wykładnia, wyjaśnienie, tłumaczenie; interpretazione

interrogacja ˌĩntɛrːɔˈɡaʦ̑ʲja n
(przestarzałe, przestarzały) zadawanie komuś pytań, wypytywanie lub dopytywanie się interrogatorio
(przestarzałe, przestarzały) zadawanie pytań podczas przesłuchania w śledztwie interrogatorio

interseksualizm ˌĩntɛrsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
(anatomia, anatomiczny) posiadanie cielesnych cech obu płci intersessualità

interwencja ˌĩntɛrˈvɛ̃nʦ̑ʲja n
wejście pomiędzy, mieszać się do czegoś aby osiągnąć zamierzony cel intervento

interwencjonizm ˌĩntɛrvɛ̃nˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) polityka interwencji w sprawy ekonomiczne własnego państwa interventismo

interweniować ˌĩntɛrvɛ̃ˈɲɔvaʨ̑ v
mieszać się w sprawy kogoś innego lub innego kraju, w celu uzyskania określonego efektu intervenire

intonacja ˌĩntɔ̃ˈnaʦ̑ʲja n
(językoznawstwo, językoznawczy) sposób akcentowania wyrazów i zdań; intonazione

intonować ˌĩntɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
(językoznawstwo, językoznawczy) mówić, odpowiednio akcentując i modulując głos intonare

introdukcja ˌĩntrɔˈdukʦ̑ʲja n
wstęp, przedstawienie czegoś, początek introduzione

intronizacja n
wyniesienie na tron, objęcie władzy królewskiej lub wysokiego stanowiska kościelnego intronizzazione

introspekcja ˌĩntrɔˈspɛkʦ̑ʲja n
(psychologia, psychologiczny) analiza własnych procesów psychicznych introspezione

introspekcyjny ˌĩntrɔspɛkˈʦ̑ɨjnɨ adj
(psychologia, psychologiczny) taki, który opiera się na introspekcji, dotyczy introspekcji introspettivo

intruz n
człowiek niemile widziany w danym miejscu intruso

intrygować v
robić intrygi, knuć spiski intrigare lavorare sott'acqua

intuicja ˌĩntuˈ<sup>j</sup>iʦ̑ʲja n
(filozofia, filozoficzny) proces polegający na poznaniu prawdy za pomocą wewnętrznego przekonania intuizione
(potocznie, potoczny) zdolność przeczuwania, przewidywania intuizione
(psychologia, psychologiczny) proces myślowy polegający na szybkim dopasowaniu danej sytuacji do znanych już szablonów i zależności, objawiący się w postaci nagłego przebłysku myślowego; intuizione

intymność n
cecha tego, co jest intymne, osobiste; osobisty charakter czegoś intimità

intymny ĩnˈtɨ̃mnɨ adj
mocno osobisty intimo

inulina n
(biochemia, biochemiczny) polisacharyd, roślinna substancja, którą stosuje się m.in. w diagnostyce chorób nerek; inulina

inwalida ˌĩnvaˈlʲida n
osoba, która jest pozbawiona możliwości pracy (całkowicie lub połowicznie) ze względu na kalectwo, utratę zdrowia invalido

inwalidztwo n
brak pełnej sprawności fizycznej lub intelektualnej u danej osoby spowodowany chorobą, urazem lub wadą wrodzoną invalidità

inwentaryzować v
ujmować coś w inwentarz, spis rzeczowy i ilościowy inventariare

inwestować ˌĩnvɛˈstɔvaʨ̑ v
dokonywać inwestycji investire

inwestycja ˌĩnvɛˈstɨʦ̑ʲja n
(ekonomia, ekonomiczny) nakład gospodarczy na tworzenie lub zwiększanie majątku trwałego; investimento

inżynier ĩn͇ˈʒɨ̃ɲɛr n
człowiek zajmujący się zawodowo inżynierią, mający wyższe wykształcenie techniczne; ingegnere

inżynieria ˌĩn͇ʒɨ̃ˈɲɛrʲja n
nauka wykorzystująca matematykę, technologię i praktyczne doświadczenie do projektowania, produkowania i kontrolowania obiektów bądź procesów służących człowiekowi ingegneria

iperyt siarkowy iˈpɛrɨtʲ ɕarˈkɔvɨ n
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) związek siarkoorganiczny z grupy tioeterów stosowany jako parzący bojowy środek trujący, gęsta, oleista ciecz o działaniu silnie trującym, po raz pierwszy zastosowany z powodzeniem w 1917 roku pod Iprą w Belgii; iprite yprite

irański iˈrãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Iran iraniano

irlandzki irˈlãnʦ̑ʲci adj
odnoszący się do Irlandii lub Irlandczyków irlandese

irlandzki irˈlãnʦ̑ʲci n
język celtycki używany przez Irlandczyków; irlandese

ironia iˈrɔ̃ɲja n
zawoalowana drwina, szyderstwo lub złośliwość ukryte pod pozorną aprobatą; ironia

ironicznie ˌirɔ̃ˈɲiʧ̑ʲɲɛ adv
używając ironii; pozornie szczerze/prawdziwie ironicamente

ironiczny ˌirɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
zawierający ukryte szyderstwo, drwiący pod pozorem czegoś innego ironico

ironizować ˌirɔ̃ɲiˈzɔvaʨ̑ v
mówić o czymś w sposób ironiczny / z ironią ironizzare

irracjonalność n
cecha tego, co jest irracjonalne irrazionalità

iryd ˈirɨt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ir i liczbie atomowej 77 iridio

irygacja n
(medycyna, medyczny) zabieg przeprowadzany w celach leczniczych lub higienicznych polegający na przepłukiwaniu jamy ciała (np. pochwy, odbytnicy, nosa) roztworem leku lub ciepłą wodą; irrigazione

irytować ˌirɨˈtɔvaʨ̑ v
drażnić, denerwować kogoś irritare
denerwować się, wpadać w irytację irritare

iskra ˈiskra n
rozżarzona cząstka płonącego ciała oddzielająca się od całości scintilla

islam ˈislãm n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna założona przez Mahometa; islam

islamistka ˌislãˈmʲistka n
forma żeńska od: islamista islamista

islamizm isˈlãmʲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) islam polityczny – doktryna polityczna oparta na islamie, łącząca religię z ideologią, w której Koran uznany jest za podstawę prawa i polityki państwa; islamismo

islamizować ˌislãmʲiˈzɔvaʨ̑ v
wprowadzać islam, poddawać coś pod wpływy islamu islamizzare

islamofobia ˌislãmɔˈfɔbʲja n
uprzedzenie, niechęć, wrogość w stosunku do islamu i muzułmanów; islamofobia

islandzki isˈlãnʦ̑ʲci adj
odnoszący się do Islandii lub Islandczyków islandese

islandzki isˈlãnʦ̑ʲci n
język urzędowy Islandii; islandese

istnienie iˈstʲɲɛ̇̃ɲɛ n
bycie, trwanie, występowanie, egzystencja esistenza

istnieć ˈistʲɲɛ̇ʨ̑ v
być, występować w rzeczywistości esistere essere

istota iˈstɔta n
stworzenie, osoba, żyjący organizm, postać essere creatura

istotnie iˈstɔtʲɲɛ particle
…potwierdzająca rację tego, co ktoś wcześniej oznajmił infatti

istotny iˈstɔtnɨ adj
taki, który jest istotą czegoś; jest charakterystyczny, specyficzny, ważny essenziale cruciale

italianizm ˌitaˈlʲjä̃ɲism̥ n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka włoskiego; italianismo

italski iˈtalsʲci adj
związany ze starożytną Italią, wywodzący się ze starożytnej Italii italico

iterb ˈitɛrp n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Yb i liczbie atomowej 70; itterbio

itr itr̥ n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Y i liczbie atomowej 39; ittrio

izobara ˌizɔˈbara n
(meteorologia, meteorologiczny) krzywa łącząca miejsca o jednakowym ciśnieniu atmosferycznym; isobara

izoglosa ˌizɔˈɡlɔsa n
(językoznawstwo, językoznawczy) linia na mapie wyznaczająca zasięg danej cechy językowej isoglossa

izohieta n
(metrologia, metrologiczny) linia łącząca na mapie punkty o takich samych wartościach sum opadów; isoieta

izokoszta ˌizɔˈkɔʃta n
(ekonomia, ekonomiczny) linia obrazująca wszystkie kombinacje dwóch czynników wytwórczych, których koszt całkowity jest taki sam; isocosto

izokwanta ˌizɔˈkfãnta n
(ekonomia, ekonomiczny) linia przedstawiająca wszystkie kombinacje dwóch czynników wytwórczych pozwalające osiągnąć dany rozmiar produkcji; isoquanto

izolacjonista ˌizɔlaʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲista n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik izolacjonizmu w polityce zagranicznej isolazionista

izolacjonizm ˌizɔlaˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka danego państwa polegająca na ograniczeniu angażowania się w sprawy zagraniczne i skupieniu się na problemach wewnętrznych kraju; isolazionismo

izolowany ˌizɔlɔˈvãnɨ adj
pokryty izolacją isolato
wydzielony, odosobniony, oddzielony od ogółu isolato

izomorfizm ˌizɔ̃ˈmɔrfʲism̥ n
(matematyka, matematyczny) odwzorowanie pomiędzy dwiema przestrzeniami matematycznymi, zachowujące wszystkie relacje i funkcje isomorfismo

izonomia ˌizɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) równość ludzi wobec prawa; isonomia

izotop iˈzɔtɔp n
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) każda z odmian tego samego pierwiastka chemicznego, która ma jednakową liczbę protonów w atomach, lecz różne liczby neutronów; isotopo

izraelski ˌizraˈɛlsʲci adj
odnoszący się do państwa Izrael israeliano israeliana

izydoriański adj
dotyczący życia i twórczości Izydora z Sewilli, charakterystyczny, typowy dla Izydora z Sewilli lub jego twórczości, taki jak u Izydora z Sewilli isidoriano

iść iɕʨ̑ v
poruszać się, zmieniać swoje położenie za pomocą nóg, nie tracąc przy tym ani na chwilę kontaktu z podłożem andare

iść do ołtarza ˈiʑʥ̑ ˌdɔ‿ːwˈtaʒa idiom
brać ślub andare all'altare

iść do łóżka v
(dosłownie) kłaść się spać andare a letto

ja ja personalPronoun
pierwsza osoba liczby pojedynczej io

jabłko ˈjap.kɔ ˈjap.w̥kɔ n
(anatomia, anatomiczny) (potocznie, potoczny) rzepka w kolanie rotella rotula
(potocznie, potoczny) wystająca grdyka u mężczyzn, jabłko Adama pomo d'Adamo
(spożywczy) owoc granatowca melagrana
(spożywczy) owoc jabłoni mela
(zobacz) jabłka → plamy w maści konia pomellatura
złota kula z krzyżem, symbol władzy królewskiej; globo

jabłko Adama ˈjap.kɔ a.ˈdã.ma ˈjapw̥.kɔ a.ˈdã.ma n
(przenośnie, przenośnia) (anatomia, anatomiczny) (zobacz) grdyka (u mężczyzn) pomo d'Adamo

jabłko niezgody ˈjapkɔ ɲɛˈzɡɔdɨ ˈjapw̥kɔ ɲɛˈzɡɔdɨ n
rzecz, sprawa, która skłóca, poróżnia dane osoby pomo della discordia mela della discordia

jabłoń ˈjabwɔ̃ɲ n
drzewo, na którym rosną jabłka; melo

jacht jaxt n
lekki statek o napędzie żaglowym lub motorowym służący do rekreacji, turystyki, uprawiania sportu; yacht panfilo

jadalnia jaˈdalʲɲa n
pomieszczenie przeznaczone do spożywania w nim posiłków sala da pranzo

jadalny jaˈdalnɨ adj
nadający się do jedzenia; taki, którym nie można się otruć commestibile edule mangereccio mangiabile

jadalny jaˈdalnɨ n
pokój, w którym się spożywa posiłki sala da pranzo

jadowity adj
zawierający jad, trujący velenoso

jadłodajnia ˌjadwɔˈdajɲa n
miejsce, w którym daje się posiłki, często tanie lub darmowe trattoria

jagielloński adj
związany z Jagiełłą lub wywodzącą się od niego dynastią, dotyczący Jagiełły lub wywodzącej się od niego dynastii jagellonico jaghellonico

jaglica n
(medycyna, medyczny) wirusowe zapalenie spojówek lub całego oka; tracoma

jagniątko jäɟˈɲɔ̃ntkɔ n
(zdrobniale) od: jagnię agnellino

jagnię ˈjäɟɲɛ n
(zoologia, zoologiczny) młode owcy; agnello

jagoda jaˈɡɔda n
(botanika, botaniczny) owoc mięsisty zawierający wewnątrz nasiona; bacca

jaguar jaˈɡu<sup>w</sup>ar n
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak z gatunku jaguar amerykański, Panthera onca; giaguaro

jajeczkowanie ˌjäjɛʧ̑kɔˈvãɲɛ n
(biologia, biologiczny) występujące okresowo wydalanie dojrzałego jaja z jajnika do jajowodu; ovulazione

jajecznica ˌjäjɛʧ̑ʲˈɲiʦ̑a n
(kulinaria) smażona potrawa z wymieszanych jajek; uova strapazzate

jajko ˈjäjkɔ n
(ornitologia, ornitologiczny) ptasi zarodek w wapiennej osłonce uovo

jajko Kolumba ˈjäjkɔ kɔˈlũmba idiom
(książkowy) proste rozwiązanie pozornie trudnego zagadnienia; uovo di Colombo

jajko na twardo ˈjäjkɔ na‿ˈtfardɔ n
(kulinaria) jajko ugotowane do całkowitego ścięcia się zawartości; uovo sodo

jajnik ˈjäjɲik n
(anatomia, anatomiczny) żeński gruczoł płciowy; ovaia

jajo ˈjäjɔ n
(biologia, biologiczny) dojrzała komórka rozrodcza żeńska zwierząt i człowieka; ovulo
(spożywczy) jajo (1.1) drobiu używane przez ludzi jako pożywienie; uovo

jajowaty ˌjäjɔˈvatɨ adj
kształtem przypominający ptasie jajo oviforme

jajowód jäˈjɔvut n
(anatomia, anatomiczny) przewód o długości ok. 10-12 cm, który biegnie od rogu macicy, dochodząc do jajnika; tuba uterina

jak jak n
(zoologia, zoologiczny) ssak z rodziny pustorożców; yak

jak jak pronoun
…używany w pytaniach o sposób lub stan come
…używany w emfatycznych wypowiedziach nt. sposobu lub stanu come

jak Pan Bóg stworzył ˈjak ˈpãn‿buk ˈstfɔʒɨw adv
nago come Dio l'ha fatto

jak cholera ˈjak xɔˈlɛra adv
(potocznie, potoczny) bardzo, mocno, dużo, intensywnie di brutto

jak grom z jasnego nieba ˈjaɡ ˈːrɔ̃m zʲ‿jasˈnɛɡɔ ˈɲɛba adv
(przenośnie, przenośnia) niespodziewanie, szybko, nagle come un fulmine a ciel sereno

jak się masz ˈjäc‿ɕɛ ˈmaʃ
…otwierający rozmowę i będący pytaniem o czyjeś samopoczucie, nastrój come stai come va

jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki ˈjaɡ ˌza‿dɔˈtʲcɲɛ̇̃ɲʨ̑ɛ̃m ˌʧ̑ʲarɔˈʥ̑ɛ̇jsʲcɛ̇j ˈruʃʧ̑ci idiom
coś nagle, z niewiadomych powodów zmieniło się na lepsze con un colpo di bacchetta magica

jaki ˈjäci pronoun
…służący do pytania o cechę wyrażoną zwykle w przymiotniku che
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych dotyczących cechy che

jaki ojciec, taki syn ˈjäci ˈɔjʨ̑ɛʦ̑ ˈtaci ˈsɨ̃n proverb
syn, kiedy dorośnie, będzie zachowywać się podobnie, jak obecnie jego ojciec tale il padre, tale il figlio

jakiś ˈjäciɕ indefinitePronoun
bliżej nieokreślony, bliżej nieznany qualche alcuno

jakkolwiek jakˈːɔlvʲjɛk conjunction
chociaż benché tuttavia

jakościowy adj
odnoszący się do jakości, związany z jakością qualitativo

jakość ˈjakɔɕʨ̑ n
wartość, rodzaj, stan czegoś; zalety przedmiotu świadczące o jego użyteczności, wartości, porządnym wykonaniu qualità

jama bębenkowa ˈjãma ˌbɛ̃mbɛ̃ŋˈkɔva n
(anatomia, anatomiczny) część ucha środkowego będąca przestrzenią powietrzną pomiędzy błoną bębenkową a ścianą kostną; cassa del timpano cavità del timpano cavità timpanica

jamnik ˈjãmʲɲik n
(kynologia, kynologiczny) rasa psów o niskim wzroście, długim tułowiu i krótkich nogach; bassotto bassotto tedesco

japonistyka n
(edukacja, edukacyjny) nauka o kulturze, sztuce i języku ludów zamieszkujących Japonię iamatologia yamatologia

japoński jaˈpɔ̃j̃sʲci adj
dotyczący lub odnoszący się do Japonii lub Japończyków giapponese nipponico

japoński jaˈpɔ̃j̃sʲci n
język używany w Japonii; giapponese

jard n
brytyjska i amerykańska miara długości, równa trzem stopom lub 36 calom, albo 0,9144 metra iarda yard

jarmark ˈjarmark n
(handel, handlowy) rodzaj targu o znaczeniu ponadlokalnym, stanowiącego miejsce wolnej wymiany towarów handlu dalekosiężnego; fiera

jarzmo ˈjaʒmɔ n
(przenośnie, przenośnia) coś co zniewala i zmusza do ponoszenia ciężarów giogo dominio
(zootechnika, zootechniczny) drewniana uprząż zakładana zwierzęciu pociągowemu na kark, szyję, czoło lub rogi; giogo

jarząbek jaˈʒɔ̃mbɛk n
(ornitologia, ornitologiczny) Tetrastes bonasia (Bonasa bonasia), łowny ptak eurazjatycki zamieszkujący w gęstych starodrzewach; francolino di monte

jarząbek zwyczajny n
(ornitologia, ornitologiczny) Tetrastes bonasia, gatunek ptaka rodziny kurowatych; francolino di monte

jarzębina ˌjaʒɛ̃mˈbʲĩna n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) (potocznie, potoczny) rodzaj drzewa o małych, czerwonych owocach; sorbo

jasiek ˈjäɕɛk n
mała poduszka, zwykle pod głowę guanciale

jaskinia jaˈsʲcĩɲa n
naturalna pusta przestrzeń w skale, a ściśle taka o rozmiarach umożliwiających penetrację przez człowieka; caverna spelonca

jaskółeczka ˌjaskuˈwɛʧ̑ka n
(potocznie, potoczny) (zdrobniale) od: jaskółka rondinella

jaskółka jaˈskuwka n
(dawniej, dawny) męski żakiet o połach przypominających ogon jaskółki (1.1) giacca
(dawniej, dawny) najwyższy balkon w teatrze; loggione
(ornitologia, ornitologiczny) owadożerny ptak o długich i ostro zakończonych skrzydłach i ogonie; rondine
próbny egzemplarz jakiegoś wydawnictwa copia di prova

jasna cholera interjection
(potocznie, potoczny) (wulgarnie, wulgaryzm) przekleństwo wyrażające zdenerwowanie i brak akceptacji accidenti accipicchia merda

jasne jak słońce idiom
(potocznie, potoczny) oczywiste, niebudzące wątpliwości chiaro come la luce del sole

jasnowidz jasˈnɔvʲiʦ̑ n
człowiek zdolny pozazmysłowo przewidywać zdarzenia z przyszłości lub odtwarzać przeszłe wydarzenia veggente

jasny ˈjasnɨ adj
pełen światła, słońca, nie zaciemniony chiaro
(potocznie, potoczny) zrozumiały, prosty, oczywisty chiaro
o kolorze: mało intensywny chiaro

jasny gwint interjection
(potocznie, potoczny) (pospolicie) przekleństwo wyrażające zdenerwowanie i brak akceptacji accidenti accipicchia

jasny jak słońce ˈjasnɨ ˈjak ˈswɔ̃j̃nʦ̑ɛ adj
oczywisty, ewidentny, zrozumiały, bardzo łatwy do zrozumienia chiaro come la luce del sole

jastrząb ˈjasṭʃɔ̃mp n
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak drapieżny z rodziny jastrzębiowatych; astore falco

jaszczurka jaʃˈʧ̑urka n
(herpetologia, herpetologiczny) czworonożny lub beznogi gad o wydłużonym ciele, oczach uzbrojonych w powieki i mocnych szczękach; lucertola

jaszczurka zwinka n
(herpetologia, herpetologiczny) Lacerta agilis, gatunek jaszczurki z rodziny jaszczurek właściwych; lucertola degli arbusti

jatrofobia ˌjatrɔˈfɔbʲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) paniczny lęk przed lekarzami iatrofobia

jazz ʤ̑ɛs n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) jeden z improwizowanych gatunków muzycznych; jazz

jazzowy adj
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z jazzem, dotyczący jazzu jazz jazzistico

jałmużna jawˈmuʒna n
(książkowy) dobrowolne ofiarowanie czegoś komuś biedniejszemu; coś, co jest przekazane w ramach tego ofiarowania elemosina

jałowiec jaˈwɔvʲjɛʦ̑ n
(botanika, botaniczny) roślina iglasta należący do rodzaju jałowcowatych, Juniperus L.; ginepro

jaśmin ˈjäɕmʲĩn n
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny oliwkowatych; gelsomino

jebadło jɛˈbadwɔ n
(wulgarnie, wulgaryzm) (potocznie, potoczny) sypialnia buco tana

jechać ˈjɛxaʨ̑ v
o człowieku, towarze, zwierzęciu itp.: poruszać się, przemieszczać się przy użyciu pojazdu lub na grzbiecie zwierzęcia andare
o pojazdach: poruszać się, przemieszczać się z jednego miejsca na inne andare

jeden za wszystkich, wszyscy za jednego idiom
zawołanie podkreślające solidarność i współodpowiedzialność uno per tutti, tutti per uno

jedna jaskółka nie czyni wiosny ˈjɛdna jaˈskuwka ɲɛ‿ˈʧ̑ɨ̃ɲi ˈvʲjɔsnɨ proverb
nie należy wyciągać pochopnych wniosków na podstawie jednego tylko faktu una rondine non fa primavera

jedna jaskółka wiosny nie czyni ˈjɛdna jaˈskuwka ˈvʲjɔsnɨ ɲɛ‿ˈʧ̑ɨ̃ɲi proverb
nie należy wyciągać pochopnych wniosków na podstawie pojedynczych faktów una rondine non fa primavera

jednoaktowy ˌjɛdnɔakˈtɔvɨ adj
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) mający jeden akt in un atto

jednoaktówka ˌjɛdnɔakˈtufka n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór dramatyczny zbudowany z jednego aktu atto unico

jednobarwny ˌjɛdnɔˈbarvnɨ adj
mający jedną barwę monocolore unicolore

jednodniowy ˌjɛdnɔˈdʲɲɔvɨ adj
mający jeden dzień di un giorno
trwający jeden dzień di un giorno

jednodniówka n
(drukarstwo, drukarski) wydawnictwo okazyjne, aperiodyczne; numero unico

jednomyślny adj
bez różnic w przekonaniach unanime

jednonawowy adj
(architektura, architektoniczny) taki, który ma jedną nawę ad una navata

jednopłat n
(lotnictwo, lotniczy) samolot lub szybowiec mający jedną parę skrzydeł stanowiących jeden płat nośny; monoplano

jednorożec ˌjɛdnɔˈrɔʒɛʦ̑ n
(mitologia, mitologiczny) (książkowy) fantastyczne stworzenie posiadające jeden róg na czole, pojawiające się w mitach i legendach; unicorno

jednosilnikowy adj
taki, który jest wyposażony w jeden silnik monomotore

jednostronnie adv
w sposób jednostronny unilateralmente

jednoznacznie adv
w sposób jednoznaczny, jasny, niebudzący wątpliwości univocamente

jednoznaczny ˌjɛdnɔˈznaʧ̑nɨ adj
niebudzący wątpliwości, pewny, definitywny, zdecydowany esplicito

jedność ˈjɛdnɔɕʨ̑ n
wspólnota, unia, zjednoczenie unità

jednym słowem ˈjɛdnɨ̃m ˈswɔvɛ̃m idiom
nie rozwodząc się nad jakimś tematem, nie rozwlekając zagadnienia in una parola

jedwab ˈjɛdvap n
(włókiennictwo) tkanina z przędzy (1.1); seta
(włókiennictwo) przędza uzyskiwana z kokonów jedwabników seta

jedwabnik morwowy n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Bombyx mori, gatunek nocnego motyla z rodziny prządkowatych; baco da seta filugello

jedwabny szlak n
(historia, historyczny, historycznie) dawny szlak handlowy łączący Chiny z Europą i Bliskim Wschodem, którym transportowano towary, m.in. jedwabie; via della seta

jedynak jɛˈdɨ̃nak n
osoba płci męskiej, która nie ma rodzeństwa; jedyny syn rodziny figlio unico

jedyny jɛˈdɨ̃nɨ adj
istniejący tylko w jednym egzemplarzu unico
wyjątkowy, szczególny, niepowtarzalny unico

jedyny w swoim rodzaju jɛˈdɨ̃nɨ ˈf‿sfɔ<sup>j</sup>ĩm rɔˈʣ̑aju adj
taki, który jest unikatem unico nel suo genere

jedzenie jɛˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
coś, co można jeść; żywność, pokarm cibo
spożywanie pokarmu cibo mangiare

jeleń ˈjɛlɛ̃ɲ n
(zoologia, zoologiczny) duży ssak lądowy o rozłożystym porożu u samców; cervo capriolo
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) o człowieku, który dał się łatwo oszukać lub wykorzystać gonzo

jeleń wschodni n
(zoologia, zoologiczny) Cervus nippon, gatunek zwierzęcia kopytnego z rodzaju Cervus; sika

jelito jɛˈlʲitɔ n
(anatomia, anatomiczny) część przewodu pokarmowego między żołądkiem a odbytem; intestino

jelito grube n
(anatomia, anatomiczny) odcinek przewodu pokarmowego od ujścia jelita cienkiego do odbytnicy; intestino crasso

jemeński jɛ̃ˈmɛ̃j̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Jemen yemenita

jemioła jɛ̃ˈmʲjɔwa n
(botanika, botaniczny) rodzaj pasożytniczej rośliny; vischio

jemiołuszka ˌjɛ̃mʲjɔˈwuʃka n
(ornitologia, ornitologiczny) rodzaj ptaka z rodziny jemiołuszek / jemiołuszkowatych Bombycillidae, ; beccofrusone

jen jɛ̃n n
(jednostka monetarna) waluta Japonii; yen

jenot azjatycki n
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Nyctereutes procyonoides, gatunek drapieżnego ssaka rodziny psowatych; cane procione
(zoologia, zoologiczny) osobnik drapieżnika z gatunku (1.1) cane procione

jer jɛr n
(ornitologia, ornitologiczny) Fringilla montifringilla, mały ptak z rodziny łuszczaków; peppola

jeremiada ˌjɛrɛ̃ˈmʲjada n
biadolenie, lament, skarga geremiade

jerozolimczyk ˌjɛrɔzɔˈlʲĩmʧ̑ɨk n
mieszkaniec Jerozolimy gerosolimitano

jerozolimka ˌjɛrɔzɔˈlʲĩmka n
mieszkanka Jerozolimy gerosolimitana

jerozolimski ˌjɛrɔzɔˈlʲĩmsʲci adj
odnoszący się do miasta Jerozolima gerosolimitano

jesień ˈjɛ̇ɕɛ̇̃ɲ n
pora roku między latem a zimą; autunno

jesion ˈjɛ̇ɕɔ̃n n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Fraxinus L., rodzaj roślin z rodziny oliwkowatych; frassino

jesiotr ˈjɛ̇ɕɔtr̥ n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Acipenser, duża ryba wędrowna o wydłużonej głowie i szorstkiej, pokrytej płytkami kostnymi skórze; storione

jeszcze ˈjɛʃʧ̑ɛ particle
…oznaczająca, że coś ciągle trwa, odbywa się wciąż, ciągle ancora

jezioro jɛ̇ˈʑɔrɔ n
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) śródlądowy zbiornik wodny, zwykle naturalny; lago

jezuicki adj
dotyczący zakonu jezuitów albo członka tego zakonu gesuita

jeść jɛ̇ɕʨ̑ v
spożywać, przyjmować pokarmy mangiare

jeść jak wróbelek ˈjɛ̇ɕʨ̑ ˈjaɡ vruˈbɛlɛk v
jeść bardzo mało mangiare come un passerotto

jeździec ˈjɛ̇ʑʥ̑ɛʦ̑ n
(jeździectwo, jeździecki) osoba jeżdżąca wierzchem na zwierzęciu wierzchowym; cavaliere

jeździecki adj
związany z jeździectwem, dotyczący jeździectwa ippico

jeździectwo n
(sport, sportowy) dyscyplina sportu konnego z wyjątkiem wyścigów konnych ippica

jeż jɛʃ n
(zoologia, zoologiczny) owadożerny ssak pokryty igłami riccio porcospino

jeżeli jɛˈʒɛlʲi conjunction
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających warunek zajścia wydarzenia ze zdania głównego se

jeżozwierz jɛˈʒɔzvʲjɛʃ n
(zoologia, zoologiczny) Hystricidae, duży gryzoń pokryty długimi kolcami; porcospino

jeżyna jɛˈʒɨ̃na n
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) krzew jeżyny (1.1) o czarnych owocach, m.in. z gatunku jeżyna popielica mora rovo
(botanika, botaniczny) Rubus L., rodzaj krzewów z rodziny różowatych o pędach okrytych kolcami i czarnych lub czerwonych jadalnych owocach; rovo mora

jidysz ˈjidɨʃ n
język Żydów aszkenazyjskich; yiddish

jod jɔt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu I i liczbie atomowej 53; iodio

jodoform n
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy halogenków alkilu, środek antyseptyczny o silnym zapachu; iodoformio

jodła ˈjɔdwa n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzew z rodziny sosnowatych; abete

joga ˈjɔɡa n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) jeden z sześciu ortodoksyjnych systemów filozofii indyjskiej; yoga
tradycyjny indyjski system ćwiczeń duchowych i fizycznych yoga

jogging n
(sport, sportowy) forma rekreacji lub treningu polegająca na niespiesznym bieganiu, zwykle w miejscu publicznym; jogging

jogurt ˈjɔɡurt n
(kulinaria) produkt mleczarski fermentowany mlekowo; yogurt

jon jɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) atom lub grupa atomów posiadająca ładunek elektryczny (ujemny lub dodatni); ione

jonizacja ˌjɔ̇̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) rozpad cząsteczki na jony; ionizzazione

jonoforeza n
(chemia, chemiczny) ruch jonów w cieczy pod wpływem pola elektrycznego; ionoforesi ionoterapia iontoforesi

jordański jɔrˈdãj̃sʲci adj
(geografia, geograficzny) (administracja) odnoszący się do państwa Jordania giordaniano giordano

jotta- ˈjɔtːa
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary 1024 razy większe od podstawowych; yotta-

jubiler juˈbʲilɛr n
osoba zajmująca się jubilerstwem; rzemieślnik artystyczny trudniący się wyrobem, przeróbką, naprawą, wyceną i sprzedażą przedmiotów z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu) oraz kamieni szlachetnych i ozdobnych gioielliere

jubilerka ˌjubʲiˈlɛrka n
(potocznie, potoczny) (zobacz) jubilerstwo gioielleria
osoba płci żeńskiej zajmująca się jubilerstwem; rzemieślniczka artystyczna trudniąca się wyrobem, przeróbką, naprawą, wyceną i sprzedażą przedmiotów z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu) oraz kamieni szlachetnych i ozdobnych gioielliera

jubilerski ˌjubʲiˈlɛrsʲci adj
związany z jubilerstwem, dotyczący jubilerstwa di gioielliere

judaizm juˈda<sup>j</sup>ism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna, narodowa religia Żydów; ebraismo giudaismo

judasz ˈjudaʃ n
(budownictwo) przyrząd optyczny umożliwiający sprawdzenie, czy ktoś stoi po drugiej stronie drzwi spioncino
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek fałszywy, obłudny i dopuszczający się zdrady giuda

judaszowiec południowy n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cercis siliquastrum L., gatunek drzewa z rodziny bobowatych, mający purpurowo-różowe kwiaty; albero di Giuda
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z gatunku (1.1) albero di Giuda

judaszowy pocałunek ˌjudaˈʃɔvɨ ˌpɔʦ̑aˈwũnɛk idiom
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) znak, symbol fałszywej przyjaźni; bacio di Giuda

judejski adj
związany z Judeą, dotyczący Judei, pochodzący z Judei giudeo

judeo-arabski ˌjudɛɔ‿aˈrapsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa wielu języków/dialektów, dawniej używanych przez Żydów zamieszkałych w państwach arabskich giudeo-arabo

judo ˈʤ̑udɔ n
(sport, sportowy) japońska sztuka walki; judo

juglon ˈjuɡlɔ̃n n
barwnik chinonowy występujący w liściach, korzeniach i łupinach orzechów juglone

jujuba jüˈjuba ʒuˈʒuba n
(botanika, botaniczny) Ziziphus, ciernisty krzew lub drzewko o żółtych, drobnych kwiatach i często jadalnych owocach; giuggiolo
(kulinaria) owoc jujuby (1.1) giuggiola

jutro ˈjutrɔ adv
następnego dnia po obecnym domani

jutro ˈjutrɔ n
dzień następny w stosunku do obecnego domani

jutrzenka juˈṭʃɛ̃nka n
(książkowy) (poetycki, poetycko) poranna jasność przed pojawieniem się słońca aurora

już juʃ particle
…podkreślająca, że coś jest wynikiem minionego czasu i zdarzeń già

józefinizm n
(historia, historyczny, historycznie) polityka dworu austriackiego w XVIII wieku, dążenie do utworzenia kościoła narodowego; giuseppinismo

jąderko n
(biologia, biologiczny) element jądra komórkowego, który odpowiada za syntezę RNA; nucleolo

jądro ˈjɔ̃ndrɔ n
(anatomia, anatomiczny) narząd rozrodczy wytwarzający nasienie; testicolo

jądro Ziemi ˈjɔ̃ndrɔ ˈʑɛ̃mʲi n
(geologia, geologiczny) wewnętrzna część Ziemi; nucleo terrestre

jęczmień ˈjɛ̃n͇ʧ̑mʲjɛ̇̃ɲ n
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina z rodzaju (1.1) orzo

jęzor n
(geografia, geograficzny) niewielki, wąski występ czoła lodowca lub lądolodu, wystający poza linię brzegową na jeziorze lub oceanie lingua di ghiaccio

jęzor lodowcowy n
(geografia, geograficzny) niewielki, wąski występ czoła lodowca lub lądolodu, wystający poza linię brzegową na jeziorze lub oceanie lingua di ghiaccio

język ˈjɛ̃w̃zɨk n
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór słów, reguł gramatycznych, alfabetu, zasad wymowy, umożliwiający porozumiewanie się osób znających ten zbiór; lingua linguaggio
(anatomia, anatomiczny) mięsień znajdujący się w jamie ustnej lub gębowej, pełniący funkcję narządu smaku, ułatwiający jedzenie, a u ludzi także mówienie; lingua linguaggio
(informatyka, informatyczny) zbiór rozkazów i reguł ich łączenia sterujących pracą komputera; lingua linguaggio

język lodowcowy n
(geografia, geograficzny) niewielki, wąski występ czoła lodowca lub lądolodu, wystający poza linię brzegową na jeziorze lub oceanie lingua di ghiaccio

język obcy ˈjɛ̃w̃zɨk ˈɔpʦ̑ɨ n
język inny niż język ojczysty lingua straniera

język ojczysty ˈjɛ̃w̃zɨk ɔjˈʧ̑ɨstɨ n
język, którego ktoś uczy się jako pierwszego w kraju, w którym się wychowuje madrelingua lingua madre lingua materna lingua nativa

językowy ˌjɛ̃w̃zɨˈkɔvɨ adj
związany z językiem jako mową linguistico di lingua

językoznawca ˌjɛ̃w̃zɨkɔˈznafʦ̑a n
(językoznawstwo, językoznawczy) specjalista w zakresie językoznawstwa glottologo

językoznawstwo ˌjɛ̃w̃zɨkɔˈznafstfɔ n
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o języku; linguistica

kabalistyczny adj
dotyczący kabały lub kabalistyki cabalistico

kabaret kaˈbarɛt n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) spektakl (niekiedy na estradzie, czasem w restauracji, kawiarni) o lekkim repertuarze skeczów, monologów literackich, piosenek, tańców itp.; cabaret

kabaretowy ˌkabarɛˈtɔvɨ adj
(przymiotnik) od: kabaret cabarettistico di cabaret

kabel ˈkabɛl n
(elektryczność) gruby przewód elektryczny lub światłowodowy, zwykle spleciony z kilku odizolowanych żył; cavo

kabergolina ˌkabɛrɡɔˈlʲĩna n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek dopaminergiczny hamujący laktację, będący pochodną ergoliny; cabergolina

kabina n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) małe pomieszczenie mieszkalne na statku cabina
bardzo małe pomieszczenie użytkowe, zwykle do czasowego użytkowania cabina

kablogram kaˈblɔɡrãm n
(telekomunikacja) telegram przesyłany za pomocą kabla podmorskiego; cablogramma

kabuki kaˈbuci n
rodzaj tradycyjnego teatru japońskiego; kabuki

kabura n
(wojskowość, wojskowy) futerał, pokrowiec na krótką broń palną, noszony zazwyczaj u pasa, mający zabezpieczenie przed wypadaniem broni; fondina

kaczka ˈkaʧ̑ka n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny kaczkowatych; anatra anitra

kaczka dziennikarska ˈkaʧ̑ka ˌʥ̑ɛ̇̃ɲːiˈkarska n
(publikatory) nieprawdziwa, zmyślona informacja prasowa; canard

kaczka krzyżówka n
(ornitologia, ornitologiczny) Anas platyrhynchos, gatunek ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych; capoverde germano reale

kadencja kaˈdɛ̃nʦ̑ʲja n
(językoznawstwo, językoznawczy) intonacja opadająca, w polszczyźnie typowa dla zdania oznajmującego; intonazione
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sekwencja akordów mająca charakter zakończenia; cadenza

kadet ˈkadɛt n
(wojskowość, wojskowy) uczeń szkoły wojskowej cadetto

kadm katm̥ n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cd i liczbie atomowej 48; cadmio

kadr katr̥ n
(fotografia) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) obraz widoczny w wizjerze aparatu fotograficznego lub kamery fotogramma

kadra n
(wojskowość, wojskowy) jednostka organizacyjna wojska złożona z zawodowych oficerów, chorążych i podoficerów, będąca trzonem dla dalszych uzupełnień Stato Maggiore
zespół wykwalifikowanych pracowników danej jednostki personale

kaduceusz ˌkaduˈʦ̑ɛ<sup>w</sup>uʃ n
(mitologia grecka) (mitologia rzymska) laska opleciona dwoma wężami, pochylającymi ku sobie łby, niekiedy przewiązana wstążkami, zakończona parą skrzydeł lub wieńcem; atrybut bogów: greckiego Hermesa i greckiej Irydy oraz rzymskiego Merkurego; emblemat pokoju i handlu; caduceo

kadzidło kaˈʥ̑idwɔ n
przeznaczona do spalenia w celach kultu mieszanina żywic, dająca intensywną, przyjemną woń incenso olibano

kadzielnica ˌkaʥ̑ɛlʲˈɲiʦ̑a n
(kościelny) naczynie do spalania kadzidła; incensiere turibolo

kadzić v
dymić kadzidłem incensare

kafel n
(budownictwo) ozdobna płytka ceramiczna; mattonella piastrella ambrogetta

kafeteria n
stołówka, samoobsługowa restauracja caffetteria

kafetiera tłokowa n
szklany lub rzadziej stalowy dzbanek z tłokiem do przygotowywania kawy lub herbaty caffettiera a stantuffo

kaftan ˈkaftãn n
męski ubiór o wschodnim pochodzeniu, sięgający do kolan lub krótszy, z długimi rękawami i zapinany z przodu; caffettano

kaftan bezpieczeństwa ˈkaftãn ˌbɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfa n
bluza z długimi rękawami wiązanymi na plecach, używana do unieruchomienia osób psychicznie chorych; camicia di forza

kairczyk kaˈ<sup>j</sup>irʧ̑ɨk n
mieszkaniec Kairu cairota

kairka kaˈ<sup>j</sup>irka n
mieszkanka Kairu cairota

kairos n
(teologia, teologiczny) moment ingerencji Boga w dzieje kairos

kairski kaˈ<sup>j</sup>irsʲci adj
odnoszący się do Kairu, związany z Kairem cairota

kajakarz kaˈjakaʃ n
(sport, sportowy) zawodnik uprawiający kajakarstwo lub osoba, która pływa kajakiem canoista

kakao kaˈkaɔ n
(spożywczy) proszek z nasion kakaowca cacao
(kulinaria) napój sporządzony z proszku kakao (1.2), zalanego wodą lub mlekiem cacao

kakofonia n
nieprzyjemne połączenie dźwięków; cacofonia

kaktus ˈkaktus n
(botanika, botaniczny) roślina o soczystych, zgrubiałych łodygach pokrytych kolcami, rosnąca na pustynnych obszarach Ameryki Środkowej i Południowej; cactus

kalabryjski ˌkalaˈbrɨjsʲci adj
związany z Kalabrią, wywodzący się z Kalabrii calabrese

kalafior kaˈlafʲjɔr n
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. botrytis L., odmiana kapusty o białych, mięsistych kwiatach; cavolfiore

kalarepa ˌkalaˈrɛpa n
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. gongylodes L., odmiana kapusty warzywnej; cavolo rapa

kalejdoskop ˌkalɛjˈdɔskɔp n
(optyka, optyczny) urządzenie optyczne (zabawka), w którym dzięki wielokrotnym odbiciom obrazów różnokolorowych szkiełek, w odpowiednio rozmieszczonych zwierciadłach, obserwuje się różnobarwne, symetryczne figury, zmieniające się przy jego obracaniu; caleidoscopio

kaleka kaˈlɛka n
człowiek dotknięty kalectwem storpio

kalendarz kaˈlɛ̃ndaʃ n
system rachuby dni i dłuższych odstępów czasu, oparty zazwyczaj na cyklu zmian pór roku (związanych z obiegiem Ziemi wokół Słońca) i zmian faz Księżyca; calendario

kalendarz adwentowy n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wywodzący się z tradycji niemieckiej, specjalny dziecięcy kalendarz służący do odliczania dni od pierwszego dnia grudnia do wigilii Bożego Narodzenia; calendario dell'avvento

kalendy kaˈlɛ̃ndɨ n
(historia, historyczny, historycznie) pierwszy dzień każdego miesiąca w kalendarzu rzymskim; calende

kalif n
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) islamski przywódca religijny, a początkowo także i polityczny, tytularny następca Mahometa; califfo

kalifat kaˈlʲifat n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) islamski ustrój polityczny państwa rządzonego przez kalifa, odpowiednik sułtanatu, cesarstwa lub królestwa; califfato

kaliforn kaˈlʲifɔrn n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cf i liczbie atomowej 98; californio

kalifornijski ˌkalʲifɔrʲˈɲijsʲci adj
od Kalifornia californiano

kaligrafia ˌkalʲiˈɡrafʲja n
sztuka polegająca na pięknym, starannym pisaniu; calligrafia

kaligraficzny adj
związany z kaligrafią calligrafico

kalkulator ˌkalkuˈlatɔr n
małe urządzenie służące do wykonywania obliczeń arytmetycznych; calcolatrice
pracownik, który zajmuje się wykonywaniem kalkulacji; calcolatore

kaloria kaˈlɔrʲja n
(fizyka, fizyczny) pozaukładowa jednostka ciepła równa ilości ciepła potrzebnej do podgrzania 1 grama wody o 1 kelwin; caloria
(potocznie, potoczny) kilokaloria caloria

kaloryfer ˌkalɔˈrɨfɛr n
element grzewczy w postaci połączonych ze sobą równolegle w płaszczyźnie metalowych rur, przez które przepływa gorąca woda lub para wodna radiatore calorifero termosifone

kalosz ˈkalɔʃ n
gumowy but służący do ochrony przed błotem lub wodą; caloscia soprascarpa di gomma

kalumnia kaˈlũmʲɲja n
niesprawiedliwe oszczerstwo, oskarżenie calunnia

kalwaria n
(przenośnie, przenośnia) pasmo cierpień, mąk calvario

kalwinista ˌkalvʲĩˈɲista n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca kalwinizmu calvinista

kalwinistka ˌkalvʲĩˈɲistka n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta wyznająca kalwinizm calvinista

kalwinizm kalˈvʲĩɲism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system teologiczny stworzony przez Jana Kalwina; jedna z religii protestanckich; calvinismo

kamaryla n
(dawniej, dawny) grupa dworzan faworyzowanych przez panującego, wywierająca wpływ na bieg spraw publicznych; camarilla
(przestarzałe, przestarzały) grupa osób wykorzystująca swoje stanowiska dla własnych korzyści i uprawiania stronniczej polityki camarilla

kambodżański ˌkãmbɔˈʤ̑ãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Kambodża cambogiano

kambryjski kãmˈbrɨjsʲci adj
(geologia, geologiczny) dotyczący kambru, występujący, powstały w kambrze cambriano cambrico

kambuz ˈkãmbus n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) kuchnia na statku; cambusa

kamea n
(sztuka) szlachetny lub półszlachetny kamień ozdobiony reliefem ciętym wypukło; cammeo

kamedulski adj
związany z kamedułami, dotyczący kamedułów camaldolese

kameduła n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Romualda z Camaldoli; camaldolese

kamedułka n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica z żeńskiej gałęzi zakonu założonego przez św. Romualda z Camaldoli; camaldolese

kameleon ˌkãmɛˈlɛɔ̃n n
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka słynąca ze zdolności do zmiany ubarwienia, długiego języka i oryginalnych kształtów ciała; camaleonte
(przenośnie, przenośnia) o człowieku, który łatwo zmienia poglądy camaleonte

kamerdyner n
starszy lokaj nadzorujący służbę, podawanie do stołu czy prace porządkowe maggiordomo

kamerling kãˈmɛrlʲĩŋk n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: kardynał, który od śmierci papieża do czasu wybrania nowego zarządza Kościołem i państwem Watykan; camerlengo camerlingo

kameruński ˌkãmɛˈrũj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Kamerun camerunese

kamerzysta ˌkãmɛˈʒɨsta n
ktoś, kto obsługuje kamerę i filmuje cameraman

kamfora kãw̃ˈfɔra n
organiczny związek chemiczny z grupy terpenów, pochodna kamfenu, stosowany w technice i medycynie; canfora

kamieniarz n
rzemieślnik, który zajmuje się obróbką kamieni tagliapietre cavapietre

kamieniołom n
(górnictwo, górniczy) miejsce pozyskiwania kamienia budowlanego, zwykle metodą odkrywkową; cava di pietra cava pietraia

kamień ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ n
obiekt pochodzenia mineralnego o konsystencji stałej, twardy, wyraźnie odgraniczający się od otoczenia pietra roccia
twardy osad; ; incrostazione pietra

kamień szlachetny ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ ʃlaˈxɛtnɨ n
(jubilerstwo, jubilerski) wartościowa oraz rzadko spotykana odmiana niektórych minerałów o dużej twardości, wykorzystywana w jubilerstwie; gemma pietra preziosa

kamień węgielny ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ vɛ̃ŋʲˈɟɛlnɨ n
(przenośnie, przenośnia) podstawa, najważniejsza część czegoś pietra angolare

kamikaze ˌkãmʲiˈkazɛ ˌkãmʲiˈkaʣ̑ɛ n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) w czasie II Wojny Światowej: żołnierz japoński przeprowadzający samobójczy atak na większego przeciwnika za pomocą silnego ładunku wybuchowego; samolot lub inny pojazd używany przez tego żołnierza; kamikaze
(przenośnie, przenośnia) samobójca atakujący w analogiczny sposób jak kamikaze (1.1) kamikaze

kamilianin n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik ze zgromadzenia założonego w XVI w. przez św. Kamila de Lellis; camilliano

kamiliański adj
związany z kamilianami, dotyczący kamilianów camilliano

kamizelka ˌkãmʲiˈzɛlka n
ubranie bez rękawów i kołnierza nakładane na tułów, zapinane na guziki gilè panciotto

kamora n
włoska organizacja przestępcza; camorra
(historia, historyczny, historycznie) organizacja mafijna w Królestwie Neapolu w XIX wieku camorra

kamorysta n
członek kamorry camorrista

kampania n
(przenośnie, przenośnia) (publikatory) szereg zorganizowanych działań nastawionych na osiągnięcie celu; campagna
(wojskowość, wojskowy) ciąg działań wojennych na jakimś terytorium objętych wspólnym planem; campagna

kampanila ˌkãmpãˈɲila n
(architektura, architektoniczny) wysmukła wieża pełniąca funkcję dzwonnicy, stojąca obok kościoła; campanile

kampański adj
związany z Kampanią campano

kamuflaż kãˈmuflaʃ n
(wojskowość, wojskowy) czynność wykonywana przez żołnierzy w celu ukrycia się przed wrogiem mascheramento mimetizzazione
(zoologia, zoologiczny) czynność wykonywana przez zwierzęta w celu ukrycia się przed drapieżnikami; criptismo mimetismo criptico

kanadyjski ˌkãnaˈdɨjsʲci adj
związany z Kanadą, dotyczący Kanady canadese

kanalia kãˈnalʲja n
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba podła, niegodziwa canaglia

kanalizacja ˌkãnalʲiˈzaʦ̑ʲja n
system urządzeń sanitarnych służących do odprowadzania ścieków fognatura

kanapa kãˈnapa n
podłużny mebel z oparciem przeznaczony do siedzenia divano canapè

kanapka kãˈnapka n
(spożywczy) (kulinaria) pieczywo pomasowane czymś lub z dodatkiem znajdującym się na nim ; sandwich

kanarek kãˈnarɛk n
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak hodowlany o żółtym upierzeniu; canarino

kanaryjski adj
(geografia, geograficzny) związany z Wyspami Kanaryjskimi canario

kanclerz n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tytuł szefa rządu w niektórych krajach, np. w Austrii czy Niemczech cancelliere

kandelabr n
stojący kilkuramienny świecznik; candelabro

kandydat kãnˈdɨdat n
ktoś, kto kandyduje do czegoś, ubiega się o coś candidato

kandydatura n
wniosek proponujący kogoś na określone stanowisko czy funkcję candidatura

kangur ˈkãŋɡur n
(zoologia, zoologiczny) torbacz słynący z długich skoków; canguro

kanibalizm ˌkãɲiˈbalʲism̥ n
(zoologia, zoologiczny) praktyka zjadania osobników własnego gatunku; cannibalismo

kanibalski adj
dotyczący kanibali lub kanibalizmu cannibale

kanon ˈkãnɔ̃n n
(biblijny) zamknięty zbiór ksiąg uznany w Kościele za natchnione; canone
(kościelny) modlitwa eucharystyczna, część mszy świętej; canone
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) lista norm, zasad, tekstów o podstawowym znaczeniu canone
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) ogólnie przyjęta zasada czy wzorzec (postępowania, estetyki, itp.); canone
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna z powtarzającym się tematem; canone
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pojedynczy przepis w kodeksie canone
(dawniej, dawny) (wojskowość, wojskowy) nazwa armaty cannone

kanonada n
(wojskowość, wojskowy) silny, długotrwały ostrzał z dział, nawała artyleryjska cannoneggiamento

kanoniczny adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z kanonami, odnoszący się do kanonów canonico

kanonik n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu Kanoników Regularnych św. Augustyna; canonico

kanonizacja ˌkãnɔ̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalne uznanie zmarłego za świętego i zezwolenie na jego publiczny kult w Kościele katolickim lub Cerkwi prawosławnej; canonizzazione

kanonizować v
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalnie ogłaszać kogoś świętym canonizzare santificare

kanopa kãˈnɔpa n
(sztuka) (archeologia, archeologiczny) cylindryczne naczynie, gliniana lub alabastrowa urna egipska, w której przechowywano wnętrzności zmarłego, wyjęte podczas balsamowania, używane od czasów Nowego Państwa (XVI w. p.n.e.); canopo
(sztuka) (archeologia, archeologiczny) popielnica etruska, wykonana z brązu lub gliny canopo

kantyk n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pieśń zaczerpnięta z Biblii, włączona do którejś z godzin kanonicznych; cantico

kaolin kaˈɔlʲĩn n
(geologia, geologiczny) skała osadowa zawierająca w swym składzie głównie kaolinit, surowiec ceramiczny; caolino

kapar ˈkapar n
(botanika, botaniczny) Capparis, drzewo, krzew lub pnącze o pojedynczych liściach i dużych, białych, kremowych lub różowych kwiatach na długich szypułach, rosnące w wielu gatunkach w strefie tropikalnej obu półkul; cappero
(kulinaria) pąk kwiatowy lub młody owoc kaparu ciernistego (Capparis spinosa L.) o pikantnym smaku, używany w sztuce kulinarnej jako przyprawa cappero

kapar ciernisty n
(botanika, botaniczny) Capparis spinosa L., gatunek rośliny z rodziny kaparowatych, którego pąki kwiatowe i marynowane owoce używane są jako przyprawa; cappero
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku (1.1) cappero

kapać ˈkapaʨ̑ v
o cieczy spadać kroplami grondare

kapecytabina n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) syntetyczny lek doustny z grupy antymetabolitów, pochodna fluoropirymidyny, stosowany m.in. w chemioterapii raka piersi i okrężnicy capecitabina

kapelusz kaˈpɛluʃ n
(mikologia, mikologiczny) górna część owocnika grzybów kapeluszowych; cappella cappello
rodzaj nakrycia głowy z rondem i częścią wypukłą w środku; cappello

kapitalista ˌkapʲitaˈlʲista n
(ekonomia, ekonomiczny) (społeczny) właściciel kapitału – przedsiębiorstwa będącego dla niego źródłem zysku; osoba dysponująca kapitałem capitalista

kapitalizm ˌkapʲiˈtalʲism̥ n
(ekonomia, ekonomiczny) (społeczny) system ekonomiczny i społeczny oparty na prywatnej własności, swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej, wolnej konkurencji, zapewniający podstawowe wolności i prawa obywatelskie; capitalismo

kapitoliński adj
związany z Kapitolem, dotyczący Kapitolu, pochodzący z Kapitolu capitolino

kapituła n
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organ kolegialny w Kościele katolickim złożony z duchownych; capitolo

kaplica kaˈplʲiʦ̑a n
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niewielki wolnostojący budynek służący celom religijnym; cappella chiesetta
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wydzielona część budynku, służąca do odprawiania nabożeństw, często z umieszczonym ołtarzem cappella chiesetta

kapral ˈkapral n
(wojskowość, wojskowy) najniższy stopień wojskowy w korpusie podoficerskim; caporale

kaprysić kaˈprɨɕiʨ̑ v
być z czegoś niezadowolonym bez określonego powodu; mieć kaprysy fare i capricci

kapryśny kaˈprɨɕnɨ adj
miewający kaprysy, łatwo ulegający kaprysom; taki, który jest zmienny, niestały, działający pod wpływem kaprysu capriccioso

kapsaicyna n
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny odpowiedzialny za ostry, piekący smak papryki chili; capsaicina

kaptur ˈkaptur n
część płaszcza, kurtki lub bluzy służąca jako nakrycie głowy cappuccio

kapturka kapˈturka n
(ornitologia, ornitologiczny) (Sylvia atricapilla) mały ptak z rodziny pokrzewkowatych; capinera

kapuca n
(przestarzałe, przestarzały) kapuza; cappuccio

kapucyn kaˈpuʦ̑ɨ̃n n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek zakonu braci kapucynów; cappuccino

kapusta kaˈpusta n
(botanika, botaniczny) roślina warzywna o jadalnych liściach zbitych w główkę; cavolo

kapusta kiszona n
(spożywczy) półprodukt spożywczy z szatkowanej kapusty: przyprawionej, zasolonej i poddanej fermentacji z udziałem bakterii mlekowych crauti

kapuza n
(dawniej, dawny) większa czapka z futra; cappello di pelo
określenie na kaptur cappuccio

kapłański kapˈwãj̃sʲci adj
związany z kapłaństwem lub kapłanem sacerdotale

kapłaństwo n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) godność lub urząd kapłana sacerdozio

kapłon n
(zootechnika, zootechniczny) wykastrowany kogut kury domowej cappone

kara cielesna ˈkara ʨ̑ɛˈlɛsna n
kara mająca na celu zadanie bólu fizycznego osobie karanej; punizione corporale

kara śmierci ˈkara ˈɕmʲjɛrʲʨ̑i n
kara polegająca na pozbawieniu życia sprawcy przestępstwa; pena di morte pena capitale

karabin kaˈrabʲĩn n
(wojskowość, wojskowy) indywidualna broń strzelecka o długiej lufie; fucile

karabin maszynowy kaˈrabʲĩn ˌmaʃɨ̃ˈnɔvɨ n
(wojskowość, wojskowy) zespołowa broń samoczynna zasilana amunicją o kalibrze do 20 mm; mitragliatrice

karabinek ˌkaraˈbʲĩnɛk n
indywidualna broń strzelecka o lufie krótszej niż w karabinie; carabina

karaczan madagaskarski n
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Gromphadorhina portentosa, gatunek owada występującego w deszczowych lasach na Madagaskarze; blatta fischiante del Madagascar

karaczan wschodni n
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Blatta orientalis, synantropijny gatunek owada z rodziny karaczanowatych; scarafaggio nero comune

karafka kaˈrafka n
rodzaj butelki z wąską szyjką; caraffa

karaibski ˌkaraˈ<sup>j</sup>ipsʲci adj
dotyczący Karaibów caribico

karalny kaˈralnɨ adj
taki, który podlega karze punibile

karaluch kaˈralux n
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Blatta orientalis, duży, żyjący w siedliskach ludzkich owad żywiący się produktami spożywczymi; scarafaggio blatta

karate kaˈratɛ n
(sport, sportowy) japońska sztuka walki; karate

karawan n
pojazd do przewozu trumny ze zwłokami carro funebre carrozza funeraria

karać ˈkaraʨ̑ v
wymierzać karę punire

karbonariusz n
(historia, historyczny, historycznie) członek tajnego stowarzyszenia, założonego we Włoszech na początku XIX w., zorganizowanego na wzór masonerii, walczącego o zjednoczenie kraju; carbonaro

karbunkuł karˈbũŋkuw n
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wąglik, antraks antrace
(medycyna, medyczny) czyrak mnogi, czyrak gromadny; grupa blisko położonych czyraków (zapaleń ropnych sąsiadujących torebek włosowych i przylegających gruczołów łojowych) zbierająca się w jeden ropień, wywołana przez zakażenie antrace foruncolosi
(przestarzałe, przestarzały) (poetycki, poetycko) bliżej nieokreślony kamień szlachetny barwy czerwonej (np. rubin, granat) carbuncolo

karczoch ˈkarʧ̑ɔx n
(botanika, botaniczny) Cynara scolymus, rodzaj wieloletnich roślin z rodziny astrowatych; carciofo

karczowisko n
(rolnictwo, rolniczy) teren wykarczowany dicioccato

kardamon karˈdãmɔ̃n n
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku kardamon malabarski lub któregoś z innych gatunków należącego do rodzaju Elettaria; cardamomo
(kulinaria) przyprawa z suszonych nasion lub całych owoców rośliny (1.1) cardamomo

kardio- ˈkardʲjɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z sercem cardio-

kardiolog karˈdʲjɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób serca i układu naczyniowego cardiologo
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka kardiologii cardiologa

kardiologia ˌkardʲjɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się schorzeniami i wadami układu sercowo-naczyniowego, ich rozpoznawaniem i leczeniem; cardiologia

kardiologiczny ˌkardʲjɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z kardiologią, dotyczący kardiologii cardiologico

kardynalski adj
dotyczący kardynała, związany z kardynałem cardinalizio

kardynał karˈdɨ̃naw n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najwyższa po papieżu godność kościelna w Kościele katolickim; cardinale

kariatyda ˌkarʲjaˈtɨda n
(architektura, architektoniczny) podpora architektoniczna w postaci kobiecej spełniająca funkcję kolumny lub pilastra, dźwigająca na głowie belkowanie, balkon czy gzyms; cariatide

kariera karʲˈjɛra n
osiągnięcie sukcesu w życiu zawodowym carriera

karierowicz ˌkarʲjɛˈrɔvʲiʧ̑ n
(książkowy) człowiek bez skrupułów dążący do osiągnięcia sukcesu, zrobienia kariery carrierista

kark kark n
(anatomia, anatomiczny) tylny fragment szyi powyżej grzbietu nuca

karmazynowy adj
intensywnie czerwony cremisi chermisi chermisino cremisino

karmel ˈkarmɛl n
(spożywczy) brązowy barwnik spożywczy, otrzymywany przez ogrzewanie cukru, sacharozy lub glukozy, używany jako dodatek do słodyczy, deserów i piwa caramello

karmelita n
zakonnik z zakonu karmelitańskiego carmelitano

karmelitanka n
zakonnica z zakonu karmelitańskiego carmelitana

karmelitański adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Karmelem carmelitano

karmić ˈkarmʲiʨ̑ v
dostarczać jedzenia, dawać pożywienie, żywić kogoś nutrire alimentare

karmić piersią v
(fizjologia, fizjologiczny) żywić potomstwo mlekiem pochodzącym z własnego gruczołu piersiowego allattare

karnawał karˈnavaw n
okres od święta Trzech Króli (albo od Bożego Narodzenia, albo od Nowego Roku) do Środy Popielcowej, w czasie którego urządzane są zabawy, bale, maskarady i pochody; carnevale

karoseria ˌkarɔˈsɛrʲja n
wierzchnia część nadwozia pojazdu (najczęściej samochodu); carrozzeria

karp karp n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Cyprinus carpio, ryba słodkowodna z rodziny karpiowatych, hodowlana; carpa

karta do gry ˈkarta dɔ‿ˈɡrɨ n
(termin karciany) (sport, sportowy) papierowa lub plastikowa karta z symbolem z jednej strony, służąca do gier karcianych; carta da gioco

karta dźwiękowa ˈkarta ʥ̑vʲjɛ̃ŋˈkɔva n
(informatyka, informatyczny) karta rozszerzeniowa umożliwiająca generowanie dźwięku przez komputer i głośniki do niej podłączone; scheda audio

karta graficzna ˈkarta ɡraˈfʲiʧ̑na n
(informatyka, informatyczny) urządzenie odpowiadające za wyświetlany obraz na monitorze komputera; scheda video

karta kredytowa ˈkarta ˌkrɛdɨˈtɔva n
(bankowość, bankowy) karta magnetyczna uprawniająca do korzystania ze środków pieniężnych przyznanych jej posiadaczowi w ramach limitu kredytowego ustalonego przez daną instytucję finansową; carta di credito

karta pamięci n
(elektronika, elektroniczny) (informatyka, informatyczny) niewielki, przenośny półprzewodnikowy nośnik danych stosowany m.in. w aparatach fotograficznych i smartfonach; scheda di memoria

karta płatnicza n
(informatyka, informatyczny) elektroniczny instrument płatniczy; carta di pagamento

kartezjański adj
związany z osobą lub dorobkiem naukowym i filozoficznym Kartezjusza cartesiano
(matematyka, matematyczny) związany z prostokątnym (ortogonalnym) układem współrzędnych cartesiano

kartka ˈkartka n
luźny arkusz papieru; też: część składowa książki, zeszytu, czasopisma itp. obejmująca dwie strony foglio foglietto

kartografia ˌkartɔˈɡrafʲja n
nauka o tworzeniu map; cartografia

kartograficzny ˌkartɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
dotyczący kartografii cartografico

karykatura ˌkarɨkaˈtura n
humorystyczna praca plastyczna lub literacka ośmieszająca i uwydatniająca charakterystyczne cechy osoby; caricatura

karykaturzysta n
(sztuka) rysownik karykatur, autor karykatur caricaturista macchiettista

karłowatość n
bycie karłowatym, bycie karłem nanismo

kaseta magnetofonowa n
taśma magnetyczna w kompaktowej wersji ze szpulami w standardowej obudowie z tworzywa sztucznego przeznaczona do magnetofonów kasetowych; audiocassetta musicassetta

kaskader n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba zastępująca aktora w ryzykownych albo technicznie wymagających scenach cascatore controfigura

kasować kaˈsɔvaʨ̑ v
likwidować coś, znosić lub unieważniać cancellare

kaspijski adj
dotyczący rejonu Morza Kaspijskiego caspico

kasta ˈkasta n
grupa społeczna powstała w wyniku podziału pracy lub nakazów religijnych, zwykle zamknięta ze względu na zawieranie małżeństw i dziedziczenie przynależności, wraz z innymi kastami tworząca hierarchię; casta

kastet n
broń do walki wręcz w kształcie zespojonych ze sobą pierścieni; tirapugni

kastrować kaˈstrɔvaʨ̑ v
usuwać mężczyźnie lub samcowi jądra lub w inny sposób pozbawiać zdolności rozrodczych, dokonywać kastracji castrare

kasyno kaˈsɨ̃nɔ n
budynek przeznaczony do legalnego uprawiania hazardu; casa da gioco

kaszel ˈkaʃɛl n
nagłe wyrzucenie powietrza z płuc połączone z zachrypnięciem, spodowane podrażnieniem układu oddechowego tosse

kaszkiet ˈkaʃʲcɛt n
(potocznie, potoczny) sztywna czapka męska z daszkiem beretto

kaszleć ˈkaʃlɛʨ̑ v
gwałtownie wyrzucać powietrze z płuc tossire

kasztan ˈkaʃtãn n
rudobrązowy kolor, kolor kasztana (2.2) castano

kasztanowy ˌkaʃtãˈnɔvɨ adj
mający kolor rudawobrązowy, taki jak kolor owocu kasztanowca castano

katabasis n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) topos literacki zejścia bohatera do świata umarłych; catabasi

katafalk kaˈtafalk n
podwyższenie, na którym stawia się trumnę podczas nabożeństwa żałobnego; catafalco

katakumbowy adj
związany z katakumbami, dotyczący katakumb catacombale

katakumby ˌkataˈkũmbɨ n
cmentarz podziemny w postaci systemu korytarzy; catacomba

katalityczny ˌkatalʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
(chemia, chemiczny) dotyczący katalizy catalitico

katalizator samochodowy ˌkatalʲiˈzatɔr ˌsãmɔxɔˈdɔvɨ n
(motoryzacja) (zobacz) reaktor katalityczny convertitore catalitico

katalog kaˈtalɔk n
folder lub księga zawierająca spis towarów wraz z ich cenami listino
spis zawartości biblioteki catalogo

katalogowy ˌkatalɔˈɡɔvɨ adj
związany z jakimś katalogiem catalogico

kataloński ˌkataˈlɔ̃j̃sʲci adj
związany z Katalonią catalano

kataloński ˌkataˈlɔ̃j̃sʲci n
język Katalonii catalano

katar ˈkatar n
(medycyna, medyczny) zapalenie błony śluzowej, zwykle w odniesieniu do nosa; catarro
(potocznie, potoczny) przeziębienie, któremu towarzyszy katar (1.2) raffreddore

katarski kaˈtarsʲci adj
odnoszący się do państwa Katar qatariano

katarynka n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) urządzenie mechaniczne, napędzane korbą, odtwarzające muzykę zapisaną na specjalnych kartach dziurkowanych, które sterują piszczałkami; organo di Barberia

kataster n
(geodezja, geodezyjny) wykonywany dla celów podatkowych spis obiektów i oszacowanie przychodów catasto

katastrofista n
mężczyzna cechujący się katastrofizmem, zwolennik katastrofizmu (zwłaszcza pisarz lub filozof) catastrofista

katastrofistka n
kobieta cechująca się katastrofizmem catastrofista

katański adj
związany z Katanią, dotyczący Katanii catanese

katecheza n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nauczanie zasad wiary chrześcijańskiej; catechesi

katechizacja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zaplanowany proces nauczania katechezy catechesi

katechizacyjny adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z katechizacją, dotyczący katechizacji catechetico catechistico

katechizm n
(kościelny) podręcznik do katechezy catechismo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wykład podstawowych zasad doktryny chrześcijańskiej; catechismo

katechizowanie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: katechizować catechesi

katechizować v
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nauczać katechizmu, prowadzić katechezę catechizzare

katechumen ˌkatɛˈxũmɛ̃n n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba przygotowująca się do przyjęcia chrztu catecumeno

katechumenat n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: okres przygotowania do przyjęcia sakramentu chrztu w życiu dorosłym; catecumenato

katechumenka ˌkatɛxũˈmɛ̃nka n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) forma żeńska od: katechumen catecumena

katedra kaˈtɛdra n
(kościelny) główny kościół diecezji; duomo cattedrale
greckie krzesło z oparciami, tron cattedra

katedralny adj
odnoszący się do katedry, związany z katedrą cattedrale

katharewusa n
(językoznawstwo, językoznawczy) greka oczyszczona, sztuczny język grecki stworzony na początku XIX w.; katharevousa

kation ˈkatʲjɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) dodatnio naładowany jon; catione

katoda kaˈtɔda n
(elektryczność) elektroda o ujemnym potencjale; catodo

katolicki ˌkatɔˈlʲiʦ̑ʲci adj
związany z katolicyzmem i katolikami, dotyczący katolicyzmu cattolico

katolicyzm ˌkatɔˈlʲiʦ̑ɨsm̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) trynitarne wyznanie chrześcijańskie, mające system dogmatyczno-doktrynalny oparty na Biblii i tradycji, uznające siedem sakramentów, autorytet Kościoła oraz kult maryjny i świętych; cattolicesimo

katolik kaˈtɔlʲik n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek Kościoła katolickiego cattolico

katoński kaˈtɔ̃j̃sʲci adj
surowy, bezwzględny, nieugięty, bezkompromisowy catoniano

kaukaski kawˈkasʲci adj
wywodzący się z Kaukazu caucasico

kawa ˈkava n
(kulinaria) napój przygotowany z palonych i rozdrobnionych ziaren kawowych caffè
ziarna tej rośliny, z których po odpowiednim przygotowaniu można uzyskać aromatyczny napój (1.3) caffè
kawowiec, drzewo lub krzew z rodziny marzanowatych Coffea; pianta del caffè caffè

kawa po turecku ˈkava ˌpɔ‿tuˈrɛʦ̑ku n
(kulinaria) drobno zmielona kawa przygotowywana w tradycyjny arabski sposób w małym tygielku (dżezwie), często z przyprawami (anyżem gwiazdkowym, cynamonem, imbirem, kardamonem lub wanilią) caffè turco caffè alla turca

kawaler kaˈvalɛr n
mężczyzna, który nigdy nie był żonaty scapolo

kawał ˈkavaw n
(potocznie, potoczny) dowcip, śmieszna historyjka barzelletta

kawałek kaˈvawɛk n
fragment pewnej całości pezzo parte

kawiarka kaˈvʲjarka n
ciśnieniowy czajniczek do parzenia kawy caffettiera macchinetta macchinetta del caffè moca moka

kawiarnia kaˈvʲjarʲɲa n
lokal, w którym podaje się kawę i inne napoje; caffè caffetteria

kawior ˈkavʲjɔr n
(kulinaria) przekąska z solonej ikry niektórych gatunków ryb (np. łososia, dorsza), w kolorze czarnym lub czerwonym; caviale

kawka ˈkafka n
(ornitologia, ornitologiczny) Coloeus, ptak z rodziny krukowatych; taccola

kazamata n
(wojskowość, wojskowy) w fortyfikacji: budowla o murowanym sklepieniu, chroniącym przed ogniem artyleryjskim, używana jako stanowisko dział lub magazyn casamatta

kazanie kaˈzãɲɛ n
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) nadęta mowa umoralniająca predica sermone
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religijna przemowa, której celem jest przekazanie prawd wiary i zasad życia moralnego, w chrześcijaństwie także część mszy lub nabożeństwa; predica sermone

kazeina ˌkazɛˈ<sup>j</sup>ĩna n
(biochemia, biochemiczny) białko z mleka ssaków; caseina

kazirodztwo n
stosunki płciowe z osobą blisko spokrewnioną, rodzaj parafilii; incesto

kaznodzieja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto wygłasza kazania; predicatore

kaznodziejstwo n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) całość twórczości kaznodziejskiej predicazione
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wygłaszanie kazań, bycie kaznodzieją predicazione

kałamarz kaˈwãmaʃ n
pojemnik do przechowywania atramentu lub tuszu; calamaio

kałasznikow n
(wojskowość, wojskowy) (potocznie, potoczny) karabinek automatyczny radzieckiej konstrukcji; kalashnikov

kałuża kaˈwuʒa n
płytki dołek wypełniony wodą, błotem guazzo pozzanghera

każdy ˈkaʒdɨ pronoun
odnoszący się do wszystkich, wszystkiego w danym zbiorze, bez wyjątku ognuno

kciuk cʨ̑uk n
(anatomia, anatomiczny) pierwszy palec dłoni u ssaków naczelnych, położony przeciwstawnie do pozostałych palców; pollice dito posteriore

kefija kɛˈfʲija n
tradycyjne arabska chusta noszona jako nakrycie głowy; kefiah chefia

kelner ˈkɛlnɛr n
osoba w restauracji przyjmująca zamówienie i przynosząca potrawy cameriere

kenijski kɛ̃ˈɲijsʲci adj
odnoszący się do państwa Kenia keniano keniota

kenoza n
(teologia, teologiczny) wcielenie jako dobrowolne, zbawcze samouniżenie się Chrystusa, poprzez wyrzeczenie się atrybutów Bożych; kenosis
(teologia, teologiczny) zstąpienie Ducha Świętego i jego przebywanie w Kościele kenosis

kenozoik ˌkɛ̃nɔˈzɔ<sup>j</sup>ik n
(geologia, geologiczny) najmłodsza era w dziejach Ziemi; Cenozoico

kibic ˈcibʲiʦ̑ n
osoba interesująca się danym sportem, przyglądająca się rozgrywkom sportowym, kibicująca jakiejś drużynie sportowej lub sportowcowi; tifoso

kibuc ˈcibuʦ̑ n
izraelskie spółdzielcze gospodarstwo rolne lub produkcyjne wraz z osadą mieszkańców, w którym ziemia i środki produkcji są własnością wspólną; kibbutz

kichnięcie n
gwałtowne wyrzucenie powietrza przez nos z towarzyszącym charakterystycznym odgłosem starnuto

kicz ciʧ̑ n
mierne artystycznie dzieło lub utwór, który jest wyrazem złego, ale popularnego gustu kitsch

kiedy ˈcɛdɨ pronoun
…służący do tworzenia pytań o czasie jakiegoś wydarzenia quando
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających czas jakiegoś zdarzenia quando

kiedykolwiek ˌcɛdɨˈkɔlvʲjɛk adv
w dowolnym, nieokreślonym czasie mai

kierować cɛˈrɔvaʨ̑ v
sterować pojazdem lub grupą pojazdów guidare

kierowca cɛˈrɔfʦ̑a n
osoba kierująca pojazdem (mężczyzna lub kobieta) autista guidatore

kierownica ˌcɛrɔvʲˈɲiʦ̑a n
element służący do zmiany kierunku jazdy pojazdu; sterzo volante

kierownik cɛˈrɔvʲɲik n
człowiek wydający innym polecenia w danym dziale lub jednostce firmy albo organizacji capo

kierownik duchowy n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba doświadczona w życiu duchowym, stymulująca i ukierunkowująca czyjś rozwój direttore spirituale

kierunek cɛˈrũnɛk n
droga, linia (często umyślna) łącząca miejsce początku ruchu z końcem ruchu, w domyśle określająca cel direzione

kierunkowskaz ˌcɛrũŋˈkɔfskas n
(motoryzacja) urządzenie służące do sygnalizowania zamiaru zmiany kierunku poruszania się freccia lampeggiatore
(zobacz) drogowskaz; znak wskazujący drogę cartello indicatore

kieszeń ˈcɛʃɛ̃ɲ n
(krawiectwo) rodzaj małego schowka np. w ubraniu lub torbie; tasca

kieszonkowiec ˌcɛʃɔ̃ŋˈkɔvʲjɛʦ̑ n
osoba, która kradnie przedmioty z kieszeni ludzi borseggiatore borsaiolo tagliaborse

kiełbasa cɛwˈbasa n
(kulinaria) wędlina z rozdrobnionego mięsa w osłonce sztucznej lub z jelita zwierzęcego; insaccato salame salume

kijanka ciˈjãnka n
(zoologia, zoologiczny) prowadząca wodny tryb życia larwa płazów; girino

kijowianka ˌcijɔˈvʲjãnka n
mieszkanka Kijowa kievana

kilkakrotnie adv
szereg razy alcuno volta più di una volta più volta poco volta

kilkudniowy ˌcilkuˈdʲɲɔvɨ adj
trwający kilka dni di alcuno giorno di qualche giorno

kilkugodzinny adj
taki, który trwa kilka godzin di alcuno ora di qualche ora

kilkumetrowy ˌcilkũmɛˈtrɔvɨ adj
mierzący kilka metrów di alcuno metro di qualche metro

kilkumiesięczny ˌcilkũmʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
trwający, żyjący kilka miesięcy di alcuno mese di qualche mese

kilkuminutowy ˌcilkũmʲĩnuˈtɔvɨ adj
trwający kilka minut di alcuno minuto di qualche minuto

kilkusetletni ˌcilkusɛtˈlɛtʲɲi adj
mający, trwający kilkaset lat di alcuno secolo di qualche secolo

kilkutysięczny ˌcilkutɨˈɕɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
składający się z kilku tysięcy, mający kilka tysięcy di alcuno migliaio di qualche migliaio

kilo ˈcilɔ n
(potocznie, potoczny) kilogram chilo

kilo- ˈcilɔ
(fizyka, fizyczny) (informatyka, informatyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający jednostki miary tysiąc razy większe od podstawowych; chilo- kilo-

kilof ˈcilɔf n
metalowe narzędzie służące do rozdrabniania skał, twardego podłoża, murów itp.; piccone

kilogram ciˈlɔɡrãm n
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) podstawowa jednostka masy w układzie SI, oznaczana kg; chilogrammo chilo kilogrammo

kilometr ciˈlɔ̃mɛtr̥ n
jednostka długości równa tysiącowi metrów; chilometro

kilometraż ˌcilɔ̃ˈmɛtraʃ n
przebyta droga zmierzona w kilometrach chilometraggio kilometraggio

kilowatogodzina ˌcilɔvatɔɡɔˈʥ̑ĩna n
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) (elektryczność) ilość energii elektrycznej równa pracy wykonywanej przez prąd o mocy 1 kilowata w ciągu jednej godziny; chilowattora kilowattora

kilowolt ciˈlɔvɔlt n
(fizyka, fizyczny) 1000 woltów chilovolt kilovolt

kilwater cilˈvatɛr n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) ślad na wodzie, jaki pozostawia za sobą płynący statek scia

kimation cĩˈmatʲjɔ̃n n
(sztuka) (architektura, architektoniczny) ornament ciągły ze stylizowanych liści, rzeźbiony lub malowany, występujący w dekoracji architektury, w reliefach, malarstwie i w rzemiośle artystycznym; cimasa

kimono cĩˈmɔ̃nɔ n
tradycyjny strój japoński; chimono kimono

kinematograf n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) aparat do realizacji i ekranowej projekcji ruchomych obrazów; cinematografo

kinematyczny ˌcĩnɛ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
(fizyka, fizyczny) związany z kinematyką, dotyczący kinematyki cinematico

kinematyka ˌcĩnɛ̃ˈmatɨka n
(fizyka, fizyczny) dział mechaniki zajmujący się badaniem ruchu ciał; cinematica

kinezjologia n
nauka o mięśniach w ruchu; chinesiologia cinesiologia

kino ˈcĩnɔ n
(sztuka) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) budynek, w którym wyświetla się filmy cinema
ogół filmów, które mają wspólną cechę, np. kraj produkcji, tematykę; cinema cinematografia

kiosk cɔsk n
mała budka handlowa, w której sprzedaje się m.in. pisma, bilety, papierosy chiosco

kirys ˈcirɨs n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) tułowiowa część zbroi; corazza

kiur cjur n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cm i liczbie atomowej 96; curio

kiwi ˈki.vʲi n
(spożywczy) zielony w środku owoc aktinidii o meszkowatej brązowej skórce kiwi
(ornitologia, ornitologiczny) rodzina ptaków nielotów zamieszkująca tylko Nową Zelandię; kiwi

kiłowy ciˈwɔvɨ adj
(medycyna, medyczny) związany z kiłą, dotyczący kiły sifilitico

klacz klaʧ̑ n
(zoologia, zoologiczny) samica ssaków nieparzystokopytnych, szczególnie samica konia; giumenta

klaka ˈklaka n
opłacona przez artystę grupa osób, które za wynagrodzenie wyrażają zachwyt nad jego dziełem claque

klakson ˈklaksɔ̃n n
urządzenie służące do wydawania sygnałów dźwiękowych (najczęściej w celu ostrzeżenia); clacson claxon

klamka ˈklãmka n
dźwignia przy drzwiach lub oknach, umożliwiająca ich otwieranie i zamykanie manìglia

klariański adj
związany z klaryskami i duchowością św. Klary z Asyżu clariano

klarnecista ˌklarnɛˈʨ̑ista n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba grająca na klarnecie clarinettista

klarnecistka ˌklarnɛˈʨ̑istka n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta grająca na klarnecie clarinettista

klarnet ˈklarnɛt n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty drewniany ze stroikiem; clarinetto

klaryska n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica z zakonu klariańskiego clarissa

klaster n
(biologia, biologiczny) grupa sąsiadujących genów, kodujących blisko spokrewnione białka; cluster cluster genico
(chemia, chemiczny) struktura nadcząsteczkowa; cluster
(fizyka, fizyczny) zgrupowanie materii hadronowej; cluster
(informatyka, informatyczny) (technologia, technika, techniczny) grupa połączonych jednostek komputerowych; cluster
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wielodźwiękowe współbrzmienie zbudowane z bardzo małych interwałów; cluster
(informatyka, informatyczny) podstawowa jednostka przechowywania danych w systemie plików; Cluster

klasyfikować v
dokonywać klasyfikacji, dzielić osoby, przedmioty, zjawiska na grupy wedle określonej zasady classificare

klasztor ˈklaʃtɔr n
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek lub kompleks budynków będący siedzibą zakonnic lub zakonników określonej reguły monastero convento
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (administracja) zakon, wspólnota zakonników convento monastero

klasztorny klaˈʃtɔrnɨ adj
związany z klasztorem, dotyczący klasztoru claustrale

klatka piersiowa ˈklatka pʲjɛrʲˈɕɔva n
(anatomia, anatomiczny) część ciała chroniąca żebrami płuca i serce; torace petto

klaustrofobia ˌklawstrɔˈfɔbʲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed przebywaniem w pomieszczeniu zamkniętym lub ciasnym claustrofobia

klawesyn klaˈvɛsɨ̃n n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument strunowy, w którym dźwięk wzbudzany jest przez piórka szarpiące struny; clavicembalo cembalo

klawiatura ˌklavʲjaˈtura n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) układ klawiszy umieszczonych kolejno obok siebie, zamocowanych w odpowiedni sposób, ułatwiający granie na instrumentach klawiszowych tastiera
część maszyny do pisania, komputera i innych urządzeń, wyposażona w klawisze i pozwalająca na wprowadzanie znaków tastiera

kleisty adj
o właściwościach klejenia się, ciągnący się glutinoso

klej klɛj n
lepka substancja, rodzaj spoiwa używanego do łączenia przedmiotów colla

klementynka n
(spożywczy) (kulinaria) owoc drzewa (1.1) clementina mandarancio

kler klɛr n
ogół duchowieństwa danego wyznania lub kraju clero chiericato clericato

klerk n
(rzadki, rzadko używany) (książkowy) osoba wykształcona trzymająca się z dala od życia politycznego chierico

klerycki adj
odnoszący się do kleru, mający związek z klerem chiericale clericale

kleryk ˈklɛrɨk n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) student seminarium duchownego; chierico seminarista

klerykalizm n
tendencja do podporządkowania klerowi i Kościołowi wszelkich dziedzin życia w państwie; clericalismo

klerykalny adj
związany z klerykalizmem, charakterystyczny dla klerykalizmu clericale

klerykał n
zwolennik klerykalizmu, zwolennik podporządkowania życia społecznego, polityki oraz kultury duchowieństwu i Kościołowi clericale

kleszcz klɛʃʧ̑ n
(zoologia, zoologiczny) pasożytniczy pajęczak żywiący się krwią; zecca

klient ˈklʲi<sup>j</sup>ɛ̃nt n
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) osoba kupująca w sklepie, interesant załatwiający sprawy w urzędzie lub placówce usługowej cliente
(informatyka, informatyczny) oprogramowanie korzystające z usług dostarczanych przez serwer client

klientela ˌklʲi<sup>j</sup>ɛ̃nˈtɛla n
ogół klientów jakiejś instytucji, jakiegoś sklepu, punktu usługowego itp. clientela

klientka klʲiˈ<sup>j</sup>ɛ̃ntka n
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) kobieta kupująca, nabywająca towary lub usługi cliente

klika ˈklʲika n
(matematyka, matematyczny) część grafu, w której każdy wierzchołek jest połączony z każdym różnym od niego; cricca

klimat ˈklʲĩmat n
(geografia, geograficzny) warunki pogodowe przeważające na danym obszarze przez wiele lat; clima
atmosfera, stosunki między członkami grupy clima

klimatyczny ˌklʲĩmaˈtɨʧ̑nɨ adj
związany z klimatem climatico

klinga ˈklʲĩŋɡa n
ostrze broni siecznej lama

klinicysta n
(medycyna, medyczny) lekarz mający praktykę w klinice, oddziale, w pracy szpitalnej clinico

kliniczny adj
(medycyna, medyczny) dotyczący lecznictwa zamkniętego clinico

klinika ˈklʲĩɲika n
(architektura, architektoniczny) budynek będący siedzibą kliniki (1.1) clinica
(medycyna, medyczny) (edukacja, edukacyjny) specjalistyczny oddział szpitalny działający przy uczelni lub instytucie naukowym; clinica

klipa n
(środowiskowy) gra zespołowa, dawniej szczególnie popularna wśród dzieci i młodzieży; lippa

klips klʲips n
element biżuterii przypinany najczęściej do ucha clip orecchino
sprężynujący spinacz clip
uchwyt przy długopisie lub innym przedmiocie o podobnym kształcie służący do zaczepiania ich o coś, np. o okładkę zeszytu clip

klistron ˈklʲistrɔ̃n n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wytwarzania mikrofal; klystron

klitoridektomia n
chirurgiczne usunięcie łechtaczki; obrzezanie dziewcząt polegające na usunięciu łechtaczki clitoridectomia

klomb klɔ̃mp n
rodzaj okrągłej bądź owalnej grządki ogrodowej, czasem znajdującej się na podwyższeniu. aiuola

klon klɔ̃n n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Acer L., rodzaj drzew i krzewów z rodziny klonowatych; acero

klops klɔps n
(kulinaria) mięsna kulka duszona w sosie; polpetta

klosz klɔʃ n
szklana osłona na żarówkę campana di vetro

kloszowy adj
mający formę klosza, taki jak klosz a ruota

klucz kluʧ̑ n
przyrząd do otwierania zamka; chiave
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak na pięciolinii określający wysokość opisywanych dźwięków; chiave
kod do szyfru; chiave
podpowiedź umożliwiająca rozwiązanie zagadki chiave
(informatyka, informatyczny) kolumna bazy danych lub ich zbiór, które identyfikują rekord chiave
narzędzie w postaci dźwigni rozwidlonej na końcu do odkręcania i przykręcania śrub chiave
(elektronika, elektroniczny) przycisk do zwierania obwodu elektrycznego chiave

kląć klɔ̃ɲʨ̑ v
używać wyrazów obelżywych lub wulgarnych bestemmiare maledire

klęczeć ˈklɛ̃n͇ʧ̑ɛʨ̑ v
mając nogi zgięte w kolanach i opierając kolana na ziemi, trwać w tej pozycji stare ginocchioni stare inginocchiato

klękać ˈklɛ̃ŋkaʨ̑ v
zginać kolana przyjmując pozycję opierającą się na nich genuflettersi inginocchiarsi

klęska ˈklɛ̃w̃ska n
wielkie nieszczęście, niepowodzenie lub zniszczenie disastro

knuć v
skrycie planować działania przeciw komu macchinare ordire tramare

knykieć ˈknɨcɛ̇ʨ̑ n
(anatomia, anatomiczny) wyrostek kostny przy nasadzie kości długich, będący elementem stawu i miejscem przyczepu ścięgien condilo

koala kɔˈala n
(zoologia, zoologiczny) nadrzewny ssak australijski; koala fascolarto

kobalt ˈkɔbalt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Co i liczbie atomowej 27; cobalto

kobaltyn n
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady siarkosoli, siarczek kobaltu i arsenu; cobaltite

kobiecość n
cecha tego, co kobiece femminilità

kobiecy kɔˈbʲjɛʦ̑ɨ adj
dotyczący kobiety, kobiecości; charakterystyczny dla kobiety femminile femmineo

kobieta kɔˈbʲjɛta n
dorosły człowiek płci żeńskiej; donna femmina

kobieta lekkich obyczajów kɔˈbʲjɛta ˈlɛcːix ˌɔbɨˈʧ̑ajuf n
(eufemistycznie) prostytutka donna di facili costumi

kobra ˈkɔbra n
(herpetologia, herpetologiczny) duży i jadowity wąż zamieszkujący tropikalne i pustynne tereny Azji i Afryki; cobra

kobuz ˈkɔbus n
(ornitologia, ornitologiczny) Falco subbuteo, ptak drapieżny z rodziny sokołowatych; lodolaio eurasiatico

kobyli kɔˈbɨlʲi adj
charakterystyczny dla kobyły; dotyczący, odnoszący się do kobyły di cavalla

kobyła kɔˈbɨwa n
(potocznie, potoczny) rzecz, szczególnie utwór literacki, o bardzo dużych rozmiarach mattone
(zoologia, zoologiczny) klacz, samica konia cavalla giumenta

koc kɔʦ̑ n
gruba tkanina, zwykle wełniana, najczęściej w kształcie prostokąta, służąca do okrywania w celu ochrony przed zimnem coperta plaid

kochanek kɔˈxãnɛk n
mężczyzna utrzymujący stosunki seksualne bez wchodzenia w związek małżeński amante

kochanie kɔˈxãɲɛ n
osoba ukochana amore
(rzeczownik odczasownikowy) od: kochać amore

kochanka kɔˈxãnka n
kobieta pozostająca w skrytym związku z żonatym mężczyzną amante

kochany kɔˈxãnɨ adj
taki, który jest darzony przez kogoś miłością caro amato
taki, który jest komuś miły, bliski; związany z miłością, kochaniem, sympatią affabile amato caro garbato piacevole

kochany kɔˈxãnɨ n
osoba bliska, darzona miłością amore

kochać ˈkɔxaʨ̑ v
odczuwać miłość do kogoś amare
uwielbiać jakąś rzecz amare
uwielbiać, darzyć kogoś wielkim podziwem amare
odbywać stosunek seksualny z kimś fare l'amore

kocioł ˈkɔʨ̑ɔw n
urządzenie służące do podgrzewania cieczy (np. wody); calderone

kocioł parowy ˈkɔʨ̑ɔw paˈrɔvɨ n
urządzenie służące do wytwarzania pary wodnej; caldaia a vapore

kociołek kɔˈʨ̑ɔwɛk n
mały kocioł, garnek do gotowania nad ogniskiem marmitta pentola

kocić się v
(zoologia, zoologiczny) o samicach, zwykle kotów wydawać potomstwo figliare

kocmołuch n
(potocznie, potoczny) osoba brudna lub niechlujna sciattona sciattone

kocz n
(dawniej, dawny) rodzaj czterokołowego resorowanego pojazdu konnego; cocchio
(dawniej, dawny) rodzaj rosyjskiego statku do żeglugi w warunkach silnego zalodzenia; koč

koczkodan kɔʧ̑ˈkɔdãn n
(zoologia, zoologiczny) Cercopithecus niewielka afrykańska małpa; cercopiteco

koczowniczy ˌkɔʧ̑ɔvʲˈɲiʧ̑ɨ adj
związany z koczownictwem i koczownikami, polegający na ciągłej zmianie miejsca pobytu nomade

koczownik n
(etnografia, etnograficzny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) członek grupy ludzi nieposiadającej stałego miejsca zamieszkania, przemieszczającej się z miejsca na miejsce nomade

kod kreskowy ˈkɔt krɛˈskɔvɨ n
standaryzowany znak graficzny w formie kresek, w którym zapisywana jest informacja do automatycznego odczytania przez specjalne czytniki; codice a barre

kod pocztowy n
ciąg cyfr ułatwiający sortowanie i dostarczanie przesyłek codice postale

kodeina n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) przeciwkaszlowy lek narkotyczny, pochodna morfiny codeina

kodeks drogowy ˈkɔdɛɡz drɔˈɡɔvɨ n
(motoryzacja) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) oficjalny spis praw i obowiązków dla poruszających się po drogach publicznych; codice della strada

kodować v
szyfrować używając kodu codificare criptare

kodyfikacja n
ujęcie czegoś w spójny system codificazione

kofeina ˌkɔfɛˈ<sup>j</sup>ĩna n
(biochemia, biochemiczny) alkaloid znajdujący się w surowcach roślinnych będący środkiem pobudzającym; caffeina

kofeinizm ˌkɔfɛˈ<sup>j</sup>ĩɲism̥ n
uzależnienie od kofeiny caffeismo

kogeneracja ˌkɔɡɛ̃nɛˈraʦ̑ʲja n
(technologia, technika, techniczny) proces jednoczesnego wytwarzania energii elektrycznej i użytkowej energii cieplnej w elektrociepłowni cogenerazione

koguci kɔˈɡuʨ̑i adj
dotyczący koguta, odnoszący się do koguta (o zwierzęciu) di gallo

kogut ˈkɔɡut n
(ornitologia, ornitologiczny) (rolnictwo, rolniczy) samiec kury domowej; gallo

kohabitacja ˌkɔxabʲiˈtaʦ̑ʲja n
(dawniej, dawny) współżycie, współdziałanie lub współzamieszkiwanie coabitazione
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) współrządzenie organów władzy reprezentujących odmienne opcje polityczne; coabitazione

koherencja n
wewnętrzna spójność np. tekstu, poglądów, wypowiedzi coerenza

koherentny ˌkɔxɛˈrɛ̃ntnɨ adj
będący spójną całością coerente
(fizyka, fizyczny) oparty na koherencji fal coerente

kohorta kɔˈxɔrta n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) w starożytnym Rzymie: oddział wojska stanowiący dziesiątą część legionu; coorte

koincydencyjny ˌkɔ<sup>j</sup>ĩnʦ̑ɨdɛ̃nˈʦ̑ɨjnɨ adj
związany z koincydencją, mający znamiona koincydencji coincidenziale

kojec n
zagroda dla małych dzieci do bezpiecznej zabawy; box girello

kok kɔk n
(fryzjerstwo, fryzjerski) włosy upięte w węzeł z tyłu głowy crocchia

kokietować ˌkɔcɛˈtɔvaʨ̑ v
starać się komuś spodobać, zwykle okazując seksapil zimbellare

kolacja kɔˈlaʦ̑ʲja n
ostatni posiłek w ciągu dnia cena

kolano kɔˈlãnɔ n
(anatomia, anatomiczny) największy staw w organizmie człowieka, łączy dwie części nogi: udo i łydkę; ginocchio

kolasa kɔˈlasa n
(dawniej, dawny) starodawny powóz konny; cocchio
kareta, karoca cocchio

kolce ˈkɔlʦ̑ɛ n
(sport, sportowy) buty o podeszwie z ostrymi, metalowymi ćwiekami, używany do biegów i skoków scarpette chiodate

kolczasty kɔlˈʧ̑astɨ adj
mający kolce i kłujący spinoso

kolczyk ˈkɔlʧ̑ɨk n
ozdoba zawieszana w przekłutej skórze, np. na płatkach uszu, orecchino

kolec ˈkɔlɛʦ̑ n
(botanika, botaniczny) twardy, ostro zakończony wyrostek na łodygach, owocach lub liściach roślin aculeo spina
wydłużony przedmiot lub część przedmiotu o zaostrzonym, kłującym końcu punta spuntone

kolega kɔˈlɛɡa n
towarzysz pracy, nauki lub zabawy collega compagno

kolegiata n
(kościelny) (architektura, architektoniczny) ważniejsza świątynia katolicka z własną kapitułą kanoników; collegiata

kolegium n
(kościelny) ogół kardynałów Kościoła katolickiego; collegio
(historia, historyczny, historycznie) (szkolnictwo, szkolny) w dawnej Polsce: szkoła średnia połączona z konwiktem, przeznaczona dla młodzieży szlacheckiej; collegio
grupa pracowników jakiejś instytucji powołanych do omawiania lub rozstrzygania jakichś spraw collegio

kolej ˈkɔlɛj n
następstwo zdarzeń według ustalonego porządku seguito
środek transportu lądowego wytyczony torem lub liną; ferrovia

kolej krzesełkowa n
rodzaj wyciągu z gondolami w formie krzeseł seggiovia

kolej linowa n
tor linowy wraz z przeznaczonymi do jego eksploatacji budowlami, urządzeniami oraz gondolami lub krzesełkami; funivia aerea

kolejarka ˌkɔlɛˈjarka n
kobieta pracująca na kolei ferroviera

kolejarz kɔˈlɛjaʃ n
pracownik kolei ferroviere

kolejka kɔˈlɛjka n
uporządkowana zbiorowość ludzi czekających na coś; fila coda

kolejka krzesełkowa n
rodzaj kolei linowej z gondolami w formie krzeseł seggiovia

kolejny kɔˈlɛjnɨ adj
następny po tym, który jest teraz; przyszły altro consecutivo

kolejowy ˌkɔlɛˈjɔvɨ adj
związany z kolejnictwem (koleją); taki, który dotyczy kolejnictwa, pociągów ferroviario

kolekcjoner ˌkɔlɛkˈʦ̑ʲjɔ̃nɛr n
osoba, która coś kolekcjonuje; właściciel kolekcji collezionista

kolekcjonerka ˌkɔlɛkʦ̑ʲjɔ̃ˈnɛrka n
kobieta, która coś kolekcjonuje; właścicielka kolekcji collezionista

kolekcjonować ˌkɔlɛkʦ̑ʲjɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
zbierać przedmioty tworząc z nich kolekcję collezionare

kolekta n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z modlitw w kanonie mszy świętej colletta

kolektywnie ˌkɔlɛkˈtɨvʲɲɛ adv
zbiorowo, zespołowo, wspólnie collettivamente

kolektywny ˌkɔlɛkˈtɨvnɨ adj
zbiorowy, zespołowy, wspólny; oparty na takim działaniu collettivo

koleżanka ˌkɔlɛˈʒãnka n
towarzyszka pracy collega

koliber kɔˈlʲibɛr n
(ornitologia, ornitologiczny) barwnie upierzony i żywiący się nektarem najmniejszy z ptaków; colibrì colibri

koliberek hawański n
(ornitologia, ornitologiczny) Mellisuga helenae, gatunek niewielkiego ptaka z rodziny kolibrowatych; colibrì di Elena

kolokwializm ˌkɔlɔˈkfʲjalʲism̥ n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub wyrażenie potoczne, używane tylko w swobodnej rozmowie colloquialismo

kolokwialny ˌkɔlɔˈkfʲjalnɨ adj
potoczny colloquiale

kolonia karna n
wydzielony obszar przeznaczony do przetrzymywania skazanych w izolacji od społeczeństwa; bagno penale colonia penale

kolonializm ˌkɔlɔ̃ˈɲalʲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) system i polityka mocarstw opierająca się na opanowaniu i utrzymywaniu w politycznej oraz ekonomicznej zależności krajów słabo rozwiniętych w celu czerpania z nich zysków; colonialismo

kolonizacja n
przekształcanie podbitych miejsc w kolonie colonizzazione
tworzenie osad na obszarach słabo zamieszkanych lub niezamieszkanych colonizzazione

kolonoskopia ˌkɔlɔ̃nɔˈskɔpʲja n
(medycyna, medyczny) endoskopowe badanie jelita grubego przez odbyt; może obejmować również niewielkie zabiegi; colonscopia

kolor ˈkɔlɔr n
cecha przedmiotu, określająca, jaka część pasma widzialnego światła jest odbijana przez przedmiot; colore

kolorowy ˌkɔlɔˈrɔvɨ adj
wielobarwny, pełen różnych kolorów colorito

kolorystyczny ˌkɔlɔrɨˈstɨʧ̑nɨ adj
związany z kolorystyką coloristico

koloryt n
zabarwienie colorito

kolostomia n
(medycyna, medyczny) stomia operacyjnie wyłoniona na jelicie grubym; colostomia

kolumbarium ˌkɔlũmˈbarʲjũm n
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) rodzaj rzymskiego zbiorowego grobowca w formie budowli z niszami na urny z prochami; colombario
(współcześnie) (architektura, architektoniczny) cmentarna ściana z miejscami na urny z prochami zmarłych colombario

kolumbijski ˌkɔlũmˈbʲijsʲci adj
odnoszący się do państwa Kolumbia colombiano

kolumna kɔˈlũmna n
(architektura, architektoniczny) pionowy element architektoniczny pełniący rolę konstrukcyjną, dekoracyjną i symboliczną; colonna
(drukarstwo, drukarski) obszar strony ograniczony jej zadrukowaną powierzchnią; colonna
pionowy rząd liczb, liter, wyrazów colonna
uformowana grupa osób lub pojazdów wojskowych colonna
pomnik składający się z kolumny (1.1) i umieszczonej na niej figury colonna
stała rubryka w czasopiśmie colonna
grupa osób mająca wspólny cel unità

kolumnada ˌkɔlũmˈnada n
(architektura, architektoniczny) dekoracyjny rząd połączonych kolumn lub kilka takich rzędów colonnato

kolęda kɔˈlɛ̃nda n
pieśń religijna, tematycznie nawiązująca do Bożego Narodzenia; pastorale

komandor kɔ̃ˈmãndɔr n
stopień oficerski w marynarce wojennej odpowiadający pułkownikowi; capitano di vascello

komandor podporucznik kɔ̃ˈmãndɔr ˌpɔtpɔˈruʧ̑ʲɲik n
stopień oficerski w marynarce wojennej odpowiadający majorowi; capitano di corvetta

komandor porucznik kɔ̃ˈmãndɔr pɔˈruʧ̑ʲɲik n
stopień oficerski w marynarce wojennej odpowiadający podpułkownikowi; capitano di fregata

komar ˈkɔ̃mar n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielki latający owad z rodziny Culicidae, znany ze swędzących ugryzień; zanzara

kombinacja n
(sport, sportowy) narciarstwo konkurencja złożona, w której o zwycięstwie decyduje suma uzyskanych wyników z poszczególnych etapów combinata
łączenie składowych w całość oraz efekt tego działania combinazione

kombinat kɔ̃mˈbʲĩnat n
(zarządzanie) zespół kilku zakładów przemysłowych powiązanych organizacyjnie i technologicznie; complesso

kombinezon n
jednoczęściowe ubranie ochronne; tuta

kombonianin n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek katolickiego męskiego zgromadzenia zakonnego, założonego przez św. Daniela Comboniego; comboniano

kombonianka n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica ze zgromadzenia komboniańskiego comboniana

komboniański adj
związany z kombonianami lub komboniankami, dotyczący kombonianów lub kombonianek comboniano

komedia kɔ̃ˈmɛdʲja n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) utwór sceniczny lub filmowy przedstawiający w sposób zabawny lub satyryczny postacie, obyczaje, wydarzenia itp.; commedia

komediant n
(dawniej, dawny) osoba grająca różne postaci zawodowo commediante

komendatoryjny adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) taki, który wchodzi w skład czyjegoś beneficjum kościelnego, nadany uznaniowo przez władcę świeckiego commendatario

komentować ˌkɔ̃mɛ̃nˈtɔvaʨ̑ v
objaśniać interpretare
wyrażać opinię na jakiś temat; oceniać coś, robić uwagi commentare

komercjalizacja ˌkɔ̃mɛrʦ̑ʲjalʲiˈzaʦ̑ʲja n
ogół zmian mających na celu oparcie czegoś na zasadach komercyjnych; commercializzazione

komercyjny ˌkɔ̃mɛrˈʦ̑ɨjnɨ adj
nastawiony na zysk; związany z odnoszeniem korzyści ze swoich działań commerciale

kometa kɔ̃ˈmɛta n
(astronomia, astronomiczny) małe, nietrwałe ciało niebieskie, złożone z jądra otoczonego komą, które na krótko pojawia się w pobliżu gwiazdy centralnej; cometa stella crinita

komfortowy ˌkɔ̃w̃fɔrˈtɔvɨ adj
sprawiający, że czujemy się bardzo wygodnie confortevole

komicznie kɔ̃ˈmʲiʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób komiczny comicamente

komiczność n
cecha tego, co jest komiczne comicità

komiks ˈkɔ̃mʲiks n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) z reguły opowiadanie utworzone przez połączenie kilku lub więcej obrazków składających się na jakąś historię; fumetto

kominiarka ˌkɔ̃mʲĩˈɲarka n
(potocznie, potoczny) czapka okrywająca głowę i szyję, mająca niewielkie wycięcie na twarz, a czasem tylko na oczy i usta, noszona także w formie wywiniętej wokół głowy passamontagna

kominiarz kɔ̃ˈmʲĩɲaʃ n
rzemieślnik zajmujący się czyszczeniem kominów; spazzacamino

komisariat ˌkɔ̃mʲiˈsarʲjat n
lokal, w którym urzędują pracownicy policji commissariato
jednostka organizacyjna policji pełniąca funkcje w określonym terenie commissariato
urząd tymczasowy utworzony do spełniania określonych zadań comitato commissariato

komisarz n
urzędnik posiadający szczególne pełnomocnictwa commissario

komisja kɔ̃ˈmʲisʲja n
grupa wydelegowana z większego grona, powołana do sprawowania określonych funkcji, najczęściej do zbadania jakiejś kwestii, kontroli czyjejś działalności; commissione

komitet ˈkɔ̃mʲitɛt n
grupa osób powołanych do wykonania określonych zadań comitato

komiwojażer n
(handel, handlowy) (przestarzałe, przestarzały) przedstawiciel handlowy odbywający podróże w celu zdobycia nabywców produktu czy usługi commesso viaggiatore viaggiatore

komoda kɔ̃ˈmɔda n
mebel z szufladami, niski, ok. metr, półtora metra wysoki; comò cassettone

komora kɔ̃ˈmɔra n
(anatomia, anatomiczny) przestrzeń, zagłębienie w organach u ludzi i zwierząt ventricolo
(przestarzałe, przestarzały) niewielka spiżarnia, służąca do przechowywania drobnych rzeczy, ubrań, jedzenia dispensa
(wojskowość, wojskowy) tylna część przewodu lufy lub otwór w bębnie rewolwerowym, w której umieszcza się nabój; camera
wydzielone pomieszczenie camera

komora gazowa kɔ̃ˈmɔra ɡaˈzɔva n
urządzenie służące do wykonywania kary śmierci przez zagazowanie skazańca; camera a gas

kompan ˈkɔ̃mpãn n
(potocznie, potoczny) towarzysz wspólnych przedsięwzięć, zwłaszcza rozrywek compagno compagnone

kompania kɔ̃mˈpãɲja n
kilka osób spędzających wspólnie czas banda

kompas ˈkɔ̃mpas n
przyrząd nawigacyjny służący do wyznaczania bieżącego kierunku południka magnetycznego; bussola compasso

kompetentny adj
uprawniony do decydowania, posiadający kwalifikacje competente

kompleks ˈkɔ̃mplɛks n
(budownictwo) zespół budowli i urządzeń, które tworzą jakąś całość complesso

kompleks niższości n
(psychologia, psychologiczny) poczucie bycia gorszym wywołane odkryciem w sobie jakiejkolwiek niedoskonałości czy ułomności; complesso di inferiorità

kompletny kɔ̃mˈplɛtnɨ adj
cały, będący w komplecie completo

komplikacja n
dodatkowa, nieprzewidziana wcześniej trudność wymuszająca odstępstwo od założeń complicazione

komponent n
część składowa, element componente ingrediente

komponować ˌkɔ̃mpɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) tworzyć utwór muzyczny comporre
tworzyć; układać w całość z danych elementów, tak aby poszczególne elementy ze sobą współgrały comporre

kompozytor ˌkɔ̃mpɔˈzɨtɔr n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba tworząca, komponująca muzykę compositore

kompozytorka ˌkɔ̃mpɔzɨˈtɔrka n
kobieta tworząca, komponująca muzykę compositrice

kompresja kɔ̃mˈprɛsʲja n
(fizyka, fizyczny) zagęszczenie, sprężenie czegoś, zmniejszenie, redukcja zajmowanej przez coś przestrzeni; compressione

kompromis kɔ̃mˈprɔ̃mʲis n
sposób zakończenia dyskusji lub sporu, w którym obie strony rezygnują z części swoich żądań, chcąc zawrzeć porozumienie; compromesso

kompulsywny adj
dokonywany pod wpływem niedającego się opanować przymusu wewnętrznego compulsivo

komputer kɔ̃mˈputɛr n
(informatyka, informatyczny) maszyna licząca, służąca do przetwarzania wszelkich informacji, które da się zapisać w formie ciągu cyfr, albo sygnału ciągłego; computer elaboratore computatore

komunikacja ˌkɔ̃mũɲiˈkaʦ̑ʲja n
ogół działań składających się na utrzymanie łączności między danymi miejscami; drogi, szlaki i środki lokomocji służące do utrzymywania tej łączności comunicazione

komunikat ˌkɔ̃mũˈɲikat n
wiadomość przekazywana przez nadawcę odbiorcy; wymieniana informacja. communicato

komunista ˌkɔ̃mũˈɲista n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik komunizmu comunista

komunistka ˌkɔ̃mũˈɲistka n
zwolenniczka komunizmu comunista

komunistyczny ˌkɔ̃mũɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z komunizmem, dotyczący komunizmu comunista comunistico

komunizacja n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wprowadzanie komunizmu comunistizzazione

komunizm kɔ̃ˈmũɲism̥ n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój ekonomiczny i doktryna polityczna, zgodnie z którymi środki produkcji powinny być własnością społeczeństwa; comunismo

komunizować v
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wprowadzać lub upowszechniać komunizm comunistizzare

komórka kɔ̃ˈmurka n
(biologia, biologiczny) podstawowa jednostka budowy organizmów żywych; cellula
(potocznie, potoczny) (telekomunikacja) telefon komórkowy telefonino telefono cellulare cellulare

komórka macierzysta n
(biologia, biologiczny) komórka względnie niewyspecjalizowana, z której podczas pojedynczego podziału powstają: identyczna komórka potomna i nieco bardziej zróżnicowana komórka potomna cellula staminale

komża n
(kościelny) biała szata liturgiczna, względnie krótka (do ud), o szerokich rękawach; cotta

konanie n
umieranie decesso morte

konać v
przestawać żyć, umierać w agonii morire

koncelebra n
wspólne sprawowanie eucharystii przez więcej niż jednego prezbitera; concelebrazione

koncelebracja n
wspólne sprawowanie eucharystii przez więcej niż jednego prezbitera; concelebrazione

koncelebrans n
prezbiter nie będący głównym celebransem podczas sprawowania eucharystii concelebrante

koncelebrant n
(kościelny) prezbiter nie będący głównym celebransem podczas sprawowania eucharystii concelebrante

koncelebrowanie n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wspólne odprawianie nabożeństwa przez więcej niż jednego duchownego concelebrazione

koncelebrować v
sprawować eucharystię nie będąc głównym celebransem (o prezbiterze) concelebrare

koncentrować ˌkɔ̃nʦ̑ɛ̃nˈtrɔvaʨ̑ v
skupiać, zbierać coś w jedno miejsce, w jeden punkt concentrare
skupiać swoją uwagę, zwiększać swoją koncentrację, skupienie concentrarsi

koncepcja kɔ̃nˈʦ̑ɛpʦ̑ʲja n
ogólny plan działania, rozwiązania jakiegoś problemu concezione

koncert ˈkɔ̃nʦ̑ɛrt n
występ muzyczny instrumentalny, wokalny, bądź wokalno-instrumentalny; concerto
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna pokrewna sonacie; concerto

koncesja n
(urzędowy) pozwolenie władz administracyjnych na prowadzenie danej działalności gospodarczej concessione

konchiologia ˌkɔ̃nçjɔˈlɔɟja n
(zoologia, zoologiczny) nauka o muszlach; concologia

koncyliaryzm ˌkɔ̃nʦ̑ɨˈlʲjarɨsm̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna w Kościele katolickim, zakładająca wyższość soboru nad papieżem; conciliarismo

kondensacja ˌkɔ̃ndɛ̃w̃ˈsaʦ̑ʲja n
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna, w której substraty łączą się ze sobą, tworząc większą od nich cząsteczkę produktu głównego, i jedną lub więcej małych cząsteczek produktu ubocznego reazione di condensazione

kondensator ˌkɔ̃ndɛ̃w̃ˈsatɔr n
(elektryczność) (elektronika, elektroniczny) podzespół zbudowany z dwóch przewodników rozdzielonych dielektrykiem, mający za zadanie gromadzić ładunki elektryczne; condensatore

kondolencje ˌkɔ̃ndɔˈlɛ̃nʦ̑ʲjɛ n
(książkowy) wyrażanie żalu z powodu czyjejś śmierci, wyrazy współczucia składane komuś, kto stracił bliską osobę condoglianza

kondotier n
(historia, historyczny, historycznie) we Włoszech, w okresie od XIV do XVI w.: dowódca armii najemników, sprzedający jej usługi miastom albo dworom książęcym condottiero

kondygnacja ˌkɔ̃ndɨɡˈnaʦ̑ʲja n
poziom w budynku piano

konewka kɔ̃ˈnɛfka n
pojemnik z uchem i szyjką, który służy do podlewania roślin; annaffiatoio

konfesjonał n
(kościelny) kościelny mebel służący do słuchania spowiedzi; confessionale

konfiguracja n
układ elementów wchodzących we wzajemne relacje configurazione

konfiskować ˌkɔ̃nfʲiˈskɔvaʨ̑ v
dokonywać konfiskaty confiscare

konfitura ˌkɔ̃nfʲiˈtura n
(kulinaria) owoce smażone w syropie cukrowym; confettura

konflikt ˈkɔ̃nflʲikt n
sprzeczność (racji, wartości), spór między osobami; brak zgodności conflitto

konformista n
człowiek, który bezkrytycznie podporządkowuje się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie conformista

konformistka n
kobieta, która bezkrytycznie podporządkowuje się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie conformista

konformistyczny adj
taki, który bezkrytycznie podporządkowuje się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie conformista conformistico

konformizm n
(socjologia, socjologiczny) (psychologia, psychologiczny) bezkrytyczne podporządkowywanie się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie; conformismo

konfrater n
(przestarzałe, przestarzały) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) współbrat (w zakonie, stanie duchownym) confratello

konfraternia ˌkɔ̃nfraˈtɛrʲɲa n
stowarzyszenie, organizacja religijna skupiająca głównie laikat confraternita

konfuzja kɔ̃nˈfuzʲja n
(książkowy) poczucie zakłopotania confusione

kongijski kɔ̃ŋʲˈɟijsʲci adj
odnoszący się do państwa Demokratyczna Republika Konga congolese
odnoszący się do państwa Kongo congolese

koniczny adj
(rzadki, rzadko używany) mający kształt stożkowy conico

koniec ˈkɔ̃ɲɛʦ̑ n
chwila, w której jakaś czynność nie jest już dłużej wykonywana fine
miejsce, w którym nastąpił koniec (1.2) ruchu fine
okoliczności końca (1.2) fine conclusione
ostatni fragment, część podłużnego przedmiotu, czubek punta capo estremità

koniec świata ˈkɔ̃ɲɛʦ̑ʲ ˈɕfʲjata interjection
coś strasznego, oburzającego la fine del mondo

koniecznie adv
bezwzględnie, absolutnie necessariamente

konieczność kɔ̃ˈɲɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
coś, czego nie można uniknąć necessità

koniunktura n
ogół warunków mających na coś wpływ (zwłaszcza pozytywny) congiuntura

konkatedra n
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) druga katedra ordynariusza diecezji concattedrale

konkatedralny adj
odnoszący się do konkatedry, związany z konkatedrą concattedrale

konklawe kɔ̃ŋˈklavɛ n
(kościelny) w Kościele katolickim: zgromadzenie wybierające papieża; obrady tego zgromadzenia. conclave

konkludować ˌkɔ̃ŋkluˈdɔvaʨ̑ v
(przestarzałe, przestarzały) formułować wnioski, podsumowywać najważniejsze zagadnienia concludere

konkluzja kɔ̃ŋˈkluzʲja n
wniosek końcowy conclusione

konkordat kɔ̃ŋˈkɔrdat n
układ pomiędzy Stolicą Apostolską, a państwem regulujący stanowisko prawne Kościoła w danym państwie conciliazione

konkubina ˌkɔ̃ŋkuˈbʲĩna n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kobieta żyjąca z mężczyzną bez zawarcia związku małżeńskiego concubina

konkubinat ˌkɔ̃ŋkuˈbʲĩnat n
związek dwóch osób, podobny do małżeństwa, ale nieformalny z powodu braku rejestracji cywilnej bądź religijnego usankcjonowania; concubinato

konkurs ˈkɔ̃ŋkurs n
(sport, sportowy) przedsięwzięcie rozrywkowe, artystyczne lub sportowe pozwalające wyłonić najlepszego uczestnika (lub uczestników), który najczęściej zostaje nagrodzony concorso

konkwistador n
(historia, historyczny, historycznie) tytuł nadawany przez królów hiszpańskich i portugalskich zdobywcom Ameryki Południowej i Środkowej w XVI w. conquistatore

konopie kɔ̃ˈnɔpʲjɛ n
(botanika, botaniczny) Cannabis L., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny konopiowatych, pochodzących z Azji, uprawianych dla mocnych włókien, nasion oraz używek; canapa

konsekwentnie ˌkɔ̃w̃sɛˈkfɛ̃ntʲɲɛ adv
w sposób konsekwentny conseguentemente

konsensus kɔ̃w̃ˈsɛ̃w̃sus n
porozumienie osiągnięte w wyniku dyskusji i kompromisu consenso

konserwacja n
(technologia, technika, techniczny) zabiegi mające na celu utrzymywanie czegoś w dobrym stanie i chronienie tego przed zniszczeniem conservazione

konserwant n
(chemia, chemiczny) substancja będąca dodatkiem do żywności albo produktów przemysłowych zapobiegająca niepożądanym zmianom chemicznym, rozwojowi bakterii, grzybów i wirusów oraz przedłużająca termin przydatności produktów; conservante

konserwować ˌkɔ̃w̃sɛrˈvɔvaʨ̑ v
chronić coś przed zniszczeniem za pomocą odpowiednich środków; utrzymywać we właściwym stanie conservare

konsola kɔ̃w̃ˈsɔla n
(architektura, architektoniczny) ozdobny wspornik podpierający balkon, rzeźbę, gzyms itp.; mensola
blat lub tablica z elementami sterującymi console
mały stolik przyścienny; console
zestaw cyfrowych urządzeń multimedialnych do gier, odtwarzania muzyki, filmów itp.; console

konspiracja n
tajna, nielegalna działalność przeciwko istniejącej władzy cospirazione

konspirator n
uczestnik konspiracji complottardo congiurato congiuratore

konstantynopolitanka n
mieszkanka Konstantynopola costantinopolitana

konstantynopolitańczyk n
mieszkaniec Konstantynopola costantinopolitano

konstantynopolitański adj
odnoszący się do Konstantynopola, związany z Konstantynopolem costantinopolitano

konstrukcja kɔ̃w̃ˈstrukʦ̑ʲja n
proces budowania, konstruowania costruzione ossatura
układ elementów, sposób ich powiązania costruzione ossatura

konstruktywizm n
(sztuka) kierunek w sztuce abstrakcyjnej zapoczątkowany w 1913 w Rosji i głoszący syntezę sztuki, nauki i wiedzy technicznej; costruttivismo

konstruować ˌkɔ̃w̃struˈ<sup>w</sup>ɔvaʨ̑ v
budować, tworzyć konstrukcję costruire

konstytucja ˌkɔ̃w̃stɨˈtuʦ̑ʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny, określany także jako ustawa zasadnicza, który zazwyczaj ma najwyższą moc prawną w systemie źródeł prawa w państwie; costituzione

konstytucjonalista ˌkɔ̃w̃stɨtuʦ̑ʲjɔ̃naˈlʲista n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawnik zajmujący się naukowo lub w praktyce prawem konstytucyjnym costituzionalista

konstytucjonalistka ˌkɔ̃w̃stɨtuʦ̑ʲjɔ̃naˈlʲistka n
prawniczka zajmująca się naukowo lub w praktyce prawem konstytucyjnym costituzionalista

konstytucyjny ˌkɔ̃w̃stɨtuˈʦ̑ɨjnɨ adj
dotyczący konstytucji costituzionale
zgodny z konstytucją, wynikający z konstytucji costituzionale

konsumować v
spożywać, jeść consumare

konsumpcjonizm ˌkɔ̃w̃sũmpˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
(socjologia, socjologiczny) postawa polegająca na nieusprawiedliwionej rzeczywistymi potrzebami konsumpcji dóbr materialnych i usług, a także pogląd głoszący uznawanie konsumpcji za wyznacznik jakości życia; consumismo

konsystencja ˌkɔ̃w̃sɨˈstɛ̃nʦ̑ʲja n
poziom określonych cech fizycznych (gęstość, twardość, lepkość) danej substancji; spoistość consistenza

kontakt ˈkɔ̃ntakt n
przełącznik światła elektrycznego interruttore
zetknięcie się contatto

kontekst ˈkɔ̃ntɛkst n
(językoznawstwo, językoznawczy) tekst, którego częścią jest dany wyraz; contesto
(przenośnie, przenośnia) sytuacja, tło, okoliczności, które określają lub wyjaśniają znaczenie zdarzenia lub następstwo innych zdarzeń contesto

kontemplacja ˌkɔ̃ntɛ̃mˈplaʦ̑ʲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w mistycyzmie: wewnętrzna modlitwa contemplazione
skupienie, rozmyślanie, pogrążenie w myślach contemplazione

kontemplacyjny ˌkɔ̃ntɛ̃mplaˈʦ̑ɨjnɨ adj
właściwy kontemplacji, pogrążeniu się w myślach contemplativo meditativo

kontemplować ˌkɔ̃ntɛ̃mˈplɔvaʨ̑ v
pogrążać się głęboko w myślach contemplare

kontestacja ˌkɔ̃ntɛˈstaʦ̑ʲja n
protest, manifestowanie sprzeciwu wobec czemuś; poddanie w wątpliwość contestazione

kontrabanda ˌkɔ̃ntraˈbãnda n
nielegalny przewóz towarów pomiędzy państwami z pominięciem opłat celnych, akcyzy, podatku VAT i innych należności wobec państwa; contrabbando

kontrabas kɔ̃nˈtrabas n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) największy smyczkowy instrument strunowy; contrabbasso contrabasso

kontrabasista ˌkɔ̃ntrabaˈɕista n
muzyk grający na kontrabasie contrabbassista

kontrafagot ˌkɔ̃ntraˈfaɡɔt n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) fagot o niskiej skali; controfagotto

kontrahent kɔ̃nˈtraxɛ̃nt n
każda ze stron zawierających umowę contraente

kontrakt ˈkɔ̃ntrakt n
umowa, zwykle o pracę contratto

kontraktowy ˌkɔ̃ntrakˈtɔvɨ adj
dotyczący kontraktu, związany z kontraktem contrattuale

kontrast ˈkɔ̃ntrast n
(optyka, optyczny) stosunek między największym a najmniejszym stopniem naświetlenia jakiegoś przedmiotu contrasto
sprzeczność występująca między zestawionymi elementami (przedmiotami, zjawiskami itp.) contrasto

kontrasygnata n
(administracja) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wymóg złożenia podpisu pod aktem prawnym przez drugą osobę w celu potwierdzenia jego ważności; controfirma

kontratak n
odpowiedź atakowanego w dyskusji, sporcie, w wojskowości itp. contrattacco controattacco

kontratenor ˌkɔ̃ntraˈtɛ̃nɔr n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najwyższy głos męski wykorzystujący rejestr falsetowy; controtenore

kontrofensywa n
(wojskowość, wojskowy) natarcie wojsk, które następuje bezpośrednio po odparciu ofensywy wroga controffensiva

kontrofensywny adj
związany z kontrofesywą controffensivo

kontrola kɔ̃nˈtrɔla n
(potocznie, potoczny) nadzór nad kimś lub nad czymś ispezione

kontroler kɔ̃nˈtrɔlɛr n
osoba kontrolująca, sprawdzająca coś controllore

kontrolować ˌkɔ̃ntrɔˈlɔvaʨ̑ v
dokonywać kontroli; sprawdzać, czy coś działa sprawnie (lub tak jak powinno); weryfikować controllare

kontrowersyjny ˌkɔ̃ntrɔvɛrˈsɨjnɨ adj
wzbudzający kontrowersje, prowokujący spory i dyskusje controverso

kontrreformacja n
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ruch w Kościele katolickim w XVI i XVII w., skierowany przeciw reformacji i wyznaniom protestanckim, mający na celu także przeprowadzenie odnowy wewnętrznej w Kościele; controriforma

kontrrewolucja ˌkɔ̃ntr̥rɛvɔˈluʦ̑ʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) działania stanowiące reakcję w stosunku do rewolucji; controrivoluzione

kontrwywiad kɔ̃ndr‿vɨˈvʲjat n
instytucja państwowa zajmująca się bezpieczeństwem państwa poprzez uniemożliwianie działalności szpiegom obcych państw; controspionaggio

kontrybucja n
danina, podatek nakładany na pokonane w wojnie państwo albo okupowane terytorium contributo

kontur ˈkɔ̃ntur n
linia, zarys kształtu contorno

kontynent kɔ̃nˈtɨ̃nɛ̃nt n
(geografia, geograficzny) wielki obszar lądu otoczony morzem lub oceanem, mający więcej niż 5 000 000 kilometrów kwadratowych; continente

kontynuacja n
dalsze trwanie czegoś lub następna część czegoś albo jakiejś działalności continuazione

kontynuować ˌkɔ̃ntɨ̃nuˈ<sup>w</sup>ɔvaʨ̑ v
dalej wykonywać określoną czynność; rozwijać coś continuare

konurbacja ˌkɔ̃nurˈbaʦ̑ʲja n
zespół wielu sąsiadujących ze sobą miast, z których żadne nie dominuje nad pozostałymi; conurbazione

konwalia kɔ̃nˈvalʲja n
(botanika, botaniczny) Convallaria L., rodzaj roślin o białych kwiatach i intensywnym zapachu; mughetto
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) mughetto
kwiat rośliny (1.2) mughetto

konwalia majowa n
(botanika, botaniczny) Convallaria majalis L., gatunek rośliny z rodziny szparagowatych; mughetto

konyza kanadyjska kɔ̃ˈnɨza ˌkãnaˈdɨjska n
(botanika, botaniczny) gatunek rośliny z rodziny astrowatych pochodzący z Ameryki Północnej i Środkowej i rozprzestrzeniony w innych rejonach świata; saeppola canadese

kooperacja ˌkɔːpɛˈraʦ̑ʲja n
współpraca, współdziałanie cooperazione

koordynacja n
organizowanie i planowanie wspólnych działań coordinazione

koordynować v
kierować różnymi elementami, działaniami tak, aby zapewniać ich harmonię, najlepszą wspólną skuteczność; uzgadniać wzajemne funkcjonowanie coordinare

kopacz n
górnik pracujący na przodku cavatore

kopalnia kɔˈpalʲɲa n
zakład górniczy zajmujący się wydobyciem kopalin; miniera

koparka kɔˈparka n
maszyna budowlana, pojazd służący do kopania dużych dołów w miękkim gruncie lub do wybierania gruntu escavatore

kopać ˈkɔpaʨ̑ v
uderzać kogoś / coś nogą calciare
wydobywać np. ziemię przy pomocy łopaty, innego narzędzia lub maszyny scavare zappare

koper włoski ˈkɔpɛr ˈvwɔsʲci n
(botanika, botaniczny) gatunek dwuletniej rośliny z rodziny selerowatych; finocchio

kopernik kɔˈpɛrʲɲik n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cn i liczbie atomowej 112; copernicio

koperta kɔˈpɛrta n
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) płaskie opakowanie papierowe na list, pismo lub drobne przedmioty; busta

kopeć ˈkɔpɛʨ̑ n
gęsty, ciemny dym fumo

kopiarka n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie kopiujące copiatrice

koprolalia ˌkɔprɔˈlalʲja n
obsesyjne wypowiadanie słów nieprzyzwoitych lub wulgarnych coprolalia

koptyjski kɔpˈtɨjsʲci adj
(antropologia, antropologiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Koptami; dotyczący Kościoła koptyjskiego i jego wyznawców copto

koptyjski kɔpˈtɨjsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) ostatnia faza rozwojowa języka egipskiego, język wywodzący się ze staroegipskiego, należący do rodziny języków afroazjatyckich lingua copto

kopyto kɔˈpɨtɔ n
(zoologia, zoologiczny) rogowe zakończenie kończyn niektórych ssaków; zoccolo

kora ˈkɔra n
(botanika, botaniczny) kora pierwotna tkanka łodygi i korzenia znajdująca się między walcem osiowym a skórką corteccia
(botanika, botaniczny) kora wtórna występująca u starszych roślin tkanka złożona z łyka oraz korka lub korowiny corteccia
nepalska szabla o jednosiecznej, zakrzywionej głowni; kora

koral ˈkɔral n
(biologia, biologiczny) koralowiec corallo
(mineralogia, mineralogiczny) szkielet węglanowy koralowców; corallo
kostka, kulka lub coś podobnego z otworkiem, w który wkłada się nitkę bacca

kordialny kɔrˈdʲjalnɨ adj
serdeczny, przyjazny, wylewny w okazywaniu sympatii cordiale

koreański ˌkɔrɛˈãj̃sʲci adj
odnoszący się do Korei lub Koreańczyków coreano

koreański ˌkɔrɛˈãj̃sʲci n
język urzędowy Korei Południowej i Korei Północnej; coreano

korek ˈkɔrɛk n
(potocznie, potoczny) zakrętka od butelki; tappo

korekta kɔˈrɛkta n
poprawienie błędu lub niedoskonałości, dorównanie do stanu prawidłowego correzione

korelacja ˌkɔrɛˈlaʦ̑ʲja n
(statystyka, statystyczny) zależność zmiennych losowych; correlazione

korespondencja ˌkɔrɛspɔ̃nˈdɛ̃nʦ̑ʲja n
wymiana informacji między ludźmi na papierze (list, pocztówka) lub w postaci elektronicznej (e-mail, czat, komunikatory) corrispondenza

korkociąg kɔrˈkɔʨ̑ɔ̃ŋk n
(lotnictwo, lotniczy) rodzaj akrobacji lotniczej; vite
urządzenie służące do wyjmowania korków z butelek; cavatappi

kormoran kɔrˈmɔrãn n
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak wodny zamieszkujący brzegi mórz i rzek; cormorano

kornijski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy brytańskiej języków celtyckich; cornovagliese

korona kɔˈrɔ̃na n
(botanika, botaniczny) część drzewa składająca się z gałęzi; corona chioma
(botanika, botaniczny) wewnętrzna część okwiatu złożona z płatków corolla
(stomatologia, stomatologiczny) metalowe lub porcelanowe wzmocnienie plomby na zębie; capsula dentaria
(środowiskowy) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) rodzaj koka wykonany z warkoczy upiętych dookoła głowy treccia a corona
atrybut królewski (złota obręcz zakładana na głowę) corona
(jednostka monetarna) waluta w Czechach; corona
(jednostka monetarna) waluta w Skandynawii; corona
(jednostka monetarna) (dawniej, dawny) waluta w Czechosłowacji, na Węgrzech i na Słowacji, w Austro-Węgrzech corona
monarchia corona
(botanika, botaniczny) Fritillaria L., rodzaj roślin z rodziny liliowatych corona
(budownictwo) górna część tamy, obwałowania lub murów obronnych corona
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element notacji muzycznej przedłużający wartość nuty lub pauzy o dowolną długość corona

koronacja n
akt przekazania insygniów królewskich następcy tronu incoronazione coronazione

koronka kɔˈrɔ̃nka n
(potocznie, potoczny) (stomatologia, stomatologiczny) stałe uzupełnienie protetyczne odtwarzające znaczny ubytek korony klinicznej zęba corona
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) forma modlitwy polegająca na powtarzaniu w określony sposób i określoną liczbę razy różnych modlitw coroncina
(włókiennictwo) wyrób będący rodzajem ażurowej plecionki z nici merletto pizzo trina

koronować v
(przenośnie, przenośnia) stanowić górną część czegoś coronare
przekazywać uroczyście najwyższą władzę poprzez nakładanie korony na głowę przyszłego panującego incoronare

korpus konsularny ˈkɔrpus ˌkɔ̃w̃suˈlarnɨ n
kierownicy, szefowie i urzędnicy konsularni sprawujący swoje funkcje w określonym okręgu konsularnym państwa przyjmującego; corpo consolare

korsykański ˌkɔrsɨˈkãj̃sʲci adj
odnoszący się do Korsyki, związany lub wywodzący się z Korsyki corso

korsykański ˌkɔrsɨˈkãj̃sʲci n
język używany na Korsyce; corso

kortyzol n
(biochemia, biochemiczny) hormon należący do kortykosteroidów; cortisolo

korweta n
(marynarka) (dawniej, dawny) okręt żaglowy do służby zwiadowczej oraz zadań pomocniczych; corvetta
(marynarka) średni okręt wojenny o wyporności od 500 do 1000 ton; corvetta

korygować v
przeprowadzać korektę, poprawiać błędy w tekście correggere
usuwać niedokładności correggere

kos kɔs n
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak leśny, ogrodowy i parkowy z gatunku (1.1) merlo

kosa ˈkɔsa n
narzędzie do ścinania zbóż, traw itp.: ostrze na długim kiju; falce falce fienaia frullana

kosmetyczny ˌkɔsmɛˈtɨʧ̑nɨ adj
dotyczący kosmetyki lub kosmetyków cosmetico

kosmetyk kɔsˈmɛtɨk n
substancja, produkt przeznaczony do pielęgnacji, oczyszczania, ochrony i upiększania ciała lub włosów cosmetico

kosmetyka kɔsˈmɛtɨka n
sztuka upiększania, pielęgnowania ciała, włosów; stosowanie środków lub zabiegów mających na celu pielęgnowanie ciała lub włosów cosmesi cosmetica

kosmita kɔsˈmʲita n
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) hipotetyczny mieszkaniec planety innej niż Ziemia, planetoidy, księżyca itp.; extraterrestre

kosmodrom kɔsˈmɔdrɔ̃m n
(astronautyka, astronautyczny) ośrodek, w którym przeprowadza się starty statków kosmicznych oraz starty i lądowania promów kosmicznych, w którym przygotowuje się i nadzoruje loty kosmiczne; cosmodromo

kosmogoniczny adj
związany z kosmogonią, dotyczący kosmogonii cosmogonico

kosmolog n
specjalista w dziedzinie kosmologii cosmologo

kosmologia ˌkɔsmɔˈlɔɟja n
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, który zajmuje się kosmosem; nauka o wszechświecie; cosmologia

kosmonautyczny ˌkɔsmɔ̃nawˈtɨʧ̑nɨ adj
związany z kosmonautyką i kosmonautami cosmonautico

kosmopolita ˌkɔsmɔpɔˈlʲita n
człowiek nieuznający jakiegokolwiek obywatelstwa, a jedynie światowe cosmopolita

kosmopolityczny adj
nieczujący związku z żadnym państwem (miejscem) w szczególności cosmopolita

kosmyk n
niewielki pukiel włosów ciocca ciuffo

kostarykański ˌkɔstarɨˈkãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Kostaryka costaricano

kosteczki słuchowe kɔˈstɛʧ̑ʲci swuˈxɔvɛ n
(anatomia, anatomiczny) drobne kostki w jamie bębenkowej ucha przenoszące drgania błony bębenkowej do ucha wewnętrznego; ossicini dell'udito ossicini uditivi

kostka ˈkɔstka n
(anatomia, anatomiczny) mała kość łącząca stopę z nogą; caviglia

kostka lodu n
lód w kształcie małego sześcianu powstały w wyniku zamrożenia wody w odpowiedniej formie cubetto di ghiaccio

kostniak n
(medycyna, medyczny) łagodny nowotwór tkanki kostnej; osteoma

kostny ˈkɔstnɨ adj
związany z kością osseo

kostrzewa n
(botanika, botaniczny) Festuca L., rodzaj roślin należący do rodziny wiechlinowatych; festuca

kosz kɔʃ n
pojemnik pleciony z elastycznego materiału naturalnego lub sztucznego cestino

koszmar ˈkɔʃmar n
marzenie senne o treści wywołującej u śniącego uczucie strachu; incubo

koszt kɔʃt n
(ekonomia, ekonomiczny) poniesiony wydatek spesa costo importo

kosztować kɔˈʃtɔvaʨ̑ v
mieć jakąś cenę (także przenośnie) costare

koszula kɔˈʃula n
(krawiectwo) lekkie ubranie z rękawami, nakładane na tułów, zapinane na guziki; camicia

koszula nocna n
(krawiectwo) jednoczęściowy luźny ubiór w formie tuniki używany do snu; camicia da notte

koszykarka ˌkɔʃɨˈkarka n
(sport, sportowy) zawodniczka grająca w koszykówkę cestista

koszykarz kɔˈʃɨkaʃ n
(sport, sportowy) sportowiec grający w koszykówkę cestista
rzemieślnik wyplatający kosze i koszyki cestaio

koszykówka ˌkɔʃɨˈkufka n
(sport, sportowy) dyscyplina sportu drużynowego, w której dwie pięcioosobowe drużyny grają przeciwko sobie, próbując zdobyć punkty, umieszczając piłkę w koszu; pallacanestro

kot kɔt n
(zoologia, zoologiczny) Felis silvestris domesticus, zwierzę domowe; gatto

kot syjamski ˈkɔt sɨˈjãmsʲci n
(felinologia, felinologiczny) jedna z najstarszych i najdłużej znanych ras kotów domowych pochodząca z Dalekiego Wschodu; siamese

kotek ˈkɔtɛk n
(językoznawstwo, językoznawczy) (zdrobniale) od: kot gattino

kotka ˈkɔtka n
(zoologia, zoologiczny) samica kota gatta

kotlarz ˈkɔtlaʃ n
rzemieślnik, który wyrabia naczynia metalowe, kotły; fabbro ramaio

kotlet ˈkɔtlɛt n
mięso (ale również warzywa, jajka) uformowane zazwyczaj w plastry i usmażone na tłuszczu; braciola cotoletta

kotwica kɔtˈfʲiʦ̑a n
przyrząd służący do unieruchomienia statku (czasem także innych pływających obiektów) przez zaczepienie o dno; ancora

kotwicowisko ˌkɔtfʲiʦ̑ɔˈvʲiskɔ n
(marynarka) część redy (lub portu), w której można zakotwiczać statki; ancoraggio

kotylion n
tradycyjna zbiorowa zabawa taneczna, o XIX-wiecznym francuskim rodowodzie, złożona z kilku samodzielnych tańców i zabaw, niekiedy z wymianą drobnych upominków, podczas której tańczy się walca figurowego, mazurka albo galop, a w której pary dobierają się według przypiętych wcześniej wstążek kotylionów (2.1); cotillon

kowadło kɔˈvadwɔ n
ciężka, stalowa podstawa, na której kładzie się obrabiany przedmiot w trakcie kucia ręcznego; incudine

koza ˈkɔza n
(zoologia, zoologiczny) ssak z rodziny krętorogich; capra

koziorożec n
(zoologia, zoologiczny) ssak z rzędu parzystokopytnych; stambecco

koziorożec nubijski n
(zoologia, zoologiczny) Capra nubiana, ssak parzystokopytny z rodziny wołowatych; stambecco della Nubia stambecco nubiano

kozioł ofiarny ˈkɔʑɔw ɔˈfʲjarnɨ n
(przenośnie, przenośnia) człowiek, na którego inni zrzucają całą odpowiedzialność za coś; capro espiatorio capro emissario

koziołek kɔˈʑɔwɛk n
(zoologia, zoologiczny) młody lub mały kozioł capretto

kołchoz ˈkɔwxɔs n
spółdzielcze gospodarstwo rolne w Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich; kolchoz

kołczan ˈkɔwʧ̑ãn n
podłużny pojemnik na strzały noszony na pasku u boku lub na plecach; faretra

kołdra ˈkɔwdra n
element pościeli składający się z tkaniny oraz wypełnienia, służący do okrywania ciała podczas snu coltre

kołek n
(budownictwo) drewniany lub plastikowy walec wciskany do ściany, w który wkręcana jest śruba cavicchio
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) walec naciągający struny w instrumentach bischero pirolo
ociosany kawałek drewna o podłużnej formie piolo

koło ˈkɔwɔ n
przedmiot o takim kształcie, zwykle część maszyny lub urządzenia, zwłaszcza pojazdu; ruota

koło sterowe ˈkɔwɔ stɛˈrɔvɛ n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) element steru statku w kształcie dużej obręczy, służący do ręcznego zadawania wychylenia płetwy sterowej; ruota del timone

kołowrót n
(mechanika) drewniana oś z korbą, np. do wyciągania ze studni wiadra z wodą argano

kołysanka ˌkɔwɨˈsãnka n
piosenka śpiewana małym dzieciom, żeby łatwiej zasnęły ninna nanna ninnananna

koń kɔ̃ɲ n
(sport, sportowy) przyrząd gimnastyczny w formie skrzyni na czterech nogach cavallo cavallo con maniglie
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gatunku Equus caballus L., hodowane jako pociągowe lub do jazdy wierzchem; cavallo
(szachy, pojęcie szachowe) (potocznie, potoczny) skoczek szachowy; cavallo

koń mechaniczny ˈkɔ̃ɲ ˌmɛxãˈɲiʧ̑nɨ n
(fizyka, fizyczny) jedna z pozaukładowych jednostek mocy; cavallo vapore

koń trojański ˈkɔ̃ɲ trɔˈjä̃j̃sʲci idiom
(przenośnie, przenośnia) o czymś pozornie wyglądającym na przyjacielski podarunek, w rzeczywistości będącym niebezpieczeństwem; ukryte niebezpieczeństwo; spisek, podstęp cavallo di Troia
(informatyka, informatyczny) typ szkodliwego oprogramowania, które podszywając się pod przydatne lub ciekawe dla użytkownika aplikacje, dodatkowo implementuje niepożądaną, ukrytą przed użytkownikiem funkcjonalność; cavallo di Troia

końcowy kɔ̃j̃nˈʦ̑ɔvɨ adj
ten przed definitywnym końcem; bliski końcowi ultimo finale

kończyna kɔ̃j̃n͇ˈʧ̑ɨ̃na n
(anatomia, anatomiczny) narząd ruchu u kręgowców arto

kończyć ˈkɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
wykonywać coś, co zostało zaczęte, do końca finire

kości zostały rzucone ˈkɔɕʨ̑i zɔˈstawɨ ʒuˈʦ̑ɔ̃nɛ idiom
(książkowy) stała się rzecz nieodwracalna; zapadła ostateczna decyzja; il dado è tratto

kościec ˈkɔɕʨ̑ɛʦ̑ n
(anatomia, anatomiczny) mocna kostna i częściowo chrzęstna konstrukcja anatomiczna stanowiąca podporę dla ciała organizmu i nadająca jemu kształt scheletro

kościsty adj
o ciele lub o części ciała: o wydatnych, wystających kościach osseo

kościół ˈkɔɕʨ̑uw n
(budownictwo) świątynia chrześcijańska; chiesa Chiesa

kościół konkatedralny n
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) druga katedra ordynariusza diecezji chiesa concattedrale

kościół parafialny n
(kościelny) (administracja) jedyna lub główna świątynia w danej parafii; chiesa parrocchiale

kość kɔɕʨ̑ n
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu ludzi lub zwierząt; osso
(elektronika, elektroniczny) (potocznie, potoczny) układ scalony piastrina
wielościan z oczkami służący do gry; dado

kość słoniowa ˈkɔɕʨ̑ swɔ̃ˈɲɔva n
(zoologia, zoologiczny) materiał pochodzący z zębów dużych ssaków: słonia, morsa, hipopotama, narwala; avorio
kolor kości słoniowej (1.1), biały z odcieniem żółto-kremowym avorio

koźlarz babka ˈkɔʑlaʒ ˈbapka n
(botanika, botaniczny) Leccinum scabrum, jadalny gatunek grzyba z rodziny borowikowatych o brązowej barwie kapelusza i czarnych kosmkach na trzonie; porcinello

koźlę n
(zootechnika, zootechniczny) młode kozy domowej capretto

kpić v
odnosić się z lekceważeniem, żartować, wyśmiewać, drwić deridere beffare

krach krax n
(ekonomia, ekonomiczny) bankructwo, upadek gospodarczy, załamanie ekonomiczne crac fallimento rovescio di fortuna

kradzież ˈkraʥ̑ɛʃ n
przejęcie cudzej własności bez zgody właściciela i bez podstawy prawnej furto ladreria

kradzione nie tuczy kraˈʥ̑ɔ̃nɛ ɲɛ‿ˈtuʧ̑ɨ proverb
rzecz zdobyta w nieuczciwy sposób nie przynosi korzyści la farina del diavolo va tutta in crusca

kraina kraˈ<sup>j</sup>ĩna n
obszar wydzielony ze względu na jakąś cechę, np. wspólną historię, cechy środowiska, itp.; regione terra

kraj kraj n
(geografia, geograficzny) kraina, obszar geograficzny; paese terra
państwo stato paese

krajobraz kraˈjɔbras n
wygląd ziemi w określonym miejscu, widok okolicy paesaggio
(sztuka) przedstawienie malarskie widoku natury paesaggio

krajobrazowy adj
związany z krajobrazem, dotyczący krajobrazu paesaggistico

krakowski kraˈkɔfsʲci adj
związany z Krakowem, dotyczący Krakowa cracoviano

kran krãn n
rodzaj zaworu pozwalający na regulację przepływu cieczy lub gazu; rubinetto

kraniec ˈkrãɲɛʦ̑ n
koniec, granica czegoś estremità estremo

kraska zwyczajna n
(ornitologia, ornitologiczny) Coracias garrulus, gatunek ptaka z rodziny krasek; ghiandaia marina

kraul krawl n
(sport, sportowy) sposób pływania polegający na naprzemiennych, zagarniających ruchach rąk oraz nóg pracujących jak nożyce; crawl

krawat ˈkravat n
(krawiectwo) pasek materiału noszony na szyi przez mężczyzn, rzadziej przez kobiety; cravatta

krawcowa krafˈʦ̑ɔva n
(rzemiosło, rzemieślniczy) kobieta zajmująca się krawiectwem sarta

krawiec ˈkravʲjɛʦ̑ n
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik zajmujący się szyciem ubrań i innych rzeczy z tkanin; sarto

krawiecki kraˈvʲjɛʦ̑ʲci adj
związany z krawiectwem, dotyczący krawiectwa sartoriale

kraść kraɕʨ̑ v
brać coś na własność bez zgody i wiedzy właściciela rubare

kreator n
(informatyka, informatyczny) program ułatwiający użytkownikowi wykonanie określonej procedury assistente procedura guidata

kreatynina ˌkrɛatɨ̃ˈɲĩna n
(biochemia, biochemiczny) bezwodnik kreatyny, metabolit stanowiący parametr do oceny wydolności nerek; creatinina

kreatywny ˌkrɛaˈtɨvnɨ adj
twórczy, wnoszący coś nowego, odkrywczego creativo

kreda ˈkrɛda n
(geologia, geologiczny) miękka skała osadowa składająca się z węglanu wapnia; gesso creta
(geologia, geologiczny) okres geologiczny trwający od około 145 do 66 mln lat temu, w którym tworzyły się pokłady kredy (1.1); cretaceo cretacico
kruchy, najczęściej biały materiał z kredy (1.1) do pisania po tablicy lub kartonie gesso gessetto

kredytowy ˌkrɛdɨˈtɔvɨ adj
dotyczący kredytu, dotyczący sprzedaży bez pieniędzy creditizio

krem krɛ̃m n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) stała lub półtłusta emulsja nakładana na skórę w dermatologii i kosmetyce; crema
(kulinaria) (cukiernictwo) (spożywczy) masa do przekładania ciast i ciastek crema
(kulinaria) rodzaj deseru; crema

kremacja krɛ̃ˈmaʦ̑ʲja n
forma pogrzebu zwłok zmarłego, polegająca na spaleniu ciała cremazione

krematorium ˌkrɛ̃maˈtɔrʲjũm n
miejsce, w którym przeprowadza się palenie zwłok; crematorio

kres krɛs n
granica pewnej przestrzeni limite margine
koniec, schyłek czegoś fine limite termine

kresy ˈkrɛsɨ n
pogranicze, zwłaszcza dawne polskie pogranicze wschodnie zona di confine

kret krɛt n
(zoologia, zoologiczny) ssak owadożerny o czarnej sierści, kopiący podziemne tunele; talpa

kretyn ˈkrɛtɨ̃n n
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) obraźliwa forma zwrócenia się do mężczyzny cretino deficiente ebete imbecille scimunito beota
(przestarzałe, przestarzały) (medycyna, medyczny) osoba dotknięta wrodzonym zespołem niedoboru jodu, nazywanego dawniej kretynizmem lub matołectwem cretino affetto da cretinismo

krew krɛf n
(biologia, biologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) płynna tkanka łączna zwierząt; sangue

krew z mlekiem ˈkrɛv ˈz‿mlɛcɛ̃m adj
(o cerze) jasna, zdrowa, z rumieńcami latte e fragola latte e sangue

krew żylna ˈkrɛv ˈʒɨlna n
(fizjologia, fizjologiczny) krew płynąca w żyłach krwiobiegu dużego sangue venoso

krewetka krɛˈvɛtka n
(kulinaria) mięso z odwłoka niektórych małych gatunków krewetek (1.1) gamberetto
(zoologia, zoologiczny) Caridea, rodzaj skorupiaków o dziesięciu nogach; gamberetto

krocze n
(anatomia, anatomiczny) część ciała położona między narządami płciowymi a odbytem perineo

krok krɔk n
przestawienie nogi, by wykonać ruch passo

krokodyl krɔˈkɔdɨl n
(herpetologia, herpetologiczny) drapieżny, ziemnowodny gad z rzędu krokodyli (Crocodilia), o wydłużonym ciele; coccodrillo
(potocznie, potoczny) wyprawiona skóra krokodyla (1.1) coccodrillo

krokodyle łzy ˌkrɔkɔˈdɨlɛ ˈwzɨ idiom
nieszczery płacz; fałszywe, udawane ubolewanie lacrime di coccodrillo

krokomierz krɔˈkɔ̃mʲjɛʃ n
(metrologia, metrologiczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie mierzące odległość w krokach lub tylko samą liczbę kroków; pedometro contapassi

krokosz n
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku krokosz barwierski; cartamo zafferanone

krokosz barwierski n
(botanika, botaniczny) (systematyka) Carthamus tinctorius L., gatunek rośliny jednorocznej z rodziny astrowatych; cartamo zafferanone

krokus ˈkrɔkus n
(botanika, botaniczny) Crocus L., rodzaj roślin cebulowych z rodziny kosaćcowatych, kwitnących zwykle wczesną wiosną; croco

kromlech n
prehistoryczny megalityczny krąg; cromlech

kronika ˈkrɔ̃ɲika n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) rodzaj księgi, w której wydarzenia prezentowane są zwykle w porządku chronologicznym; cronaca
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) odmiana felietonu, cykliczny utwór publicystyczno-dziennikarski, rejestrujący bieżące wydarzenia społeczno-obyczajowe, kulturalne, towarzyskie wraz z odautorskim komentarzem cronaca

kronikarz n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) osoba, która napisała lub pisze kronikę cronista
osoba śledząca i opisująca przebieg faktów, np. w czasopiśmie cronachista

kropidło n
(kościelny) przyrząd o funkcji jak kropidło (1.1), ale wykonany w formie pojemnika z otworami osadzonego na trzonku aspersorio
(kościelny) specjalna miotełka do kropienia wodą, w szczególności wodą święconą; aspersorio

kropierz n
(jeździectwo, jeździecki) średniowieczne sukienne okrycie konia z otworami na oczy; gualdrappa

kropla ˈkrɔpla n
drobna ilość płynu w kształcie zbliżonym do kuli, utrzymująca spoistość; goccia

kropla drąży skałę ˈkrɔpla ˈdrɔ̃w̃ʒɨ ˈskawɛ proverb
długie i wytrwałe działania przynoszą w końcu oczekiwane wyniki la goccia scava la roccia

kropla w morzu ˈkrɔpla ˈv‿mɔʒu idiom
bardzo mała, całkowicie niewystarczająca ilość czegoś goccia nel mare

kropla, która przepełnia czarę ˈkrɔpla ˈktura pʃɛˈpɛwʲɲa ˈʧ̑arɛ n
dowolna przykrość lub niedogodność (jak niepowodzenie albo złośliwy postępek ze strony drugiego człowieka) występująca jako kolejna w łańcuchu i ostatecznie przekraczająca granice cierpliwości osoby, którą spotyka. la goccia che fa traboccare il vaso

kroplomierz krɔˈplɔ̃mʲjɛʃ n
(metrologia, metrologiczny) przyrząd do odmierzania, dozowania kropli contagocce

krosta ˈkrɔsta n
(medycyna, medyczny) wykwit na skórze, zawierający ropę lub płyn surowiczy; foruncolo

krowa ˈkrɔva n
(zoologia, zoologiczny) dorosła samica bydła domowego; vacca mucca

krowa, która dużo ryczy, mało mleka daje ˈkrɔva ˈktura ˈduʒɔ ˈrɨʧ̑ɨ ˈmawɔ ˈmlɛka ˈdajɛ proverb
z przechwałek niewiele wynika can che abbaia non morde

krtań kr̥tãɲ n
(anatomia, anatomiczny) górny odcinek układu oddechowego łączący gardło z tchawicą; laringe

kruchy ˈkruxɨ adj
(przenośnie, przenośnia) nietrwały, delikatny fragile

krucjata kruˈʦ̑ʲjata n
(historia, historyczny, historycznie) wyprawa wojenna podejmowana w XI–XII wieku przez chrześcijaństwo zachodnie w celu zdobycia Ziemi Świętej crociata

krucyfiks kruˈʦ̑ɨfʲiks n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) krzyż z wizerunkiem ukrzyżowanego Chrystusa; crocifisso crocefisso

kruk kruk n
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus corax, czarny ptak z rodziny krukowatych, większy od wrony i gawrona zamieszkujący półkulę północną; corvo imperiale corvo

krupier n
pracownik kasyna, który odpowiada za grę przy stole croupier

krużganek kruʒˈɡãnɛk n
(architektura, architektoniczny) korytarz otwarty arkadami na dziedziniec; chiostro

krwawić ˈkr̥favʲiʨ̑ v
(medycyna, medyczny) broczyć krwią, tracić krew, wypływać z naczyń krwionośnych sanguinare

krwinka ˈkr̥fʲĩnka n
(biologia, biologiczny) komórka krwi globulo

krwiodawca kr̥fʲjɔˈdafʦ̑a n
(medycyna, medyczny) osoba oddająca swoją krew w celu wykorzystania jej w krwiolecznictwie donatore di sangue

krwiodawstwo kr̥fʲjɔˈdafstfɔ n
(medycyna, medyczny) oddawanie własnej krwi na cele medyczne; donazione di sangue

krwiomocz ˈkr̥fʲjɔ̃mɔʧ̑ n
(medycyna, medyczny) obecność krwi w moczu ematuria

krwionośny kr̥fʲjɔ̃ˈnɔɕnɨ adj
(medycyna, medyczny) mający związek z krążeniem krwi sanguigno

krwiopijca kr̥fʲjɔˈpʲijʦ̑a n
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) ten, który wyzyskuje innych sanguisuga

krwotoczny adj
związany z krwotokiem emorragico

krwotok ˈkr̥fɔtɔk n
obfita utrata krwi na skutek urazu lub jako objaw choroby; emorragia

krykiet ˈkrɨcɛt n
(sport, sportowy) gra zespołowa, w której zawodnicy dwóch drużyn próbują na zmianę zbić bramkę drużyny przeciwnej i obronić swoją; cricket

kryminalista ˌkrɨ̃mʲĩnaˈlʲista n
osoba, która dopuściła się przestępstwa kryminalnego criminale delinquente

kryminalistka ˌkrɨ̃mʲĩnaˈlʲistka n
kobieta, która popełnia przestępstwa criminale delinquente

kryminalny ˌkrɨ̃mʲĩˈnalnɨ adj
odnoszący się do przestępstwa, związany z popełnieniem przestępstwa criminale
związany ze ściganiem przestępców criminale

kryminologia ˌkrɨ̃mʲĩnɔˈlɔɟja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nauka o przestępczości (przestępstwach, przestępcy, objawach i przyczynach przestępczości oraz wszelkich związanych z nią zjawiskach); criminologia

kryminologiczny ˌkrɨ̃mʲĩnɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
dotyczący kryminologii, związany z kryminologią criminologico

krynica krɨ̃ˈɲiʦ̑a n
(książkowy) źródło sorgiva

kryolit n
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady halogenków; criolite

krypta ˈkrɨpta n
podziemne pomieszczenie w kościele przeznaczone do przechowywania relikwii lub chowania zmarłych; cripta

kryptografia n
umiejętność przekształcania tekstu zrozumiałego dla wszystkich w tekst zaszyfrowany; szyfrowanie crittografia

kryptologia n
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) dziedzina wiedzy zajmująca się przekazywaniem informacji w sposób zabezpieczony przed nieuprawnionym dostępem, obejmuje tak utajnianie wiadomości (kryptografię) jak i przełamywanie ich zabezpieczeń i odczyt treści (kryptoanalizę); crittologia

krypton ˈkrɨptɔ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Kr i liczbie atomowej 36; kripton cripto

kryptonim n
złożenie liter i cyfr albo wyraz, który ukrywa nazwę czegoś lub czyjeś nazwisko criptonimo

krytyk ˈkrɨtɨk n
osoba oceniająca coś lub kogoś negatywnie critico

krytykować ˌkrɨtɨˈkɔvaʨ̑ v
oceniać negatywnie, wytykać będy, niepowodzenia, wady criticare

kryzys ˈkrɨzɨs n
zła sytuacja (trwająca dłużej) crisi

krzak kʃak n
(botanika, botaniczny) krzew arbusto cespúglio

krzem kʃɛ̃m n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Si i liczbie atomowej 14; silicio

krzemian ˈkʃɛ̃mʲjãn n
(chemia, chemiczny) sól kwasu krzemowego; silicato

krzemowy adj
dotyczący krzemu siliceo silicico

krzepki adj
silny fizycznie, pełen tężyzny robusto gagliardo vegeto

krzesiwo n
dawne narzędzie do rozniecania ognia; battifuoco

krzesło ˈkʃɛswɔ n
mebel przeznaczony do siedzenia, zazwyczaj prosty, bez podłokietników, z oparciem na plecy i czterema nogami; sedia

krzesło elektryczne ˈkʃɛswɔ ˌɛlɛkˈtrɨʧ̑nɛ n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wykonywania wyroków śmierci; sedia elettrica

krztusiec ˈkʃtuɕɛʦ̑ n
(medycyna, medyczny) zakaźna choroba wieku dziecięcego, której objawem są kaszel i duszności; pertosse tosse asinina

krzyk kʃɨk n
głośne wołanie lub nieartykułowane dźwięki grido urlo

krzywa ˈkʃɨva n
(matematyka, matematyczny) dowolna linia ciągła na płaszczyźnie lub w przestrzeni; curva

krzywomierz n
przyrząd służący do mierzenia długości linii krzywych (zwłaszcza na mapie); urządzenie ma kółko, które należy prowadzić po mierzonej linii, a jego liczba obrotów przeliczana jest na odległość; curvimetro

krzywonogi ˌkʃɨvɔ̃ˈnɔɟi adj
mający krzywe nogi dalle gamba storto

krzyż kʃɨʃ n
(anatomia, anatomiczny) część kręgosłupa; osso sacro
konstrukcja, figura geometryczna lub znak złożony z dwóch przecinających się linii; croce
(przenośnie, przenośnia) cierpienie, trudności croce
order, odznaczenie w kształcie krzyża (1.1) croce
(historia, historyczny, historycznie) starożytne rzymskie narzędzie kaźni croce
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) gest czyniony w chrześcijaństwie na początku i na końcu modlitwy croce
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) symbol chrześcijaństwa croce

krzyżmo n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie konsekrowany olej używany m.in. przy poświęcaniu ołtarzy i kościołów; crisma

krzyżowiec n
(historia, historyczny, historycznie) uczestnik zwoływanych przez kościół wypraw krzyżowych crociato

krzyżyk ˈkʃɨʒɨk n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak muzyczny podnoszący nutę o pół tonu; diesis

krzyżówka kʃɨˈʒufka n
(ornitologia, ornitologiczny) Anas platyrhynchos, gatunek kaczki; germano reale capoverde
zagadka, którą rozwiązuje się przez wpisywanie w odpowiednie pola odgadniętych wyrazów; cruciverba parole crociate

król krul n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koronowany władca państwa; re
(szachy, pojęcie szachowe) najważniejsza figura w szachach; re
(termin karciany) figura w kartach między damą a asem; re

król jest nagi ˈkrulʲ ˈjɛst ˈnaɟi proverb
stwierdzenie oczywistości, której inni nie chcą lub boją się zauważyć, kiedy wygodniej im jest udawać, że wszystko jest w porządku il re è nudo

król śledziowy n
(dawniej, dawny) (ichtiologia, ichtiologiczny) (potocznie, potoczny) ryba z gatunku wstęgor królewski, Regalecus glesne; re di aringhe

królestwo kruˈlɛstfa kruˈlɛstfɔ n
ustrój państwa, w którym rządzi król lub królowa; regno reame

króliczy kruˈlʲiʧ̑ɨ adj
charakterystyczny dla królika; dotyczący, odnoszący się do królika (zwierzęcia) conigliesco

królik ˈkrulʲik n
(zoologia, zoologiczny) udomowione zwierzę z rodziny zającowatych; coniglio

królikarnia ˌkrulʲiˈkarʲɲa n
pomieszczenie przeznaczone do hodowli królików conigliera

królobójca n
zabójca króla regicida

królowa kruˈlɔva n
monarchini rządząca królestwem regina
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) płodna samica niektórych owadów społecznych, np. pszczół, os, trzmieli, mrówek, termitów regina
żona króla regina

krótki ˈkrutʲci adj
mający małą długość corto breve
trwający niedługo breve corto
zwięzły, wyrażający treść w niewielu słowach conciso

krótkowidz n
osoba źle, nieostro widząca obiekty będące daleko; krótkowzroczny miope

krążownik krɔ̃w̃ˈʒɔvʲɲik n
(wojskowość, wojskowy) opancerzony okręt bojowy o silnym uzbrojeniu; incrociatore

krążyć ˈkrɔ̃w̃ʒɨʨ̑ v
robić okrążenie, obieg girare

kręcić nosem ˈkrɛ̃ɲʨ̑iʨ̑ ˈnɔsɛ̃m idiom
okazywać niezadowolenie, grymasić storcere il naso

kręg n
(anatomia, anatomiczny) podstawowy element budujący kręgosłup vertebra

kręgosłup krɛ̃ŋˈɡɔswup n
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu, stanowiąca jego główną oś i podporę; colonna vertebrale spina dorsale

kręgowiec krɛ̃ŋˈɡɔvʲjɛʦ̑ n
(zoologia, zoologiczny) organizm mający szkielet z kręgosłupem; vertebrato

krętacz n
człowiek oszukujący, używający wykrętów, wybiegów abbindolatore imbroglione macchinatore

krętogłów krɛ̃nˈtɔɡwuf n
(ornitologia, ornitologiczny) Jynx torquilla, ptak leśny potrafiący znacznie wykręcać głowę; torcicollo

kseno- ˈksɛ̃nɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z czymś obcym, odmiennym xeno-

ksenofobia ˌksɛ̃nɔˈfɔbʲja n
(psychologia, psychologiczny) niechęć, wrogość, lęk wobec obcokrajowców i wszystkiego, co obce, zagraniczne, cudzoziemskie; xenofobia esterofobia

ksenon ˈksɛ̃nɔ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Xe i liczbie atomowej 54; xeno xenon

kserograf ksɛˈrɔɡraf n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do kopiowania materiałów drukowanych lub odręcznych fotocopiatrice

kserokopia n
(biurowość, biurowy) kopia dokumentu sporządzona przy użyciu kserokopiarki xerocopia

kserokopiarka n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do kopiowania materiałów drukowanych lub odręcznych; fotocopiatrice xerocopiatrice

ksieni n
(przestarzałe, przestarzały) przełożona klasztoru żeńskiego badessa

ksiądz cɕɔ̃nʦ̑ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijański duchowny, posiadający święcenia kapłańskie prete

książeczka żeglarska n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (administracja) państwowy dokument zawodowy marynarzy pracujących w marynarce handlowej, który potwierdza tożsamość, dokumentuje przebieg pracy oraz umożliwia przekraczanie granic morskich i pobyt we wszystkich portach świata; libretto di navigazione

książka ˈcɕɔ̃w̃ʃka n
dokument piśmienniczy w postaci publikacji wielostronicowej o określonej liczbie stron, o charakterze trwałym; libro

książka elektroniczna n
(informatyka, informatyczny) e-book, utwór literacki w wersji elektronicznej; e-book libro elettronico

książka telefoniczna ˈcɕɔ̃w̃ʃka ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲiʧ̑na n
spis właścicieli telefonów wraz z numerami telefonów, posortowany zazwyczaj alfabetycznie albo tematycznie; elenco telefonico

książę ˈcɕɔ̃w̃ʒɛ n
władca księstwa, monarcha niekoronowany na króla duca principe

książę z bajki ˈcɕɔ̃w̃ʒɛ ˈz‿bajci n
(żartobliwie) nieosiągalny ideał partnera wymarzony przez młodą kobietę, dziewczynę (mężczyznę, chłopaka) principe azzurro

księga ˈcɕɛ̃ŋɡa n
opasła książka libro registro

księgowy cɕɛ̃ŋˈɡɔvɨ n
osoba zajmująca się zawodowo prowadzeniem ksiąg rachunkowych ragioniere contabile

księżniczka cɕɛ̃w̃ʒʲˈɲiʧ̑ka n
córka księcia principessa

księżyc ˈcɕɛ̃w̃ʒɨʦ̑ n
Księżyc widziany jako tarcza na niebie lub jej część luna satellite
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie obiegające planetę, planetę karłowatą, planetoidę itp.; luna satellite

księżycowy ˌcɕɛ̃w̃ʒɨˈʦ̑ɔvɨ adj
związany z Księżycem, dotyczący Księżyca lunare

ksylen ˈksɨlɛ̃n n
(chemia, chemiczny) węglowodór aromatyczny używany głównie jako rozpuszczalnik; xilene xilolo

ksylitol ksɨˈlʲitɔl n
(chemia, chemiczny) (spożywczy) zredukowana pochodna ksylozy stosowana w przemyśle spożywczym jako dodatek służący do słodzenia żywności; xilitolo

ksylo- ˈksɨlɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z drewnem lub drzewem xilo-

ksylofon ksɨˈlɔfɔ̃n n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) samobrzmiący instrument perkusyjny (idiofon uderzany), w którym dźwięk powstaje na skutek uderzenia w szereg płytek różnej długości; xilofono silofono

ksylometazolina ˌksɨlɔ̃mɛtazɔˈlʲĩna n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek sympatykomimetyczny, pochodna imidazoliny xilometazolina

kto ktɔ pronoun
…służący do zadawania pytań o takie orzeczniki chi
…służący jako podmiot zdania podrzędnego, gdy określa ono osobę lub zwierzę chi

kto mieczem wojuje, (ten) od miecza ginie ˈktɔ ˈmʲjɛʧ̑ɛ̃m vɔˈjüjɛ ˈtɛ̃n ɔd‿ˈmʲjɛʧ̑a ˈɟĩɲɛ proverb
jeśli ktoś próbuje kogoś skrzywdzić, to najczęściej sam zostaje poszkodowany, pokonany takimi samymi metodami chi di spada ferisce, di spada perisce

kto pod kim dołki kopie, sam w nie wpada ˈktɔ pɔtʲ‿ˈcĩm ˈdɔwʲci ˈkɔpʲjɛ ˈsãm ˈvʲ‿ɲɛ ˈfpada proverb
intrygi zwykle obracają się przeciw intrygantowi chi scava la fossa agli altri, vi cade dentro egli stesso

kto późno przychodzi, sam sobie szkodzi ˈktɔ ˈpuʑnɔ pʃɨˈxɔʥ̑i ˈsãm ˈsɔbʲjɛ ˈʃkɔʥ̑i proverb
osoba spóźniona musi się liczyć z tym, że poniesie jakąś stratę chi tardi arriva, male alloggia

kto rano wstaje, temu Pan Bóg daje ˈktɔ ˈrãnɔ ˈfstajɛ ˈtɛ̃mu ˈpãn‿buɡ ˈdajɛ proverb
ludziom pracowitym dobrze się wiedzie, bo wszystko im sprzyja, nawet sam Bóg il mattino ha l'oro in bocca chi dorme non piglia pesci

kto sieje wiatr, ten zbiera burzę ˈktɔ ˈɕɛ̇jɛ ˈvʲjatr̥ ˈtɛ̃n ˈzbʲjɛra ˈbuʒɛ proverb
kto wywołuje zamęt, niezgodę, może sam paść ofiarą swoich poczynań chi semina vento, raccoglie tempesta

kto szuka, ten znajdzie ˈktɔ ˈʃuka ˈtɛ̃n ˈznajʥ̑ɛ proverb
jeśli jest się wytrwałym w swoich postanowieniach, na pewno osiągnie się swój cel chi cerca, trova

ktoś ktɔɕ indefinitePronoun
(potocznie, potoczny) osoba, która coś osiągnęła qualcuno
nieokreślona osoba, nieznany człowiek qualcuno uno

ku ku preposition
…wskazujący cel, efekt a con in
…wskazujący kierunek a verso

kubański kuˈbãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa lub wyspy Kuba, pochodzący z Kuby cubano

kubek ˈkubɛk n
naczynie ceramiczne bądź drewniane, z którego można pić, może być zaopatrzone w ucho, bicchiere tazza

kubizm ˈkubʲism̥ n
(architektura, architektoniczny) czeski i słowacki styl w architekturze na początku XX w.; cubismo
(sztuka) kierunek w sztuce zapoczątkowany we Francji na początku XX wieku, który opiera się o spłaszczenie perspektywy i zgeometryzowanie kształtów; cubismo

kucharka kuˈxarka n
kobieta lub dziewczyna, która gotuje potrawy cuoca cuciniera

kucharz ˈkuxaʃ n
(kulinaria) ten, kto gotuje potrawy; cuoco cuciniere

kuchnia ˈkuçɲa n
pomieszczenie w budynku lub mieszkaniu do przygotowywania posiłków; cucina
zbiór dań charakterystycznych dla danej narodowości lub sposobu odżywiania się cucina
komplet mebli kuchennych cucina
sposób przyrządzania potraw przez daną osobę, restaurację itp. cucina

kucyk ˈkuʦ̑ɨk n
(fryzjerstwo, fryzjerski) rodzaj fryzury, w której włosy są związane razem i luźno opadają; coda di cavallo

kudu n
(zoologia, zoologiczny) antylopa z rodzaju niala cudù kudu

kuficki adj
związany z miastem Kufa, dotyczący miasta Kufa cufico

kuku ˈkuku n
dziecięce: niewielkie uszkodzenie ciała, krzywda bua

kukurydza ˌkukuˈrɨʣ̑a n
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Zea L., rodzaj roślin zbożowych z rodziny wiechlinowatych; mais granturco granoturco

kukuryku ˌkukuˈrɨku interjection
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) dźwięk naśladujący pianie koguta chicchirichì cuccurucù

kula ˈkula n
(fizyka, fizyczny) (astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie w kształcie zbliżonym do kuli (1.1) globo sfera
(geometria) abstrakcyjna bryła utworzona z wszystkich punktów, których odległość od pewnego ustalonego punktu jest niewiększa od pewnej ustalonej liczby; sfera
każdy przedmiot o kształcie zbliżonym do kuli (1.1) sfera
(medycyna, medyczny) rodzaj laski do wysokości pachy ułatwiająca chodzenie inwalidzie; stampella gruccia
(sport, sportowy) sprzęt lekkoatletyczny używany w konkurencji pchnięcia kulą; peso
(wojskowość, wojskowy) pocisk z broni palnej pallottola palla

kula ziemska n
(geografia, geograficzny) glob ziemski sfera terreste

kulawy kuˈlavɨ adj
utykający na nogę zoppo

kulawy kuˈlavɨ n
człowiek utykający na nogę zoppo

kulinarny ˌkulʲĩˈnarnɨ adj
taki, który dotyczy gotowania, kulinariów, gastronomii, przygotowywania potraw culinario

kulminacja ˌkulmʲĩˈnaʦ̑ʲja n
(astronomia, astronomiczny) proces przejścia ciała niebieskiego poprzez płaszczyznę południka culminazione
szczytowy punkt, najmocniejsze nasilenie jakiegoś procesu culmine

kulon ˈkulɔ̃n n
(ornitologia, ornitologiczny) Burhinus oedicnemus, średni eurazjatycki i afrykański ptak wędrowny o dużych, żółtych oczach; occhione
(ornitologia, ornitologiczny) ogólnie ptak z rodziny o tej nazwie (Burhinidae); occhione

kuloodporny adj
taki, który jest odporny na przebicie kulą z broni palnej antiproiettile

kulszowy adj
(anatomia, anatomiczny) dotyczący okolic kulszy sciatico ischiatico

kult kult n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zachowania o charakterze religijnym skupione na bóstwie, innej istocie lub przedmiocie; culto

kultura kulˈtura n
całokształt dorobku materialnego i duchowego danej społeczności lub całej ludzkości cultura
umiejętność obcowania z ludźmi cultura
(biologia, biologiczny) sztuczna hodowla mikroorganizmów, komórek lub tkanek cultura
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin użytkowych uprawianych na danym terenie, także teren takiej uprawy cultura

kulturalny ˌkultuˈralnɨ adj
dotyczący kultury, szerzący kulturę culturale

kulturystka ˌkultuˈrɨstka n
(sport, sportowy) kobieta uprawiająca kulturystykę culturista

kupić kota w worku ˈkupʲiʨ̑ ˈkɔta ˈv‿ːɔrku v
(potocznie, potoczny) kupić coś bez obejrzenia, bez sprawdzenia comprare a scatola chiusa

kupować kuˈpɔvaʨ̑ v
nabywać coś w zamian za jakąś sumę pieniędzy comprare acquistare

kupować kota w worku kuˈpɔvaʨ̑ ˈkɔta ˈv‿ːɔrku v
kupować bez dokładnego sprawdzenia, bez obejrzenia, bez kontroli, w ciemno comprare a scatola chiusa

kupryt ˈkuprɨt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, tlenek miedzi; ruda miedzi; cuprite

kura znosząca złote jajka n
(przenośnie, przenośnia) źródło łatwych i dużych dochodów gallina dalle uova d'oro

kuracjusz n
ktoś poddawany kuracji paziente persona in cura

kuracjuszka n
kobieta poddawana kuracji donna in cura paziente

kuria n
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) budynek posiedzeń senatu w starożytnym Rzymie; curia
(historia, historyczny, historycznie) jednostka podziału obywateli w starożytnym Rzymie; curia
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instytucja administracyjna zarządzająca diecezją, na której czele stoi ordynariusz; curia
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instytucja administracyjna zarządzająca prowincją zakonną, na której czele stoi przełożony prowincjalny; curia

kuriozum kurʲˈjɔzũm n
rzecz lub zjawisko wyjątkowo osobliwe, które budzi zdumienie swoją niezwykłością lub dziwacznością curiosità

kurka wodna ˈkurka ˈvɔdna n
(ornitologia, ornitologiczny) Gallinula chloropus, pospolity, wystęujący na całym świecie, ptak wodny z rodziny chruścieli, w Polsce chroniony; gallinella d'acqua

kurkuma kurˈkũma n
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) Curcuma, ostryż, ostryż długi curcuma
(kulinaria) przyprawa z kłączy kurkumy (1.1), barwiąca potrawy na żółto curcuma

kuropatwa ˌkurɔˈpatfa n
(ornitologia, ornitologiczny) Perdix perdix, polny ptak łowny, żywiący się m.in. stonką ziemniaczaną; pernice

kurs kurs n
(ekonomia, ekonomiczny) cena walut, akcji itp.; zmiana tej ceny w czasie corso cambio
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) kierunek ruchu statku, także samolotu; trasa takiego ruchu corsa corso
cykl lekcji, tekstów, audycji itp. służący zdobyciu wiedzy na jakiś temat corso

kursować v
przebywać regularnie określoną trasę circolare correre

kurwa ˈkurva n
(wulgarnie, wulgaryzm) prostytutka puttana
(wulgarnie, wulgaryzm) kobieta prowadząca rozwiązły tryb życia puttana
(wulgarnie, wulgaryzm) (pogardliwie) do kobiety / o kobiecie puttana
(wulgarnie, wulgaryzm) (pogardliwie) człowiek postępujący w sposób podły lub niemoralny, łajdak, nikczemnik, sprzedający się puttana

kuskus ˈkuskus n
tradycyjny produkt spożywczy wywodzący się z krajów Maghrebu łączący cechy makaronu i kaszy; cuscus

kustosz ˈkustɔʃ n
opiekun zbiorów muzealnych lub bibliotecznych; kierownik działu custode

kusza ˈkuʃa n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) broń miotająca bełty, rodzaj żelaznego łuku z kolbą i spustem oraz mechanizmem napinającym; balestra

kusznik ˈkuʃʲɲik n
(wojskowość, wojskowy) żołnierz uzbrojony w kuszę, strzelający z kuszy; balestriere

kuter ˈkutɛr n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) typ statku żaglowego mający jeden maszt, oraz kilka żagli przednich – sztaksli; cutter

kuzyn ˈkuzɨ̃n n
syn wujka / stryjka lub cioci / wujenki / stryjenki cugino

kuzynka kuˈzɨ̃nka n
córka wujka/stryjka lub cioci/wujenki/stryjenki cugina

kuzynostwo ˌkuzɨ̃ˈnɔstfɔ n
pokrewieństwo łączące kuzynów i kuzynki cuginanza

kuć żelazo, póki gorące ˈkuʥ̑ ʒɛˈlazɔ ˈpuci ɡɔˈrɔ̃nʦ̑ɛ proverb
robić coś wykorzystując sprzyjające okoliczności; próbować zdążyć ze swoim celem póki jest to możliwe battere il ferro finché è caldo

kwa kfa interjection
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) odgłos wydawany przez kaczkę qua

kwadrat ˈkfadrat n
(geometria) figura geometryczna, czworokąt foremny; quadrato
(matematyka, matematyczny) wynik potęgowania stopnia drugiego jakiejś liczby; quadrato

kwant kfãnt n
(fizyka, fizyczny) najmniejsza porcja o jaką może zmienić się wielkość fizyczna; quanto

kwantowy kfãnˈtɔvɨ adj
(fizyka, fizyczny) nie dający się opisać na gruncie samej mechaniki newtonowskiej i teorii względności quantistico

kwantowy laser kaskadowy kfãnˈtɔvɨ ˈlasɛr ˌkaskaˈdɔvɨ n
(fizyka, fizyczny) unipolarny laser półprzewodnikowy, emitujący promieniowanie w zakresie średniej i dalekiej podczerwieni; laser a cascata quantica

kwarantanna n
przymusowe odosobnienie osób, zwierząt i rzeczy przybyłych z miejsc objętych epidemią quarantena

kwark kfark n
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna, składnik m.in. protonów i neutronów; quark

kwartał ˈkfartaw n
trzy miesiące, czwarta część roku trimestre

kwartet ˈkfartɛt n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół czterech muzyków quartetto

kwas kfas n
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, składający się z wodoru i reszty kwasowej; acido
(slangowo) narkotyk LSD acido

kwas akrylowy ˈkfas ˌakrɨˈlɔvɨ n
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy nienasycony kwas karboksylowy, stosowany do produkcji tworzyw sztucznych i żywic akrylowych; acido acrilico

kwas arsenawy ˈkfas ˌarsɛ̃ˈnavɨ n
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny będący kwasem arsenu o wzorze As(OH)3; acido arsenioso

kwas arsenowy ˈkfas ˌarsɛ̃ˈnɔvɨ n
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny będący kwasem arsenu o wzorze AsO(OH)3; acido arsenico

kwas azelainowy n
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny z grupy kwasów dikarboksylowych o działaniu przeciwbakteryjnym, przeciwzapalnym i w mniejszym stopniu złuszczającym; acido azelaico

kwas azotowy ˈkfas ˌazɔˈtɔvɨ n
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, silny kwas o wzorze HNO3 acido nitrico acquaforte

kwas chlorogenowy ˈkfas ˌxlɔrɔɡɛ̃ˈnɔvɨ n
(biochemia, biochemiczny) ester kwasu kawowego i kwasu chinowego, naturalny przeciwutleniacz występujący w roślinach, głównie w zielonych liściach i owocach, m.in. kawowca, głogu, w karczochach i pokrzywie; acido clorogenico

kwas foliowy ˈkfas fɔˈlʲjɔvɨ n
(biochemia, biochemiczny) witamina z grupy B; acido folico acido pteroilglutammico folacina

kwas hialuronowy n
(biochemia, biochemiczny) związek wiążący wodę w skórze właściwej, glikozoaminoglikan występujący we wszystkich organizmach żywych, należący do najliczniejszej grupy związków mających identyczną budowę chemiczną tak u bakterii, jak i człowieka; acido ialuronico

kwas mlekowy ˈkfas mlɛˈkɔvɨ n
(chemia, chemiczny) organiczny hydroksykwas, obecny w skwaśniałym mleku, powstający w mięśniach w trakcie intensywnego wysiłku fizycznego, kiedy dochodzi do procesu beztlenowej glikolizy; acido lattico

kwas octowy ˈkfas ɔʦ̑ˈtɔvɨ n
(chemia, chemiczny) bezbarwny i ciekły lub skrystalizowany związek organiczny o wzorze sumarycznym CH3COOH; acido acetico

kwas siarkowy ˈkfasʲ ɕarˈkɔvɨ n
(chemia, chemiczny) bezbarwny, bezwonny i żrący tlenowy kwas nieorganiczny, związek siarki sześciowartościowej; acido solforico

kwas węglowy ˈkfaz vɛ̃ŋɡˈlɔvɨ n
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny z grupy nieorganicznych kwasów tlenowych, słaby kwas występujący jedynie w wodnych roztworach dwutlenku węgla, służący do produkcji napojów gazowanych; acido carbonico

kwasica metaboliczna n
(medycyna, medyczny) stan zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej, w którym pH krwi spada poniżej 7,35; acidosi metabolica

kwaskowaty ˌkfaskɔˈvatɨ adj
(kulinaria) nieco kwaśny, o kwaśnym posmaku acidulo

kwasomierz n
(chemia, chemiczny) urządzenie mierzące zawartość kwasu w cieczy; acidimetro

kwazar ˈkfazar n
(astronomia, astronomiczny) bardzo odległe ciało niebieskie emitujące promieniowanie elektromagnetyczne o ogromnej mocy, oglądane przez teleskop wygląda jak gwiazda; quasar

kwaśny ˈkfaɕnɨ adj
(chemia, chemiczny) mający właściwości kwasu acido
(przenośnie, przenośnia) pokazujący niezadowolenie acido
mający cierpki smak agro acido aspro acerbo

kwesta n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (dawniej, dawny) zbiórka płodów rolnych jako darów dla klasztoru przeprowadzana zwyczajowo jesienią po zbiorach colletta questua

kwestarz n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przestarzałe, przestarzały) zakonnik prowadzący osobiście zbiórkę darów dla klasztoru questuante

kwestionariusz n
arkusz zawierający szereg pytań dotyczących konkretnego zagadnienia questionario

kwestionować ˌkfɛstʲjɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
zaprzeczać czemuś, wątpić w słuszność czegoś questionare

kwestować kfɛˈstɔvaʨ̑ v
zbierać datki na cel społeczny lub dobroczynny andare alla questua questuare

kwiaciarka kfʲjäˈʨ̑arka n
(handel, handlowy) kobieta, która sprzedaje kwiaty fioraia fiorista
(rolnictwo, rolniczy) kobieta, która hoduje kwiaty na sprzedaż fioraia fiorista
kobieta, która wyrabia sztuczne kwiaty fiorista

kwiaciarnia kfʲjäˈʨ̑arʲɲa n
(handel, handlowy) sklep z kwiatami fioreria negozio del fioraio negozio di fiore

kwiaciarz ˈkfʲjäʨ̑aʃ n
sprzedawca kwiatów, pracownik kwiaciarni fiorista

kwiat kfʲjat n
(botanika, botaniczny) organ roślin nasiennych, w którym wykształcają się wyspecjalizowane elementy służące do rozmnażania fiore
(ogrodnictwo, ogrodniczy) kwitnąca roślina ozdobna fiore
(potocznie, potoczny) roślina doniczkowa fiore
(przenośnie, przenośnia) najlepsza część fiore

kwiatonośny adj
(botanika, botaniczny) taki, który wytwarza kwiaty fiorifero

kwiatostan kfʲjaˈtɔstãn n
(botanika, botaniczny) zgrupowanie kwiatów na jednym pędzie rośliny; infiorescenza inflorescenza

kwiczoł ˈkfʲiʧ̑ɔw n
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki europejski ptak wędrowny; cesena

kwiecień ˈkfʲjɛ̇ʨ̑ɛ̇̃ɲ n
czwarty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego); aprile

kwiecisty adj
o sposobie wypowiedzi bogaty w ozdobniki, wyszukane formy wypowiedzi fiorito
ozdobiony kolorowym wzorem kwiatowym a fiori

kwietnik ˈkfʲjɛtʲɲik n
zestaw półeczek z podstawkami na kwiaty portavasi

kwinkwerma n
(starożytność) (marynarka) rzymska galera o prawdopodobnie dwóch lub trzech rzędach wioseł, a każde z nich obsługiwane było przez pięciu wioślarzy; quinquereme

kwintal ˈkfʲĩntal n
jednostka masy równa 100 kg, stosowana w obrocie rolniczym; quintale

kwintesencja ˌkfʲĩntɛˈsɛ̃nʦ̑ʲja n
elementy najważniejsze dla jakiejś sprawy; istota rzeczy quintessenza

kwitnąć ˈkfʲitnɔ̃ɲʨ̑ v
(botanika, botaniczny) rozwijać i wydawać kwiaty fiorire crescere
(przenośnie, przenośnia) rozwijać się, prosperować prosperare

kworum ˈkfɔrũm n
liczba uczestników niezbędna do obradowania i podejmowania prawomocnych decyzji quorum

kynologia ˌkɨ̃nɔˈlɔɟja n
(zoologia, zoologiczny) nauka o psach; cinologia

kółko i krzyżyk ˈkuwkɔ i‿ˈkʃɨʒɨk n
popularna gra strategiczna, w której gracze, wykonujący ruchy na zmianę, dążą do objęcia trzech pól planszy w jednej linii przy jednoczesnym uniemożliwieniu tego samego przeciwnikowi; tris

kądziel n
(włókiennictwo) pęk włókien umocowany na krążku przęślicy lub kołowrotka; rocca

kąkol ˈkɔ̃ŋkɔl n
(botanika, botaniczny) Agrostemma L., roślina z rodziny goździkowatych, pospolity chwast zbożowy o purpurowoliliowych kwiatach; gittaione gettaione

kąpać ˈkɔ̃mpaʨ̑ v
zanurzać się w wodzie lub oblewać się nią w celu umycia, relaksu bądź w celach leczniczych fare il bagno

kąpiel ˈkɔ̃mpʲjɛl n
kąpanie kogoś, kąpanie się bagno
woda przygotowana do kąpania lub woda, do której się wchodzi bagno

kąpielisko ˌkɔ̃mpʲjɛˈlʲiskɔ n
część akwenu przeznaczona do kąpieli bagno

kąt kɔ̃nt n
(matematyka, matematyczny) część płaszczyzny ograniczona dwiema półprostymi angolo

kąt dwuścienny ˈkɔ̃nd ːvuˈɕʨ̑ɛ̃nːɨ n
(matematyka, matematyczny) (geometria) kąt zawarty między dwiema półpłaszczyznami, posiadającymi wspólną krawędź; angolo diedro diedro

kąt prosty ˈkɔ̃nt ˈprɔstɨ n
(geometria) kąt równy 90 stopni; angolo retto

kędzierzawy ˌkɛ̃ɲʥ̑ɛˈʒavɨ adj
o człowieku taki, który ma kręcone włosy, kędziory riccio

kłamać ˈkwãmaʨ̑ v
świadomie mówić nieprawdę mentire

kłamca ˈkwãmʦ̑a n
osoba płci męskiej, która kłamie bugiardo mentitore mendace menzognero

kłamstwo ˈkwãmstfɔ n
nieprawda powiedziana świadomie mająca na celu wprowadzenie kogoś w błąd; bugia menzogna

kłamstwo ma krótkie nogi ˈkwãmstfɔ ˈma ˈkrutʲcɛ ˈnɔɟi proverb
kłamstwo zawsze wyjdzie na jaw le bugie hanno le gambe corte

kłus kwus n
(jeździectwo, jeździecki) dwutaktowy chód konia; trotto

kłódka ˈkwutka n
przenośne urządzenie do zamykania w formie pałąka i sztabki z zamkiem; lucchetto

kłącze ˈkwɔ̃n͇ʧ̑ɛ n
(botanika, botaniczny) pęd podziemny niektórych roślin, pełniący funkcję organu spichrzowego i przetrwalnikowego; rizoma
(filozofia, filozoficzny) twór pozbawiony centrum i różny w każdym swoim punkcie rizoma

labarum n
(historia, historyczny, historycznie) wojskowa, główna chorągiew rzymska, bogato zdobiona, wprowadzona przez cesarza Konstantyna Wielkiego labaro

labirynt laˈbʲirɨ̃nt n
ciąg korytarzy, w którym trudno znaleźć wyjście; labirinto

ladacznica ˌladaʧ̑ʲˈɲiʦ̑a n
(przestarzałe, przestarzały) prostytutka lub kobieta mająca przygodne kontakty seksualne z mężczyznami meretrice

ladyński n
(językoznawstwo, językoznawczy) język ladyński; ladino

laguna laˈɡũna n
(geografia, geograficzny) zatoka, najczęściej płytka, odcięta od morza przez lido, mierzeję, rafę koralową lub atol; laguna

laicyzacja ˌla<sup>j</sup>iʦ̑ɨˈzaʦ̑ʲja n
zeświecczenie różnych poziomów życia społecznego laicità

lak lak n
topliwy materiał do odciskania pieczęci; ceralacca

lakaza n
(biochemia, biochemiczny) enzym roślinny, charakterystyczny przede wszystkim dla grzybów rosnących na rozkładającym się drewnie laccasi

lakier do paznokci ˈlacɛr ˌdɔ‿pazˈnɔcʨ̑i n
kolorowy lakier do nakładania na paznokcie jako ozdoba, zarówno u dłoni, jak i stóp smalto per unghie

lakierować v
pokrywać, powlekać coś lakierem verniciare laccare

lakoniczność ˌlakɔ̃ˈɲiʧ̑nɔɕʨ̑ n
wyrażanie czegoś w sposób zwięzły, krótki; oszczędność w słowach, wypowiedzi laconicità

laktacja lakˈtaʦ̑ʲja n
(biologia, biologiczny) wydzielanie mleka z sutków samicy ssaków w okresie karmienia; lattazione

laktaza lakˈtaza n
enzym trawienny rozkładający laktozę do glukozy i galaktozy; lattasi

laktoza lakˈtɔza n
(chemia, chemiczny) dwucukier występujący w mleku ssaków; lattosio

lalka ˈlalka n
(przenośnie, przenośnia) określenie na ładną, wystrojoną kobietę bambola
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) figurka człowieka lub zwierzęcia, poruszana przez aktora podczas spektaklu burattino marionetta
dziecięca zabawka mająca ludzką postać; bambola pupa

lamaizm lãˈma<sup>j</sup>ism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) buddyzm tybetański lamaismo

lamentacja n
(literacko) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór wyrażający żałobę, rozpacz lub nieszczęście; lamentazione
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) fragment biblijnych Trenów Jeremiasza wykonywany podczas liturgii chrześcijańskiej lamentazione

lampa ˈlãmpa n
urządzenie będące sztucznym źródłem światła; wytwarzające światło; lampada

lamparcik strojny n
(ornitologia, ornitologiczny) Pardalotus striatus, gatunek ptaka z rodziny lamparcików pardaloto striato

lansować lãw̃ˈsɔvaʨ̑ v
promować, propagować lanciare

lantan ˈlãntãn n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu La i liczbie atomowej 57; lantanio

laparoskopia ˌlaparɔˈskɔpʲja n
(medycyna, medyczny) wziernikowanie jamy otrzewnej; laparoscopia

laparotomia ˌlaparɔˈtɔ̃mʲja n
(medycyna, medyczny) operacyjne otwarcie jamy brzusznej, polegające na przecięciu skóry, mięśni i otrzewnej umożliwiające eksplorację wnętrza jamy brzusznej; laparotomia celiotomia laparatomia

lapis lazuli ˈlapʲis laˈzulʲi n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał o intensywnie niebieskiej barwie lapislazzuli

laptop ˈlaptɔp n
(informatyka, informatyczny) (potocznie, potoczny) komputer przenośny większy niż palmtop; computer portatile portatile

larwa ˈlarva n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) stadium życia owada różniące się pod względem budowy i zachowań od osobnika dojrzałego; larva

laryngolog ˌlarɨ̃ŋˈɡɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób krtani i gardła laringologo
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka laryngologii laringologa

las las n
gęste zbiorowisko drzew; bosco foresta selva

laser ˈlasɛr n
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) generator światła, wykorzystujący zjawisko emisji wymuszonej; laser

latacz n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) typ trójkątnego żagla podnoszonego przy słabym wietrze na sztagu dziobowym; uccellina

latarka laˈtarka n
podręczne urządzenie elektryczne emitujące światło torcia

latarnia morska laˈtarʲɲa ˈmɔrska n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) budowla z silnym światłem na szczycie, wznoszona do celów nawigacyjnych w pobliżu wybrzeża morskiego; faro

latawiec laˈtavʲjɛʦ̑ n
zabawka w kształcie czworokąta, zrobiona z drewna i papieru lub płótna, która lata na wietrze na uwięzi; aquilone

latać ˈlataʨ̑ v
umieć przemieszczać się ponad gruntem, w powietrzu lub kosmosie volare

lateks ˈlatɛks n
(chemia, chemiczny) koloidalny roztwór kauczuku w cieczy; latice lattice

laterański adj
odnoszący się do Lateranu, związany z Lateranem lateranense

lato ˈlatɔ n
pora roku, charakteryzująca się najwyższymi temperaturami; estate

latte n
(potocznie, potoczny) (kulinaria) kawa espresso z dużą ilością mleka krowiego lub roślinnego, zazwyczaj w stosunku 1 do 2 caffellatte caffelatte

latte macchiato n
napój powstały przez powolne dolanie kawy espresso do gorącego, spienionego mleka, podawany w przeźroczystej szklance, pity przez słomkę lub podawany z długą łyżką; latte macchiato

latyfundium ˌlatɨˈfũndʲjũm n
(historia, historyczny, historycznie) duża posiadłość ziemska (szczególnie w starożytnym Rzymie) latifondo

latynista ˌlatɨ̃ˈɲista n
znawca łaciny i kultury rzymskiej latinista

latynizm laˈtɨ̃ɲism̥ n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka łacińskiego; latinismo

latynoamerykański adj
związany z Ameryką Łacińską, dotyczący Ameryki Łacińskiej latinoamericano

latyński laˈtɨ̃j̃sʲci adj
dotyczący starożytnych Rzymian latino

laufer n
(dawniej, dawny) giermek, sługa torujący drogę alfiere portabandiera
(potocznie, potoczny) ktoś, kto ma w zwyczaju włóczenie się girovago vagabondo
(przestarzałe, przestarzały) (szachy, pojęcie szachowe) (także (regionalizm śląski)) bierka poruszająca się po szachownicy na skos; alfiere
(włókiennictwo) rodzaj podłużnej serwety lungo centrino tappetino

lawenda laˈvɛ̃nda n
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych kwitnących na niebiesko lub purpurowo, niektóre gatunki są uprawiane dla olejków wykorzystywanych w kosmetyce i w lecznictwie; lavanda

laweta laˈvɛta n
(wojskowość, wojskowy) podstawa armaty służąca jako oparcie dla lufy i przyrządów celowniczych affusto

lawina laˈvʲĩna n
(potocznie, potoczny) duża ilość czegoś pioggia valanga
masa śniegu, lodu, ziemi lub kamieni schodząca ze stoku górskiego; slavina valanga

lać jak z cebra ˈlaʨ̑ ˈjak ˈs‿ʦ̑ɛbra v
(potocznie, potoczny) bardzo mocno padać, o ulewnym deszczu piovere a catinelle

lać łzy ˈlaʨ̑ ˈwzɨ v
bardzo, przejmująco płakać, rozpaczać versare lacrime

leader n
(handel, handlowy) przedsiębiorstwo lub marka dominująca na rynku leader
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk stojacy na czele zespołu muzycznego leader
(socjologia, socjologiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przywódca polityczny, społeczny, zawodowy leader
(sport, sportowy) zwyciężający zawodników lub drużyna leader

lecieć ˈlɛʨ̑ɛ̇ʨ̑ v
przemieszczać się w powietrzu volare
podróżować samolotem volare

leczenie lɛˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: leczyć cura terapia

ledwo żywy ˈlɛdvɔ ˈʒɨvɨ adj
osłabiony, bez siły mezzo morto

legalizacja ˌlɛɡalʲiˈzaʦ̑ʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nadanie mocy prawnej, uznanie czegoś za zgodne z prawem legalizzazione

legalnie adv
w sposób legalny; nie odchodząc od litery prawa legalmente

legenda lɛˈɡɛ̃nda n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) opowieść fantastyczna, przekazywana jako część tradycji; leggenda

legislacyjny adj
dotyczący legislacji legislativo

legowisko n
miejsce snu i schronienia zwierząt giaciglio
prymitywne, skromne miejsce służące do leżenia i spania giaciglio

lejek n
urządzenie, zwykle o stożkowym kształcie, służące do zmniejszanie średnicy strumienia cieczy; imbuto

lekarka lɛˈkarka n
(potocznie, potoczny) kobieta pracująca jako lekarz dottoressa medica

lekarstwo lɛˈkarstfɔ n
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) produkt, który leczy medicina farmaco medicamento medicinale

lekarz ˈlɛkaʃ n
(medycyna, medyczny) osoba, która zawodowo zajmuje się zdrowiem ludzi lub zwierząt; medico

lekcja ˈlɛkʦ̑ʲja n
jednostka zajęć dydaktycznych lezione
(przenośnie, przenośnia) przykre doświadczenie będące przestrogą lezione
rozdział w podręczniku lezione
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) fragment Biblii przeznaczony do czytania na mszy lezione

lekki ˈlɛcːi adj
o małej wadze, małym ciężarze lieve leggero

lekkoatleta ˌlɛkːɔaˈtlɛta n
(sport, sportowy) sportowiec uprawiający lekkoatletykę atleta

lekkomyślność ˌlɛkːɔ̃ˈmɨɕl̥nɔɕʨ̑ n
cecha kogoś, kto jest lekkomyślny, niepoważny, zbyt lekko coś traktujący leggerezza

lekkość n
cecha tego, co lekkie leggerezza

lekomania ˌlɛkɔ̃ˈmãɲja n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) uzależnienie od leków, nadużywanie leków; farmacodipendenza

leksyk n
(językoznawstwo, językoznawczy) (zobacz) słownictwo lessico

leksyka ˈlɛksɨka n
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór wszystkich wyrazów składających się na jakiś język lessico

leksykograf n
(językoznawstwo, językoznawczy) badacz i znawca leksykografii lessicografo

leksykografia n
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o opracowywaniu i układaniu słowników; lessicografia

leksykograficzny adj
dotyczący leksykografii, właściwy leksykografii lessicografico

leksykolog n
(językoznawstwo, językoznawczy) badacz leksyki, zasobów wyrazów i związków wyrazowych lessicologo

leksykologia n
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o słownictwie, zasobie wyrazów i związków wyrazowych, badanie wyrazów ze względu na ich znaczenie i sposoby użycia; lessicologia

leksykologicznie adv
(językoznawstwo, językoznawczy) w odniesieniu do leksykologii, zgodnie z regułami leksykologii lessicologicamente

leksykologiczny adj
(językoznawstwo, językoznawczy) odnoszący się do leksykologii, mający związek z leksykologią lessicologico

leksykolożka n
(potocznie, potoczny) kobieta leksykolog lessicologa

leksykon n
publikacja książkowa, niekiedy wielotomowa, będąca uporządkowanym zbiorem wiedzy w formie skondensowanej; lessico

lektorat lɛkˈtɔrat n
(teologia, teologiczny) jedna z posług w Kościele, udzielana wiernym świeckim; lettorato

lelingit n
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy arsenków, FeAs2; löllingite

leming ˈlɛ̃mʲĩŋk n
(zoologia, zoologiczny) Lemmus lemmus, gatunek ssaków, małych gryzoni występujących w dużych ilościach w tundrze północnej Europy, Azji i Ameryki Północnej; lemming lemmo

lenistwo lɛ̃ˈɲistfɔ n
odpoczywanie ponad potrzebę, unikanie wysiłku poltroneria

leniuch n
(potocznie, potoczny) osoba bardzo leniwa (wyrażenie nacechowane emocjonalnie) poltrone pigro fannullone infingardo

leniwie adv
w sposób leniwy pigramente indolentemente infingardamente

leniwiec lɛ̃ˈɲivʲjɛʦ̑ n
(zoologia, zoologiczny) średniej wielkości, powolny, nadrzewny, roślinożerny ssak; bradipo

leniwy lɛ̃ˈɲivɨ adj
charakteryzujący się lenistwem pigro

lepiej ˈlɛpʲjɛ̇j adv
(zobacz) dobrze meglio

lepiej późno niż wcale ˈlɛpʲjɛ̇j ˈpuʑnɔ ˈɲiʃ ˈfʦ̑alɛ proverb
sytuacja, w której robi się coś po właściwym czasie, z opóźnieniem, jest lepsza niż niezrobienie tej czynności wcale meglio tardi che mai

lepiej zapobiegać niż leczyć proverb
bardziej opłaca się zapobieganie, niż naprawianie zaniedbań i błędów meglio prevenire che curare

lepki ˈlɛpʲci adj
mający właściwości kleju viscoso appiccicoso attaccaticcio collante colloso

lepsze jest wrogiem dobrego ˈlɛpʃɛ ˈjɛzd ˈvrɔɟɛ̃m dɔˈbrɛɡɔ proverb
nie należy poprawiać, ulepszać rzeczy dobrych, sprawdzonych, sprawnie funkcjonujących il meglio è nemico del bene

lepszy wróbel w garści niż gołąb na dachu ˈlɛpʃɨ ˈvrubɛl ˈv‿ɡarʲɕʨ̑i ˈɲiʒ ˈɡɔwɔ̃mp na‿ˈdaxu proverb
lepsze coś, co jest niedoskonałe, ale pewne, dostępne niż niedostępny ideał meglio un uovo oggi che una gallina domani

lesotyjski ˌlɛsɔˈtɨjsʲci adj
związany z Lesotho, odnoszący się do państwa Lesotho lesothiano

letnisko n
letni pobyt poza miastem w celach wypoczynkowych villeggiatura

leukocytoza ˌlɛwkɔʦ̑ɨˈtɔza n
(medycyna, medyczny) nieprawidłowa liczba krwinek białych, powyżej górnej granicy normy; leucocitosi

lew lɛf n
(zoologia, zoologiczny) Panthera leo, gatunek dużego ssaka z rodziny kotowatych; leone

lewarek lɛˈvarɛk n
(technologia, technika, techniczny) (mechanika) niezbyt dużych rozmiarów często poręczny rodzaj dźwigni do podnoszenia ciężarów cric

lewica lɛˈvʲiʦ̑a n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie na ogół sił politycznych dążących do zmian polityczno-ustrojowych, społecznych i gospodarczych, przeciwstawiających się tzw. tradycyjnemu porządkowi społecznemu, przeciwieństwo prawicy; sinistra

lewicki adj
związany z lewitami lub ich działalnością levitico

lewirat lɛˈvʲirat n
(etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwyczajowe prawo małżeńskie nakazujące poślubienie wdowy przez brata lub nawet przez spadkobiercę jej zmarłego męża (nawet jeśli jest żonaty), w celu zapewnienia ciągłości rodu, obowiązujące u ludów Azji (Arabów, Hindusów, Mongołów) oraz plemion afrykańskich; levirato

lewita n
(biblijny) pomocnik kapłanów w świątyni jerozolimskiej; levita

lewy ˈlɛvɨ adj
znajdujący się po tej stronie, po której znajduje się serce człowieka sinistro

leń lɛ̃ɲ n
człowiek odpoczywający ponad potrzebę, unikający pracy fannullone fancazzista nullafacente

leśniczy lɛɕˈɲiʧ̑ɨ adj
związany z leśnictwem, dotyczący leśnictwa forestale

leśniczy lɛɕˈɲiʧ̑ɨ n
(leśnictwo) pracownik zajmujący się gospodarowaniem lasu, odpowiedzialny za obszar leśnictwa forestale guardia forestale

leśnik ˈlɛɕɲik n
pracownik lub urzędnik zajmujący się zagospodarowaniem lasu guardia forestale selvicoltore

leśny ˈlɛɕnɨ adj
odnoszący się do lasu, mający związek z lasem boschivo forestale silvestre

leżak ˈlɛʒak n
rodzaj fotela, służący do leżenia; zwykle składany, co umożliwia jego łatwy transport sdraia sedia a sdraio

leżeć na sercu ˈlɛʒɛʨ̑ na‿ˈsɛrʦ̑u v
być bardzo ważnym, być przedmiotem troski stare a cuore

liana ˈlʲjãna n
(botanika, botaniczny) roślina o długim pędzie czepnym, rosnąca głównie w lasach tropikalnych; liana

libański lʲiˈbãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Liban libanese

libido lʲiˈbʲidɔ n
(seksuologia, seksuologiczny) pożądanie, dążenie do zaspokojenia seksualnego; libido

libijski lʲiˈbʲijsʲci adj
odnoszący się do państwa Libia libico

libretto lʲiˈbrɛtːɔ n
tekst utworu muzycznego (opery, operetki, oratorium), scenariusz baletu lub pantomimy; libretto

licealista ˌlʲiʦ̑ɛaˈlʲista n
uczeń liceum liceale licealista

licealistka ˌlʲiʦ̑ɛaˈlʲistka n
uczennica liceum liceale licealista

licencja lʲiˈʦ̑ɛ̃nʦ̑ʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) umowa określająca warunki korzystania z jakiegoś dobra, np. patentu albo programu komputerowego; licenza
zezwolenie, pozwolenie na korzystanie z czegoś, na wykonywanie czegoś patente

liceum lʲiˈʦ̑ɛ<sup>w</sup>ũm n
szkoła średnia zawodowa lub ogólnokształcąca, przygotowująca do studiów uniwersyteckich; liceo

lichtarz n
świecznik na jedną świecę; candeliere

lichwiarski adj
(pejoratywnie, pejoratywny) dotyczący lichwy albo lichwiarza feneratizio

licytacja ˌlʲiʦ̑ɨˈtaʦ̑ʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) publiczna sprzedaż, w której nabywcą zostaje oferujący najwyższą kwotę; licitazione

liczba ˈlʲiʤ̑ba n
(matematyka, matematyczny) pojęcie będące w najprostszym przypadku abstrakcyjną reprezentacją liczebności zbioru lub poziomu jakiejś wielkości (np. fizycznej); numero
zapis liczby (1.1) numero
grupa o określonej liczebności numero
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) w deklinacji: kategoria gramatyczna wynikająca z liczności elementów, które dany wyraz określa numero

liczba atomowa ˈlʲiʤ̑ba ˌːtɔ̃ˈmɔva n
(fizyka, fizyczny) liczba określająca, ile protonów znajduje się w jądrze danego atomu; numero atomico

liczba całkowita ˈlʲiʤ̑ba ˌʦ̑awkɔˈvʲita n
(matematyka, matematyczny) liczba należąca do zbioru liczb naturalnych dodatnich lub zbioru liczb przeciwnych do nich, a także liczba 0; intero numero intero

liczba mnoga ˈlʲiʤ̑ba ˈmnɔɡa n
(gramatyka) w deklinacji: cecha wyrazu opisującego więcej niż jeden element plurale numero plurale

liczba niewymierna ˈlʲiʤ̑ba ˌɲɛvɨ̃ˈmʲjɛrna n
(matematyka, matematyczny) liczba rzeczywista niedająca się zapisać w postaci ilorazu liczb całkowitych; numero irrazionale irrazionale

liczba pierwsza ˈlʲiʤ̑ba ˈpʲjɛrfʃa n
(matematyka, matematyczny) liczba naturalna, która ma dokładnie dwa dzielniki naturalne: jedynkę i siebie samą; numero primo

liczba pojedyncza ˈlʲiʤ̑ba ˌpɔjɛˈdɨ̃n͇ʧ̑a n
(gramatyka) cecha wyrazu oznaczająca, iż odnosi się on do jednej osoby lub jednej rzeczy singolare numero singolare

liczebnik lʲiˈʧ̑ɛbʲɲik n
(gramatyka) nazwa liczby numerale aggettivo numerale

liczebnik główny n
(gramatyka) nazwa liczby całkowitej numerale cardinale

liczebnik porządkowy n
(gramatyka) nazwa liczby określająca położenie elementu w pewnym szeregu numerale ordinale

licznie adv
w dużej grupie osób numerosamente

liczny ˈlʲiʧ̑nɨ adj
(o rzeczownikach zbiorowych) składający się z wielu jednostek numeroso

liczydło lʲiˈʧ̑ɨdwɔ n
(matematyka, matematyczny) przyrząd w postaci ramy z pręcikami, na których umieszczone są ruchome koraliki, wspomagający wykonywanie prostych obliczeń; abaco pallottoliere abbaco

liczyć ˈlʲiʧ̑ɨʨ̑ v
określać liczbę elementów składających się na dany zbiór contare calcolare

lider ˈlʲidɛr n
(sport, sportowy) sportowiec lub drużyna zajmująca czołowe miejsce w zawodach lub rozgrywkach leader
osoba dowodząca, zarządzająca pracą zespołu leader

lidyjski adj
związany z Lidią, pochodzący z Lidii lidio

ligatura ˌlʲiɡaˈtura n
znak będący połączeniem kilku liter, na przykład ß, æ, Æ; legatura

liguryjski ˌlʲiɡuˈrɨjsʲci adj
związany z Ligurią, wywodzący się z Ligurii ligure

likaon n
(zoologia, zoologiczny) Lycaon pictus, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny psowatych; licaone

likier ˈlʲicɛr n
słodki i mocny napój alkoholowy; liquore

liktor n
(historia, historyczny, historycznie) rzymski niższy funkcjonariusz państwowy, stanowiący ochronę urzędników; littore

likwidować ˌlʲikfʲiˈdɔvaʨ̑ v
usuwać, znosić lub rozwiązywać coś liquidare

lilia ˈlʲilʲja n
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny liliowatych; giglio

limfa n
(fizjologia, fizjologiczny) płyn ustrojowy pośredniczący w wymianie składników między krwią i tkankami; chłonka; linfa

limfocytoza n
(medycyna, medyczny) nadmiar limfocytów we krwi linfocitosi

limnologia ˌlʲĩmnɔˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) dział hydrobiologii i hydrologii badający życie organizmów wodnych w zbiornikach śródlądowych jak też właściwości chemiczne i fizyczne tego środowiska; limnologia

limnologiczny adj
(zoologia, zoologiczny) związany z limnologią, dotyczący limnologii limnologico

limuzyna n
(motoryzacja) luksusowy samochód; berlina limousine

lingwista lʲĩŋɡˈvʲista n
(językoznawstwo, językoznawczy) językoznawca linguista

lingwistka n
(językoznawstwo, językoznawczy) specjalistka w zakresie lingwistyki linguista

lingwistyczny adj
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) związany z lingwistyką lub dotyczący lingwisty linguistico

lingwistyka lʲĩŋɡˈvʲistɨka n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) (językoznawstwo, językoznawczy) nauka o języku linguistica

linia ˈlʲĩɲja n
kształt dający się narysować jednym pociągnięciem ołówka linea

linie lotnicze n
(lotnictwo, lotniczy) przedsiębiorstwo świadczące usługi transportu lotniczego; linee aeree

liniowy lʲĩˈɲjɔvɨ adj
mający związek z linią lineare

link lʲĩŋk n
(informatyka, informatyczny) odnośnik w dokumencie elektronicznym (np. na stronie WWW) prowadzący do innego dokumentu elektronicznego lub do innego miejsca w tym samym dokumencie link

linoleum ˌlʲĩnɔˈlɛ<sup>w</sup>ũm n
wodoodporny materiał zrobiony z płótna pokrytego masą z utwardzonego oleju lnianego; linoleum

linoskoczek ˌlʲĩnɔˈskɔʧ̑ɛk n
cyrkowiec wykonujący ćwiczenia gimnastyczne na wysoko zawieszonej linie funambolo equilibrista

lipa ˈlʲipa n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Tilia L., rodzaj drzew liściastych z podrodziny lipowatych; tiglio
(potocznie, potoczny) kłamstwo, oszustwo fregatura

lipid ˈlʲipʲit n
(biochemia, biochemiczny) związek chemiczny tworzący cząsteczki hydrofobowe albo amfifilne, służący głównie do magazynowania energii lub jako substrat budulcowy komórek i tkanek; lipide

lipiec ˈlʲipʲjɛʦ̑ n
siódmy miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego); luglio

lipień ˈlʲipʲjɛ̇̃ɲ n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Thymallus, słodkowodna ryba z rodziny łososiowatych; temolo

lipo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na związek znaczeniowy z tłuszczem lipo-

lipodystrofia ˌlʲipɔdɨˈstrɔfʲja n
(medycyna, medyczny) zespół zaburzeń charakteryzujących się miejscowym lub uogólnionym zanikiem, nieprawidłowym stanem lub rozmieszczeniem tkanki tłuszczowej; lipodistrofia

liposukcja ˌlʲipɔˈsukʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) zabieg odsysania tkanki tłuszczowej; liposuzione

lir lʲir n
(jednostka monetarna) waluta Włoch w latach 1861 – 2002; lira

lira ˈlʲira n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) starogrecki instrument muzyczny, szarpany posiadający od czterech do dziesięciu strun; lira
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) waluta Malty; lira
(jednostka monetarna) waluta Turcji; lira
(zoologia, zoologiczny) ryba morska; dragoncello

lira korbowa ˈlʲira kɔrˈbɔva n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny strunowy instrument smyczkowy z korbą i klawiszami; ghironda gironda

lirycznie adv
w sposób liryczny liricamente

liryczność n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) nastrojowość, liryzm w utworze lub zachowaniu osób liricità

liryczny lʲiˈrɨʧ̑nɨ adj
związany z liryką, lirykiem lirico

liryk n
autor utworów lirycznych lirico

liryka n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) rodzaj literacki; lirica

liryzm n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pierwiastek uczuciowy w utworze lub zachowaniu osób lirismo

lis lʲis n
(zoologia, zoologiczny) Vulpes, drapieżnik z rodziny psów o długim i puszystym ogonie; volpe

lis polarny ˈlʲis pɔˈlarnɨ n
(zoologia, zoologiczny) ssak drapieżny z rodziny psowatych, zamieszkujący obszary na północ od koła podbiegunowego; volpe artica

list lʲist n
wiadomość, wypowiedź sformułowana pisemnie lettera
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) przesyłka pocztowa zawierająca korespondencję lub drobne rzeczy dopuszczone do przewozu pocztowego, nadane w zamkniętym opakowaniu lettera
papier, na którym napisano wypowiedź (1.1) lettera

list otwarty ˈlʲist ɔtˈfartɨ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) upubliczniony list z apelem lub deklaracją; lettera aperta

lista ˈlʲista n
elementy zapisane w kolejności lista

listonosz lʲiˈstɔ̃nɔʃ n
pracownik urzędu pocztowego, który doręcza adresatom listy i inne przesyłki postino portalettere

listopad lʲiˈstɔpat n
jedenasty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego); novembre

listopadowy ˌlʲistɔpaˈdɔvɨ adj
mający miejsce, odbywający się w listopadzie di novembre novembrino

listowie lʲiˈstɔvʲjɛ n
(botanika, botaniczny) ogół liści roślin, zwłaszcza drzew i krzewów fogliame

lit lʲit n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Li i liczbie atomowej 3; litio

litania n
(kościelny) dłuższa formuła modlitewna z powtarzającym się wezwaniem; litania
(przenośnie, przenośnia) długie, monotonne wyliczanie, wymienianie czegoś litania

litanijny adj
związany z litanią litanico

litera lʲiˈtɛra n
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwany znak graficzny, odpowiadający konkretnemu dźwiękowi, umożliwiający zapis słów; lettera carattere

litera prawa lʲiˈtɛra ˈprava n
dosłowne brzmienie, strona formalna tekstu prawnego, przepisu itp. lettera della legge

literacki ˌlʲitɛˈraʦ̑ʲci adj
mający związek z literaturą letterario

literatura ˌlʲitɛraˈtura n
wszystkie dzieła artystyczne zachowane w formie pisanej lub w przekazie ustnym; letteratura

literować v
podawać pisownię wyrazu, wymawiając po kolei poszczególne litery tego słowa compitare

literówka ˌlʲitɛˈrufka n
błąd w pisaniu polegający na pomyleniu lub opuszczeniu liter w słowie errore di stampa refuso

litewski lʲiˈtɛfsʲci adj
odnoszący się do Litwy lub Litwinów lituano

litewski lʲiˈtɛfsʲci n
bałtyjski język używany przez Litwinów; lituano

litografia ˌlʲitɔˈɡrafʲja n
(drukarstwo, drukarski) (sztuka) technika graficzna, zaliczana do druku płaskiego lub wklęsłego; litografia
(sztuka) odbitka, praca wykonana techniką litografii (1.1) litografia

litologia ˌlʲitɔˈlɔɟja n
(geologia, geologiczny) zbiór cech i właściwości skał, obserwowany makroskopowo litologia

litosfera ˌlʲitɔˈsfɛra n
(geologia, geologiczny) zewnętrzna, najbardziej sztywna sfera kuli ziemskiej; litosfera

litotomia n
(medycyna, medyczny) chirurgiczne usunięcie kamieni nerkowych litotomia

litościwy ˌlʲitɔˈɕʨ̑ivɨ adj
pełen litości, mający litość pietoso

litość ˈlʲitɔɕʨ̑ n
współczucie, miłosierdzie, żal nad kimś compassione pietà

litr lʲitr̥ n
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka objętości, decymetr sześcienny; litro

litraż ˈlʲitraʃ n
pojemność zbiornika lub naczynia wyrażona w litrach litraggio

liturgia lʲiˈturʲɟja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w religiach chrześcijańskich – ogół obrzędów i ceremonii towarzyszących czynnościom kultowym liturgia

liturgiczny adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z liturgią, dotyczący liturgii liturgico

liza ˈlʲiza n
(biologia, biologiczny) rozpad na cząstki elementarne; lisi

lizać ˈlʲizaʨ̑ v
dotykać czegoś językiem i przesuwając po tym leccare

liść lʲiɕʨ̑ n
(botanika, botaniczny) element budowy sporofitu rośliny naczyniowej, pełniący funkcje odżywcze dzięki zawartości chlorofilu; foglia

lniany ˈlʲɲãnɨ adj
wykonany lub otrzymany z rośliny len di lino

lodowcowy ˌlɔdɔfˈʦ̑ɔvɨ adj
związany z lodowcami i ich działalnością glaciale

lodowiec lɔˈdɔvʲjɛʦ̑ n
wolno płynąca rzeka lodu powstała z przekształcenia pokładów wiecznego śniegu; ghiacciaio

lodowisko ˌlɔdɔˈvʲiskɔ n
miejsce przeznaczone do sportowej lub rekreacyjnej jazdy na łyżwach; pista di ghiaccio

lodowy adj
związany z lodem, dotyczący lodu di ghiaccio ghiacciato

lodołamacz ˌlɔdɔˈwãmaʧ̑ n
statek o wzmocnionym kadłubie, przystosowany do rozbijania pokrywy lodu na morzu lub rzece celem utworzenia drogi dla innych statków; rompighiaccio nave rompighiaccio

lody n
(spożywczy) deser, który stanowi słodka, zamrożona masa sporządzona z mleka, cukru, jaj i innych dodatków gelato

lodziarnia n
(handel, handlowy) miejsce sprzedaży lodów gelateria

lodówka lɔˈdufka n
pojemnik, szafka lub urządzenie izolowane termicznie, umożliwiające przechowywanie czegoś w obniżonej temperaturze; frigorifero

logarytm lɔˈɡarɨtm̥ n
(matematyka, matematyczny) wykładnik potęgi, do której należy podnieść określoną liczbę (podstawę logarytmu), aby uzyskać jego argument; logaritmo

logarytmiczny ˌlɔɡarɨtˈmʲiʧ̑nɨ adj
związany z logarytmami, dotyczący logarytmów logaritmico

logicznie adv
(potocznie, potoczny) w sposób sensowny, rozsądny (o zachowaniu, postępowaniu) logicamente
w myśl zasad logiki, zgodnie z logiką logicamente

logiczny lɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z logiką, zgodny z logiką logico

logika ˈlɔɟika n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina naukowa zajmująca się regułami poprawnego myślenia i wnioskowania; logica
poprawne, rzeczowe myślenie, oparte na związkach przyczynowo-skutkowych logica

logo ˈlɔɡɔ n
znak graficzny spełniający rolę marketingową i informacyjną; logo

logotyp n
(drukarstwo, drukarski) czcionka lub matryca zawierająca skrót wyrazu lub wyrażenia logotipo
logo w formie tekstowej zawierające nazwę firmy lub jej akronim logotipo

lojalność n
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest lojalne; cecha tych, którzy są lojalni lealtà

lojalny lɔˈjalnɨ adj
rzetelny, uczciwy w relacjach z innymi leale fido

lokalizacja ˌlɔkalʲiˈzaʦ̑ʲja n
usytuowanie, położenie jakiegoś obiektu; miejsce, pozycja zajmowana przez jakiś obiekt localizzazione

lokalny lɔˈkalnɨ adj
związany z jakimś rejonem, miejscem, ograniczony do jakiegoś miejsca locale

lokator lɔˈkatɔr n
ktoś, kto mieszka w wynajętym mieszkaniu; locatario affittuario inquilino

lokomocja n
przenoszenie się z miejsca na miejsce za pomocą pojazdów locomozione

lokomotywa ˌlɔkɔ̃mɔˈtɨva n
(kolejnictwo) pojazd szynowy mający własny napęd, przeznaczony do ciągnięcia (lub pchania) wagonów; . locomotiva

lombardzki lɔ̃mˈbarʦ̑ʲci adj
związany z Lombardią lombardo

londynka lɔ̃nˈdɨ̃nka n
mieszkanka Londynu londinese

lorandyt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, siarkoarsenek talu, występujący głównie w złożu Allchar w Macedonii, w postaci koszenilowoczerwonych, drobnych, jednoskośnych kryształów lorandite

lorens ˈlɔrɛ̃w̃s n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Lr i liczbie atomowej 103; laurenzio

loretański adj
związany z Loreto, dotyczący Loreto lauretano

losować lɔˈsɔvaʨ̑ v
ciągnąć, wybierać losy, liczby, kupony itp. estrarre sorteggiare

lot lɔt n
przemieszczanie się w jakiejś przestrzeni w powietrzu volo

lotaryński adj
związany z Lotaryngią, dotyczący Lotaryngii lub Lotaryńczyków lorenese

lotnictwo lɔtʲˈɲiʦ̑tfɔ n
ogół zagadnień związanych ze wszelkiego rodzaju statkami powietrznymi; aviazione

lotniczo-modelarski adj
związany z modelarstwem lotniczym, dotyczący modelarstwa lotniczego aeromodellistico

lotniczy lɔtʲˈɲiʧ̑ɨ adj
związany z lotnictwem aviatorio

lotnik ˈlɔtʲɲik n
(lotnictwo, lotniczy) człowiek, który lata samolotem lub należy do jego obsługi aviatore

lotnisko lɔtʲˈɲiskɔ n
wydzielony obszar na ziemi przystosowany do obsługi statków powietrznych; aeroporto

lotniskowiec ˌlɔtʲɲiˈskɔvʲjɛʦ̑ n
(wojskowość, wojskowy) okręt stanowiący ruchomą bazę dla samolotów, poprzez odpowiednio ukształtowany pokład jako pas startowy; portaerei portaeromobili

lotniskowy adj
związany z lotniskiem aeroportuale

lotos ˈlɔtɔs n
(botanika, botaniczny) Nelumbo Adans., rodzaj roślin z rodziny lotosowatych; loto

loża n
(architektura, architektoniczny) specjalne miejsce na widowni przeznaczone dla osobistości; palchetto palco

lub lup conjunction
spójnik łączący dwa zdania równorzędne oraz dwie części zdania, wskazując, że przynajmniej jedna część jest prawdziwa; o

lubić ˈlubʲiʨ̑ v
darzyć kogoś lub coś pozytywnym uczuciem piacere amare

lucerna luˈʦ̑ɛrna n
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) alfa-alfa erba medica

luceński adj
związany z Lukką, dotyczący Lukki ((dawniej, dawny) Luki) lucchese

lud lut n
warstwa społeczeństwa, której członkowie pracują fizycznie popolo
zbiorowość ludzi o wspólnym języku i kulturze, niebędący narodem popolo

ludność ˈludnɔɕʨ̑ n
ogół ludzi zamieszkujących dane terytorium popolazione popolo

ludobójczy adj
związany z ludobójstwem, właściwy ludobójstwu genocidiale

ludobójstwo ˌludɔˈbujstfɔ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrodnia przeciwko ludzkości polegająca na celowym wyniszczaniu całych narodów lub ich części (grup etnicznych / religijnych / rasowych) poprzez zabójstwa jak i tworzenie warunków życia obliczonych na fizyczne wyniszczenie; genocidio

ludowy luˈdɔvɨ adj
pochodzący od ludu popolare

ludożerczy adj
właściwy ludożercy cannibale cannibalesco

ludzki ˈluʦ̑ʲci adj
odnoszący się do wytworów rąk lub umysłu człowieka umano
cecha charakterystyczna dla poczynań lub dążeń człowieka umano

ludzkość ˈluʦ̑kɔɕʨ̑ n
ród ludzki; ogół, suma ludzi na świecie umanità

luka w prawie n
brak odpowiedniego przepisu prawnego, lub istnienie przepisu, który nie jest taki, jaki być powinien; lacuna

lukański adj
związany z Lukanią (krainą historyczną we Włoszech) lucano

luksemburski ˌluksɛ̃mˈbursʲci adj
odnoszący się do państwa Luksemburg lussemburghese
odnoszący się do miasta Luksemburg lussemburghese

luksemburski ˌluksɛ̃mˈbursʲci n
język urzędowy Luksemburga; lussemburghese

luksus ˈluksus n
warunki zapewniające komfortowe życie i zbytek; lusso

lulać ˈlulaʨ̑ v
kołysać dziecko (najczęściej do snu) cullare

lumbago lũmˈbaɡɔ n
(medycyna, medyczny) ból okolicy lędźwiowej, mogący mieć różne przyczyny, m.in. zapalenie korzonków czy urazy i zmiany kręgosłupa; colpo della strega

luneta n
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny do oglądania odległych obiektów, którego elementami są okular i obiektyw cannocchiale

lungo ˈlũŋɡɔ n
(kulinaria) tzw. wydłużone espresso; uzyskiwane przez przelanie przez ilość kawy właściwej dla espresso większej ilości wody lungo

lupa ˈlupa n
wypukła soczewka wyposażona w uchwyt, prosty przyrząd optyczny do powiększania obrazu; lente d'ingrandimento

lusterko n
małe lustro, (zdrobniale) od: lustro specchietto

lusterko wsteczne luˈstɛrkɔ ˈfstɛʧ̑nɛ n
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) lusterko pojazdu (samochodu, samolotu) znajdujące się w polu widzenia kierowcy, służące do obserwacji tego, co dzieje się z tyłu, bez odwracania głowy retrovisore specchietto retrovisore

lustro ˈlustrɔ n
gładka powierzchnia odbijająca światło; tafla szkła od spodu pokrytego warstwą srebra lub aluminium; specchio

lutet ˈlutɛt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Lu i liczbie atomowej 71; lutezio

lutnia ˈlutʲɲa n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny instrument strunowy przypominający mandolinę; liuto

lutnik n
rzemieślnik, który konstruuje i naprawia strunowe instrumenty muzyczne liutaio violinaio

luty ˈlutɨ n
drugi miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego) febbraio

lwi lvʲi adj
właściwy lwu, należący do lwa leonino

lwia część ˈlvʲja ˈʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ idiom
ironiczne określenie zagarniętej całości lub niemalże całości, jako efekt współpracy z kimś silniejszym parte del leone

lwica ˈlvʲiʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) samica lwa leonessa

lwowski ˈlvɔfsʲci adj
związany ze Lwowem, dotyczący Lwowa leopolitano

lód lut n
stały stan skupienia wody; ghiaccio
(potocznie, potoczny) lodowisko ghiaccio
często w lm deser przyrządzany ze zmrożonego mleka, czasem z dodatkiem owoców oraz innych substancji gelato ghiaccio

lądowy lɔ̃nˈdɔvɨ adj
dotyczący lądu, odbywający się na lądzie, żyjący na lądzie terrestre

lędźwie ˈlɛ̃ɲʥ̑vʲjɛ n
(anatomia, anatomiczny) część pleców między żebrami a miednicą lombo

lęk lɛ̃ŋk n
(psychologia, psychologiczny) strach pojawiający się bez przyczyny; ansia
uczucie niepokoju, obawy przed czymś, co może być groźne paura timore

macedoński ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃j̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Macedonia lub Macedończyków macedone

macedoński ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃j̃sʲci n
język urzędowy Macedonii; macedone

machać ˈmaxaʨ̑ v
szybko, wahadłowo ruszać czymś agitare

machinacja ˌmaçĩˈnaʦ̑ʲja n
podstępne działanie na czyjąś niekorzyść macchinazione

macica maˈʨ̑iʦ̑a n
(anatomia, anatomiczny) narząd kręgowców, w którym rozwija się embrion; utero

macierz ˈmaʨ̑ɛʃ n
(matematyka, matematyczny) prostokątna tablica wielkości należących do pewnego ciała K lub pierścienia; matrice

macierzyński ˌmaʨ̑ɛˈʒɨ̃j̃sʲci adj
dotyczący macierzyństwa, właściwy matce materno

macierzyństwo ˌmaʨ̑ɛˈʒɨ̃j̃stfɔ n
bycie matką maternità

macocha maˈʦ̑ɔxa n
żona ojca, ale nie matka matrigna madrigna

madrycki maˈdrɨʦ̑ʲci adj
odnoszący się do miasta Madryt madrileno

madrytczyk maˈdrɨṭʧ̑ɨk n
mieszkaniec Madrytu madrileno

madrytka maˈdrɨtka n
mieszkanka Madrytu madrilena

mafia ˈmafʲja n
zorganizowana grupa przestępcza wywodząca się z Włoch (obecnie działająca w wielu krajach), o hierarchicznej strukturze, działająca w wielu obszarach życia, również dążąca do uzyskania wpływów w polityce mafia

mafioso maˈfʲjɔzɔ n
członek mafii mafioso

mag mak n
osobnik, który wprawnie włada magią mistyczną magico mago

maghrebski maˈɡrɛpsʲci adj
dotyczący regionu Maghrebu, charakterystyczny dla Maghrebu maghrebino

magia ˈmaɟja n
praktyki oparte na wierze w zjawiska nadprzyrodzone, wykorzystujące zaklęcia i czynności rytualne; magia

magicznie adv
w sposób magiczny magicamente

magiczny maˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z magią magico

magik ˈmaɟik n
osoba robiąca sztuczki mające sprawiać wrażenie magii mago

magister maˈɟistɛr n
(edukacja, edukacyjny) tytuł zawodowy nadawany przez wyższe uczelnie po ukończeniu studiów drugiego stopnia laureato

magistrat n
(dawniej, dawny) urzędnik miejski sprawujący najwyższą władzę wojenną i sądową lub wykonawczą w starożytnym Rzymie magistrato

magma ˈmaɡma n
(geologia, geologiczny) gorąca, ruchliwa materia, ciekły stop złożony głównie z krzemianów i glinokrzemianów, znajdujący się w głębi skorupy ziemskiej; magma

magnes ˈmaɡnɛs n
przedmiot mający zdolność przyciągania niektórych przedmiotów (zrobionych z żelaza i jego stopów); magnete calamita

magneto- maɡˈnɛtɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z magnesem, magnetyzmem magneto-

magnetofonowy adj
związany z magnetofonem, dotyczący magnetofonu magnetofonico

magnetyczny ˌmaɡnɛˈtɨʧ̑nɨ adj
(fizyka, fizyczny) charakteryzujący się magnetyzmem; dotyczący magnesu, magnetyzmu; mający właściwości takie jak magnes magnetico
taki, który jest przyciągający, działa przyciągająco (również w znaczeniu przenośnym) magnetico

magnetyzm n
(fizyka, fizyczny) zjawiska i właściwości materii odnoszące się do oddziaływania pól magnetycznych magnetismo

magnez ˈmaɡnɛs n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mg i liczbie atomowej 12 magnesio

magnezyt n
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady węglanów, składający się w głównej mierze ze związków magnezu; magnesite

magnolia maɡˈnɔlʲja n
(botanika, botaniczny) Magnolia L., drzewo lub krzew należący do rodziny magnoliowatych; magnolia

magnoliowate ˌmaɡnɔlʲjɔˈvatɛ n
(botanika, botaniczny) Magnoliaceae, rodzina drzew, krzewów lub pnączy należąca do rzędu magnoliowców; magnoliacee

mahometanin n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca islamu maomettano

mahometanizm ˌmaxɔ̃mɛˈtãɲism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) inne określenie islamu wywodzące się od imienia proroka Mahometa maomettanesimo

maisz n
(łowiectwo, łowiecki) (ornitologia, ornitologiczny) młody ptak szkolony do polowań terzolo terzuolo

maj maj n
piąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego) maggio

majestatyczny ˌmajɛstaˈtɨʧ̑nɨ adj
(książkowy) pełen dostojnej powagi maestoso grandioso maiestatico

majonez maˈjɔ̃nɛs n
(kulinaria) gęsty sos z żółtek, musztardy, przypraw i oleju maionese

major ˈmajɔr n
(wojskowość, wojskowy) stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych wyższy od kapitana; maggiore

majowy maˈjɔvɨ adj
związany z majem, dotyczący maja maggese

majtki ˈmajtʲci n
(krawiectwo) dolna część bielizny okrywająca biodra; mutande

mak mak n
(botanika, botaniczny) Papaver L., rodzaj roślin z rodziny makowatych; papavero

makak ˈmakak n
(zoologia, zoologiczny) Macaca, niewielka, wąskonosa małpa; macaco

makak japoński n
(zoologia, zoologiczny) Macaca fuscata L., gatunek małpy z rodziny koczkodanowatych; macaco giapponese

makaron maˈkarɔ̃n n
(spożywczy) (kulinaria) półprodukt żywnościowy wytwarzany z ciasta zagniecionego z mąki, wody i soli; pasta

makiawelizm ˌmacaˈvɛlʲism̥ n
postawa cyniczna, obłudna, pozbawiona skrupułów, szczególnie w polityce; wiara w to, że cel uświęca środki machiavellismo

makijaż maˈcijaʃ n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyki (szminka, tusz, cień do powiek itp.) nałożone na twarz trucco

makrela maˈkrɛla n
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba morska z rodziny makrelowatych z rodzaju Scomber lub Scomberomorus; sgombro scombro lacerto maccarello

makroregion n
(geografia, geograficzny) jednostka podziału fizycznogeograficznego przestrzeni, charakteryzująca się zbliżonymi cechami środowiskowo-krajobrazowymi większa od mezoregionu; macroregione

makrosomia n
(medycyna, medyczny) nadmierny rozmiar ciała, nadmierna masa płodu w stosunku do wieku płodowego macrosomia

maksymalny ˌmaksɨ̃ˈmalnɨ adj
taki, który osiągnął maksimum; taki, który jest największy (np. w nasileniu) massimo

malabarski adj
odnoszący się do Malabaru lub Malabarczyków malabarese malabarico

malachit maˈlaçit n
(mineralogia, mineralogiczny) (jubilerstwo, jubilerski) minerał o zielonej barwie, wykorzystywany w jubilerstwie, architekturze, sztuce zdobniczej oraz jako pigment; malachite

malakolog n
(zoologia, zoologiczny) zoolog zajmujący się badaniem mięczaków malacologo

malakologia ˌmalakɔˈlɔɟja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (zoologia, zoologiczny) dział zoologii zajmujący się mięczakami; malacologia

malakologiczny adj
(zoologia, zoologiczny) związany z malakologią, dotyczący malakologii malacologico

malaria maˈlarʲja n
(medycyna, medyczny) zimnica, rodzaj choroby tropikalnej; malaria

malarka maˈlarka n
(sztuka) artystka, która maluje obrazy pittrice

malarstwo maˈlarstfɔ n
(sztuka) sztuka plastyczna posługująca się m.in. plamą barwną, linią nakładaną na określoną powierzchnię (np. płótno, tektura, deska, ściana); pittura

malarz ˈmalaʃ n
(budownictwo) rzemieślnik, który maluje ściany i inne części budynku pittore imbianchino verniciatore
(sztuka) artysta, który maluje obrazy pittore

malawijski ˌmalaˈvʲijsʲci adj
odnoszący się do państwa Malawi malawiano

malec ˈmalɛʦ̑ n
mały chłopiec fantolino

maleńki maˈlɛ̃ɲci adj
(zdrobniale) od: mały piccolino

malgaski adj
związany z Malgaszami, dotyczący Malgaszów malgascio

malgaski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język malgaski; malgascio

malijski maˈlʲijsʲci adj
odnoszący się do państwa Mali maliano

malina maˈlʲĩna n
(botanika, botaniczny) Rubus L., rodzaj krzewów z rodziny różowatych; lampone
(potocznie, potoczny) (kulinaria) owoc maliny właściwej (1.2) lampone
(botanika, botaniczny) Rubus idaeus L., krzew maliny właściwej lampone

malować maˈlɔvaʨ̑ v
nakładać farbę na jakąś powierzchnię (płótno, papier, tekturę, ścianę), wypełniać coś kolorem colorare
tworzyć obraz lub dzieło malarskie dipingere

malowniczy adj
pełny walorów malarskich pittoresco

maltański malˈtãj̃sʲci adj
(geografia, geograficzny) (administracja) odnoszący się do państwa Malta maltese

maltański malˈtãj̃sʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Malty; maltese

malutko maˈlutkɔ adv
bardzo mało pochissimo

malwersant n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ktoś, kto dopuścił się malwersacji malversatore

mama ˈmãma n
(potocznie, potoczny) matka mamma

mamałyga ˌmãmaˈwɨɡa n
(kulinaria) potrawa z gotowanej mąki lub kaszy kukurydzianej i wody, tradycyjna dla kuchni mołdawskiej i bułgarskiej polenta

mamba ˈmãmba n
(herpetologia, herpetologiczny) rodzaj jadowitych, afrykańskich węży; mamba

mamma mia interjection
(rzadki, rzadko używany) (żartobliwie) …wyrażająca zdziwienie lub strach, o matko! mamma mia

mammalogia n
(zoologia, zoologiczny) teriologia, dział zoologii zajmujący się ssakami; mammalogia mammologia

mammografia ˌmãmːɔˈɡrafʲja n
(medycyna, medyczny) radiologiczne badanie piersi; mammografia

mamonizm n
(dawniej, dawny) żądza zysku, bogactwa, kult pieniądza mammonismo

mamut ˈmãmut n
(zoologia, zoologiczny) Elephas primigenius wymarły ssak z rodziny słoniowatych; mammut

mandarynka ˌmãndaˈrɨ̃nka n
(botanika, botaniczny) Citrus reticulata Blanco, niewysokie, wiecznie zielone drzewo cytrusowe rosnące w ciepłych krajach, uprawiane dla jadalnych owoców; mandarino
(spożywczy) owoc mandarynki (1.1) mniejszy od pomarańczy, o cienkiej skórce mandarino

mandat ˈmãndat n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) administrowanie na niesamodzielnym terytorium z polecenia organizacji międzynarodowej; mandato
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) uzyskane w wyborach upoważnienie do pełnienia urzędu; mandato
(geografia, geograficzny) (administracja) terytorium podlegające (1.3) mandato
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kara w postaci grzywny za wykroczenie; multa

mandola mãnˈdɔla n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny, szarpany instrument strunowy; mandola

mandolina ˌmãndɔˈlʲĩna n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szarpany strunowy instrument muzyczny; mandolino

mandorla n
(sztuka) aureola w kształcie migdała otaczająca całą postać świętego mandorla

mandragora ˌmãndraˈɡɔra n
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1), której ze względu na kształt korzeni przypominający postać ludzką, przypisywano dawniej lecznicze i magiczne własności mandragora mandragola

mangan ˈmãŋɡãn n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mn i liczbie atomowej 25; manganese

mango ˈmãŋɡɔ n
(kulinaria) owoc drzewa z rodzaju mango (1.1) mango
(botanika, botaniczny) Mangifera L., mangowiec, rodzaj drzew owocowych z rodzaju nanerczowatych; mango

mangusta mãŋˈɡusta n
(zoologia, zoologiczny) mały, kotokształtny drapieżnik afrykański i azjatycki; mangusta

maniakalny adj
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) dotyczący manii i/lub maniaka maniaco

manichejczyk n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) (historia, historyczny, historycznie) zwolennik manicheizmu manicheo

manichejski ˌmã.ɲi.ˈxɛj.sʲci adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) dotyczący manicheizmu lub manichejczyków, albo zawierający elementy przyjętej przez nich doktryny; manicheo

manipulacja ˌmãɲipuˈlaʦ̑ʲja n
(książkowy) nieuczciwe wykorzystywanie sytuacji dla osiągnięcia własnych celów, naginanie lub przeinaczanie faktów dla udowodnienia swoich racji lub w celu wpływania na czyjeś poglądy, nastroje manipolazione

mankament mãŋˈkãmɛ̃nt n
wada, błąd jakiegoś przedmiotu; także uchybienie, usterka mancamento

manna z nieba ˈmãnːa ˈzʲ‿ɲɛba n
coś dobrego, co przychodzi nagle, niespodziewanie lub łatwo (bez wysiłku) manna dal cielo

mannitol n
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, alkohol cukrowy występujący w roślinach; mannitolo

manometr mãˈnɔ̃mɛtr̥ n
przyrząd do mierzenia ciśnienia; manometro

mansarda mãw̃ˈsarda n
(architektura, architektoniczny) dach zbudowany z dwóch części, którego niższa część jest mocniej nachylona niż wyższa mansarda
pomieszczenie mieszkalne na strychu, pod dachem mansardowym; mansarda

mansardowy ˌmãw̃sarˈdɔvɨ adj
(architektura, architektoniczny) związany z mansardą, dotyczący mansardy mansardato

mantuański adj
związany z Mantuą, dotyczący Mantui mantovano

manufaktura n
(historia, historyczny, historycznie) przedsiębiorstwo, w którym produkcja oparta jest na pracy ręcznej, charakterystyczne dla wczesnego kapitalizmu; manifattura

manul n
(zoologia, zoologiczny) azjatycki drapieżnik z rodziny kotowatych; gatto delle steppe gatto di Pallas manul

maoizm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sformułowana przez Mao Tse-tunga doktryna Komunistycznej Partii Chin; maoismo

maoryski adj
związany z Maorysami, dotyczący Maorysów maori

maoryski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język maoryski; maori

mapa ˈmapa n
graficzne odwzorowanie terenu, także nieba; carta mappa

mapa drogowa ˈmapa drɔˈɡɔva n
(dosłownie) mapa, której głównym celem jest przedstawienie zagadnień związanych z infrastrukturą drogową; mappa stradale

mapa topograficzna ˈmapa ˌtɔpɔɡraˈfʲiʧ̑na n
dokładna mapa terenu, która szczegółowo przedstawia elementy jego powierzchni; carta topografica

maraton maˈratɔ̃n n
(sport, sportowy) bieg na dystansie 42 km i 195 m maratona

marcepan marˈʦ̑ɛpãn n
(kulinaria) masa ze zmielonych migdałów utartych z cukrem i białkiem, używana w do wyrobów cukierniczych; marzapane

marchew ˈmarxɛf n
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodzaju selerowatych, Daucus L.; carota

marchia n
(historia, historyczny, historycznie) (administracja) w Imperium Karolińskim oraz w Świętym Cesarstwie Rzymskim okręg przygraniczny zarządzany przez margrabię; marca

margaryna ˌmarɡaˈrɨ̃na n
(kulinaria) (spożywczy) produkt spożywczy, tłuszcz jadalny podobny do masła, wytwarzany z olejów roślinnych; margarina

markasyt n
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady siarczków, dwusiarczek żelaza; marcasite

markowy adj
dobrej marki speciale

marksizm ˈmarʲcɕism̥ n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koncepcja filozoficzna, ekonomiczna i społeczno-polityczna stworzona przez Karola Marksa i Fryderyka Engelsa, zakładająca, że motorem zmian historycznych jest walka klas, prowadząca do utworzenia społeczeństwa komunistycznego; marxismo

marmolada ˌmarmɔˈlada n
(kulinaria) gęsty, stężony przetwór owocowy sporządzany z przetartych owoców gotowanych z cukrem; marmellata

marmur ˈmarmur n
(geologia, geologiczny) skała metamorficzna powstała z przeobrażenia wapieni, stosowana jako dekoracyjny materiał budowlany i artystyczny; marmo

marność ˈmarnɔɕʨ̑ n
bycie ulotnym, nietrwałym, bezcelowym, bez wartości nullità vanità

marokański ˌmarɔˈkãj̃sʲci adj
odnoszący się do Maroka marocchino

maronita ˌmarɔ̃ˈɲita n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek chrześcijańskiej wspólnoty powstałej w VII wieku na terenach Libanu i Syrii i tam pierwotnie działającej maronita

marskość ˈmarskɔɕʨ̑ n
(medycyna, medyczny) stwardnienie narządu i związane z tym upośledzenie jego czynności cirrosi

marszałek marˈʃawɛk n
(wojskowość, wojskowy) najwyższy stopień wojskowy, m.in. w Polsce; maresciallo

marszczyć v
pokrywać zmarszczkami aggrottare storcere
powodować fałdki increspare

martwicze zapalenie powięzi n
(medycyna, medyczny) rzadkie, ostre zakażenie podskórnej tkanki łącznej szerzące się wzdłuż powięzi okrywających mięśnie tułowia i kończyn; fascite necrotizzante

martwy ˈmartfɨ adj
taki, który umarł morto

maryjny adj
(teologia, teologiczny) odnoszący się do Matki Bożej, związany z Matką Bożą mariano

marynarka ˌmarɨ̃ˈnarka n
(krawiectwo) rodzaj męskiej kurtki, noszonej jako część garnituru lub munduru giacca

marynarka wojenna ˌmarɨ̃ˈnarka vɔˈjɛ̃nːa n
(wojskowość, wojskowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) ogół morskich sił zbrojnych jakiegoś państwa; marina militare

marynarz maˈrɨ̃naʃ n
człowiek należący do załogi okrętu lub statku; marinaio

marynować v
(kulinaria) zaprawiać w zalewie octowej marinare

marzec ˈmaʒɛʦ̑ n
trzeci miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego) marzo

marzenie maˈʒɛ̃ɲɛ n
ciąg nieuporządkowanych myśli pojawiający się podczas snu sogno desiderio
fantazjowanie, pragnienie czegoś, chęć uzyskania lub osiągnięcia czegoś sogno desiderio

marznący deszcz marzˈnɔ̃nʦ̑ɨ ˈdɛʃʧ̑ n
(meteorologia, meteorologiczny) deszcz, którego krople mają ujemną temperaturę, są przechłodzone i zamarzają błyskawicznie po uderzeniu w ziemię; pioggia congelantesi

marznąć ˈmarznɔ̃ɲʨ̑ v
przeistaczać się w lód gelare

marzyć ˈmaʒɨʨ̑ v
myśleć o czymś przyjemnym, stwarzając tego obraz w wyobraźni; bardzo pragnąć, aby coś się wydarzyło sognare

masa ˈmasa n
(fizyka, fizyczny) podstawowa wielkość fizyczna określająca ilość materii; massa

masa krytyczna ˈmasa krɨˈtɨʧ̑na n
(fizyka, fizyczny) najmniejsza ilość materiału rozszczepialnego, niezbędna by mogła nastąpić i utrzymać się jądrowa reakcja łańcuchowa massa critica

masa molowa n
(chemia, chemiczny) masa jednego mola substancji chemicznej; massa molare

masa perłowa ˈmasa pɛrˈwɔva n
ozdobny materiał jubilerski i dekoracyjny uzyskiwany z wnętrza muszli mięczaków; madreperla

masakra maˈsakra n
umyślne, masowe zabijanie w sposób wyjątkowo okrutny; massacro carnaio macello

maska ˈmaska n
część przednia samochodu, pod którą znajduje się silnik cofano
przykrycie twarzy lub jej części z otworami na oczy, używana w różnych celach, np. ochronnych lub obrzędowych; maschera

masochistka ˌmasɔˈçistka n
(psychologia, psychologiczny) forma żeńska od: masochista; kobieta znajdująca upodobanie w masochizmie masochista

masochizm maˈsɔçism̥ n
(psychologia, psychologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zboczenie seksualne, które polega na odczuwaniu satysfakcji seksualnej pod wpływem bólu lub upokorzenia masochismo
przyjemność w zadawaniu sobie bólu lub w poddawaniu się bolesnym praktykom; masochismo

masoneria ˌmasɔ̃ˈnɛrʲja n
międzynarodowe, elitarne stowarzyszenie o specyficznych strukturach organizacyjnych, które swe pryncypia i idee wyraża za pośrednictwem rozbudowanej symboliki i rytuałów; massoneria

masować v
wykonywać masaż massaggiare

masoński adj
związany z masonerią, dotyczący masonerii massonico

mastektomia ˌmastɛkˈtɔ̃mʲja n
(medycyna, medyczny) chirurgiczne usunięcie piersi; mastectomia

mastodont n
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) słoniopodobne zwierzę kopalne; mastodonte

masywny adj
o mocnej budowie i dużym ciężarze massiccio

maszyna do pisania maˈʃɨ̃na ˌdɔ‿pʲiˈsãɲa n
(technologia, technika, techniczny) przenośne urządzenie mechaniczne do pisania tekstów; macchina da scrivere macchina per scrivere

maszyna do szycia maˈʃɨ̃na dɔ‿ˈʃɨʨ̑a n
urządzenie do łączenia kawałków elastycznych materiałów za pomocą nici poprzez utworzenie szwu; macchina da cucire macchina per cucire cucitrice

maszynista ˌmaʃɨ̃ˈɲista n
(kolejnictwo) osoba prowadząca pociąg; macchinista

maszynistka n
(przestarzałe, przestarzały) kobieta zawodowo pisząca na maszynie do pisania dattilografa
kobieta kierująca lokomotywą locomotorista macchinista

maszynka do mięsa maˈʃɨ̃nka dɔ‿ˈmʲjɛ̃w̃sa n
mechaniczne narzędzie kuchenne, służące do rozdrabniania mięsa; tritacarne

masło ˈmaswɔ n
(spożywczy) tłuszcz jadalny produkowany z mleka; burro
(spożywczy) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) spożywczy lub kosmetyczny zamiennik masła (1.1) produkowany z tłuszczy roślinnych burro

matematyka ˌmatɛ̃ˈmatɨka n
(edukacja, edukacyjny) nauka dedukcyjna zajmująca się analizą zbiorów, liczb i innych elementów abstrakcyjnych; matematica

materac maˈtɛraʦ̑ n
duży płaski przedmiot, wypełniony elastycznym materiałem dla uniknięcia kontaktu z twardą powierzchnią np. podczas snu lub ćwiczeń gimnastycznych; materasso

materializm ˌmatɛrʲˈjalʲism̥ n
kierowanie się w życiu względami materialnymi materialismo

materialnie adv
w sposób dotyczący dóbr materialnych materialmente
w sposób dotyczący materii materialmente

materialny ˌmatɛrʲˈjalnɨ adj
dotyczący materii, związany z pojęciem materii materiale

matka ˈmatka n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica, przełożona klasztoru madre
(zoologia, zoologiczny) samica mająca potomstwo madre
rodzic płci żeńskiej; madre mamma

matka chrzestna ˈmatka ˈxʃɛstna n
(kościelny) kobieta przedstawiająca do chrztu osobę chrzczoną madrina

matlockit n
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy halogenków; matlockite

matnia ˈmatʲɲa n
(przenośnie, przenośnia) sytuacja bez wyjścia rete trabocchetto tranello trappola
(rybołówstwo, rybacki) wybrzuszona część sieci rybackiej, gromadząca połów sacco della rete
(łowiectwo, łowiecki) sidła, pułapka rete trappola

matriarchat maˈtrʲjarxat n
(socjologia, socjologiczny) organizacja społeczeństwa pierwotnego, w którym dominujące znaczenie mają kobiety; matriarcato

matrymonialny adj
dotyczący małżeństwa matrimoniale

maucheryt n
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy siarczków; maucherite

mauretański ˌmawrɛˈtãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Mauretania mauritano

maurytyjski ˌmawrɨˈtɨjsʲci adj
odnoszący się do państwa Mauritius mauriziano

mauzoleum ˌmawzɔˈlɛ<sup>w</sup>ũm n
(architektura, architektoniczny) monumentalny grobowiec, przeważnie osobna budowla pełniąca taką funkcję; mausoleo

mazidło maˈʑidwɔ n
częściowo płynna substancja służąca do smarowania, wcierania linimento

mało ˈmawɔ indefiniteCardinalNumeral
niewielka ilość czegoś lub kogoś poco

małomówny ˌmawɔ̃ˈmuvnɨ adj
taki, który mówi mało; nie jest gadatliwy taciturno silenzioso

małostkowy ˌmawɔˈstkɔvɨ adj
taki, który przywiązuje wagę do spraw mało istotnych, mało ważnych, błahych, a nie dostrzega tego, co jest naprawdę istotne meschino

małowodzie n
(medycyna, medyczny) występująca w czasie ciąży anomalia, w której ilość płynów zawartych w błonach płodowych jest za mała; oligoidramnios

małpa ˈmawpa n
(zoologia, zoologiczny) człekokształtne zwierzę z rzędu naczelnych; scimmia

mały ˈmawɨ adj
mający niewielkie rozmiary, nieduży, drobny, niski piccolo

mały palec ˈmawɨ ˈpalɛʦ̑ n
(anatomia, anatomiczny) piąty, najmniejszy palec u ręki lub nogi mignolo

małżeński mawˈʒɛ̃j̃sʲci adj
dotyczący małżeństwa, związany z małżeństwem matrimoniale

małżeństwo mawˈʒɛ̃j̃stfɔ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (etnografia, etnograficzny) (socjologia, socjologiczny) usankcjonowany prawnie lub kulturowo stały związek dwóch osób, zwykle płci przeciwnej, tradycyjnie mający ułatwić wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego i finansów, pożycie oraz wychowanie dzieci; matrimonio coppia
dwie osoby będące w związku (1.1) coppia matrimonio

małżeństwo wymuszone n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) związek małżeński, który został zawarty wbrew woli jednej ze stron, zazwyczaj kobiety; matrimonio forzato

maślanka maɕˈlãnka n
(spożywczy) (kulinaria) napój mleczny powstały w efekcie oddzielenia tłuszczu od zmaślonej śmietany; latticello

maślnica n
proste urządzenie do ręcznego wyrabiania masła ze śmietany zangola

mdłości ˈmdwɔɕʨ̑i n
(fizjologia, fizjologiczny) stan wywołany przez czynniki fizyczne lub psychiczne poprzedzający wymioty; nausea

mebel ˈmɛbɛl n
ruchomy sprzęt użytkowy przeznaczony do wyposażenia pomieszczeń; mobile

mech mɛx n
(botanika, botaniczny) drobna, niewielka roślina zarodnikowa żyjąca w ocienionych i wilgotnych miejscach muschio

mechaniczny ˌmɛxãˈɲiʧ̑nɨ adj
związany z mechaniką, opierający się na zasadach mechaniki meccanico

mechanika mɛˈxãɲika n
(technologia, technika, techniczny) dział techniki zajmujący się konstruowaniem i budowaniem maszyn i pojazdów; meccanica

mechanizm mɛˈxãɲism̥ n
(technologia, technika, techniczny) zespół pracujących elementów maszyny / urządzenia mających wykonywać określoną czynność mechanismo
grupa współdziałających wydarzeń, procesów lub zachowań mechanismo

mechatronika ˌmɛxaˈtrɔ̃ɲika n
dział techniki, który łączy w sobie elementy mechaniki, budowy maszyn, elektroniki, automatyki, robotyki oraz informatyki; meccatronica

mecz mɛʧ̑ n
(sport, sportowy) część rozgrywek sportowych, rozgrywana między dwoma zawodnikami lub drużynami, umożliwiająca wyłonienie zwycięzcy partita

meczet ˈmɛʧ̑ɛt n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek, miejsce modlitwy i sprawowania kultu Boga w islamie; moschea

medal ˈmɛdal n
niewielki okrągły wytwór metalowy, ozdobiony reliefem, często na wstążce, wykonany dla upamiętnienia ważnych wydarzeń lub jako odznaczenie; medaglia

medalik mɛˈdalʲik n
noszony na szyi, płaski, mały krążek z metalu medaglietta

mediacja n
pośredniczenie w sporze, aby ułatwić stronom dojście do porozumienia mediazione

mediana mɛˈdʲjãna n
(statystyka, statystyczny) wartość liczbowa, która zajmująca środkowe miejsce w rosnącym szeregu liczb (przy parzystej ilości elementów jest średnią dwóch środkowych liczb); mediana

mediolanka ˌmɛdʲjɔˈlãnka n
mieszkanka Mediolanu milanese

mediolańczyk ˌmɛdʲjɔˈlãj̃n͇ʧ̑ɨk n
mieszkaniec Mediolanu milanese

mediolański ˌmɛdʲjɔˈlãj̃sʲci adj
związany z Mediolanem, wywodzący się z Mediolanu milanese

meduza mɛˈduza n
(zoologia, zoologiczny) galaretowate zwierzę morskie, którego parasolowate ciało unoszone jest przez toń morską; medusa

medycyna ˌmɛdɨˈʦ̑ɨ̃na n
(edukacja, edukacyjny) kierunek na wyższej uczelni, obejmujący studia w zakresie (1.1) medicina
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) nauka o zdrowiu i chorobach człowieka i zwierząt oraz sposobach zapobiegania i leczenia, medicina clinica

medycyna weterynaryjna n
nauka o zdrowiu i chorobach zwierząt, ich leczeniu oraz profilaktyce; medicina veterinaria

medytowanie ˌmɛdɨtɔˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: medytować meditazione

megaherc n
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka częstotliwości równa milionowi herców megaciclo megahertz

megalomański ˌmɛɡalɔ̃ˈmãj̃sʲci adj
właściwy megalomanii lub megalomanowi, świadczący o przesadnym przekonaniu o swojej wartości megalomane

meitner ˈmajtnɛr n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mt i liczbie atomowej 109; meitnerio

mejoza mɛˈjɔza n
(biologia, biologiczny) proces podziału redukcyjnego jądra komórkowego, z którego powstają cztery jądra o połowie chromosomów komórki macierzystej; meiosi

meksykański ˌmɛksɨˈkãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Meksyk messicano

melancholia ˌmɛlãnˈxɔlʲja n
(psychologia, psychologiczny) depresja psychiczna objawiająca się apatią i niechęcią do życia malinconia

melancholijny adj
wyrażający melancholię lub skłonny do niej malinconico

melano-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z ciemną barwą melano-

melasa mɛˈlasa n
(kulinaria) ciemnobrązowy, gęsty syrop o odczynie słabo alkalicznym, który powstaje jako produkt uboczny podczas produkcji cukru spożywczego; melassa

melatonina ˌmɛlatɔ̃ˈɲĩna n
(biochemia, biochemiczny) hormon syntetyzowany w pinealocytach szyszynki, odpowiadający za regulację dobowego cyklu snu i czuwania; melatonina

melodia mɛˈlɔdʲja n
ciąg dźwięków, każdy o określonej wysokości i czasie trwania, rozpoznawany przez słuchacza jako jedna całość; melodia

melodramatyczny adj
dotyczący melodramatu melodrammatico

meloman mɛˈlɔ̃mãn n
miłośnik muzyki (w domyśle: klasycznej) melomane musicomane

melomanka ˌmɛlɔ̃ˈmãnka n
kobieta, która lubi słuchać muzyki melomane musicomane

melon ˈmɛlɔ̃n n
(spożywczy) jadalny owoc rośliny (1.1) melone popone

menażeria ˌmɛ̃naˈʒɛrʲja n
(historia, historyczny, historycznie) (zoologia, zoologiczny) niecodzienne gatunki zwierząt w klatkach obwożone w celach pokazowych; menagerie
(historia, historyczny, historycznie) (zoologia, zoologiczny) pomieszczenie lub zespół klatek, gdzie przetrzymywane są (1.1) menagerie

mendelew mɛ̃nˈdɛlɛf n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Md i liczbie atomowej 101; mendelevio

menora mɛ̃ˈnɔra n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowski siedmioramienny świecznik liturgiczny; menorah

menstruacja ˌmɛ̃w̃struˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
(fizjologia, fizjologiczny) cykliczne złuszczanie się nabłonka macicy kobiety pod wpływem zmian stężenia hormonów płciowych; mestruazione

mentalista n
człowiek, który zajmuje się mentalizmem mentalista

mentalistka n
kobieta, która zajmuje się mentalizmem mentalista

mentalistyczny adj
związany z mentalizmem, dotyczący mentalizmu mentalistico

mentalizm n
(filozofia, filozoficzny) pogląd, według którego jednostkowy umysł i jego subiektywne stany stanowią jedyną rzeczywistość mentalismo
kategoria sztuki iluzji, umiejętność manipulowania myślami i zachowaniami ludzi; mentalismo

mentalność n
właściwy komuś sposób myślenia i postrzegania rzeczywistości mentalità

menu n
karta z nazwami potraw oferowanych w restauracji menu
(informatyka, informatyczny) zestawienie funkcji programu menu
zestaw dań składających się na posiłek menu

mercha n
(staropolski) nierządnica meretrice

merytokracja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system, w którym władza powierzana jest osobom kompetentnym; meritocrazia

meskalina ˌmɛskaˈlʲĩna n
(chemia, chemiczny) narkotyk z grupy alkaloidów fenyloetyloaminowych, silny enteogen; mescalina

metabolizm ˌmɛtaˈbɔlʲism̥ n
(biochemia, biochemiczny) przemiana materii w organizmie; metabolismo

metafizycznie adv
w sposób metafizyczny metafisicamente

metafizyczny ˌmɛtafʲiˈzɨʧ̑nɨ adj
(filozofia, filozoficzny) związany z metafizyką, charakterystyczny dla metafizyki i metafizyków metafisico

metafizyk ˌmɛtaˈfʲizɨk n
(przenośnie, przenośnia) osoba, która ma skłonności do rozważań oderwanych od rzeczywistości metafisico
osoba, która zajmuje się metafizyką lub jest zwolennikiem metafizyki metafisico

metafizyka n
(filozofia, filozoficzny) podstawowa dyscyplina filozoficzna, badająca powszechne własności bytu metafisica

metafora ˌmɛtaˈfɔra n
(językoznawstwo, językoznawczy) środek stylistyczny polegający na zestawieniu obcych sobie znaczeniowo wyrazów w celu uzyskania nowego, przenośnego znaczenia; metafora

metaforyczny adj
dotyczący metafory metaforico

metal ˈmɛtal n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny charakteryzujący się obecnością w sieci krystalicznej elektronów swobodnych; metallo

metalowy ˌmɛtaˈlɔvɨ adj
związany z metalem, dotyczący metalu, zrobiony z metalu metallico di metallo

metamfetamina n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) pochodna amfetaminy o silnym działaniu psychoaktywnym; metanfetamina

metan ˈmɛtãn n
(chemia, chemiczny) najprostszy alkan, bezwonny i bezbarwny gaz, główny składnik gazu ziemnego, stosowany do syntezy wielu związków organicznych i jako gaz opałowy; metano

metempsychoza n
reinkarnacja, ponowne wcielenie duszy, wędrówka dusz metempsicosi

meteor mɛˈtɛɔr n
(astronomia, astronomiczny) świecący ślad, jaki zostawia po sobie spalający się w górnych warstwach atmosfery okruch skalny (meteoroid); meteora

meteorologia ˌmɛtɛɔrɔˈlɔɟja n
nauka zajmująca się badaniem zjawisk fizycznych i procesów zachodzących w atmosferze i stanem pogody; meteorologia

meteorologiczny ˌmɛtɛɔrɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z meteorologią, dotyczący meteorologii meteorologico

meteoryt ˌmɛtɛˈɔrɨt n
(astronomia, astronomiczny) pozostałość drobnego skalnego ciała niebieskiego (meteoroidu) przyciągniętego przez znacznie większe ciało niebieskie, która w postaci ciała stałego dotarła do jego powierzchni; meteorite

meteorytyka ˌmɛtɛɔˈrɨtɨka n
(astronomia, astronomiczny) nauka o meteorytach i związanych z nimi zjawiskach; meteoritica meteoroastronomia

metodologia n
nauka o metodach badań naukowych, ich skuteczności i wartości poznawczej; metodologia

metonimia n
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na zastąpieniu nazwy czegoś nazwą czegoś innego, co pozostaje z nim w uchwytnej zależności; metonimia

metr mɛtr̥ n
odległość, jaką pokonuje światło w próżni w czasie 1/299 792 458 sekundy; metro

metr kwadratowy ˈmɛtr̥ ˌkfadraˈtɔvɨ n
(matematyka, matematyczny) jednostka miary równa polu kwadratu o boku jednego metra; metro quadrato metro quadro

metr sześcienny n
(jednostka miary) jednostka objętości równa objętości sześcianu o krawędzi jednego metra; metro cubo metro cubico

metro ˈmɛtrɔ n
podziemna kolej miejska metropolitana metrò

metronidazol ˌmɛtrɔ̃ɲiˈdazɔl n
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) chemioterapeutyk będący pochodną nitroimidazolu; metronidazolo

metronom mɛˈtrɔ̃nɔ̃m n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd do ustalania tempa utworu muzycznego; metronomo

metropolia ˌmɛtrɔˈpɔlʲja n
(geografia, geograficzny) (urbanistyka, urbanistyczny) główne miasto kraju metropoli

mewa ˈmɛva n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak płetwonogi o gęstym upierzeniu koloru białego lub popielatego żyjący na wybrzeżach basenów wodnych; gabbiano

mewa śmieszka n
(ornitologia, ornitologiczny) Chroicocephalus ridibundus, gatunek ptaka wodnego z rodziny mewowatych; gabbiano comune

mezoterapia n
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) niechirurgiczny zabieg medyczny lub kosmetyczny polegający na dostarczeniu bezpośrednio do skóry właściwej substancji leczniczych, regenerujących lub odżywczych; mesoterapia

mezuza n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ozdobny wąski pojemnik z fragmentem Tory wieszany przez żydów na odrzwiach domu; mezuzah

mezzosopran n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) głos żeński lub chłopięcy pomiędzy sopranem a altem mezzosoprano

mgła mɡwa n
zawiesina mikroskopijnych kropelek wody unosząca się nisko nad ziemią w postaci obłoku utrudniającego widoczność; nebbia foschia

mgławica mɡwaˈvʲiʦ̑a n
(astronomia, astronomiczny) obłok gazu i pyłu międzygwiazdowego; nebulosa

mi mʲi n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nazwa solmizacyjna jednego z dźwięków; mi

mi mʲi personalPronoun
(celownik) lp od: ja mi

mianownik mʲjãˈnɔvʲɲik n
(gramatyka) pierwszy przypadek deklinacji, który odpowiada na pytania: kto? co?; nominativo
(matematyka, matematyczny) w wyrażeniu ułamkowym: część tego wyrażenia umieszczona pod kreską ułamkową; denominatore

miara ˈmʲjara n
rozmiar misura metro

miasto ˈmʲjastɔ n
(administracja) znaczny obszar gęsto zabudowany, będący skupiskiem ludności wykonującej zawody nierolnicze, a który otrzymał prawa miejskie; città
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) ogół mieszkańców miasta (1.1) città
(potocznie, potoczny) centrum, główne miejsce miasta (1.1) città

miau mʲjaw interjection
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) dźwięk wydawany przez kota miao

miażdżyca mʲjaʒˈʤ̑ɨʦ̑a n
(medycyna, medyczny) przewlekły proces zapalno-zwyrodnieniowy tętnic, powodujący ich stwardnienie i zwężenie ich światła; jedna z chorób cywilizacyjnych; aterosclerosi

miażdżyć v
rozbijać na miazgę schiacciare

micela mʲiˈʦ̑ɛla n
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) kulista cząstka, zawierająca od kilkudziesięciu do kilkuset cząsteczek; micella

michalitka n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica z katolickiego Zgromadzenie Sióstr Świętego Michała Archanioła; michelita

miecz mʲjɛʧ̑ n
obosieczna broń z długim, prostym metalowym ostrzem; spada

miecz Damoklesa ˈmʲjɛʤ̑ ˌdãmɔkˈlɛsa n
wyrok losu, kara nieubłaganie wisząca nad człowiekiem; spada di Damocle

mieczyk ˈmʲjɛʧ̑ɨk n
(botanika, botaniczny) Gladiolus L., rodzaj roślin z rodziny kosaćcowatych o kwiatach w postaci grona na wzniesionej łodydze; gladiolo

miedniczy adj
(anatomia, anatomiczny) dotyczący miednicy pelvico

miedź mʲjɛ̇ʨ̑ n
(chemia, chemiczny) metal, pierwiastek chemiczny o symbolu Cu i liczbie atomowej 29; rame

miejsce ˈmʲjɛ̇jsʦ̑ɛ n
miejsce (1.1), niezajęte przez nic, wolne do umieszczenia w nim czegoś posto luogo
wyznaczone miejsce (1.1), przeznaczone dla kogoś; krzesło, fotel itp. zarezerwowane dla kogoś posto luogo
obszar lub punkt w przestrzeni luogo posto

miejscownik mʲjɛ̇jsˈʦ̑ɔvʲɲik n
(gramatyka) szósty przypadek deklinacji polskiej, odpowiada na pytania (o) kim? (o) czym?; locativo

miejscowość mʲjɛ̇jsˈʦ̑ɔvɔɕʨ̑ n
jednostka osadnicza lub inny obszar zabudowany wyróżniający się odrębną nazwą località

miejska legenda ˈmʲjɛ̇jska lɛˈɡɛ̃nda n
pozornie prawdziwa informacja rozpowszechniana przez media, Internet lub w kręgach towarzyskich, budząca wielkie emocje u odbiorców; leggenda metropolitana

mierzyć ˈmʲjɛʒɨʨ̑ v
liczbowo określać właściwość (np. ilość, długość) czegoś poprzez porównanie z ustalonym wzorcem (np. calem, metrem czy długością własnej stopy); robić pomiar misurare provare

miesiąc ˈmʲjɛ̇ɕɔ̃nʦ̑ n
jednostka czasu obejmująca 28–31 dni; każda z dwunastu części roku; mese

miesiąc miodowy ˈmʲjɛ̇ɕɔ̃nʦ̑ mʲjɔˈdɔvɨ n
pierwsze tygodnie po ślubie spędzane tylko we dwoje luna di miele

miesiączkować v
(fizjologia, fizjologiczny) mieć miesiączkę menstruare

miesiączkowy adj
(fizjologia, fizjologiczny) dotyczący miesiączki, menstruacji mestruale

mieszać ˈmʲjɛʃaʨ̑ v
dodawać, łączyć pojęcia itp. mescolare
mylić, błędnie łączyć jakieś informacje mescolare
łączyć składniki podczas mieszania (poruszając lub potrząsając substancją) mescolare mischiare
wtrącać się, wdawać się w coś, za bardzo się czymś interesować mescolare

mieszczanin n
(historia, historyczny, historycznie) osoba należąca do stanu mieszczańskiego; borghese
(przestarzałe, przestarzały) mieszkaniec miasta borghese

mieszczański adj
(historia, historyczny, historycznie) związany z mieszczaństwem, mieszkańcami miast borghese

mieszczaństwo mʲjɛʃˈʧ̑ãj̃stfɔ n
(historia, historyczny, historycznie) stan społeczny wyodrębniony w średniowieczu, złożony z wolnych mieszkańców miast; borghesia
(dawniej, dawny) ogół mieszkańców miast, zwłaszcza ich zamożniejszych warstw borghesia

mieszek włosowy ˈmʲjɛʃɛɡ vwɔˈsɔvɨ n
(anatomia, anatomiczny) wąska rurka w skórze, z której wyrasta włos; follicolo pilifero

mieszkanie mʲjɛˈʃkãɲɛ n
zespół pomieszczeń mający odrębne wejście, przystosowanych do zamieszkania przez ludzi; alloggio appartamento

mieszkaniec mʲjɛˈʃkãɲɛʦ̑ n
osoba, która gdzieś mieszka (żyje) abitante

mieszkanka mʲjɛˈʃkãnka n
kobieta na stałe mieszkająca w jakimś miejscu (regionie, mieście) abitante

mieszkać ˈmʲjɛʃkaʨ̑ v
przebywać w jakimś miejscu przez wiele dni, wraz ze spaniem abitare

mieć mʲjɛ̇ʨ̑ v
być w posiadaniu czegoś, posiadać coś avere
musieć coś zrobić avere
dysponować środkami na wykonanie czegoś avere
dążyć do oddania czegoś komuś avere
czuć coś avere
być w coś ubranym avere
czasownik posiłkowy używany do podkreślenia aspektu dokonanego innego czasownika avere

mieć anielską cierpliwość ˈmʲjɛ̇ʨ̑ ãˈɲɛlskɔ̃w̃ ʨ̑ɛrˈplʲivɔɕʨ̑ v
mieć ogromną cierpliwość; być bardzo wyrozumiałym, mieć zrozumienie dla czyichś błędów avere la pazienza di Giobbe

mieć asa w rękawie ˈmʲjɛ̇ʨ̑ ˈasa v‿rɛ̃ŋˈkavʲjɛ idiom
mieć przygotowany w ukryciu jakiś niezbyt uczciwy atut, dowód lub argument, do wykorzystania w dogodnej chwili dla zdobycia przewagi avere l'asso nella manica

mieć bielmo na oczach ˈmʲjɛ̇ʥ̑ ˈbʲjɛlmɔ na‿ˈɔʧ̑ax v
być zaślepionym, nie dostrzegać lub nie rozumieć rzeczy, sytuacji, które są oczywiste dla innych avere la benda agli occhi

mieć czyste ręce ˈmʲjɛ̇ʨ̑ ˈʧ̑ɨstɛ ˈrɛ̃nʦ̑ɛ v
nie dopuścić się przestępstwa; postępować uczciwie, nie oszukiwać avere le mani pulite

mieć czyste sumienie ˈmʲjɛ̇ʨ̑ ˈʧ̑ɨstɛ sũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ v
postępować moralnie, uczciwie avere coscienza pulita

mieć dziurawe ręce v
często upuszczać trzymane przedmioty, być niezgrabnym, niezręcznym avere le mani di burro

mieć długi język ˈmʲjɛ̇ʥ̑ ˈdwuɟi ˈjɛ̃w̃zɨk v
nie umieć dochować tajemnicy, zwykle z powodu gadulstwa avere la lingua lunga

mieć fantazję ˈmʲjɛ̇ʨ̑ fãnˈtazʲjɛ v
mieć bujną, bogatą wyobraźnię avere fantasia

mieć głowę na karku ˈmʲjɛ̇ʥ̑ ˈɡwɔvɛ na‿ˈkarku v
być rozsądnym, zaradnym, umieć sobie radzić; myśleć trzeźwo avere la testa sulle spalle

mieć głowę w chmurach ˈmʲjɛ̇ʥ̑ ˈɡwɔvɛ ˈf‿xmurax v
być rozmarzonym, rozkojarzonym; myśleć nierozsądnie, nierealnie avere la testa fra le nuvole avere la testa sulla luna

mieć na końcu języka ˈmʲjɛ̇ʨ̑ na‿ˈkɔ̃j̃nʦ̑u jɛ̃w̃ˈzɨka v
wiedzieć, co się chce powiedzieć, ale w danej chwili to umknęło; mieć wrażenie, że za chwilę się to przypomni avere sulla punta della lingua

mieć na sobie ˈmʲjɛ̇ʨ̑ na‿ˈsɔbʲjɛ idiom
być odzianym, ubranym w coś; nosić avere su

mieć nadzieję ˈmʲjɛ̇ʨ̑ naˈʥ̑ɛ̇jɛ v
wierzyć, ufać, wyrażać nadzieję na coś; myśleć, że; spodziewać się, że sperare

mieć nierówno pod sufitem ˈmʲjɛ̇ʨ̑ ɲɛˈruvnɔ ˌpɔt‿suˈfʲitɛ̃m v
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) być niespełna rozumu, być osobą nierozsądną, działającą wariacko lub niemądrze non avere tutti i giorni

mieć nóż na gardle ˈmʲjɛ̇ʨ̑ ˈnuʃ na‿ˈɡardlɛ v
być w ciężkiej sytuacji, zmuszającej do podjęcia szybkiej, zwykle niekorzystnej dla siebie decyzji avere l'acqua alla gola

mieć oczy szeroko otwarte v
dokładnie obserwować tenere d'occhio

mieć olej w głowie ˈmʲjɛ̇ʨ̑ ˈɔlɛj ˈv‿ɡwɔvʲjɛ v
z uznaniem o kimś mądrym, rozsądnym avere sale in zucca

mieć powyżej uszu ˈmʲjɛ̇ʨ̑ pɔˈvɨʒɛj ˈuʃu v
(potocznie, potoczny) być bardzo zmęczonym, udręczonym czymś, kimś, nie móc kogoś, czegoś dłużej znosić avere abbastanza di qualcosa avere abbastanza di qualcuno

mieć się na baczności ˈmʲjɛ̇ʨ̑‿ɕɛ ˌna‿baʧ̑ˈnɔɕʨ̑i v
uważać; postępować ostrożnie w stosunku do czegoś lub kogoś stare in guardia

mieć swoje pięć minut ˈmʲjɛ̇ʨ̑ ˈsfɔjɛ ˈpʲjɛ̇̃ɲʨ̑ ˈmʲĩnut v
mieć swój czas; przez chwilę być w centrum uwagi avere i propri cinque minuti

mieć wolną drogę ˈmʲjɛ̇ʥ̑ ˈvɔlnɔ̃w̃ ˈdrɔɡɛ v
być wolnym, mieć swobodę działania, mieć możliwości swobodnego wyboru avere la strada aperta

mieć wolną rękę ˈmʲjɛ̇ʥ̑ ˈvɔlnɔ̃w̃ ˈrɛ̃ŋkɛ v
mieć możliwość samodzielnego decydowania, swobodnego wyboru avere mano libera

migdałowiec n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) krzew lub nieduży drzewo z rodziny różowatych o owocach z jadalnym nasieniem w środku mandorlo

migotanie przedsionków ˌmʲiɡɔˈtãɲɛ pʃɛtʲˈɕɔ̃nkuf n
(medycyna, medyczny) arytmia serca polegająca na braku koordynacji pobudzeń przedsionków serca; fibrillazione atriale

migotać v
świecić w sposób przerywany lub krótko luccicare scintillare

mikotoksyna n
(biochemia, biochemiczny) substancja trująca pochodzenia grzybowego; micotossina

mikro- ˈmʲikrɔ
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający jednostki milion razy mniejsze od podstawowych; micro-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na bardzo małe rozmiary lub bardzo małą skalę tego, co jest nazwane drugim członem micro-

mikrob ˈmʲikrɔp n
bardzo drobny, jednokomórkowy organizm microbo

mikrobiologia ˌmʲikrɔbʲjɔˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) nauka zajmująca się badaniem organizmów niewidocznych gołym okiem; microbiologia

mikrobus n
(motoryzacja) mały autobus dla około dziesięciu osób minibus

mikrocefalia ˌmʲikrɔʦ̑ɛˈfalʲja n
(medycyna, medyczny) wada rozwojowa charakteryzująca się nienaturalnie małymi wymiarami czaszki; microcefalia

mikroelement n
pierwiastek chemiczny występujący w minimalnych ilościach w organizmach żywych micronutriente

mikroflora n
(biologia, biologiczny) zespół roślinnych drobnoustrojów żyjących w danym środowisku microflora

mikrofon mʲiˈkrɔfɔ̃n n
urządzenie służące do zamiany informacji dźwiękowej na sygnał elektryczny, zwykle celem jej wzmocnienia; microfono

mikrometr n
(metrologia, metrologiczny) jednostka długości równa milionowej części metra; micrometro
(technologia, technika, techniczny) narzędzie do mierzenia bardzo małych długości lub grubości micrometro

mikroregion n
(geografia, geograficzny) jednostka podziału fizycznogeograficznego przestrzeni, charakteryzująca się zbliżonymi cechami środowiskowo-krajobrazowymi, mniejsza od mezoregionu; microregione

mikroskop mʲiˈkrɔskɔp n
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny umożliwiający obserwowanie z bliskiej odległości przedmiotów niewidocznych gołym okiem; microscopio

mila ˈmʲila n
jednostka długości stosowana m.in. w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych; miglio

milenium n
okres tysiąca lat millennio

mili- ˈmʲilʲi
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary tysiąc razy mniejsze od podstawowych; milli-

miligram mʲiˈlʲiɡrãm n
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka masy równa jednej tysięcznej grama milligrammo

milimetr mʲiˈlʲĩmɛtr̥ n
tysięczna część metra; millimetro

militaryzm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tendencja w polityce wewnętrznej polegająca na rozbudowywaniu potencjału militarnego państwa do rozmiarów przekraczających rzeczywiste potrzeby obronne militarismo

miliwolt mʲiˈlʲivɔlt n
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) tysięczna część wolta millivolt

milleryt n
(mineralogia, mineralogiczny) bardzo rzadki minerał z gromady siarczków, siarczek niklu; millerite

mina ˈmʲĩna n
(wojskowość, wojskowy) ukryty ładunek wybuchowy, przeznaczony do detonacji, gdy w pobliżu znajdzie się ofiara; mina
wyraz twarzy faccia viso

minaret mʲĩˈnarɛt n
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wieża przy meczecie, z której muezin woła wiernych na modlitwę; minareto

mineralogia ˌmʲĩnɛraˈlɔɟja n
(geologia, geologiczny) nauka o minerałach; mineralogia

mineralogiczny adj
dotyczący mineralogii mineralogico

minerał mʲĩˈnɛraw n
(geologia, geologiczny) substancja, której struktura ukształtowała się w wyniku procesów geologicznych, będąca ciałem krystalicznym lub posiadająca jednorodną strukturę chemiczną; minerale

minister mʲĩˈɲistɛr n
urzędnik będący członkiem rządu i kierujący ministerstwem; ministro

ministerialny adj
(administracja) dotyczący ministra, związany z ministrem ministeriale

ministerstwo ˌmʲĩɲiˈstɛrstfɔ n
urząd, którego szefem jest minister ministero

ministrancki adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący ministrantury, związany z ministranturą ministrante

ministrant mʲĩˈɲistrãnt n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chłopiec pełniący funkcję pomocnika katolickiego prezbitera, głównie podczas sprawowania mszy; chierichetto ministrante abatino

ministrantka n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dziewczyna pełniąca funkcję pomocniczki katolickiego prezbitera, głównie podczas sprawowania liturgii ministrante

mintaj ˈmʲĩntaj n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Theragra chalcogramma, ryba z północnego Pacyfiku, masowo odławiana dla przemysłu spożywczego; merluzzo dell'Alaska

minuta mʲĩˈnuta n
jednostka czasu, równa 60 sekundom (= sześćdziesięciu); minuto

miotła ˈmʲjɔtwa n
narzędzie służące do zamiatania, zazwyczaj w postaci pęku rózg związanych z jednej strony i przymocowanych do trzonka; symbol czarownicy; scopa

mioza n
(medycyna, medyczny) nienaturalne zwężenie źrenicy oka; miosi

miriametr n
(metrologia, metrologiczny) (rzadki, rzadko używany) jednostka długości równa dziesięciu tysiącom metrów miriametro

mirliton mʲirˈlʲitɔ̃n n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dęty instrument perkusyjny w postaci drewnianej lub metalowej rurki z membraną; kazoo

misjonarz mʲiˈsʲjɔ̃naʃ n
duchowny lub osoba świecka uczestnicząca w działalności misyjnej missionario

miska ˈmʲiska n
mała misa, płaskie, otwarte naczynie z krawędziami uniesionymi do góry; ciotola
plastikowe lub blaszane naczynie średnich rozmiarów do różnych potrzeb bacile bacinella catinella catino conca vaschetta

miso ˈmʲisɔ n
(kulinaria) tradycyjna gęsta pasta japońska produkowana ze sfermentowanego ryżu, pszenicy, soli, drożdży i/lub soi; miso

misterium n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (historia, historyczny, historycznie) antyczny obrządek ku czci pogańskiego bóstwa w kulturze greckiej, hinduskiej lub egipskiej mistero
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) coś tajemniczego, niezrozumiałe zjawisko mistero
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (historia, historyczny, historycznie) średniowieczny dramat religijny często odgrywany w kościołach mistero

mistrz mʲisṭʃ n
osoba najlepsza w czymś maestro
najwyższy stopień kształcenia zawodowego; maestro

mistrzostwa n
(sport, sportowy) zawody o tytuł mistrza w jakiejś dyscyplinie campionato

miswak n
alternatywa szczoteczki do zębów z gałązki drzewa arakowego (Salvadora persica L.); siwak

mitologia ˌmʲitɔˈlɔɟja n
funkcjonujący w określonej religii lub społeczności zbiór mitów i podań; mitologia
nauka zajmująca się mitami mitologia

mitologiczny ˌmʲitɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z mitologią, dotyczący mitologii mitologico

mitologizacja n
(literacko) wprowadzanie elementów mitologicznych miticizzazione mitizzazione

mitoman n
(psychologia, psychologiczny) człowiek skłonny do opowiadania nieprawdziwych lub wyolbrzymionych historii na swój temat mitomane

mitomanka n
(psychologia, psychologiczny) kobieta skłonna do opowiadania nieprawdziwych lub wyolbrzymionych historii na swój temat mitomane

mitra ˈmʲitra n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) liturgiczne nakrycie głowy hierarchy kościelnego; mitra

mityczny mʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
związany z mitem, mitologią mitico mitologico

mizantropia ˌmʲizãnˈtrɔpʲja n
niechęć do ludzi, do obcowania z nimi; misantropia

mizantropijny adj
charakteryzujący się mizantropią, niechętny ludziom misantropico misantropo

mizoginia ˌmʲizɔˈɟĩɲja n
patologiczne, silne uprzedzenie mężczyzny do kobiet; misoginia

miód mʲjut n
(spożywczy) gęsty, słodki produkt spożywczy, w kolorze żółtym lub brązowym, wytwarzany przez pszczoły; miele

miąższ mʲjɔ̃w̃ʃ n
miękka, wewnętrzna część czegoś, głównie owoców polpa

mięczak zakaźny n
(medycyna, medyczny) skórna choroba wirusowa z charakterystycznymi, grudkowatymi wykwitami barwy woskowobiałej; mollusco contagioso

między Scyllą a Charybdą ˈmʲjɛ̃nʣ̑ɨ ˈsʦ̑ɨlːɔ̃w̃ ˌa‿xaˈrɨbdɔ̃w̃ idiom
(książkowy) sytuacja wyboru między dwiema złymi możliwościami, z których każda obciążona jest kosztami fra Scilla e Cariddi

między innymi adv
fraza informująca o tym, że oprócz wymienionych po niej rzeczy, osób itd. istnieją również inne, które odnoszą się do tego, o czym mowa tra l'altro

międzynarodowy ˌmʲjɛ̃nʣ̑ɨ̃narɔˈdɔvɨ adj
taki, który dotyczy dwu lub więcej narodów internazionale

międzyplanetarny ˌmʲjɛ̃nʣ̑ɨplãnɛˈtarnɨ adj
taki, który znajduje się między planetami, dzieje się w przestrzeni między danymi planetami interplanetario

miękki ˈmʲjɛ̃ŋʲci adj
taki, który łatwo ugina się pod naciskiem morbido soffice

miękkie serce ˈmʲjɛ̃ŋʲcɛ ˈsɛrʦ̑ɛ idiom
skłonność do bycia ustępliwym, współczującym, dobrotliwym, dobrodusznym cuore tenero

miękkość ˈmʲjɛ̃ŋkɔɕʨ̑ n
(przenośnie, przenośnia) uległość, ustępliwość pieghevolezza
cecha tego, co jest miękkie w dotyku morbidezza tenerezza

mięsak n
(medycyna, medyczny) złośliwy nowotwór tkanki łącznej; sarcoma

mięsień ˈmʲjɛ̃w̃ɕɛ̇̃ɲ n
(anatomia, anatomiczny) czynny element narządu ruchu; muscolo

mięsień gruszkowaty n
(anatomia, anatomiczny) mięsień szkieletowy zaczynający się na miedniczej kości krzyżowej; muscolo piriforme

mięsień krawiecki ˈmʲjɛ̃w̃ɕɛ̇̃ɲ kraˈvʲjɛʦ̑ʲci n
(anatomia, anatomiczny) najdłuższy mięsień ludzkiego ciała; muscolo sartorio

mięso ˈmʲjɛ̃w̃sɔ n
(spożywczy) jadalne części zabitego zwierzęcia; carne

mięso armatnie ˈmʲjɛ̃w̃sɔ arˈmatʲɲɛ idiom
(przenośnie, przenośnia) żołnierze wysyłani na pewną śmierć, żołnierze mający zginąć na wojnie carne da cannone

mięsożerca ˌmʲjɛ̃w̃sɔˈʒɛrʦ̑a n
(ekologia, ekologiczny) zwierzę lub roślina żywiąca się głównie mięsem carnivoro

mięsożerny ˌmʲjɛ̃w̃sɔˈʒɛrnɨ adj
(zoologia, zoologiczny) żywiący się mięsem carnivoro

miłosierdzie ˌmʲiwɔˈɕɛrʲʥ̑ɛ n
okazywane współczucie, dobroć lub litość misericordia clemenza

miłosierny ˌmʲiwɔˈɕɛrnɨ adj
okazujący dobroć i współczucie cierpiącym misericordioso

miłosny mʲiˈwɔsnɨ adj
dotyczący miłości, kochania; taki, który jest wynikiem miłości, faktu kochania kogoś amoroso

miłostka mʲiˈwɔstka n
(książkowy) mało istotny, krótkotrwały romans capriccio

miłować mʲiˈwɔvaʨ̑ v
(literacko) (przestarzałe, przestarzały) darzyć kogoś miłością adorare amare
(literacko) (przestarzałe, przestarzały) uwielbiać coś, mieć zamiłowanie do czegoś adorare amare

miłość ˈmʲiwɔɕʨ̑ n
uczucie, którym się darzy kochaną osobę; amore
osoba, którą się kocha amore
silna więź emocjonalna łącząca ludzi; także: łącząca osobę z Bogiem, bóstwem, krajem rodzinnym amore
kontakt fizyczny prowadzący zwykle do stosunku płciowego amore
przedmioty, czynności, które sprawiają przyjemność amore

miłość jest ślepa ˈmʲiwɔɕʨ̑ ˈjɛstʲ ˈɕlɛpa proverb
osoba kochająca nie widzi wad, błędów osoby, którą kocha amore cieco

miłość macierzyńska ˈmʲiwɔɕʨ̑ ˌmaʨ̑ɛˈʒɨ̃j̃ska n
miłość matki do dziecka amore materno

miłość od pierwszego wejrzenia ˈmʲiwɔɕʨ̑ ˌɔt‿pʲjɛrfˈʃɛɡɔ vɛjˈʒɛ̃ɲa n
zakochanie się w kimś od momentu zobaczenia go po raz pierwszy colpo di fulmine amore a prima vista

miłość własna ˈmʲiwɔʑʥ̑ ˈvwasna n
(potocznie, potoczny) uwielbienie do samego siebie (w negatywnym znaczeniu) amore proprio
poczucie własnej wartości, pewność siebie, miłość do samego siebie, kierowana pragnieniem własnego szczęścia (w pozytywnym znaczeniu) amore proprio

miły ˈmʲiwɨ adj
uprzejmy, serdeczny simpatico
wywołujący przyjemne uczucie piacevole gradevole

mleczan ˈmlɛʧ̑ãn n
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu mlekowego lattato

mleczarnia n
miejsce, gdzie przechowuje, oczyszcza i przetwarza się mleko latteria caseificio

mleczarz ˈmlɛʧ̑aʃ n
(potocznie, potoczny) roznosiciel lub sprzedawca mleka lattaio lattivendolo

mlecznobiały ˌmlɛʧ̑nɔˈbʲjawɨ adj
biały jak mleko bianco latte

mleczny ˈmlɛʧ̑nɨ adj
(zootechnika, zootechniczny) o zwierzętach hodowanych dla mleka: wydajny, dający dużo mleka lattaio lattifero
dotyczący mleka, otrzymywany, zrobiony z mleka, z dodatkiem mleka latteo al latte di latte
o czasowym zębie di latte lattaiolo
w kolorze mleka, biały jak mleko lattato lattescente lattiginoso

mleko ˈmlɛkɔ n
(spożywczy) wydzielina gruczołów mlecznych, najczęściej krowy, spożywana przez ludzi jako dodatek do pokarmu latte

mleko sojowe ˈmlɛkɔ sɔˈjɔvɛ n
tradycyjny chiński napój otrzymywany poprzez namoczenie w wodzie ziaren soi; latte di soia

mlekodajny adj
wydzielający, dający dużo mleka lattifero

mnich mʲɲix n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek klasztornej wspólnoty religijnej w religiach niechrześcijańskich monaco

mniej więcej ˈmʲɲɛ̇j ˈvʲjɛ̃nʦ̑ɛj
szacunkowe podanie miary, wielkości più o meno approssimativamente su per giù

mnisi adj
związany z mnichem lub mniszką, dotyczący mnicha lub mniszki monacale claustrale

mniszka n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: zakonnica z zakonu monastycznego, mniszego monaca
(zoologia, zoologiczny) Monachus, zwierzę zaliczane do rodziny fokowatych; foca monaca

mniszy adj
związany z mnichem lub mniszką, dotyczący mnicha lub mniszki monacale claustrale

mnóstwo ˈmnustfɔ indefiniteCardinalNumeral
w bardzo dużej liczbie moltitudine

moabicki ˌmɔaˈbʲiʦ̑ʲci adj
odnoszący się do Moabu lub Moabitów moabitico

moabicki ˌmɔaˈbʲiʦ̑ʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) (historia, historyczny, historycznie) wymarły język semicki z grupy kananejskiej moabitico

mobilizacja ˌmɔbʲilʲiˈzaʦ̑ʲja n
(wojskowość, wojskowy) powołanie rezerwistów do czynnej służby wojskowej mobilitazione

mocne nerwy ˈmɔʦ̑nɛ ˈnɛrvɨ idiom
wysoka wytrzymałość nerwowa, bycie odpornym psychicznie nervi saldi

mocno ˈmɔʦ̑nɔ adv
w sposób mocny fortemente

mocz mɔʧ̑ n
(fizjologia, fizjologiczny) płynne resztki usuwane z organizmu zwierząt; urina orina

moczopędny ˌmɔʧ̑ɔˈpɛ̃ndnɨ adj
taki, który wywołuje wydzielanie moczu lub zwiększenie jego objętości diuretico

moczowy mɔˈʧ̑ɔvɨ adj
związany z moczem, dotyczący moczu urinario orinario

moda ˈmɔda n
zmieniający się styl życia, ubioru, obyczaju związany z epoką, normami danego społeczeństwa moda

modeński adj
związany z Modeną, dotyczący Modeny, wywodzący się z Modeny modenese

modlitwa mɔˈdlʲitfa n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) forma kultu religijnego, kierowanie myśli do boga, świętych, aniołów, ogólnie do sfery sacrum; preghiera orazione

modlić się ˈmɔdlʲiʨ̑‿ɕɛ v
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mówić modlitwę, prosić Boga (bóstwa) o coś, dziękować Mu (im) za coś pregare

modry adj
niebieski o dużej intensywności azzurro cupo blu

modrzew ˈmɔḍʒɛf n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo iglaste z rodzaju (1.1), o delikatnych, jasnozielonych igłach, opadających na zimę larice

mogiła mɔˈɟiwa n
miejsce pochówku zmarłego w ziemi, opatrzone najczęściej jedynie krzyżem lub innym symbolem wiary sepolcro

mohel n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowski rytualny rzezak; mohel

moim zdaniem
wyrażenie oceniające, wprowadzające osobistą opinię autora wypowiedzi secondo me

mojżeszowy ˌmɔjʒɛˈʃɔvɨ adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) dotyczący Mojżesza mosaico

molekularny adj
dotyczący cząsteczki, najmniejszych części czegoś molecolare

molibden mɔˈlʲibdɛ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mo i liczbie atomowej 42; molibdeno

molibdenit n
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady siarczków, którego głównym składnikiem jest disiarczek molibdenu; molibdenite

molibdenowy adj
związany z molibdenem, dotyczący molibdenu, zrobiony z molibdenu molibdico

moment ˈmɔ̃mɛ̃nt n
krótki odcinek czasu momento attimo

monachijski ˌmɔ̃naˈçijsʲci adj
(przymiotnik) od Monachium monacense

monarchia mɔ̃ˈnarçja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, w którym krajem rządzi jedna osoba nazywana monarchą; monarchia

monastycyzm n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: forma życia zakonnego cenobickiego lub anachoreckiego, której celem jest większa zażyłość z Bogiem, gorliwość w praktykach religijnych, modlitwie i ascezie; monachesimo monachismo

monastyczny adj
związany z monastycyzmem lub monasterem, dotyczący monastycyzmu lub monasteru monastico

moneta mɔ̃ˈnɛta n
metalowy krążek lub wielobok, o określonym wymiarze, wadze i wzorze plastycznym, służący jako środek płatniczy; moneta

mongolski mɔ̃ŋˈɡɔlsʲci adj
odnoszący się do Mongolii lub Mongołów mongolico mongolo

mongolski mɔ̃ŋˈɡɔlsʲci n
język urzędowy Mongolii; mongolo mongola

mono-
nadawający słowom znaczenie: jeden, pojedynczy mono-

monocykl mɔ̃ˈnɔʦ̑ɨkl̥ n
rower z jednym kołem monociclo

monofizytyzm ˌmɔ̃nɔfʲiˈzɨtɨsm̥ n
(teologia, teologiczny) pogląd głoszący, że w Chrystusie była tylko jedna boska natura, zaś ludzka została wchłonięta przez boską tuż po wcieleniu; monofisismo

monofobia ˌmɔ̃nɔˈfɔbʲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed samotnością monofobia

monogamiczny adj
(socjologia, socjologiczny) (biologia, biologiczny) związany z monogamią, mający charakter monogamii monogamo monogamico

monografia ˌmɔ̃nɔˈɡrafʲja n
(literacko) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) rozprawa naukowa o jednym zagadnieniu – epoce, życiu, twórczości jednej osoby itp., której celem jest wyczerpujące i wielostronne przedstawienie omawianego tematu; monografia

monolityczny adj
zrobiony z jednej części, stanowiący jedną całość monolitico

monomania ˌmɔ̃nɔ̃ˈmãɲja n
(psychologia, psychologiczny) chorobliwe opanowanie umysłu przez jedną myśl monomania

monomer mɔ̃ˈnɔ̃mɛr n
(chemia, chemiczny) cząsteczka składowa polimeru; monomero

monopol mɔ̃ˈnɔpɔl n
(handel, handlowy) wyłączne prawo do produkcji i/lub handlu czymś; (także, też) przedsiębiorstwo, które ma takie prawo; monopolio

monoteista ˌmɔ̃nɔtɛˈ<sup>j</sup>ista n
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca jednego, jedynego boga monoteista

monoteistka ˌmɔ̃nɔtɛˈ<sup>j</sup>istka n
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawczyni jednego, jedynego boga monoteista

monoteistyczny ˌmɔ̃nɔtɛ<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
związany z monoteizmem, właściwy monoteizmowi i / lub monoteistom monoteistico

monoteizm ˌmɔ̃nɔˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wiara w jednego boga; monoteismo

monoteletyzm n
(teologia, teologiczny) pogląd teologiczny, według którego Chrystus w obu naturach kierował się jedną wolą; monoteletismo monotelismo

monotonia ˌmɔ̃nɔˈtɔ̃ɲja n
jednostajny, powtarzalny stan bez urozmaicenia monotonia

monstrancja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) naczynie liturgiczne do wystawiania konsekrowanej hostii; ; (zobacz) też monstrancja w Encyklopedii staropolskiej ostensorio

montaż ˈmɔ̃ntaʃ n
(maszynoznawstwo) (technologia, technika, techniczny) czynność, procedura składania, łączenia poszczególnych elementów w całość; montaggio assemblaggio

moralność mɔˈralnɔɕʨ̑ n
zbiór zasad postępowania zgodnych z tym, co jest dobre, prawidłowe, nieszkodliwe; moralità

moralny mɔˈralnɨ adj
dotyczący moralności, opisujący moralność morale
postępujący w sposób uczciwy, szlachetny, zgodny z moralnością morale giusto onesto

morda ˈmɔrda n
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) pysk ceffo muso

morderstwo mɔrˈdɛrstfɔ n
celowe odebranie komuś życia assassinio

morela mɔˈrɛla n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzew z rodziny różowatych; albicocco albicocca
(spożywczy) (kulinaria) (cukiernictwo) owoce tego drzewa albicocca albicocco

morena mɔˈrɛ̃na n
(geologia, geologiczny) materiał skalny transportowany i osadzany przez lodowiec; morena

morfem ˈmɔrfɛ̃m n
(gramatyka) najmniejsza znacząca cząstka wyrazu; morfema

morfina mɔrˈfʲĩna n
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) narkotyk (alkaloid opium) stosowany w medycynie jako silny środek przeciwbólowy, otrzymywany z maku; morfina

morfinista n
osoba uzależniona od morfiny morfinomane

morfinistka n
osoba płci żeńskiej uzależniona od morfiny morfinomane

morfo- ˈmɔrfɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z kształtem, budową, postacią morfo-

morfologia ˌmɔrfɔˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) nauka o budowie organizmów zwierzęcych i roślinnych; morfologia
(językoznawstwo, językoznawczy) dział gramatyki dotyczący budowy wyrazów; morfologia

morganit mɔrˈɡãɲit n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, odmiana berylu; morganite

mortadela ˌmɔrtaˈdɛla n
(spożywczy) (kulinaria) rodzaj kiełbasy, produkowanej z mięsa mielonego i słoniny, doprawiana pieprzem czy innymi dodatkami mortadella

morze ˈmɔ.ʒɛ n
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) duży zbiornik słonej wody mający połączenie z oceanem; mare
(przenośnie, przenośnia) ogromna ilość czegoś mare

morze Marmara pn
(geografia, geograficzny) morze we wschodniej części Morza Śródziemnego, łączące je z Morzem Czarnym; mar di Marmara

moskitiera ˌmɔsʲciˈtʲjɛra n
zasłona z gęstej siatki chroniąca przed przedostawaniem się owadów (np. do pomieszczeń); zanzariera

most mɔst n
(architektura, architektoniczny) konstrukcja tworząca drogę ponad wodą; ponte

most zwodzony n
(technologia, technika, techniczny) rodzaj mostu, który posiada ruchomą część umożliwiającą ruch statków; ponte levatoio

mostek ˈmɔstɛk n
(anatomia, anatomiczny) środkowa kość przedniej ściany klatki piersiowej; sterno
(stomatologia, stomatologiczny) rodzaj protezy zębowej ponte
(chemia, chemiczny) połączenie dwóch fragmentów związku chemicznego za pomocą wiązania, atomu lub prostego łańcucha atomów; ponte
(elektronika, elektroniczny) równoległe połączeniem co najmniej dwóch dzielników napięcia; ponte
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ta część instrumentu strunowego, o którą opierają się struny; ponte
(sport, sportowy) technika obrony w zapasach, polegająca na wygięciu ciała jak w mostku (1.6) ponte
(sport, sportowy) ćwiczenie gimnastyczne polegające na wygięciu ciała do tyłu tak, aby oprzeć się rękami o podłoże ponte
(zdrobniale) od: most ponticello

mosznowy mɔʃˈnɔvɨ adj
(przymiotnik) od moszna scrotale

motek ˈmɔtɛk n
pewna liczba kolisto namotanych pasm nici, przędzy zwiniętych luźno w podłużny pęczek matassa

motel ˈmɔtɛl n
hotel znajdujący się w pobliżu szosy, zazwyczaj składający się z małych oddzielnych domków i obsługujący przejezdnych podróżnych; motel

motocykl mɔˈtɔʦ̑ɨkl̥ n
(motoryzacja) niemający nadwozia pojazd silnikowy, najczęściej dwukołowy, przeznaczony dla jednej, dwóch lub rzadko dla trzech osób; motocicletta motociclo

motocyklista ˌmɔtɔʦ̑ɨkˈlʲista n
osoba kierująca motocyklem motociclista

motocyklistka ˌmɔtɔʦ̑ɨkˈlʲistka n
kobieta kierująca motocyklem motociclista

motorower ˌmɔtɔˈrɔvɛr n
(motoryzacja) pojazd jednośladowy lub dwuśladowy, posiadający dwa lub cztery koła jezdne, wyposażony w silnik spalinowy o pojemności do 50 cm³ i czasem również pedały; ciclomotore motorino

motoryzacja ˌmɔtɔrɨˈzaʦ̑ʲja n
ogół zagadnień związanych z pojazdami mechanicznymi motorizzazione

motyka mɔˈtɨka n
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) proste narzędzie rolnicze służące m.in. do spulchniania ziemi; zappa

motyl ˈmɔtɨl n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) dorosły owad z rodziny motyli, Lepidoptera; farfalla

motylkowate n
(botanika, botaniczny) Fabaceae Lindl., rodzina roślin należąca do rzędu bobowców; fabacee leguminose

motłoch n
(pogardliwie) tłum chuliganów, hołota bordaglia ciurmaglia

mowa ciała n
zespół niewerbalnych komunikatów jak: gesty i ruchy ciała, mimika, postawa i ukierunkowanie ciała, sposób używania przestrzeni interpersonalnej itp.; linguaggio del corpo

mowa jest srebrem, a milczenie złotem ˈmɔva ˈjɛst ˈsrɛbrɛ̃m ˌa‿mʲilˈʧ̑ɛ̃ɲɛ ˈzwɔtɛ̃m proverb
chociaż mowa jest dobra, to czasem lepiej milczeć la parola è d'argento, e il silenzio è d'oro

mozaika mɔˈzajka n
(sztuka) dekoracja w postaci ornamentu lub obrazu, wykonana z małych, wielobarwnych kamyczków, kawałków szkła lub ceramiki o różnej fakturze i kształcie; mosaico

mozaizm n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) judaizm mosaismo

mozambicki ˌmɔzãmˈbʲiʦ̑ʲci adj
odnoszący się do państwa Mozambik, związany z Mozambikiem mozambicano

mozarab n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijanin żyjący na Półwyspie Iberyjskim pod dominacją Arabów; mozarabo

mozarabski adj
związany z mozarabami, dotyczący mozarabów mozarabico

mozół n
praca wymagająca ogromnego wysiłku i dużego nakładu cierpliwości fatica travaglio

mołdawski mɔwˈdafsʲci adj
odnoszący się do państwa Mołdawia moldavo

mołdawski mɔwˈdafsʲci n
język urzędowy Mołdawii moldavo

może ˈmɔʒɛ particle
…nadająca wypowiedzi charakter przypuszczenia forse può darsi

możliwość mɔʒˈlʲivɔɕʨ̑ n
stan, w którym coś jest możliwe (da się zrealizować) possibilità

możliwy mɔʒˈlʲivɨ adj
taki, który da się zrealizować lub urzeczywistnić possibile

można ˈmɔʒna v
jest możliwe do wykonania si potere

mrowisko mrɔˈvʲiskɔ n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) gniazdo budowane przez owady z rodziny mrówkowatych; formicaio

mroźny ˈmrɔʑnɨ adj
przejmująco zimny freddo

mrugać ˈmruɡaʨ̑ v
wykonywać szybkie ruchy powiekami ammiccare

mrówka ˈmrufka n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z rodzaju mrówkowatych, Formicidae formica

mrówkowy mrufˈkɔvɨ adj
taki jak u mrówki lub mrówek formico

mrównik ˈmruvʲɲik n
(zoologia, zoologiczny) Orycteropus, gatunek afrykańskiego ssaka; oritteropo

msza m̥ʃa n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) celebracja liturgiczna sprawowana w katolicyzmie i prawosławiu; messa
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna pierwotnie wykonywana podczas mszy (1.1), która ewoluowała w osobnym, czysto artystycznym kierunku; messa

msza pasterska n
(kościelny) msza odprawiana w noc Bożego Narodzenia messa di mezzanotte

mszyca ˈm̥ʃɨʦ̑a n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały owad żerujący na roślinach; afide

mucha ˈmu.xa n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) pospolity czarny dwuskrzydły owad; mosca

muchomor muˈxɔ̃mɔr n
(biologia, biologiczny) Amanita Pers., rodzaj grzybów kapeluszowych, często trujących; ovolo

muchomor cytrynowy muˈxɔ̃mɔr ˌʦ̑ɨtrɨ̃ˈnɔvɨ n
(mikologia, mikologiczny) Amanita citrina, gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o cytrynowej barwie kapelusza; amanita citrina

muchomor czerwonawy muˈxɔ̃mɔr ˌʧ̑ɛrvɔ̃ˈnavɨ n
(mikologia, mikologiczny) Amanita rubescens Pers., jadalny gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych; tignosa vinata tignosa rosseggiante

muchomor sromotnikowy muˈxɔ̃mɔr ˌsrɔ̃mɔtʲɲiˈkɔvɨ n
(mikologia, mikologiczny) Amanita phalloides, śmiertelnie trujący gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o zielonkawej barwie kapelusza; amanita falloide

muezin muˈ<sup>w</sup>ɛzʲĩn n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) w islamie: mężczyzna wzywający z minaretu pięć razy dziennie wiernych na modlitwę; muezzin

mufka n
rodzaj futrzanego lub sukiennego tunelu do ocieplania rąk, noszonego przeważnie przez kobiety; manicotto

mugol ˈmuɡɔl n
(fantasy) (literacko) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba nieposiadająca magicznych zdolności; babbano

multi-
(zobacz) wielo- multi-

multiinstrumentalista n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk grający na wielu instrumentach polistrumentista pluristrumentista

multimedialny ˌmultʲĩmɛˈdʲjalnɨ adj
wykorzystujący multimedia, zrobiony z wykorzystaniem multimediów, łączący w sobie różne środki audiowizualne multimediale

multiplikacja ˌmultʲiplʲiˈkaʦ̑ʲja n
zwiększanie przez powielanie czegoś moltiplicazione

mumia ˈmũmʲja n
zwłoki zabezpieczone przed rozkładem; mummia

mur mur n
(architektura, architektoniczny) murowane ogrodzenie, zwykle kamienne muraglia
(budownictwo) kamienna lub ceglana konstrukcja, np. ściany budynku muro
(sport, sportowy) w piłce nożnej: zawodnicy ustawieni jeden obok drugiego tak, aby zasłonić drogę do bramki zawodnikowi wykonującemu rzut wolny muro

mur oporowy n
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) konstrukcja, która powstrzymuje poziome parcie gruntu; muro di sostegno

mural ˈmural n
(sztuka) malowidło ścienne, najczęściej monumentalne, o charakterze artystycznym lub reklamowym; murale

murarski adj
(technologia, technika, techniczny) dotyczący murarza i jego pracy murario

murarz ˈmuraʃ n
robotnik pracujący przy wznoszeniu ścian, murów muratore

musieć ˈmuɕɛ̇ʨ̑ modal
być zobowiązanym do zrobienia czegoś dovere
zapewne, z dużym prawdopodobieństwem; zgodnie z domysłami dovere

muskularny ˌmuskuˈlarnɨ adj
mający silnie rozwinięte mięśnie, widoczne muskuły muscoloso

muszelka muˈʃɛlka n
makaron w kształcie muszelek (1.3) conchiglia

muszkiet ˈmuʃʲcɛt n
(wojskowość, wojskowy) czarnoprochowa, odprzodowa długa broń palna wyposażona w lufę gładką kalibru od 17 do 25 milimetrów, moschetto

muszkieter n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz uzbrojony w muszkiet; moschettiere

muszla ˈmuʃla n
skorupa małża lub ślimaka conchiglia

muszla klozetowa n
ceramiczne siedzisko, element wyposażenia ubikacji; tazza water

musztarda muˈʃtarda n
(kulinaria) (spożywczy) przyprawa wytwarzana z ziaren gorczycy i octu; mostarda senape

mutacja muˈtaʦ̑ʲja n
(biologia, biologiczny) zmiana w liczbie i strukturze elementów dziedzicznych; mutazione

mutagenność n
cecha tego, co mutagenne, co powoduje mutacje w organizmach żywych mutagenicità

mutazylizm ˌmutaˈzɨlʲism̥ n
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) racjonalistyczny kierunek w arabskiej filozofii średniowiecznej postulujący alegoryczne rozumienie Koranu w przypadku kolizji jego treści z rozumem; mutazilismo

muza ˈmuza n
(mitologia grecka) każda z dziewięciu bogiń sztuki i nauki, córek Zeusa i Mnemosyne, utożsamianych z rzymskimi kamenami; musa

muzeum muˈzɛ<sup>w</sup>ũm n
(turystyka, turystyczny) instytucja zajmująca się przechowywaniem obiektów o wartości historycznej, zwykle z jednej dziedziny wiedzy, celem pokazywania ich odwiedzającym; museo
(turystyka, turystyczny) budynek instytucji (1.1) museo

muzułmanin ˌmuzuwˈmãɲĩn n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca islamu; musulmano

muzułmański ˌmuzuwˈmãj̃sʲci adj
związany z muzułmanami, dotyczący muzułmanów musulmano

muzyczka muˈzɨʧ̑ka n
(potocznie, potoczny) (zdrobniale) od: muzyka musichetta

muzyczny muˈzɨʧ̑nɨ adj
odnoszący się do muzyki, związany z muzyką della musica di musica musicale

muzyk ˈmuzɨk n
osoba, która zajmuje się muzyką; musicista

muzyka ˈmuzɨka n
kompozycja artystyczna złożona z dźwięków musica
całokształt takich kompozycji musica
sztuka układania takich kompozycji musica

muzykalny ˌmuzɨˈkalnɨ adj
uzdolniony muzycznie, wrażliwy na muzykę musicale

muzykant muˈzɨkãnt n
(potocznie, potoczny) osoba grająca na instrumencie muzycznym nie posiadająca wykształcenia muzycznego musicante suonatore

muzykolog n
(edukacja, edukacyjny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) badacz twórczości muzycznej musicologo

muzykologia n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) naukowe badania nad muzyką w aspekcie historycznym, teoretycznym czy też fizycznej natury dźwięku; musicologia

muzykologiczny adj
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z muzykologią musicologico

muzykować ˌmuzɨˈkɔvaʨ̑ v
grywać na instrumencie muzycznym, zwykle amatorsko lub towarzysko fare musica suonare

muł muw n
(zoologia, zoologiczny) juczny, wytrzymały mieszaniec ogiera osła i klaczy konia; mulo
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba uparta, bardzo niechętna do zmiany swojego zdania mulo

my mɨ personalPronoun
pierwsza osoba liczby mnogiej, grupa osób, wśród której znajduje się osoba mówiąca noi noialtri

mydelniczka ˌmɨdɛlʲˈɲiʧ̑ka n
pojemnik na mydło portasapone

mydlić oczy v
świadomie, celowo wprowadzać w błąd pozorami, okłamywać, oszukiwać gettare polvere negli occhi

mydlnica lekarska mɨdlʲˈɲiʦ̑a lɛˈkarska n
(botanika, botaniczny) Saponaria officinalis, gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny goździkowatych i występujący w Europie, Azji i Afryce Północnej; saponaria

mydło ˈmɨdwɔ n
substancja używana do mycia i prania sapone

myjnia ˈmɨjɲa n
miejsce i urządzenia do mycia pojazdów autolavaggio

mykologia ˌmɨkɔˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) nauka zajmująca się badaniem grzybów; micologia

mykologiczny adj
związany z mykologią micologico

myrmeko-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z mrówkami mirmeco-

myrmekologia ˌmɨrmɛkɔˈlɔɟja n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) dział entomologii, nauka o mrówkach; mirmecologia

mysz mɨʃ n
(informatyka, informatyczny) urządzenie komputerowe umożliwiające poruszanie kursorem na ekranie monitora mouse topo sorcio
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) małe zwierzę z jednego z gatunków z rodziny myszowatych topo
(zoologia, zoologiczny) nazwa kilkunastu gatunków gryzoni z rodziny myszowatych; topo sorcio

mysz komputerowa n
(informatyka, informatyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie wskazujące używane podczas pracy z interfejsem graficznym systemu komputerowego; mouse

myszka ˈmɨʃka n
(potocznie, potoczny) mysz komputerowa mouse
(zdrobniale) od mysz topolino

myszołowiec rdzawoskrzydły n
(ornitologia, ornitologiczny) Parabuteo unicinctus harrisi, podgatunek ptaka z rodziny jastrzębiowatych; falco di Harris poiana di Harris

myć mɨʨ̑ v
czyścić coś za pomocą wody lavare
czyścić siebie samego za pomocą wody lavarsi

myśl mɨɕl̥ n
(potocznie, potoczny) pomysł idea
efekt pracy umysłu pensiero

myślenie magiczne mɨɕˈlɛ̃ɲɛ maˈɟiʧ̑nɛ n
(psychologia, psychologiczny) rozumowanie, w którym myślenie jest tożsame z działaniem; pensiero magico

myśleć ˈmɨɕlɛʨ̑ v
kojarzyć, wnioskować, zastanawiać się, przetwarzać świadomie informację w mózgu pensare riflettere

myśliwy mɨɕˈlʲivɨ n
(łowiectwo, łowiecki) osoba polująca na dzikie zwierzęta cacciatore

myślowy adj
związany z myślami, dotyczący myśli mentale

móc muʦ̑ modal
być w stanie coś wykonać potere
mieć zezwolenie lub uprawnienie do wykonania czegoś potere

mój muj pronoun
1 (osoba) lp mio

mówca ˈmufʦ̑a n
człowiek wygłaszający mowę, dający przemówienie; ten, który zabiera głos podczas kongresu, zebrania parlatore

mówić ˈmuvʲiʨ̑ v
rozmawiać parlare
posługiwać się jakimś językiem parlare
używać mowy do wyrażania myśli parlare

mózg musk n
(anatomia, anatomiczny) narząd znajdujący się wewnątrz czaszki odpowiedzialny za myślenie; cervello

mączny adj
zrobiony z mąki, zawierający mąkę farinaceo

mądrej głowie dość dwie słowie ˈmɔ̃ndrɛj ˈɡwɔvʲjɛ ˈdɔʑʥ̑ ˈdvʲjɛ ˈswɔvʲjɛ proverb
mądremu człowiekowi nie trzeba wiele mówić, bo szybko rozumie, o co chodzi a buon intenditor poche parole

mądrościowy adj
odnoszący się do mądrości, związany z mądrością sapienziale

mądrość ˈmɔ̃ndrɔɕʨ̑ n
umiejętność podejmowania uzasadnionych decyzji, poparta wiedzą i doświadczeniem saggezza sapienza

mądry ˈmɔ̃ndrɨ adj
odznaczający się umiejętnością podejmowania uzasadnionych decyzji, mający wiedzę, inteligencję i doświadczenie saggio sapiente

mąka ˈmɔ̃ŋka n
(spożywczy) zmielone na drobny proszek ziarna zbóż; farina

mąż mɔ̃w̃ʃ n
mężczyzna będący w małżeństwie marito

męczennik n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto poniósł śmierć za wiarę i zwykle został wyniesiony na ołtarze; martire

męczeństwo n
znoszenie mąk (przeważnie z powodów religijnych bądź politycznych) martirio

męczyć ˈmɛ̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
dokuczać molestare
nużyć stancare
zadawać męki, dręczyć tormentare torturare

męka ˈmɛ̃ŋka n
wielkie cierpienie (fizyczne lub psychiczne) tormento

męki Tantala ˈmɛ̃ŋʲci tãnˈtala idiom
cierpienia (fizyczne, moralne) wynikłe z niemożności zaspokojenia pragnienia rzeczy nieosiągalnych; supplizio di Tantalo

męski ˈmɛ̃w̃sʲci adj
dotyczący mężczyzny, przeznaczony dla mężczyzny maschile

męskość ˈmɛ̃w̃skɔɕʨ̑ n
zbiór cech uważanych za typowe dla mężczyzny mascolinità virilità

męstwo ˈmɛ̃w̃stfɔ n
cnota moralna, jedna z czterech cnót kardynalnych; fortezza
odwaga, nieustraszoność, bohaterstwo coraggio

mętny ˈmɛ̃ntnɨ adj
bez blasku nuvoloso
słabo widoczny, widziany jak przez mgłę nuvoloso
zawierający męty, z zanieczyszczeniem nuvoloso

mężczyzna mɛ̃w̃ʃˈʧ̑ɨzna n
dorosły człowiek płci męskiej; uomo

młodociany adj
taki, który wciąż nie posiada cech dorosłości minorenne

młodość ˈmwɔdɔɕʨ̑ n
okres życia pomiędzy dzieciństwem a dorosłością gioventù giovinezza adolescenza

młody ˈmwɔdɨ adj
znajdujący się w okresie między dzieciństwem a dorosłością giovane

młokos n
(lekceważąco, lekceważący) o dorastającym chłopcu giovinastro sbarbatello

młot mwɔt n
(technologia, technika, techniczny) duży, ciężki młotek martello

młotek ˈmwɔtɛk n
narzędzie służące do uderzania, najczęściej do przybijania gwoździ martello

młyn mwɨ̃n n
budynek, w którym zboże miele się na mąkę mulino

mścicielka n
kobieta dokonująca zemsty, mszcząca się vendicatrice

mżawka ˈmʒafka n
(meteorologia, meteorologiczny) bardzo drobny opad, składający się z kropelek wody o średnicy poniżej 0,5 mm; pioviggine pioggerella

na na preposition
…opisujący cel a in
…opisujący miarę, zakres, stopień di in per
…opisujący miejsce, w którym odbywa się czynność, tak że wyrażenie za przyimkiem znajduje się pod podmiotem su a in per sopra
…opisujący moment w czasie a per su

na Boga interjection
wykrzyknik wyrażający oburzenie santa pazienza

na amen adv
bez opamiętania, całkowicie, na całego del tutto pienamente
na zawsze per sempre

na boku adv
z dala od czegoś a parte

na całej linii na‿ˈʦ̑awɛj ˈlʲĩɲji adv
całkowicie, kompletnie su tutta la linea

na dobre i na złe adv
na zawsze bez względu na okoliczności nel bene e nel male

na litość boską na‿ˈlʲitɔʑʥ̑ ˈbɔskɔ̃w̃ interjection
wykrzyknik wyrażający oburzenie santa pazienza

na medal na‿ˈmɛdal idiom
(przysłówek) dobrze, w sposób godny pochwały al bacio

na miłość boską interjection
wykrzyknik wyrażający oburzenie santa pazienza

na oko na‿ˈɔkɔ adv
(potocznie, potoczny) mniej więcej, w przybliżeniu a occhio e croce

na pewniaka ˌna‿pɛvʲˈɲaka adv
(potocznie, potoczny) z pewnością, na pewno, bez cienia wątpliwości a colpo sicuro

na pewno na‿ˈpɛvnɔ adv
z całą pewnością, bez wątpliwości certamente sicuramente indubbiamente

na początku ˌna‿pɔˈʧ̑ɔ̃ntku adv
jako pierwsze w czasie in principio

na przykład na‿ˈpʃɨkwat
… poprzedzająca wyliczenie przykładów ad esempio per esempio

na rzecz
…używany w konstrukcjach, w których wyrażenie po przyimku określa cel, przeznaczenie, kierunek przekazania czegoś przez wykonawcę czynności pro per

na sto procent na‿ˈstɔ ˈprɔʦ̑ɛ̃nt adv
całkowicie, zupełnie al cento per cento
na pewno, z pewnością al cento per cento

na ucho na‿ˈuxɔ adv
szepcząc wprost do ucha all'orecchio

na wagę złota na‿ˈvaɡɛ ˈzwɔta idiom
unikatowe, poszukiwane i zarazem bardzo wartościowe, cenione lub kosztowne a peso d'oro

na wieczne czasy adv
(przestarzałe, przestarzały) na zawsze, na wieki wieków per sempre

na wieki adv
na zawsze in eterno

na wieki wieków adv
na zawsze, na wieki nei secolo dei secolo

na zawsze adv
bez możliwości zmiany danego stanu per sempre

na zdrowie na‿ˈzdrɔvʲjɛ interjection
zwrot używany przed toastem cin cin salute

na złamanie karku ˌna‿zwãˈmãɲɛ ˈkarku adv
bardzo szybko, w ogromnym pośpiechu, bez zwracania uwagi na niebezpieczeństwa i przeszkody a rotta di collo

na złodzieju czapka gore ˌna‿zwɔˈʥ̑ɛ̇ju ˈʧ̑apka ˈɡɔrɛ proverb
sytuacja, gdy winowajca dręczony wyrzutami sumienia boi się zdemaskowania, a jednak swoim zachowaniem wzbudza podejrzenia al ladro fa paura anche un sorcio

nabab n
(przenośnie, przenośnia) (żartobliwie) bogacz nababbo

nabatejski adj
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dotyczący Nabatei lub Nabatejczyków; pochodzący z Nabatei nabateo

nabić w butelkę ˈnabʲiʥ̑ v‿buˈtɛlkɛ v
(potocznie, potoczny) oszukać kogoś dare un bidone a qualcuno mettere nel sacco tirare il pacco a qualcuno

nabożeństwo majowe n
(kościelny) nabożeństwo maryjne odprawiane w maju funzione serale di maggio con la litania alla Vergine

nabywać v
dochodzić do czego acquistare
(handel, handlowy) otrzymywać w posiadanie poprzez kupno lub wymianę acquistare

naciągaczka n
kobieta, która naciąga, wykorzystuje (zazwyczaj finansowo); wyzyskiwaczka truffatrice

naciągać v
napinać przez ciągnięcie tendere
osiągać co czyimś kosztem spillare
powodować powrót przemieszczonego elementu kostnego lub stawowego na swoje miejsce mettere a posto
o płynie nabierać właściwości essere in infusione

nacięcie krocza n
(medycyna, medyczny) zabieg ginekologiczno-położniczy stosowany często podczas porodu, polegający na nacięciu krocza w celu ochrony przed samoczynnym pęknięciem krocza i ułatwienia porodu; episiotomia

nacjonalista ˌnaʦ̑ʲjɔ̃naˈlʲista n
(pejoratywnie, pejoratywny) zwolennik nacjonalizmu nazionalista

nacjonalistka ˌnaʦ̑ʲjɔ̃naˈlʲistka n
zwolenniczka nacjonalizmu nazionalista

nacjonalistyczny ˌnaʦ̑ʲjɔ̃nalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z nacjonalizmem lub nacjonalistami, dotyczący nacjonalizmu lub nacjonalistów nazionalista

nacjonalizm ˌnaʦ̑ʲjɔ̃ˈnalʲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia społeczno-polityczna i postawa uznająca naród za najwyższe dobro; nazionalismo

naczelnik n
osoba stojąca na czele instytucji lub organizacji questore

naczyniak krwionośny naˈʧ̑ɨ̃ɲak ːr̥fʲjɔ̃ˈnɔɕnɨ n
łagodny nowotwór z naczyń krwionośnych emangioma

naczynie krwionośne n
(anatomia, anatomiczny) narząd przenoszący krew, stanowiący element układu krążenia vaso sanguigno

naczyniowy ˌnaʧ̑ɨ̃ˈɲɔvɨ adj
dotyczący naczynia, np. chłonnego lub krwionośnego vascolare

nad nat preposition
…położenie kogoś lub czegoś powyżej omawianego wyrażenia sopra

nadajnik n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zamieniające doprowadzone doń informacje na fale elektromagnetyczne i przesyłające je dalej do odbiornika trasmettitore

nadal ˈnadal adv
w dalszym ciągu, dalej, wciąż jeszcze ancora

nadbrzusze nadˈbʒuʃɛ n
(anatomia, anatomiczny) górna okolica brzucha; epigastrio

nadciśnienie n
(medycyna, medyczny) wzrost ciśnienia tętniczego krwi ponad wartości uznawane za normalne ipertensione

nadciśnienie płucne ˌnatʲʨ̑iɕˈɲɛ̇̃ɲɛ ˈpwuʦ̑nɛ n
(medycyna, medyczny) nieprawidłowe, zwiększone ciśnienie w tętnicy płucnej ipertensione polmonare

nadcząsteczkowy adj
związany z nadcząsteczkowością, odnoszący się do nadcząsteczkowości supramolecolare

naddźwiękowy ˌnadʲʥ̑vʲjɛ̃ŋˈkɔvɨ adj
poruszający się szybciej niż dźwięk (w powietrzu) supersonico

nadgarstek nadˈɡarstɛk n
(anatomia, anatomiczny) część ręki pomiędzy ramieniem a dłonią; polso

nadgorliwość n
nadmierna gorliwość zelanteria

nadir ˈnadʲir n
(astronomia, astronomiczny) punkt na sferze niebieskiej, położony naprzeciwko zenitu; nadir

nadnaturalny ˌnadnatuˈralnɨ adj
który wykracza ponad to, co jest naturalne soprannaturale sovrannaturale

nadprzewodnictwo ˌnatpʃɛvɔdʲˈɲiʦ̑tfɔ n
(fizyka, fizyczny) stan materiału polegający na zerowym oporze elektrycznym osiągany w niskiej temperaturze; superconduttività superconduzione

nadsiarczan n
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, sól kwasu nadtlenodisiarkowego persolfato

nadtlenek wodoru natˈːlɛ̃nɛɡ vɔˈdɔru n
(chemia, chemiczny) syropowata, bezbarwna ciecz; nieorganiczny związek chemiczny z grupy nadtlenków; jedna z reaktywnych form tlenu, stosowana w formie roztworu do m.in. dezynfekcji ran, wybielania i jako utleniacz w przemyśle chemicznym i paliwach rakietowych; perossido di idrogeno

nadużycie n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) postępowanie lub czyn niezgodne z prawem abuso

nadużywać ˌnaduˈʒɨvaʨ̑ v
używać w nadmiarze, przesadzać abusare

nadwrażliwość n
(fizjologia, fizjologiczny) indywidualna cecha organizmu, która polega na występowaniu nieprawidłowych, nadmiernych reakcji przy kontakcie z jakimś czynnikiem zewnętrznym; ipersensibilità

nadwzroczność n
(medycyna, medyczny) druga obok krótkowzroczności najczęściej spotykana wada refrakcyjna wzroku objawiająca się złym widzeniem przedmiotów znajdujących się blisko; ipermetropia

nadzieja naˈʥ̑ɛ̇ja n
oczekiwanie spełnienia się upragnionej rzeczy; wiara, że to się wydarzy speranza

nadzorować ˌnadzɔˈrɔvaʨ̑ v
sprawować kontrolę nad czymś sorvegliare controllare vigilare

nadzwyczajnie ˌnadzvɨˈʧ̑ajɲɛ adv
w sposób niezwykły, nadzwyczajny, nieprzeciętny; bardzo straordinariamente

nafta ˈnafta n
(chemia, chemiczny) ciekła frakcja ropy naftowej będąca mieszaniną węglowodorów, żółtawa, palna ciecz, stosowana dawniej do celów oświetleniowych, obecnie jako paliwo lotnicze, rozpuszczalnik oraz w kosmetyce; nafta

naga prawda ˈnaɡa ˈpravda n
(przenośnie, przenośnia) prawda, fakt zawierający najistotniejszą treść; fakt pozbawiony ozdobników, uzupełnień, zbędnych dodatków nuda verità

nagi ˈnaɟi adj
bez ubrania na sobie ubrania, rozebrany do naga nudo

nagle ˈnaɡlɛ adv
w nieoczekiwany i gwałtowny sposób all'improvviso improvvisamente a un tratto bruscamente di colpo

naglący adj
wymagający natychmiastowych działań urgente

nagły ˈnaɡwɨ adj
taki, który dzieje się nagle, niespodziewanie, raptownie, szybko, znienacka improvviso

nagłówek naˈɡwuvɛk n
wyróżniony napis umieszczony nad tekstem intestazione

naiwność naˈ<sup>j</sup>ivnɔɕʨ̑ n
bycie naiwnym, nadmierna szczerość, łatwowierność semplicità dabbenaggine

naiwny naˈ<sup>j</sup>ivnɨ adj
taki, który jest pełen prostoty, łatwowierności, naiwności ingenuo

naj- naj prefix
…służący do tworzenia stopnia najwyższego od stopnia wyższego przymiotników i przysłówków più

najem n
oddanie komuś albo przyjęcie od kogoś określonej własności za umówioną zapłatę do czasowego użytkowania affitto

najpierw ˈnajpʲjɛrf adv
przedtem, na początku, jako pierwsze w kolejności prima

najprzód adv
(dawniej, dawny) najpierw, w pierwszej kolejności, przede wszystkim in primo luogo

nakaz ˈnakas n
norma działania ingiunzione

nakolannik ˌnakɔˈlãɲːik n
ochraniacz na kolano ginocchiera

naktuz n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wąska szafka stanowiąca podstawę kompasu okrętowego; chiesuola abitacolo

nalegać v
mocno lub uparcie domagać się insistere fare pressione

nalewka naˈlɛfka n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) roślinny wyciąg alkoholowy stanowiący lekarstwo infusione infuso
(kulinaria) alkoholowy napój przygotowany z owoców, ziół, korzeni, zalanych spirytusem liquore

naleśnik naˈlɛɕɲik n
(kulinaria) cienki placek z rzadkiego ciasta, z mąki, mleka i jaj, smażony na patelni, podawany zwykle z nadzieniem, zwinięty w rulonik lub złożony w rożek; crespella crêpe

należy naˈlɛʒɨ v
powinno się; warto, trzeba, wypada conviene

nalot dywanowy ˈnalɔd ˌːɨvãˈnɔvɨ n
(wojskowość, wojskowy) atak lotniczy z użyciem samolotów bombowych, mający na celu całkowite zniszczenie wyznaczonego terenu; bombardamento a tappeto bombardamento d'area bombardamento di saturazione

namaszczenie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: namaścić unzione

namaszczenie chorych n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sakrament udzielany osobom ciężko chorym; unzione degli infermi unzione dei malati

namawiać nãˈmavʲjäʨ̑ v
nakłaniać kogoś do czegoś; przekonywać kogoś, zachęcać convincere

namibijski ˌnãmʲiˈbʲijsʲci adj
odnoszący się do państwa Namibia namibiano

namiot ˈnãmʲjɔt n
(turystyka, turystyczny) (wojskowość, wojskowy) rodzaj przenośnego schronienia z impregnowanej tkaniny, używanego przez jedną lub więcej osób; tenda

namiętny nãˈmʲjɛ̃ntnɨ adj
świadczący o pożądaniu sensuale
żarliwy, pełen pasji, zamiłowania do czegoś appassionato passionale

nano- ˈnãnɔ
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary miliard razy mniejsze od podstawowych nano-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z małymi rozmiarami lub niskim wzrostem nano-

nanometr nãˈnɔ̃mɛtr̥ n
jednostka długości równa jednej miliardowej metra nanometro

napa ˈnapa n
rodzaj zatrzasku mocowanego po obu stronach zapinanego ubrania; bottone a pressione bottone automatico

napad ˈnapat n
atak, napaść, zaatakowanie; napadnięcie na kogoś aggressione rapina

napadowa nocna hemoglobinuria n
(medycyna, medyczny) rzadkie schorzenie erytrocytów objawiające się brakiem czynników broniących przed ich rozpadem; emoglobinuria parossistica notturna

napar ˈnapar n
spożywczy, leczniczy lub kosmetyczny płyn otrzymywany po zalaniu ziela (niekiedy owoców, kwiatów) gorącą wodą; infusione

napisać naˈpʲisaʨ̑ v
wyrazić coś słowami na piśmie scrivere

napisy końcowe naˈpʲisɨ kɔ̃j̃nˈʦ̑ɔvɛ n
dodawana na końcu filmu, programu telewizyjnego itp., lista nazwisk aktorów obsady i osób zaangażowanych w produkcję titoli di coda

napiwek naˈpʲivɛk n
pieniądze dodawane przez klienta do właściwej opłaty za usługę; mancia

napić się v
przyjąć do ust i połknąć pewną ilość płynu bere

napletek naˈplɛtɛk n
(anatomia, anatomiczny) fałd skórny osłaniający częściowo lub całkowicie żołądź prącia; prepuzio

napoleon n
(numizmatyka, numizmatyczny) dawna złota moneta francuska; marengo napoleone

napoleoński adj
dotyczący życia i polityki Napoleona, charakterystyczny, typowy dla Napoleona, taki jak u Napoleona napoleonico

napotny naˈpɔtnɨ adj
(medycyna, medyczny) taki, który powoduje intensywniejsze pocenie diaforetico

naprawa naˈprava n
doprowadzanie czegoś do właściwego stanu, użyteczności, porządku; usuwanie błędów accomodatura aggiustatura riparazione

naprawczy adj
służący do naprawy; podejmowany aby coś naprawić; związany z naprawą riparatore

naprawdę naˈpravdɛ particle
…potwierdzająca, że coś jest zgodne z prawdą, z rzeczywistością veramente davvero effettivamente in realtà
…wyrażająca zdziwienie mówiącego davvero

napuszony adj
pełen pychy pieno di sé

napój ˈnapuj n
(spożywczy) (kulinaria) płyn przeznaczony do picia; bevanda bibita

napój gazowany n
(spożywczy) zwykle orzeźwiający napój nasycony dwutlenkiem węgla gassosa

narciarka narʲˈʨ̑arka n
forma żeńska od: narciarz sciatrice

narciarstwo narʲˈʨ̑arstfɔ n
dyscyplina sportowa obejmująca biegi, skoki, zjazdy na nartach; sci

narciarz ˈnarʲʨ̑aʃ n
(sport, sportowy) osoba jeżdżąca na nartach – po śniegu lub wodzie; także: zawodnik uprawiający narciarstwo sciatore

narcystycznie adv
w sposób narcystyczny narcisisticamente

narcyzm n
(psychologia, psychologiczny) cecha charakteru polegająca na samouwielbieniu i bezkrytycznym stosunku do swojej osoby narcisismo

nard nart n
(botanika, botaniczny) nazwa roślin z rodzaju kozłek, głównie kozłka lekarskiego (Valeriana officinalis), nardu celtyckiego (Valeriana celtica), a także nardu indyjskiego (Nardostachys Jatamansi), znanych od starożytności, stosowanych do produkcji pachnideł oraz jako składnik mieszanek leczniczych nardo
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) olejek eteryczny uzyskiwany z nardu (1.2) używany w przemyśle farmaceutycznym i perfumeryjnym nardo

narkolepsja n
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na nadmiernej senności w ciągu dnia i napadach krótkiego oraz niekontrolowanego snu; narcolessia

narkomania ˌnarkɔ̃ˈmãɲja n
nałóg związany z ciągłą potrzebą zażywania narkotyków tossicodipendenza

narkomański adj
dotyczący narkomaństwa narcomane

narkotyk narˈkɔtɨk n
substancja, którą przyjmowanie powoduje po jakimś okresie używania uzależnienie fizyczne; droga narcotico

narobić bigosu naˈrɔbʲiʥ̑ bʲiˈɡɔsu v
zrobić zamieszanie, ferment; zrobić kłopot, problem farne di grosse

narobić sobie wrogów naˈrɔbʲiʨ̑ ˈsɔbʲjɛ ˈvrɔɡuf idiom
zrazić do siebie większą ilość osób poprzez swoje zachowanie (postępowanie, słowa itp.) farsi dei nemici

narodowość ˌnarɔˈdɔvɔɕʨ̑ n
przynależność do określonego narodu (np. polskiego, niemieckiego, rosyjskiego), poczucie przynależności do narodu; nazionalità

narodowy ˌnarɔˈdɔvɨ adj
charakterystyczny dla danego narodu (lub kraju zamieszkiwanego przez dany naród), związany z danym narodem lub krajem nazionale

narodowy socjalizm ˌnarɔˈdɔvɨ sɔˈʦ̑ʲjalʲism̥ n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (zobacz) nazizm; nazionalsocialismo

narodziny ˌnarɔˈʥ̑ĩnɨ n
akt przyjścia na świat potomstwa, dziecka nascita

narracyjny adj
(literacko) przedstawiający sobą występujące po kolei zdarzenia; stanowiący narrację narrativo

naruszać naˈruʃaʨ̑ v
zakłócać porządek, postępować wbrew regułom lub prawu trasgredire violare

narwal ˈnarval n
(zoologia, zoologiczny) Monodon monoceros, duży ssak morski z charakterystycznym pojedynczym, spiralnie skręconym kłem, żyjący w morzach arktycznych; unicorno

narzeczeństwo n
para zaręczonych promessi sposi

narzeczona ˌnaʒɛˈʧ̑ɔ̃na n
kobieta, która jest w stanie narzeczeństwa, jest zaręczona fidanzata

narzeczony n
mężczyzna w okresie narzeczeństwa fidanzato

narzędnik naˈʒɛ̃ndʲɲik n
(gramatyka) piąty przypadek deklinacji polskiej, odpowiada na pytania (z) kim? (z) czym?; strumentale

narzędzie naˈʒɛ̃ɲʥ̑ɛ n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zazwyczaj trzymane w ręku, służące do wykonywania danej czynności lub zadania; strumento

naród ˈnarut n
grupa ludzi, których łączy wspólna kultura, język, religia, historia, lub pochodzenie etniczne; nazione

nastawa ołtarzowa n
(sztuka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tylna dekoracja ołtarza kościelnego ustawiana na mensie; ancona dossale pala d'altare

nastolatek ˌnastɔˈlatɛk n
chłopiec w wieku od jedenastu do dziewiętnastu lat adolescente

następnie naˈstɛ̃mpʲɲɛ adv
później, w chwili następnej dopo

następować ˌnastɛ̃mˈpɔvaʨ̑ v
idąc wchodzić, trafiać na coś calpestare
zdarzać się, stać się, odbywać się, dochodzić do skutku occorrere

następujący adj
taki, który następuje, który będzie zaraz wymieniony seguente

nasz naʃ pronoun
1 osoba lm: należący do nas lub mający związek z nami nostro

naszyjnik naˈʃɨjɲik n
(rzemiosło, rzemieślniczy) (jubilerstwo, jubilerski) element biżuterii w postaci ozdoby na szyję; collana monile

natarczywy adj
żądający coś w sposób natrętny appiccicaticcio

natrętny naˈtrɛ̃ntnɨ adj
taki, który się komuś naprzykrza, taki, który nie daje spokoju, powraca lub powtarza się molesto

natura naˈtura n
przyroda i wszystko, co w niej zachodzi z wyłączeniem produktów działalności człowieka; natura

naturalność ˌnatuˈralnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co naturalne naturalezza

naturalny ˌnatuˈralnɨ adj
charakterystyczny dla natury naturale

naturalny satelita ˌnatuˈralnɨ ˌsatɛˈlʲita n
(astronomia, astronomiczny) (zobacz) księżyc; satellite naturale

natychmiast naˈtɨxmʲjast adv
w tej chwili; od razu; momentalnie subito

natychmiastowy adj
dziejący się natychmiast, bardzo szybko po jakimś wydarzeniu immediato subito

nauczyciel ˌna<sup>w</sup>uˈʧ̑ɨʨ̑ɛl n
osoba zajmująca się nauczaniem; insegnante

nauka naˈ<sup>w</sup>uka n
usystematyzowana, wielokrotnie rzeczowo weryfikowana i rzetelna wiedza; scienza

naukowiec ˌna<sup>w</sup>uˈkɔvʲjɛʦ̑ n
człowiek zajmujący się nauką; scienziato

naukowy ˌna<sup>w</sup>uˈkɔvɨ adj
związany z nauką scientifico

nawa ˈnava n
(architektura, architektoniczny) główna, wydzielona dla wiernych część kościoła pomiędzy kruchtą, przy wejściu, a prezbiterium; navata

nawarski adj
związany z Nawarrą, dotyczący Nawarry, pochodzący z Nawarry navarro

nawałnica ˌnavawʲˈɲiʦ̑a n
(książkowy) gwałtowna burza połączona z silnym wiatrem bufera

nawet ˈnavɛt particle
…wyrażająca obojętność mówiącego wobec czyjegoś wyboru perfino
…wyrażająca zdziwienie mówiącego wywołane jakąś nietypową lub nieoczekiwaną sytuacją perfino

nawinąć naˈvʲĩnɔ̃ɲʨ̑ v
(potocznie, potoczny) zjawić się tam gdzie się jest potrzebnym capitare tra le mani

nawyk ˈnavɨk n
(psychologia, psychologiczny) nabyta skłonność do mechanicznego wykonywania jakiejś czynności, wynikająca z częstego jej wykonywania, także: sama ta czynność; abitudine

nazarejczyk n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (dawniej, dawny) Jezus Chrystus nazareno
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (dawniej, dawny) określenie chrześcijanina stosowane przez żydów nazoreo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek sekty judeochrześcijańskiej; nazareno nazareo nazoreo

nazaretanka n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica z katolickiego Zgromadzenia Sióstr Najświętszej Rodziny z Nazaretu nazaretana
mieszkanka Nazaretu nazaretana

nazaretańczyk n
mieszkaniec Nazaretu nazareno

nazaretański adj
odnoszący się do Nazaretu, związany z Nazaretem nazaretano

nazista naˈʑista n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik nazizmu nazista

nazizm ˈnaʑism̥ n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna i ideologia państwowa III Rzeszy niemieckiej, charakteryzująca się m.in. nacjonalizmem, rasizmem, antykomunizmem, antyparlamentaryzmem, korporacjonizmem i kultem wodza; nazismo

nazwa ˈnazva n
wyraz lub termin określający coś nome denominazione

nazwisko naˈzvʲiskɔ n
nazwa rodziny, do której dana osoba należy; cognome

nazwisko panieńskie n
nazwisko kobiety przed wyjściem za mąż cognome da nubile cognome da signorina

nazywać naˈzɨvaʨ̑ v
określać nazwą, mianem chiamare

nazywać rzeczy po imieniu naˈzɨvaʥ̑ ˈʒɛʧ̑ɨ ˌpɔ‿ĩˈmʲjɛ̇̃ɲu v
mówić szczerze, bez ogródek dire pane al pane e vino al vino chiamare le cose col loro nome

nałóg ˈnawuk n
(medycyna, medyczny) chroniczna potrzeba dostarczania szkodliwych bodźców do organizmu człowieka, zwykle sprzeczna z jego wolą i intelektem; cattivo abitudine vizio

neapolitanka ˌnɛapɔlʲiˈtãnka n
mieszkanka Neapolu napoletana

neapolitańczyk ˌnɛapɔlʲiˈtãj̃n͇ʧ̑ɨk n
mieszkaniec Neapolu napoletano

neapolitański ˌnɛapɔlʲiˈtãj̃sʲci adj
związany z Neapolem lub neapolitańczykami napoletano

nefropatia n
(medycyna, medyczny) stan chorobowy w nerkaach, choroba nerek nefropatia

negatywnie adv
w sposób negatywny, ujemnie negativamente

negatywny ˌnɛɡaˈtɨvnɨ adj
niekorzystny dla kogoś, zły, niewłaściwy negativo
wyrażający krytykę, dezaprobatę lub sprzeciw; przeczący negativo
stwierdzający nieistnienie lub brak czegoś (w badaniu, eksperymencie, doświadczeniu) negativo

nekrofobia ˌnɛkrɔˈfɔbʲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy strach przed zwłokami, śmiercią necrofobia

nekromancja n
(ezoteryka) wróżenie polegające na wywoływaniu duchów zmarłych w celu uzyskania od nich wiedzy o przyszłości; negromanzia

nektarynka ˌnɛktaˈrɨ̃nka n
(spożywczy) (kulinaria) (cukiernictwo) owoc nektarynki (1.1) nocepesca pescanoce

nenia ˈnɛ̃ɲja n
w starożytnym Rzymie: pieśń żałobna, tren, lamentacja, elegia nenia

neodym nɛˈɔdɨ̃m n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Nd i liczbie atomowej 60; neodimio

neofaszysta ˌnɛɔfaˈʃɨsta n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik neofaszyzmu neofascista

neofaszyzm ˌnɛɔˈfaʃɨsm̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) współczesna doktryna polityczna lub ideologia, nawiązująca do faszyzmu; neofascismo

neofobia ˌnɛɔˈfɔbʲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) fobia przed nowościami, nowinkami neofobia

neogotycki adj
wykorzystujący elementy charakterystyczne dla gotyku neogotico

neokantowski adj
(filozofia, filozoficzny) dotyczący neokantyzmu neokantiano

neoliberalizm n
(ekonomia, ekonomiczny) nurt we współczesnej myśli ekonomicznej głoszący zasady liberalizmu gospodarczego i wolnego rynku przy ograniczonej do minimum ingerencji państwa w gospodarkę; neoliberismo

neologizm ˌnɛɔˈlɔɟism̥ n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub wyrażenie, które niedawno pojawiło się w danym języku; neologismo

neon ˈnɛɔ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ne i liczbie atomowej 10; neon neo

neonatolog ˌnɛɔ̃naˈtɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz, specjalista neonatologii neonatologo
(medycyna, medyczny) lekarka, specjalistka neonatologii neonatologa

neonatologia ˌnɛɔ̃natɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) specjalizacja medyczna zajmująca się noworodkami, ich rozwojem, schorzeniami i wadami rozwojowymi; neonatologia

neonazista ˌnɛɔ̃naˈʑista n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik neonazizmu neonazista

neonazizm ˌnɛɔ̃ˈnaʑism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia odwołująca się do nazizmu; neonazismo

neoplatoński ˌnɛɔplaˈtɔ̃j̃sʲci adj
(filozofia, filozoficzny) związany z neoplatonizmen lub neoplatonikami, dotyczący neoplatonizmu lub neoplatoników neoplatonico

neoprezbiter n
(kościelny) prezbiter w pierwszym roku po przyjęciu święceń sacerdote novello

neoprofeska n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica, która dopiero co złożyła śluby zakonne neoprofessa

nepotyzm nɛˈpɔtɨsm̥ n
obsadzanie podległych sobie stanowisk krewnymi i znajomymi nepotismo

neptek n
(lekceważąco, lekceważący) osoba niezaradna lub niezdarna inetto

neptun ˈnɛptũn n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Np i liczbie atomowej 93; nettunio

nerka ˈnɛrka n
(anatomia, anatomiczny) narząd w układzie wydalniczym zwierząt; rene

nerw nɛrf n
(anatomia, anatomiczny) splot włókien okrytych wspólną otoczką, którego zadaniem jest przewodzenie bodźców czuciowych i ruchowych; nervo

nerwowość nɛrˈvɔvɔɕʨ̑ n
zaburzenie systemu nerwowego; przewrażliwienie, nadmierna pobudliwość, skłonność do zdenerwowania, rozdrażnienie nervosità

nerwowy nɛrˈvɔvɨ adj
(anatomia, anatomiczny) związany z nerwami, dotyczący nerwów nervoso
o człowieku: taki, który szybko się denerwuje, ma słabe nerwy nervoso

nestorianin n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca, zwolennik doktryny nestorianizmu nestoriano

netto ˈnɛtːɔ adv
o cenie, pensji itp.: po odliczeniu wszelkich dodatkowych kosztów netto

neurastenik n
(psychologia, psychologiczny) mężczyzna cierpiący na neurastenię nevrastenico

neurochirurgia ˌnɛwrɔçiˈrurʲɟja n
(medycyna, medyczny) nauka zajmująca się leczeniem operacyjnym i diagnostyką części chorób układu nerwowego; neurochirurgia

neurochirurgiczny adj
związany z neurochirurgią neurochirurgico

neurocybernetyczny adj
odnoszący się do neurocybernetyki, związany z neurocybernetyką neurocibernetico

neurofizjologia n
(medycyna, medyczny) fizjologia układu nerwowego neurofisiologia

neuroleptyk n
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek psychotropowy, który stosuje się w leczeniu psychoz i nerwic neurolettico

neurolog nɛwˈrɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób układu nerwowego neurologo
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka neurologii neurologa

neurologiczny adj
(medycyna, medyczny) dotyczący neurologii neurologico

neuron n
(anatomia, anatomiczny) rodzaj elektrycznie pobudliwej komórki zdolnej do przetwarzania i przewodzenia informacji; neurone

neuropatia ˌnɛwrɔˈpatʲja n
(medycyna, medyczny) stan chorobowy dotykający nerwy, zaburzający przewodzenie informacji ruchowych i czuciowych wzdłuż włókien nerwowych, wywołujący ból, drętwienie, mrowienie, uczucie palenia i osłabienia kończyn neuropatia

neurotoksyna n
(biochemia, biochemiczny) substancja działająca destrukcyjnie na układ nerwowy; neurotossina

neurotroficzny czynnik pochodzenia mózgowego n
białko wydzielane przez neurony, będące jednym z czynników wzrostu nerwów; fattore neurotrofico cerebrale

neutralność n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sytuacja państwa, które nie bierze udziału w wojnie toczącej się między innymi państwami neutralità neutralismo

neutralny nɛwˈtralnɨ ˌnɛ<sup>w</sup>uˈtralnɨ adj
taki, który nie opowiada się za żadną ze stron w sporze, bezstronny neutrale neutro indifferente

neutrino nɛwˈtrʲĩnɔ n
(fizyka, fizyczny) trwała cząstka elementarna, należąca do leptonów, mająca zerowy ładunek elektryczny i masę bliską zeru; neutrino

neutron nɛˈ<sup>w</sup>utrɔ̃n ˈnɛwtrɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) cząstka złożona z dwóch kwarków dolnych i jednego górnego; neutrone

ni pies, ni wydra ˈɲi ˈpʲjɛsʲ ˈɲi ˈvɨdra idiom
(potocznie, potoczny) coś o czym trudno powiedzieć coś konkretnego, czego nie można określić znanymi pojęciami né carne né pesce

niacyna ɲaˈʦ̑ɨ̃na n
(zobacz) witamina PP niacina

nic ɲiʦ̑ indefinitePronoun
…sygnalizujący – zazwyczaj w połączeniu z przeczeniem – nieistnienie obiektu lub zdarzenia o właściwościach określonych w danym zdaniu niente

nic a nic adv
w ogóle, wcale, ani trochę niente di niente

nicejczyk n
mieszkaniec Nicei niceno

nicejka n
mieszkanka Nicei nicena

nicejski ɲiˈʦ̑ɛjsʲci adj
pochodzący, wywodzący się z Nicei; odbywający się, znajdujący się w Nicei; mający związek z Niceą nizzardo

nicość n
pustka, brak, nieistnienie czegoś nullità

nie ɲɛ particle
zaprzeczenie orzeczenia, także innych wyrazów non
zaprzeczenie w odpowiedzi na pytanie o prawdziwość czegoś no

nie chwal dnia przed zachodem słońca ɲɛ‿ˈxfal ˈdʲɲa ˌpʃɛd‿zaˈxɔdɛ̃m ˈswɔ̃j̃nʦ̑a proverb
nie ciesz się z pozytywnych efektów zbyt wcześnie, bo możesz zapeszyć non dire gatto se non ce l'hai nel sacco

nie czuć nóg ˈɲɛ‿ʧ̑uʨ̑ ˈnuk v
być bardzo zmęczonym po długim chodzeniu, bieganiu essere stanco morto

nie ma ˈɲɛ‿ma v
forma pomocnicza używana w czasie teraźniejszym do wyrażenia, że ktoś lub coś nie istnieje non ci essere
forma pomocnicza używana w czasie teraźniejszym do wyrażenia, że ktoś lub coś nie znajduje się w danym miejscu non ci essere

nie ma dymu bez ognia ˈɲɛ‿ma ˈdɨ̃mu bɛz‿ˈɔɟɲa proverb
nie ma skutku bez przyczyny non c'è fumo senza arrosto

nie ma mowy ˈɲɛ‿ma ˈmɔvɨ idiom
o czymś zupełnie niemożliwym do zrealizowania; stanowcza odmowa neanche per idea

nie ma róży bez kolców ˈɲɛ‿ma ˈruʒɨ bɛs‿ˈkɔlʦ̑uf proverb
nie ma radości bez smutku; wszystko ma zalety i wady non c'è rosa senza spine

nie mieć sobie równych ˈɲɛ‿mʲjɛ̇ʨ̑ ˈsɔbʲjɛ ˈruvnɨx idiom
być w czymś najlepszym ze wszystkich non avere paragoni

nie od razu Kraków zbudowano ˌɲɛ‿ɔd‿ˈrazu ˈkrakuv ˌzbudɔˈvãnɔ proverb
nie osiąga się natychmiast imponujących wyników Roma non fu fatta in un giorno Roma non è stata costruita in un giorno

nie spuszczać z oczu ɲɛ‿ˈspuʃʧ̑aʥ̑ ˈz‿ɔʧ̑u v
nieustannie na kogoś, na coś patrzeć, ani na chwilę nie przestać kogoś, czegoś obserwować non perdere d'occhio

nie taki diabeł straszny, jak go malują ɲɛ‿ˈtaci ˈdʲjabɛw ˈstraʃnɨ ˈjaɡ‿ːɔ maˈlujɔ̃w̃ proverb
coś okazało się prostsze, niż wyglądało na początku il diavolo non è così brutto come lo si dipinge

nie wierzyć własnym oczom ɲɛ‿ˈvʲjɛʒɨʥ̑ ˈvwasnɨ̃m ˈɔʧ̑ɔ̃m idiom
bardzo dziwić się czemuś; być bardzo zaskoczonym, zdumionym; uważać coś, co się widzi za rzecz nieprawdopodobną non credere ai propri occhi

nie wszystko złoto, co się świeci ɲɛ‿ˈfʃɨstkɔ ˈzwɔtɔ ˈʦ̑ɔ‿ɕɛ ˈɕfʲjɛ̇ʨ̑i proverb
nie wszystko, co na pozór wydaje się idealne, jest takie w rzeczywistości non è tutto oro quel che luccica

nie wywołuj wilka z lasu ˌɲɛ‿vɨˈvɔwuj ˈvʲilka ˈz‿lasu proverb
nie przewiduj pesymistycznie, bo się sprawdzi non svegliare il can che dorme

nie zmrużyć oka ɲɛ‿ˈzmruʒɨʨ̑ ˈɔka idiom
nie spać, zwłaszcza długo non chiudere occhio

nieadekwatnie adv
w sposób nieadekwatny inadeguatamente

nieaktualny adj
taki, który nie jest aktualny; przestarzały, stary inattuale

nieaktywny ˌɲɛakˈtɨvnɨ adj
taki, który nie działa, nie jest aktywny/włączony do działania inattivo

niebezpieczny ˌɲɛbɛsˈpʲjɛʧ̑nɨ adj
taki, który stanowi niebezpieczeństwo: jest groźny, szkodliwy lub taki, który może spowodować wypadek lub coś złego pericoloso

niebieski ɲɛˈbʲjɛsʲci adj
mający kolor piątego pasma tęczy, taki jak kolor pogodnego, bezchmurnego nieba, kwiatu lnu itp.; mający kolor podstawowy; blu

niebo ˈɲɛbɔ n
(astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) część atmosfery lub kosmosu widziana z Ziemi jako otaczająca ją sfera; cielo paradiso
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mityczne miejsce, gdzie przebywa Bóg, bogowie cielo

nieborak n
ze współczuciem o człowieku lub zwierzęciu poveruomo

nieboszczka n
kobieta, która umarła morta

niebożę n
ze współczuciem o człowieku lub zwierzęciu cierpiącym lub poszkodowanym poveretta poveretto

niebywały adj
taki, który prawie się nie zdarza insolito straordinario

niech będzie pochwalony Jezus Chrystus interjection
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) katolickie pozdrowienie sia lodato Gesù Cristo

niech żyje ˈɲɛγ ˈʒɨjɛ interjection
wiwat na cześć kogoś lub czegoś evviva

niechlujny ɲɛˈxlujnɨ adj
niestaranny, niedbały, byle jaki malmesso

niecierpliwie ˌɲɛ̇ʨ̑ɛrˈplʲivʲjɛ adv
okazując brak cierpliwości, z niecierpliwością ansiosamente

niecierpliwy ˌɲɛ̇ʨ̑ɛrˈplʲivɨ adj
taki, który nie umie długo czekać lub znosić czegoś; taki, który nie ma cierpliwości impaziente

nieczuły adj
pozbawiony wrażliwości, współczucia, okazywania reakcji emocjonalnych insensibile disamorevole

nieczysty adj
niezgodny z nakazami obowiązującej w danym środowisku etyki impuro

niedaleko pada jabłko od jabłoni ˌɲɛdaˈlɛkɔ ˈpada ˈjapw̥kɔ ˌːdʲ‿jabˈwɔ̃ɲi proverb
dzieci zwykle dziedziczą skłonności i cechy charakteru po rodzicach la mela non cade lontano dall'albero

niedawny adj
taki, który pochodzi z nieodległej przeszłości recente

niedbały adj
wykonujący coś niedokładnie negligente
wyrażający lekceważenie noncurante
świadczący o braku staranności sciatto

niedobry adj
pozbawiony dobroci male

niedobór ɲɛˈdɔbur n
zbyt mała ilość czegoś mancanza difetto

niedojrzały ˌɲɛdɔjˈʒawɨ adj
o człowieku: niedorosły; taki, który nie osiągnął dojrzałości, nie jest w pełni ukształtowany psychicznie lub fizycznie acerbo immaturo
o owocu, warzywie: taki, który jeszcze nie nadaje się do jedzenia acerbo verde

niedokrwistość ˌɲɛdɔˈkr̥fʲistɔɕʨ̑ n
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na niższym poziomie niektórych składników krwi; anemia

niedokrwistość złośliwa ˌɲɛdɔˈkr̥fʲistɔʑʥ̑ zwɔɕˈlʲiva n
(medycyna, medyczny) choroba autoimmunologiczna, niedokrwistość niedoborowa wywołana zaburzeniem wchłaniania witaminy B12 anemia perniciosa

niedomykalność zastawki mitralnej n
(medycyna, medyczny) wada serca zastawkowa, w której, z powodu niecałkowitego zamknięcia płatków zastawki mitralnej, dochodzi do wstecznego przepływu krwi z lewej komory do lewego przedsionka; insufficienza mitralica rigurgito mitralico

niedopałek ˌɲɛdɔˈpawɛk n
niedopalona pozostałość papierosa lub innego przedmiotu cicca mozzicone

niedoskonałość ˌɲɛdɔskɔ̃ˈnawɔɕʨ̑ n
brak doskonałości imperfezione

niedostatek ˌɲɛdɔˈstatɛk n
brak środków do życia miseria povertà
zbyt mała ilość scarsità

niedotlenienie n
(fizjologia, fizjologiczny) stan wynikły z niedostarczenia organizmowi dostatecznej ilości tlenu ipossia

niedrożność n
zator, brak drożności – swobodnego przepływu w przewodzie, rurze itd. ingorgo

niedziela ɲɛ̇ˈʥ̑ɛla n
siódmy i ostatni dzień tygodnia; domenica

niedźwiedzi ɲɛ̇ˈʥ̑vʲjɛ̇ʥ̑i adj
związany z niedźwiedziem, dotyczący niedźwiedzia orsino

niedźwiedź ˈɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ʨ̑ n
(zoologia, zoologiczny) duży, drapieżny ssak pokryty futrem z rodziny niedźwiedziowatych (Ursidae); orso

niedźwiedź biały ˈɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ʥ̑ ˈbʲjawɨ n
(zoologia, zoologiczny) (zobacz) niedźwiedź polarny orso bianco

niedźwiedź polarny ˈɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ʨ̑ pɔˈlarnɨ n
(zoologia, zoologiczny) Ursus maritimus, gatunek zwierzęcia z rodzaju Ursus, o białym futrze, zamieszkujący Arktykę; orso polare

nieelastyczny adj
pozbawiony elastyczności anelastico

nieestetyczny ˌɲɛːstɛˈtɨʧ̑nɨ adj
niezgodny z wymaganiami estetyki antiestetico

niefortunny ˌɲɛfɔrˈtũnːɨ adj
nieszczęśliwy, który nie ma szczęścia infelice

niegodny adj
nie zasługujący na co lub na kogo immeritevole

niegodziwy adj
taki, który postępuje nieszlachetnie, nieuczciwie; (także, też) świadczący o niegodziwości perverso

niegrzeczny ɲɛˈɡʒɛʧ̑nɨ adj
zachowujący się niewłaściwie, nieuprzejmy scortese

niehigienicznie adv
w sposób niehigieniczny antigienicamente

niehigieniczny ˌɲɛçiɟɛ̇̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
niezgodny z podstawowymi zasadami higieny antigienico

niehonorowy adj
niezgodny z poczuciem honoru ignominioso

niejasność n
brak jasności, dookreślenia, precyzji; dwuznaczność, niejednoznaczność, niezrozumiałość ambiguità equivoco

niejeden pronoun
więcej niż jeden più di uno

niekompetentny ˌɲɛkɔ̃mpɛˈtɛ̃ntnɨ adj
nieposiadający pełnych kompetencji lub profesjonalizmu incompetente

niekonstytucyjność ˌɲɛkɔ̃w̃stɨtuˈʦ̑ɨjnɔɕʨ̑ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niezgodność z konstytucją anticostituzionalità

niektóry ɲɛˈkturɨ indefinitePronoun
niektórzy, niektóre w użyciu rzeczownikowym pewne osoby alcuno
pewien należący do jakiegoś zbioru, ale nie każdy alcuno

nielogiczny adj
sprzeczny z prawidłami logiki illogico

nielojalność ˌɲɛlɔˈjalnɔɕʨ̑ n
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest nielojalne; cecha tych, którzy są nielojalni slealtà falsità

niemal ˈɲɛ̃mal particle
partykuła oznaczająca, że wyrażenie, którego dotyczy nie jest zgodne z prawdą, jednak niewiele brakuje, aby było. quasi pressoché

niemiecki ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ʲci adj
związany z Niemcami, dotyczący Niemców lub Niemiec tedesco

niemiecki ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ʲci n
język używany w Niemczech, Austrii i części Szwajcarii (język niemiecki); tedesco

niemiły ɲɛ̃ˈmʲiwɨ adj
niesympatyczny, wredny, zachowujący się wobec innych w odpychający sposób sgarbato
wywołujący nieprzyjemne uczucie sgradevole inamabile

niemniej jednak
…przyłączająca zdanie lub wyrażenie, którego treść nie jest zgodna z tym, co można by wywnioskować z wcześniejszego kontekstu eppure nondimeno tuttavia con tutto ciò contuttociò nonpertanto

niemoralność n
cecha tego, co jest niemoralne; cecha tego, kto jest niemoralny immoralità

niemoralny ˌɲɛ̃mɔˈralnɨ adj
niezgodny z zasadami postrzeganymi w danej społeczności za dobre i słuszne immorale amorale

niemowlak n
(potocznie, potoczny) małe dziecko nieumiejące jeszcze mówić bebè bimba bimbo

niemożliwość n
cecha tego, co niemożliwe impossibilità

niemożliwy ˌɲɛ̃mɔʒˈlʲivɨ adj
taki, którego nie da się urzeczywistnić impossibile

niemy ˈɲɛ̃mɨ adj
taki, który nie może mówić muto

nienawidzić ˌɲɛ̃naˈvʲiʥ̑iʨ̑ v
czuć nienawiść do jakiegoś obiektu (osoby czy przedmiotu) lub pojęcia; być do czegoś lub kogoś bardzo negatywnie nastawionym; mieć silną awersję, niechęć wobec czegoś lub kogoś odiare detestare

nienawistnie ˌɲɛ̃naˈvʲistʲɲɛ adv
w sposób nienawistny, pełen nienawiści odiosamente

nienawiść ɲɛ̃ˈnavʲiɕʨ̑ n
silna niechęć, awersja, wrogość odio

nieobecny ˌɲɛɔˈbɛʦ̑nɨ adj
(przenośnie, przenośnia) zamyślony, nieuważny assente
taki, którego nie ma tam, gdzie się go spodziewa assente

nieoczekiwanie ˌɲɛɔʧ̑ɛciˈvãɲɛ adv
nagle, niespodziewanie inaspettatamente

nieoczekiwany ˌɲɛɔʧ̑ɛciˈvãnɨ
taki, którego nikt nie oczekiwał, nie spodziewał się inaspettato

nieodpowiedzialny ˌɲɛɔtpɔvʲjɛ̇ˈʥ̑alnɨ adj
taki, który nie poczuwa się do odpowiedzialności za swoje czyny, nie przewiduje konsekwencji, na którym nie można polegać irresponsabile

nieodwołalnie adv
bez odwołania, bezpowrotnie irrevocabilmente

nieodwracalny adj
taki, którego nie można usunąć, cofnąć; uniemożliwiający przywrócenie do poprzedniego stanu irreversibile

nieodzowny ˌɲɛɔdˈzɔvnɨ adj
taki, bez którego nie można przetrwać, normalnie funkcjonować; konieczny, niezastąpiony essenziale necessario

nieoficjalny adj
taki, który nie został podany oficjalnie do wiadomości ufficioso

nieograniczony ˌɲɛɔɡrãɲiˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
nie mający żadnych ograniczeń, niczym nie skrępowany illimitato

nieokreślony ˌɲɛɔkrɛɕˈlɔ̃nɨ adj
niejasny, nieprecyzyjny, niezupełnie zdefiniowany, niezupełnie określony indefinito indeterminato imprecisato indefinibile

nieorganiczny adj
powstający bez konieczności udziału organizmów żywych inorganico

nieosiągalny ˌɲɛɔɕɔ̃ŋˈɡalnɨ adj
taki, którego nie da się osiągnąć irraggiungibile

nieostrożny ˌɲɛɔˈstrɔʒnɨ adj
taki, który nie jest ostrożny, który nie uważa malaccorto

niepamięć ɲɛˈpãmʲjɛ̇̃ɲʨ̑ n
brak pamięci o czymś lub kimś, zapomnienie oblio

nieparzysty ˌɲɛpaˈʒɨstɨ adj
(matematyka, matematyczny) niedzielący się przez dwa dispari impari

niepewność ɲɛˈpɛvnɔɕʨ̑ n
brak pewności incertezza insicurezza

niepewny ɲɛˈpɛvnɨ adj
chwiejny, mający wątpliwości lub wzbudzający wątpliwości indeciso
taki, na którym nie można polegać, nie zaufany dubbioso

niepełnoletni ˌɲɛpɛwnɔˈlɛtʲɲi adj
niebędący dojrzałym minore

niepełnosprawność ˌɲɛpɛwnɔˈspravnɔɕʨ̑ n
bycie niepełnosprawnym, cecha osoby niepełnosprawnej handicap

niepełny adj
nieobejmujący całości incompleto
niewypełniony po brzegi non pieno

niepodległość ˌɲɛpɔdˈlɛɡwɔɕʨ̑ n
niezależność państwa od innych państw pod względem stosunków zewnętrznych i spraw wewnętrznych; indipendenza

niepodległy ˌɲɛpɔdˈlɛɡwɨ adj
mający niepodległość; niezależny indipendente

niepodobny adj
niewykazujący podobieństwa dissimile

niepodważalny adj
taki, którego nie da się podważyć irrefutabile irrepugnabile

niepodzielny ˌɲɛpɔˈʥ̑ɛlnɨ adj
nie dający się podzielić, nie do podziału indivisibile

niepokalane poczęcie n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) poczęcie osoby ludzkiej bez przekazania jej grzechu pierworodnego immacolata concezione

niepokalany adj
w sensie duchowym: nieobarczony winą czy zmazą immacolato

niepokoić ˌɲɛpɔˈkɔ<sup>j</sup>iʨ̑ v
wzbudzać niepokój, martwić turbare

niepokój ɲɛˈpɔkuj n
stan emocjonalny, który charakteryzuje się napięciem, pobudzeniem psychicznym, brakiem równowagi inquietudine ansia preoccupazione malessere

nieposłuszny adj
odznaczający się nieposłuszeństwem disubbidiente contumace indocile

niepotrzebny ˌɲɛpɔˈṭʃɛbnɨ adj
taki, który nie jest potrzebny inutile

niepowodzenie ˌɲɛpɔvɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
przeciwieństwo powodzenia, sukcesu; przegrana, porażka insuccesso

niepowstrzymany adj
niedający się powstrzymać, powściągnąć incoercibile

nieprzechodni ˌɲɛpʃɛˈxɔdʲɲi adj
(gramatyka) o czasowniku: niemający formy strony biernej intransitivo

nieprzemakalny ˌɲɛpʃɛ̃maˈkalnɨ adj
nieprzepuszczający wody ani wilgoci impermeabile

nieprzerwanie adv
bez przerwy, ciągle, przez cały czas continuamente in continuazione per tutto il tempo

nieprzetłumaczalny ˌɲɛpʃɛtwũmaˈʧ̑alnɨ adj
niemożliwy do przetłumaczenia, nie dający się przetłumaczyć na inny język intraducibile

nieprzyjazny ˌɲɛpʃɨˈjaznɨ adj
który nie sprzyja, nastawiony niechętnie, wrogo scortese

nieprzytomny ˌɲɛpʃɨˈtɔ̃mnɨ adj
(przenośnie, przenośnia) oszołomiony, nie myślący racjonalnie, trzeźwo assente distratto ubriaco
taki, który stracił przytomność, świadomość incosciente privo di senso

nierdzewny adj
nieulegający rdzewieniu, odporny na rdzewienie inossidabile

nierozdzielny adj
nie dający się rozdzielić, nie do podziału inseparabile

nierozerwalny adj
taki, który nie daje się rozerwać; trwale wiążący indissolubile

nierozsądny adj
bez rozsądku irragionevole irrazionale

nieruchomy ˌɲɛruˈxɔ̃mɨ adj
bez ruchu, nie zmieniający pozycji, położenia fisso

nierządnica ˌɲɛʒɔ̃ndʲˈɲiʦ̑a n
(dawniej, dawny) (przestarzałe, przestarzały) kobieta uprawiająca nierząd meretrice puttana

nierówność ɲɛˈruvnɔɕʨ̑ n
brak równości, nierównowaga lub brak sprawiedliwości disuguaglianza inegualità

niesforny adj
nieposłuszny, niegrzeczny, niezdyscyplinowany indocile

nieskończony ˌɲɛskɔ̃j̃n͇ˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
niemający końca, niekończący się infinito eterno

nieskuteczny adj
pozbawiący skuteczności, niedziałający inefficace inefficiente

niespodziewanie ˌɲɛspɔʥ̑ɛˈvãɲɛ adv
w sposób niespodziewany, pełen zaskoczenia; znienacka di sorpresa

niespodziewany ˌɲɛspɔʥ̑ɛˈvãnɨ adj
zdarzenie, którego się nie spodziewano; rzecz zaskakująca, nieoczekiwana, nagła improvviso

niesprawiedliwość ˌɲɛspravʲjɛˈdlʲivɔɕʨ̑ n
brak sprawiedliwości ingiustizia
niesprawiedliwy czyn; przykre, niesprawiedliwe zdarzenie ingiustizia

niesprawiedliwy ˌɲɛspravʲjɛˈdlʲivɨ adj
taki, który nie jest sprawiedliwy; postępujący wbrew zasadom sprawiedliwości ingiusto

niestabilny ˌɲɛstaˈbʲilnɨ adj
chwiejny, który nie ma stabilizacji, który się łatwo zmienia instabile

niestałość ɲɛˈstawɔɕʨ̑ n
zmienność, brak stałości, trwałości (np. w przekonaniach) instabilità leggerezza

niestały adj
taki, który często zmienia upodobania, poglądy, świadczący o braku stałości instabile

niestety ɲɛˈstɛtɨ particle
…służąca do wyrażania żalu, że dana sytuacja ma miejsce purtroppo sfortunatamente

niestrawność n
(medycyna, medyczny) ostre zaburzenie w trawieniu, dyspepsja indigestione dispepsia

niestrawny adj
taki, który nie daje się trawić lub jest trudny do strawienia indigesto

nieszczery adj
pozbawiony szczerości, fałszywy insincero

nieszczęścia chodzą parami ɲɛˈʃʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑a ˈxɔʣ̑ɔ̃w̃ paˈrãmʲi proverb
jedno niepowodzenie pociąga za sobą następne le disgrazie non vengono mai sole un malanno non viene mai solo

nieszczęście ɲɛˈʃʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ɛ n
pechowy, niepomyślny dla kogoś zbieg zdarzeń disgrazia sfortuna calamità miseria sfiga
przykre, nieszczęśliwe, pechowe zdarzenie disastro guaio sventura

nieszkodliwość ˌɲɛʃkɔˈdlʲivɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest nieszkodliwe; co nikomu lub niczemu nie szkodzi innocuità

nieszkodliwy adj
niestanowiący zagrożenia innocuo

nieszpory sycylijskie ɲɛˈʃpɔrɨ ˌsɨʦ̑ɨˈlʲijsʲcɛ n
(historia, historyczny, historycznie) powstanie Sycylijczyków przeciw panowaniu francuskich Andegawenów, które wybuchło w roku 1282 w Palermo; vespri siciliani

nieszpułka ɲɛˈʃpuwka n
(botanika, botaniczny) Mespilus, krzew lub niewielkie drzewko o białych kwiatach i pomarańczowych owocach; w Polsce roślina o charakterze ozdobnym, w cieplejszym klimacie owocodajna nespola

niesłuszny adj
niemający uzasadnienia ingiusto

nietaktowny ˌɲɛtakˈtɔvnɨ adj
pozbawiony taktu, nieuprzejmy, niekulturalny, niezręczny indelicato

nietolerancja ˌɲɛtɔlɛˈrãnʦ̑ʲja n
brak tolerancji, nieakceptowanie/nietolerowanie czegoś lub kogoś intolleranza
negatywne reagowanie organizmu na pokarm, szczepionkę itd. intolleranza

nietolerancyjny adj
wykazujący się brakiem tolerancji intollerante

nietoperz ɲɛˈtɔpɛʃ n
(zoologia, zoologiczny) niewielki, latający ssak, kierujący się echolokacją; pipistrello maglio

nietowarzyski adj
niechętnie przebywający w towarzystwie, wśród ludzi insociabile

nietrzeźwy ɲɛˈṭʃɛʑvɨ adj
pijany, będący w stanie upojenia alkoholowego ubriaco

nieuczciwość n
cecha tego, kto jest nieuczciwy disonestà inonestà

nieuczciwy ˌɲɛ<sup>w</sup>uʧ̑ʲˈʨ̑ivɨ adj
taki, który nie jest uczciwy; postępujący niewłaściwie lub świadczący o niewłaściwym zachowaniu disonesto

nieudacznik ˌɲɛ<sup>w</sup>uˈdaʧ̑ʲɲik n
osoba, której nic się nie udaje, której nie wiedzie się imbranato

nieufność n
brak zaufania diffidenza dubbiosità

nieuprzejmy adj
niemiły, nieżyczliwy, zachowujący się wobec innych w sposób pozbawiony uprzejmości scortese sgarbato

nieusuwalność n
cecha tego, co nieusuwalne; cecha tych, którzy są nieusuwalni inamovibilità

nieuzasadniony ˌɲɛ<sup>w</sup>uzasadʲˈɲɔ̃nɨ adj
nie mający uzasadnienia, nie mający usprawiedliwienia malfondato

niewdzięczny ɲɛˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
pozbawiony wdzięczności, nieokazujący wdzięczności; (także, też) świadczący o wdzięczności ingrato

niewiarygodny ˌɲɛvʲjarɨˈɡɔdnɨ adj
w który trudno uwierzyć, graniczący z nieprawdopodobieństwem incredibile inverosimile

niewidomy ˌɲɛvʲiˈdɔ̃mɨ adj
taki, który trwale nie widzi cieco

niewidomy ˌɲɛvʲiˈdɔ̃mɨ n
osoba, która trwale nie widzi cieco

niewidzialny ˌɲɛvʲiˈʥ̑alnɨ adj
niemożliwy do zaobserwowania wzrokiem lub, ogólniej, instrumentami pomiarowymi invisibile

niewierność ɲɛˈvʲjɛrnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest niewierne, tego kto jest niewierny; sprzeniewierzenie się czemuś infedeltà

niewierny Tomasz ɲɛˈvʲjɛrnɨ ˈtɔ̃maʃ n
o człowieku, który nie uwierzy w coś, póki tego nie zobaczy, nie dotknie Tommaso incredulo

niewierzący ˌɲɛvʲjɛˈʒɔ̃nʦ̑ɨ n
osoba bezwyznaniowa; ktoś, kto nie jest wyznawcą żadnej religii incredulo

niewierzący ˌɲɛvʲjɛˈʒɔ̃nʦ̑ɨ participleAdjective
(teologia, teologiczny) w kontekście wiary, wyznania: który nie wyznaje żadnej religii, niereligijny incredulo
taki, który nie dowierza, nie wierzy w coś, w prawdziwość czegoś incredulo

niewinność ɲɛˈvʲĩnːɔɕʨ̑ n
cecha tego, co niewinne, nie ma w sobie winy; brak popełnienia przestępstwa, grzechu, określonego błędu innocenza

niewinny ɲɛˈvʲĩnːɨ adj
taki, który nie popełnił czegoś złego; taki, który nie ma winy innocente

niewolnictwo ˌɲɛvɔlʲˈɲiʦ̑tfɔ n
(socjologia, socjologiczny) system społeczny oparty na pozbawieniu pewnej grupy ludzi wolności i uczynieniu ich czyjąś własnością, zwykle w celu wykorzystywania do przymusowej pracy bez wynagrodzenia; schiavismo schiavitù

niewolniczy ˌɲɛvɔlʲˈɲiʧ̑ɨ adj
dotyczący niewolnika lub niewolnictwa servile

niewolnik ɲɛˈvɔlʲɲik n
osoba będąca w niewoli schiavo

niewybaczalny ˌɲɛvɨbaˈʧ̑alnɨ adj
taki, którego nie można wybaczyć imperdonabile

niewykonalność n
cecha tego, co jest niewykonalne inattuabilità

niewykonalny ˌɲɛvɨkɔ̃ˈnalnɨ adj
taki, którego nie da się wykonać, zrobić inadempibile inattuabile ineffettuabile

niewyobrażalny ˌɲɛvɨɔbraˈʒalnɨ adj
(książkowy) niedający się wyobrazić inimmaginabile

niewypowiedziany ˌɲɛvɨpɔvʲjɛ̇ˈʥ̑ãnɨ adj
niemożliwy do wyrażenia za pomocą słów indicibile ineffabile

niewypłacalność n
(ekonomia, ekonomiczny) sytuacja, kiedy dłużnik nie ma możliwości spłaty swoich zobowiązań z posiadanego majątku; insolvenza

niewyraźnie adv
w sposób niewyraźny, niezbyt oczywisty lontanamente

niewystarczający adj
niedostateczny, nieodpowiadający określonym wymaganiom deficiente deficitario incapiente

niewątpliwy adj
taki, który nie wzbudza żadnych wątpliwość indubitabile

niezadowolenie ˌɲɛzadɔvɔˈlɛ̃ɲɛ n
brak zadowolenia; negatywne uczucie będące rezultatem tego, że coś dzieje się niezgodnie z czyimś życzeniem, planem, zamiarem insoddisfazione

niezależność ˌɲɛzaˈlɛʒnɔɕʨ̑ n
bycie niezależnym od kogoś indipendenza

niezależny ˌɲɛzaˈlɛʒnɨ adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) o państwach: niebędący pod niczyim zwierzchnictwem, decydujący sam o sobie indipendente

niezapominajka ˌɲɛzapɔ̃mʲĩˈnajka n
(botanika, botaniczny) Myosotis L., rodzaj roślin z rodziny ogórecznikowatych; miosotide nontiscordardimé

niezapomniany adj
taki, którego nie można zapomnieć indimenticabile indelebile

niezaprzeczalny adj
taki, któremu nie można zaprzeczyć, nie budzący wątpliwości incontestabile indisputabile

niezbywalny ˌɲɛzbɨˈvalnɨ adj
taki, którego nie można odebrać, zabrać, zrzec lub pozbyć się inalienabile

niezbędny ɲɛˈzbɛ̃ndnɨ adj
taki, bez którego nie można przetrwać, normalnie funkcjonować; taki, który jest bardzo potrzebny essenziale necessario

niezdolny adj
niebędący w stanie; taki, który nie nadaje się; bez predyspozycji incapace dappoco inabile

niezgodny ɲɛˈzɡɔdnɨ adj
kłótliwy, nieustępliwy, żyjący w niezgodzie incompatibile

niezgrabny adj
który ma nieproporcjonalne kształty, o brzydkiej figurze racchio
niezręczny, charakteryzujący się brakiem zręczności; niezdarny, niewprawny goffo

niezidentyfikowany obiekt latający n
obserwowany statek powietrzny o nieustalonym pochodzeniu, domniemany obiekt pozaziemski; oggetto volante non identificato

niezmienny ɲɛˈzmʲjɛ̃nːɨ adj
taki, który się prędko nie zmienia; w którym nie zachodzą zmiany invariabile

nieznacznie ɲɛˈznaʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób mało widoczny, niewyraźny, słaby lievemente

nieznaczny adj
nie posiadający większego znaczenia irrilevante

nieznajoma n
kobieta nieznana, obca sconosciuta

nieznany ɲɛˈznãnɨ adj
ten, którego się nie zna; niezidentyfikowany sconosciuto ignoto

nieznośny ɲɛˈznɔɕnɨ adj
taki, którego nie da się znieść; bardzo męczący insopportabile

niezwykłość n
cecha tego, co niezwykłe straordinarietà

niełupka ɲɛˈwupka n
(botanika, botaniczny) suchy, niepękający, jednonasienny owoc, posiadający skórzastą lub zdrewniałą owocnię otaczającą luźno nasienie; achenio

nieśmiało ɲɛ̇ˈɕmʲjawɔ adv
z wahaniem, bez śmiałości czy pewności siebie timidamente

nieśmiałość ɲɛ̇ˈɕmʲjawɔɕʨ̑ n
cecha tego, kto jest nieśmiały, wstydliwy, nie ma pewności siebie timidezza

nieśmiertelność ˌɲɛ̇ɕmʲjɛrˈtɛlnɔɕʨ̑ n
koncepcja życia przez potencjalnie nieskończenie długi czas; immortalità

nieśmiertelny ˌɲɛ̇ɕmʲjɛrˈtɛlnɨ adj
wiecznie żywy, żyjący, nieumierający immortale

nieświadomie ˌɲɛ̇ɕfʲjaˈdɔ̃mʲjɛ adv
w sposób nieświadomy inconsapevolmente

nieświadomość n
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) stan braku świadomości czy przytomności incoscienza
brak uświadamiania sobie lub wiedzy o czym ignoranza

nieświadomy adj
nie uświadamiający sobie czegoś, nie wiedzący o czym inconsapevole

nieświeży adj
(kulinaria) taki, który utracił świeżość raffermo non fresco rancido stantio

nieść ɲɛ̇ɕʨ̑ v
zmieniać położenie jakiegoś przedmiotu, idąc i będąc nim obciążonym portare

nieżonaty ˌɲɛʒɔ̃ˈnatɨ adj
zwykle o mężczyźnie: niemający żony celibe scapolo

nieżonaty ˌɲɛʒɔ̃ˈnatɨ n
mężczyzna, który nie ma żony scapolo

nieżyt ˈɲɛʒɨt n
pospolite zapalenie błony śluzowej catarro

nigdy ˈɲiɡdɨ pronoun
w żadnym czasie, momencie, sytuacji mai giammai

nigerski ɲiˈɡɛrsʲci adj
odnoszący się do państwa Niger nigerino

nigeryjski ˌɲiɡɛˈrɨjsʲci adj
odnoszący się do państwa Nigeria nigeriano

nihilista ˌɲiçiˈlʲista n
(filozofia, filozoficzny) zwolennik nihilizmu nichilista

nihilistka ˌɲiçiˈlʲistka n
forma żeńska od: nihilista nichilista

nihilistyczny adj
właściwy nihiliście lub nihilizmowi nichilista

nihilizm n
(filozofia, filozoficzny) postawa polegająca na całkowitej relatywizacji ogólnie przyjętych norm i wartości; nichilismo nullismo

nikaraguański ˌɲikaraɡuˈ<sup>w</sup>ãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Nikaragua nicaraguense

nikczemnik n
ktoś postępujący niegodziwie carogna vigliacco

nikczemny ɲikˈʧ̑ɛ̃mnɨ adj
podły, niegodziwy, zły; postępujący źle lub świadczący o złym, niegodziwym postępowaniu abietto spregevole

nikiel ˈɲicɛl n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ni i liczbie atomowej 28; nichel nickelio

nikielin n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady arsenków o metalicznym połysku i miedzianoczerwonym kolorze; niccolite nichelina

nikotyna ˌɲikɔˈtɨ̃na n
bezbarwny, płynny alkaloid spotykany przede wszystkim w liściach tytoniu; nicotina

nikotynizm n
nałóg palenia lub, rzadziej, żucia tytoniu nicotinismo

nikt ɲikt pronoun
żadna osoba nessuno

nikt nie może dwom panom służyć proverb
nie sposób opowiadać się za dwoma przeciwnymi wartościami w sensie moralnym chi due padroni ha da servire, ad uno ha da mentire nessuno può servire a due padroni

nilowy adj
związany z Nilem, dotyczący Nilu nilotico

nimfomania ˌɲĩw̃fɔ̃ˈmãɲja n
(medycyna, medyczny) chorobliwie wzmożony popęd płciowy u kobiet; ninfomania

nimfomanka ˌɲĩw̃fɔ̃ˈmãnka n
kobieta o chorobliwie nadmiernym popędzie seksualnym ninfomane

niob ɲɔp n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Nb i liczbie atomowej 41; niobio

niski ˈɲisʲci adj
mający mały wymiar w pionie basso
mały w porównaniu z innymi na skali jakiejś wartości basso
oceniany ujemnie w sensie moralnym basso

nisza n
(architektura, architektoniczny) wnęka w ścianie budynku, zwykle będąca ramą architektoniczną dla rzeźby nicchia

niszczycielka n
ta, która niszczy distruttrice

niszczyć ˈɲiʃʧ̑ɨʨ̑ v
pozbawiać rzecz jej kształtu bądź funkcji distruggere

niziny społeczne ɲiˈʑĩnɨ spɔˈwɛʧ̑nɛ idiom
określenie najbiedniejszych warstw społecznych bassofondo

nić ɲiʨ̑ n
cienkie włókno używane np. do szycia filo

nić Ariadny ˈɲiʨ̑ arʲˈjadnɨ idiom
coś, co pomaga wybrnąć z kłopotów; kluczowy element będący rozwiązaniem problemu filo di Arianna

niż ɲiʃ conjunction
…używany przy porównaniach, służący do wyrażenia, że dana cecha opisująca wyrażenia przed i za spójnikiem silniej występuje w zwrocie przed spójnikiem; służący do podkreślania różnic między takimi wyrażeniami che di

nobel ˈnɔbɛl n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu No i liczbie atomowej 102; nobelio

noc nɔʦ̑ n
okres od zmierzchu do świtu; notte

nocleg n
spanie nocą poza miejscem zamieszkania pernottamento

nocnik ˈnɔʦ̑ʲɲik n
naczynie do oddawania moczu i kału, używane zwłaszcza przez małe dzieci; orinale pitale vaso da notte

nocny ˈnɔʦ̑nɨ adj
związany z nocą – mający miejsce w nocy, żyjący w nocy, pracujący w nocy, przeznaczony do użycia w nocy notturno di notte da notte

nocny marek ˈnɔʦ̑nɨ ˈmarɛk n
(potocznie, potoczny) ktoś, kto pracuje w nocy; w nocy wykonuje czynności, które zazwyczaj wykonuje się w dzień nottambulo

nocować nɔˈʦ̑ɔvaʨ̑ v
spędzać gdzieś noc, najczęściej w obcym miejscu pernottare

noga ˈnɔɡa n
(anatomia, anatomiczny) kończyna dolna człowieka lub jedna z kończyn czworonoga; gamba zampa

nokturn n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrumentalna forma muzyczna inspirowana nastrojem nocy; notturno
(sztuka) dzieło malarskie przedstawiające postacie, pejzaż w nocnej scenerii; notturno

nomada nɔ̃ˈmada n
(etnografia, etnograficzny) członek grupy ludzi nieposiadającej stałego miejsca zamieszkania, przemieszczającej się z miejsca na miejsce; nomade

nomofobia ˌnɔ̃mɔˈfɔbʲja n
(neologizm) strach przed sytuacją niemożliwości korzystania z telefonu komórkowego nomofobia

nonkonformista ˌnɔ̃ŋkɔ̃nfɔrˈmʲista n
ten, kto nie zgadza się z powszechnie panującymi opiniami i wyraża jawnie swój sprzeciw wobec nich nonconformista

nonkonformistka ˌnɔ̃ŋkɔ̃nfɔrˈmʲistka n
forma żeńska od: nonkonformista nonconformista

nonkonformistyczny adj
taki, który sprzeciwia się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie inconformista

nonsens ˈnɔ̃w̃sɛ̃w̃s n
zupełny brak sensu, niedorzeczność; controsenso nonsense

nonteizm nɔ̃nˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
doktryna religijna, która ani nie uznaje, ani też nie zaprzecza istnieniu Boga; nonteismo

norbertanin n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Norberta z Xanten; norbertino

norbertański adj
związany z norbertanami lub norbertankami, dotyczący norbertanów lub norbertanek norbertino

nordycki nɔrˈdɨʦ̑ʲci adj
(książkowy) północnoeuropejski; nordico

norma prawna ˈnɔrma ˈpravna n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) reguła postępowania, działania oparta na przepisach prawa norma giuridica

normalizacja n
doprowadzenie czegoś do normalnego stanu normalizzazione
opracowanie i wprowadzenie norm w zakresie danych czynności normalizzazione standardizzazione tipizzazione unificazione

normalność n
cecha tego, co normalne, brak dziwactw normalità

norweski nɔrˈvɛsʲci adj
odnoszący się do państwa Norwegia lub Norwegów norvegese

norweski nɔrˈvɛsʲci n
język urzędowy Norwegii; norvegese

nos nɔs n
(anatomia, anatomiczny) część twarzy powyżej ust, między oczami, narząd zmysłu węchu, część układu oddechowego, również u zwierząt; naso muso
dziób samolotu muso naso
koniec buta mascherina

nosacizna n
(weterynaria, weterynaryjny) przewlekła, zakaźna i zaraźliwa choroba zwierząt nieparzystokopytnych; morva

nosić spodnie v
o kobiecie wypełniać rolę stereotypowo przypisywaną mężczyznom portare i pantaloni

nosorożec ˌnɔsɔˈrɔʒɛʦ̑ n
(zoologia, zoologiczny) Rhinoceros, duży ssak z rzędu nieparzystokopytnych; rinoceronte

nostalgia nɔˈstalʲɟja n
tęsknota, zwłaszcza za krajem nostalgia

nostalgicznie ˌnɔstalʲˈɟiʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób nostalgiczny nostalgicamente

nostalgiczny ˌnɔstalʲˈɟiʧ̑nɨ adj
taki, który wyraża, odczuwa lub wzbudza nostalgię; jest pełen tęsknoty nostalgico

nosze n
(medycyna, medyczny) sprzęt do ręcznego przenoszenia chorych lub rannych; barella lettiga

nosówka nɔˈsufka n
(weterynaria, weterynaryjny) groźna choroba zakaźna psów; cimurro

notarialny adj
odnoszący się do notariusza lub notariatu, związany z notariuszem lub notariatem notarile

notatnik nɔˈtatʲɲik n
zeszyt do zapisków blocco quaderno taccuino

notes ˈnɔtɛs n
plik zszytych kartek papieru, zwykle w sztywnej oprawie, który służy do zapisywania osobistych notatek; taccuino blocco

notować nɔˈtɔvaʨ̑ v
zapisywać wykład, czyjąś wypowiedź appuntare

nowenna n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w katolicyzmie praktyka dewocyjna polegająca na powtarzaniu dziewięciokrotnie, w tych samych odstępach czasu, zwykle przed większymi uroczystościami kościelnymi, specjalnej modlitwy lub modlitw; novena

nowicjat nɔˈvʲiʦ̑ʲjat n
część klasztoru przeznaczona dla odbywających nowicjat (1.1) noviziato
okres próbny kandydata do zakonu; noviziato

nowicjusz n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kandydat do zakonu, odbywający w nim nowicjat novizio

nowicjuszka n
(książkowy) kobieta nie posiadająca doświadczenia novizia

nowoczesny ˌnɔvɔˈʧ̑ɛsnɨ adj
charakterystyczny dla nowych czasów, współczesny moderno

nowomowa n
język władzy i kontrolowanych przez nią środków przekazu w państwach totalitarnych; neolingua

nowotestamentalny adj
dotyczący Nowego Testamentu, związany z Nowym Testamentem, zaczerpnięty z Nowego Testamentu neotestamentario

nowotestamentowy adj
związany z Nowym Testamentem, dotyczący Nowego Testamentu neotestamentario

nowotwór nɔˈvɔtfur n
(medycyna, medyczny) choroba rozrostowa ludzi, zwierząt i roślin polegająca na niekontrolowanej proliferacji komórek wywodzących się z danej tkanki; neoplasma

nowy ˈnɔvɨ adj
istniejący od niedawna nuovo fresco
kolejny nuovo uno altro
taki, który pojawił się na miejscu poprzedniego nuovo

nozologia n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) nauka zajmująca się klasyfikowaniem i opisem chorób; nosologia

nośnik danych n
(informatyka, informatyczny) przedmiot fizyczny, na którym możliwe jest zapisanie informacji i ich odczytywanie; supporto di informazione supporto di memoria supporto di memorizzazione

nożownik n
złoczyńca, morderca posługujący się nożem accoltellatore

nożyczki nɔˈʒɨʧ̑ʲci n
małe nożyce; forbici forbice

nubijski adj
związany z Nubią, dotyczący Nubii, pochodzący z Nubii nubiano

nuda ˈnuda n
stan, gdy jest nudno; dzieje się coś nieciekawego, nudnego, nużącego; noia

nudności n
(medycyna, medyczny) mdłości, stan poprzedzający wymioty nausea controstomaco

nudysta nuˈdɨsta n
osoba przebywająca towarzysko na zewnątrz nago dla kontaktu z naturą nudista

nudystka nuˈdɨstka n
forma żeńska od nudysta nudista

nudziarz n
człowiek zanudzający innych bubbone lagna palla rompiscatole tincone

nuklearny adj
dotyczący jądra atomu nucleare

nukleoid n
(biologia, biologiczny) gęsty obszar DNA w komórce prokariotycznej, który nie jest oddzielony od cytoplazmy nucleoide

nukleotyd ˌnuklɛˈɔtɨt n
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, podstawowy składnik strukturalny kwasu nukleinowego nucleotide

numer ˈnũmɛr n
liczba naturalna, która identyfikuje jakiś element ze zbioru numero
egzemplarz czasopisma z daną datą numero
pozycja w programie (zwykle w cyrku) numero
(przenośnie, przenośnia) żart, przekręt, oszustwo numero
identyfikator zawierający, między innymi, cyfry; numero

numerować ˌnũmɛˈrɔvaʨ̑ v
nadawać czemuś kolejne numery, oznaczać coś numerami numerare

numeryczny ˌnũmɛˈrɨʧ̑nɨ adj
składający się z liczb lub cyfr numerico

numizmatyk n
specjalista w dziedzinie numizmatyki numismatico medaglista

nuncjatura ˌnũnʦ̑ʲjaˈtura n
(kościelny) dyplomatyczne przedstawicielstwo papieża nunziatura

nuncjusz ˈnũnʦ̑ʲjuʃ n
dyplomatyczny przedstawiciel Watykanu nunzio

nuncjusz apostolski n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przedstawiciel Stolicy Apostolskiej w danym państwie, kierujący jej misją dyplomatyczną; nunzio apostolico

nurek ˈnurɛk n
człowiek uprawiający nurkowanie zawodowo lub w celach sportowych subacqueo

nurkować nurˈkɔvaʨ̑ v
pływać pod powierzchnią wody tuffare

nutria ˈnutrʲja n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę futerkowe z gatunku nutria amerykańska (Myocastor coypus), prowadzące ziemno-wodny tryb życia; nutria castorino

nużyca n
(weterynaria, weterynaryjny) choroba skóry wywoływana przez nużeńce mogąca dotykać wiele gatunków zwierząt; rogna

nyktofobia ˌnɨktɔˈfɔbʲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy strach przed ciemnością; nictofobia

nów nuf n
(astronomia, astronomiczny) faza Księżyca, w której księżyc jest oświetlony przez Słońce w taki sposób, że z Ziemi widać wyłącznie jego zacienioną część; luna nuova

nóż nuʃ n
krótkie i ostre narzędzie ręczne do krojenia lub cięcia; coltello

nóż do masła ˈnuʒ dɔ‿ˈmaswa n
nóż służący do smarowania masłem lub innymi smarowidłami spalma burro

nęcić ˈnɛ̃ɲʨ̑iʨ̑ v
działać przyciągająco adescare allettare

o ɔ preposition
…wskazujący treść, zawartość znaczeniową, sens (z niektórymi czasownikami) su

o suchym pysku adv
(związek frazeologiczny) (potocznie, potoczny) (pospolicie) bez jedzenia, bez picia; na czczo a bocca asciutta

oaza ɔˈaza n
(geografia, geograficzny) odosobniony teren o bardzo bujnej roślinności wegetującej na obszarze pustyń i półpustyń dzięki lokalnej obecności wody; oasi
(przenośnie, przenośnia) miejsce spokoju i schronienia oasi

oba ˈɔba collective
dwa konkretne przedmioty lub zwierzęta, określone rzeczownikiem rodzaju męskiego; i jeden i drugi ambidue tutti i due

obalenie ˌɔbaˈlɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: obalić abolizione

obawiać się ɔˈbavʲjäʨ̑‿ɕɛ v
mieć obawę, bać się czegoś temere

obcas ˈɔpʦ̑as n
część buta w tylnej jego części, pod piętą, często unoszący ją do góry; tacco

obcesowo adv
z natarczywością, zuchwale bruscamente

obchody n
uroczyste świętowanie czegoś celebrazione festeggiamento

obchód n
kontrolne obejście danego miejsca giro visita

obcy ˈɔpʦ̑ɨ n
ktoś nienależący do danej grupy forestiero estraneo alieno

obdżektor ɔbˈʤ̑ɛktɔr n
(wojskowość, wojskowy) (filozofia, filozoficzny) osoba odmawiająca odbycia obowiązkowej służby wojskowej z powodów religijnych, moralnych lub etycznych; obiettore di coscienza

obecność ɔˈbɛʦ̑nɔɕʨ̑ n
bycie, przebywanie gdzieś presenza

obecny ɔˈbɛʦ̑nɨ adj
osobiście przy czymś będący, znajdujący się gdzieś w danej chwili presente
dzisiejszy, teraźniejszy, współczesny presente

obelisk ɔˈbɛlʲisk n
pomnik w formie wysokiego, smukłego słupa, najczęściej o czworobocznej podstawie, wykonanego z jednego bloku skalnego; obelisco

obfitować v
odznaczać się obfitością, mieć pod dostatkiem czego; zawierać dużą ilość lub liczbę czegoś abbondare

obiad ˈɔbʲjat n
gorący posiłek spożywany zwykle w środku dnia; pranzo

obiadek n
(zdrobniale) od: obiad pranzetto

obiecywać ˌɔbʲjɛˈʦ̑ɨvaʨ̑ v
mówić, że coś się z pewnością zrobi; dawać obietnicę promettere

obiektywnie adv
w sposób obiektywny oggettivamente

obiektywność n
cecha tego, co jest obiektywne, bezstronność obiettività oggettività

obiektywny ˌɔbʲjɛkˈtɨvnɨ adj
odznaczający się obiektywizmem, wolny od uprzedzeń obiettivo oggettivo

obierać ɔˈbʲjɛraʨ̑ v
usuwać wierzchnią, zewnętrzną warstwę: łupinę, łuski, skórę lub skorupę itp. mondare

obietnica ˌɔbʲjɛtʲˈɲiʦ̑a n
wypowiedź zapewniająca kogoś o zrobieniu czegoś w przyszłości promessa

obić mordę ˈɔbʲiʨ̑ ˈmɔrdɛ v
(wulgarnie, wulgaryzm) pobić kogoś rompere il grugno

objawowy adj
(medycyna, medyczny) dotyczący objawów chorobowych sintomatico

oblegać v
(wojskowość, wojskowy) otaczać zbrojnie assediare

oblicze ɔbˈlʲiʧ̑ɛ n
(książkowy) twarz jakiejś osoby i jej wyraz volto
(przenośnie, przenośnia) charakter czegoś; zarys, postać czegoś carattere

oblężenie ˌɔblɛ̃w̃ˈʒɛ̃ɲɛ n
otoczenie siłami zbrojnymi jakiejś twierdzy lub miasta w celu ich zdobycia assedio

obojczyk ɔˈbɔjʧ̑ɨk n
(anatomia, anatomiczny) kość obręczy barkowej, która łączący mostek z łopatką; clavicola

obojętność ˌɔbɔˈjɛ̃ntnɔɕʨ̑ n
brak zainteresowania czymś, brak czułości wobec czegoś, kogoś indifferenza

obojętny ˌɔbɔˈjɛ̃ntnɨ adj
taki, który nie wykazuje zainteresowania czymś, nie jest wrażliwy na coś indifferente

obowiązany adj
mający obowiązek do robienia czegoś obbligato

obowiązek ˌɔbɔˈvʲjɔ̃w̃zɛk n
nakaz, konieczność wykonania czegoś, czasami też pod groźbą kary dovere obbligazione obbligo

obowiązkowość n
sytuacja, gdy coś jest obowiązkowe, obligatoryjne obbligatorietà

obowiązkowy ˌɔbɔvʲjɔ̃w̃ˈskɔvɨ adj
będący czyimś obowiązkiem obbligatorio

obozowanie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: obozować accampamento

obraz ˈɔbras n
(sztuka) dzieło plastyczne, wykonane ręcznie dwuwymiarowe odwzorowanie rzeczywistości lub wizji quadro dipinto

obraza ɔbˈraza n
urażenie czyjejś godności osobistej offesa insulto affronto

obrazki n
(botanika, botaniczny) rodzaj trujących roślin z rodziny obrazkowatych gigaro

obraźliwy ˌɔbraʑˈlʲivɨ adj
stanowiący dla kogoś obrazę offensivo

obrażalski ˌɔbraˈʒalsʲci adj
(potocznie, potoczny) taki, który obraża się z byle powodu permaloso

obrona ɔbˈrɔ̃na n
(sport, sportowy) część drużyny utrudniająca przeciwnikowi zdobywanie punktów difensiva
(sport, sportowy) działanie, które bezpośrednio zapobiega utracie bramki / punktu difensiva
(wojskowość, wojskowy) przeciwdziałanie atakowi zbrojnemu; difensiva
przeciwdziałanie atakowi, chronienie się przed obcą agresją difesa
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) strona w procesie sądowym mająca na celu uchronienie oskarżonego przed wysoką karą difesa
przeciwstawianie się zarzutom lub wrogim argumentom difesa

obronny ɔbˈrɔ̃nːɨ adj
taki, który stanowi obronę przed atakiem; taki, który służy do obrony difensivo difensore

obrotowy ˌɔbrɔˈtɔvɨ adj
(technologia, technika, techniczny) taki, który może się obracać; obracający się girevole

obrońca ɔbˈrɔ̃j̃nʦ̑a n
osoba, która broni, chroni przed czymś, wstawia się za kimś lub zajmuje się obroną czegoś przed zagrożeniem, krzywdą, napaścią itp. difensore
(sport, sportowy) gracz broniący dostępu do bramki swojej drużyny difensore
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, której pracą jest obrona interesów oskarżonego podczas sprawy karnej difensore

obroża ɔbˈrɔʒa n
taśma albo łańcuszek zapinany na szyi zwierzęcia domowego collare

obrus ˈɔbrus n
wykończony i zazwyczaj zdobiony materiał używany do przykrycia jadalnego stołu; tovaglia

obrzezanie ˌɔbʒɛˈzãɲɛ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (medycyna, medyczny) zabieg częściowego usunięcia napletka ze względów rytualnych, religijnych, leczniczych, higienicznych bądź estetycznych; circoncisione

obrzęd ˈɔbʒɛ̃nt n
uporządkowany akt o znaczeniu symbolicznym, element uroczystości, wynikający z tradycji cerimonia rito

obrzęk n
(medycyna, medyczny) nagromadzenie się płynu w przestrzeni pozakomórkowej, powodujące zauważalne powiększenie narządu lub części ciała edema

obróbka ɔbˈrupka n
proces nadawania obiektowi założonych właściwości; lavorazione

obsceniczność ˌɔpsʦ̑ɛ̃ˈɲiʧ̑nɔɕʨ̑ n
cecha tego, co obsceniczne, bezwstydne, wulgarne oscenità

obserwant n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) członek Zakonu Braci Mniejszych Obserwantów osservante

obserwator ˌɔpsɛrˈvatɔr n
osoba dokładnie przyglądająca się czemuś, wnikliwie obserwująca coś osservatore

obsesja ɔpˈsɛsʲja n
(książkowy) myśl, idea, przekonanie itp. uporczywie kogoś prześladujące, niemożność uwolnienia się od takich myśli lub od wykonywania powtarzających się czynności idea fissa

obsesyjny adj
właściwy obsesji, taki, jak w obsesji ossessivo

obszerny ɔpˈʃɛrnɨ adj
dużych rozmiarów spazioso ampio vasto

oburzenie ˌɔbuˈʒɛ̃ɲɛ n
silne zdenerwowanie spowodowane czyimś nieodpowiednim / niewłaściwym / niesprawiedliwym zachowaniem indignazione sdegno

obwarzanek ˌɔbvaˈʒãnɛk n
(kulinaria) wyrób piekarniczy w kształcie pierścienia uformowanego z wałka skręconego w spiralę, wykonany z ciasta parzonego (obwarzonego) przed pieczeniem; ciambella

obwieś n
(dawniej, dawny) (pogardliwie) osoba postępująca źle farabutto mascalzone delinquente

obwiniać ɔbˈvʲĩɲäʨ̑ v
przypisywać, zarzucać komuś winę; oskarżać kogoś o zrobienie czegoś złego accusare

obwód drukowany n
(elektronika, elektroniczny) płytka z materiału izolacyjnego z naniesionymi na powierzchni ścieżkami przewodzącymi oraz punktami lutowniczymi do montażu elementów elektronicznych; circuito stampato

obywatelka ˌɔbɨvaˈtɛlka n
kobieta związana z krajem oficjalnymi prawami i obowiązkami cittadina

obywatelski ˌɔbɨvaˈtɛlsʲci adj
związany z obywatelem, właściwy obywatelowi civico

obywatelstwo ˌɔbɨvaˈtɛlstfɔ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (urzędowy) związek prawny osoby fizycznej z jakimś państwem, który daje jej określone prawa i obowiązki; cittadinanza

obój ˈɔbuj n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu dętego drewnianego z grupy aerofonów dwustroikowych; oboe

obóz dla uchodźców n
tymczasowa osada dla osób, które opuściły swój dom ze względu na wojnę, prześladowania lub klęskę żywiołową; campo per rifugiati

obóz koncentracyjny ˈɔbus ˌkɔ̃nʦ̑ɛ̃ntraˈʦ̑ɨjnɨ n
miejsce, w którym są przetrzymywane grupy ludności w celu ich izolacji, wykonywania niewolniczej pracy albo eksterminacji tych grup; campo di concentramento

obłok ˈɔbwɔk n
(meteorologia, meteorologiczny) kłęby zawieszonej wysoko nad ziemią skroplonej pary wodnej nuvola nembo

obłomowszczyzna ˌɔbwɔ̃mɔfˈʃʧ̑ɨzna n
niechęć do działania, gnuśność, pasywność, bezczynne marzycielstwo oblomovismo

obłuda ɔbˈwuda n
ukazywanie fałszywych własnych intencji, myśli, poglądów, uczuć itp. doppiezza

obłączek n
(anatomia, anatomiczny) białawy obszar luźnej skóry w kształcie półksiężyca u nasady paznokcia; lunula lunetta

obłąkanie n
zaburzenie psychiczne lub choroba psychiczna, obłęd, niepoczytalność pazzia

obłąkany adj
będący w stanie obłąkania pazzo

obżarstwo ɔbˈʒarstfɔ n
nadmierne spożywanie pokarmów gola

obżartuch n
(potocznie, potoczny) osoba, która się obżera mangione

ocean ɔˈʦ̑ɛãn n
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rozległy obszar słonej wody, pokrywający większą część powierzchni Ziemi oceano

oceanarium ˌɔʦ̑ɛãˈnarʲjũm n
(zoologia, zoologiczny) instytucja badająca i prezentująca florę i faunę morską; acquario acquario marino

oceaniczny adj
dotyczący oceanu, związany z oceanem oceanico

oceanograf ˌɔʦ̑ɛãˈnɔɡraf n
specjalista w dziedzinie oceanografii (oceanologii) oceanografo

oceanografia ˌɔʦ̑ɛãnɔˈɡrafʲja n
nauka o oceanach i morzach; oceanografia

ocelot ɔˈʦ̑ɛlɔt n
(zoologia, zoologiczny) kotowaty drapieżnik amerykański; ozelot ocelot

ocet ˈɔʦ̑ɛt n
(spożywczy) (kulinaria) spożywczy kwas octowy o stężeniu 5–10%, czasem z domieszkami; aceto

ochlokracja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy motłochu, zwyrodniała forma demokracji, w której władza jest sprawowana bez żadnych struktur i zasad prawnych, bezpośrednio przez niezorganizowany i ulegający emocjom tłum; oclocrazia

ochlokratyczny adj
związany z ochlokracją, właściwy ochlokracji oclocratico

ochota ɔˈxɔta n
pragnienie osiągnięcia, posiadania lub doświadczenia czegoś desiderio

ochra ˈɔxra n
barwa żółtobrunatna ocra
(chemia, chemiczny) farba o barwie żółtobrunatnej otrzymywana z glinki (1.3), używana w malarstwie, przemyśle kosmetycznym, włókienniczym itp; ocra
(mineralogia, mineralogiczny) glinka o żółtym lub brunatnym zabarwieniu wykorzystywana do wyrobu farb ocra

ochrona ɔxˈrɔ̃na n
dbanie o to, aby coś się nie zniszczyło; pilnowanie, aby coś nie uległo szkodzie, skrzywdzeniu protezione

ochronny ɔxˈrɔ̃nːɨ adj
stanowiący ochronę przed czymś; chroniący, dający ochronę protettivo

ochrowy adj
koloru ochry, koloru żółtobrunatnego ocraceo

ociężały adj
nie mający energii do działania pigro
wykonywany powolnie, bez energii grave

oczekiwać ˌɔʧ̑ɛˈcivaʨ̑ v
dłużej czekać aspettare attendere
spodziewać się czegoś, liczyć na coś, chcieć czegoś aspettare

oczerniać v
rozgłaszać nieprawdziwe informacje o kimś, mając na celu przedstawienie go w niekorzystnym świetle denigrare calunniare

oczodół ɔˈʧ̑ɔduw n
(anatomia, anatomiczny) jama kostna pomiędzy mózgoczaszką a twarzoczaszką, w której umieszczona jest gałka oczna; occhiaia

oczyszczać ɔˈʧ̑ɨʃʧ̑aʨ̑ v
(przenośnie, przenośnia) odrzucać zarzuty względem kogoś; uniewinniać kogoś; uwalniać od podejrzeń, oskarżeń lub winy sanare
usuwać nieczystości, brudy; doprowadzać do stanu czystości pulire

oczywisty ˌɔʧ̑ɨˈvʲistɨ adj
taki, który jest bezsporny, jasny, pewny, określony; taki, co do którego nie ma wątpliwości, którego nie trzeba objaśniać evidente chiaro

oczywiście ˌɔʧ̑ɨˈvʲiɕʨ̑ɛ interjection
wykrzyknik wyrażający aprobatę, potwierdzenie certo senz'altro

oczywiście ˌɔʧ̑ɨˈvʲiɕʨ̑ɛ particle
partykuła wyrażająca brak wątpliwości ovviamente evidentemente certamente

od ɔt preposition
…tworzący konstrukcje opisujące źródło, z którego pochodzi podmiot da
…tworzący konstrukcje opisujące początek omawianego wydarzenia lub miejsce początku czegoś da

od a do zet ˌɔd‿a‿dɔ‿ˈzɛt adv
od początku do końca; w pełni, całkowicie dall'a alla zeta dalla a alla zeta

od czasu do czasu ɔt‿ˈʧ̑asu dɔ‿ˈʧ̑asu adv
co jakiś czas, niezbyt regularnie lub niezbyt często di quando in quando di tanto in tanto

od dawna adv
od dłuższego czasu da tanto da tanto tempo

od stóp do głów ɔt‿ˈstub dɔ‿ˈɡwuf adv
całkowicie, zupełnie, cała postać od dołu do góry dalla testa ai piedi

oda ˈɔda n
patetyczny utwór liryczny sławiący wybitną osobę, doniosłe wydarzenie lub wzniosłe idee; ode

odaliska ˌɔdaˈlʲiska n
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) biała niewolnica lub konkubina w haremie sułtańskim odalisca

odbarwiać v
pozbawiać barwy discolorare
tracić barwę discolorarsi

odbijacz ɔdˈbʲijaʧ̑ n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) elastyczny przedmiot mocowany na nabrzeżu lub na burcie statku w celu ochrony burty przed uszkodzeniem wskutek tarcia i zgniotu; parabordo

odbiornik n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie elektryczne odbierające fale elektromagnetyczne apparecchio ricevitore

odbudowa ˌɔdbuˈdɔva n
odnowienie, wzniesienie czegoś, co zostało zniszczone restauro ricostruzione

odbyt ˈɔdbɨt n
(anatomia, anatomiczny) końcowy otwór, ujście układu pokarmowego; ano

odbywać ɔdˈbɨvaʨ̑ v
robić coś lub brać udział w wykonywaniu czegoś; uczestniczyć w czymś compiere fare svolgere
mieć miejsce, dziać się, dokonywać się avvenire svolgersi

odchodzić ɔtˈxɔʥ̑iʨ̑ v
(eufemistycznie) umierać morire
oddalać się od jakiegoś miejsca partire allontanarsi andare via
zrywać związek z kimś, opuszczać kogoś abbandonare lasciare

odcinek ɔtʲˈʨ̑ĩnɛk n
(matematyka, matematyczny) zbiór wszystkich punktów leżących pomiędzy dwoma punktami krzywej (w domyśle: prostej), włącznie z tymi punktami; segmento
fragment czegoś podłużnego, na podobieństwo odcinka (1.2) tratto tronco
fragment większej całości, odcięty od niej cedola tagliando
jeden fragment powieści, filmu itp., należący do większej całości, publikowany lub emitowany osobno puntata

odcisk palca ˈɔtʲʨ̑isk ˈpalʦ̑a n
wzór linii papilarnych palca odciśnięty na jakiejś powierzchni w celu identyfikacji osoby impronta digitale

odczasownikowy adj
(gramatyka) utworzony od czasownika, pochodzący od czasownika deverbale

oddalać v
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nie uwzględniać czyich pretensji, żądań rigettare
zwiększać odległość pomiędzy danymi jednostkami allontanare
zwiększać własną odległość od czego lub kogo allontanarsi

oddawać ɔdˈːavaʨ̑ v
dawać coś komuś z powrotem, zwracać właścicielowi rendere

oddać Bogu ducha v
(podniośle) umrzeć, skonać rendere l'anima a Dio

oddać ducha v
(podniośle) umrzeć, skonać spirare

oddać duszę Bogu ˈɔdːaʥ̑ ˈduʃɛ ˈbɔɡu v
(podniośle) umrzeć rendere l'anima a Dio

oddać honory ˈɔdːaʨ̑ xɔ̃ˈnɔrɨ idiom
(wojskowość, wojskowy) wykonać ustalone gesty lub czynności będące oznaką uszanowania, np. zasalutować, sprezentować broń rendere gli onori

oddech ˈɔdːɛx n
pobranie tlenu poprzez wciągnięcie go do płuc respiro fiato

oddychać ɔdˈːɨxaʨ̑ v
(fizjologia, fizjologiczny) (zoologia, zoologiczny) (biologia, biologiczny) pobierać tlen z naturalnego dla danego gatunku środowiska respirare

oddział ˈɔdʲʥ̑aw n
grupa ludzi jako część pewnej formacji drappello

odejść z gołymi rękami v
opuścić jakieś miejsce, nic nie załatwiwszy andarsene con la coda fra le gambe

odejść z kwitkiem ˈɔdɛjɕʨ̑ ˈs‿kfʲitʲcɛ̃m v
opuścić jakieś miejsce, nic nie załatwiwszy andarsene con la coda fra le gambe

odejść z próżnymi rękami v
opuścić jakieś miejsce, nic nie załatwiwszy andarsene con la coda fra le gambe

odejść z pustymi rękami idiom
opuścić jakieś miejsce, nic nie załatwiwszy andarsene con la coda fra le gambe

odgadnąć ɔdˈɡadnɔ̃ɲʨ̑ v
aspekt dokonany od: odgadywać azzeccare indovinare

odkurzacz ɔtˈkuʒaʧ̑ n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zbierania kurzu i drobnych śmieci poprzez wsysanie ich do specjalnego zbiornika; aspirapolvere

odlewać v
oddzielać płyn od cząstek stałych scolare
wykonywać przedmiot poprzez wlewanie ciekłego surowca do specjalnej formy gettare

odmiennie ɔdˈmʲjɛ̇̃ɲːɛ adv
w inny, odrębny sposób differentemente diversamente

odmienność n
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest odmienne; cecha tych, którzy są odmienni divergenza

odmowa ɔdˈmɔva n
niewyrażenie zgody rifiuto

odonto- ɔdˈɔ̃ntɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z zębami lub zębiną odonto-

odpieprzyć ɔtˈpʲjɛpʃɨʨ̑ v
(wulgarnie, wulgaryzm) zostawić kogoś w spokoju, odczepić się od kogoś vaffanculo

odpoczynek ˌɔtpɔˈʧ̑ɨ̃nɛk n
przerwa podczas jakiegoś wysiłku, mająca na celu ponowne nabranie sił riposo sosta

odporność ɔtˈpɔrnɔɕʨ̑ n
(medycyna, medyczny) zdolność do czynnej i biernej obrony organizmu przed patogenami immunità

odporny ɔtˈpɔrnɨ adj
mający wysoką odporność i wytrzymałość; silny, wytrzymały resistente

odpowiedni ˌɔtpɔˈvʲjɛdʲɲi adj
spełniający wymagane warunki adatto propizio

odpowiedniość ˌɔtpɔˈvʲjɛdʲɲɔ̇ɕʨ̑ n
cecha obiektów odpowiadających sobie, pasujących do siebie idoneità

odpowiedzialność ˌɔtpɔvʲjɛ̇ˈʥ̑alnɔɕʨ̑ n
obowiązek odpowiadania za swoje działanie, bycia odpowiedzialnym za coś responsabilità coscienziosità

odpowiedź ɔtˈpɔvʲjɛ̇ʨ̑ n
reakcja na pytanie risposta

odprawiać v
czynić coś według ustalonego wcześniej protokołu lub zwyczaju celebrare
dać komuś wypowiedzenie, zwolnić kogoś licenziare
odsyłać kogoś, nie zrobiwszy tego, o co prosił mandare via
zadośćuczynić wymogom związanym z wyjazdem kogoś lub wysłaniem czegoś inviare spedire

odprowadzać ˌɔtprɔˈvaʣ̑aʨ̑ v
towarzyszyć komuś idąc z nim do jakiegoś miejsca; zaprowadzić kogoś gdzieś accompagnare ricondurre

odprężać ɔtˈprɛ̃w̃ʒaʨ̑ v
uczynić mniej naprężonym, rozluźnić distendere rilassare

odpust n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: darowanie przez Boga kary doczesnej za grzechy, które zostały odpuszczone co do winy; indulgenza

odpychający adj
taki, który wzbudza niechęć; zrażający do siebie ripugnante

odpychać v
oddalać pchnięciem respingere
powodować niechęć indisporre
oddalać siebie skądś pchnięciem darsi una spinta

odpłacić pięknym za nadobne ɔtˈpwaʨ̑iʨ̑ ˈpʲjɛ̃ŋknɨ̃m ˌza‿naˈdɔbnɛ v
odpłacić się tym samym, odwzajemnić się w ten sam sposób rendere pane per focaccia

odrastać ɔdˈrastaʨ̑ v
ponownie wyrastać po ucięciu, zniszczeniu, złamaniu itp. ricrescere

odrażający ˌɔdraʒaˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
wzbudzający odrazę, obrzydzenie; ohydny, wstrętny ripugnante disgustoso

odrośl n
(botanika, botaniczny) boczny pęd germoglio
(przenośnie, przenośnia) jedna z linii potomstwa, konkretny jej przedstawiciel, także w sensie materialnym w odniesieniu do kierunku rozwoju sztuki, przemysłu itp. germoglio

odruch n
(biologia, biologiczny) reakcja ustroju na bodziec, przebiegająca za pośrednictwem układu nerwowego riflesso

odstępca n
ktoś, kto odstąpił od dotychczas wyzwanych ideałów dissidente

odstępować v
oddawać coś komuś (bez zapłaty) cedere
przekazywać coś, odsprzedając to na dogodnych warunkach cedere
odchodzić od postanowień desistere recedere

odtrutka ɔtˈːrutka n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) środek likwidujący lub zmniejszający działanie trucizny; antidoto contravveleno

odtwarzacz n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie odtwarzające dźwięk lub obraz i dźwięk lettore

odtwarzać ɔtˈːfaʒaʨ̑ v
ponownie tworzyć restaurare ripristinare

odtąd ˈɔtːɔ̃nt pronoun
od tego miejsca daqui
od tej chwili, od teraz da ora in poi

odwaga ɔdˈvaɡa n
zdolność zrobienia czegoś, podjęcia ryzyka, mimo silnych obaw lub strachu czy niebezpieczeństwa coraggio

odwar n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wyciąg wodny z kłączy, korzeni, kory lub ziela, wymagających dłuższego gotowania; decotto

odważny ɔdˈvaʒnɨ adj
taki, który ma odwagę coraggioso ardito

odwet n
odwzajemnienie za zło rappresaglia ritorsione contrappasso

odwracalny adj
taki, który daje się odwrócić, zdolny do powrotu do stanu pierwotnego reversibile rovesciabile

odwrotnie ɔdˈvrɔtʲɲɛ adv
w inny sposób, inaczej niż należy, na odwrót a inverso

odwrót n
(wojskowość, wojskowy) wycofanie się wojska ritirata

odzwierciedlać v
dawać zwierciadlany obraz rispecchiare
przedstawiać dokładnie riflettere

odzywać się v
nawiązywać kontakt, by przekazywać wieści farsi sentire farsi vivo
wydawać dźwięk, być słyszalnym risuonare suonare

odłam n
ugrupowanie ludzi powstałe wskutek podziału większej grupy albo wskutek oddzielenia się od większej grupy corrente frangia

odżywać ɔḍˈʒɨvaʨ̑ v
odzyskiwać siły (fizyczne, psychiczne), dawną sprawność; wracać do życia risorgere

odżywczy ɔḍˈʒɨfʧ̑ɨ adj
taki, który służy do odżywiania; taki, który jest wzmacniający, pożywny nutriente nutritivo

odżywka do włosów n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) produkt kosmetyczny nakładany na włosy najczęściej po ich umyciu w celach pielęgnacyjnych balsamo per capelli

ofiara ɔˈfʲjara n
datek, podarowanie jakiejś kwoty (najczęściej na cele dobroczynne) offerta
osoba lub zwierzę, która została napadnięta, zaatakowana przez kogoś vittima
osoba, która ucierpiała wskutek wypadku vittima

ofiarować v
dać bezinteresownie dare offrire

oficjalny ˌɔfʲiˈʦ̑ʲjalnɨ adj
zatwierdzony przez jakiś organ władzy i obowiązujący ufficiale

oftalmo- ɔfˈtalmɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z okiem lub gałką oczną oftalmo-

oftalmolog ˌɔftalˈmɔlɔk n
(medycyna, medyczny) (zobacz) okulista oftalmologo

ogier ˈɔɟɛr n
(zootechnika, zootechniczny) niekastrowany samiec konia i innych koniowatych; stallone

ogień ˈɔɟɛ̇̃ɲ n
płomienie i żar powstające podczas procesu gwałtownego utleniania; fuoco fiamma

ognie świętego Elma ˈɔɟɲɛ ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ ˈɛlma n
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) zjawisko tworzenia się światła w otoczeniu ostro zakończonych przedmiotów pod wpływem silnego pola elektrycznego; Fuoco di Sant'Elmo

ognioodporny adj
niewrażliwy, niepodatny na działanie ognia ignifugo

ognisko ɔɟˈɲiskɔ n
ułożony, płonący stos drewna falò

ogon ˈɔɡɔ̃n n
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) część ciała niektórych zwierząt, składająca się z włosów, piór lub kręgów, także futro z tej części ciała; coda
końcowa część jakiegoś przedmiotu coda

ogrodzenie ˌɔɡrɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
przeszkoda ogradzająca jakiś teren, np. w postaci płotu, parkanu, muru recinto recinzione

ogród ˈɔɡrut n
miejsce, gdzie uprawia się rośliny – np. kwiaty, drzewa, krzewy – w celach konsumpcyjnych lub estetycznych; giardino

ogród botaniczny ˈɔɡrud ˌbɔtãˈɲiʧ̑nɨ n
(ogrodnictwo, ogrodniczy) ogród, w którym jest hodowane dla celów naukowych rośliny różnych stref klimatycznych i środowisk, zwykle dostępny dla zwiedzających; orto botanico giardino botanico

ogród zimowy n
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) wydzielona i mocno przeszklona część budynku wypełniona wieloma wyeksponowanymi całorocznymi roślinami; giardino d'inverno

ogród zoologiczny ˈɔɡrud ˌzɔːlɔˈɟiʧ̑nɨ n
teren do ekspozycji i hodowli zwierząt z różnych stron świata; giardino zoologico

ogólnie ɔˈɡulʲɲɛ adv
powszechnie, w sposób przyjęty przez ogół określonych ludzi lub grupy generalmente

ogólnonarodowy ˌɔɡulnɔ̃narɔˈdɔvɨ adj
dotyczący całego narodu di tutto la nazione

ogórecznik lekarski ˌɔɡuˈrɛʧ̑ʲɲik lɛˈkarsʲci n
(botanika, botaniczny) Borago officinalis, roślina z rodziny ogórecznikowatych pochodząca z krajów śródziemnomorskich, w Polsce uprawiana, czasami występuje w formie zdziczałej; borragine

ogórek ɔˈɡurɛk n
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Cucumis L., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny dyniowatych; cetriolo c'tron'

ogórkowa ˌɔɡurˈkɔva n
(potocznie, potoczny) (kulinaria) zupa z kiszonych ogórków, z ziemniakami, zabielana śmietaną; zuppa di pisello fermentato

ogórkowy adj
związany z ogórkiem, dotyczący ogórka, sporządzony z ogórka di cetriolo

ogół ˈɔɡuw n
pewna całość; zbiór zjawisk, przedmiotów insieme totalità
wszyscy mieszkańcy (regionu, kraju) insieme totalità

ogłoszenie ˌɔɡwɔˈʃɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: ogłosić annuncio

ohydny ɔˈxɨdnɨ adj
obrzydliwy, budzący wstręt orrendo odioso schifoso abominevole orrido

ojciec ˈɔjʨ̑ɛʦ̑ n
mężczyzna mający własne dziecko (w stosunku do tego dziecka); padre
założyciel, pierwszy przedstawiciel; padre

ojciec Kościoła n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) starożytny pisarz lub teolog chrześcijański; padre della Chiesa

ojciec chrzestny ˈɔjʨ̑ɛʦ̑ ˈxʃɛstnɨ n
(kościelny) mężczyzna przedstawiający do chrztu osobę chrzczoną padrino

ojciec święty n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przydomek papieża Santo Padre

ojczym ˈɔjʧ̑ɨ̃m n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) mąż matki, który nie jest ojcem biologicznym patrigno

ojczyzna ɔjˈʧ̑ɨzna n
kraj, w którym ktoś się urodził; patria

okantować ˌɔkãnˈtɔvaʨ̑ v
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) oszukać, wrobić kogoś bidonare

okapi ɔˈkapʲi n
(zoologia, zoologiczny) brunatny ssak kopytny lasów tropikalnych o pręgowanych nogach; okapi

okaryna ˌɔkaˈrɨ̃na n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj fletu naczyniowego o jajowatym korpusie; ocarina

okay interjection
(potocznie, potoczny) oznaczający zgodę okay

okazały adj
mający imponujące rozmiary grandioso

okazja czyni złodzieja ɔˈkazʲja ˈʧ̑ɨ̃ɲi zwɔˈʥ̑ɛ̇ja proverb
możliwość szybkiego, nieoczekiwanego wzbogacenia się jest pokusą do kradzieży l'occasione fa il ladro

okazywać ˌɔkaˈzɨvaʨ̑ v
pokazywać, przedstawiać coś; dać coś komuś zobaczyć dimostrare
dawać się poznać jako ktoś lub coś; odnosić określony rezultat apparire

oklepany adj
za bardzo znany z powodu wielokrotnego powtarzania banale

okno ˈɔkna ˈɔknɔ n
oszklony otwór w ścianie finestra
(informatyka, informatyczny) wydzielony obszar na ekranie obsługiwany przez jeden program finestra
(matematyka, matematyczny) czas, w którym pobierane są wartości sygnałów do danego filtra finestra

oknówka ɔkˈnufka n
(ornitologia, ornitologiczny) Delichon urbica, pospolity w Polsce gatunek jaskółki; balestruccio

oko ˈɔkɔ n
(anatomia, anatomiczny) narząd wzroku; occhio

oko cyklonu ˈɔkɔ ʦ̑ɨkˈlɔ̃nu n
obszar ciszy w centrum cyklonu; occhio del ciclone

oko za oko, ząb za ząb ˈɔkɔ za‿ˈɔkɔ ˈzɔ̃mb za‿ˈzɔ̃mp proverb
zasada odwetu, odpłacanie złem za zło; occhio per occhio, dente per dente

okoliczność ˌɔkɔˈlʲiʧ̑nɔɕʨ̑ n
coś, co towarzyszy czemuś; kontekst sytuacji, zdarzenia circostanza congiuntura contingenza occasione

okostna ɔˈkɔstna n
(anatomia, anatomiczny) błona otaczająca i ochraniająca kości; periostio

około ɔˈkɔwɔ particle
… wskazująca przybliżenie liczby, miary, czasu circa approssimativamente circumcirca intorno per approssimazione

około ɔˈkɔwɔ preposition
… wskazujący przybliżenie liczby, miary, czasu circa approssimativamente circumcirca intorno per approssimazione

okoń ˈɔkɔ̃ɲ n
(ichtiologia, ichtiologiczny) słodkowodna ryba drapieżna; pesce persico

okrucieństwo ˌɔkruˈʨ̑ɛ̇̃j̃stfɔ n
skłonność do zadawania cierpień ludziom i zwierzętom; atrocità crudeltà malignità

okrutny ɔˈkrutnɨ adj
nie znający litości, nieludzki, charakteryzujący się okrucieństwem crudele spietato

okrytonasienne ɔˈkrɨtɔnaˈɕɛ̃nːɛ n
(botanika, botaniczny) gromada roślin naczyniowych angiosperme magnoliofite

okręt ˈɔkrɛ̃nt n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (wojskowość, wojskowy) jednostka pływająca pod banderą wojenną, należąca do marynarki wojennej państwa; bastimento

okręt podwodny n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (wojskowość, wojskowy) okręt wojenny, który może pływać i walczyć w zanurzeniu; sottomarino sommergibile

oksymoron ˌɔksɨ̃ˈmɔrɔ̃n n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura retoryczna polegająca na celowym zestawieniu dwóch pojęć sprzecznych; ossimoro

oksytocyna n
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) hormon powodujący skurcze mięśni gładkich, będący fizjologicznym bodźcem do rozpoczęcia porodu; ossitocina

okular ɔˈkular n
(optyka, optyczny) rodzaj soczewki optycznej – w układzie optycznym ta, która znajduje się przy oku patrzącego; oculare

okularnica ˌɔkularʲˈɲiʦ̑a n
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) albo (lekceważąco, lekceważący) forma żeńska od: okularnik occhialuta quattrocchi

okularnik ˌɔkuˈlarʲɲik n
(potocznie, potoczny) ktoś, kto nosi okulary occhialuto quattrocchi
(zoologia, zoologiczny) Naja naja, duży jadowity wąż mający brązowe lub piaskowe ubarwienie i rysunek okularów na kapturze szyjnym; cobra dagli occhiali

okulary ˌɔkuˈlarɨ n
przedmiot służący do korekty wzroku lub ochrony oczu; occhiali

okulary przeciwsłoneczne ˌɔkuˈlarɨ ˌpʃɛʨ̑ifswɔ̃ˈnɛʧ̑nɛ n
(optyka, optyczny) rodzaj okularów z przyciemnianymi szkłami, chroniących przed słońcem; occhiali da sole

okulista ˌɔkuˈlʲista n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób oczu oculista oftalmoiatra oftalmologo

okulistka ˌɔkuˈlʲistka n
forma żeńska od: okulista oculista oftalmoiatra oftalmologa

okulistyczny adj
(medycyna, medyczny) związany z okulistyką, dotyczący okulistyki oftalmologico oculistico

okultysta n
zwolennik okultyzmu occultista

okultystyczny adj
dotyczący okultyzmu, właściwy okultyzmowi occultistico

okultyzm n
doktryna ezoteryczna zakładająca istnienie w przyrodzie i człowieku sił tajemnych, które można pobudzić poprzez stosowanie odpowiednich praktyk; occultismo

okupacja ˌɔkuˈpaʦ̑ʲja n
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przejęcie władzy nad obcym terytorium occupazione

olbrzym ˈɔlbʒɨ̃m n
(mitologia, mitologiczny) istota fantastyczna, zwykle mająca postać ludzką, ogromnego wzrostu i o niezwykłej sile; gigante
człowiek o wyjątkowo dużym wzroście i sile gigante colosso

olcha ˈɔlxa n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzew z rodziny brzozowatych; ontano

olej ˈɔlɛj n
(spożywczy) płynny tłuszcz otrzymywany z nasion lub owoców niektórych roślin lub tkanek zwierząt, używany np. w przemyśle spożywczym i jako paliwo olio
(technologia, technika, techniczny) produkt rafinacji ropy naftowej, przerobu smoły węglowej lub węgla kamiennego służący głównie jako paliwo olio

olej rycynowy n
olej pozyskiwany z nasion rącznika pospolitego, mający zastosowanie w medycynie i kosmetyce; olio di ricino

olejek eteryczny ɔˈlɛjɛk ˌɛtɛˈrɨʧ̑nɨ n
mieszanina bezbarwnych, lotnych związków organicznych o przyjemnym zapachu, występujących naturalnie w roślinach, mająca zastosowanie w przemyśle spożywczym i perfumeryjnym oraz w lecznictwie; olio essenziale essenza

olejny ɔˈlɛjnɨ adj
związany z farbami sporządzanymi na olejach a olio

olibanum n
żywica drzew rodzaju kadzidla rosnących na półpustyniach i obrzeżach pustyń północno-wschodniej Afryki oraz na Półwyspie Indyjskim; franchincenso

oligarcha n
członek oligarchii oligarca

oligocen ˌɔlʲiˈɡɔʦ̑ɛ̃n n
(geologia, geologiczny) najmłodsza epoka paleogenu oligocene

oligofrenia ˌɔlʲiɡɔˈfrɛ̃ɲja n
(medycyna, medyczny) upośledzenie umysłowe, niepełnosprawność intelektualna; oligofrenia

oligomer ˌɔlʲiˈɡɔ̃mɛr n
(chemia, chemiczny) związek chemiczny utworzony z niewielkiej liczby powtarzających się merów; oligomero

oligopol ˌɔlʲiˈɡɔpɔl n
(ekonomia, ekonomiczny) forma monopolizacji rynku, polegająca na opanowaniu określonej gałęzi gospodarki przez kilka niezależnych od siebie przedsiębiorstw; oligopolio

oligopolista ˌɔlʲiɡɔpɔˈlʲista n
osoba fizyczna lub prawna, która działa w ramach oligopolu oligopolista

olimpiada ˌɔlʲĩmˈpʲjada n
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: odstęp czasu między dwoma następującymi po sobie igrzyskami, trwający zazwyczaj cztery lata; olimpiade
(sport, sportowy) igrzyska olimpijskie olimpiade

olimpijski ˌɔlʲĩmˈpʲijsʲci adj
związany z olimpiadą (starożytną lub nowożytną), taki, który dotyczy olimpiady albo taki jak na olimpiadzie olimpico
taki, który dotyczy Olimpu, geograficznego lub mitycznego olimpico

olimpijski spokój ˌɔlʲĩmˈpʲijsʲci ˈspɔkuj n
niewzruszony, całkowity spokój calma olimpica

oliwka ɔˈlʲifka n
owoc oliwki (1.1) oliva

omawiać ɔ̃ˈmavʲjäʨ̑ v
rozpatrywać daną sprawę discutere

ombrometr n
(meteorologia, meteorologiczny) (metrologia, metrologiczny) aparat do pomiaru opadów deszczowych ombrometro

omdlenie ɔ̃ˈmdlɛ̃ɲɛ n
(medycyna, medyczny) chwilowa utrata przytomności spowodowana zmniejszeniem dopływu krwi do mózgu na skutek wyczerpania, wykrwawienia, bólu, niedoboru tlenu itp.; svenimento sincope

omega ɔ̃ˈmɛɡa n
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa dwudziestej czwartej litery alfabetu greckiego, ω; omega

omlet ˈɔ̃mlɛt n
(spożywczy) (kulinaria) potrawa przyrządzona z ubitych jajek z dodatkiem mleka i mąki, smażona, przypominająca gruby naleśnik; podawana samodzielnie lub z nadzieniem, na słodko lub pikantnie; frittata omelette

omocznia ɔ̃ˈmɔʧ̑ʲɲa n
(biologia, biologiczny) jedna z błon płodowych; allantoide

omyłka n
sprawa niezamierzona a niewłaściwa errore sbaglio

on ɔ̃n personalPronoun
trzecia osoba liczby pojedynczej, rodzaj męski lui egli

ona ˈɔ̃na personalPronoun
trzecia osoba liczby pojedynczej, rodzaj żeński lei ella

onanizm ɔ̃ˈnãɲism̥ n
zachowanie seksualne polegające na erotycznym pobudzaniu własnych organów płciowych; onanismo

one ˈɔ̃nɛ personalPronoun
3 (osoba) lm rodzaju niemęskoosobowego loro

oni ˈɔ̃ɲi personalPronoun
trzecia osoba liczby mnogiej rodzaju męskoosobowego loro

onko- ˈɔ̃ŋkɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z nowotworem onco-

onkolog ɔ̃ŋˈkɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób nowotworowych oncologo
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka onkologii oncologa

onkologiczny ˌɔ̃ŋkɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
(medycyna, medyczny) związany z onkologią, dotyczący onkologii oncologico

ontologia ˌɔ̃ntɔˈlɔɟja n
(filozofia, filozoficzny) dziedzina wiedzy, która stara się odpowiadać na pytania o strukturę rzeczywistości i problematykę związaną z pojęciem bytu; ontologia

ontologiczny ˌɔ̃ntɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
(przymiotnik) od ontologia ontologico

onycholiza n
(medycyna, medyczny) schorzenie polegające na odwarstwianiu płytki paznokcia od jego łożyska; onicolisi

opactwo ɔˈpaʦ̑tfɔ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) klasztor katolicki pod zarządem opata; abbazia badia

opal ˈɔpal n
(mineralogia, mineralogiczny) mieniący się barwami minerał zaliczany do krzemianów, uwodniony dwutlenek krzemu; opale

opalenizna ˌɔpalɛ̃ˈɲizna n
ciemniejsze zabarwienie skóry uzyskane poprzez działanie promieni słonecznych lub UV; abbronzatura tintarella

opalony adj
taki, który się opalił abbronzato

opat ˈɔpat n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożony opactwa abate

opatrunek n
(medycyna, medyczny) zakładanie opatrunku w znaczeniu (1.1) medicazione

opcja ˈɔpʦ̑ʲja n
jedna z możliwości do wyboru opzione

opera ˈɔpɛra n
utwór muzyczny, przedstawienie z fabułą, przeznaczone dla orkiestry i śpiewaków, będących jednocześnie aktorami; opera opera lirica
budynek przeznaczony do wystawiania oper (1.1); opera opera lirica

operowy adj
związany z operą, dotyczący opery operistico

opieka ɔˈpʲjɛka n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nadzór prawny nad osobą małoletnią tutela
dbanie o kogoś lub coś; assistenza cura protezione

opieka zdrowotna ɔˈpʲjɛka zdrɔˈvɔtna n
ogół środków, których celem ma być zapobieganie chorobom i leczenie ich; sanità

opiekować się ˌɔpʲjɛˈkɔvaʨ̑‿ɕɛ v
sprawować opiekę nad kimś lub czymś; chronić coś / kogoś tutelare

opiekuńczy adj
sprawujący opiekę protettivo tutelare

opieszałość ˌɔpʲjɛˈʃawɔɕʨ̑ n
ociąganie się z wykonaniem pracy, z terminowym wypełnieniem obowiązków lentezza neghittosità pigrizia svogliatezza

opinia ɔˈpʲĩɲja n
sąd, zdanie na jakiś temat opinione concetto

opinia publiczna ɔˈpʲĩɲja puˈblʲiʧ̑na n
reakcja zbiorowości ludzkich na działania polityczne i społeczne; wyrażany publicznie stan świadomości owych zbiorowości; opinione pubblica

opisowy adj
mający charakter opisu descrittivo

opium ˈɔpʲjũm n
wysuszony sok mleczny z ponacinanych, niedojrzałych makówek; oppio

opona ɔˈpɔ̃na n
(motoryzacja) zewnętrzna część koła nakładana na felgę lub obręcz; pneumatico

oponować ˌɔpɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
przeciwstawiać się, mieć odmienne zdanie contrapporre opporsi

oportunista ˌɔpɔrtũˈɲista n
(książkowy) człowiek niekierujący się żadnymi stałymi zasadami, dostosowujący się do aktualnych okoliczności dla osiągnięcia własnych korzyści opportunista profittatore

oportunistka ˌɔpɔrtũˈɲistka n
forma żeńska od: oportunista opportunista

opowiadać ˌɔpɔˈvʲjadaʨ̑ v
mówić o jakiejś historii, przedstawiać słowami jakieś wydarzenie, relacjonować raccontare

opresyjny adj
związany z opresją, stawiący kogoś w kłopotliwym położeniu, powodujący ucisk, uciemiężenie oppressivo

oprogramowanie ˌɔprɔɡrãmɔˈvãɲɛ n
ogół programów komputerowych software

opryszczka n
(medycyna, medyczny) (Herpes simplex) choroba zakaźna wywołana przez wirusy HSV1 i HSV2; erpete

oprócz ˈɔpruʧ̑ preposition
oznaczający, że coś nie znajduje się w jakimś zbiorze, poza, z wyłączeniem, nie licząc meno

optować ɔpˈtɔvaʨ̑ v
wybierać coś, opowiadać się za czymś, głosować na kogoś lub coś optare

optyczny ɔpˈtɨʧ̑nɨ adj
dotyczący optyki, wzroku lub światła ottico

optyk ˈɔptɨk n
rzemieślnik wykonujący soczewki i okulary ottico
sprzedawca okularów ottico
naukowiec fizyk, specjalista w dziedzinie optyki ottico

optyka n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) dział fizyki będący nauką o świetle ottica

optymista ˌɔptɨ̃ˈmʲista n
człowiek przeniknięty skłonnością do dostrzegania dobrych stron życia ottimista

optymistka ˌɔptɨ̃ˈmʲistka n
kobieta przeniknięta skłonnością do dostrzegania dobrych stron życia ottimista

optymizm ɔpˈtɨ̃mʲism̥ n
wiara w pomyślność, dostrzeganie pozytywów ottimismo

opuszczać ɔˈpuʃʧ̑aʨ̑ v
zniżać coś, spuścić coś, przesunąć coś w dół ribassare
zostawiać coś, odchodzić od czegoś / kogoś lasciare

opuszczony adj
taki, którego opuszczono abbandonato
zniszczony wskutek zaniedbania abbandonato

opuszczony v
(imiesłów) od (czasownik) opuszczać (pomijać) omesso

opór ˈɔpur n
(fizyka, fizyczny) siła bierna pojawiająca się w trakcie wprawiania ciała w ruch lub spowodowana ruchem tego ciała, skierowana w stronę przeciwną od kierunku ruchu resistenza
akt przeciwstawiania się cudzej przemocy, woli, rozkazom itp. resistenza
w lm przeszkody, utrudnienia resistenza

opłacać ɔpˈwaʦ̑aʨ̑ v
przez pewien czas (lub kilkakrotnie) płacić za coś pagare
być wartym określonych kosztów vale la pena

opłakiwać ˌɔpwaˈcivaʨ̑ v
płakać, doznawać bólu, wyrażać go po utracie kogoś lub czegoś rimpiangere lamentare

opłata ɔˈpwata n
kwota płacona za usługę, świadczenie pagamento

opłatek ɔˈpwatɛk n
rodzaj cienkiego chleba, używanego jako hostia oraz podczas kolacji wigilijnej; ostia

opłucna n
(anatomia, anatomiczny) błona surowicza okrywająca płuca i wyściełająca wnętrze klatki piersiowej; pleura

oracja n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) kwieciste przemówienie; arringa orazione perorazione
typ modlitwy wieńczącej część liturgii lub nabożeństwa; orazione

oracz n
ten, kto orze pole aratore

orangutan ˌɔrãŋˈɡutãn n
(zoologia, zoologiczny) rodzaj nadrzewnej małpy człekokształtnej; orango orangutan

oranżada ˌɔrãn͇ˈʒada n
napój o smaku pomarańczowym, również jego surogat aranciata

oranżeria ˌɔrãn͇ˈʒɛrʲja n
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) szklarnia służąca do hodowli egzotycznych roślin, np. pomarańcz, cytryn, pełniąca rolę wypoczynkową; aranciera

oratorianin n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik ze zgromadzenia założonego przez św. Filipa Nereusza oratoriano

oratorium n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wielka forma muzyczna wokalno-instrumentalna, pozbawiona akcji scenicznej, o tematyce głównie religijnej; oratorio
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) część klasztoru przeznaczona na modlitwę; oratorio
(pedagogika, pedagogiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce spotkań wychowawczych z dziećmi i młodzieżą w placówkach salezjańskich; oratorio

oratoryjny adj
posiadający cechy oratorium oratoriale
związany z oratorium, dotyczący oratorium oratoriale

orbita ɔrˈbʲita n
(astronomia, astronomiczny) tor ciała krążącego lub przelatującego obok innego ciała, zakrzywiony w wyniku ich wzajemnego przyciągania; orbita

orchidea ˌɔrçiˈdɛa n
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) egzotyczny storczyk; orchidea

ordynariusz n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w Kościele katolickim wyższy przełożony mający władzę kościelną nad jakimś obszarem lub grupą wiernych; ordinario

organ ˈɔrɡãn n
część organizmu ludzkiego, zwierzęcego lub roślinnego organo
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instytucja powoływana w celu sprawowania władzy lub nadzoru czegoś; organo

organista ˌɔrɡãˈɲista n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk grający na organach; organista

organistka ˌɔrɡãˈɲistka n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, która gra na organach organista

organizacja ˌɔrɡãɲiˈzaʦ̑ʲja n
grupa społeczna funkcjonująca według określonych reguł, współpracująca ze sobą w celu osiągnięcia określonych celów organizzazione
sposób przygotowywania czegoś, planowania organizzazione

organizm ɔrˈɡãɲism̥ n
(biologia, biologiczny) istota żywa charakteryzująca się procesami życiowymi; organismo

organizować ˌɔrɡãɲiˈzɔvaʨ̑ v
porządkować, zbierać, zakładać coś; układać coś w pewną całość podległą określonym normom organizzare

organy n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny stosowany głównie w kościołach, posiadający wiele piszczałek, klawiaturę i pedały; organo

orgazm ˈɔrɡasm̥ n
(seksuologia, seksuologiczny) szczytowy moment podniecenia w stosunku płciowym, związany z odczuwaniem rozkoszy; orgasmo

orgia ˈɔrʲɟja n
(potocznie, potoczny) zabawa niemoralna, nieprzyzwoita, często alkoholowa, hałaśliwa, uciążliwa dla otoczenia orgia

orientacja seksualna n
(psychologia, psychologiczny) pociąg erotyczny odczuwany do osób określonej płci orientamento sessuale

orientalistyka ˌɔrʲjɛ̃ntaˈlʲistɨka n
(edukacja, edukacyjny) nauka o kulturach Orientu; orientalistica

orientalny ˌɔrʲjɛ̃nˈtalnɨ adj
związany z Orientem, dotyczący Orientu orientale

orientować v
potrafić określić własne położenie orizzontarsi

ork n
(literacko) (fantasy) rosły człekokształtny potwór z zieloną skórą orco

orkiestra ɔrʲˈcɛstra n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wieloosobowy zespół instrumentalny, który pod kierownictwem dyrygenta wykonuje utwory muzyczne orchestra

ormiański ɔrˈmʲjä̃j̃sʲci adj
związany z Ormianami armeno

ornat n
(kościelny) wierzchnia szata liturgiczna prezbiterów; casula

ornito- ɔrʲˈɲitɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z ptakami ornito-

ornitolog ˌɔrʲɲiˈtɔlɔk n
(biologia, biologiczny) specjalista w zakresie ornitologii ornitologo ornitologa
(biologia, biologiczny) specjalistka w dziedzinie ichtiologii ornitologa

ornitologia ˌɔrʲɲitɔˈlɔɟja n
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o ptakach; ornitologia

ornitologiczny ˌɔrʲɲitɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
(biologia, biologiczny) związany z ornitologią, dotyczący ornitologii ornitologico

orogeneza ˌɔrɔɡɛ̃ˈnɛza n
(geologia, geologiczny) proces powstawanie gór z przyczyn tektonicznych; orogenesi

orogeniczny adj
(geologia, geologiczny) dotyczący orogenezy, górotwórczości orogenetico

ortodoksyjny ˌɔrtɔdɔˈksɨjnɨ adj
(o doktrynie, ideologii) ściśle wierny zasadom ortodosso

ortodonta n
(stomatologia, stomatologiczny) stomatolog, specjalista w zakresie ortodoncji (leczenia wad zgryzu) ortodontista

ortoepia n
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka poprawnego mówienia ortoepia

ortografia ˌɔrtɔˈɡrafʲja n
zbiór zasad i norm regulujących sposób zapisu słów danego języka za pomocą liter alfabetu i innych symboli; ortografia

ortograficznie ˌɔrtɔɡraˈfʲiʧ̑ʲɲɛ adv
poprawnie pod względem ortograficznym ortograficamente

ortopeda ˌɔrtɔˈpɛda n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista w dziedzinie ortopedii ortopedico

ortopedyczny ˌɔrtɔpɛˈdɨʧ̑nɨ adj
związany z ortopedią lub ortopedami ortopedico

ortoreksja n
(psychologia, psychologiczny) obsesja na punkcie spożywania zdrowej żywności; ortoressia

oryginalność n
cecha tego, co jest oryginalne originalità

orzech ˈɔʒɛx n
suchy owoc o zdrewniałej łupinie; noce

orzech ziemny ˈɔʒɛh ˈʑɛ̃mnɨ n
(botanika, botaniczny) (Arachis hypogaea) brazylijska roślina zielna uprawiana w klimacie ciepłym ze względu na jadalne nasiona; nocciolina

orzeszek ɔˈʒɛʃɛk n
(zdrobniale) orzech nocciolino

orzeszek piniowy n
(spożywczy) jadalne drobne nasiono niektórych gatunków sosny, w szczególności sosny pinii; pinoli

orzeł ˈɔʒɛw n
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak drapieżny z podrodziny Aquilinae, o zakrzywionym dziobie, mocnych szponach i szerokich, deskowatych skrzydłach; aquila

orędzie n
uroczyste przemówienie osobistości messaggio

osa ˈɔsa n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Vespula, uskrzydlony owad o żółto-czarnym ubarwieniu, posiadający żądło; vespa

oscyloskop ˌɔsʦ̑ɨˈlɔskɔp n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do obrazowania przebiegu oscylacji; oscilloscopio

osesek n
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) małe dziecko karmione jeszcze mlekiem matki bebè bimba bimbo lattante
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) młode zwierzęcia karmione mlekiem matki lattante

oset ˈɔsɛt n
(botanika, botaniczny) Carduus rodzaj roślin z rodziny astrowatych; cardo

osetnik n
(ornitologia, ornitologiczny) Carduelis citrinella, gatunek ptaka z rodziny łuszczakowatych; venturone

osiedle mieszkaniowe n
(architektura, architektoniczny) jednostka urbanistyczna z ujednoliconą zabudową mieszkaniową; gruppo di isolati quartiere zona

osierdzie ɔˈɕɛrʲʥ̑ɛ n
(anatomia, anatomiczny) worek surowiczy ochraniający serce; pericardio

osierdziowy ˌɔɕɛrʲˈʥ̑ɔvɨ adj
dotyczący osierdzia pericardico

osioł ˈɔɕɔw n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę domowe z rodziny koniowatych; asino ciuco
(potocznie, potoczny) głupi człowiek asino ciuco
(potocznie, potoczny) uparty człowiek asino ciuco

osiągalny ˌɔɕɔ̃ŋˈɡalnɨ adj
możliwy do osiągnięcia conseguibile

oskarżać ɔˈskarʒaʨ̑ v
wydawać oskarżenie, obwiniać kogoś o coś accusare

oskarżenie ˌɔskarˈʒɛ̃ɲɛ n
zarzut dokonania czynu nagannego lub niezgodnego z prawem accusa imputazione

oskarżony ˌɔskarˈʒɔ̃nɨ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, przeciw której rozpoczęto postępowanie karne accusato

osm ɔsm̥ n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Os i liczbie atomowej 76; osmio

osmotyczny ˌɔsmɔˈtɨʧ̑nɨ adj
oparty na procesie osmozy; dotyczący osmozy osmotico

osoba ɔˈsɔba n
pojedynczy człowiek, ktoś persona

osoba fizyczna ɔˈsɔba fʲiˈzɨʧ̑na n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wobec prawa: każdy człowiek od chwili urodzenia do chwili śmierci; persona fisica

osoba konsekrowana n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek wiodący życie konsekrowane persona consacrata

osoba prawna ɔˈsɔba ˈpravna n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jednostka organizacyjna powołana do określonych celów, którą przepis prawny uznaje za samodzielny podmiot prawa cywilnego; persona giuridica

osobistość ˌɔsɔˈbʲistɔɕʨ̑ n
osoba wybitna, ważna i wpływowa personaggio personalità

osobliwość n
immanentny, niezwykły, oryginalny charakter kogoś lub czegoś particolarità originalità singolarità
osoba lub rzecz niezwykła, oryginalna rarità

osobliwy adj
nietypowy, oryginalny, dziwaczny, inny niż reszta strano singolare curioso peregrino

ostateczny ˌɔstaˈtɛʧ̑nɨ adj
(książkowy) kończący jakiś cykl, ciąg, szereg, serię; ostatni i definitywny definitivo conclusivo perentorio
(książkowy) o największym natężeniu, w najwyższym stopniu (często w sensie negatywnym); skrajny, krańcowy supremo

ostatni ɔˈstatʲɲi adj
znajdujący się na końcu listy, kolejności ultimo

ostatni krzyk mody ɔˈstatʲɲi ˈkʃɨk ˈmɔdɨ n
(przenośnie, przenośnia) coś najbardziej modnego w danym czasie ultimo grido della moda

ostatnia deska ratunku ɔˈstatʲɲa ˈdɛska raˈtũnku n
sposób wyjścia z trudnej sytuacji ultima tavola di salvezza

ostatnie namaszczenie n
(przestarzałe, przestarzały) (zobacz) namaszczenie chorych; estrema unzione

ostensorium n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) naczynie liturgiczne do wystawiania konsekrowanej hostii ostensorio

osteo- ɔˈstɛɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z kością, kośćcem, tkanką kostną osteo-

osteomalacja ˌɔstɛɔ̃maˈlaʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) zwykle związana z niedoborem witaminy D choroba metaboliczna kości, której istotą jest brak wapnia w kośćcu, co powoduje zmniejszenie właściwości mechanicznych kośćca i odkształcanie kości; osteomalacia

osteoporoza ˌɔstɛɔpɔˈrɔza n
(medycyna, medyczny) stan chorobowy charakteryzujący się postępującym ubytkiem masy kostnej, osłabieniem struktury kości i większą podatnością na ich złamania; osteoporosi

ostoja ɔˈstɔja n
ten lub to, co nie zawodzi, stanowi podporę, oparcie dla kogoś lub czegoś rifugio

ostracyzm ɔˈstraʦ̑ɨsm̥ n
bojkot jakiejś osoby wykluczonej ze swojego środowiska zwykle z powodu nieakceptowanego przez resztę społeczności zachowania; okazywanie jej wykluczenia ostracismo
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnych Atenach rodzaj tajnego głosowania, podczas którego wolni obywatele typowali osoby podejrzane o dążenie do tyranii i zasługujące na wygnanie z miasta na 10 lat; ostracismo

ostrokrzew kolczasty ɔˈstrɔkʃɛf kɔlˈʧ̑astɨ n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ilex aquifolium L., gatunek krzewu zimozielonego z rodziny ostrokrzewowatych; agrifoglio alloro spinoso pungitopo maggiore

ostrosłup ɔˈstrɔswup n
(matematyka, matematyczny) bryła o wielokącie w podstawie i trójkątnych ścianach zbiegających się w jednym punkcie; piramide

ostrożnie ɔˈstrɔʒʲɲɛ adv
w sposób ostrożny, uważny prudentemente

ostrożność n
zdolność do działania z rozwagą precauzione cautela prudenza

ostrożny ɔˈstrɔʒnɨ adj
postępujący, zachowujący się i podejmujący decyzje z rozwagą, mający się na baczności prudente

ostrożny optymizm ɔˈstrɔʒnɨ ɔpˈtɨ̃mʲism̥ n
umiarkowany optymizm, liczący się z możliwością negatywnego rozwiązania sprawy, która początkowo wydaje się być na dobrej drodze cauto ottimismo

ostrożny pesymizm ɔˈstrɔʒnɨ pɛˈsɨ̃mʲism̥ n
umiarkowany pesymizm, liczący się z możliwością pozytywnego rozwiązania sprawy, która początkowo wydaje się najgorszym z możliwych scenariuszy cauto ottimismo

ostry ˈɔstrɨ adj
(kulinaria) o potrawie: mający intensywny smak, silnie odczuwany, gryzący, palący piccante affilato
taki, który ma kłujące lub tnące zakończenie affilato aguzzo appuntito acuto

ostryga ɔˈstrɨɡa n
(zoologia, zoologiczny) (kulinaria) osiadły małż morski żyjący w ławicach na przybrzeżnych skałach płytkich mórz, o dużym znaczeniu w przemyśle spożywczym; ostrica

ostrygojad ˌɔstrɨˈɡɔjat n
(ornitologia, ornitologiczny) czarno-biały ptak nadmorski o czerwonych nogach i dziobie; beccaccia di mare ostrichiere

ostrzegać ɔˈsṭʃɛɡaʨ̑ v
informować o potencjalnym niebezpieczeństwie ammonire

ostrzeżenie ˌɔsṭʃɛˈʒɛ̃ɲɛ n
akt ostrzegania; przestroga przed czymś ammonizione avvertimento

oszczepniczka ˌɔʃʧ̑ɛpʲˈɲiʧ̑ka n
(sport, sportowy) sportsmenka uprawiająca rzut oszczepem giavellottista

oszczerstwo ɔʃˈʧ̑ɛrstfɔ n
kłamliwa wypowiedź, która ma na celu poniżenie lub ośmieszenie kogoś calunnia diffamazione

oszczędność ɔʃˈʧ̑ɛ̃ndnɔɕʨ̑ n
cecha osoby, która ogranicza swoje wydatki parsimonia

oszukiwać ˌɔʃuˈcivaʨ̑ v
doprowadzać kogoś do niekorzystnego rozporządzenia jego mieniem przez podanie nieprawdy lub ukrycie nieznanych mu faktó fregare ingannare truffare

oszustka ɔˈʃustka n
osoba płci żeńskiej, która oszukuje contastorie gabbacristiani gabbamondo

oszustwo ɔˈʃustfɔ n
(potocznie, potoczny) świadome wprowadzenie kogoś w błąd dla własnej korzyści frode imbroglio raggiro abbindolamento pastocchia
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępstwo polegające na doprowadzeniu innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia mieniem własnym lub cudzym za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania jej błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej; truffa

osłonka n
mała osłona teca

osłuchiwać ˌɔswuˈçivaʨ̑ v
badać kogoś, słuchając wydawanych dźwięków przez niektóre narządy, np. stetoskopem auscultare

otchłań ˈɔtxwãɲ n
puste, ogromne, głębokie miejsce abisso

otoskop ɔˈtɔskɔp n
(medycyna, medyczny) przyrząd laryngologiczny do badania wnętrza ucha; otoscopio

otrzewna n
(anatomia, anatomiczny) błona surowicza wyścielająca jamę brzuszną i jamę miednicy; peritoneo

otwarcie ɔtˈfarʲʨ̑ɛ adv
w sposób otwarty, szczery, uczciwy, jawny liberamente

otwarcie ɔtˈfarʲʨ̑ɛ n
uroczystość założenia, uruchomienia czegoś apertura

otwarta przestrzeń ɔtˈfarta ˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ n
teren odkryty, niezabudowany, nieporośnięty drzewami spazio aperto

otwarty ɔtˈfartɨ adj
niestawiający przeszkód do wejścia / przejścia, niczym nieokolony aperto
(informatyka, informatyczny) mający dostępny kod źródłowy aperto
o problemie, kwestii: do tej pory nierozwiązany, wciąż podlegający dyskusji; aperto
o sklepie: czynny, działający aperto
ogólnie dostępny, nieobłożony ograniczeniami aperto

otwierać ɔtˈfʲjɛraʨ̑ v
powodować, że coś przestaje być zamknięte aprire

otwierać oczy v
(przenośnie, przenośnia) uświadamiać (sobie lub komuś) coś istotnego; uzmysławiać coś, zwracać uwagę na coś, zaczynać coś dostrzegać aprire gli occhi
unosić powieki w celu zobaczenia, widzenia czegoś aprire gli occhi

otworzyć swoje serce ɔˈtfɔʒɨʨ̑ ˈsfɔjɛ ˈsɛrʦ̑ɛ v
zwierzyć się komuś, wyjawić swoje uczucia aprire il proprio cuore

otwór ˈɔtfur n
dziura lub wgłębienie rima

otyłość ɔˈtɨwɔɕʨ̑ n
(medycyna, medyczny) szkodliwy dla zdrowia skutek spożywania zbyt dużych ilości jedzenia przy braku ruchu; poważna nadwaga; obesità grassezza

owad ˈɔvat n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielkie zwierzę, zaliczane do stawonogów, posiadające trzy pary odnóży oraz zazwyczaj dwie pary skrzydeł; insetto

owca ˈɔfʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) Ovis, zwierzę hodowlane o białej wełnie; pecora

owies ˈɔvʲjɛs n
(botanika, botaniczny) Avena L., rodzaj roślin zbożowych należących do rodziny wiechlinowatych, mających kwiatostan w kształcie wiechy; avena

owijać v
otaczać szczelnie, osłaniać dookoła avvolgere
okręcać czym samego siebie avvolgersi

owoc ˈɔvɔʦ̑ n
(botanika, botaniczny) organ rozrodczy roślin, powstający z zalążni, zawierający nasiona; frutto frutta

owoce morza ɔˈvɔʦ̑ɛ ˈmɔʒa n
(spożywczy) jadalne skorupiaki, mięczaki morskie i małże frutti di mare

owocnia ɔˈvɔʦ̑ʲɲa n
(botanika, botaniczny) część owocu, powstająca ze ściany zalążni; pericarpo

owocować ˌɔvɔˈʦ̑ɔvaʨ̑ v
rodzić owoce fruttificare

owocożerny adj
(zoologia, zoologiczny) żywiący się owocami frugivoro

owsianka ɔfʲˈɕãnka n
(kulinaria) zupa z płatków owsianych na mleku lub wodzie; zuppa di fiocchi d'avena

owulacja n
(biologia, biologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) proces wytwarzania komórek jajowych u ssaków płci żeńskiej; ovulazione

ozdabiać ɔzˈdabʲjäʨ̑ v
czynić coś ładniejszym lub strojniejszym decorare adornare

ozdobnik ɔˈzdɔbʲɲik n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięki upiększające, dające urozmaicenie, ożywiające, uzupełniające melodię fioritura

ozdobny ɔˈzdɔbnɨ adj
stanowiący ozdobę; o cechach właściwych ozdobie decorativo ornamentale

oziębłość ɔˈʑɛ̃mbwɔɕʨ̑ n
(seksuologia, seksuologiczny) osłabienie popędu płciowego, hipolibidemia frigidità
zobojętnienie, oschłość, brak żywszych uczuć freddezza

oznaczać ɔzˈnaʧ̑aʨ̑ v
wyrażać określoną treść significare

oznajmiać v
podawać wiadomość w sposób oficjalny, uroczysty lub zdecydowany annunciare dichiarare comunicare notificare urlare

ozon ˈɔzɔ̃n n
(chemia, chemiczny) alotropowa odmiana tlenu o trzech atomach; ozono

ozonoterapia ɔˈzɔ̃nɔtɛˈrapʲja n
(medycyna, medyczny) terapia ozonem ozonoterapia

ozonować ˌɔzɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
(chemia, chemiczny) poddawać coś działaniu ozonu ozonizzare

ołtarz ˈɔwtaʃ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stół lub podwyższenie, na którym składa się ofiarę bogu lub bóstwu; altare

ołów ˈɔwuf n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pb i liczbie atomowej 82; piombo

ołówek ɔˈwuvɛk n
przyrząd służący do pisania, mający rysik z grafitu, można go zmazywać; matita lapis

oś ɔɕ n
centralna linia danego układu asse

oślepiać v
poprzez silne świecenie czy blask uniemożliwiać patrzenie abbagliare
pozbawiać wzroku accecare

ośmioletni ˌɔɕmʲjɔˈlɛtʲɲi adj
mający osiem lat novennale
trwający osiem lat novennale

ośmiornica ˌɔɕmʲjɔˈrʲɲiʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) drapieżny głowonóg o ośmiu ramionach; piovra polpo

ośmiościan n
(geometria) wielościan o ośmiu ścianach ottaedro

ośrodek ɔˈɕrɔdɛk n
instytucja obejmująca zasięgiem działania całokształt spraw związanych z jakąś dziedziną życia na pewnym terenie centro
środkowy, centralny punkt czegoś centro
środowisko, okręg, centrum, w którym lub wokół którego coś się skupia centro

ość ɔɕʨ̑ n
(ichtiologia, ichtiologiczny) mała kość u ryb; lisca spina

pacha ˈpaxa n
(anatomia, anatomiczny) wgłębienie pod stawem ramiennym ascella

pachnidło paçˈɲidwɔ n
(dawniej, dawny) olejek lub perfumy profumo

pachnieć ˈpaçɲɛ̇ʨ̑ v
wydzielać jakiś zapach, zwykle przyjemny odorare profumare

pachnący paxˈnɔ̃nʦ̑ɨ adj
taki, który wydziela łatwo wyczuwalny zapach, najczęściej przyjemny profumato fragrante odoroso

pachwina paxˈfʲĩna n
(anatomia, anatomiczny) zagłębienie między dolną (u człowieka) lub tylną (u zwierząt) boczną częścią podbrzusza a wewnętrzną powierzchnią górnej części uda inguine
(botanika, botaniczny) miejsce między górną stroną nasady liścia a łodygą ascella

paciorek n
(zdrobniale) od: pacierz, wieczorna modlitwa dziecięca orazioncina preghierina
pojedynczy mały koralik nanizany na nitkę lub sznurek, np. w różańcu chicco pallottolina perlina

pacjent ˈpaʦ̑ʲjɛ̃nt n
osoba, która korzysta ze świadczeń opieki zdrowotnej; paziente

pacjentka paˈʦ̑ʲjɛ̃ntka n
kobieta pozostająca pod opieką lekarską lub zwracająca się do lekarza o poradę paziente

packa ˈpaʦ̑ka n
(budownictwo) narzędzie do nakładania zaprawy na ścianę appianatoia pialletto
przyrząd do zabijania much cacciamosche scacciamosche

pacyfikacja ˌpaʦ̑ɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
tłumienie buntu, powstania, strajku itp., zwykle przy użyciu siły zbrojnej pacificazione

pacyfistka ˌpaʦ̑ɨˈfʲistka n
forma żeńska od: pacyfista pacifista

pacyfistyczny adj
dotyczący pacyfizmu lub związany z pacyfistami pacifico pacifista pacifistico

pacyfizm n
pogląd głoszący pokój i konieczność zaprzestania wojen pacifismo

pacynka paˈʦ̑ɨ̃nka n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) lalka nakładana na dłoń i poruszana palcami burattino

paczka papierosów n
papierowe opakowanie zawierające najczęściej 20 papierosów pacchetto di sigarette

paczkować paʧ̑ˈkɔvaʨ̑ v
umieszczać coś w paczkach lub w pudełkach impaccare impacchettare

padać ˈpadaʨ̑ v
o deszczu, śniegu, itp.: opadać na powierzchnię (z podmiotem domyślnym w 3 os. lp rodzaju nijakiego) piovere

padać jak muchy ˈpadaʨ̑ ˈjak ˈmuxɨ v
(przenośnie, przenośnia) umierać, ginąć masowo morire come le mosche

padać na kolana ˈpadaʨ̑ ˌna‿kɔˈlãna v
(przenośnie, przenośnia) uznawać czyjąś wielkość, wyjątkowość mettersi in ginocchio

padać z nóg ˈpadaʥ̑ ˈz‿nuk v
być bardzo zmęczonym essere stanco morto

padański adj
związany z Padem (rzeką we Włoszech) padano

padewczyk n
(literacko) współczesny mieszkaniec miasta Padwy padovano

padewski adj
odnoszący się do Padwy, związany z Padwą padovano

padlina paˈdlʲĩna n
zwierzęce zwłoki carogna

padlinożerny ˌpadlʲĩnɔˈʒɛrnɨ adj
żywiący się padliną necrofago

pagaj ˈpaɡaj n
(środowiskowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) krótkie wiosło z jednym piórem, służące do wiosłowania bez użycia dulki, np. w kanadyjce pagaia

paginacja ˌpaɟĩˈnaʦ̑ʲja n
numeracja kolejnych stron (czasopisma, książki itp.) paginazione paginatura

paginować ˌpaɟĩˈnɔvaʨ̑ v
(drukarstwo, drukarski) numerować kolejno strony paginare

pagórek paˈɡurɛk n
niewielkie wzniesienie, zazwyczaj od kilku do kilkudziesięciu metrów collina

pagórkowaty ˌpaɡurkɔˈvatɨ adj
nierówny; taki, który jest pokryty pagórkami collinoso

pająk ˈpajɔ̃ŋk n
(zoologia, zoologiczny) ośmionożny pajęczak budujący pajęczyny; ragno

pajęczyna ˌpajɛ̃n͇ˈʧ̑ɨ̃na n
sieć tkana przez pająka ragnatela

pakiet ˈpacɛt n
kilka rzeczy spakowanych razem pacco plico

pakistański ˌpaciˈstãj̃sʲci adj
związany z Pakistanem, dotyczący Pakistanu pachistano

pakować paˈkɔvaʨ̑ v
umieszczać rzeczy razem w paczce, bagażu, plecaku impacchettare

pakt pakt n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) umowa międzynarodowa o charakterze politycznym lub wojskowym patto

palacz ˈpalaʧ̑ n
ktoś, kto zawodowo pali w piecu; fochista
osoba, która pali tytoń, zwykle nałogowo fumatore

palaczka paˈlaʧ̑ka n
kobieta, która pali (np. papierosy, tytoń, opium itp.) fumatrice

palant ˈpalãnt n
(potocznie, potoczny) obraźliwy zwrot do mężczyzny, który wzbudza lekceważenie lub pogardę coglione

palatyn n
(historia, historyczny, historycznie) średniowieczny zarządca dworu królewskiego; palatino

palba ˈpalba n
(dawniej, dawny) strzelanina sparatoria

palec ˈpalɛʦ̑ n
u człowieka i zwierzęcia: jedno z pięciu cienkich zakończeń dłoni lub stopy dito dito del piede

palec wskazujący ˈpalɛʦ̑ ˌfskazuˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
(anatomia, anatomiczny) drugi po kciuku palec ręki; indice

paleo- paˈlɛɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z dawnymi czasami, prehistorią paleo-

paleoantropologia ˌpalɛɔãntrɔpɔˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) nauka o ewolucji człowieka; paleoantropologia

paleofitologia ˌpalɛɔfʲitɔˈlɔɟja n
(botanika, botaniczny) (zobacz) paleobotanika paleofitologia

paleogen ˌpalɛˈɔɡɛ̃n n
(geologia, geologiczny) jeden z okresów geologicznych w kenozoiku; Paleogene

paleogeński ˌpalɛɔˈɡɛ̃j̃sʲci adj
(geologia, geologiczny) dotyczący paleogenu, występujący, powstały w paleogenie paleogenico

paleografia ˌpalɛɔˈɡrafʲja n
badanie dziejów pisma i rozwoju narzędzi piśmienniczych; paleografia

paleolityczny ˌpalɛɔlʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
żyjący / mający miejsce w paleolicie lub pochodzący/wywodzący się z niego paleolitico

paleontolog ˌpalɛɔ̃ˈntɔlɔk n
(biologia, biologiczny) naukowiec zajmujący się badaniem organizmów kopalnych paleontologo
specjalistka z zakresu paleontologii paleontologa

paleontologia ˌpalɛɔ̃ntɔˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) nauka o organizmach kopalnych; paleontologia

paleoproterozoik paˈlɛɔˌprɔtɛrɔˈzɔ<sup>j</sup>ik n
(geologia, geologiczny) jeden z okresów geologicznych; Paleoproterozoico

paleozoiczny ˌpalɛɔzɔˈ<sup>j</sup>iʧ̑nɨ adj
(geologia, geologiczny) dotyczący paleozoiku, występujący, powstały w paleozoiku paleozoico

paleozoolog ˌpalɛɔzɔˈːlɔk n
specjalista zajmujący się badaniem zwierząt, które żyły w minionych epokach geologicznych paleozoologo
specjalistka z zakresu paleozoologii paleozoologa

paleozoologia ˌpalɛɔzɔːˈlɔɟja n
(zoologia, zoologiczny) nauka o zwierzętach kopalnych; paleozoologia

palestynolog n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) specjalista w dziedzinie palestynologii palestinologo

palestynologia n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o Palestynie i ludach ją zamieszkujących palestinologia

palestynologiczny adj
związany z palestynologią palestinologico

palestyński ˌpalɛˈstɨ̃j̃sʲci adj
związany z Palestyną, dotyczący Palestyny lub jej mieszkańców palestinese

paliatywny adj
uśmierzający ból lub łagodzący objawy choroby, lecz nieusuwający jej przyczyn palliativo

palilalia n
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) objaw chorobowy polegający na mimowolnym powtarzaniu własnych słów, lub sylab; palilalia

palindrom paˈlʲĩndrɔ̃m n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub zdanie brzmiące tak samo przy czytaniu od lewej strony do prawej, jak i odwrotnie (np. kajak, zaraz); palindromo

paliwo paˈlʲivɔ n
substancja palna używana do napędzania silników i maszyn lub do palenia w piecach carburante combustibile

palić ˈpalʲiʨ̑ v
niszczyć coś za pomocą ognia bruciare
wdychać dym tytoniowy z papierosa, fajki itp.; czynić to nałogowo fumare

palić za sobą mosty ˈpalʲiʥ̑ za‿ˈsɔbɔ̃w̃ ˈmɔstɨ v
(książkowy) uniemożliwiać sobie drogę powrotu, wycofanie się z czegoś, zrywać z kimś, z czymś nieodwołalnie bruciarsi i ponti alle spalle

pallad ˈpalːat n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pd i liczbie atomowej 46; palladio

palladianista ˌpalːadʲjä̃ˈɲista n
architekt, przedstawiciel palladianizmu palladiano

palladianizm ˌpalːaˈdʲjä̃ɲism̥ n
(sztuka) klasycyzujący styl w architekturze zapoczątkowany przez włoskiego artystę Andrea Palladio i oparty na jego koncepcjach; palladianesimo

pallotyn n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik ze Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego; pallottino

pallotynka n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica z katolickiego Zgromadzenia Sióstr Misjonarek Apostolstwa Katolickiego; pallottina

palma ˈpalma n
(botanika, botaniczny) Arecaceae, roślina drzewiasta z rodziny arekowatych z gładkim pniem i charakterystycznym pióropuszem liści na szczycie palma

palnąć sobie w łeb ˈpalnɔ̃ɲʨ̑ ˈsɔbʲjɛ ˈv‿wɛp v
(potocznie, potoczny) popełnić samobójstwo przy użyciu broni palnej bruciarsi le cervella farsi saltare le cervella spararsi

pamflet ˈpãw̃flɛt n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) satyryczny utwór publicystyczny lub literacki mający na celu zdemaskowanie, ośmieszenie i poniżenie osoby, grupy, środowiska społecznego lub instytucji pamphlet

pamiętać pãˈmʲjɛ̃ntaʨ̑ v
przechowywać informacje lub przeżycia w pamięci i potrafić je odtwarzać ricordare

pamięć ˈpãmʲjɛ̇̃ɲʨ̑ n
zdolność umysłu do zapamiętywania – przechowywania wspomnień, informacji itp.; memoria

pamięć USB n
(informatyka, informatyczny) niewielkie urządzenie przenośne podłączane do komputera poprzez port USB, zawierające pamięć trwałą; penna USB chiave USB chiavetta chiavetta USB pen drive pen-drive

pan pãn n
zwrot grzecznościowy w stosunku do mężczyzny; w zwrotach bezpośrednich zastępuje zaimek ty signore
feudał lub właściciel ziemski, również magnat; władca signore
pracodawca dla służby signore
właściciel niewolników signore
z czasownikiem w drugiej osobie zwrot nieco mniej bezpośredni niż „ty”, lecz raczej nieuprzejmy signore

pan młody ˈpãn ˈmwɔdɨ n
mężczyzna w dniu swojego ślubu sposo

panamczyk pãˈnãmʧ̑ɨk n
mieszkaniec Panamy (stolicy państwa Panama) panamense

panamerykański adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) odnoszący się do całej Ameryki, zarówno Ameryki Północnej, jak i Ameryki Południowej panamericanista panamericano

panamka pãˈnãmka n
mieszkanka Panamy (stolicy państwa Panama) panamense

panamski pãˈnãmsʲci adj
odnoszący się do miasta Panama panamense
odnoszący się do państwa Panama panamense

panarabizm ˌpãnaˈrabʲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna głosząca zjednoczenie wszystkich ludów arabskojęzycznych; panarabismo

panda ˈpãnda n
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) panda mała panda
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) panda wielka panda

pandeizm pãnˈdɛ<sup>j</sup>ism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) poglądy teologiczne i filozoficzne lub przekonania religijne utożsamiające Boga ze światem; pandeismo

pandemia pãnˈdɛ̃mʲja n
(medycyna, medyczny) globalna epidemia, obejmująca duże obszary (kraj, kontynent lub cały świat) pandemia

pani ˈpãɲi n
zwrot grzecznościowy w stosunku do kobiety; w zwrotach bezpośrednich zastępuje zaimek ty signora

panika n
nagły, nierzadko bezpodstawny strach, przerażenie (często dotyczy grup ludzi, tłumu) panico

pankreatyna n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) leczniczy wyciąg ze zwierzęcej trzustki pancreatina

panna ˈpãnːa n
kobieta, która nigdy nie była mężatką, dawniej tytuł grzecznościowy dla takiej kobiety (obecnie: pani) signorina
dziewczyna, młoda kobieta signorina

panorama ˌpãnɔˈrãma n
rozległy, szeroki widok panorama

panoramiczny ˌpãnɔrãˈmʲiʧ̑nɨ adj
taki, który ukazuje panoramę, pełen obraz czegoś panoramico

panpsychizm n
(filozofia, filozoficzny) pogląd, który głosi, iż wszystkie obiekty materialne obdarzone są właściwościami psychicznymi panpsichismo

panslawizm pãw̃ˈslavʲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ruch ideowy dążący do zjednoczenia Słowian bazujący na jedności kulturowo-językowej narodów słowiańskich; panslavismo slavismo

panteista ˌpãntɛˈ<sup>j</sup>ista n
osoba wyznająca panteizm panteista

panteizm pãnˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd, że Bogiem jest wszechświat, ubóstwienie natury; panteismo

pantera śnieżna pãnˈtɛra ˈɕɲɛʒna n
(zoologia, zoologiczny) gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący na terenach Azji Środkowej; leopardo delle nevi panthera uncia

pantograf pãnˈtɔɡraf n
przyrząd kreślarski do wykonywania powiększeń lub pomniejszeń; pantografo
przyrząd służący do pobierania prądu z napowietrznej sieci trakcyjnej przez pojazdy szynowe; pantografo

pantomima ˌpãntɔ̃ˈmʲĩma n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) widowisko sceniczne, w którym treść przekazywana jest tylko za pomocą ruchu; pantomima pantomimo

pantoprazol n
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, lek gastryczny z grupy inhibitorów pompy protonowej; pantoprazolo

papier ˈpapʲjɛr n
wyrób z celulozy w postaci arkusza, zwykle przeznaczony do zapisywania informacji; carta
(potocznie, potoczny) (biurowość, biurowy) (księgowość) (urzędowy) dokument carta

papier toaletowy ˈpapʲjɛr ˌtɔalɛˈtɔvɨ n
chłonny papier przeznaczony do utrzymywania higieny po wypróżnieniu carta igienica

papier ścierny ˈpapʲjɛrʲ ˈɕʨ̑ɛrnɨ n
jeden z rodzajów wyrobów ściernych przeznaczonych do obróbki ściernej powierzchni przedmiotów wykonanych z takich materiałów jak drewno, metal, tworzywa sztuczne; carta abrasiva

papieros paˈpʲjɛrɔs n
wyrób tytoniowy w postaci cienkiej papierowej rurki długości kilku centymetrów wypełnionej zmielonym tytoniem; sigaretta

papierośnica ˌpapʲjɛrɔɕˈɲiʦ̑a n
mały, elegancki pojemnik do trzymania papierosów. portasigarette

papieski paˈpʲjɛsʲci adj
związany z papieżem lub papiestwem, dotyczący papieża lub papiestwa papale

papież ˈpapʲjɛʃ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biskup i patriarcha Rzymu, głowa Kościoła katolickiego oraz państwa Watykan; papa pontefice Santo Padre romano pontefice sommo pontefice vescovo di Roma

papirus paˈpʲirus n
(botanika, botaniczny) Cyperus papyrus L., cibora papirusowa, gatunek roślin należący do rodziny ciborowatych, pochodzący z Afryki, głównie z Egiptu; papiro
materiał pisarski, wyrabiany z włókien (1.1); papiro
zwój lub dokument spisany na (1.2) papiro

papryka ˈpaprɨka n
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) gatunek rośliny uprawnej o owocach spożywane jako warzywo lub przyprawa; peperone

papuga paˈpuɡa n
(ornitologia, ornitologiczny) Psittaciformes, rząd ptaków tropikalnych; pappagallo
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z podrodziny (1.1) pappagallo
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto powtarza czyjeś słowa lub gesty pappagallo

papużka falista paˈpuʃka faˈlʲista n
(ornitologia, ornitologiczny) Melopsittacus undulatus, gatunek ptaka z rodziny papug wschodnich, występujacy w Australii, ceniony przez hodowców ze względu na różnorodne barwy upierzenia; cocorita parrocchetto ondulato

para ˈpara n
(fizyka, fizyczny) woda w stanie gazowym; vapore acqueo vapore

para wodna ˈpara ˈvɔdna n
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) woda w gazowym stanie skupienia; vapore acqueo

parabola ˌparaˈbɔla n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przypowieść, alegoria; parabola
(matematyka, matematyczny) zbiór punktów równo odległych od pewnej prostej (kierownicy paraboli) i pewnego punktu (ogniska paraboli) nieleżącego na tej prostej; parabola

paracetamol ˌparaʦ̑ɛˈtãmɔl n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek o działaniu przeciwbólowym i przeciwgorączkowym; paracetamolo

parafia paˈrafʲja n
(kościelny) najmniejsza jednostka podziału administracyjnego w niektórych wspólnotach chrześcijańskich, wspólnota eucharystyczna kierowana przez proboszcza; parrocchia

parafialny adj
(kościelny) związany z parafią, należący do parafii parrocchiale di parrocchia

parafianin ˌparaˈfʲjä̃ɲĩn n
(kościelny) członek wspólnoty parafialnej parrocchiano

parafianka ˌparaˈfʲjãnka n
(kościelny) członkini wspólnoty parafialnej parrocchiana

parafilia n
(seksuologia, seksuologiczny) (medycyna, medyczny) zboczenie lub zaburzenie seksualne parafilia

paragwajski ˌparaˈɡvajsʲci adj
odnoszący się do państwa Paragwaj paraguaiano

paralityk n
(medycyna, medyczny) ktoś sparaliżowany paralitico

paraliż paˈralʲiʃ n
utrata możliwości ruchu spowodowana uszkodzeniem układu nerwowego paralisi

paranoiczny adj
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) związany z paranoją, charakterystyczny dla paranoi paranoico

paranoidalny ˌparãnɔ<sup>j</sup>iˈdalnɨ adj
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) mający pewne cechy paranoi, podobny do paranoi paranoico

paranoik n
(medycyna, medyczny) chory cierpiący na paranoję paranoico

paranoja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna charakteryzująca się występowaniem urojeń o różnym podłożu; paranoia

parapet paˈrapɛt n
fragment deski lub innego tworzywa umieszczony poziomo tuż pod oknem na zewnątrz lub wewnątrz pomieszczenia parapetto

paraplegia ˌparaˈplɛɟja n
(medycyna, medyczny) porażenie dwóch kończyn spowodowane urazem rdzenia kręgowego na różnych poziomach lub mózgu; paraplegia

parasol paˈrasɔl n
przyrząd składający się z laski i czaszy, używany do ochrony przed deszczem ombrello

parazytolog n
specjalista w dziedzinie parazytologii parassitologo

parazytologia ˌparazɨtɔˈlɔɟja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział biologii zajmujący się pasożytami; parassitologia

parazytologiczny adj
dotyczący parazytologii parassitologico

parcelacja ˌparʦ̑ɛˈlaʦ̑ʲja n
podział gruntu w celu jego sprzedaży lub nadania komuś; parcellazione

pardwa ˈpardva n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z jednego z gatunków rodzaju Lagopus; pernice lagopodo

pardwa białosterna n
(ornitologia, ornitologiczny) Lagopus leucura, gatunek ptaka z rodziny kurowatych, występujący w Ameryce Północnej; pernice coda bianca

pardwa górska ˈpardva ˈɡurska n
(ornitologia, ornitologiczny) Lagopus muta, gatunek ptaka z rodziny kurowatych; pernice bianca lagopo lagopodo

pardwa szkocka n
(ornitologia, ornitologiczny) Lagopus lagopus scotica, podgatunek pardwy mszarnej, występujący na Wyspach Brytyjskich pernice bianca scozzese

paremiologia ˌparɛ̃mʲjɔˈlɔɟja n
nauka o przysłowiach zajmująca się ich pochodzeniem, znaczeniem oraz porównywaniem ich wersji w różnych językach; paremiologia

park park n
duży śródmiejski, rekreacyjny ogród z wytyczonymi alejkami; parco

park narodowy ˈpark ˌnarɔˈdɔvɨ n
obszar wydzielony przez władze państwowe w celu ochrony przyrody; parco nazionale

parking ˈparʲcĩŋk n
plac lub budynek przeznaczony do odstawiania (parkowania) pojazdów mechanicznych; parcheggio

parlament parˈlãmɛ̃nt n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w systemach demokratycznych najwyższy organ ustawodawczy; parlamento

parmezan parˈmɛzãn n
(kulinaria) włoski twardy ser podpuszczkowy, dojrzewający kilka lat, utarty dodawany do potraw jako przyprawa; parmigiano

parodia paˈrɔdʲja n
celowa przeróbka czyjegoś utworu (książki, filmu, muzyki itp., także stylu) lub zachowania, gestów, służąca ośmieszeniu oryginału lub będąca żartem z niego; parodia

parodiować v
dokonywać parodii czegoś parodiare

paroksyzm n
(medycyna, medyczny) nasilenie się choroby parossismo
(przenośnie, przenośnia) napad żalu, gniewu lub śmiechu parossismo

parowozownia n
(kolejnictwo) zespół pomieszczeń, warsztatów oraz torów przystosowanych do obsługi technicznej i napraw parowozów; deposito locomotive

parowóz paˈrɔvus n
(kolejnictwo) lokomotywa, której napęd stanowi silnik parowy locomotiva a vapore

partenogeneza n
(biologia, biologiczny) rozmnażanie z niezapłodnionej komórki jajowej; partenogenesi

parter ˈpartɛr n
kondygnacja budynku położona tuż nad ziemią pianterreno

partia polityczna ˈpartʲja ˌpɔlʲiˈtɨʧ̑na n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) grupa ludzi, zwykle zarejestrowana w odpowiedni sposób w administracji państwowej, których celem jest przejęcie władzy i rządzenie państwem; partito politico

partycja n
(informatyka, informatyczny) wydzielona część dysku fizycznego umożliwiająca utworzenie dysku logicznego; partizione

partytura ˌpartɨˈtura n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szczegółowy zapis nutowy całości utworu muzycznego z założenia przeznaczony do wykonywania przez wiele instrumentów, uporządkowanych według powszechnie przyjętej kolejności jedna partia pod drugą; partitura spartito
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) egzemplarz sztuki teatralnej, opatrzony komentarzami reżysera lub inscenizatora odnośnie wystawienia dzieła copione

partyzana ˌpartɨˈzãna n
(historia, historyczny, historycznie) broń drzewcowa o długim, obosiecznym grocie, używana w zachodniej Europie od XV w.; partigiana

partyzancki ˌpartɨˈzãnʦ̑ʲci adj
związany z partyzantką i partyzantami partigiano

partyzant parˈtɨzãnt n
(wojskowość, wojskowy) uczestnik konspiracyjnej walki zbrojnej na tyłach nieprzyjaciela; żołnierz oddziału partyzanckiego partigiano

paryżanin ˌparɨˈʒãɲĩn n
mieszkaniec Paryża parigino

paryżanka ˌparɨˈʒãnka n
mieszkanka Paryża parigina

parzyć ˈpaʒɨʨ̑ v
być odczuwanym jako gorące scottare bruciare

parę ˈparɛ indefiniteCardinalNumeral
kilka; niewielka liczba czegoś alcuni paio qualche

pas cnoty ˈpas ˈʦ̑nɔtɨ n
(historia, historyczny, historycznie) specjalny metalowy lub skórzany pas, który mąż mocował wokół bioder i pachwin żony, aby uniemożliwić jej stosunek seksualny z drugim mężczyzną podczas swojej nieobecności; cintura di castità

pas planetoid n
(astronomia, astronomiczny) w Układzie Słonecznym obszar między orbitami Marsa i Jowisza, w którym porusza się większość planetoid; fascia principale

pasażer paˈsaʒɛr n
osoba podróżująca, ale nie kierująca pojazdem passeggero

paschalny pasˈxalnɨ adj
(przymiotnik) od Pascha pasquale

paschał ˈpasxaw n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świeca poświęcona w Wigilię Paschalną z charakterystycznymi greckimi literami Α i Ω (alfa i omega); cero pasquale

pasierb ˈpaɕɛrp n
syn małżonka z innego małżeństwa figliastro

pasjonujący ˌpasʲjɔ̃nuˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
szczególnie ciekawy, wyjątkowo interesujący appassionante

pasować paˈsɔvaʨ̑ v
być w sam raz wobec czegoś, zgadzać się z czymś pod określonymi względami; nie być ani za dużym, ani za małym, przylegać, mieścić się addirsi commettere corrispondere stare

pasować jak wół do karety paˈsɔvaʨ̑ ˈjaɡ ˈvuw ˌdɔ‿kaˈrɛtɨ v
porównanie, które podkreśla skrajną dysharmonię bliską absurdu stare come i cavoli a merenda

pasożyt paˈsɔʒɨt n
(biologia, biologiczny) organizm czerpiący korzyści ze współżycia z innym organizmem, zazwyczaj ze szkodą dla swego gospodarza; parassita

pasta do zębów ˈpasta dɔ‿ˈzɛ̃mbuf n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) półpłynna substancja przechowywana w tubce służąca do utrzymywania czystości zębów i jamy ustnej; dentifricio

pasterka paˈstɛrka n
(dawniej, dawny) (literacko) pastorałka pastorella
(dawniej, dawny) rodzaj damskiego kapelusza słomkowego pastorella
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) msza odprawiana w noc Bożego Narodzenia messa di mezzanotte
dziewczyna pasąca bydło, gęsi, itp. pastora

pasterski adj
(kościelny) (przenośnie, przenośnia) leżący w gestii biskupa lub episkopatu, odnoszący się do ich posługi pastorale
dotyczący pasterstwa, związany z pasterstwem pastoreccio pastorizio

pasterstwo n
(rolnictwo, rolniczy) rodzaj hodowli zwierząt połączony z ich wypasem; pastorizia

pasterz ˈpastɛʃ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przenośnie, przenośnia) duchowy lub religijny opiekun pastore
osoba, opiekująca się zwierzętami podczas wypasu pastore
(ornitologia, ornitologiczny) Sturnus roseus, gatunek ptaka z rodziny szpakowatych storno roseo

pasticjo paˈstʲiʦ̑ʲjɔ n
(kulinaria) włoska potrawa z długich makaronowych rurek układany warstwowo z podsmażony mięsem mielonym i zapiekanych w beszamelu pasticcio

pastoralny adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z działalnością duszpasterską, dotyczący duszpasterstwa pastorale

pastorał n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ozdobna zakrzywiona laska noszona podczas liturgii przez biskupów, opatów i infułatów uprzywilejowanych jako atrybut ich urzędu; pastorale

pastuch n
człowiek wypasający hodowlane zwierzęta domowe vaccaio

pastwisko paˈstfʲiskɔ n
(rolnictwo, rolniczy) teren porośnięty trawą, przeznaczony do wypasania zwierząt pascolo pastura

pasywny adj
który nie wykazuje chęci działania passivo

paszport ˈpaʃpɔrt n
dokument tożsamości uprawniający do przekraczania granic państwowych; passaporto

pasztet ˈpaʃtɛt n
(kulinaria) potrawa z kilku gatunków duszonego lub gotowanego mięsa i podrobów, które się miele i zwykle zapieka pasticcio paté

pasztet strasburski ˈpaʃtɛt strazˈbursʲci n
(kulinaria) pasztet z otłuszczonych wątróbek gęsich lub kaczych, specjalność kuchni francuskiej; foie gras

paszto ˈpaʃtɔ n
język Pasztunów; pashtu

patelnia paˈtɛlʲɲa n
naczynie kuchenne służące do smażenia potraw; padella

patogeneza n
(medycyna, medyczny) nauka, która bada powstawanie i rozprzestrzenianie się chorób patogenesi

patriarcha paˈtrʲjarxa n
(biblijny) tytuł legendarnych praojców ludzkości i Izraela – Abrahama, Izaaka, Jakuba i jego 12 synów patriarca
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) mężczyzna stojący na czele rodu w społecznościach rodowych patriarca
(przenośnie, przenośnia) sędziwy, czcigodny starzec patriarca
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) godność najwyższego duchownego dostojnika w Kościołach wschodnich patriarca
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) godność tytularna niektórych biskupów w Kościele katolickim patriarca
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł biskupów najważniejszych miast we wczesnym chrześcijaństwie patriarca

patriarchalny ˌpatrʲjarˈxalnɨ adj
związany z patriarchatem, dotyczący patriarchatu patriarcale
związany z patriarchą, dotyczący patriarchy patriarcale

patriotyczny ˌpatrʲjɔˈtɨʧ̑nɨ adj
taki, którego cechuje patriotyzm patriottico
związany z patriotyzmem, dotyczący patriotyzmu patriottico

patriotyzm paˈtrʲjɔtɨsm̥ n
miłość ojczyzny i własnego narodu, połączona z gorliwością ofiar dla nich; patriottismo

patrolować v
wykonywać obchód kontrolowanego terenu pattugliare

patron n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święty opiekun kraju, miasta, profesji, osób; patrono
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: patrycjusz sprawujący opiekę nad wyzwolonymi niewolnikami; patrono

patroszyć v
usuwać trzewia z martwego zwierzęcia deviscerare

patrzeć ˈpaṭʃɛʨ̑ v
kierować wzrok na coś lub na kogoś guardare

paulin n
zakonnik z Zakonu Świętego Pawła Pierwszego Pustelnika; paolino

pauliński adj
związany z paulinami, dotyczący paulinów paolino

paw paf n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju (1.1) pavone

pawijski adj
związany z Pawią, pochodzący z Pawii pavese

paznokieć pazˈnɔcɛ̇ʨ̑ n
(anatomia, anatomiczny) płaska rogowa osłona ostatniego członu palca małp i człowieka; unghia

pazur ˈpazur n
(zoologia, zoologiczny) ostro zakończony, rogowy twór naskórka na końcach palców niektórych zwierząt, zwłaszcza drapieżnych; artiglio

pałac ˈpawaʦ̑ n
(architektura, architektoniczny) okazały, pozbawiony cech obronnych budynek mieszkalny należący do władcy lub bogatego człowieka palazzo

pańskie oko konia tuczy ˈpãj̃sʲcɛ ˈɔkɔ ˈkɔ̃ɲa ˈtuʧ̑ɨ proverb
gdy gospodarz (właściciel) sam dogląda swego gospodarstwa (przedsiębiorstwa), to lepiej one funkcjonują l'occhio del padrone ingrassa il cavallo

państwo ˈpãj̃stfɔ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) struktura polityczna obejmująca określony obszar i grupę ludzi go zamieszkującą, rządzona przez osoby reprezentujące tę grupę; ustrój takiej struktury; stato
pan i pani wobec służby padrone signore
tytuł grzecznościowy wobec małżeństwa signore
zwrot grzecznościowy względem grupy, w której są zarówno kobiety, jak i mężczyźni loro

państwowy pãj̃ˈstfɔvɨ adj
będący w posiadaniu lub pod kontrolą państwa, ustanowiony lub sprawowany przez państwo; odnoszący się do państwa, związany z państwem statale

paść na podatny grunt ˈpaɕʨ̑ ˌna‿pɔˈdatnɨ ˈɡrũnt idiom
o czymś, co ma dobre warunki ku czemuś, wywołuje pozytywną reakcję, jest dobrze przyjęte lub znajduje oddźwięk cadere su un terreno fertile

październik paʑˈʥ̑ɛrʲɲik n
dziesiąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego); ottobre

październikowy ˌpaʑʥ̑ɛrʲɲiˈkɔvɨ adj
dotyczący października, dziejący się w październiku ottobrino

pchli targ ˈpxlʲi ˈtark n
(handel, handlowy) bazar z rzeczami używanymi, artykułami dla kolekcjonerów mercato delle pulci

pchnięcie kulą ˈpçɲɛ̇̃ɲʨ̑ɛ ˈkulɔ̃w̃ n
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, polegająca na wypchnięciu kuli jednorącz z koła o średnicy 2,135 m; getto del peso

pchła pxwa n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały, bezskrzydły, skaczący owad żywiący się krwią; pulce

pechowy pɛˈxɔvɨ adj
świadczący o pechu fatale sfigato

pedagog n
nauczyciel, wychowawca pedagogo

pedagogiczny adj
związany z pedagogiką, wychowawczy pedagogico

pedanteria ˌpɛdãnˈtɛrʲja n
przesadna dbałość o detale pedanteria

pedantyczny ˌpɛdãnˈtɨʧ̑nɨ adj
skrajnie, nadmiernie dokładny pedante

pedał ˈpɛdaw n
(technologia, technika, techniczny) dźwignia przeznaczona do obsługi stopą w samochodzie, samolocie, rowerze itp., także w niektórych instrumentach muzycznych; pedale

pediatra pɛˈdʲjatra n
(medycyna, medyczny) lekarz dziecięcy pediatra
(medycyna, medyczny) lekarka dziecięca pediatra

pediatria n
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się dziećmi, ich rozwojem, opieką nad nimi oraz chorobami dziecięcymi; pediatria

pediatryczny adj
związany z pediatrią pediatrico

pedikiurzystka ˌpɛdʲicuˈʒɨstka n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kobieta wykonująca pedikiur zawodowo pedicure

pedo- ˈpɛdɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z dzieckiem, potomkiem, potomstwem pedo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z gruntem, ziemią pedo-

pedofilia ˌpɛdɔˈfʲilʲja n
(seksuologia, seksuologiczny) (psychologia, psychologiczny) popęd seksualny do dzieci; pedofilia

pefloksacyna ˌpɛflɔksaˈʦ̑ɨ̃na n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) chemioterapeutyk z grupy fluorochinolonów, o szerokim zakresie działania; pefloxacina

pejoratywny ˌpɛjɔraˈtɨvnɨ adj
mający negatywny, ujemny (obraźliwy, zniechęcający) wydźwięk peggiorativo

pejzaż ˈpɛjzaʃ n
(sztuka) obraz, którego tematem jest krajobraz paesaggio

pejzażysta ˌpɛjzaˈʒɨsta n
(sztuka) malarz tworzący pejzaże paesaggista paesista

pekari pɛˈkarʲi n
(zoologia, zoologiczny) amerykański ssak parzystokopytny z wyglądu podobny do dzika; pecari

pekińczyk pɛˈcĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
mieszkaniec Pekinu pechinese
(kynologia, kynologiczny) rasa małych psów o długiej sierści i krótkim pysku; pechinese

pelikan pɛˈlʲikãn n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rzędu pełnopłetwych; pellicano

pendrajw n
(informatyka, informatyczny) niewielkie urządzenie przenośne podłączane do komputera poprzez port USB, zawierające pamięć trwałą; penna USB chiave USB chiavetta chiavetta USB pen drive pen-drive

pendrive n
(informatyka, informatyczny) niewielkie urządzenie przenośne podłączane do komputera poprzez port USB, zawierające pamięć trwałą; penna USB chiave USB chiavetta chiavetta USB pen drive pen-drive

penis ˈpɛ̃ɲis n
(anatomia, anatomiczny) narząd kopulacyjny samców, zarówno u ludzi, jak i u niektórych zwierząt; pene

pentagram n
(geometria) pięciokąt gwiaździsty; pentagramma

pentan ˈpɛ̃ntãn n
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezbarwna, palna ciecz, stosowany jako składnik mieszanin rozpuszczalnikowych oraz w termometrach do mierzenia niskich temperatur; pentano

percepcja n
odbiór i postrzeganie zjawisk za pomocą zmysłów percezione

perfekcjonista ˌpɛrfɛkʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲista n
człowiek dążący do doskonałości perfezionista

perfekcjonizm ˌpɛrfɛkˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
dążenie do doskonałości perfezionismo

perfekcyjny adj
odznaczający się perfekcją, dopracowany w każdym detalu perfetto

perfumować v
skrapiać perfumami, aplikować perfumy profumare

perfumy pɛrˈfũmɨ n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) roztwór alkoholowy odpowiednio dobranych substancji zapachowych, stosowany jako kosmetyk profumo

pergamin n
niegarbowana, cienka, odpowiednio przygotowana skóra owcza, cielęca lub ośla, przeznaczona do pisania lub malowania pergamena cartapecora
papier nieprzepuszczający wilgoci ani tłuszczu carta oleata

pergola pɛrˈɡɔla n
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) budowla ogrodowa w postaci dwóch rzędów podpór i umieszczonej na nich poziomej ażurowej konstrukcji, po której pną się rośliny; pergola pergolato

perkoz ˈpɛrkɔs n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak śródlądowy zmieniający upierzenie stosownie do pory roku; svasso

perkoz dwuczuby ˈpɛrkɔz dvuˈʧ̑ubɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Podiceps cristatus, gatunek ptaka z rodziny perkozów; svasso maggiore

perkusista ˌpɛrkuˈɕista n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk grający na perkusji batterista

permanencja n
cecha osób, rzeczy i zjawisk niezmiennych w czasie permanenza

permanentnie adv
bez przerwy, wciąż permanentemente

permanentność n
cecha osób, rzeczy i zjawisk niezmiennych w czasie permanenza

permanentny ˌpɛrmãˈnɛ̃ntnɨ adj
taki, który trwa nieprzerwanie, bez przerwy permanente duraturo

peron ˈpɛrɔ̃n n
(kolejnictwo) wydzielona część stacji kolejowej, przeznaczona dla pasażerów, umożliwiająca im wsiadanie do pociągu i wysiadanie z niego marciapiede binario

peronizm pɛˈrɔ̃ɲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system polityczny zbudowany przez Juana Peróna w Argentynie, w połowie XX wieku, dążący do zbudowania ustroju pośredniego między amerykańskim kapitalizmem a radzieckim komunizmem; peronismo

perora n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (dawniej, dawny) uroczyste przemówienie perorazione

perspektywa powietrzna ˌpɛrspɛkˈtɨva pɔˈvʲjɛṭʃna n
(sztuka) wrażenie przestrzenności w płaskim obrazie uzyskane dzięki rozjaśnianiu i zmniejszaniu nasycenia barw dalszych planów; prospettiva aerea

perswadować ˌpɛrsfaˈdɔvaʨ̑ v
tłumaczyć, wyjaśniać, dowodzić coś komuś; przekonywać o czymś, udowodnić coś; korzystać z perswazji persuadere

perswazja pɛrsˈfazʲja n
nakłanianie, tłumaczenie, przekonywanie kogoś do czegoś persuasione

persymona ˌpɛrsɨ̃ˈmɔ̃na n
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z rodzaju (1.1) cachi caco diospyro
(botanika, botaniczny) Diospyros L., rodzaj tropikalnych roślin drzewiastych z rodziny hebankowatych; diospyros
(spożywczy) czerwonopomarańczowy, jadalny owoc rośliny z rodzaju (1.1) cachi

peruka pɛˈruka n
cudze lub sztuczne włosy przystosowane do zakładania na głowę; parrucca

peruwiański ˌpɛruˈvʲjä̃j̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Peru peruviano

perwersyjność n
cecha tego, co perwersyjne; cecha tych, którzy są perwersyjni perversità

peryfrastyczny adj
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) określający coś za pomocą peryfrazy perifrastico

peryhelium ˌpɛrɨˈxɛlʲjũm n
(astronomia, astronomiczny) punkt orbity okołosłonecznej planety, planety karłowatej, planetoidy lub komety położony najbliżej Słońca; perielio

perykopa n
(biblijny) określony fragment tekstu biblijnego odczytywanego podczas liturgii lub badanego przez biblistę; pericope pericopa

peryskop pɛˈrɨskɔp n
urządzenie zbudowane z co najmniej dwóch luster, umożliwiające obserwowanie otoczenia zza zasłony; periscopio

perła ˈpɛrwa n
(biologia, biologiczny) wytwór płaszcza niektórych mięczaków, szczególnie perłopławów; perla

peso ˈpɛsɔ n
waluta niektórych krajów, głównie południowoamerykańskich; peso

pestycyd pɛˈstɨʦ̑ɨt n
częściej w lm: (chemia, chemiczny) substancja syntetyczna lub naturalna stosowana do zwalczania organizmów szkodliwych lub niepożądanych, używana głównie do ochrony roślin uprawnych, lasów, zbiorników wodnych; pesticida

pesymista ˌpɛsɨ̃ˈmʲista n
człowiek dostrzegający tylko ujemne strony życia, negatywnie oceniający rzeczywistość i przewidujący same najgorsze rzeczy pessimista

pesymistka ˌpɛsɨ̃ˈmʲistka n
kobieta dostrzegająca tylko ujemne strony życia, negatywnie oceniająca rzeczywistość i przewidująca same najgorsze rzeczy pessimista

pesymistyczny ˌpɛsɨ̃mʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
pełen pesymizmu, właściwy pesymiście; dostrzegający tylko negatywne strony czegoś, przewidujący jedynie niepowodzenia i nieszczęścia pessimistico

peszyć v
wprawiać w zakłopotanie confondere
wpadać w zakłopotanie; czuć się niepewnie imbarazzarsi

petrografia ˌpɛtrɔˈɡrafʲja n
(geologia, geologiczny) nauka o składzie i właściwościach skał; petrografia

petting n
(książkowy) (seksuologia, seksuologiczny) technika seksualna polegająca na wzajemnych pieszczotach okolic narządów płciowych bez stosunku płciowego petting

petycja pɛˈtɨʦ̑ʲja n
(administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pismo zawierające zbiorową prośbę, kierowane najczęściej do organów władzy; petizione

pewność ˈpɛvnɔɕʨ̑ n
całkowite przekonanie o czymś certezza sicurezza
prawdziwość verità

pewność siebie n
(psychologia, psychologiczny) wiara w swoją wartość, we własne możliwości sicurezza di sé

pewny siebie adj
przekonany o swoich możliwościach sicuro di sé

pełnia ˈpɛwʲɲa n
(astronomia, astronomiczny) faza księżyca, w której księżyc jest oświetlony przez słońce w taki sposób, że z ziemi widać wyłącznie jego jasną część luna piena

pełnomocnik n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba mająca pełnomocnictwo do wykonywania czynności prawnych w czyimś imieniu commissario incaricato plenipotenziario

pełny ˈpɛwnɨ adj
wypełniony w największym możliwym stopniu pieno completo colmo gremito ripieno

pełzać v
o ludziach poruszać się wolno, dotykając nieomal brzuchem podłoża lub na czworaka strisciare
o zwierzętach posuwać się powoli, przylegając spodem do podłoża strisciare serpeggiare

pi razy oko ˈpʲi ˈrazɨ ˈɔkɔ adv
(potocznie, potoczny) w przybliżeniu, około a occhio e croce

pianino pʲjä̃ˈɲĩnɔ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument muzyczny ze strunami w środku ustawionymi pionowo; piano pianoforte

pianista pʲjä̃ˈɲista n
osoba, która gra na pianinie lub fortepianie pianista

pianistka pʲjä̃ˈɲistka n
kobieta, która gra na pianinie, fortepianie pianista

piano ˈpʲjãnɔ adv
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) określenie wykonawcze: cicho, delikatnie piano

piano nobile n
(architektura, architektoniczny) kondygnacja z reprezentacyjnymi pomieszczeniami, zwykle na pierwszym piętrze okazałego budynku (pałac, willa); piano nobile

piasek ˈpʲjasɛk n
luźna skała osadowa złożona z ziaren i okruchów skalnych o rozmiarze od 0,0625 do 2 mm, głównie kwarcu; sabbia rena

piaskownica ˌpʲjaskɔvʲˈɲiʦ̑a n
wydzielone miejsce pokryte lub wypełnione piaskiem, przeznaczone do zabaw dla dzieci; sabbiera sabbionaia

pieczeń ˈpʲjɛʧ̑ɛ̃ɲ n
(kulinaria) potrawa z upieczonego mięsa (z wyjątkiem ryb) arrosto

pieczołowicie adv
z pieczołowitością; z troską accuratamente

pieczątka pʲjɛˈʧ̑ɔ̃ntka n
(zdrobniale) pieczęć timbro

pieczęć ˈpʲjɛʧ̑ɛ̃ɲʨ̑ n
znak rozpoznawczy osoby prawnej lub fizycznej, wyciskany za pomocą stempla (tłoka); nadaje moc prawną pismu lub dokumentowi, stanowi świadectwo wiarygodności sigillo bollo

pieg pʲjɛk n
mała plamka na skórze człowieka występująca najczęściej u osób o jasnej karnacji (blondynów i rudych); lentiggine

piegowaty ˌpʲjɛɡɔˈvatɨ adj
pokryty piegami lentigginoso

piegża ˈpʲjɛɡʒa n
(ornitologia, ornitologiczny) Sylvia curruca, niewielki ptak eurazjatycki wijący gniazda wewnątrz ciernistych krzewów lub żywopłotów; bigiarella

piekarnia pʲjɛˈkarʲɲa n
miejsce pracy piekarza; zakład produkujący chleb oraz inne wyroby z mąki panetteria
sklep, w którym sprzedaje się wyroby piekarnicze panetteria

piekarz ˈpʲjɛkaʃ n
człowiek, który pracuje w piekarni i wypieka chleb, bułki itp. panettiere fornaio

piekielny pʲjɛ̇ˈcɛlnɨ adj
(przenośnie, przenośnia) nieznośny, bardzo zły, denerwujący, cholerny benedetto
dotyczący piekła, związany z piekłem, taki, jak w piekle infernale

piekło ˈpʲjɛkwɔ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) (filozofia, filozoficzny) miejsce przebywania dusz zmarłych potępionych za grzechy lub winy wobec bogów popełnione na ziemi; inferno
(przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym trudno wytrzymać (z powodu ciężkich warunków), bardzo nieprzyjemna sytuacja, wydarzenie przysparzające wielu cierpień inferno

pielgrzym n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba, która odbywa wędrówkę do miejsca kultu pellegrino

pielgrzymka pʲjɛlˈɡʒɨ̃mka n
wędrówka do świętego miejsca pellegrinaggio

pielgrzymować v
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wędrować do miejsca kultu lub kogoś, komu się chce oddać cześć pellegrinare

pielęgniarka ˌpʲjɛlɛ̃ŋʲɟˈɲarka n
kobieta sprawująca podstawową opiekę medyczną nad pacjentami; infermiera

pielęgniarski adj
związany z pielęgniarstwem, pielęgniarzem lub pielęgniarką, dotyczący pielęgniarstwa infermieristico

pielęgniarstwo n
profesja polegająca na opiekowaniu się chorymi assistenza infermieristica cura degli ammalati professione dell'infermiera

piemoncki pʲjɛ̃ˈmɔ̃nʦ̑ʲci adj
związany z Piemontem, dotyczący Piemontu, wywodzący się z Piemontu piemontese

piemontyt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów o czerwonej lub brunatnej barwie; piemontite

pieniądz pʲɛ̇ˈɲɔnʣɛ ˈpʲjɛ̇̃ɲɔ̃nʦ̑ n
(bankowość, bankowy) umowny środek płatniczy, obecnie w postaci monet i banknotów; denaro

pieniądze pʲjɛ̇̃ˈɲɔ̃nʣ̑ɛ n
lm od: pieniądz soldi

pieprz pʲjɛpʃ n
(kulinaria) przyprawa otrzymywana z tej rośliny pepe

pieprzyca siewna pʲjɛˈpʃɨʦ̑a ˈɕɛvna n
(botanika, botaniczny) roślina zielna z rodziny kapustowatych, stosowana w kuchni; crescione dei giardini crescione inglese

pierdolić pʲjɛr.ˈdɔ.lʲiʨ̑ v
(wulgarnie, wulgaryzm) lekceważyć fottere scopare trombare

pierdzieć ˈpʲjɛrʲʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
(wulgarnie, wulgaryzm) wypuszczać gazy trawienne scoreggiare

piernik ˈpʲjɛrʲɲik n
(kulinaria) twarde ciemnobrązowe ciasto robione z mieszaniny mąki pszennej i żytniej, mleka, jajek, skarmelizowanego cukru, miodu, silnie przyprawione cynamonem, imbirem; panpepato pan di zenzero

pierwiastek pʲjɛrˈvʲjastɛk n
(chemia, chemiczny) substancja składająca się z atomów o tej samej liczbie protonów w jądrze (liczbie atomowej); pierwiastek chemiczny; elemento

pierwiastek chemiczny pʲjɛrˈvʲjastɛk xɛ̃ˈmʲiʧ̑nɨ n
taka substancja chemiczna, która składa się wyłącznie z atomów posiadających jednakową liczbę protonów w jądrze; elemento chimico
zbiór wszystkich atomów posiadających jednakową liczbę protonów w jądrze; elemento chimico

pierwiastka n
(medycyna, medyczny) kobieta, która po raz pierwszy rodzi dziecko primipara
(weterynaria, weterynaryjny) samica ssaka, która pierwszy raz rodzi primipara

pierwiosnek zwyczajny pʲjɛrˈvʲjɔsnɛɡ zvɨˈʧ̑ajnɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Phylloscopus collybita, gatunek drobnego ptaka wędrownego z rodziny świstunek; luì piccolo

pierworodny ˌpʲjɛrvɔˈrɔdnɨ adj
urodzony jako pierwszy z potomstwa primogenito

pierworództwo n
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół praw i przywilejów pierworodnego potomka męskiego primogenitura
bycie pierworodnym synem primogenitura

pierwsza pomoc ˈpʲjɛrfʃa ˈpɔ̃mɔʦ̑ n
pomoc przedmedyczna i medyczna udzielana ofiarom wypadków, rannym na miejscu zdarzenia; primo soccorso

pierwsza wojna światowa ˈpʲjɛrfʃa ˈvɔjna ɕfʲjaˈtɔva pn
(historia, historyczny, historycznie) konflikt zbrojny w latach 1914-1918; prima guerra mondiale

pierś pʲjɛrʲɕ n
(anatomia, anatomiczny) gruczoł mlekowy człowieka capezzolo
przednia, górna część tułowia u człowieka lub innego zwierzęcia seno petto

pies pʲjɛs n
(zoologia, zoologiczny) Canis familiaris, zwierzę domowe; cane
samiec psa (1.1) cane

pies do towarzystwa ˈpʲjɛz ˌdɔ‿tɔvaˈʒɨstfa n
najczęściej mały pies o łagodnym charakterze trzymany jako pupil, towarzysz człowieka cane da compagnia

pies domowy n
(zoologia, zoologiczny) Canis familiaris, gatunek ssaka drapieżnego z rodziny psowatych, udomowiona forma wilka szarego; cane
(zoologia, zoologiczny) osobnik drapieżnika z gatunku (1.1) cane

pies pasterski ˈpʲjɛs paˈstɛrsʲci n
(kynologia, kynologiczny) pies pilnujący stada zwierząt i chroniący je przed drapieżnikami; cane da pastore

piesek ˈpʲjɛsɛk n
(zdrobniale) od: pies cagnolino

pieskie życie ˈpʲjɛsʲcɛ ˈʒɨʨ̑ɛ idiom
życie nędzne, pełne wyrzeczeń i trudności vita da cane vita da cani

pieszczota pʲjɛʃˈʧ̑ɔta n
czułe dotykanie, głaskanie, całowanie kogoś carezza

pieszo ˈpʲjɛʃɔ adv
idąc, biegnąc, nie zaś pojazdem a piedi

pieszy ˈpʲjɛʃɨ adj
odbywający się przy udziale osób pieszych (1.1) pedonale

pieszy ˈpʲjɛʃɨ n
osoba, która porusza się na własnych nogach pedone

pieta ˈpʲjɛta n
(ikonografia, ikonograficzny) (sztuka) forma przedstawienia rzeźbiarskiego lub malarskiego sceny pasyjnej z martwym Chrystusem na kolanach opłakującej go matki; pietà

pietruszka pʲjɛˈtruʃka n
jadalne warzywo o białym korzeniu i zielonej naci; prezzemolo

pień pʲjɛ̇̃ɲ n
zdrewniała łodyga drzewa, nadziemna część drzewa bez gałęzi tronco

pieścić v
tulić, głaskać okazując czułość accarezzare

pieśń pʲjɛ̇ɕɲ̊ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna utworu wokalnego, instrumentalnego lub wokalno-instrumentalnego; canto

pigmentacja ˌpʲiɡmɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
(biologia, biologiczny) ubarwienie roślin, człowieka i zwierząt uwarunkowane pigmentami w ich komórkach pigmentazione

pigułka pʲiˈɡuwka n
(potocznie, potoczny) tabletka antykoncepcyjna, doustny środek antykoncepcyjny pillola anticoncezionale pillola contraccettivo
mała porcja lekarstwa w zwartej postaci i zwykle o obłym kształcie pillola

pigwa ˈpʲiɡva n
(kulinaria) owoc pigwy (1.1) używany na przetwory mela cotogna cotogno cydonia oblonga

pijany pʲiˈjãnɨ adj
pod wpływem alkoholu ubriaco

pijar n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu pijarskiego; scolopio

pijawka pʲiˈjafka n
(zoologia, zoologiczny) drobne zwierzę wodne z typu pierścienic; sanguisuga mignatta

pikardyjski adj
dotyczący Pikardii lub Pikardyjczyków piccardo

piksel ˈpʲiksɛl n
(informatyka, informatyczny) najmniejszy jednolity element obrazu wyświetlanego na ekranie, drukowanego lub uzyskiwanego za pomocą urządzeń przetwarzania obrazu (aparat cyfrowy, skaner); pixel

pilaster pʲiˈlastɛr n
(architektura, architektoniczny) filar ustawiony przy ścianie lub częściowo w nią wtopiony, nieznacznie występujący przed lico ściany; pilastro

pilniczek n
niewielki pilnik (narzędzie służące do obróbki twardych materiałów) limetta
przyrząd do pielęgnacji paznokci limetta

pilnować pʲilˈnɔvaʨ̑ v
sprawować nadzór; strzec czegoś lub kogoś sorvegliare badare

pilot ˈpʲilɔt n
(lotnictwo, lotniczy) osoba kierująca pojazdem latającym – statkiem kosmicznym, śmigłowcem lub samolotem pilota

pinakoteka ˌpʲĩnakɔˈtɛka n
galeria, zbiór obrazów i dzieł sztuki pinacoteca

pingwin ˈpʲĩŋɡvʲĩn n
(ornitologia, ornitologiczny) nielotny, czarno-biały ptak zamieszkujący zimne morza półkuli południowej; pinguino

pingwin przylądkowy n
(ornitologia, ornitologiczny) Spheniscus demersus, gatunek ptaka z rodziny pingwinów; pinguino africano pinguino dai piedi neri pinguino del Capo

pingwin toniec n
(ornitologia, ornitologiczny) Spheniscus demersus, gatunek ptaka z rodziny pingwinów; pinguino africano pinguino dai piedi neri pinguino del Capo

piorun ˈpʲjɔrũn n
wyładowanie elektryczne między dwiema chmurami lub między chmurą a ziemią; fulmine folgore saetta

piorunochron ˌpʲjɔrũˈnɔxrɔ̃n n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie instalowane na budynkach lub obok nich, aby chronić je przed bezpośrednim uderzeniem pioruna ; parafulmine

piosenka pʲjɔˈsɛ̃nka n
wokalny utwór muzyczny, zwykle o rozrywkowym charakterze; canzone

piołun ˈpʲjɔwũn n
(botanika, botaniczny) bylica piołun assenzio

piramida ˌpʲirãˈmʲida n
(architektura, architektoniczny) budowla w kształcie ostrosłupa, grobowiec faraona; piramide

piramidalny ˌpʲirãmʲiˈdalnɨ adj
olbrzymi, kolosalny madornale piramidale
podobny do piramidy, mający kształt ostrosłupa piramidale piramidato

pirargyryt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady siarkosoli, antymonowa siarkosól srebra; pirargirite

pirat ˈpʲirat n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozbójnik napadający na statki morskie lub powietrzne; pirata corsaro

pirat drogowy ˈpʲirad ːrɔˈɡɔvɨ n
osoba, która podczas jazdy samochodem w znaczący sposób ignoruje i przekracza przepisy kodeksu drogowego, stwarzając zagrożenie dla innych użytkowników drogi pirata della strada

pirenejski ˌpʲirɛ̃ˈnɛjsʲci adj
związany z Pirenejami, dotyczący Pirenejów pirenaico

piro- ˈpʲirɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z ogniem lub wysoką temperaturą piro- pir-

piroga pʲiˈrɔɡa n
niewielka, płaskodenna łódź, wydrążona z pnia, poruszana zwykle jednym wiosłem – pagajem; piroga

piroliza ˌpʲirɔˈlʲiza n
(chemia, chemiczny) proces rozkładu termicznego substancji prowadzony poprzez poddawanie ich działaniu wysokiej temperatury, ale bez kontaktu z tlenem i innymi czynnikami utleniającymi; pirolisi

piromania ˌpʲirɔ̃ˈmãɲja n
(psychologia, psychologiczny) chorobliwa żądza podpalania lub bawienia się ogniem; piromania

pirometr pʲiˈrɔ̃mɛtr̥ n
(fizyka, fizyczny) przyrząd do bezdotykowego pomiaru temperatury; pirometro

pirostilpnit n
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy siarczków, o czerwonej lub czerwonobrunatnej barwie i diamentowym połysku; pirostilpnite

pirotechniczny adj
związany z pirotechniką, dotyczący pirotechniki pirotecnico

pirotechnika n
dział chemii i techniki zajmujący się sporządzaniem wyrobów służących do wywoływania efektów świetlnych i akustycznych; pirotecnica

piruet n
(choreografia, choreograficzny) (sport, sportowy) szybki obrót giravolta trottola

piryt ˈpʲirɨt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, polimorficzna odmiana siarczku żelaza; pirite

pisanka pʲiˈsãnka n
(etnografia, etnograficzny) (folklor) tradycyjnie pomalowane jajko w okresie świąt Wielkiejnocy; uovo di Pasqua

pisarka pʲiˈsarka n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) forma żeńska od: pisarz scrittrice

pisarz ˈpʲisaʃ n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) osoba, która tworzy utwory literackie, zwłaszcza prozą; scrittore

pisać ˈpʲisaʨ̑ v
umieszczać tekst na jakimś materiale lub medium scrivere

pisco n
rodzaj alkoholu z Ameryki Południowej, brandy ze sfermentowanych i destylowanych winogron; pisco

pistacja pʲiˈstaʦ̑ʲja n
owoc drzewa pistacjowego pistacchio
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny nanerczowatych; pistacchio

pistol ˈpʲistɔl n
(historia, historyczny, historycznie) dawna moneta hiszpańska; pistola

pistolet pʲiˈstɔlɛt n
ręczna, krótka broń palna, zasilana z magazynka lub jednostrzałowa; pistola
narzędzie w kształcie pistoletu (1.1), np. do malowania, klejenia pistola

pistolet maszynowy pʲiˈstɔlɛt ˌmaʃɨ̃ˈnɔvɨ n
indywidualna broń długa zasilana amunicją pistoletową, z mechanizmem spustowym umożliwiającym strzelanie seriami, pistola mitragliatrice

pistolet samopowtarzalny pʲiˈstɔlɛt ˌsãmɔpɔftaˈʒalnɨ n
krótka, samopowtarzalna broń palna zasilana z magazynka innego niż rewolwerowy pistola semi-automatica

pituicyt n
(biologia, biologiczny) komórka glejowa tylnego płata przysadki pituicito

piuska ˈpʲjuska n
płaska, okrągła czapka, wykonana z tkaniny; pierwotnie służyła do przykrycia tonsury; zucchetto

piwo ˈpʲivɔ n
(spożywczy) (kulinaria) niskoalkoholowy napój orzeźwiający; birra

pizański adj
związany z Pizą, dotyczący Pizy, pochodzący z Pizy pisano

pizda ˈpʲizda n
(wulgarnie, wulgaryzm) (anatomia, anatomiczny) pochwa lub srom; żeński narząd płciowy fessa fica fregna mona sorca topa

pizza ˈpʲiʦ̑ːa n
(kulinaria) płaski placek z ciasta drożdżowego z dodatkami, danie o włoskim rodowodzie; pizza

pizzeria pʲiʦ̑ˈːɛrʲja n
restauracja, w której pizza jest głównym daniem; pizzeria

pizzerka n
(spożywczy) płaska bułka z dodatkami na wierzchu, przypominająca małą pizzę pizzetta

piórnik ˈpʲjurʲɲik n
(szkolnictwo, szkolny) zwykle podłużne etui z przyborami szkolnymi; astuccio portalapis portamatite portapenne

pióro ˈpʲjurɔ n
(ornitologia, ornitologiczny) wytwór naskórka ptaków, pokrywający ich ciało, składający się z elastycznej osi i dwu chorągiewek; piuma
przyrząd do pisania piuma

piąta kolumna ˈpʲjɔ̃nta kɔˈlũmna n
(potocznie, potoczny) dywersanci, sabotażyści, prowokatorzy, szpiedzy, wrogowie wewnętrzni; quinta colonna

piąte koło u wozu ˈpʲjɔ̃ntɛ ˈkɔwɔ u‿ˈvɔzu n
(przenośnie, przenośnia) osoba lub rzecz zbędna, niepotrzebna, zawadzająca lub niepożądana ultima ruota del carro

piątek ˈpʲjɔ̃ntɛk n
piąty dzień tygodnia venerdì

pić pʲiʨ̑ v
spożywać płyny bere
pić (1.1) alkohol, również nałogowo bere

pić jak szewc ˈpʲiʨ̑ ˈjak ˈʃɛfʦ̑ idiom
pić dużo alkoholu, pić nałogowo, być pijakiem bere come una spugna

pięciobój pʲjɛ̇̃ɲˈʨ̑ɔbuj n
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, która składa się z pięciu części; pentathlon

pięciokąt pʲjɛ̇̃ɲˈʨ̑ɔkɔ̃nt n
(geometria) wielokąt o pięciu bokach (kątach); pentagono

pięciolinia n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element graficzny składający się z pięciu równoległych lini, który służy do zapisu muzyki; pentagramma

pięciościan n
(geometria) wielościan o pięciu ścianach pentaedro

piękno ˈpʲjɛ̃ŋknɔ n
zbiór pozytywnych cech (harmonia, proporcja) należących do obiektu, pojęcia; coś, co podoba się, wzbudza zachwyt; bellezza bello

piękność ˈpʲjɛ̃ŋknɔɕʨ̑ n
piękna kobieta beltà dea venere

piękny ˈpʲjɛ̃ŋknɨ adj
taki, którego cechuje piękno: bardzo ładny, wzbudzający zachwyt bello

pięta ˈpʲjɛ̃nta n
(anatomia, anatomiczny) tylna część stopy calcagno tallone

pięta Achillesa ˈpʲjɛ̃nta ˌːçilˈːɛsa n
(mitologia grecka) (mitologia rzymska) czuły punkt, miejsce słabości; tallone d'Achille
(przenośnie, przenośnia) czuły, słaby, wrażliwy, podatny na zranienie punkt / miejsce tallone d'Achille

piętno n
cecha charakterystyczna, trwały ślad po czymś, znak rozpoznawczy marchio impronta

piętro ˈpʲjɛ̃ntrɔ n
nadziemna kondygnacja budynku bezpośrednio nad parterem albo jeszcze wyżej piano

pięść pʲjɛ̃w̃ɕʨ̑ n
zaciśnięta dłoń pugno

piłka nożna ˈpʲiwka ˈnɔʒna n
(sport, sportowy) piłka używana do gry w piłkę nożną (1.1) pallone pallone da calcio
(sport, sportowy) sport zespołowy rozgrywany na trawiastym boisku przez dwie jedenastoosobowe drużyny, które starają się wbić piłkę do bramki przeciwnika; calcio

piłka ręczna ˈpʲiwka ˈrɛ̃n͇ʧ̑na n
(sport, sportowy) sport zespołowy, w którym dwie siedmioosobowe drużyny starają się wrzucić za pomocą rąk piłkę do bramki przeciwnika; pallamano palla a mano

piłka wodna n
(sport, sportowy) gra zespołowa rozgrywana piłką w basenie; pallanuoto palla a nuoto water-polo

piłkarski pʲiwˈkarsʲci adj
dotyczący piłki nożnej (piłkarzy i piłkarstwa) calcistico

piłkarz ˈpʲiwkaʃ n
(sport, sportowy) sportowiec grający w piłkę nożną calciatore

piłkarzyki ˌpʲiwkaˈʒɨci n
gra zręcznościowa przypominająca futbol, rozgrywana w specjalnej skrzynce z figurkami piłkarzy na ruchomych prętach; calcio balilla calcio-balilla calciobalilla

piżama pʲiˈʒãma n
strój, który zakłada się, idąc spać; pigiama

plac plaʦ̑ n
wydzielona część miasta, otoczona ulicami i budynkami, zwykle wyłączona z ruchu pojazdów; piazza

plac zabaw ˈplaʣ̑ ˈzabaf n
niewielki teren, często ogrodzony, specjalnie urządzony dla dzieci do zabawy; campo giochi parco giochi

plafoniera n
(elektryczność) rodzaj oprawy lampy sufitowej plafoniera

plagiator plaˈɟatɔr n
osoba, która popełniła plagiat plagiario

plagionit n
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady siarczków; plagionite

plama słoneczna ˈplãma swɔ̃ˈnɛʧ̑na n
(astronomia, astronomiczny) ciemniejszy obszar obserwowany na powierzchni Słońca; macchia solare

plamić v
robić plamy macchiare

plan plãn n
to, co chcemy zrobić progetto

planeta plãˈnɛta n
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o znacznej masie nie emitujące światła i zazwyczaj okrążające macierzystą gwiazdę; pianeta

planeta karłowata plãˈnɛta ˌkarwɔˈvata n
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o rozmiarze pośrednim między planetą a planetoidą; pianeta nano

planetarium ˌplãnɛˈtarʲjũm n
(astronomia, astronomiczny) (edukacja, edukacyjny) odpowiednio wyposażony obiekt przeznaczony do popularyzacji astronomii poprzez odtwarzanie na sferycznym ekranie wyglądu nieba i ruchów ciał niebieskich; planetario

planetarny ˌplãnɛˈtarnɨ adj
dotyczący planet; taki, który jest właściwy, charakterystyczny dla planet planetario

planisfera ˌplãɲiˈsfɛra n
(geografia, geograficzny) mapa przedstawiająca Ziemię w rzucie płaskim bez podziału na półkule planisfero

planista plãˈɲista n
człowiek, który zajmuje się opracowywaniem planów gospodarczych danej instytucji lub przedsiębiorstwa pianificatore

plansza ˈplãw̃ʃa n
(książkowy) karton, deska itp. z zaznaczonymi polami, po których przesuwa się pionki w niektórych grach casa
(książkowy) tablica, arkusz sztywnego papieru z tekstem, rysunkiem, wykresem itp., służące do zobrazowania jakiegoś tematu tabellone

plaster ˈplastɛr n
(medycyna, medyczny) kawałek materiału pokryty substancją samoprzylepną, stosowany na rany cerotto

plastyka n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) obrazowe przedstawienie postaci lub zdarzeń w utworze literackim plasticità
uwypuklenie formy, wyrazistość kształtu plasticità

platyna plaˈtɨ̃na n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pt i liczbie atomowej 78; platino

playboy n
hedonista prowadzący łatwe życie, także oddający się uciechom seksualnym playboy

plaża ˈplaʒa n
brzeg akwenu, pokryty piaskiem lub żwirem, nadający się do opalania i rekreacji; spiaggia

plebania plɛˈbãɲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przykościelny budynek przeznaczony na mieszkanie dla proboszcza, często mieszczący również urząd parafialny canonica

plebiscyt plɛˈbʲisʦ̑ɨt n
(publikatory) powszechne głosowanie określonej publiczności w celu wybrania najlepszej ich zdaniem osoby lub rzeczy plebiscito

plecak ˈplɛʦ̑ak n
rodzaj worka lub torby przystosowanej za pomocą dwóch pasków do noszenia na plecach zaino

plecy ˈplɛʦ̑ɨ n
(anatomia, anatomiczny) tylna część tułowia, od barków do pasa; schiena dorso

pled plɛt n
puszysty wełniany koc plaid

plemię ˈplɛ̃mʲjɔna ˈplɛ̃mʲjɛ n
forma przedpaństwowej organizacji społeczeństw, grupa spokrewnionych rodów zamieszkujących jeden obszar; tribù
(biologia, biologiczny) kategoria systematyki roślin i zwierząt; tribù

plemnik ˈplɛ̃mʲɲik n
(biologia, biologiczny) męska komórka rozrodcza – u ludzi, zwierząt i niektórych roślin; spermatozoo spermio

pleonastyczny adj
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z pleonazmem, dotyczący pleonazmu pleonastico

pleonazm plɛˈɔ̃nasm̥ n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyrażenie składające się z wyrazów to samo lub prawie to samo znaczących; pleonasmo

plewa n
(rolnictwo, rolniczy) łuska ziarna zboża, odpad pozostały po przewianiu lolla loppa pula

pleśń n
gęsty nalot utworzony przez niektóre grzyby na produktach spożywczych i innych substancjach organicznych muffa

plik plʲik n
(informatyka, informatyczny) zbiór danych stanowiących jedną całość; file

plotkarz ˈplɔtkaʃ n
osoba zajmująca się plotkami chiacchierone portavoce

plurale tantum n
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) rzeczownik występujący w danym znaczeniu wyłącznie w liczbie mnogiej; plurale tantum

pluskwa ˈpluskfa n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały, żywiący się krwią, żyjący w pomieszczeniach owad z gatunku pluskwa domowa, Cimex lectularius; cimice

pluszak ˈpluʃak n
miękka, puchata, zwykle zoomorficzna, zabawka dziecięca peluche

plutokracja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma rządów, w której władzę sprawują najbogatsi plutocrazia

plutokratyczny adj
dotyczący plutokracji plutocratico

pluton ˈplutɔ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pu i liczbie atomowej 94; plutonio
(wojskowość, wojskowy) pododdział złożony z kilkunastu żołnierzy (kilka drużyn lub pojazdów) plotone

pluwiometr n
(meteorologia, meteorologiczny) (metrologia, metrologiczny) aparat do pomiaru opadów deszczowych pluviometro

pluć pluʨ̑ v
wyrzucać, wydalać coś z ust, najczęściej ślinę sputare
(przenośnie, przenośnia) gardzić czymś w sposób czynny sputare

plątanina ˌplɔ̃ntãˈɲĩna n
jeden lub wiele podłużnych elementów bezładnie skierowanych tak, że na pierwszy rzut oka trudno określić ich początek, koniec lub przebieg ragnatela

pneumatologia n
(teologia, teologiczny) dział teologii zajmujący się osobą Ducha Świętego; pneumatologia

pneumatologiczny adj
związany z pneumatologią pneumatologico

po chińsku pɔ‿ˈçĩj̃sku adv
(przenośnie, przenośnia) zupełnie niezrozumiale parlare arabo

po prostu pɔ‿ˈprɔstu adv
w sposób prosty, nie komplikując niepotrzebnie, bezpośrednio semplicemente

po turecku ˌpɔ‿tuˈrɛʦ̑ku adv
(językoznawstwo, językoznawczy) (mówiący, porozumiewający się, napisany) w języku tureckim il turco
o siadzie: ze skrzyżowanymi nogami alla turca
w sposób typowy dla kultury, kuchni Turcji lub im przypisywany alla turca

po wieki wieków adv
(przestarzałe, przestarzały) na zawsze, na wieki, na wieki wieków nei secolo dei secolo

po wtóre idiom
(książkowy) przy wyliczaniu jako drugi element listy przedmiotów, zagadnień, zjawisk itp. in secondo luogo

po świńsku pɔ‿ˈɕfʲĩj̃sku idiom
(potocznie, potoczny) w sposób niemoralny, brzydki, zły, niekulturalny, prostacki, nieetyczny farla sporca

pobieżny adj
wykonany na szybko, bez wnikania w szczegóły, bez zgłębiania treści generale

pobożne życzenie pɔˈbɔʒnɛ ʒɨˈʧ̑ɛ̃ɲɛ idiom
marzenie, pragnienie, życzenie, którego nie da się zrealizować, urzeczywistnić pio desiderio

pobożny pɔˈbɔʒnɨ adj
taki, który żyje zgodnie z zasadami religii pio

pobyt ˈpɔbɨt n
przebywanie w jakimś miejscu, pozostawanie gdzieś permanenza soggiorno

pobór n
(administracja) (wojskowość, wojskowy) powołanie grupy mężczyzn do służby wojskowej; coscrizione leva reclutamento

pocałunek ˌpɔʦ̑aˈwũnɛk n
serdeczne dotknięcie ustami innej osoby bacio

pocałunek Judasza n
(przenośnie, przenośnia) pozornie przyjazny gest, który przypieczętowuje zdradę; bacio di Giuda

pochlebca n
człowiek pochlebiający komu adulatore

pochlebiać v
chwalić przesadnie adulare

pochodnia pɔˈxɔdʲɲa n
smolne łuczywo lub skręcone pakuły, szmaty nasycone smołą osadzone na kawałku drewna, używane dawniej do oświetlania, obecnie raczej dla efektów świetlnych; fiaccola torcia

pochodzenie ˌpɔxɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
wywodzenie się z czegoś origine

pochodzić pɔˈxɔʥ̑iʨ̑ v
mieć coś za miejsce swojego pochodzenia, za źródło, przyczynę, wywodzić się skądś provenire

pochować v
pogrzebać seppellire

pochwa ˈpɔxfa n
(anatomia, anatomiczny) żeński narząd rozrodczy ssaków; vagina
futerał na broń białą; saya guaina

pochwalny adj
związany z chwaleniem lub uwielbieniem, dotyczący chwalenia lub uwielbienia elogiativo laudativo

pochwowy adj
(anatomia, anatomiczny) dotyczący pochwy vaginale

pochyłość pɔˈxɨwɔɕʨ̑ n
powierzchnia ukośna względem poziomu declivio pendenza pendio

pociecha pɔˈʨ̑ɛxa n
to, co pociesza; pokrzepiające słowa, wsparcie conforto

pocieszenie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: pocieszyć consolazione

pocieszyciel n
ten, który daje pocieszenie consolatore

pocieszycielka ˌpɔʨ̑ɛʃɨˈʨ̑ɛlka n
forma żeńska od: pocieszyciel consolatrice

pocisk manewrujący ˈpɔʨ̑isk ˌmãnɛvruˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
(wojskowość, wojskowy) bezpilotowa, sterowalna lub programowalna maszyna przemieszczająca się drogą powietrzną, a przeznaczona do przenoszenia ładunku wybuchowego; missile da crociera

pociąg ˈpɔʨ̑ɔ̃ŋk n
(technologia, technika, techniczny) lokomotywa z wagonami; treno
pragnienie, pożądanie kogoś lub czegoś inclinazione propensione

poczekalnia ˌpɔʧ̑ɛˈkalʲɲa n
miejsce dla osób, które czekają sala d'aspetto sala d'attesa

poczta ˈpɔʧ̑ta n
budynek lub pomieszczenie, w którym znajduje się siedziba poczty (1.1) posta ufficio postale
instytucja zajmująca się przekazywaniem listów, paczek, towarów, pieniędzy itp. posta
korespondencja, listy posta

poczta elektroniczna n
(informatyka, informatyczny) przesyłanie wiadomości drogą internetu posta elettronica e-mail email

pocztowy pɔʧ̑ˈtɔvɨ adj
związany z pocztą, dotyczący poczty postale

pocztylion pɔʧ̑ˈtɨlʲjɔ̃n n
(dawniej, dawny) listonosz fantino

pocztówka pɔʧ̑ˈtufka n
karta służąca do korespondencji, zwykle z fotografią lub obrazkiem po jednej stronie, wysyłana pocztą, bez koperty; cartolina

poczuć pismo nosem ˈpɔʧ̑uʨ̑ ˈpʲismɔ ˈnɔsɛ̃m v
przewidzieć niekorzystne dla siebie postępowanie innych osób i w porę uniknąć niebezpieczeństw capire l'aria che tira

poczwarka pɔʧ̑ˈfarka n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) przejściowa forma owadów w rozwoju larwalnym; crisalide pupa

początek pɔˈʧ̑ɔ̃ntɛk n
to, od czego się coś zaczyna inizio principio nascere

początkowo ˌpɔʧ̑ɔ̃ntˈkɔvɔ adv
na początku, wstępnie inizialmente

początkowy ˌpɔʧ̑ɔ̃ntˈkɔvɨ adj
stanowiący początek czegoś, występujący lub odbywający się na początku czegoś iniziale

początkujący adj
nieposiadający dużego doświadczenia; taki, który zaczyna zdobywać doświadczenie lub wiedzę w jakiejś dziedzinie principiante

początkujący n
osoba początkująca (1.1) principiante

pod pɔt preposition
…wskazujący położenie kogoś lub czegoś poniżej omawianego wyrażenia sotto

pod gołym niebem pɔd‿ˈɡɔwɨ̃mʲ ˈɲɛbɛ̃m adv
na świeżym powietrzu, na zewnątrz budynku, bez zadaszenia a cielo aperto

pod kluczem pɔt‿ˈkluʧ̑ɛ̃m idiom
być pod kontrolą, w zamknięciu (lub w areszcie) sotto chiave

podatek pɔˈdatɛk n
powszechna obowiązkowa danina uiszczana zwykle na rzecz państwa, ale również na rzecz Kościoła, władcy imposta tassa

podchmielony adj
(potocznie, potoczny) lekko pijany alticcio

podchodzić pɔtˈxɔʥ̑iʨ̑ v
zbliżać się do czegoś, zmniejszać dystans pomiędzy sobą a jakimś obiektem avvicinarsi appressarsi

podcinać gałąź, na której się siedzi pɔtʲˈʨ̑ĩnaʥ̑ ˈɡawɔ̃w̃ɕ na‿ˈkturɛj‿ɕɛ ˈɕɛ̇ʥ̑i idiom
szkodzić sobie samemu, działać na swoją niekorzyść darsi la zappa sui piedi

podciąć skrzydła ˈpɔtʲʨ̑ɔ̇̃ɲʨ̑ ˈskʃɨdwa v
(przenośnie, przenośnia) zniechęcić kogoś, odebrać komuś chęci tarpare le ali troncare le gambe

podczas ˈpɔṭʧ̑as preposition
…służący do wyrażenia zdarzenia, równolegle z którym dzieje się (lub odbyła się) czynność, a które trwało przez cały czas wykonywania czynności durante

podczerwony ˌpɔṭʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ adj
(optyka, optyczny) o promieniowaniu elektromagnetycznym: mający długość fali z zakresu pomiędzy światłem widzialnym a falami radiowymi infrarosso

poddasze pɔdˈːaʃɛ n
(budownictwo) przestrzeń znajdująca się bezpośrednio pod stromym dachem, wykorzystywana jako strych lub do celów mieszkalnych soffitta solaio

podejmować ˌpɔdɛjˈmɔvaʨ̑ v
kontynuować czyjąś czynność (również własną) ricominciare
wprowadzać coś w życie intraprendere cominciare prendere

podejrzliwość n
cecha tego, kto jest podejrzliwy; nieufność, niedowierzanie diffidenza desconfianza dubbiosità

podejrzliwy adj
skłonny do podejrzeń lub zdradzający takie nastawienie sospettoso

podeszwa pɔˈdɛʃfa n
(potocznie, potoczny) spodnia część stopy arcata
dolna część buta chroniąca stopę przed różnymi urazami suola

podkoszulek ˌpɔtkɔˈʃulɛk n
krótka trykotowa lub bawełniana koszulka, noszona bezpośrednio na ciele; canottiera maglietta

podkowa pɔtˈkɔva n
metalowe wzmocnienie kopyt końskich; ferro di cavallo

podkradać pɔtˈkradaʨ̑ v
kraść komuś część czegoś, kraść coś stale w niewielkich ilościach, po trochu rubacchiare

podkuty pɔtˈkutɨ adj
o bucie: z podeszwą wzmocnioną metalem, szczególnie przy obuwiu zimowym ferrato
o koniu: mający podkowy przybite do kopyt ferrato

podkładka pod mysz n
(informatyka, informatyczny) mały materiałowy lub plastikowy dywanik używany pod myszkę komputerową mousepad tappetino per il mouse

podmiejski pɔdˈmʲjɛ̇jsʲci adj
znajdujący się na przedmieściu extraurbano

podmiot ˈpɔdmʲjɔt n
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) część zdania, wyraz lub grupa wyrazów określająca wykonawcę czynności; soggetto
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba lub instytucja, która wykonuje jakąś czynność prawną, mająca prawa wobec czegoś soggetto
(filozofia, filozoficzny) człowiek, jednostka soggetto

podmorski adj
leżący pod powierzchnią morza; przeznaczony do działania pod powierzchnią morza; dziejący się pod powierzchnią morza sottomarino

podniebienie ˌpɔdʲɲɛˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
(anatomia, anatomiczny) górna część jamy gębowej kręgowców; palato
(przenośnie, przenośnia) smak, gust palato

podnosić pɔdˈnɔɕiʨ̑ v
unieść, wziąć coś do góry alzare elevare
unosić się, wstawać alzarsi

podnóżek n
mebel lub element jakiegoś układu na którym można wygodnie oprzeć nogi, zmniejszając ich obciążenie pedana

podobać się pɔˈdɔbaʨ̑‿ɕɛ v
odpowiadać czyjemuś gustowi, wyczuciu estetycznemu, robić na kimś dobre wrażenie; wydawać się komuś sympatycznym piacere

podobny pɔˈdɔbnɨ adj
wyglądający prawie tak samo, mający zbliżony wygląd simile somigliante
(geometria) mający swoje części w proporcji do części innej figury; simile somigliante

podologia n
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się diagnozą i leczeniem chorób stóp oraz stawu skokowo-goleniowego; podologia

podpis ˈpɔtpʲis n
własnoręcznie napisane imię i nazwisko (lub symbol) firma segnatura

podpułkownik ˌpɔtpuwˈkɔvʲɲik n
(wojskowość, wojskowy) stopień oficerski, w Wojsku Polskim bezpośrednio poprzedzający pułkownika, a powyżej stopnia majora; tenente colonnello

podrabiać v
wykonywać kopię czegoś mającą uchodzić za oryginał falsificare contraffare

podrząd n
(biologia, biologiczny) (systematyka) kategoria systematyczna niższa od rzędu sottordine

podróż ˈpɔdruʃ n
długotrwałe przemieszczanie się z jednego miejsca do drugiego viaggio

podróżnik pɔdˈruʒʲɲik n
ktoś, kto podróżuje, jest w podróży (szczególnie często) viaggiatore viaggiatrice

podróżować ˌpɔdruˈʒɔvaʨ̑ v
przebywać drogę w celu odwiedzenia odległego miejsca viaggiare

podskakiwać v
powiększać się szybko i znacznie fare un salto
wykonywać skok niezbyt wysoko saltellare

podstawowy ˌpɔtstaˈvɔvɨ adj
główny, elementarny essenziale fondamentale

podtlenek pɔtˈːlɛ̃nɛk n
(chemia, chemiczny) związek różnych pierwiastków z tlenem sottossido

poduszeczka ˌpɔduˈʃɛʧ̑ka n
(zdrobniale) od poduszka cuscinetto
miniaturowa poduszka do wbijania igieł lub szpilek puntaspilli portaspilli
miękka podkładka z tuszem do nasączania stempli tampone

poduszka pɔˈduʃka n
worek wypełniony miękkim materiałem używany jako część pościeli lub w celach dekoracyjnych; cuscino guanciale

poduszka powietrzna pɔˈduʃka pɔˈvʲjɛṭʃna n
(motoryzacja) element pasywnego systemu bezpieczeństwa w samochodzie; rodzaj poduszki zabezpieczającej kierowcę lub pasażera przed skutkami wypadku drogowego, w momencie zderzenia wypełniającej się błyskawicznie gazem airbag cuscino salvavita

poduszkowiec ˌpɔduˈʃkɔvʲjɛʦ̑ n
pojazd wodno-lądowy unoszący się nad podłożem na poduszce powietrznej; aeroscivolante aeroslittante

podwiązka pɔdˈvʲjɔ̃w̃ska n
opaska lub taśma elastyczna podtrzymująca pończochę, skarpetkę; giarrettiera

podwodny pɔdˈvɔdnɨ adj
będący pod powierzchnią wody; odbywający się pod wodą, w całkowitym zanurzeniu subacqueo

podwozie pɔdˈvɔʑɛ n
(lotnictwo, lotniczy) dolna część samolotu umożliwiająca jego postój oraz toczenie się po ziemi; carrello
(motoryzacja) dolna część pojazdu z układem jezdnym i kierowniczym; telaio

podwójnie adv
dwa razy tyle doppiamente

podwójny pɔˈdvujnɨ adj
składający się z dwóch jednakowych lub podobnych części doppio

podwójny podbródek n
warstwy tłuszczu zbierające się na szyi, poniżej właściwego podbródka człowieka, które formując się tworzą wypukłość przypominajacą podbródek doppio mento pappagorgia sottomento

podwórze pɔdˈvuʒɛ n
plac obok domu, najczęściej otoczony ogrodzeniem i zabudowaniami cortile

podwładny pɔdˈvwadnɨ n
osoba podległa komuś, czyjś pracownik inferiore

podzielony ˌpɔʥ̑ɛˈlɔ̃nɨ adj
taki, na którym dokonano podziału, rozbito na kilka części diviso

podziw ˈpɔʥ̑if n
zdumienie połączone z uznaniem, zachwytem ammirazione magnificazione

podziwiać pɔˈʥ̑ivʲjäʨ̑ v
darzyć podziwem ammirare

podążać pɔˈdɔ̃w̃ʒaʨ̑ v
(książkowy) iść, jechać, pośpieszać w danym kierunku seguire

podłoga pɔdˈwɔɡa n
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) pozioma powierzchnia w budynku, po której chodzą ludzie, wykonana z drewna, kamienia itp.; podłoże pavimento
(matematyka, matematyczny) popularna nazwa funkcji matematycznej, przyporządkowującej liczbie rzeczywistej x największą liczbę całkowitą nie większą od x; parte intera

podłość ˈpɔdwɔɕʨ̑ n
podły czyn, niegodziwy postępek carognata vigliaccheria

podświadomość n
(psychologia, psychologiczny) element życia psychicznego, który nie jest poddawany kontroli świadomości; subconscio

podżebrze n
(anatomia, anatomiczny) część jamy brzusznej pod żebrami ipocondrio

podżegać v
wzniecać negatywne uczucie lub czyny wobec kogo lub czego aizzare

poeta pɔˈɛta n
literat piszący wiersze, tworzący poezję poeta

poetka pɔˈɛtka n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) kobieta, która pisze wiersze poetessa

poetycki ˌpɔɛˈtɨʦ̑ʲci adj
związany z poezją poetico

poetycko ˌpɔɛˈtɨʦ̑kɔ adv
właściwie dla poezji, w sposób poetycki poeticamente

poezja pɔˈɛzʲja n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) działalność literacka obejmująca wiersze, twórczość poetycką poesia

poezja konkretna pɔˈɛzʲja kɔ̃ŋˈkrɛtna n
kierunek artystyczny łączący elementy poezji i sztuk wizualnych; poesia concreta

pogarda pɔˈɡarda n
uczucie niechęci, poczucie wyższości wobec kogoś lub czegoś disprezzo

pogardliwy ˌpɔɡarˈdlʲivɨ adj
wyrażający pogardę sprezzante

pogaństwo pɔˈɡãj̃stfɔ n
często (pejoratywnie, pejoratywny) określenie zazwyczaj używane przez wyznawców religii monoteistycznych (judaizmu, chrześcijaństwa i islamu) na określenie wyznawania religii niechrześcijańskich, głównie politeistycznych lub animalistycznych paganesimo

pogląd ˈpɔɡlɔ̃nt n
sąd, opinia na określony temat; idea opinione parere

pogoda pɔˈɡɔda n
chwilowy stan atmosfery tempo

pogoda pod psem pɔˈɡɔda pɔt‿ˈpsɛ̃m n
zła, brzydka pogoda fa un freddo cane

pogrzeb ˈpɔɡʒɛp n
uroczyste pogrzebanie zmarłego w ziemi sepoltura funerale

pogrzebacz n
narzędzie w kształcie pręta zakończonego hakiem, służące do podnoszenia fajerek w piecu i przekładania węgli w jego palenisku; attizzatoio

pogrzebać v
pochować zmarłego seppellire

pogróżka pɔˈɡruʃka n
groźba, zapowiedź zrobienia komuś czegoś złego, postraszenie kogoś karą, wyrządzeniem krzywdy, zemstą itp. minaccia

pogłoska pɔˈɡwɔska n
rozpowszechniana wiadomość, której autentyczność jest niepewna, niesprawdzona diceria

pogłębiarka n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jednostka pływająca przeznaczona do pogłębiania akwenów morskich lub śródlądowych; cavafango

pointylizm n
(sztuka) technika malarska polegająca na równomiernym pokrywaniu powierzchni obrazu drobnymi punktami czystych kolorów; puntinismo

poić ˈpɔ<sup>j</sup>iʨ̑ v
podawać napój abbeverare

pojawiać się pɔˈjavʲjäʨ̑‿ɕɛ v
stawać się widocznym, jawnym apparire insorgere

pojazd ˈpɔjast n
maszyna mogąca przemieszczać się sama lub z pomocą zwierząt pociągowych; veicolo

pojedynczy ˌpɔjɛˈdɨ̃n͇ʧ̑ɨ adj
taki, który jest tylko jeden; osobny singolo

pojedynek n
dawna metoda rozwiązywania zatargów honorowych polegająca na walce dwóch przeciwników używających broni siecznej lub palnej w obecności sekundantów duello

pojemnik pɔˈjɛ̃mʲɲik n
zbiornik (naczynie, skrzynia, kosz itp.), w którym przechowywane są materiały, towary, przedmioty, substancje contenitore recipiente

pojutrze pɔˈjuṭʃɛ adv
za dwa dni, dwa dni po dniu dzisiejszym dopodomani posdomani domani l'altro

pojutrze pɔˈjuṭʃɛ n
dzień po jutrze dopodomani posdomani

pokaz ˈpɔkas n
prezentacja jakichś umiejętności, przedmiotów itp. saggio mostra

pokojowiec n
(historia, historyczny, historycznie) służący dworski valletto

pokora pɔˈkɔra n
cecha tego, kto się nie pyszni, jest skromny umiltà

pokorny adj
nie wywyższający się, skromny umile

pokrzywa pɔˈkʃɨva n
(botanika, botaniczny) jednoroczna roślina zielna lub bylina z rodzaju (1.1), o ząbkowatych liściach pokrytych parzącymi włoskami ortica

pokusa pɔˈkusa n
trudne do opanowania pragnienie tentazione seduzione adescamento

pokój ˈpɔkuj n
(budownictwo) część mieszkania, izba camera stanza sala
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) stan panujący między dwoma narodami, bez działań wojennych, bez wypowiedzenia wojny pace armonia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pakt kończący wojnę pace
(przestarzałe, przestarzały) spokój pace

polacca n
(historia, historyczny, historycznie) (marynarka) śródziemnomorski dwumasztowiec lub trójmasztowiec z ożaglowaniem typu łacińskiego lub skośnego; polacca

polarny pɔˈlarnɨ adj
właściwy terenom podbiegunowym lub znajdujący się na tych terenach polare

polder ˈpɔldɛr n
(geografia, geograficzny) depresyjny teren nadmorski stale osuszany i otoczony wydmami lub groblami w celu zabezpieczenia przed zalaniem, występujący głównie w Holandii i w Niemczech polder
(geografia, geograficzny) obszar nadrzeczny będący naturalnym terenem zalewowym polder

pole ˈpɔlɛ n
część ziemi przeznaczona pod uprawę; campo
(fizyka, fizyczny) obszar działania sił; campo
(geometria) miara płaskiej powierzchni ograniczonej; campo
miejsce do wypełnienia w formularzu, krzyżówce, na planszy, w formularzu elektronicznym campo

pole bitwy ˈpɔlɛ ˈbʲitfɨ n
miejsce, w którym odbyła/odbywa się bitwa, walka lub starcie campo di battaglia

pole elektryczne ˈpɔlɛ ˌːlɛkˈtrɨʧ̑nɛ n
(fizyka, fizyczny) pole fizyczne, stan przestrzeni, w której na ładunek elektryczny działa siła; campo elettrico

pole ryżowe n
podtopiony obszar, na którym uprawia się ryż risaia

polec ˈpɔlɛʦ̑ v
zginąć podczas walki, bitwy cadere perire

poli-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na wielość, mnogość czegoś poli-

poliamoria ˌpɔlʲi<sup>j</sup>ãˈmɔrʲja n
(socjologia, socjologiczny) zaangażowanie w związek miłosny z więcej niż jedną osobą jednocześnie za zgodą i wiedzą wszystkich osób tworzących dany związek; poliamore

poliandria ˌpɔlʲiˈ<sup>j</sup>ãndrʲja n
forma poligamii, w której kobieta jest zamężna jednocześnie z dwoma lub więcej mężczyznami; poliandria

poliandryczny adj
dotyczący poliandrii poliandrico

polibazyt n
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady siarkosoli; polibasite

polichromia n
(sztuka) rodzaj barwnego malowidła naściennego policromia
(sztuka) rodzaj malarskiego zdobnictwa rzeźb i rzemiosła policromia
(sztuka) zdobienie ścian i przedmiotów techniką polichromiczną policromia

policja pɔˈlʲiʦ̑ʲja n
instytucja państwowa mająca za zadanie ochronę obywateli przed przestępcami, wykrywanie przestępstw itp.; polizia

policja drogowa n
(administracja) formacja policyjna zajmująca się nadzorem nad ruchem na drogach publicznych polizia stradale

policjant pɔˈlʲiʦ̑ʲjãnt n
funkcjonariusz policji poliziotto

policzek pɔˈlʲiʧ̑ɛk n
(anatomia, anatomiczny) każde z dwóch miejsc na twarzy pod okiem, obok nosa guancia
uderzenie otwartą dłonią w policzek (1.1) ceffone schiaffo

polifagia n
(biologia, biologiczny) nadmierne zwiększenie łaknienia, wzmożony apetyt polifagia

polifenol n
(biochemia, biochemiczny) występujący w roślinach organiczny związek chemiczny wykazujący działanie przeciwutleniające i zmniejszające ryzyko wystąpienia chorób układu krwionośnego i raka; polifenolo

poligamia ˌpɔlʲiˈɡãmʲja n
(socjologia, socjologiczny) związek małżeński z wieloma osobami poligamia
(zoologia, zoologiczny) współżycie jednego samca z wieloma samicami poligamia

poligamiczny adj
(socjologia, socjologiczny) (zoologia, zoologiczny) dotyczący poligamii poligamico

polimer n
(chemia, chemiczny) substancja chemiczna o bardzo dużej masie cząsteczkowej, składająca się z merów; polimero

polinezyjski adj
(geografia, geograficzny) dotyczący Polinezji polinesiano

poliptyk n
(sztuka) praca artystyczna składająca się z wielu części tworzących jedno dzieło, w szczególności typ wieloczęściowej nastawy ołtarzowej charakterystyczny dla późnego gotyku; polittico

polis ˈpɔlʲis n
(historia, historyczny, historycznie) typ organizacji państwa w starożytnej Grecji, który obejmował ośrodek miejski wraz z przyległymi obszarami; polis

polistyren ˌpɔlʲiˈstɨrɛ̃n n
(chemia, chemiczny) polimer z grupy poliolefin otrzymywany w procesie polimeryzacji styrenu; polistirene

poliszynel ˌpɔlʲiˈʃɨ̃nɛl n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) typ komicznej postaci z francuskiego commedia dell'arte – z garbem, w charakterystycznej czarnej masce z haczykowatym nosem; pulcinella

politechniczny adj
dotyczący politechniki, związany z politechniką politecnico

politechnika ˌpɔlʲiˈtɛçɲika n
uczelnia wyższa o statusie uniwersyteckim i profilu technicznym; politecnico

politeista ˌpɔlʲitɛˈ<sup>j</sup>ista n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek wyznający politeizm, wierzący w wielu bogów politeista

politeizm ˌpɔlʲiˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wielobóstwo, kult wielu bogów; politeismo

politolog n
specjalista w dziedzinie politologii politologo

politologia ˌpɔlʲitɔˈlɔɟja n
nauka zajmująca się ogólnie pojętą polityką; politologia

politologiczny ˌpɔlʲitɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
(przymiotnik) od politologia politologico

politycznie adv
w sposób dotyczący polityki politicamente

polityk pɔˈlʲitɨk n
osoba zajmująca się polityką politico
kobieta zajmująca się polityką politica

polityka pɔˈlʲitɨka n
całokształt działań jakiejś grupy, partii politycznej lub organizacji związanych z dążeniem do zdobycia i utrzymania władzy; politica
system odgórnie wprowadzonych zasad politica

polo ˈpɔlɔ n
(sport, sportowy) gra drużynowa rozgrywana konno, w której za pomocą długich kijów dąży się do umieszczenia drewnianej kuli w bramce przeciwnej drużyny; polo

polon ˈpɔlɔ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny promieniotwórczy o symbolu Po i liczbie atomowej 84; polonio

polonez pɔˈlɔ̃nɛs n
(choreografia, choreograficzny) tradycyjny, ludowy taniec polski w metrum 3/4; polacca

polonista ˌpɔlɔ̃ˈɲista n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) osoba zajmująca się naukowo językiem polskim polonista

polonizacja n
nadawanie czemuś polskiego charakteru lub właściwości polonizzazione
narzucanie lub przyswajanie kultury polskiej i języka polskiego; polonizzazione

polować pɔˈlɔvaʨ̑ v
brać udział w polowaniu, tropić aby zabić cacciare

polski ˈpɔlsʲci adj
odnoszący się do Polski lub Polaków polacco

polski ˈpɔlsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) zachodniosłowiański język używany przez Polaków; polacco

polucja pɔˈluʦ̑ʲja n
(fizjologia, fizjologiczny) mimowolny wytrysk nasienia u mężczyzn podczas snu polluzione

pomagać pɔ̃ˈmaɡaʨ̑ v
ułatwiać komuś jakąś czynność, poprzez branie udziału w niej aiutare assistere

pomaleńku adv
bardzo pomału lentamente pian pianino

pomarańcza ˌpɔ̃maˈrãj̃n͇ʧ̑a n
(botanika, botaniczny) drzewo, którego owocem jest pomarańcza (1.1) arancio
(spożywczy) (kulinaria) owoc cytrusowy o pomarańczowej skórce; arancia arancio

pomarańcza bergamota ˌpɔ̃maˈrãj̃n͇ʧ̑a ˌbɛrɡãˈmɔta n
(botanika, botaniczny) Citrus bergamia, gatunek rośliny z rodziny rutowatych, uprawianej głównie we Włoszech; bergamotto

pomarańczowy ˌpɔ̃marãj̃n͇ˈʧ̑ɔvɨ adj
(botanika, botaniczny) (kulinaria) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (spożywczy) dotyczący owoców pomarańczy, zawierający owoce pomarańczy, zrobiony z owoców pomarańczy; (także, też) przypominający je w smaku, zapachu lub wyglądzie di arancia arancio
mający kolor drugiego pasma tęczy, taki jak kolor owocu pomarańczy itp.; żółty z czerwonym zabarwieniem; arancione arancio aranciato

pomazaniec n
(książkowy) ktoś wybrany na króla, namaszczony na urząd unto

pomału adv
bardzo powoli adagio lentamente piano

pomidor pɔ̃ˈmʲidɔr n
(kulinaria) (spożywczy) owoc pomidora (1.2) pomodoro
(botanika, botaniczny) Lycopersicon, rodzaj roślin z rodziny psiankowatych; pomodoro

pomidorowy ˌpɔ̃mʲidɔˈrɔvɨ adj
(kulinaria) zrobiony z owoców pomidora, składający się w większej części z pomidorów di pomodoro

pomieszczenie ˌpɔ̃mʲjɛʃˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
(budownictwo) część budynku o określonym przeznaczeniu stanza alloggio posto

pomnik ˈpɔ̃mʲɲik n
rzeźba, posąg utworzony w celu upamiętnienia jakiegoś wydarzenia lub osoby; monumento

pomnik przyrody ˈpɔ̃mʲɲik pʃɨˈrɔdɨ n
okaz przyrody (drzewo, skała itp.) prawnie chroniony ze względu na jego walory przyrodnicze, estetyczne lub historyczne; monumento naturale

pomoc ˈpɔ̃mɔʦ̑ n
ułatwienie komuś życia lub wykonania określonej czynności aiuto assistenza soccorso

pomysłowość ˌpɔ̃mɨˈswɔvɔɕʨ̑ n
dodatnia cecha intelektu charakteryzująca się zdolnością do tworzenia nowych pomysłów, projektów i koncepcji, byciu pomysłowym i pełnym inwencji twórczej ingegnosità

pomysłowy ˌpɔ̃mɨˈswɔvɨ adj
mający wiele pomysłów ingegnoso

pomywacz n
pracownik zajmujący się zmywaniem naczyń lavapiatti

pomyłka pɔ̃ˈmɨwka n
błąd w rozumowaniu lub w postępowaniu errore abbaglio

pomyślność pɔ̃ˈmɨɕl̥nɔɕʨ̑ n
sprzyjający los, korzystny bieg wydarzeń prosperità

pomścić v
odpłacić komuś złem za zło, którego się dopuścił vendicare

ponad ˈpɔ̃nat preposition
…tworzący konstrukcję opisującą położenie kogoś lub czegoś powyżej omawianego wyrażenia sopra
…tworzący konstrukcję opisującą relację większości w stosunku do jakiejś wielkości oltre

ponadto pɔ̃ˈnatːɔ particle
nawiązuje do poprzedniego kontekstu wypowiedzi i wprowadza nową informację na omawiany już temat inoltre

poniedziałek ˌpɔ̃ɲɛ̇ˈʥ̑awɛk n
pierwszy dzień tygodnia; lunedì

ponieważ pɔ̃ˈɲɛvaʃ conjunction
…wyrażający przyczynę czegoś z takiego powodu, że… perché

poniżać v
uwłaczać czyjejś godności mortificare
upokarzać samego siebie mortificarsi

pontyfikalny adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany ze sprawowanymi przez papieża lub biskupa obrzędami, liturgią pontificale

pontyfikat ˌpɔ̃ntɨˈfʲikat n
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) urząd sprawowany przez pontyfika w starożytnym Rzymie pontificato
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) okres sprawowania władzy przez papieża lub biskupa; pontificato

popcorn n
prażona kukurydza popcorn pop-corn

popełnić pɔˈpɛwʲɲiʨ̑ v
zrobić coś złego commettere

popielaty ˌpɔpʲjɛˈlatɨ adj
mający kolor jasnoszary, taki jak kolor popiołu bigio cenere cenerino

popielniczka ˌpɔpʲjɛlʲˈɲiʧ̑ka n
otwarty pojemnik służący do strząsania do niego popiołu z papierosa; portacenere posacenere ceneriera raccattacenere

popierać pɔˈpʲjɛraʨ̑ v
udzielić komuś swojego poparcia, pomagać komuś w działaniu, osiąganiu czegoś promuovere

popiersie pɔˈpʲjɛrʲɕɛ n
(sztuka) rzeźbiarskie lub malarskie przedstawienie postaci od tułowia w górę; busto

popijać v
pić małymi łykami, wolno sorseggiare

popioły pɔˈpʲjɔwɨ n
szczątki pozostałe po spaleniu zwłok ceneri

popiół ˈpɔpʲjuw n
szary proch pozostający po spaleniu czegoś cenere

poporodowy adj
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) następujący po porodzie, związany z okresem po porodzie postnatale

popołudnie ˌpɔpɔˈwudʲɲɛ n
okres pomiędzy południem a wieczorem pomeriggio

poprawka n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) formalna propozycja zmiany procedowanego w parlamencie aktu prawnego esame di riparazione esame di ripetizione
skorygowanie czegoś correzione emendamento
wersja tekstu revisione

poprawnie pɔˈpravʲɲɛ adv
w sposób poprawny, zgodny z poprawnością lub określoną zasadą/przepisem correttamente

poprawność n
zgodność z normami correttezza

poprawność polityczna pɔˈpravnɔɕʨ̑ ˌpɔlʲiˈtɨʧ̑na n
norma językowa zalecająca w tzw. dyskursie publicznym unikanie określeń i zwrotów, które mogą urazić, obrazić, naruszyć godność osób, o których się wypowiadamy czy z którymi polemizujemy; politicamente corretto

poprawny pɔˈpravnɨ adj
zgodny z poprawnością, z normą lub zasadami, nie mający błędów, nie wykraczający poza określoną normę corretto giusto

poprzedni pɔˈpʃɛdʲɲi adj
taki, który był uprzednio (w czasie) scorso

poprzez ˈpɔpʃɛs preposition
…dołączający obszar, przez który z trudem ktoś/coś przemieszcza się a traverso con per per traverso
…dołączający osobę, instytucję lub rzecz, z której ktoś/coś korzysta; której ktoś używa; za pomocą czegoś, za pośrednictwem czegoś con per

popularność ˌpɔpuˈlarnɔɕʨ̑ n
bycie powszechnie znanym i lubianym, ogólne uznanie i rozgłos popolarità

popularny ˌpɔpuˈlarnɨ adj
taki, który jest używany powszechnie, znany ogółowi społeczeństwa popolare conosciuto

popularyzacja ˌpɔpularɨˈzaʦ̑ʲja n
upowszechnianie nauki, sztuki, wiedzy o czymś divulgazione

popychadło n
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) osoba wykorzystywana w społeczności lub miejscu pracy soggiogato

popyt ˈpɔpɨt n
(ekonomia, ekonomiczny) ilość dóbr i usług, którą konsumenci są w stanie nabyć po określonej cenie i w określonym czasie domanda

por pɔr n
(botanika, botaniczny) Allium porrum L., dwuletnia roślina uprawna z rodziny czosnkowatych; porro

pora roku ˈpɔra ˈrɔku n
okres, w którym na skutek ruchu Ziemi i zmian jej oświetlenia występują zbliżone warunki klimatyczne, wpływające na wegetację roślin i zwierząt; stagione

poranek pɔˈrãnɛk n
pora dnia następująca po nocy mattina mattino

poranny pɔˈrãnːɨ adj
taki, który ma miejsce o poranku del mattino mattinale mattutino

porcelana ˌpɔrʦ̑ɛˈlãna n
masa ceramiczna służąca do wyrobu delikatnych naczyń stołowych lub ozdób; porcellana

porno- ˈpɔrnɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający ich związek z pornografią porno-

pornografia ˌpɔrnɔˈɡrafʲja n
wizerunek osób lub przedmiotów, wywołujący podniecenie seksualne; pornografia

pornograficzny ˌpɔrnɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
związany z pornografią, dotyczący pornografii pornografico

poronienie ˌpɔrɔ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ n
(medycyna, medyczny) przedwczesne zakończenie ciąży wskutek wydalenia obumarłego zarodka lub płodu; aborto

port pɔrt n
(informatyka, informatyczny) miejsce w urządzeniu do podłączenia innych urządzeń; porta porto
port lotniczy: port (1.1) przeznaczony dla samolotów, helikopterów i innych statków powietrznych aeroporto
wyznaczone miejsce, wyposażone w odpowiednią infrastrukturę, umożliwiające załadunek i wyładunek statków wodnych; porto
(potocznie, potoczny) miasto z portem (1.1) porto

portfel ˈpɔrtfɛl n
najczęściej skórzany przedmiot o spłaszczonym kształcie służący do przechowywania pieniędzy, kart płatniczych, biletów i innych dokumentów (jak np. dowód osobisty, legitymacja) portafoglio

portmonetka n
mała, kieszonkowa, zamykana torebka na bilon portamonete

portrecista ˌpɔrtrɛˈʨ̑ista n
artysta (malarz, rysownik, fotografik) wykonujący portrety ritrattista

portret ˈpɔrtrɛt n
dzieło plastyczne przedstawiające konkretną osobę lub grupę osób ritratto
(przenośnie, przenośnia) charakterystyka postaci (zwłaszcza literackiej) ritratto

portret pamięciowy ˈpɔrtrɛt ˌpãmʲjɛ̇̃ɲˈʨ̑ɔvɨ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) portret osoby wykonany według wskazówek świadka, który tę osobę widział; używany zwłaszcza do odtwarzania wyglądu nieznanych sprawców przestępstw; identikit

portugalski ˌpɔrtuˈɡalsʲci adj
odnoszący się do państwa Portugalia, wywodzący się z Portugalii, związany z Portugalią portoghese

portugalski ˌpɔrtuˈɡalsʲci n
język urzędowy Portugalii; portoghese

porucznik pɔˈruʧ̑ʲɲik n
(wojskowość, wojskowy) jeden z oficerskich stopni wojskowych; tenente

poruszać pɔˈruʃaʨ̑ v
wprawiać coś w ruch muovere

poruszać się jak słoń w składzie porcelany pɔˈruʃaʨ̑‿ɕɛ ˈjak ˈswɔ̃ɲ ˈf‿skwaʥ̑ɛ ˌpɔrʦ̑ɛˈlãnɨ v
zachowywać się w sposób niedelikatny, poruszać się niezgrabnie, niezręcznie, niszcząc delikatne rzeczy muoversi come un elefante in una cristalleria

poruszyć niebo i ziemię pɔˈruʃɨʨ̑ ˈɲɛbɔ i‿ˈʑɛ̃mʲjɛ v
zrobić wszystko (lub bardzo wiele), aby coś się powiodło muovere cielo e terra

porwanie pɔˈrvãɲɛ n
działanie podjęte w celu uprowadzenia kogoś lub czegoś; wywiezienie kogoś lub czegoś, a następnie przetrzymywanie (często w ukryciu) rapimento

poryw n
nagły, mocny ruch czy uderzenie siły natury raffica

porywacz pɔˈrɨvaʧ̑ n
człowiek, który dokonał porwania, uprowadził (porwał) kogoś rapitore

porzeczka pɔˈʒɛʧ̑ka n
(botanika, botaniczny) Ribes, rodzaj roślin z rodziny agrestowatych; ribes
(spożywczy) owoc porzeczki (1.1) ribes

porzucać pɔˈʒuʦ̑aʨ̑ v
opuszczać kogoś lub coś; zostawiać, odchodzić od kogoś lub czegoś abbandonare lasciare

porządek pɔˈʒɔ̃ndɛk n
kolejność czegoś ordine
stan, w którym jest czysto, coś jest ułożone według jakiegoś planu ordine

porządek dorycki pɔˈʒɔ̃ndɛɡ dɔˈrɨʦ̑ʲci n
(architektura, architektoniczny) system konstrukcyjny i kompozycyjny budowli powstały w starożytnej Grecji, charakteryzujący się surowością i monumentalnością; ordine dorico

porządek joński pɔˈʒɔ̃ndɛc ˈjɔ̇̃j̃sʲci n
(architektura, architektoniczny) system konstrukcyjny i kompozycyjny budowli powstały w starożytnej Grecji, charakteryzujący się lekkością i smukłością proporcji; ordine ionico

porządek koryncki pɔˈʒɔ̃ndɛk ːɔˈrɨ̃nʦ̑ʲci n
(architektura, architektoniczny) system konstrukcyjny i kompozycyjny budowli powstały w starożytnej Grecji, będący odmianą porządku jońskiego; ordine corinzio

porządnie pɔˈʒɔ̃ndʲɲɛ adv
bardzo, mocno, silnie di santa ragione

poród ˈpɔrut n
(fizjologia, fizjologiczny) zakończenie ciąży, wydanie dojrzałego płodu z organizmu matki; parto

porównywalny adj
na tyle podobny do czegoś, że można go z tym porównać, zestawić comparabile paragonabile confrontabile ragguagliabile

porównywać ˌpɔruvˈnɨvaʨ̑ v
zestawiać ze sobą rzeczy lub osoby w celu znalezienia ich cech wspólnych lub różnic paragonare commisurare

poręczyciel n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ktoś, kto poręcza czyjeś wierzytelności garante

posadzka pɔˈsaʦ̑ka n
wierzchnia warstwa podłogi; pavimento

posca n
(kulinaria) (historia, historyczny, historycznie) rodzaj lemoniady z octu winnego, wody i miodu przyprawionego kolendrą; pospolity, codzienny napój w starożytnym Rzymie posca

poseł ˈpɔsɛw n
dyplomata wysłany do innego państwa z oficjalną misją nunzio

posiadać pɔˈɕadaʨ̑ v
(książkowy) o człowieku: być właścicielem czegoś o dużej wartości possedere

posiadłość pɔˈɕadwɔɕʨ̑ n
teren i zabudowania należące do kogoś colonia

posiłek pɔˈɕiwɛk n
(kulinaria) coś do zjedzenia, pożywienia się pasto

posiłki pɔˈɕiwʲci n
(wojskowość, wojskowy) wsparcie rinforzi

pospolity ˌpɔspɔˈlʲitɨ adj
jeden z wielu, zwyczajny ordinario piatto
wszędzie lub powszechnie spotykany, często się zdarzający, powszechnie znany ordinario

post scriptum ˈpɔst ˈskrʲiptũm n
zakończenie listu z uwagami na inny temat lub luźno związanymi z samą treścią listu, oddzielone wyraźnie od głównej części; poscritto post scriptum

postanowienie ˌpɔstãnɔˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
coś, co zostało postanowione; decyzja, konkretny zamiar decisione deliberazione proposito

postkomunizm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) okres po upadku komunizmu w państwach bloku komunistycznego; post-comunismo postcomunismo

postmodernista ˌpɔstmɔdɛrʲˈɲista n
osoba związana z postmodernizmem, działająca w nurcie postmodernizmu; współtwórca postmodernizmu postmodernista

postny adj
niezawierający mięsa magro
związany z postem del digiuno

postprodukcja n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) etap produkcji filmu między filmowaniem, a premierą, w którym przetwarza się surowy materiał filmowy dodając efekty komputerowe, ścieżkę dźwiękową, napisy itp. post-produzione

postrzeleniec ˌpɔsṭʃɛˈlɛ̃ɲɛʦ̑ n
(potocznie, potoczny) człowiek nieobliczalny, porywczy, zbyt spontaniczny pazzarellone

postęp ˈpɔstɛ̃mp n
rozwój, osiągnięcie kolejnego etapu progressione progresso

poszewka n
(krawiectwo) wymienialne pokrycie na pościel federa

poszlaka pɔˈʃlaka n
fakt nieudowodniony, który jednak przemawia za określoną interpretacją czegoś traccia

poszukiwacz ˌpɔʃuˈcivaʧ̑ n
osoba, która czegoś poszukuje cercatore

poszukiwaczka ˌpɔʃuciˈvaʧ̑ka n
forma żeńska od: poszukiwacz cercatrice

posłać do diabła v
(przenośnie, przenośnia) kazać komuś iść precz mandare al diavolo

posłać do wszystkich diabłów ˈpɔswaʥ̑ dɔ‿ˈfʃɨstʲciγ ˈdʲjabwuf v
(przenośnie, przenośnia) kazać komuś iść precz mandare a farsi friggere mandare al diavolo

posługa n
(kościelny) w Kościele urząd powierzany wiernemu świeckiemu dla wypełnienia określonych zadań, przede wszystkim podczas liturgii lub w związku z nią; ministero

posłusznie adv
w sposób posłuszny ubbidientemente

potas ˈpɔtas n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu K i liczbie atomowej 19; potassio

potaż ˈpɔtaʃ n
(chemia, chemiczny) węglan potasu, (K2CO3); potassa

potem ˈpɔtɛ̃m adv
później, w chwili następnej dopo poi

potoczny pɔˈtɔʧ̑nɨ adj
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) taki, którego używa się na co dzień, w zwykłej rozmowie familiare colloquiale comune
(książkowy) zwykły, codzienny, pospolity, powszechny comune

potop szwedzki ˈpɔtɔp ˈʃfɛʦ̑ʲci n
(historia, historyczny, historycznie) najazd Szwecji na Polskę w 1655 roku w czasie II wojny północnej diluvio diluvio svedese

potrawa pɔˈtrava n
posiłek stworzony z jadalnych składników pietanza

potrawka n
(zdrobniale) od: potrawa fricassea spezzatino umido

potrzeba pɔˈṭʃɛba n
uczucie konieczności wykonania lub zrobienia czegoś bisogno necessità

potrzeba jest matką wynalazków pɔˈṭʃɛba ˈjɛst ˈmatkɔ̃w̃ ˌvɨ̃naˈlaskuf proverb
to sytuacja skłania do wprowadzania innowacji i ułatwiania sobie życia la necessità è la madre delle invenzioni

potrzebować ˌpɔṭʃɛˈbɔvaʨ̑ v
mieć potrzebę/pragnienie posiadania/zrobienia czegoś; pragnąć kogoś w jakimś celu avere bisogno bisognare occorrere

potrząsać v
wstrząsać czymś wiele razy, poruszać gwałtownie scuotere

potulny adj
łagodny, ustępliwy docile mite

potulny jak baranek adj
wyjątkowo łagodny, ustępliwy mite come un agnello

potwierdzenie ˌpɔtfʲjɛrˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
pismo, wypowiedź lub podpis, które coś potwierdzają conferma confermazione ratificazione

potwierdzić pɔˈtfʲjɛrʲʥ̑iʨ̑ v
stwierdzić prawdziwość (autentyczność, istnienie) czegoś, dać potwierdzenie accreditare certificare ribadire

potwór ˈpɔtfur n
straszny stwór mostro

potykać pɔˈtɨkaʨ̑ v
zaczepiać o coś nogą i tracić równowagę lub przewracać się inciampare
(przenośnie, przenośnia) popełniać błąd, postępować niesłusznie inciampare

potylica ˌpɔtɨˈlʲiʦ̑a n
(anatomia, anatomiczny) kość potyliczna, kość czaszki, w której znajduje się otwór łączący jamę mózgoczaszki z kanałem kręgowym kręgosłupa; occipite

potyliczny adj
(anatomia, anatomiczny) dotyczący potylicy occipitale

potępienie n
wyrok potępiający, wyrażenie silnej dezaprobaty, ostra krytyka condanna deprecazione

potężny pɔˈtɛ̃w̃ʒnɨ adj
znacznych rozmiarów enorme grande

poważny pɔˈvaʒnɨ adj
budzący obawy, groźny dla życia; (także, też) skomplikowany, obarczony dużym ryzykiem serio
o człowieku, sytuacji, opinii itp.: charakteryzujący się powagą serio
mający uznanie u innych osób serio
odpowiedzialny, godny zaufania serio

powiat ˈpɔvʲjat n
jednostka podziału administracyjnego w Polsce, wchodząca w skład województwa; distretto

powiedziałeś A, powiedz B ˌpɔvʲjɛ̇ˈʥ̑awɛɕ ˈa ˈpɔvʲjɛʣ̑ ˈbɛ proverb
jeśli się coś zaczęło robić, należy rzecz dokończyć chi dice A, bisogna che dice B

powiedzieć pɔˈvʲjɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
wyrazić coś słowami, oznajmić dire

powiedzieć do słuchu pɔˈvʲjɛ̇ʥ̑ɛ̇ʥ̑ dɔ‿ˈswuxu v
ostro do kogoś przemówić, nawymyślać komuś fare una ramanzina a qualcuno

powiedzieć swoje pɔˈvʲjɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ ˈsfɔjɛ idiom
powiedzieć to, co ma się do powiedzenia; wyrazić dobitnie swoje zdanie, kwestię dire la sua

powieka pɔˈvʲjɛka n
kawałek skóry zakrywający oko; palpebra

powierzchnia pɔˈvʲjɛʃçɲa pɔˈvʲjɛʃçɲɛ n
zewnętrzna strona superficie
określony obszar, o ograniczonych rozmiarach superficie
wierzchnia warstwa masy jakiejkolwiek substancji, cieczy superficie

powierzchowny adj
taki, który opiera się na płytkiej, pobieżnej obserwacji, który nie wnika w istotę rzeczy superficiale

powietrze pɔˈvʲjɛṭʃɛ n
mieszanina gazów, z której składa się atmosfera Ziemi; aria

powietrzny pɔˈvʲjɛṭʃnɨ adj
związany z powietrzem, dotyczący powietrza aereo

powieść ˈpɔvʲjɛ̇ɕʨ̑ n
(literacko) długi utwór narracyjny opisujący rozbudowany ciąg zdarzeń; zwykle udostępniany w formie książki; romanzo

powitanie ˌpɔvʲiˈtãɲɛ n
forma zwrotu grzecznościowego lub gest wykonywany podczas witania się z inną osobą; saluto salutazione

powodować ˌpɔvɔˈdɔvaʨ̑ v
być powodem czegoś, przyczyną causare

powodzenia ˌpɔvɔˈʣ̑ɛ̃ɲa interjection
wyraża życzenie udanej pracy; szczęścia in bocca al lupo

powojenny adj
taki, który dzieje się po wojnie postbellico

powoli pɔˈvɔlʲi adv
wolno, z małą prędkością lentamente

powołaniowy adj
odnoszący się do powołania, związany z powołaniem vocazionale

powstanie pɔˈfstãɲɛ n
zbrojne wystąpienie ludności państwa, miasta lub pewnego obszaru, skierowane przeciw dotychczasowej władzy, najczęściej okupacyjnej; rivolta insurrezione

powstanie warszawskie pɔˈfstãɲɛ varˈʃafsʲcɛ n
(historia, historyczny, historycznie) działania zbrojne podjęte przez żołnierzy Armii Krajowej na terenie Warszawy i w jej okolicach 1 sierpnia 1944 roku; rivolta di Varsavia

powstanie wielkopolskie pɔˈfstãɲɛ ˌvʲjɛlkɔˈpɔlsʲcɛ n
(historia, historyczny, historycznie) zbrojne wystąpienie polskich mieszkańców Wielkopolski przeciwko państwu niemieckiemu, które wybuchło 27 grudnia 1918 roku; sollevazione della Grande Polonia

powstaniec pɔˈfstãɲɛʦ̑ n
uczestnik powstania zbrojnego, insurekcji insorto

powstawać pɔˈfstavaʨ̑ v
wstawać, podnosić się, stawać na nogi alzarsi
wzniecać powstanie, rozpoczynać walkę zbrojną insorgere sollevare
zaczynać istnieć, być utworzonym, rozpoczętym nascere formarsi insorgere

powstańczy adj
związany z powstaniem, dotyczący powstania insurrezionale

powstrzymywać ˌpɔfsṭʃɨ̃ˈmɨvaʨ̑ v
pohamowywać kogoś lub coś zapobiegając czemuś comprimere
zatrzymywać coś lub kogoś w miejscu trattenere

powszechny pɔˈfʃɛxnɨ adj
dotyczący większości osób, spraw; publiczny, ogólny universale
ogólnie stosowany, często używany; codzienny comune

powtarzać pɔˈftaʒaʨ̑ v
mówić lub robić coś kolejny raz; wykonywać czynność, którą już ktoś zrobił ripetere

powódź ˈpɔvuʨ̑ n
(meteorologia, meteorologiczny) zalanie wodą pewnego obszaru; alluvione inondazione
(przenośnie, przenośnia) potok (np. słów), mnogość marea

powściągliwy adj
potrafiący zachować opanowanie, mający umiar riservato

pozajelitowy adj
(medycyna, medyczny) taki, który pomija jelita, zachodzi poza nimi parenterale

pozajęzykowy ˌpɔzajɛ̃w̃zɨˈkɔvɨ adj
(językoznawstwo, językoznawczy) taki, który nie dotyczy języka, istnieje poza nim extralinguistico

pozamaciczny ˌpɔzãmaˈʨ̑iʧ̑nɨ adj
(medycyna, medyczny) dziejący się/mający miejsce poza macicą extrauterino estrauterino

pozamałżeński ˌpɔzãmawˈʒɛ̃j̃sʲci adj
odbywający się poza związkiem małżeńskim danej osoby, (także, też) będący rezultatem takiego działania extraconiugale

pozaziemski adj
pochodzący spoza Ziemi extraterrestre

pozbywać v
(dawniej, dawny) uwalniać się od czego lub kogo (współcześnie stosowane w formie zwrotnej) liquidare
odsuwać od siebie liquidarsi

pozdrowienie ˌpɔzdrɔˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
słowa, gesty wymawiane na powitanie lub pożegnanie saluto

poziom ˈpɔʑɔ̃m n
położenie, układ czegoś względem jakiejś płaszczyzny livello
stan zaawansowania czegoś, faza rozwoju livello
stopień wykształcenia osoby, stan czyjejś kultury, wiedzy livello

poziomica ˌpɔʑɔ̃ˈmʲiʦ̑a n
(kartografia, kartograficzny) linia na mapie łącząca punkty znajdujące się na tym samym poziomie; curva altimetrica curva di livello isoipsa
(technologia, technika, techniczny) przyrząd do wyznaczania poziomu lub pionu; livella

poziomka pɔˈʑɔ̃mka n
(botanika, botaniczny) Fragaria, roślina o jadalnych, czerwonych owocach podobnych do truskawek, tylko mniejszych, rosnąca dziko, przeważnie w lasach, także uprawiana w ogrodach; fragola di bosco

poziomka pospolita n
(botanika, botaniczny) Fragaria vesca L., gatunek rośliny z rodziny różowatych, uprawiana w wielu krajach świata, również w Polsce; fragola di bosco

poziomo adv
równolegle do podłoża orizzontalmente orizzontale

poziomy pɔˈʑɔ̃mɨ adj
prostopadły do kierunku siły grawitacji orizzontale

poznawalność n
możliwość zrozumienia, poznania czegoś lub kogoś conoscibilità

pozornie adv
sprawiając wrażenie prawdziwego apparentemente

pozostawać ˌpɔzɔˈstavaʨ̑ v
zostać w jakimś miejscu, nie ruszać się skądś restare rimanere

pozostały ˌpɔzɔˈstawɨ adj
taki, który nie należy do grupy; stanowiący resztę altro

pozwalać pɔˈzvalaʨ̑ v
zgadzać się, aby ktoś mógł coś zrobić permettere lasciare

pozycja misjonarska n
(seksuologia, seksuologiczny) klasyczna pozycja seksualna, w której mężczyzna jest na górze, a kobieta pod nim; posizione del missionario

pozytywnie adv
w sposób pozytywny positivamente

pozłacać v
pokrywać warstwą złota lub malować na złoty kolor indorare

połamania nóg interjection
życzenie powodzenia wyrażone à rebours, mające zaklinać rzeczywistość; zwykle komuś, kto wychodzi na scenę in bocca al lupo in culo alla balena

połknąć haczyk ˈpɔwknɔ̃ɲʨ̑ ˈxaʧ̑ɨk idiom
dać się nakłonić, zachęcić do czegoś; dać się wprowadzić w błąd abboccare l'amo

połowa pɔˈwɔva n
jedna z dwóch równych części całości metà mezzo

położenie ˌpɔwɔˈʒɛ̃ɲɛ n
miejsce znajdowania się czegoś posizione

położnica n
kobieta w okresie połogu puerpera

położnictwo n
(medycyna, medyczny) gałąź medycyny zajmująca się przebiegiem ciąży, porodu i połogu ostetricia

położnik pɔˈwɔʒʲɲik n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się zdrowiem kobiety w okresie ciąży, porodu i połogu ostetrico

południe pɔˈwudʲɲɛ n
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez lewą rękę przy patrzeniu na zachód; mezzogiorno sud
chwila, kiedy Słońce jest najwyżej nad horyzontem w ciągu dnia; godzina dwunasta; mezzogiorno

południk pɔˈwudʲɲik n
(geografia, geograficzny) umowna linia na powierzchni Ziemi łącząca bieguny; meridiano

południowiec n
osoba z południa, z krajów na południu meridionale

południowoafrykański ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌafrɨˈkãj̃sʲci adj
odnoszący się do Republiki Południowej Afryki sudafricano

południowoeuropejski adj
odnoszący się do Europy Południowej, związany z Europą Południową sudeuropeo

południowy ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ adj
(geografia, geograficzny) mający miejsce na południu, dotyczący południa (kierunek) meridionale
odbywający się w południe, dotyczący południa (czas) di mezzogiorno meridiano

południowy wschód ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ ˈfsxut n
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między południowym a wschodnim sud-est

południowy zachód ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ ˈzaxut n
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między południowym a zachodnim sud-ovest

połykać v
przesuwać pokarm do żołądka w sposób fizjologiczny deglutire

połyskiwać v
wyróżniać się połyskiem z otoczenia luccicare

połączenie ˌpɔwɔ̃n͇ˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: połączyć riunione

pończocha pɔ̃j̃n͇ˈʧ̑ɔxa n
obcisła, elastyczna część garderoby, okrywająca nogę; calza

pościg n
ściganie kogo lub czego inseguimento

pościć ˈpɔɕʨ̑iʨ̑ v
przestrzegać postu nakazanego przez religię digiunare

pośladek pɔˈɕladɛk n
(anatomia, anatomiczny) jeden z dwóch umięśnionych obszarów z tyłu ciała między kręgosłupem a udami; natica culo

poślij do Paryża osła głupiego, jeśli tu był osłem, nie będzie koń z niego proverb
pewne rzeczy są niemożliwe do zrobienia chi bestia va a Roma, bestia ritorna

poślubić pɔˈɕlubʲiʨ̑ v
wziąć z kimś ślub, ożenić się lub wyjść za mąż sposare sposarsi

pośpiech ˈpɔɕpʲjɛx n
spieszenie się, robienie czegoś szybko fretta urgenza

pośredniczyć v
dążyć do porozumienia stron, działać jako rozjemca mediare

pośrednik n
osoba pośrednicząca, załatwiająca sprawy między jakimiś osobami intermediario mezzano

pośrednio adv
w sposób pośredni indirettamente mediatamente

pośrodku pɔˈɕrɔtku adv
na środku, w środkowym punkcie nel mezzo

poświęcać pɔˈɕfʲjɛ̃nʦ̑aʨ̑ v
(książkowy) oddawać coś w ofierze; wyrzekać się czegoś dla czyjegoś dobra sacrificare immolare
oddawać czemuś uwagę, kierować uwagę na coś, wyrażać zainteresowanie dedicare

pożar ˈpɔʒar n
niekontrolowane rozprzestrzenianie się ognia; fuoco incendio

pożyczka pɔˈʒɨʧ̑ka n
danie komuś albo wzięcie od kogoś na pewien czas pieniędzy lub innych dóbr pod warunkiem ich zwrotu w określonym terminie; (także, też) to, co zostało pożyczone; prestito prestazione

pożyteczny idiota ˌpɔʒɨˈtɛʧ̑nɨ iˈdʲjɔta n
ktoś nieświadomie manipulowany, przyczyniający się do sprawy; utile idiota

pożywny pɔˈʒɨvnɨ adj
posilny, wzmacniający, sycący nutriente nutritivo sostanzioso

pożądać pɔˈʒɔ̃ndaʨ̑ v
bardzo silnie czegoś pragnąć, chcieć desiderare bramare
czuć silny pociąg fizyczny do kogoś; czuć pożądanie desiderare

pożądliwy adj
będący wyrazem pożądania bramoso

praca ˈpraʦ̑a n
miejsce pracy (1.1); funkcja pełniona w takim miejscu lavoro
artykuł, tekst lub dzieło plastyczne lavoro
wykonywanie jakiejś czynności, służącej uzyskaniu dóbr; lavoro posto di lavoro
(fizyka, fizyczny) energia potrzebna do przesunięcia ciała o danych parametrach z jednego punktu pola do drugiego; lavoro posto di lavoro

pracodawca ˌpraʦ̑ɔˈdafʦ̑a n
osoba lub przedsiębiorstwo zatrudniające pracowników; datore di lavoro

pracoholizm ˌpraʦ̑ɔˈxɔlʲism̥ n
(psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) uzależnienie od wykonywania pracy; dipendenza dal lavoro

pracować praˈʦ̑ɔvaʨ̑ v
wykonywać jakąś pracę; być zatrudnionym lavorare

pracowitość ˌpraʦ̑ɔˈvʲitɔɕʨ̑ n
cecha tego, kto jest pracowity laboriosità

pracowity ˌpraʦ̑ɔˈvʲitɨ adj
taki, który jest skłonny do długiej pracy; taki, który umie/lubi dużo pracować; charakteryzujący się pracowitością laborioso

pracowity jak mrówka ˌpraʦ̑ɔˈvʲitɨ ˈjak ˈmrufka idiom
bardzo pracowity; taki, który pracuje dużo i efektywnie laborioso come una formica

pracownica ˌpraʦ̑ɔvʲˈɲiʦ̑a n
kobieta zatrudniona, pracująca w zakładzie pracy lavoratrice dipendente

pracowniczka n
kobieta zatrudniona, pracująca w zakładzie pracy dipendente lavoratrice

pracownik praˈʦ̑ɔvʲɲik n
osoba, która została zatrudniona za wynagrodzenie – przez instytucję, firmę lub inną osobę; dipendente lavoratore

pradziadek praˈʥ̑adɛk n
ojciec dziadka lub babci bisnonno

pragmatycznie ˌpraɡmaˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób pragmatyczny pragmaticamente

pragmatysta ˌpraɡmaˈtɨsta n
(filozofia, filozoficzny) zwolennik pragmatyzmu, teoretyk pragmatyzmu pragmatista

pragnienie praˈɟɲɛ̇̃ɲɛ n
(fizjologia, fizjologiczny) jedna z najbardziej podstawowych potrzeb biologicznych człowieka i zwierząt przejawiająca się w popędzie ku pobraniu odpowiedniej ilości wody do organizmu; sete
chęć realizacji, zrobienia czegoś; dążenie do czegoś; życzenie, ambicja desiderio

pragnąć ˈpraɡnɔ̃ɲʨ̑ v
(oficjalnie) chcieć czegoś, mieć pragnienie, życzyć sobie desiderare

prajęzyk n
język, z którego wywodzą się inne języki; protolingua

praktykant n
ktoś, kto odbywa praktykę zawodową praticante apprendista

praktykować v
stosować coś w praktyce praticare

pralka ˈpralka n
(technologia, technika, techniczny) mechaniczne urządzenie piorące tkaniny; lavatrice lavabiancheria

pralnia ˈpralʲɲa n
miejsce, w którym pierze się odzież lavanderia

pranie ˈprãɲɛ n
porcja ubrań przygotowanych do prania (1.1) lub już wypranych bucato
czyszczenie odzieży na mokro; cały proces czynności z tym związanych – wkładanie do pralki, dodawanie detergentów, programowanie, wieszanie itp.; bucato

pranoterapia ˌprãnɔtɛˈrapʲja n
(medycyna, medyczny) terapia energią w hinduizmie pranoterapia

prasować praˈsɔvaʨ̑ v
wygładzać ubranie za pomocą żelazka stirare
ściskać za pomocą prasy pressare

prawa człowieka ˈprava ʧ̑wɔˈvʲjɛka n
niezbywalne, nienaruszalne, naturalne i niepodzielne prawa przysługujące każdemu człowiekowi wynikające z jego godności; diritti umani diritti dell'uomo

prawa kobiet n
uprawnienia i wolności należące do kobiet i dziewcząt w danych społeczeństwach; diritti delle donne

prawa ręka ˈprava ˈrɛ̃ŋka n
(przenośnie, przenośnia) najbliższy, zaufany współpracownik braccio destro

prawa zwierząt ˈprava ˈzvʲjɛʒɔ̃nt n
idea, zgodnie z którą zwierzęta mają fundamentalne interesy, które powinny być uszanowane tak samo, jak w przypadku podstawowych, analogicznych interesów ludzi; diritti animali diritti degli animali

prawda ˈpravda n
treść zgodna z rzeczywistością; verità

prawdopodobnie ˌpravdɔpɔˈdɔbʲɲɛ adv
przypuszczalnie, być może probabilmente

prawdopodobny ˌpravdɔpɔˈdɔbnɨ adj
przypuszczalnie prawdziwy; taki, o którym można sądzić, że jest prawdziwy probabile possibile

prawdziwy pravʲˈʥ̑ivɨ adj
rzeczywisty vero autentico genuino naturale

prawdziwych przyjaciół poznaje się w biedzie pravʲˈʥ̑ivɨx pʃɨˈjäʨ̑uw pɔˈznajɛ‿ɕɛ ˈv‿bʲjɛ̇ʥ̑ɛ proverb
szczery przyjaciel nie opuszcza kogoś, gdy ten ma kłopoty; w nieszczęściu, niepowodzeniu okazuje się, kto jest prawdziwym przyjacielem il buon amico in mal si riconosce

prawica praˈvʲiʦ̑a n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) siła polityczna o programie, odwołującym się do tradycji, autorytetów, religii i istniejącej hierarchii społecznej destra
(książkowy) prawa dłoń, prawa ręka destra

prawidłowy ˌpravʲidˈwɔvɨ adj
właściwy, poprawny, zgodny z prawidłami, założeniami, zasadami, normami corretto regolare

prawie ˈpravʲjɛ particle
…informująca o niecałkowitym osiągnięciu danego stanu quasi

prawniczy adj
dotyczący prawa lub prawników giuridico giuristico

prawnik ˈpravʲɲik n
osoba posiadająca wykształcenie prawnicze giurista
kobieta posiadająca wykształcenie prawnicze giurista

prawny ˈpravnɨ adj
taki, który dotyczy prawa, wywodzi się z prawa, jest z nim zgodny legale giuridico

prawo ˈpravɔ adv
prawa strona diritto

prawo ˈpravɔ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przywilej, zezwolenie na coś; diritto
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbiór przepisów, zezwoleń, obowiązków, przywilejów oraz kar związanych z ich nieprzestrzeganiem; diritto legge

prawo dżungli ˈpravɔ ˈʤ̑ũŋɡlʲi n
(przenośnie, przenośnia) prawo pięści, władza silniejszego legge della giungla

prawo jazdy ˈpravɔ ˈjazdɨ n
(motoryzacja) dokument potwierdzający umiejętności jego posiadacza do prowadzenia pojazdów mechanicznych, wydawany przez odpowiednie organy państwowe; patente di guida licenza di condurre

prawo jest po to, aby je omijać proverb
przysłowie wyrażające pogląd, że czasami można nie przestrzegać przepisów prawa fatta la legge, pensata la malizia

prawo karne ˈpravɔ ˈkarnɛ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół norm prawnych zawierających zakazy i nakazy, których naruszenie jest karalne; diritto penale

prawo publiczne ˈpravɔ puˈblʲiʧ̑nɛ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) gałąź prawa zawierająca normy prawne, których zadaniem jest ochrona interesu publicznego; diritto pubblico

prawo zwyczajowe ˈpravɔ ˌzvɨʧ̑aˈjɔvɛ n
(socjologia, socjologiczny) zbiór stosowanych norm prawnych ukształtowanych w toku historii i uważanych przez jakąś społeczność lub grupę za obowiązujące; consuetudine uso normativo

prawość ˈpravɔɕʨ̑ n
cecha tego, kto jest prawy galantomismo generosità

prawybory n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wstępne wybory, które odbywają się na niewielkim obszarze kraju i są organizowane w ramach kampanii wyborczej jako rodzaj sondażu elezioni primarie primarie

prazeodym ˌprazɛˈɔdɨ̃m n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pr i liczbie atomowej 59; praseodimio

prażyć ˈpraʒɨʨ̑ v
(kulinaria) poddawać żywność działaniu wysokiej temperatury bez użycia tłuszczu arrostire

prebenda prɛˈbɛ̃nda n
(przestarzałe, przestarzały) (kościelny) część dochodów, które duchowni otrzymują jako wynagrodzenie za pełnione obowiązki; prebenda

precyzja prɛˈʦ̑ɨzʲja n
dokładność, staranność precisione

precyzować v
określać dokładnie, z precyzją precisare
stawać się dokładnie określonym precisarsi

precyzyjnie ˌprɛʦ̑ɨˈzɨjɲɛ adv
w sposób precyzyjny, dokładny precisamente

precyzyjny ˌprɛʦ̑ɨˈzɨjnɨ adj
charakteryzujący się precyzją, dokładnością; taki, który dba o szczegóły preciso

preferować ˌprɛfɛˈrɔvaʨ̑ v
dawać komuś/czemuś pierwszeństwo, preferencje preferire

prefiks ˈprɛfʲiks n
(językoznawstwo, językoznawczy) afiks występujący przed rdzeniem, przedrostek; prefisso

prehistoria ˌprɛçiˈstɔrʲja n
okres dziejów od pojawienia się człowieka do powstania pisma; protostoria

prehistoryczny adj
związany z prehistorią protostorico preistorico

prekariat prɛˈkarʲjat n
(ekonomia, ekonomiczny) (socjologia, socjologiczny) określenie tzw. nowej klasy społecznej, powstałej w wyniku kryzysu ekonomicznego – ludzie bez perspektyw życiowych: seryjni stażyści, pracownicy tymczasowi, młodzi bezrobotni lub pracujący poniżej swojego wykształcenia; precariato

prekognicja ˌprɛkɔɟˈɲiʦ̑ʲja n
zjawisko paranormalne mające polegać na umiejętności przewidywania zdarzeń, które dopiero będą miały miejsce w przyszłości; premonizione

preludium prɛˈludʲjũm n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) samodzielny, krótki utwór instrumentalny preludio
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wstęp instrumentalny do jakiegoś większego utworu preludio
wprowadzenie, wstęp, początek, zapowiedź czegoś preludio

premier ˈprɛ̃mʲjɛr n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) szef, kierownik rządu; primo ministro

premonstratens n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) katolicki zakonnik z zakonu założonego przez św. Norberta z Xanten premostratense

prenatalny adj
(medycyna, medyczny) związany z życiem płodowym, dotyczący życia płodowego prenatale

prenumerata ˌprɛ̃nũmɛˈrata n
przedpłata za czasopismo na określony czas, gwarantująca, że dana osoba będzie otrzymywać przez ten czas określoną liczbę numerów tego czasopisma; ten czas abbonamento

prenumerować v
otrzymywać jakąś publikację regularnie przez określony czas abbonare

prestiż ˈprɛstʲiʃ n
znaczenie, poważanie, jakim ktoś lub coś cieszy się w swoim otoczeniu prestigio

pretekst ˈprɛtɛkst n
powód, który ukrywa rzeczywistą przyczynę pretesto

prezbiter n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny drugiego stopnia święceń w chrześcijaństwie; presbitero

prezbiterat n
(kościelny) sakrament święceń w chrześcijaństwie; presbiterato
(kościelny) wykonywanie urzędu kapłańskiego wynikającego z (1.1) presbiterato

prezbiterium ˌprɛzbʲiˈtɛrʲjũm n
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przestrzeń kościoła przeznaczona dla duchowieństwa i służby liturgicznej; presbiterio
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kolegialny organ zarządzający chrześcijańskim kościołem partykularnym; presbiterio

prezent ˈprɛzɛ̃nt n
rzecz wręczona komuś z jakiejś okazji lub bez okazji, jako wyraz sympatii regalo

prezentacja ˌprɛzɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
wystawienie czegoś na pewnym forum presentazione

prezerwatywa ˌprɛzɛrvaˈtɨva n
(seksuologia, seksuologiczny) mechaniczny środek antykoncepcyjny stosowany głównie przez mężczyzn, wykonany z lateksu; profilattico condom preservativo goldone gondone

prezes ˈprɛzɛs n
osoba przewodząca jakiejś instytucji, organizacji lub jakiemuś stowarzyszeniu presidente

prezydencki adj
dotyczący prezydenta lub prezydentury presidenziale

prezydent ˈprɛzɨdɛ̃nt n
(administracja) w Polsce najwyższy przedstawiciel samorządu w miastach liczących ponad 100 tysięcy mieszkańców; sindaco
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głowa państwa, najważniejsza osoba w kraju w niektórych ustrojach; presidente

prezydentura ˌprɛzɨdɛ̃nˈtura n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) bycie prezydentem presidenza
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) okres, gdy ktoś jest prezydentem presidenza

prima aprilis ˈprʲĩma ːˈprʲilʲis n
dzień żartów obchodzony pierwszego kwietnia w wielu krajach, w tym w Polsce; pesce d'aprile

primadonna n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pierwsza, najlepsza śpiewaczka operowa prima donna primadonna

primogenitura ˌprʲĩmɔɡɛ̃ɲiˈtura n
dziedziczenie przez najstarszego w rodzie primogenitura

probiotyk prɔˈbʲjɔtɨk n
podawane doustnie wyselekcjonowane kultury bakteryjne lub drożdży, najczęściej pałeczki kwasu mlekowego, których zadaniem jest korzystne dla zdrowia działanie w przewodzie pokarmowym, poprzez immunomodulację oraz zachowywanie prawidłowej flory fizjologicznej probiotico

problem ˈprɔblɛ̃m n
kłopotliwa sytuacja problema

problematyczny ˌprɔblɛ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
budzący zastrzeżenia lub niepewny problematico

proboszcz ˈprɔbɔʃʧ̑ n
(kościelny) ksiądz zarządzający parafią; curato parroco pievano

probówka n
(chemia, chemiczny) naczynie laboratoryjne, zwykle szklane, o wąskim, cylindrycznym kształcie, służące do przeprowadzania badań i eksperymentów; provetta

procesor prɔˈʦ̑ɛsɔr n
(informatyka, informatyczny) urządzenie cyfrowe potrafiące pobierać, interpretować i wykonywać ciąg rozkazów; processore

procesualny ˌprɔʦ̑ɛsuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) taki, który dotyczy procesu sądowego, postępowania sądowego processuale

prodiż ˈprɔdʲiʃ n
elektryczne urządzenie do pieczenia w postaci metalowego naczynia z pokrywą z przezroczystym otworem; fornello elettrico

producent prɔˈduʦ̑ɛ̃nt n
(biologia, biologiczny) organizm wytwarzający związki pokarmowe z prostych substancji nieorganicznych produttore
osoba lub firma zajmująca się produkcją, wytwarzaniem, wyrobem towarów skierowanych do sprzedaży produttore
osoba odpowiedzialna za całokształt nagrania muzycznego bądź spektaklu produttore
przedsiębiorca filmowy będący głównym inwestorem produkcji filmowej produttore

produkcja prɔˈdukʦ̑ʲja n
uporządkowana działalność prowadząca do wytwarzania określonych rzeczy, produktów produzione fattura

produkować ˌprɔduˈkɔvaʨ̑ v
tworzyć, wytwarzać coś produrre fabbricare

produkt krajowy brutto ˈprɔdukt kraˈjɔvɨ ˈbrutːɔ n
(ekonomia, ekonomiczny) suma wartości dóbr i usług finalnych wytworzonych na terytorium danego kraju w danym okresie, najczęściej rocznym; prodotto interno lordo

profesjonalista n
człowiek zajmujący się czymś zawodowo professionista

profeska n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica, która złożyła śluby zakonne professa

profesor prɔˈfɛsɔr n
(edukacja, edukacyjny) tytuł naukowy nadawany samodzielnym pracownikom naukowym; professore
(edukacja, edukacyjny) nazwa stanowiska pracy na uczelniach wyższych i w instytucjach naukowych; professore

profilaktyczny adj
(medycyna, medyczny) dotyczący profilaktyki i zapobiegania chorobom profilattico

profilaktyka przedekspozycyjna n
(medycyna, medyczny) lek, kuracja stosowana profilaktycznie przed ekspozycją, narażeniem na czynnik chorobotwórczy wywołujący AIDS profilassi pre-esposizione

prognoza pogody n
przewidywanie zjawisk meteorologicznych na określonym obszarze w określonym czasie previsione del tempo

programista ˌprɔɡrãˈmʲista n
(informatyka, informatyczny) osoba, zajmująca się pisaniem programów komputerowych; codificatore programmatore

programowanie ˌprɔɡrãmɔˈvãɲɛ n
(informatyka, informatyczny) tworzenie programów komputerowych; programmazione

programować ˌprɔɡrãˈmɔvaʨ̑ v
(informatyka, informatyczny) tworzyć programy komputerowe programmare

projekcja prɔˈjɛkʦ̑ʲja n
(psychologia, psychologiczny) narcystyczny mechanizm obronny polegający na przypisywaniu innym własnych poglądów, zachowań lub cech, najczęściej negatywnych; rzutowanie własnych cech i przypisywanie swoich motywacji drugiej osobie; proiezione

projekt ˈprɔjɛkt n
(zarządzanie) zorganizowany ciąg działań, ograniczony w czasie, zmierzający do osiągnięcia założonego celu progetto
szkic, makieta, dokumentacja przedstawiający pomysł na wykonanie czegoś progetto disegno

projektantka ˌprɔjɛkˈtãntka n
forma żeńska od: projektant progettista

prokreacja n
(biologia, biologiczny) płodzenie i rodzenie potomstwa procreazione

proktologia ˌprɔktɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się chorobami odbytu i odbytnicy; proctologia

prokuratura n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organ ścigający przestępstwa i stojący na straży praworządności; procura

prom prɔ̃m n
statek przewożący pasażerów, samochody i towary i kursujący wahadłowo; traghetto

promet ˈprɔ̃mɛt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pm i liczbie atomowej 61; promezio

promieniotwórczy adj
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) związany z promieniotwórczością, mający cechy promieniotwórczości radioattivo

promieniować v
(fizyka, fizyczny) wytwarzać i wysyłać strumień cząstek lub fal; emitować energię irradiare

promień ˈprɔ̃mʲjɛ̇̃ɲ n
wiązka światła wychodząca ze źródła światła; raggio

propaganda ˌprɔpaˈɡãnda n
działanie mające na celu szerzenie, wyjaśnianie i rozpowszechnianie pewnych poglądów, idei, haseł w celu pozyskania zwolenników; propaganda

propedeutyczny ˌprɔpɛdɛwˈtɨʧ̑nɨ adj
wstępny; przygotowujący do czegoś propedeutico

propedeutyka ˌprɔpɛˈdɛwtɨka n
wstęp do czegoś, wprowadzenie, przygotowanie propedeutica

proporcja prɔˈpɔrʦ̑ʲja n
wzajemny stosunek danych wielkości; stosunek części danej całości wobec siebie nawzajem proporzione

proporcjonalnie adv
w sposób proporcjonalny proporzionalmente

propriocepcja ˌprɔprʲjɔˈʦ̑ɛpʦ̑ʲja n
(fizjologia, fizjologiczny) zmysł orientacji ułożenia części własnego ciała propriocezione

proroczo adv
w sposób proroczy profeticamente

prorok ˈprɔrɔk n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) charyzmatyczny przywódca lub reformator religijny, któremu przypisuje się szczególne posłannictwo boże i zdolności wizjonerskie; profeta

prosić ˈprɔɕiʨ̑ v
zwracać się do kogoś w celu nakłonienia go do złożenia wizyty; zapraszać invitare
zwracać się uprzejmie do kogoś w celu uzyskania czegoś chiedere

prosię ˈprɔɕɛ n
(zoologia, zoologiczny) młoda świnia maialino porcello

prosperować ˌprɔspɛˈrɔvaʨ̑ v
dobrze, pomyślnie rozwijać się, kwitnąć; mieć szczęście w tworzeniu czegoś prosperare

prostacko adv
niekulturalnie, bez ogłady crudamente

prostactwo n
zespół cech właściwych prostakowi lub prostackiem zachowaniu volgarità cafonaggine grossezza zoticaggine zotichezza

prostaczek n
(literacko) ktoś niewykształcony, ubogi semplice

prostata n
(anatomia, anatomiczny) gruczoł płciowy męski położony w miednicy mniejszej, wydzielający składniki nasienia prostata

prostatektomia n
(medycyna, medyczny) wycięcie gruczołu krokowego prostatectomia

prostoduszny adj
odznaczający się prostotą, szczerością i łatwowiernością; (także, też): świadczący o takich cechach ingenuo

prostokąt prɔˈstɔkɔ̃nt n
(geometria) czworokąt, który ma wszystkie wewnętrzne kąty proste; rettangolo

prostota prɔˈstɔta n
ogół cech charakterystycznych dla czegoś nieskomplikowanego, niezawiłego semplicità
(przestarzałe, przestarzały) naturalność, bezpośredniość, skromność w obyciu semplicità

prostować v
nadawać czemuś nierównemu kształt prosty raddrizzare

prostytucja ˌprɔstɨˈtuʦ̑ʲja n
proceder sprzedaży usług seksualnych; prostituzione meretricio

prostytutka ˌprɔstɨˈtutka n
(pejoratywnie, pejoratywny) kobieta sprzedająca własne usługi seksualne prostituta

proszek ˈprɔʃɛk n
substancja roztarta, rozkruszona, zmielona lub w inny sposób podzielona na wiele bardzo drobnych cząsteczek polvere

proszę ˈprɔʃɛ
potwierdzenie wykonania prośby prego si prega
zwrot używany zamiast trybu rozkazującego per favore per piacere prego

protagonista ˌprɔtaɡɔ̃ˈɲista n
(historia, historyczny, historycznie) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) w starożytnej Grecji: pierwszy aktor, prowadzący dialog z chórem, a w późniejszym okresie także z innymi aktorami protagonista
bojownik, przywódca, prowodyr w walce o jakąś sprawę protagonista
najwybitniejszy aktor w zespole protagonista
odtwórca głównej roli protagonista

protaktyn prɔˈtaktɨ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pa i liczbie atomowej 91; protoattinio

protekcjonizm ˌprɔtɛkˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
(ekonomia, ekonomiczny) polityka ochrony przemysłu i handlu krajowego przed konkurencją zagraniczną, głównie za pomocą ceł nakładanych na przywożone towary; protezionismo

protestant prɔˈtɛstãnt n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek wyznający protestantyzm, członek któregoś z kościołów protestanckich protestante

protestantyzm ˌprɔtɛˈstãntɨsm̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z głównych kierunków chrześcijaństwa, składający się z wierzeń powstałych głównie na skutek ruchów reformacyjnych wewnątrz Kościoła rzymskokatolickiego rozpoczętych w XVI wieku; protestantesimo

protetyczny adj
(językoznawstwo, językoznawczy) mający cechy artykulujące w wymowie samogłoski nagłosowej wyrazu prostetico protetico
(medycyna, medyczny) związany z protetyką lub robieniem protez protesico

proto- ˈprɔtɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający pierwszeństwo w czasie, kolejności, stanowisku itp. tego, o czym mówi drugi człon wyrazu proto-

proton ˈprɔtɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) cząstka złożona z dwóch kwarków górnych i jednego dolnego; protone

proustyt n
(mineralogia, mineralogiczny) bardzo rzadki minerał z gromady siarkosoli, arsenowa sól srebra; proustite

prowadzić prɔˈvaʥ̑iʨ̑ v
kierować jakimś pojazdem (w domyśle: samochodem) condurre guidare portare
być czyimś przewodnikiem, kierować kogoś do jakiegoś miejsca condurre guidare portare

prowansalski ˌprɔvãw̃ˈsalsʲci n
jeden z dialektów języka oksytańskiego używany w południowo-wschodniej Francji; provenzale

prowiant ˈprɔvʲjãnt n
żywność, zapasy żywności viveri

prowincja prɔˈvʲĩnʦ̑ʲja n
(administracja) jednostka administracyjna w niektórych krajach provincia
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kościelna jednostka administracyjna pod zarządem metropolity lub arcybiskupa; provincia
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zakonna jednostka administracyjna pod jurysdykcją przełożonego prowincjalengo; provincia
obszar kraju oddalony od stolicy i większych miast provincia

prowincjał n
(kościelny) (administracja) wyższy przełożony zakonny, zarządzający prowincją; provinciale

prowincjałat n
(administracja) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) urząd prowincjała provincialato

prowincjonalny adj
związany z prowincją, dotyczący prowincji provinciale

prowincjusz prɔˈvʲĩnʦ̑ʲjuʃ n
(lekceważąco, lekceważący) człowiek mieszkający na prowincji, niemający wielkomiejskiej ogłady i obycia towarzyskiego provinciale

prowincjuszka n
(lekceważąco, lekceważący) kobieta mieszkająca na prowincji, nie posiadająca wielkomiejskiej ogłady i obycia towarzyskiego provinciale

prozaik n
(literacko) pisarz tworzący utwory prozą, najczęściej powieści i nowele prosatore

prozodia prɔˈzɔdʲja n
(językoznawstwo, językoznawczy) brzmieniowe właściwości mowy nakładające się na głoskowy, sylabiczny i wyrazowy ciąg wypowiedzi prosodia

prośba ˈprɔʑba n
uprzejme zwrócenie się do kogoś w celu uzyskania czegoś; skierowanie do kogoś jakiegoś życzenia richiesta

prymas ˈprɨ̃mas n
(kościelny) tytuł honorowy niektórych arcybiskupów katolickich oraz anglikańskich; primate

prymat ˈprɨ̃mat n
pierwszeństwo, zwierzchność lub przewodzenie w czymś, posiadanie dominującej roli primato

prymatologia ˌprɨ̃matɔˈlɔɟja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (zoologia, zoologiczny) dział zoologii zajmujący się badaniem zarówno współczesnych, jak też wymarłych ssaków naczelnych, oprócz człowieka; primatologia

prymatologiczny ˌprɨ̃matɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
(biologia, biologiczny) związany z prymatologią, dotyczący prymatologii primatologico

prymus n
(szkolnictwo, szkolny) najlepszy uczeń allievo modello primo
(technologia, technika, techniczny) typ naftowej maszynki do gotowania fornello a petrolio

pryszcz prɨʃʧ̑ n
krosta foruncolo

prysznic ˈprɨʃʲɲiʦ̑ n
aparat do kąpieli natryskowej, w którym woda przechodząca przez rury spada gęstym deszczem kropli; doccia
(przenośnie, przenośnia) kąpiel brana pod urządzeniem (1.1) doccia

prywatywny adj
(filozofia, filozoficzny) posiadający zdolność pozbawiania, powodowania braku privativo

prywatyzacja ˌprɨvatɨˈzaʦ̑ʲja n
(ekonomia, ekonomiczny) przekazanie prywatnym właścicielom mienia państwowego lub komunalnego; privatizzazione

przebaczenie ˌpʃɛbaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
odpuszczenie czyichś win perdono

przebiegłość pʃɛˈbʲjɛɡwɔɕʨ̑ n
cecha tego, kto jest przebiegły astuzia

przebierać pʃɛˈbʲjɛraʨ̑ v
zmieniać ubranie, zakładać inne ubranie mutare

przebiśnieg pʃɛˈbʲiɕɲɛk n
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z gatunku śnieżyczka przebiśnieg, Galanthus nivalis L. bucaneve

przebywanie ˌpʃɛbɨˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: przebywać stare

przebywać pʃɛˈbɨvaʨ̑ v
być gdzieś przez pewien czas; pozostawać gdzieś dłużej; spędzać gdzieś czas passare soggiornare stare

przechadzać się v
odbywać przechadzkę passeggiare andare a zonzo

przechodni pʃɛˈxɔdʲɲi adj
(gramatyka) o czasowniku: posiadający formy strony biernej transitivo

przechodzić pʃɛˈxɔʥ̑iʨ̑ v
przebywać jakąś drogę passare

przechrzta n
(przestarzałe, przestarzały) ktoś, kto zmienił wyznanie, ((zwłaszcza) na katolicyzm) convertito neofita

przecież ˈpʃɛʨ̑ɛʃ particle
…mająca nawiązywać do danej sytuacji, wypowiedzi i podważyć jej prawdziwość, słuszność comunque nondimeno però

przecinek pʃɛˈʨ̑ĩnɛk n
znak interpunkcyjny służący do oddzielania pojęć przy ich wymienianiu lub do oddzielania zdań w zdaniu złożonym; virgola
w niektórych krajach: znak separatora dziesiętnego virgola

przeciwbólowy ˌpʃɛʨ̑ivbuˈlɔvɨ adj
zwalczający ból analgesico

przeciwciało ˌpʃɛʨ̑ifʲˈʨ̑awɔ n
(medycyna, medyczny) substancja znajdująca się w organizmach kręgowców lub wytwarzana w odpowiedzi na wprowadzenie antygenów, przed którymi broni organizm; anticorpo

przeciwczołgowy ˌpʃɛʨ̑ifʧ̑ɔwˈɡɔvɨ adj
mający na celu zniszczenie lub unieszkodliwienie czołgu anticarro

przeciwdurowy ˌpʃɛʨ̑ivduˈrɔvɨ adj
(medycyna, medyczny) działający przeciw durowi, używany przy leczeniu duru, zapobiegający durowi antitifico

przeciwgruźliczy ˌpʃɛʨ̑ivɡruʑˈlʲiʧ̑ɨ adj
(medycyna, medyczny) działający przeciw gruźlicy, używany przy leczeniu gruźlicy, zapobiegający gruźlicy antitubercolare

przeciwgrypowy ˌpʃɛʨ̑ivɡrɨˈpɔvɨ adj
działający przeciw grypie, używany przy leczeniu grypy, zapobiegający grypie antinfluenzale

przeciwhistaminowy adj
(medycyna, medyczny) hamujący przedostawanie się histaminy z krwi do tkanek antistaminico

przeciwieństwo ˌpʃɛʨ̑iˈvʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
odwrotność (czegoś), odmienność w porównaniu z czymś innym contrasto opposto

przeciwlotniczy ˌpʃɛʨ̑ivlɔtʲˈɲiʧ̑ɨ adj
służący do zwalczania statków powietrznych, mający za zadanie niszczenie statków powietrznych lub obronę przed nimi antiaereo contraereo

przeciwmolowy adj
chroniący przed molami, zwalczający mole tarmicida

przeciwnik pʃɛˈʨ̑ivʲɲik n
(wojskowość, wojskowy) (sport, sportowy) także przenośnie ten, przeciwko któremu się walczy lub rozgrywa grę avversario

przeciwpancerny ˌpʃɛʨ̑ifpãnˈʦ̑ɛrnɨ adj
mający na celu zniszczenie lub unieszkodliwienie wszelkiego typu broni pancernej anticarro

przeciwpożarowy adj
(urzędowy) (technologia, technika, techniczny) mający związek z przeciwdziałaniem lub gaszeniem pożaru, zabezpieczający przed rozprzestrzenianiem się ognia antiincendio antincendio

przeciwprostokątna n
(matematyka, matematyczny) najdłuższy bok w trójkącie prostokątnym, leżący naprzeciw kąta prostego ipotenusa

przeciwrakowy ˌpʃɛʨ̑ivraˈkɔvɨ adj
działający przeciw rakowi, używany przy leczeniu raka, zapobiegający rakowi anticanceroso

przeciwstawny adj
stanowiący kontrast contrario opposto

przeciwutleniacz ˌpʃɛʨ̑ivuˈtlɛ̃ɲaʧ̑ n
związek chemiczny chroniący przed utlenianiem inne związki albo pierwiastki antiossidante

przeciwwaga n
(technologia, technika, techniczny) ciężar zastosowany dla zrównoważenia innego; controforza forza contrapposto di bilanciamento sagoma

przeciwzapalny ˌpʃɛʨ̑ivzaˈpalnɨ adj
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) działający przeciw zapaleniom, używany przy leczeniu zapaleń, zapobiegający zapaleniom antinfiammatorio antiflogistico

przeciąg ˈpʃɛʨ̑ɔ̃ŋk n
strumień chłodnego powietrza powstały w pomieszczeniu z otwartymi lub nieszczelnymi drzwiami lub oknami corrente

przeczuwać pʃɛˈʧ̑uvaʨ̑ v
mieć przeczucie presagire prevedere

przed pʃɛt preposition
…określający, że coś znajduje się bliżej punktu patrzenia niż wyrażenie za przyimkiem; znajduje się bliżej w kolejności davanti a prima
…służący do opisania ruchu w kierunku miejsca określonego w (1.1) davanti a prima di
…służący do wyrażenia, że wydarzenie miało, ma lub będzie miało miejsce wcześniej niż wydarzenie opisane za przyimkiem prima di prima
…łączący się z niektórymi czasownikami, służący do wyrażenia przyczyny jakiegoś działania da

przedchrześcijański ˌpʃɛtxʃɛɕʨ̑iˈjä̃j̃sʲci adj
poprzedzający chrześcijaństwo, następujący przed pojawieniem się chrześcijaństwa precristiano

przede wszystkim ˌpʃɛdɛ‿ˈfʃɨstʲcĩm adv
o czym mówiący chce przekazać w pierwszej kolejności, co jest dla niego najistotniejsze anzitutto innanzitutto prima di tutto

przedmałżeński ˌpʃɛdmawˈʒɛ̃j̃sʲci adj
następujący (zawierany, odbywany, wykonywany) przed zawarciem małżeństwa prematrimoniale

przedmiesiączkowy ˌpʃɛdmʲjɛ̇ɕɔ̃n͇ʧ̑ˈkɔvɨ adj
występujący przed miesiączką, menstruacją premestruale

przedmiot ˈpʃɛdmʲjɔt n
(edukacja, edukacyjny) (szkolnictwo, szkolny) zajęcia edukacyjne w szkole, posiadające własną nazwę i opracowany program nauczania materia
rzecz, obiekt nieożywiony oggetto
cel czynności, obiekt (rzadziej człowiek lub istota żywa), na którym jest wykonywana czynność; (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rzecz, wobec której działania opisuje dane prawo oggetto

przedmowa n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wypowiedź zamieszczona przed głównym tekstem, stanowiąca autorską bądź redakcyjną dyskusję dotyczącą utworu prefazione

przedostatni ˌpʃɛdɔˈstatʲɲi adj
będący przed ostatnim elementem, drugi od końca penultimo

przedporodowy adj
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) następujący przed porodem, poprzedzający poród antenatale prenatale

przedpołudnie ˌpʃɛtpɔˈwudʲɲɛ n
okres pomiędzy rankiem a południem mattinata

przedrewolucyjny adj
poprzedzający rewolucję, następujący przed rewolucją prerivoluzionario

przedsionek n
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) u kręgowców część serca oddzielona zastawką od komory atrio orecchietta
(architektura, architektoniczny) niewielkie pomieszczenie oddzielające wejście od wnętrza budynku atrio

przedsiębiorca ˌpʃɛtʲɕɛ̃mˈbʲjɔrʦ̑a n
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba prowadząca własną działalność gospodarczą, posiadająca własne przedsiębiorstwo; imprenditore

przedsiębiorczy adj
zdolny do podejmowania kolejnych działań w sposób pomyślny intraprendente

przedsięwzięcie ˌpʃɛtʲɕɛ̃w̃vʲˈʑɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
zaplanowane działanie wykonane w jakimś celu, rzecz zamierzona i realizowana impresa

przedstawiać pʃɛtˈstavʲjäʨ̑ v
podać co do wiadomości, dać do obejrzenia, do wglądu presentare
zapoznać kogoś z kimś, zaprezentować komuś kogoś presentare
podawać swoje nazwisko podczas poznawania kogoś, spotkania z kimś presentarsi

przedszkolak pʃɛṭˈʃkɔlak n
dziecko chodzące do przedszkola, będące w wieku przedszkolnym bambina della scuola materna bambino della scuola materna

przedszkolanka ˌpʃɛṭʃkɔˈlãnka n
(potocznie, potoczny) nauczycielka przedszkola, wychowawczyni przedszkolna, wychowawczyni w przedszkolu maestra di asilo maestra di scuola materna

przedszkole pʃɛṭˈʃkɔlɛ n
(szkolnictwo, szkolny) dzienna placówka o charakterze opiekuńczo-wychowawczym, do której uczęszczają dzieci w wieku od trzech lat do chwili rozpoczęcia obowiązku szkolnego; asilo scuola materna giardino d'infanzia

przedszkolny pʃɛṭˈʃkɔlnɨ adj
dotyczący przedszkola, właściwy przedszkolu, należący do przedszkola della scuola materna dello asilo
poprzedzający lata nauki szkolnej, poprzedzający okres szkolny prescolastico

przedtem ˈpʃɛtːɛ̃m pronoun
w czasie poprzedzającym jakieś wydarzenie; przed nastąpieniem czegoś prima

przedwczesność n
cecha tego, co przedwczesne prematurità

przedwczesny pʃɛtˈfʧ̑ɛsnɨ adj
pojawiający się wcześniej niż powinien; będący za wcześnie precoce prematuro

przedwcześnie pʃɛtˈfʧ̑ɛɕɲɛ adv
zbyt wcześnie, za wcześnie, przed właściwym czasem, przed określonym terminem prematuramente

przedwczoraj pʃɛtˈfʧ̑ɔraj adv
dwa dni przed dniem dzisiejszym; dzień przed wczoraj altroieri avantieri

przedwieczny adj
bardzo stary; taki, który istniał już przed wiekami primordiale

przedwojenny ˌpʃɛdvɔˈjɛ̃nːɨ adj
pochodzący sprzed wojny; istniejący, mający miejsce przed wojną; poprzedzający wojnę; zazwyczaj w odniesieniu do II wojny światowej antebellico prebellico

przegroda nosowa pʃɛˈɡrɔda nɔˈsɔva n
(anatomia, anatomiczny) przegroda dzieląca jamę nosową na dwie części; setto nasale

przegrywać pʃɛˈɡrɨvaʨ̑ v
okazywać się słabszym, odnosić porażkę, doznawać niepowodzenia, zostawać pokonanym w jakiejś rywalizacji perdere

przejaw ˈpʃɛjaf n
oznaka czegoś, zewnętrzny znak manifestazione sintomo espressione indicazione segno

przejechać pʃɛˈjɛxaʨ̑ v
jadąc, przebyć jakąś trasę, odcinek drogi fare strada

przejrzały adj
o roślinach i ich owocach: zbyt dojrzały, nadpsuty mezzo

przejrzysty pʃɛjˈʒɨstɨ adj
taki, który przepuszcza promienie słoneczne limpido

przeklęty v
imiesłów przymiotnikowy bierny od przekląć maledetto

przekraczać pʃɛˈkraʧ̑aʨ̑ v
przewyższać oltrepassare

przekroczenie prędkości n
poruszanie się pojazdem z prędkością wyższą niż dozwolona eccesso di velocità

przekroczyć Rubikon pʃɛˈkrɔʧ̑ɨʨ̑ ruˈbʲikɔ̃n v
zdecydować się zrobić decydujący krok; przekroczyć granicę, za którą decyzja jest nieodwołalna passare il Rubicone

przekroczyć miarę pʃɛˈkrɔʧ̑ɨʨ̑ ˈmʲjarɛ idiom
przesadzić w czymś colmare il sacco

przekształcać pʃɛˈkʃtawʦ̑aʨ̑ v
zmieniać coś w coś innego, nadawać czemuś inną formę trasformare girare mutare

przekupywać v
zjednywać sobie kogo, dając mu coś wartościowego corrompere

przekąska pʃɛˈkɔ̃w̃ska n
niewielka porcja jedzenia, spożywana między regularnymi posiłkami dla zaspokojenia głodu lub ze względów smakowych; spuntino

przelew ˈpʃɛlɛf n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przeniesienie wierzytelności z majątku pierwotnego wierzyciela (zbywcy, cedenta) do majątku osoby trzeciej (nabywcy, cesjonariusza) na podstawie umowy zawartej między tymi osobami; versamento

przelewać pʃɛˈlɛvaʨ̑ v
(bankowość, bankowy) dokonywać przelewu, umieszczać pieniądze na koncie versare
umieszczać płyn w innym naczyniu versare

przelotny adj
szybko przemijający, nietrwały passeggero effimero

przemijać v
kończyć się bezpowrotnie passare trascorrere scadere

przemoc ˈpʃɛ̃mɔʦ̑ n
zastosowanie przewagi siły wobec kogoś, aby zmusić go do posłuszeństwa violenza forza

przemoc domowa n
(socjologia, socjologiczny) zjawisko społeczne zachodzące, gdy członek rodziny (mąż, żona (i tym podobne, i temu podobne)) próbuje zdominować fizycznie lub psychicznie drugiego członka rodziny; violenza domestica

przemysł ˈpʃɛ̃mɨsw̥ n
dział gospodarki, obejmujący produkcję dóbr na dużą skalę; industria

przemysłowiec n
właściciel zakładu przemysłowego industriale

przemysłowy ˌpʃɛ̃mɨˈswɔvɨ adj
dotyczący przemysłu, będący efektem przemysłu, stosowany w przemyśle industriale

przemyt n
nielegalny przewóz przez granicę państwa towarów, dewiz bez poddania ich kontroli i ocleniu lub przewóz przez granicę przedmiotów zakazanych contrabbando

przemytniczka ˌpʃɛ̃mɨtʲˈɲiʧ̑ka n
kobieta dokonująca przemytu, przemycająca coś przez granicę contrabbandiera

przenajświętszy adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najbardziej święty sacrosanto

przenigdy pronoun
absolutnie nigdy, zupełnie nigdy, wcale mai mai più

przeor n
(kościelny) przełożony klasztoru (w niektórych zakonach męskich np. u dominikanów i franciszkanów) priore

przepadać v
stawać się niełatwym do odnalezienia, niewidocznym scomparire
bardzo lubić adorare andare pazzo

przepaść ˈpʃɛpaɕʨ̑ n
obszar obok stromej ściany góry abisso precipizio

przepis ˈpʃɛpʲis n
(kulinaria) sposób przygotowania potrawy ricetta
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zasada prawna regola norma

przepisywać v
o lekarzu zalecać do stosowania prescrivere
pisać to samo powtórnie; sporządzać odpis copiare trascrivere

przepiórka pʃɛˈpʲjurka n
(ornitologia, ornitologiczny) Coturnix coturnix, średni ptak ze smugami na upierzeniu grzbietowej stronie ciała; quaglia

przepiękny pʃɛˈpʲjɛ̃ŋknɨ adj
niezwykle, wyjątkowo piękny bellissimo

przepona pʃɛˈpɔ̃na n
(anatomia, anatomiczny) duży mięsień w kształcie kopuły, oddzielający klatkę od niżej położonych narządów diaframma

przepowiednia ˌpʃɛpɔˈvʲjɛdʲɲa n
wypowiedź o wydarzeniach, które mają nastąpić, określająca ich szczegóły profezia divinazione

przepraszam pʃɛˈpraʃãm interjection
uprzejme zwrócenie na siebie uwagi scusi
wyrażenie żalu, przeprosin za wyrządzoną przez siebie krzywdę, niezręczność scusi

przeprosiny n
akt przeproszenia kogoś scusa

przepych n
ostentacyjne, widoczne bogactwo sfarzo

przerabiać v
(potocznie, potoczny) zapoznawać się z pewną wiedzą zgodnie z wyznaczonym planem studiare
dokonywać pewnych zmian w gotowym przedmiocie celem przystosowania go do określonej funkcji rifare
stosować surowiec do otrzymania produktu lub półproduktu fare

przeraźliwy adj
o znacznej i niepokojącej intensywności stridulo
wzbudzający przerażenie spaventoso

przerwa ˈpʃɛrva n
czas, w którym wykonywanie jakiejś czynności zostaje zaprzestane na pewien okres; zatrzymanie działania czegoś intervallo pausa

przesadny pʃɛˈsadnɨ adj
taki, który przesadza, charakteryzuje się przesadą esagerato

przesadzać pʃɛˈsaʣ̑aʨ̑ v
przedstawiać coś poważniejszym, większym, niż jest w rzeczywistości esagerare

przesilenie n
(astronomia, astronomiczny) skrajny punkt odchylenia Słońca od równika; solstizio

przesilenie zimowe n
(astronomia, astronomiczny) moment górowania Słońca w zenicie w możliwie najdalej na południe wysuniętej szerokości geograficznej półkuli północnej; solstizio d'inverno

przeskakiwać ˌpʃɛskaˈcivaʨ̑ v
pokonywać skokiem jakąś przeszkodę saltare

przesmyk ˈpʃɛsmɨk n
(geografia, geograficzny) wąski pas lądu łączący dwa większe obszary lądowe; istmo

przestawka pʃɛˈstafka n
(językoznawstwo, językoznawczy) przestawienie głosek lub sylab w wyrazie; metatesi

przestraszyć pʃɛˈstraʃɨʨ̑ v
wzbudzić w kimś strach, wywołać w kimś przerażenie, obawę spaventare intimorire mettere paura

przestronny pʃɛˈstrɔ̃nːɨ adj
taki, który ma dużo wolnego miejsca, wolnej przestrzeni spazioso vasto ampio

przestrzenny adj
dotyczący przestrzeni spaziale

przestrzeń ˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ n
określony obszar spazio
(fizyka, fizyczny) miejsce w którym odbywają się zjawiska fizyczne; spazio
(geometria) nieograniczona co najmniej trójwymiarowa rozciągłość, jedno z podstawowych pojęć geometrii; spazio
(matematyka, matematyczny) zbiór, na którym określono dodatkową strukturę; spazio

przestrzeń kosmiczna ˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ kɔsˈmʲiʧ̑na n
przestrzeń poza obszarem ziemskiej atmosfery spazio

przestępca pʃɛˈstɛ̃mpʦ̑a n
osoba, która dopuściła się przestępstwa criminale

przestępczy pʃɛˈstɛ̃mpʧ̑ɨ adj
związany z przestępczością i przestępcami; właściwy przestępcom criminale delinquenziale

przestępstwo pʃɛˈstɛ̃mpstfɔ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czyn zabroniony pod groźbą kary jako zbrodnia lub występek, przez ustawę karną obowiązującą w czasie jego popełnienia, bezprawny, zawiniony, społecznie szkodliwy; delitto

przeszkoda pʃɛˈʃkɔda n
(sport, sportowy) płot, rów lub inne utrudnienie na trasie biegu ostacolo
coś, co przeszkadza, utrudnia ostacolo impedimento intralcio inciampo contrattempo incaglio

przeszukiwać v
szukając, przeglądać dokładnie, zaglądać w wiele miejsc perquisire frugare

przeszłość ˈpʃɛʃwɔɕʨ̑ n
wszystko to, co już się wydarzyło; passato preterito

przesądny pʃɛˈsɔ̃ndnɨ adj
wierzący w przesądy; też: będący objawem przesądów superstizioso

przesądzać v
osądzać z góry pregiudicare

przesłuchiwać v
słuchając, sprawdzać co lub kogo ascoltare
wypytywać kogo w czasie śledztwa interrogare

przetrwanie pʃɛˈtr̥fãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: przetrwać sopravvivenza

przetwarzanie z parą wodną ˌpʃɛtfaˈʒãɲɛ ˈs‿parɔ̃w̃ ˈvɔdnɔ̃w̃ n
(technologia, technika, techniczny) proces stosowany w produkcji wodoru, reforming

przetwarzać v
(informatyka, informatyczny) komputerowo opracowywać zebrane dane elaborare
zmieniać, nadając inne właściwości trasformare

przetłumaczalność n
cecha tego, co przetłumaczalne traducibilità

przewidywalny adj
taki, który daje się przewidzieć prevedibile

przewlekły pʃɛˈvlɛkwɨ adj
trwający długo lub stale cronico

przewodnictwo n
(fizyka, fizyczny) zjawisko przewodzenia ciepła, dźwięku lub prądu elektrycznego conduttività
rola przewodniczenia, kierowania czymś presidenza posizione di testa

przewodniczyć ˌpʃɛvɔdʲˈɲiʧ̑ɨʨ̑ v
kierować przebiegiem spotkania, zebrania, obrad presiedere

przewodnicząca n
kobieta przewodnicząca jakiejś instytucji, organizacji capoclasse

przewodniczący ˌpʃɛvɔdʲɲiˈʧ̑ɔ̃nʦ̑ɨ n
osoba przewodnicząca jakiejś instytucji, organizacji presidente

przewodnik pʃɛˈvɔdʲɲik n
(turystyka, turystyczny) osoba zajmująca się oprowadzaniem wycieczek turystycznych, pokazująca turystom miejsca warte zobaczenia, eksponaty itp. cicerone guida
(fizyka, fizyczny) substancja, która przewodzi prąd elektryczny; conduttore
(turystyka, turystyczny) książka, ulotka, także nagranie audiowizualne, przeznaczone dla turystów, zawierające opis okolicy, ciekawe zabytki, mapy itp.; guida baedeker

przewrotka pʃɛˈvrɔtka n
(sport, sportowy) kopnięcie piłki z jednoczesnym wykonaniem przewrotu całym ciałem; rovesciata

przewyższać pʃɛˈvɨʃːaʨ̑ v
być wyższym od kogoś lub czegoś avanzare

przewód ˈpʃɛvut n
(elektryczność) element obwodu służący do prowadzenia prądu; filo

przez pʃɛs preposition
…czasu trwania czynności per
…operacji dzielenia (w matematyce) per
…przyczyny wykonania czynności per
…drogi lub przeszkody, jaką się przebywa podczas wykonywania danej czynności attraverso per
…narzędzia użytego do wykonania czynności a per
…wykonawcy czynności w formach strony biernej da

przeziębienie ˌpʃɛʑɛ̃mˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
(medycyna, medyczny) choroba będąca następstwem obniżenia odporności ustroju po zziębnięciu raffreddore
(rzeczownik odczasownikowy) od: przeziębić raffreddamento

przeznaczenie ˌpʃɛznaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
cel, dla którego służy dana rzecz destinazione
nieunikniona przyszłość; coś, co musi się stać destino fato sorte

przełknąć gorzką pigułkę v
znieść, przeboleć jakąś przykrość; doznając przykrości, nie zareagować na nią ingoiare un rospo

przełyk ˈpʃɛwɨk n
(anatomia, anatomiczny) odcinek przewodu pokarmowego łączący gardło z żołądkiem, esofago

prześcieradło ˌpʃɛɕʨ̑ɛˈradwɔ n
prostokątny płat materiału należący do bielizny pościelowej i służący do ścielenia łóżka jako pościel pod spód; lenzuolo

prześladowczy adj
związany z prześladowaniem — stałym wyrządzaniem krzywd, szykanowaniem lub nieustannym nagabywaniem persecutorio

przeświecać pʃɛˈɕfʲjɛʦ̑aʨ̑ v
o świetle przenikać przez jakąś przeszkodę, przejrzysty przedmiot trasparire

przeżuwacz pʃɛˈʒuvaʧ̑ n
(zoologia, zoologiczny) ssak z uzębieniem i żołądkiem przystosowanym do przeżuwania roślin; ruminante

przy pʃɨ preposition
…opisujący miejsce, niedaleko którego odbywa się czynność a accanto a vicino a
…opisujący okoliczność con
…opisujący orientacyjny czas, okazję a durante
…przyłączający nazwę obiektu, z którym wiążą się charakteryzowane w zdaniu czynności presso

przy drzwiach zamkniętych pʃɨ‿ˈḍʒvʲjaγ zãˈmʲcɲɛ̃ntɨx adv
(przenośnie, przenośnia) bez obecności publiczności, bez udziału osób postronnych a porte chiuse

przybity pʃɨˈbʲitɨ adj
załamany, smutny, zmartwiony abbacchiato demoralizzato

przybliżenie ˌpʃɨblʲiˈʒɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: przybliżyć accostamento approssimazione

przybliżony adj
bliski rzeczywistemu, ale podany z pewną niedokładnością approssimativo approssimato

przybrany adj
traktowany jako własny pomimo innego pochodzenia adottivo

przychodzić pʃɨˈxɔʥ̑iʨ̑ v
przybywać dokądś arrivare venire

przychylnie pʃɨˈxɨlʲɲɛ adv
w sposób przychylny benevolmente

przyczepa n
(motoryzacja) platforma na kołach przystosowana do ciągnięcia jej przez inny pojazd rimorchio

przyczepa campingowa n
(motoryzacja) pojazd drogowy, bez własnego silnika, z przeznaczeniem do mieszkania; caravan roulotte

przyczepiać v
umocowywać coś na czym lub do czego jakąś techniką appuntare
(potocznie, potoczny) mieć do kogo nieuzasadnione zarzuty czy żale impuntarsi
czepiając się czego lub kogo, zatrzymywać się na tym attaccarsi

przyczyniać się pʃɨˈʧ̑ɨ̃ɲäʨ̑‿ɕɛ v
być częściowo przyczyną czegoś, wpływać na powstawanie czegoś contribuire

przydomek n
dodatkowa nazwa nadana komuś, bazująca na cesze charakterystycznej tej osoby soprannome nomignolo

przydzielać v
kierować kogoś gdzieś do pracy na dane stanowisko destinare
oddawać w posiadanie albo użytkowanie assegnare

przygnębiać pʃɨɡˈnɛ̃mbʲjäʨ̑ v
dawać przygnębienie, wprowadzać kogoś w zły stan psychiczny; powodować złe samopoczucie u kogoś costernare

przygoda pʃɨˈɡɔda n
niecodzienne, niezwykłe zdarzenie avventura

przygotowany adj
będący gotów do czegoś preparato

przygotowywać ˌpʃɨɡɔtɔˈvɨvaʨ̑ v
przyrządzać, organizować coś w określonym celu, tak, aby było gotowe na czas, aby się nadawało do czegoś preparare
uprzedzać kogoś o czymś, co ma nastąpić; oswajać kogoś z czymś; nastawiać kogo na coś preparare
stawać się gotowym na coś; zbierać się, szykować się prepararsi

przyimek pʃɨˈ<sup>j</sup>ĩmɛk n
(gramatyka) wyraz nieodmienny i niesamodzielny poprzedzający zawsze wyrazy odmieniające się przez przypadki (= imiona) i sygnalizujący związki składniowe między wyrazem poprzedzającym a następującym; preposizione

przyjaciel pʃɨˈjäʨ̑ɛl n
osoba obdarzana zaufaniem, żyjąca z kimś w serdecznych stosunkach amico

przyjacielski ˌpʃɨjäˈʨ̑ɛlsʲci adj
serdeczny, życzliwy, przyjazny amichevole

przyjaciółka ˌpʃɨjäˈʨ̑uwka n
kobieta zaprzyjaźniona z kimś amica

przyjazd n
przybycie pojazdu arrivo
dotarcie do jakiegoś miejsca arrivo

przyjaźń ˈpʃɨjäɕɲ̊ n
dobra, serdeczna relacja pomiędzy osobami opierająca się na wzajemnym zaufaniu, pomocy, życzliwości; amicizia

przyjemność pʃɨˈjɛ̃mnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co przyjemne; dające zadowolenie, satysfakcjonujące piacere

przyjmować pʃɨjˈmɔvaʨ̑ v
dać pracę, zatrudniać accettare accogliere
odbierać coś (rzecz, informację) accettare accogliere
akceptować wizytę/rozmowę; udzielać audiencji accettare accogliere

przyjmować za dobrą monetę v
traktować czyjeś słowa, zamiary na serio, nie dostrzegając lub nie chcąc dostrzec fałszu, ironii lub podstępu prendere per buona moneta

przykrość ˈpʃɨkrɔɕʨ̑ n
niemiłe, nieprzyjemne uczucie, zdarzenie, wrażenie lub odczucie spowodowane negatywnymi bodźcami dispiacere

przykład ˈpʃɨkwat n
fakt, obrazujący lub zgodny z twierdzeniem esempio

przykładać v
umieszczać coś na czymś, powodując przyciśnięcie albo zasłonięcie tego applicare
zbliżać obiekty do siebie aż do ich zetknięcia mettere
poświęcać sporo zapału czemu impegnarsi

przymierze n
porozumienie pomiędzy stronami alleanza

przymiotnik pʃɨ̃ˈmʲjɔtʲɲik n
(gramatyka) wyraz określający cechę rzeczownika np. „biały”, „niski”, „ładny”; aggettivo

przynajmniej pʃɨ̃ˈnajmʲɲɛ̇j particle
nie mniej niż almeno quanto meno

przynęta n
(przenośnie, przenośnia) to, co kusi, wabi, przyciąga, pociąga zimbello
(wędkarstwo) (łowiectwo, łowiecki) pokarm, który umieszcza się w sieciach, na wędkach lub w pułapkach aby wabić zwierzynę łowną, ryby, ptaki; esca

przypadek pʃɨˈpadɛk n
(gramatyka) forma wyrazu w deklinacji; caso
przebieg jakiegoś wydarzenia (zwykle choroby) caso
losowe, nieplanowane wydarzenie caso accidente

przypadkowo ˌpʃɨpatˈkɔvɔ adv
wskutek przypadku lub zbiegu okoliczności per caso

przypisywać ˌpʃɨpʲiˈsɨvaʨ̑ v
wskazywać na związek między jakimiś pojęciami, osobami riferire

przyprawa pʃɨˈprava n
(kulinaria) składnik dodawany do potrawy w celu poprawienia jej smaku lub zapachu; condimento spezia

przyprostokątna n
(matematyka, matematyczny) w trójkącie prostokątnym jedno z dwóch ramion wyznaczających kąt prosty; cateto

przypuszczalnie adv
prawdopodobnie, być może presumibilmente

przypuszczalny adj
oparty na przypuszczeniu ipotetico presumibile probabile

przyroda pʃɨˈrɔda n
świat fizyczny, ożywiony i nieożywiony, otaczający człowieka, bez wytworów jego działalności; natura

przyrost n
różnica pomiędzy wartościami pierwotną a końcową incremento
wzrost ilości czegoś aumento incremento

przyrost naturalny n
(demografia, demograficzny) różnica pomiędzy liczbą urodzeń żywych a liczbą zgonów; natalità saldo demografico

przyrostek pʃɨˈrɔstɛk n
(językoznawstwo, językoznawczy) element słowotwórczy umieszczany po leksemie; suffisso

przyrzekać v
zapewniać słownie kogoś o zrobieniu czegoś promettere

przysadka mózgowa pʃɨˈsatka muzˈɡɔva n
(anatomia, anatomiczny) gruczoł dokrewny, którego funkcją jest wytwarzanie i wydzielanie hormonów; ipofisi ghiandola pituitaria

przysięga pʃɨˈɕɛ̃ŋɡa n
uroczyste przyrzeczenie, wypowiadane najczęściej w słowach ustalonych zwyczajowo lub prawnie; bezwzględne zapewnienie wykonania czegoś, stwierdzenie, potwierdzenie prawdziwości tego giuramento

przysięgać pʃɨˈɕɛ̃ŋɡaʨ̑ v
silnie deklarować, mocno obiecywać giurare

przysmak n
(kulinaria) (spożywczy) rzecz, którą ktoś bardzo lubi spożywać, która mu bardzo smakuje ghiottoneria leccornia manicaretto

przystanek pʃɨˈstãnɛk n
miejsce, gdzie pasażerowie drogowego transportu publicznego mogą wsiąść lub wysiąść fermata

przystosowywać v
zmieniać coś odpowiednio do określonych wymagań adattare

przyszłość ˈpʃɨʃwɔɕʨ̑ n
czas, który dopiero nadejdzie, nastąpi; futuro avvenire

przyszły ˈpʃɨʃwɨ adj
następny, bliski w czasie prossimo
ten, który wydarzy się w przyszłości; taki, który należy do przyszłości futuro

przysłowie pʃɨˈswɔvʲjɛ n
zdanie utrwalone w tradycji ustnej, czasem w formie wierszowanej, wyrażające jakąś myśl ogólną: regułę życiową, wskazówkę, przestrogę; proverbio

przysłowiowy ˌpʃɨswɔˈvʲjɔvɨ adj
dotyczący przysłowia, popularnego frazeologizmu, wskazuje że treść należy rozumieć przenośnie a nie dosłownie proverbiale

przysłówek pʃɨˈswuvɛk n
(gramatyka) część mowy określająca sposób wykonywania czynności (jako okolicznik sposobu) lub stopień nasycenia cechy wyrażonej przymiotnikiem; avverbio

przysłówkowy adj
(gramatyka) o funkcji przysłówka avverbiale

przytomny pʃɨˈtɔ̃mnɨ adj
świadomy tego, co się z nim dzieje; taki, który nie stracił przytomności lub ją odzyskał cosciente

przytulić pʃɨˈtulʲiʨ̑ v
okazać czułość poprzez przybliżenie do siebie i objęcie się abbracciare

przytulny adj
dający poczucie przyjemności i bezpieczeństwa accogliente

przytułek n
miejsce schronienia rifugio

przywieźć v
przy pomocy pojazdu lub narzędzia na kołach (ewentualnie kółkach) dostarczyć coś lub umożliwić komuś przybycie w dane miejsce portare

przywiązanie ˌpʃɨvʲjɔ̃w̃ˈzãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: przywiązać legamento
oddanie, uczucie, sentyment, skłonność, więź affetto affezione

przywoływać ˌpʃɨvɔˈwɨvaʨ̑ v
(przenośnie, przenośnia) wspominać coś, powracać do czegoś w pamięci richiamare
wołać kogoś powodując jego przyjście, zwracać się do kogoś chiamare

przywódca pʃɨˈvutʦ̑a n
osoba, która przewodzi innym dzięki swojemu autorytetowi lub posiadanej władzy capo guida leader

przyzwoitość n
przestrzeganie dobrych obyczajów i norm etycznych decenza

przyzwolenie ˌpʃɨzvɔˈlɛ̃ɲɛ n
pozwolenie, zgoda na coś approvazione consenso

przód pʃut n
część frontowa fronte

prząść v
przerabiać kłąb włókna na przędzę filare

próba ˈpruba n
ćwiczenie czegoś, co będzie przedstawione przed publicznością, np. koncertu, spektaklu prova
test, sprawdzenie poprawności działania czegoś lub kogoś prova
statystyka: pewna ilość (ludzi lub przedmiotów) pobierana w celu zbadania określonych cech prova
usiłowanie dokonania czegoś prova

próbować pruˈbɔvaʨ̑ v
sprawdzać smak potrawy lub napoju assaporare
starać się coś zrobić provare tentare cercare

próbować szczęścia pruˈbɔvaʨ̑ ˈʃʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑a idiom
podejmować działanie, które może przynieść korzystny wynik (np. w grze) tentare la fortuna

próchnica n
(stomatologia, stomatologiczny) choroba bakteryjna twardych tkanek zębów, powodująca powstawanie ubytków; carie

próżnia ˈpruʒʲɲa n
(fizyka, fizyczny) przestrzeń, w której nie ma cząsteczek obdarzonych masą (pomijając cząstki wirtualne); vuoto

prąd prɔ̃nt n
(fizyka, fizyczny) ruch ładunków elektrycznych; corrente
(potocznie, potoczny) energia elektryczna corrente

prątek n
(biologia, biologiczny) bakteria o pałeczkowatym kształcie, najczęściej typu chorobotwórczego; bacillo

pręcik ˈprɛ̃ɲʨ̑ik n
(botanika, botaniczny) męski organ płciowy roślin znajdujący się w kwiatach; stame

prędkościomierz ˌprɛ̃ntkɔɕˈʨ̑ɔ̃mʲjɛʃ n
(metrologia, metrologiczny) urządzenie służące do pomiaru prędkości tachimetro

prędkość ˈprɛ̃ntkɔɕʨ̑ n
tempo zachodzenia jakiegoś zjawiska, w tym również szybkość poruszania, przemieszczania się jakiegoś obiektu velocità rapidità

prędzej czy później ˈprɛ̃nʣ̑ɛj ˈʧ̑ɨ ˈpuʑɲɛ̇j adv
w bliskiej lub dalekiej przyszłości (o czymś co na pewno się wydarzy, ale nie wiadomo kiedy) presto o tardi prima o poi un giorno o l'altro una volta o l'altra

pręgierz ˈprɛ̃ŋʲɟɛʃ n
(historia, historyczny, historycznie) w średniowiecznych miastach: słup stojący w miejscu publicznym, do którego przykuwano przestępców, wymierzając im karę np. chłosty; berlina

psalm psalm n
(literacko) liryczny utwór modlitewny wzorowany na poezji starotestamentalnej salmo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biblijny utwór modlitewno-hymniczny; salmo

psałterz n
zbiór psalmów salterio saltero

pseudoefedryna n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) syntetyczny analog efedryny, substancja stosowana w zapaleniach górnych dróg oddechowych; pseudoefedrina

pseudonauka ˌpsɛwdɔ̃naˈ<sup>w</sup>uka n
zbiór twierdzeń nieakceptowanych powszechnie przez środowisko naukowe, które aspirują do miana nauki; pseudoscienza

pseudonim psɛwˈdɔ̃ɲĩm n
(książkowy) przybrane imię, nazwisko lub inna nazwa, używane najczęściej przez artystów lub konspiratorów zamiast lub oprócz prawdziwych; pseudonimo

psie głosy nie idą w niebiosy ˈpʲɕɛ ˈɡwɔsɨ ɲɛ‿ˈidɔ̃w̃ vʲ‿ɲɛˈbʲjɔsɨ proverb
ktoś mówi o czymś i nie zostaje wysłuchany/zauważony raglio d'asino non sale in cielo

psim swędem ˈpʲɕĩm ˈsfɛ̃ndɛ̃m adv
szczęśliwie, fartem, fuksem; bez specjalnego wysiłku, nie wiedząc do końca jak con una botta di fortuna

psowate psɔˈvatɛ n
(zoologia, zoologiczny) rodzina lądowych ssaków drapieżnych obejmująca ponad 30 współcześnie żyjących gatunków, m.in.: psy, wilki, lisy, fenki, kojoty i szakale; Canidi

pstrąg pstrɔ̃ŋk n
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba słodkowodna z charakterystycznymi plamkami na bokach; trota
(kulinaria) potrawa z pstrąga (1.1) trota

psychasteniczka n
(psychologia, psychologiczny) kobieta cierpiąca na psychastenię psicastenica

psychasteniczny adj
(psychologia, psychologiczny) właściwy psychastenii i psychastenikom psicastenico

psychastenik n
(medycyna, medyczny) mężczyzna cierpiący na psychastenię psicastenico

psychiatra psɨˈçjatra n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób psychicznych psichiatra
(medycyna, medyczny) kobieta lekarz posiadająca specjalizację w dziedzinie psychiatrii psichiatra

psychiatria psɨˈçjatrʲja n
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się pochodzeniem, rozpoznawaniem i leczeniem chorób psychicznych; psichiatria

psychiatryczny adj
związany z psychiatrią, dotyczący psychiatrii psichiatrico

psychiczny psɨˈçiʧ̑nɨ adj
związany z psychiką i procesami w niej zachodzącymi mentale psicologico
(potocznie, potoczny) o człowieku: chory psychicznie matto pazzo

psychoaktywny adj
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (biochemia, biochemiczny) działający pobudzająco na psychikę i stany emocjonalne psicoattivo

psychoanalityczny adj
dotyczący psychoanalizy psicanalitico

psychoanalityk n
psycholog, który stosuje psychoanalizę w leczeniu swoich pacjentów psicanalista

psychoanaliza n
(psychologia, psychologiczny) kierunek w psychologii XX w. stworzony przez Zygmunta Freuda, tłumaczący strukturę, działanie i rozwój osobowości, a także zjawiska społeczno-historyczne oddziaływaniem nieświadomych mechanizmów motywacyjnych pozostających we wzajemnych konfliktach psicanalisi

psycholog psɨˈxɔlɔk n
(psychologia, psychologiczny) specjalista w dziedzinie psychologii psicologo

psychologia ˌpsɨxɔˈlɔɟja n
nauka badająca psychikę oraz zachowanie człowieka; psicologia

psychopata ˌpsɨxɔˈpata n
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) człowiek cierpiący na psychopatię psicopatico

psychopatyczny ˌpsɨxɔpaˈtɨʧ̑nɨ adj
charakteryzujący psychopatę, o cechach psychopaty; świadczący o psychopatii psicopatico

psychoterapeuta n
specjalista w dziedzinie psychoterapii psicoterapista

psychoterapia n
(psychologia, psychologiczny) leczenie metodą bez użycia leków przy zastosowaniu np. perswazji czy sugestii; psicoterapia

psychoza psɨˈxɔza n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna objawiająca się halucynacjami, urojeniami, niezdolnością do współżycia społecznego; psicosi
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) skłonność do ulegania intensywnym emocjom, nastrojom, szczególnie szerzącym się w jakiejś zbiorowości psicosi

pszczoła ˈpʃʧ̑ɔwa n
(potocznie, potoczny) latający owad wytwarzający miód, żyjący w zorganizowanych społecznościach ape

pszenica pʃɛ̃ˈɲiʦ̑a n
roślina zbożowa z rodzaju (1.1) frumento grano

ptak ptak n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę opierzone posiadające skrzydła i dziób; uccello

ptasia grypa ˈptaɕa ˈɡrɨpa n
(zoologia, zoologiczny) (medycyna, medyczny) rodzaj grypy przenoszony przez ptaki; influenza aviaria virus dei polli

ptaszek ˈptaʃɛk n
mały ptak uccellino
(zdrobniale) od: ptak uccellino

ptasznik n
(dawniej, dawny) (łowiectwo, łowiecki) hodowca lub sprzedawca ptaków uccellatore
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) pająk z rodziny ptasznikowatych, Theraphosidae tarantola

ptaszyna n
mały ptak uccellino

ptialina ptʲjaˈlʲĩna n
(biochemia, biochemiczny) enzym obecny w ślinie i rozkładający skrobię; ptialina

publicysta n
autor artykułów, felietonów i reportaży ogłaszanych w prasie pubblicista

publicystyka n
(literacko) jakakolwiek wypowiedź i tekst polemiczny dotyczący aktualnych wydarzeń i problemów ogłaszany w mediach; pubblicistica

publicznie adv
w sposób jawny, otwarty, publiczny, przy udziale osób trzecich pubblicamente

publiczność puˈblʲiʧ̑nɔɕʨ̑ n
grupa osób, która oglądają jakieś przedstawienie, pokaz, zawody pubblico

publiczny puˈblʲiʧ̑nɨ adj
taki, który dotyczy ogółu ludzi, społeczności; służy ludziom, jest stworzony dla ludzi pubblico

puch n
(ornitologia, ornitologiczny) rodzaj delikatnego pierza penna
(zoologia, zoologiczny) delikatne drobne owłosienie na skórze zwierząt lanugine

puchacz ˈpuxaʧ̑ n
(ornitologia, ornitologiczny) największa występująca w Polsce sowa; gufo reale

puchacz śnieżny n
(ornitologia, ornitologiczny) Bubo scandiacus, gatunek ptaka z rodziny puszczykowatych; civetta delle nevi gufo delle nevi

puchar ˈpuxar n
(sport, sportowy) trofeum przyznawane jako nagroda; coppa
naczynie, rodzaj czary z nóżką, w postaci dużego kielicha, niekiedy z grubego szkła; coppa
(sport, sportowy) rozgrywki o (1.2) coppa

puder ˈpudɛr n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk o charakterystycznej kruchej i sypkiej konsystencji, służący do pielęgnacji i upiększania skóry, najczęściej twarzy; cipria

pulchny adj
mający wydatne kształty i miękki z powodu dużej zawartości tkanki tłuszczowej paffuto
miękki jak gąbka, łatwo uginający się pod naciskiem soffice

pulmonolog ˌpulmɔ̃ˈnɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób układu oddechowego pneumologo
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka pulmonologii pneumologa

pulmonologia ˌpulmɔ̃nɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób płuc; pneumologia

puls puls n
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) rozciąganie ściany tętnic spowodowane zmianami ciśnienia krwi, które są wynikiem skurczów i rozkurczów komór serca polso

pulsar ˈpulsar n
(astronomia, astronomiczny) gwiazda neutronowa, wysyłająca regularne impulsy elektromagnetyczne; pulsar

puma ˈpũma n
(zoologia, zoologiczny) Puma, rodzaj ssaków drapieżnych z rodziny kotowatych; puma

punkt widzenia ˈpũŋɡd vʲiˈʣ̑ɛ̃ɲa n
stanowisko, z którego rozpatruje się jakąś sprawę, sposób, w jaki ujmuje się jakieś zagadnienie angolazione

punkt wyjścia ˈpũŋɡd ˈvɨjɕʨ̑a n
początkowe położenie, stan inicjujący jakiś proces, podłoże zmiany, źródło wydarzeń punto di partenza

punktualnie ˌpũŋktuˈ<sup>w</sup>alʲɲɛ adv
dokładnie o wyznaczonej porze, nie spóźniając się puntualmente

punktualność ˌpũŋktuˈ<sup>w</sup>alnɔɕʨ̑ n
wykonywanie czegoś w ściśle określonym czasie; umiejętność nie spóźniania się puntualità

punktualny ˌpũŋktuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
przybywający o określonej godzinie, nie spóźniający się; przestrzegający punktualności puntuale

purpura purˈpura n
barwnik lub pigment purpurowy porpora
ciepły odcień fioletu porpora

purpurowy ˌpurpuˈrɔvɨ adj
mający kolor ciemnoczerwony z odcieniem fioletowym, taki jak kolor purpury purpureo

purpuryna n
(chemia, chemiczny) organiczny barwnik stosowany do otrzymywania zaprawowych barwników kwasowych, farb imitujących złoto i w chemii analitycznej purpurina

puryfikaterz ˌpurɨfʲiˈkatɛʃ n
(kościelny) płócienna ściereczka używana w liturgii katolickiej do rytualnego oczyszczania (puryfikacji) naczyń mszalnych; purificatoio purificatorio

puryna n
(biochemia, biochemiczny) aromatyczny, organiczny związek chemiczny; purina

purysta puˈrɨsta n
osoba pedantycznie dbająca o czystość języka purista

pustelnia n
siedziba pustelnika; eremo romitaggio romitorio

pustelnik puˈstɛlʲɲik n
człowiek mieszkający w odosobnieniu i oddający się modlitwie eremita
(przenośnie, przenośnia) osoba stroniąca od innych ludzi eremita

pustka n
teren niezaludniony lub opuszczony, obszar niezagospodarowany vuoto

pusty ˈpustɨ adj
niezawierający niczego vuoto privo di contenuto sgombro vacuo

pustynia puˈstɨ̃ɲa n
(geografia, geograficzny) teren niemal całkowicie pozbawiony roślinności na skutek małej ilości opadów; deserto

puszczanie krwi n
(medycyna, medyczny) zabieg, dawniej będący podstawą medycyny a dziś już niestosowany, polegający na otwarciu żył pacjenta i wycofaniu z nich znacznej ilości krwi; flebotomia

puszczyk ˈpuʃʧ̑ɨk n
(ornitologia, ornitologiczny) Strix aluco, najczęściej spotykana europejska sowa o donośnym hukaniu; allocco

puszczyk uralski ˈpuʃʧ̑ɨk uˈralsʲci n
(ornitologia, ornitologiczny) (Strix uralensis) duży ptak drapieżny z rodziny puszczykowatych; allocco degli Urali

puszka ˈpuʃka n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) naczynie liturgiczne na hostie; pisside
metalowy, zamykany pojemnik – na żywność, napoje, farby itp.; barattolo lattina scatola

puszka Pandory ˈpuʃka pãnˈdɔrɨ idiom
źródło wielkich nieszczęść, kłopotów vaso di Pandora

puzon n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty blaszany, w którym wysokość dźwięku reguluje się teleskopowym suwakiem; trombone

puzzle ˈpuzlɛ n
układanka składająca się z elementów o charakterystycznym kształcie, które należy dopasować, aby powstał obrazek; puzzle

puścić w niepamięć ˈpuɕʨ̑iʥ̑ vʲ‿ɲɛˈpãmʲjɛ̇̃ɲʨ̑ v
zapomnieć, uznać coś za niebyłe seppellire

pycha ˈpɨxa interjection
…służący do wyrażenia zachwycenia nad smakiem czegoś squisito

pycha ˈpɨxa n
nadmierne przekonanie o własnej doskonałości superbia alterigia boria fierezza orgoglio

pylnik ˈpɨlʲɲik n
(botanika, botaniczny) część pręcika kwiatowego zawierająca pyłek; teca

pyrrusowe zwycięstwo ˌpɨrːuˈsɔvɛ zvɨˈʨ̑ɛ̃w̃stfɔ idiom
zwycięstwo osiągnięte zbyt wysokim kosztem; vittoria di Pirro

pysk pɨsk n
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) (grubiański, grubiańsko) o twarzy człowieka (policzkach, wargach itp.) ceffo
(zoologia, zoologiczny) przednia część głowy zwierzęcia, część trzewioczaszki ceffo

pytanie pɨˈtãɲɛ n
wypowiedź, której celem jest uzyskanie informacji domanda

pytanie retoryczne pɨˈtãɲɛ ˌrɛtɔˈrɨʧ̑nɛ n
(językoznawstwo, językoznawczy) pytanie, na które nie oczekuje się lub nie udziela się odpowiedzi, stosowane jako figura retoryczna lub wyraz powątpiewania; domanda retorica interrogazione retorica

pytać ˈpɨtaʨ̑ v
wypowiadać się w formie wymagającej odpowiedzi chiedere domandare

pytel ˈpɨtɛl n
worek z muślinu, służący do przesiewania mąki; frullone

pójść do Canossy ˈpujʑʥ̑ ˌdɔ‿kãˈnɔsːɨ v
być zmuszonym do ukorzenia się przed przeciwnikiem andare a Canossa

pójść do łóżka ˈpujʑʥ̑ dɔ‿ˈwuʃka v
(potocznie, potoczny) (eufemistycznie) odbyć (z kimś) stosunek płciowy andare a letto

półbóg ˈpuwbuk n
(mitologia, mitologiczny) syn boga i śmiertelniczki lub bogini i śmiertelnika semidio

półka ˈpuwka n
osobny mebel lub część szafy, kredensu, regału itp., w kształcie poziomej deski, służący do trzymania na nim przedmiotów mensola scaffale

półksiężyc puwʲˈcɕɛ̃w̃ʒɨʦ̑ n
(przenośnie, przenośnia) symbol w kształcie półksiężyca (1.1); mezzaluna crescente
Księżyc widziany tylko w części nie większej niż połowa tarczy mezzaluna

półkula puwˈkula n
(geografia, geograficzny) półkula (1.1) Ziemi; emisfero
(anatomia, anatomiczny) jedna z dwóch części mózgu; emisfero
(geometria) połowa kuli; emisfero semisfera

półmetrowy ˌpuwmɛˈtrɔvɨ adj
mierzący pół metra di mezzo metro

północ ˈpuwnɔʦ̑ n
godzina 24:00 mezzanotte
kierunek wskazywany przez prawą rękę przy patrzeniu na zachód, przeciwny do południa; nord

północnoafrykański ˌpuwnɔʦ̑nɔafrɨˈkãj̃sʲci adj
dotyczący Afryki Północnej, dziejący się w Afryce Północnej nordafricano

północnoamerykański adj
związany z Ameryką Północną, dotyczący Ameryki Północnej nordamericano

północnoeuropejski adj
odnoszący się do Europy Północnej, związany z Europą Północną nordeuropeo

północny puwˈnɔʦ̑nɨ adj
(geografia, geograficzny) dotyczący północy, jako strony świata, kierunku settentrionale nordico nord

północny wschód puwˈnɔʦ̑nɨ ˈfsxut n
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między północnym a wschodnim nord-est

północny zachód puwˈnɔʦ̑nɨ ˈzaxut n
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między północnym a zachodnim nord-ovest

półnuta n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nuta trwająca połowę całej nuty; minima metà

półotwarty ˌpuwɔtˈfartɨ adj
taki, który jest otwarty częściowo, trochę semiaperto

półoś ˈpuwɔɕ n
(geometria) połowa osi niektórych krzywych geometrycznych semiasse
(mechanika) wał, który przenosi napęd mechanizmu różnicowego samochodu na koło napędowe; semiasse

półton ˈpuwtɔ̃n n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najmniejsza odległość między dwoma dźwiękami we współczesnym zachodnim systemie tonalnym; semitono

półtora puwˈtɔra numeralFraction
jeden/jedno i pół uno e mezzo

półwysep puwˈvɨsɛp n
(geografia, geograficzny) wysunięta część lądu otoczona z trzech stron wodami morza, jeziora lub rzeki; penisola

później ˈpuʑɲɛ̇j adv
stopień wyższy od późno più tardi dopo poi

późny ˈpuʑnɨ adj
będący w końcowej fazie, w jednym z ostatnich stadiów inoltrato
następujący po relatywnie dłuższym czasie niż to zwykle bywa tardi

pączek ˈpɔ̃n͇ʧ̑ɛk n
(cukiernictwo) (spożywczy) wypiek przypominający kształtem kulę, smażony w głębokim tłuszczu, często lukrowany lub posypywany cukrem; bombolone

pęcherz n
(anatomia, anatomiczny) zbiornik moczu u kręgowców vescica

pęcherz moczowy n
(anatomia, anatomiczny) narząd wewnętrzny stanowiący zbiornik moczu vescica urinaria vescica

pęcherzyk jajnikowy pɛ̃w̃ˈxɛʒɨc ˌjäjɲiˈkɔvɨ n
(anatomia, anatomiczny) (zobacz) pęcherzyk Graafa follicolo ovarico

pęcherzyk żółciowy n
(anatomia, anatomiczny) narząd wewnętrzny służący do gromadzenia i zagęszczania żółci cistifellea

pędzel ˈpɛ̃nʣ̑ɛl n
narzędzie składające się z pęczka włosia osadzonego na trzonku, służące m.in. do malowania; pennello

pępek ˈpɛ̃mpɛk n
(anatomia, anatomiczny) blizna w środkowej części brzucha, która stanowi pozostałość po odpadniętej lub usuniętej pępowinie; ombelico

pęseta n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) rodzaj szczypczyków o sprężystych ramionach służących do chwytania lub usuwania czegoś pinzetta

płaca ˈpwaʦ̑a n
zarobek, wynagrodzenie za pracę paga salario

płacić ˈpwaʨ̑iʨ̑ v
dawać (przekazywać) pieniądze za coś pagare

płacz pwaʧ̑ n
wylewanie łez; pianto

płaczliwy adj
skory do płaczu facile al pianto

płakać ˈpwakaʨ̑ v
wylewać łzy, ronić łzy piangere

płakać jak bóbr ˈpwakaʨ̑ ˈjaɡ ˈbupr̥ v
płakać żałośnie, rzewnie piangere a calde lacrime piangere a caldi occhi piangere come un agnello piangere come una fontana

płakać nad rozlanym mlekiem ˈpwakaʨ̑ ˌnad‿rɔzˈlãnɨ̃m ˈːlɛcɛ̃m v
użalać się nad czymś co już się zdarzyło i nie może wrócić do poprzedniego stanu; rozpaczać po fakcie piangere su latte versato

płaski ˈpwasʲci adj
nieposiadający wybrzuszeń, wgłębień piatto piano

płaskorzeźba ˌpwaskɔˈʒɛʑba n
(sztuka) kompozycja rzeźbiarska na płaskim materiale, wykonana z pozostawieniem na niej tła bassorilievo

płaskostopie n
(medycyna, medyczny) zniekształcenie stopy polegające na spłaszczeniu przez obniżenie się jej fizjologicznych sklepień; piede piatto

płaszcz Ziemi ˈpwaʒʤ̑ʲ ˈʑɛ̃mʲi n
(geologia, geologiczny) strefa między skorupą ziemską a jądrem Ziemi; mantello terrestre

płaszczka ˈpwaʃʧ̑ka n
(ichtiologia, ichtiologiczny) silnie spłaszczona ryba żyjąca przy dnie morskim; razza

płaszczyk ˈpwaʃʧ̑ɨk n
(przenośnie, przenośnia) pozór copertura crosta mantello velame velo

płaszczyzna pwaˈʃʧ̑ɨzna n
(geometria) dwuwymiarowa przestrzeń euklidesowa; piano

płatek ˈpwatɛk n
(botanika, botaniczny) część korony u kwiatów: petalo

płatek śniegu ˈpwatɛc ˈɕɲɛɡu n
struktura kryształów śniegu fiocco di neve

płatność ˈpwatnɔɕʨ̑ n
efekt, akt płacenia dokonywany w wyznaczonym terminie pagamento

płaz pwas n
(obraźliwie) (przenośnie, przenośnia) człowiek płaszczący się rettile
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gromady kręgowców ziemnowodnych Amphibia; anfibio

płetwal błękitny n
(zoologia, zoologiczny) Balaenoptera musculus, gatunek wieloryba z rodzaju płetwal; balenottera azzurra

płetwonurek ˌpwɛtfɔ̃ˈnurɛk n
nurek z lekkim osprzętem i płetwami, które umożliwiają swobodne poruszanie się pod wodą sommozzatore

płeć pwɛʨ̑ n
cecha organizmów żywych w obrębie jednego gatunku charakteryzująca je pod względem ich zdolności rozrodczych; sesso

płeć piękna ˈpwɛʨ̑ ˈpʲjɛ̃ŋkna idiom
(literacko) kobiety gentil sesso bel sesso

płodność ˈpwɔdnɔɕʨ̑ n
(biologia, biologiczny) naturalna zdolność do posiadania potomstwa, zdolność do zajścia w ciążę fertilità fecondità

płodozmian pwɔˈdɔzmʲjãn n
(rolnictwo, rolniczy) system gospodarki rolnej ustalający z góry na wiele lat stałą rotację upraw; rotazione agraria

płodzić v
powodować powstanie istoty żywej poprzez akt zapłodnienia procreare

płuco ˈpwuʦ̑ɔ n
(anatomia, anatomiczny) pojedynczy lub parzysty narząd oddechowy właściwy dla kręgowców oddychających powietrzem; polmone

pług pwuk n
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie rolnicze, uprawowe, służące do przeprowadzania orki; aratro

płyn Lugola n
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wodny roztwór czystego jodu w jodku potasu, do zastosowań leczniczych lub laboratoryjnych; reattivo di Lugol

płynnie adv
w sposób płynny, sprawnie fluidamente

płynność finansowa ˈpwɨ̃nːɔɕʨ̑ ˌfʲĩnãw̃ˈsɔva n
(ekonomia, ekonomiczny) zdolność do terminowego realizowania zobowiązań; liquidità finanziaria

płynny ˈpwɨ̃nːɨ adj
będący płynem, ciekły liquido fluido scorrevole
odznaczający się harmonijnym rytmem, swobodny, bez błędów, zahamowań scorrevole

płynąć pod prąd v
(dosłownie) płynąć w kierunku przeciwnym do nurtu rzeki nuotare contro corrente
(przenośnie, przenośnia) przeciwstawiać się panującym zwyczajom, poglądom itp., opierać się czemuś andare contro corrente

płynąć z prądem v
(przenośnie, przenośnia) postępować zgodnie z ogólnie przyjętą opinią, podporządkowywać się, ulegać panującym zwyczajom, poglądom itp. seguire la corrente

płyta główna ˈpwɨta ˈɡwuvna n
(elektronika, elektroniczny) najważniejsza część urządzenia (w szczególności komputera) pozwalająca na komunikację wszystkich urządzeń do niej podłączonych; scheda madre

pływaczka pwɨˈvaʧ̑ka n
forma żeńska od: pływak nuotatrice

pływak ˈpwɨvak n
(technologia, technika, techniczny) element techniczny mający za zadanie unosić się na wodzie lub innej cieczy galleggiante
(sport, sportowy) człowiek (zwłaszcza sportowiec) zajmujący się pływaniem nuotatore

pływać ˈpwɨvaʨ̑ v
poruszać się w wodzie, po wodzie lub innym płynie nuotare

quiz n
rozrywka intelektualna lub rodzaj zadania w postaci zestawu pytań; quiz

rabarbar raˈbarbar n
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Rheum L., roślina warzywna z rodziny rdestowatych; rabarbaro

rabat ˈrabat n
obniżka ceny sconto

rabata raˈbata n
(ogrodnictwo, ogrodniczy) wąska grządka kwiatowa obramowująca trawnik aiuola

rabdomioliza ˌrabdɔ̃mʲjɔˈlʲiza n
(medycyna, medyczny) zespół objawów chorobowych spowodowany rozpadem mięśni; rabdomiolisi

rabin ˈrabʲĩn n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożony gminy żydowskiej, uczony w prawie żydowskim; rabbino

rachatłukum ˌraxatˈwukũm n
(kulinaria) (cukiernictwo) słodki przysmak z Bliskiego Wschodu, wyrób cukierniczy o konsystencji galaretki, zawierający dodatki, np. migdały, orzechy lub kawałki owoców, serwowany w formie kostek oprószonych cukrem pudrem; lokum

rachunek raˈxũnɛk n
obliczenie matematyczne calcolo conto
spis należności za towar lub usługę, jako forma rozliczenia sprzedawcy, zawierający sumę końcową conto
kwit zawierający rozliczenie należności za towar lub usługę, zawierający sumę końcową conto
stan majątku lub kapitału wyrażony liczbowo (wartość, ilość) jako rezultat działalności finansowej lub gospodarczej conto

rachunki raˈxũŋʲci n
(potocznie, potoczny) (przestarzałe, przestarzały) matematyka jako przedmiot w początkowym okresie nauczania aritmetica

racjonalność ˌraʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co racjonalne razionalità

racjonalny ˌraʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
opierający się na logicznym rozumowaniu razionale

rad rat n
(chemia, chemiczny) promieniotwórczy pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 88, srebrzystobiały metal; radio radium

radar ˈradar n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie emitujące fale elektromagnetyczne określonej długości i odbierające te fale odbite od obiektów i na tej podstawie określające położenie tych obiektów; radar

radio ˈradʲjɔ n
instytucja nadająca audycje za pomocą fal elektromagnetycznych radio
urządzenie do odbioru takich audycji; radio

radioaktywność n
(fizyka, fizyczny) zdolność jąder atomowych do samorzutnej emisji promieniowania korpuskularnego alfa lub beta albo promieniowania elektromagnetycznego gamma radioattività

radiologiczny adj
dotyczący radiologii radiologico

radiometr n
(fizyka, fizyczny) przyrząd do wykrywania promieniowania elektromagnetycznego i określania jego intensywności; radiometro

radiometria n
(fizyka, fizyczny) dział nauki zajmujący się ilościowymi pomiarami energii promieniowania i wielkości fizycznych z nią związanych; radiometria

radioodbiornik ˌradʲjɔːdˈbʲjɔrʲɲik n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do odbioru sygnału radiowego; radioricevente

radiosłuchacz n
człowiek słuchający audycji radiowych; słuchacz radia radioascoltatore radioauditore

radiosłuchaczka n
kobieta słuchająca audycji radiowych; słuchaczka radia radioascoltatrice radioauditrice

radiotelegrafista ˌradʲjɔtɛlɛɡraˈfʲista n
pracownik, który obsługuje radiotelegraf, przekazuje i odbiera radiotelegramy radiotelegrafista

radioteleskop n
(astronomia, astronomiczny) teleskop, który wykorzystuje fale radiowe do obserwacji odległych obiektów astronomicznych; radiotelescopio

radioterapeuta n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista w dziedzinie radioterapii radioterapista

radioterapia ˌradʲjɔtɛˈrapʲja n
(medycyna, medyczny) leczenie za pomocą promieniowania jonizującego; radioterapia

radiowy raˈdʲjɔvɨ adj
związany z radiem, charakterystyczny dla radia, przekazywany przez radio radiofonico

radon ˈradɔ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rn i liczbie atomowej 86, promieniotwórczy gaz szlachetny, bezbarwny i bezwonny; radon rado

radosny raˈdɔsnɨ adj
taki, który charakteryzuje się radością, ma dobry humor; nie jest smutny allegro gioioso

radość ˈradɔɕʨ̑ n
uczucie zadowolenia i satysfakcji, przejawiające się śmiechem, optymistycznym spojrzeniem na rzeczywistość czy poczuciem beztroski gioia allegria

radykalnie ˌradɨˈkalʲɲɛ adv
w sposób radykalny, nagły, zasadniczy, skrajny, gruntowny radicalmente

radykalny ˌradɨˈkalnɨ adj
który jest skutkiem zdecydowanych, bezkompromisowych działań radicale

rafa koralowa ˈrafa ˌkɔraˈlɔva n
rafa powstała z nagromadzenia pozostałości organizmów morskich, głównie szkieletów korali barriera corallina

rafaelowski adj
dotyczący życia i twórczości Raffaella Santiego, charakterystyczny, typowy dla Rafaela lub jego twórczości, taki jak u Rafaela rafaelliano

rafineria ˌrafʲĩˈnɛrʲja n
zakład przemysłowy przeprowadzający oczyszczanie jakiegoś surowca raffineria

rafinować ˌrafʲĩˈnɔvaʨ̑ v
poddawać procesowi rafinacji raffinare

raj raj n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce wiecznej szczęśliwości, które istniało na początku ludzkości, które czeka również po śmierci; paradiso

raj podatkowy ˈraj ˌpɔdatˈkɔvɨ n
(potocznie, potoczny) kraj o łagodnych przepisach podatkowych dla obcokrajowców; paradiso fiscale rifugio fiscale

rajstopy rajˈstɔpɨ n
rodzaj damskiej garderoby noszonej na nogach i dolnej części tułowia; collant

rak rak n
(medycyna, medyczny) nowotwór złośliwy pochodzenia nabłonkowego; cancro
(zoologia, zoologiczny) jadalny skorupiak z podtypu stawonogów; gambero cancro

rakieta raˈcɛta n
pojazd latający lub pocisk napędzany silnikiem rakietowym; razzo missile

rakietowy ˌracɛˈtɔvɨ adj
związany z rakietą (pociskiem lub pojazdem) missilistico

ramię ˈrãmʲjɛ n
(anatomia, anatomiczny) część kończyny górnej pomiędzy stawami: barkowym a łokciowym braccio
(potocznie, potoczny) cała kończyna górna braccio
w przyrodzie, technice – wszystko o kształcie przypominającym wyciągniętą rękę braccio

ramię w ramię ˈrãmʲjɛ ˈv‿rãmʲjɛ adv
równo, bez różnicy w odległości gomito a gomito

rana ˈrãna n
(medycyna, medyczny) uszkodzenie ciągłości skóry, a często również głębszych tkanek lub narządów na skutek urazu, oparzenia itp.; ferita

ranny ˈrãnːɨ adj
mający miejsce o poranku; taki, który występuje na początku dnia mattutino del mattino mattinale
taki, który ma ranę ferito

rano ˈrãnɔ adv
wcześnie w ciągu dnia mattina mattino

rap rap n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) styl muzyczny gatunku hip-hop; rap

raport ˈrapɔrt n
szczegółowe sprawozdanie rapporto

rapsod n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) podniosły, żałobny poemat; rapsodia
(dawniej, dawny) (historia, historyczny, historycznie) wędrowny śpiewak recytujący poematy epickie rapsodo

rarytas raˈrɨtas n
(kulinaria) (spożywczy) rzecz bardzo smaczna, przysmak ghiottoneria leccornia
rzecz rzadko spotykana, osobliwa rarità

raróg ˈraruk n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku raróg zwyczajny, Falco cherrug falco sacro

raróg górski ˈraruk n
(ornitologia, ornitologiczny) Falco biarmicus, gatunek ptaka z rodziny sokołowatych; lanario

raróg zwyczajny ˈraruk n
(ornitologia, ornitologiczny) Falco cherrug, gatunek eurazjatyckiego ptaka drapieżnego z rodziny sokołowatych; falco sacro

rasa ˈrasa n
(zoologia, zoologiczny) dawna kategoria systematyczna zwierząt zajmująca niższy poziom niż gatunek; razza

rasista raˈɕista n
zwolennik rasizmu razzista

rasistka raˈɕistka n
zwolenniczka rasizmu razzista

rasistowski ˌraɕiˈstɔfsʲci adj
związany z rasistą lub rasizmem; mający treść nawiązującą do rasizmu razzista

rasizm ˈraɕism̥ n
ideologia oraz wypływające z niej zachowania przyjmujące założenie wyższości niektórych ras ludzi nad innymi; razzismo

ratunek raˈtũnɛk n
pomoc w niebezpieczeństwie aiuto soccorso
uniknięcie niebezpieczeństwa salvezza scampo

ratusz ˈratuʃ n
(architektura, architektoniczny) budynek, w którym swoją siedzibę mają władze miasta; municipio comune

raweński adj
odnoszący się do Rawenny, związany z Rawenną ravennate

raz 'razɨ ras n
pojedyncza realizacja czynności volta
jednostka jakiejś wielkości volta

raz na sto lat ˈras na‿ˈstɔ ˈlat idiom
bardzo rzadko a ogni morte di papa

razem ˈrazɛ̃m adv
(o wielu elementach, osobach itp.) łącznie, równocześnie, wszyscy / wszystkie insieme

razić ˈraʑiʨ̑ v
o świetle: drażnić oczy nadmierną jasnością, jaskrawością abbacinare abbagliare

rdest ptasi ˈrdɛst ˈptaɕi n
(botanika, botaniczny) Polygonum aviculare L., gatunek rośliny z rodziny rdestowatych o właściwościach lecznicznych; correggiola

rdzeniowy rʣ̑ɛ̃ˈɲɔvɨ adj
(botanika, botaniczny) dotyczący rdzenia, tkanki miękiszowej w łodydze midollare
dotyczący rdzenia midollare

reakcja rɛˈakʦ̑ʲja n
(chemia, chemiczny) proces polegający na przejściu jednych substancji w inne; reazione
(fizyka, fizyczny) jedna z sił wywieranych przez ciała zgodnie z trzecią zasadą dynamiki reazione
(fizyka, fizyczny) proces, przemiana reazione
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) opór wobec zmian reazione
odpowiedź na coś w formie działania lub postawy reazione
zachowanie organizmów żywych w odpowiedzi na bodźce reazione

reakcja katalityczna rɛˈakʦ̑ʲja ˌkatalʲiˈtɨʧ̑na n
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna odbywająca się z udziałem katalizatora reazione catalitica

reaktor rɛˈaktɔr n
(chemia, chemiczny) zbiornik, w którym zachodzi reakcja chemiczna; reattore
(fizyka, fizyczny) urządzenie do wyzwalania energii jądrowej; reattore

reaktor katalityczny rɛˈaktɔr ˌkatalʲiˈtɨʧ̑nɨ n
(motoryzacja) część układu wydechowego wszystkich współczesnych samochodów osobowych spełniająca funkcję pozasilnikowego systemu zmniejszania emisji szkodliwych składników spalin; convertitore catalitico marmitta catalitica

reaktywacja n
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) ponowienie działania jakiegoś procesu, mechanizmu, organizmu riattivazione
(potocznie, potoczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) powrót artysty na scenę po długim okresie nieobecności w branży riattivazione

reaktywować v
sprawiać, że ktoś lub coś staje się ponownie aktywne riattivare

realgar n
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy siarczków, zbudowany z czterosiarczku czteroarsenu; realgar

realistka ˌrɛaˈlʲistka n
forma żeńska od: realista realista

realizacja ˌrɛalʲiˈzaʦ̑ʲja n
doprowadzenie, do wykonania czegoś realizzazione
spieniężenie papierów wartościowych lub innych dóbr realizzazione
wykonany utwór, film lub przedstawienie realizzazione

realizm n
postawa opierająca się na trzeźwej ocenie rzeczywistości realismo
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wierne odtwarzanie rzeczywistości w utworze literackim lub dziele sztuki; (także, też) kierunek literacki i artystyczny wiernie odtwarzający rzeczywistość oraz cechujący się tym kierunek rozwinięty w XIX wieku; realismo

realizować ˌrɛalʲiˈzɔvaʨ̑ v
wcielać w życie, urzeczywistniać coś realizzare

reanimacja n
(medycyna, medyczny) przywrócenie do życia kogoś znajdującego się w stanie śmierci klinicznej poprzez zastosowanie zabiegów pobudzających czynność serca, układu krążenia i oddychania rianimazione

rebelia rɛˈbɛlʲja n
zbrojny bunt przeciwko istniejącej władzy ribellione

rebeliant rɛˈbɛlʲjãnt n
uzbrojony bojownik buntujący się przeciwko istniejącej władzy; ribelle

recenzja rɛˈʦ̑ɛ̃w̃zʲja n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) ocena wraz z krótkim omówieniem publikacji książkowej, filmu, albumu muzycznego, koncertu, imprezy artystycznej w prasie lub w innych środkach przekazu recensione

recesja rɛˈʦ̑ɛsʲja n
(ekonomia, ekonomiczny) okres zahamowania i spadku rozwoju gospodarczego recessione

recykling n
wykorzystanie odpadów technologicznych i surowców wtórnych w przemyśle; riciclaggio

recytacja n
wydeklamowanie utworu literackiego recitazione

recytatyw ˌrɛʦ̑ɨˈtatɨf n
deklamacyjna część opery, oratorium, itp., przypominająca mowę recitativo

recytować v
wygłaszać z pamięci utwór literacki recitare

redaktor rɛˈdaktɔr n
pracownik redakcji, który zajmuje się redagowaniem tekstów, opracowywaniem audycji radiowych lub programów telewizyjnych redattore

redukować v
likwidować etaty pracownicze licenziare
powodować zmniejszenie czego ridurre

reelekcja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ponowny wybór kogoś na stanowisko wybieralne rielezione

refektarz rɛˈfɛktaʃ n
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie klasztorne przeznaczone do spożywania posiłków; refettorio

referendum ˌrɛfɛˈrɛ̃ndũm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głosowanie, którego celem jest rozstrzygnięcie jakiejś kwestii przez ogół obywateli kraju, regionu lub gminy; referendum

referować ˌrɛfɛˈrɔvaʨ̑ v
zdawać raport, relację z czegoś; przedstawiać coś w formie referatu, sprawozdania riferire

refleksja n
głębsze zastanowienie się riflessione

refrakcja rɛfˈrakʦ̑ʲja n
(fizjologia, fizjologiczny) okresowa niewrażliwość na bodźce komórek pobudliwych (a także błon komórkowych wypustek tych komórek) po przejściu potencjału czynnościowego; periodo refrattario
(fizyka, fizyczny) odchylenie kierunku rozchodzenia się fali związana ze zmianą jej prędkości przy przejściu do innego ośrodka; rifrazione

regeneracja n
odzyskiwanie zdrowia, sprawności rigenerazione

region ˈrɛɟɔ̃n n
(książkowy) wydzielony, stosunkowo jednorodny obszar odróżniający się od terenów przyległych określonymi cechami naturalnymi lub nabytymi regione

regionalny ˌrɛɟɔ̃ˈnalnɨ adj
(przymiotnik) od region regionale di da regione

regulacja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) obejmowanie czego przepisami prawa, normami regolamento
podejmowanie działań w celu poprawy funkcjonowania lub przywrócenia czego regolazione

reguła rɛˈɡuwa n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiór zasad obowiązujących w danym zakonie; regola
zasada, według której należy postępować regola norma

rehabilitacja ˌrɛxabʲilʲiˈtaʦ̑ʲja n
(książkowy) przywrócenie dobrej opinii, oczyszczenie z zarzutów riabilitazione
(medycyna, medyczny) przywrócenie choremu sprawności fizycznej i psychicznej oraz przystosowanie go do zmienionych warunków życia; riabilitazione
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) unieważnienie wyroku i przywrócenie osobie skazanej niesłusznie utraconych przez nią praw; riabilitazione

reinkarnacja ˌrɛ<sup>j</sup>ĩŋkarˈnaʦ̑ʲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd, według którego dusza po śmierci wciela się w nowy byt fizyczny; reincarnazione

rejestr ˈrɛjɛstr̥ n
spis danych, wykaz, lista registro

rejestrować v
wprowadzać do rejestru, wpisywać na listę registrare

rejonowy adj
związany z rejonem, obowiązujący w pewnym rejonie regionale rionale zonale

rejs n
(morski) podróż statku na danej trasie, od portu początkowego do końcowego crociera

rekin ˈrɛcĩn n
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba chrzęstnoszkieletowa żyjąca w ciepłych morzach i oceanach; squalo pescecane

reklama rɛkˈlãma n
informacja połączona z komunikatem perswazyjnym, mająca zachęcić do kupienia produktu lub skorzystania z usługi; pubblicità annuncio

reklamowy ˌrɛklãˈmɔvɨ adj
związany z reklamą, dotyczący reklamy pubblicitario

rekluza n
(kościelny) (dawniej, dawny) zakonnica żyjąca na stałe we własnej celi zakonnej; reclusa

rekolekcje n
w katolicyzmie nauki połączone z eucharystią, mające na celu umocnienie wiary i odnowę moralną; esercizi spirituali ritiro

rekolekcjonista n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w katolicyzmie: głoszący rekolekcje predicatore

rekolektant n
(kościelny) uczestnik rekolekcji esercitante

rekolektantka n
uczestniczka rekolekcji esercitante

rekomendacja ˌrɛkɔ̃mɛ̃nˈdaʦ̑ʲja n
(książkowy) opinia o kimś (zazwyczaj pozytywna) raccomandazione

rekomendować ˌrɛkɔ̃mɛ̃nˈdɔvaʨ̑ v
dawać pozytywne świadectwo, ocenę; polecać coś komuś raccomandare

rekonstrukcja n
odtworzenie czegoś opierając się o zachowane fragmenty, informacje, szczątki, przekazy itd.; (także, też) rzecz, która została odtworzona/zrekonstruowana ricostruzione rinnovo

rekonwalescencja n
okres, w którym chory powraca do zdrowia convalescenza
powrót do zdrowia po przebytej chorobie convalescenza

rekrut ˈrɛkrut n
(wojskowość, wojskowy) nowy żołnierz, świeżo powołany do wojska; coscritto

relacja rɛˈlaʦ̑ʲja n
zależność między dwoma bądź większą liczbą elementów relazione

relatywistyczny adj
(filozofia, filozoficzny) oparty na relatywizmie relativistico
(fizyka, fizyczny) związany z teorią względności relativistico

religia rɛˈlʲiɟja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system wierzeń i praktyk, określający relację jednostki do różnie pojmowanej sfery sacrum, czyli świętości i sfery boskiej; religione

religijny ˌrɛlʲiˈɟijnɨ adj
postępujący zgodnie z zasadami religii religioso
dotyczący religii, opisujący religię religioso

relikwia n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kawałki ciała lub płyny ustrojowe osoby uznawanej za świętą, rzadziej fragmenty rzeczy związane z tą osobą, którym jakaś religia przypisuje nadprzyrodzoną moc; reliquia

remake n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) nowa wersja filmu nakręconego przed laty; remake

remis ˈrɛ̃mʲis n
wynik jakiejś rywalizacji (np. gry, rozgrywki sportowej), w której żadna ze stron nie została pokonana; także gra nierozstrzygnięta pareggio

ren rɛ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Re i liczbie atomowej 75; renio
(zoologia, zoologiczny) renifer renna

renesans n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (sztuka) (architektura, architektoniczny) główny kierunek w kulturze środkowo- i zachodnioeuropejskiej, który datuje się na przełom wieku XV i XVI; rinascimento

renesansowy ˌrɛ̃nɛsãw̃ˈsɔvɨ adj
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (sztuka) (architektura, architektoniczny) dotyczący renesansu, występujący w epoce renesansu; będący w takim stylu rinascimentale

renifer rɛ̃ˈɲifɛr n
(zoologia, zoologiczny) Rangifer tarandus, ssak z rodziny jeleniowatych, zamieszkujący arktyczną tundrę i lasotundrę; renna

renomowany adj
mający renomę, szeroko rozpowszechnioną dobrą opinię, cieszący się uznaniem rinomato

reportaż n
(literacko) (publikatory) gatunek prozy publicystycznej będący opisem zdarzeń znanych autorowi z własnej obserwacji; reportage

represja rɛˈprɛsʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma odwetu lub nacisku repressione
(psychologia, psychologiczny) jeden z mechanizmów obronnych repressione

reprezentacja ˌrɛprɛzɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
grupa osób, które występują w czyimś imieniu rappresentanza

reprymenda ˌrɛprɨ̃ˈmɛ̃nda n
nagana, upomnienie, admonicja sgridata tirata d'orecchi

republika bananowa rɛˈpublʲika ˌbãnãˈnɔva n
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) małe, niestabilne politycznie państwo, gospodarczo zależne od eksportu jednego surowca, rządzone przez dyktatora lub reżim wojskowy; repubblica delle banane

reputacja ˌrɛpuˈtaʦ̑ʲja n
opinia o kimś, dobre imię reputazione riputazione

resentyment ˌrɛsɛ̃nˈtɨ̃mɛ̃nt n
skrywany żal lub uraza risentimento

respekt ˈrɛspɛkt n
szacunek, poważanie rispetto

responsorialny adj
wykonywany na przemian przez kantora i lud responsoriale

responsorium n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) liturgiczna krótka formuła modlitewna, w której wykonuje się naprzemienny śpiew lub recytację wersetów; responsorio

restauracja ˌrɛstawˈraʦ̑ʲja n
(budownictwo) odnowienie, odbudowanie restauro
(gastronomia) lokal gastronomiczny o stosunkowo wysokim standardzie; ristorante

retinoid n
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) pochodna kwasowa witaminy A, lek zewnętrzny regulujący rozwój naskórka i stan gruczołów łojowych retinoide

retoryka n
(językoznawstwo, językoznawczy) mowa lub przesadny styl, mające przekonać słuchających retorica
(językoznawstwo, językoznawczy) sztuka posługiwania się językiem, zwłaszcza w wystąpieniach publicznych, mających na celu przekonywanie słuchaczy; retorica
(językoznawstwo, językoznawczy) średniowieczny przedmiot wykładany na uniwersytetach jako (1.1) retorica

retsina n
(spożywczy) rodzaj greckiego żywicznego wina produkowanego na terenie Attyki; retsina

reumatolog ˌrɛwmaˈtɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób reumatycznych reumatologo
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka reumatologii reumatologa

reumatologia n
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się schorzeniami reumatycznymi kości i stawów; reumatologia

reumatyk n
osoba cierpiąca na reumatyzm reumatico

reumatyzm rɛwˈmatɨsm̥ n
(medycyna, medyczny) schorzenie narządów ruchu charakteryzujące się bólami i zmianami zwyrodnieniowymi w stawach; reumatismo

rewolta rɛˈvɔlta n
zbrojny spisek, bunt rivolta

rewolucja ˌrɛvɔˈluʦ̑ʲja n
gwałtowne przemiany w społeczeństwie, związane np. z przewrotem; rivoluzione
(przenośnie, przenośnia) duże i nagłe zmiany rivoluzione

rewolucja francuska ˌrɛvɔˈluʦ̑ʲja frãnˈʦ̑uska n
(historia, historyczny, historycznie) rewolucyjny okres we Francji w latach 1789-1799, w którym doszło do głębokich zmian polityczno-społecznych; prima rivoluzione francese rivoluzione francese

rewolucjonista ˌrɛvɔluʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲista n
uczestnik lub zwolennik rewolucji rivoluzionario

rewolucyjny ˌrɛvɔluˈʦ̑ɨjnɨ adj
dotyczący rewolucji i rewolucjonistów, związany z rewolucją i rewolucjonistami rivoluzionario

rewolwer rɛˈvɔlvɛr n
ręczna, krótka broń palna, w której magazynek stanowi kilkukomorowy obrotowy bęben; rivoltella revolver pistola a tamburo

rezerwa n
zapas czegoś riserva

rezjański adj
związany z Rezją, dotyczący Rezji ((oficjalnie) Resia, gmina we Włoszech) resiano

rezjański n
dialekt rezjański języka słoweńskiego resiano

rezolucja ˌrɛzɔˈluʦ̑ʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zbiorowa uchwała podjęta w wyniku obrad risoluzione

rezultat rɛˈzultat n
wynik, skutek, efekt jakiegoś działania lub braku działania risultato esito

rezygnować ˌrɛzɨɡˈnɔvaʨ̑ v
odstępować od czegoś, zrzec się czegoś z własnej woli rinunciare

reżyser rɛˈʒɨsɛr n
realizator koncepcji filmu, programu telewizyjnego, sztuki teatralnej; regista

risotto rʲiˈsɔtːɔ n
(kulinaria) włoska potrawa przyrządzana na bazie ryżu; risotto

ro rɔ n
nazwa siedemnastej litery alfabetu greckiego, ρ; rho

robak ˈrɔbak n
(zoologia, zoologiczny) (przestarzałe, przestarzały) typ bezkręgowca o nitkowatym kształcie; verme baco

robić ˈrɔbʲib niwvbxhdoejdjskwhsbdkg*$4&#(10./$*@&5/2ʨ̑ v
wykonywać coś, tworzyć, produkować, przyrządzać, przygotowywać fare
zajmować się czymś, wykonywać jakąś czynność; wywoływać jakiś stan fare

robić dobrą minę do złej gry ˈrɔbʲiʥ̑ ˈdɔbrɔ̃w̃ ˈmʲĩnɛ dɔ‿ˈzwɛj ˈɡrɨ v
udawać, że wszystko jest w porządku, mimo że sytuacja przedstawia się źle fare un buon viso a cattivo gioco

robić furorę idiom
wprawiać otoczenie w zachwyt, odnosić sukces far faville

robić z igły widły ˈrɔbʲiʥ̑ ˈz‿iɡwɨ ˈvʲidwɨ v
(potocznie, potoczny) wyolbrzymiać coś, przesadzać fare di una mosca un elefante

robić z muchy słonia ˈrɔbʲiʥ̑ ˈz‿muxɨ ˈswɔ̃ɲa v
(rzadki, rzadko używany) wyolbrzymiać coś, przesadzać fare di una mosca un elefante

robot ˈrɔbɔt n
(technologia, technika, techniczny) maszyna, urządzenie zbudowane do wykonywania pewnych czynności według nakazanego programu; robot
(przenośnie, przenośnia) o człowieku: bezduszny, niewrażliwy, wykonujący swoją pracę automatycznie robot

robotniczy ˌrɔbɔtʲˈɲiʧ̑ɨ adj
dotyczący robotników operaio

robotnik rɔˈbɔtʲɲik n
pracownik wykonujący pracę fizyczną operaio lavorante lavoratore

rock rɔk n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek silnie rytmicznej muzyki rozrywkowej granej głównie z użyciem instrumentów nagłośnionych elektrycznie; rock

rocznica rɔʧ̑ʲˈɲiʦ̑a n
dzień przypadający dokładnie w rok, dwa, trzy itd. lata po jakimś fakcie, zdarzeniu; anniversario

roczny ˈrɔʧ̑nɨ adj
trwający przez rok annuale
obejmujący czas roku annuale

rod rɔt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rh i liczbie atomowej 45; rodio

rodaczka n
kobieta należąca do tej samej narodowości, pochodząca z tego samego obszaru compatriota connazionale

rodak n
człowiek pochodzący z tego samego narodu compatriota connazionale

rodzaj ˈrɔʣ̑aj n
(biologia, biologiczny) grupa obejmująca gatunki blisko spokrewnione, podrzędna względem rodziny; genere
(gramatyka) cecha rzeczownika wpływająca na jego końcówkę podczas deklinacji oraz na końcówki i formy innych części mowy, występujących obok danego rzeczownika np. w zdaniu; genere sesso
typ, odmiana, gatunek genere tipo specie

rodzaj męski ˈrɔʣ̑aj ˈmɛ̃w̃sʲci n
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty płci męskiej lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku genere maschile

rodzaj żeński ˈrɔʣ̑aj ˈʒɛ̃j̃sʲci n
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty płci żeńskiej lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku genere femminile

rodzajnik rɔˈʣ̑ajɲik n
(gramatyka) wyraz precyzujący znaczenie rzeczownika lub wyrażenia występującego w roli rzeczownika; articolo

rodzajnik nieokreślony rɔˈʣ̑ajɲic ˌɲɛɔkrɛɕˈlɔ̃nɨ n
(gramatyka) rodzajnik występujący w wyrażeniach wieloznacznych (np. nie odnoszących się do konkretnego przedmiotu lub osoby) articolo indeterminativo

rodzajnik określony rɔˈʣ̑ajɲik ˌɔkrɛɕˈlɔ̃nɨ n
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) rodzajnik występujący w wyrażeniach odnoszących się do konkretnych przedmiotów lub osób (np. znanych z kontekstu) oraz pojęć ogólnych articolo determinativo

rodzic ˈrɔʥ̑iʦ̑ n
pierwszy biologiczny przodek danej osoby, ojciec lub matka genitore genitrice

rodzice rɔˈʥ̑iʦ̑ɛ n
ojciec i matka genitori

rodzicielski adj
związany z rodzicielstwem parentale patrio

rodzina rɔˈʥ̑ĩna n
rodzice wraz z ich dziećmi famiglia
(biologia, biologiczny) w systematyce: jednostka wyższa od rodzaju; famiglia
grupa osób, które łączy pokrewieństwo, małżeństwo, powinowactwo lub inne prawo; famiglia

rodzina językowa rɔˈʥ̑ĩna ˌjɛ̃w̃zɨˈkɔva n
grupa języków, co do których zakłada się lub istnieją bezpośrednie dowody, że wywodzą się one od wspólnego prajęzyka; famiglia linguistica

rodzić ˈrɔʥ̑iʨ̑ v
(botanika, botaniczny) o roślinach, ziemi: wydawać plon generare produrre
(fizjologia, fizjologiczny) u ssaków: wydawać potomstwo na świat partorire procreare
(przenośnie, przenośnia) powstawać, brać początek nascere
przychodzić na świat nascere

roentgen ˈrɛ̃ndɡɛ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rg i liczbie atomowej 111; roentgenio

rogacjonista ˌrɔɡaʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲista n
zakonnik ze Zgromadzenia Księży Rogacjonistów Serca Jezusowego; rogazionista

rogal ˈrɔɡal n
(kulinaria) pieczywo w kształcie półksiężyca; cornetto salato

rogówka n
(anatomia, anatomiczny) wypukła zewnętrzna warstwa gałki ocznej; cornea

rok rɔk n
czas, jaki w przybliżeniu zajmuje Ziemi obiegnięcie Słońca, równy 365 lub 366 dni; anno

rok przestępny ˈrɔk pʃɛˈstɛ̃mpnɨ n
(astronomia, astronomiczny) rok kalendarzowy liczący 366 dni; anno bisestile

rok świetlny ˈrɔc ˈɕfʲjɛtl̥nɨ n
(astronomia, astronomiczny) jednostka długości równa odległości, jaką przebywa w próżni światło w czasie jednego roku; anno luce

rokoko n
(historia, historyczny, historycznie) (sztuka) nurt stylistyczny w sztuce i literaturze europejskiej XVIII wieku, odznaczający się asymetrią oraz motywami egzotycznymi, lekkością i dekoracyjnością form; roccocò rococò

rokokowy adj
(sztuka) związany z rokoko, dotyczący rokoko roccocò rococò

rokosz ˈrɔkɔʃ n
(historia, historyczny, historycznie) zbrojne wystąpienie szlachty w dawnej Polsce przeciw królowi pod hasłem obrony zagrożonych swobód; ammutinamento

rolnictwo rɔlʲˈɲiʦ̑tfɔ n
(rolnictwo, rolniczy) dział gospodarki i zajęcie, które polega na wytwarzaniu żywności i surowców przemysłowych poprzez uprawę roślin i hodowlę zwierząt; agricoltura

rolniczy rɔlʲˈɲiʧ̑ɨ adj
dotyczący rolnictwa lub rolnika, zajmujący się rolnictwem, stosowany w nim agricolo

rolnik ˈrɔlʲɲik n
osoba zajmująca się rolnictwem i gospodarstwem rolnym agricoltore

rolny ˈrɔlnɨ adj
związany z uprawą roli, pola agricolo

romanizować ˌrɔ̃mãɲiˈzɔvaʨ̑ v
rozpowszechniać języki i kulturę romańską; w czasie panowania imperium rzymskiego: narzucać podbitej ludności język łaciński i rzymską kulturę romanizzare

romansz ˈrɔ̃mãw̃ʃ n
język obejmujący pięć grup dialektów retoromańskich używanych w szwajcarskim kantonie Gryzonia; romancio

romantyczny ˌrɔ̃mãnˈtɨʧ̑nɨ adj
(potocznie, potoczny) taki, który jest tajemniczy, wrażliwy, uczuciowy, poetyczny, marzycielski romantico
związany z romantyzmem jako epoką literacką (i kierunkiem w sztuce), charakteryzujący romantyzm romantico

romański adj
(sztuka) związany z europejskim stylem architektonicznym z X-XIII wieku romanico
wywodzący się ze starożytnej kultury rzymskiej lub z nią związany romanzo

romb rɔ̃mp n
(geometria) czworokąt o wszystkich bokach równych; rombo

romeo n
zalotnik casanova dongiovanni romeo

rondel ˈrɔ̃ndɛl n
(kulinaria) względnie płytki garnek z rączką lub uchami; tegame

rondo ˈrɔ̃ndɔ n
(motoryzacja) skrzyżowanie z wyspą środkową i jednokierunkową jezdnią wokół wyspy; rotonda rotatoria

ropa naftowa ˈrɔpa naˈftɔva n
(geologia, geologiczny) (chemia, chemiczny) ciekła kopalina, mieszanina naturalnych węglowodorów gazowych, ciekłych i stałych, stanowi ważny surowiec energetyczny oraz dla przemysłu chemicznego; petrolio

ropieć v
(medycyna, medyczny) wydzielać ropę suppurare essudare

ropień ˈrɔpʲjɛ̇̃ɲ n
zbiorowisko ropy w tkance, zwykle bardzo bolesne ascesso

ropowica ˌrɔpɔˈvʲiʦ̑a n
(medycyna, medyczny) zapalenie ropne w obrębie luźnej tkanki łącznej jakiejś okolicy ciała flemmone

ropuch n
(potocznie, potoczny) samiec ropuchy rospo

ropucha rɔˈpuxa n
(zoologia, zoologiczny) płaz lądowy z gruczołami jadowymi; rospo

rosomak rɔˈsɔ̃mak n
(zoologia, zoologiczny) Gulo gulo, duży, zagrożony wyginięciem drapieżnik lądowy; ghiottone

rosyjska ruletka rɔˈsɨjska ruˈlɛtka n
rodzaj gry polegającej na przykładaniu do własnej głowy, na zmianę z przeciwnikiem, lufy rewolweru zawierającego jedną kulę i naciskaniu spustu po wcześniejszym zakręceniu obrotowym magazynkiem (bębenkiem) broni; roulette russa

rosyjski rɔˈsɨjsʲci adj
dotyczący Rosji lub Rosjan, charakterystyczny dla Rosji lub Rosjan russo

rosyjski rɔˈsɨjsʲci n
język urzędowy Rosji; russo

rosły adj
słusznej budowy i wzrostu alto ben crescere grande

rower ˈrɔvɛr n
jednośladowy pojazd napędzany siłą ludzkich mięśni; bicicletta bici

rozarium n
(ogrodnictwo, ogrodniczy) ogród lub jego część przeznaczona do hodowli róż; rosaio

rozbieżność rɔzˈbʲjɛʒnɔɕʨ̑ n
różnica, nieścisłość, brak spójności/zgodności discrepanza divario

rozbrajający ˌrɔzbrajäˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
(przenośnie, przenośnia) wzbudzający sympatię, ujmujący prostotą, naiwnością disarmante

rozbój ˈrɔzbuj n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) napad bandycki w celu ograbienia; ruberia

rozczarowanie ˌrɔʃʧ̑arɔˈvãɲɛ n
niespełnienie oczekiwań delusione

rozczarować ˌrɔʃʧ̑aˈrɔvaʨ̑ v
zawieść kogoś, nie spełnić czyichś oczekiwań; sprawić, że ktoś jest zawiedzony, rozczarowany deludere

rozdrabniać v
dzielić na drobne części sminuzzare
dzielić na poszczególne części spezzettare

rozdrażnienie ˌrɔzdraʒʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
nieprzyjemne uczucie, wynikłe z przemęczenia lub przykrej sytuacji esasperazione

rozdzielać rɔʑˈʥ̑ɛlaʨ̑ v
dokonywać podziału na części dividere erogare
rozdawać, dystrybuować coś między grupę ludzi lub zwierząt erogare
rozgraniczać różne sprawy, kwestie, rzeczy erogare
różnić ludzi w określonych kwestiach, powodować ich duchowy podział erogare
sprawiać, że różne osoby przestają się kłócić, bić itp. erogare

rozebrać rɔˈzɛbraʨ̑ v
rozłożyć na części, rozmontować smontare scomporre
zdjąć ubranie z kogoś lub czegoś spogliare svestire
zlikwidować jakąś konstrukcję, usuwając kawałek po kawałku smantellare
zdjąć z siebie ubranie spogliarsi svestirsi

rozejm n
czasowe lub bezterminowe wstrzymanie działań wojennych na podstawie umowy między walczącymi stronami armistizio cessate il fuoco

rozeta rɔˈzɛta n
(architektura, architektoniczny) okrągłe okno w szczytach budowli lub nad portalami, charakterystyczne dla architektury gotyckiej; rosone
(architektura, architektoniczny) ornament o układzie koncentrycznym, w kształcie stylizowanego rozwiniętego kwiatu, także centralna kompozycja ozdabiająca plafon lub sufit rosone

rozgniewany adj
taki, który wyraża wzbierający gniew arrabbiato

rozgniewać v
wywołać gniew u kogo arrabbiare
zacząć odczuwać narastający gniew arrabbiarsi adirarsi

rozgrzewka rɔzˈɡʒɛfka n
(sport, sportowy) zestaw ćwiczeń przed treningiem służąca przygotowaniu organizmu do wysiłku; riscaldamento

rozgwiazda rɔzˈɡvʲjazda n
(zoologia, zoologiczny) Asteroidea, drapieżne zwierzę morskie z typu szkarłupni, kształtem przypominający gwiazdę; stella marina stella di mare

rozjemca rɔzʲˈjɛ̃mʦ̑a n
sędzia, którego zadaniem jest rozstrzygnięcie sporu, pogodzenie wrogich sobie stron riconciliatore

rozkaz ˈrɔskas n
polecenie wykonania czegoś wydane przez osobę uprawnioną do tego lub mającą nad kimś jakąś przewagę ordine comando

rozliczny rɔzˈlʲiʧ̑nɨ adj
(książkowy) liczny, który występuje w dużej liczbie i w wielu formach vario

rozmaryn rɔzˈmarɨ̃n n
(botanika, botaniczny) Rosmarinus L., rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych; rosmarino

rozmawiać rɔzˈmavʲjäʨ̑ v
wymieniać wzajemnie myśli i poglądy za pomocą wypowiadanych słów parlare chiacchierare

rozmiar ˈrɔzmʲjar n
wielkość czegoś (pod względem długości, szerokości, objętości lub wysokości) misura

rozmyślać rɔzˈmɨɕlaʨ̑ v
zastanawiać się nad czymś; długo o czymś myśleć, rozważać coś considerare

rozpacz ˈrɔspaʧ̑ n
silne uczucie wyrażające bezsilność i zwątpienie disperazione

rozpaczliwy adj
pełen rozpaczy, wyrażający czyjąś rozpacz disperato

rozpadlina ˌrɔspaˈdlʲĩna n
(geologia, geologiczny) szeroko rozwarta i często głęboka szczelina powstała w ziemi lub w skale crepaccio
(medycyna, medyczny) głęboki linijny ubytek w naskórku i w skórze właściwej, dochodzący do głębszych jej warstw; ragade

rozprawa rɔsˈprava n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) proces sądowy processo

rozpusta n
brak moralności w sferze seksualnej dissolutezza pervertimento scostumatezza

rozpuszczalny adj
taki, który można rozpuścić solubile

rozpychać się łokciami v
dążyć do osiągnięcia celu w sposób bezwzględny, nie licząc się z innymi ludźmi giocare di gomito

rozrywka rɔzˈrɨfka n
działanie, które służy zabawie, przyjemności, wypoczynkowi divertimento trattenimento

rozróba rɔzˈruba n
(potocznie, potoczny) awantura, bijatyka, skandal zuffa

rozsiewać v
siejąc, rozmieszczać na znacznej przestrzeni espandere

rozstęp n
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) powstałe w wyniku nadmiernego rozciągania się skóry i zerwania sieci włókien kolagenowych wrzecionowate pasmo występujące najczęściej na skórze ud, brzucha, pośladków i piersi/klatki piersiowej lub ramion; smagliatura

rozsądny rɔsˈːɔ̃ndnɨ adj
taki, który charakteryzuje się rozsądkiem; postępuje lub myśli rozsądnie; jest rozważny giudizioso ragionevole

roztargnienie n
nieumiejętność skupienia uwagi na tym, co istotne distrazione

roztargniony ˌrɔstarʲɟˈɲɔ̃nɨ adj
nieuważny, charakteryzujący się nieuwagą, roztargnieniem; taki, który nie może skoncentrować się distratto

roztropność n
działanie z namysłem prudenza

roztropny adj
kierujący się rozsądkiem, a nie postępujący pochopnie prudente

roztwór ˈrɔstfur n
(chemia, chemiczny) jednorodna mieszanina dwóch lub więcej substancji tworząca jedną fazę, występującą w różnych stanach skupienia; soluzione

rozum ˈrɔzũm n
zdolność ludzkiego umysłu do operowania pojęciami abstrakcyjnymi lub zdolność analitycznego myślenia; ragione

rozumieć rɔˈzũmʲjɛ̇ʨ̑ v
pojmować coś, interpretować coś, mieć świadomość mechanizmów zdarzeń capire intendere

rozwaga rɔzˈvaɡa n
namysł, refleksja, umiejętność rozsądnego przemyślenia czegoś przed działaniem giudizio prudenza

rozwielitka ˌrɔzvʲjɛˈlʲitka n
(zoologia, zoologiczny) organizm planktonowy z rzędu wioślarek (Cladocera), podgromady liścionogów (Phyllopoda) dafnia

rozwiązanie ˌrɔzvʲjɔ̃w̃ˈzãɲɛ n
konsekwencja, wynik poszukiwań esito risultato
poród, przyjście dziecka na świat parto
załatwienie czegoś, poradzenie sobie z czymś; wynik, rezultat jakiegoś działania soluzione
(matematyka, matematyczny) wynik soluzione

rozwlekły rɔzˈvlɛkwɨ adj
zawierający nadmiar treści, często niespójnej prolisso verboso ridondante

rozwodnik n
mężczyzna, który się rozwiódł divorziato

rozwodowy adj
dotyczący rozwodu divorzistico

rozwolnienie n
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) wydalanie luźnego lub wodnistego stolca sciolta

rozwód ˈrɔzvut n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozwiązanie małżeństwa w formie określonej prawem; divorzio

rozwódka n
kobieta, która się rozwiodła divorziata

roślina rɔɕˈlʲĩna n
(botanika, botaniczny) wykształcony żywy organizm, który posiada zdolność wytwarzania substancji odżywczych dzięki pochłanianiu światła; pianta

roślinność rɔɕˈlʲĩnːɔɕʨ̑ n
wszystkie rośliny danego terenu vgetazione

roślinożerny ˌrɔɕlʲĩnɔˈʒɛrnɨ adj
(zoologia, zoologiczny) taki, który odżywia się roślinami; którego głównym pożywieniem są rośliny erbivoro fitofago

rtęciowy r̥tɛ̃ɲˈʨ̑ɔvɨ adj
dotyczący rtęci, związany z rtęcią mercurico

rtęć r̥tɛ̃ɲʨ̑ n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hg i liczbie atomowej 80; mercurio

rubid ˈrubʲit n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rb i liczbie atomowej 37; rubidio

rubin ˈrubʲĩn n
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) tlenek glinu, czerwona odmiana korundu; rubino

ruch rux n
(fizyka, fizyczny) zmiana położenia w czasie; movimento
gest, ruszenie częścią ciała movimento
grupa ludzi dążących do jakiegoś celu politycznego lub społecznego movimento

ruchliwy adj
będący w nieustannym ruchu vivace movente

rudzik ˈruʥ̑ik n
(ornitologia, ornitologiczny) Erithacus rubecula, występujący licznie w Polsce niewielki ptak z rdzawym podgardlem; pettirosso

rufa ˈrufa n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) tylna część kadłuba statku; poppa

rugby `rʌgbɪ ˈruɡbɨ n
(sport, sportowy) sport drużynowy z użyciem owalnej piłki; rugby

ruina ruˈ<sup>j</sup>ĩna n
mocno zniszczona, opuszczona konstrukcja, zwykle budowla rovina rudere
upadek, np. rodziny, instytucji, zdrowia crollo rovina sfacello

rum rũm n
(spożywczy) napój alkoholowy o wysokiej zawartości alkoholu, wytwarzany z trzciny cukrowej; rum

rumianek rũˈmʲjãnɛk n
(botanika, botaniczny) Matricaria, roślina z rodziny astrowatych, o białych kwiatach z żółtymi główkami, używana w medycynie naturalnej i kosmetyce; camomilla

rumieniec n
czasowe różowe zabarwienie policzków rossore

rumuński rũˈmũj̃sʲci adj
pochodzący z Rumunii, dotyczący Rumunii lub Rumunów romeno

rumuński rũˈmũj̃sʲci n
urzędowy język Rumunii; romeno

rundi n
(językoznawstwo, językoznawczy) język z rodziny bantu, używany w Rwandzie, Burundi, Tanzanii i Ugandzie; kirundi rundi urundi

runiczny adj
(językoznawstwo, językoznawczy) dotyczący run, związany z runami runico

rupieć ˈrupʲjɛ̇ʨ̑ n
stary, zepsuty przedmiot cianfrusaglia ciarpa

rura ˈrura n
przewód do transportu płynów; tubo

rusiński adj
związany z Rusinami ruteno

rusofil ruˈsɔfʲil n
(książkowy) człowiek oddany sprawom związanym z Rosją, sympatyk Rosjan filorusso

rustykalny ˌrustɨˈkalnɨ adj
(historia, historyczny, historycznie) wiejski rusticale rustico
(książkowy) o wiejskim charakterze (mówiąc o przedmiotach, budynkach itp.) rusticale rusticano

rusycyzm ruˈsɨʦ̑ɨsm̥ n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka rosyjskiego; russicismo

rusyfikacja ˌrusɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
(językoznawstwo, językoznawczy) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) narzucanie lub proces przyjmowania języka i kultury rosyjskiej; russificazione

ruszyć z kopyta ˈruʃɨʨ̑ s‿kɔˈpɨta v
przystąpić do czegoś od razu, coś zaczęło się natychmiast partire in quarta

ruten ˈrutɛ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ru i liczbie atomowej 44; rutenio

rutherford ruˈtɛrfɔrt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rt i liczbie atomowej 104; rutherfordio

rutyna ruˈtɨ̃na n
(biochemia, biochemiczny) flawonoid pochodzenia roślinnego; rutina

rwandyjski rvãnˈdɨjsʲci adj
odnoszący się do państwa Rwanda ruandese

ryba ˈrɨba n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gromady kręgowców, żyjące w wodzie; pesce
(spożywczy) mięso ryb (1.1) będące surowcem spożywczym i daniem; pesce

rybak ˈrɨbak n
człowiek trudniący się zawodowo łowieniem ryb; pescatore

ryboflawina ˌrɨbɔflaˈvʲĩna n
(biochemia, biochemiczny) witamina z grupy B; riboflavina

rybołów zwyczajny n
(ornitologia, ornitologiczny) Pandion haliaetus, gatunek ptaka z rodziny rybołowów występujący również w Polsce; falco pescatore

rybołówstwo n
gałąź gospodarki obejmująca łowienie i hodowlę ryb; pesca

rycerstwo n
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu: warstwa społeczna, która stanowiłą elitę społeczeństwa feudalnego i jego siłę zbrojną; cavalleria

rycerz ˈrɨʦ̑ɛʃ n
(historia, historyczny, historycznie) członek uprzywilejowanego stanu żołnierskiego; zwykle stawał do walki jako jeździec; cavaliere

rymować rɨ̃ˈmɔvaʨ̑ v
tworzyć rymy rimare

rysa n
podłużny ślad, wgłębienie po zadrapaniu powierzchni graffiatura

rysować rɨˈsɔvaʨ̑ v
tworzyć rysunek, szkic za pomocą ołówka, kredki, węgla, kredy lub innego twardego narzędzia disegnare

rysownik rɨˈsɔvʲɲik n
ktoś, kto wykonuje zawodowo rysunki – np. artystyczne, do komiksów lub filmów animowanych disegnatore

rysunek rɨˈsũnɛk n
(książkowy) kontur, kształt czegoś forma linea
to, co zostało narysowane; disegno
(sztuka) (edukacja, edukacyjny) (szkolnictwo, szkolny) (architektura, architektoniczny) dziedzina sztuk plastycznych przedstawiająca kształty i położenie w przestrzeni za pomocą linii kreślonej tuszem, kredką, ołówkiem itp. disegno

rysunki rɨˈsũnʲci n
(przestarzałe, przestarzały) lekcja plastyki w szkole lezione di disegno

ryt n
(historia, historyczny, historycznie) rodzaj system wtajemniczeń w wolnomularstwie rito
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (antropologia, antropologiczny) ustalony obrządek rito
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z obrządków w rodzinie liturgicznej; rito
(sztuka) rycina incisione
(sztuka) rysunek wyryty w twardym materiale incisione

rytualny ˌrɨtuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
związany z rytuałem rituale

rytuał rɨˈtu<sup>w</sup>aw n
(antropologia, antropologiczny) zespół specyficznych sekwencji sformalizowanych, symbolicznych czynów i wypowiedzi, charakterystyczny dla danej kultury; rituale

rywal n
osoba, która konkuruje w czymś rivale sfidante

rywalizacja ˌrɨvalʲiˈzaʦ̑ʲja n
(sport, sportowy) zawody, zmagania sportowe, rozgrywka competizione rivalità combattimento gara gareggiamento
ubieganie się o pierwszeństwo, o zdobycie czegoś; konkurowanie rivalità

rywalizować v
ubiegać się o pierwszeństwo lub o zdobycie czegoś competere

ryzyko ˈrɨzɨkɔ n
możliwość, prawdopodobieństwo, że coś się nie uda rischio

ryś rɨɕ n
(zoologia, zoologiczny) drapieżny, cętkowany kot z pędzelkami na końcach uszu; lince

ryż rɨʃ n
(botanika, botaniczny) roślina zbożowa Oryza L., z rodziny traw występująca w klimacie wilgotnym; riso
(spożywczy) nasiona ryżu (1.1) riso

rzadki ˈʒatʲci adj
zachodzący rzadko raro

rzadko ˈʒatkɔ adv
prawie nigdy, z dużymi odstępami czasowymi między kolejnymi wydarzeniami raramente di rado

rzecz ʒɛʧ̑ n
wytwór materialny, przedmiot cosa

rzecz gustu ˈʒɛʤ̑ ˈɡustu idiom
zwrot wyrażający, że coś jest zależne od czyichś upodobań, od tego, co komuś się podoba questione di gusti

rzeczny ˈʒɛʧ̑nɨ adj
związany z rzeką fluviale

rzeczownik ʒɛˈʧ̑ɔvʲɲik n
(gramatyka) część mowy umożliwiająca rozróżnianie przedmiotów, osób, zwierząt, pojęć itp. poprzez nadanie im nazw lub imion; sostantivo nome

rzeczownik własny ʒɛˈʧ̑ɔvʲɲiɡ ˈvwasnɨ n
(gramatyka) rzeczownik będący nazwą konkretnej osoby lub innej istoty żywej, przedmiotu, miejsca lub obiektu geograficznego nome proprio

rzeczowy adj
dotyczący treści (a nie strony formalnej) concreto

rzeczywistość ˌʒɛʧ̑ɨˈvʲistɔɕʨ̑ n
prawda, prawdziwość; coś, co wydarzyło się (istnieje) naprawdę; obiektywnie realtà

rzeczywisty ˌʒɛʧ̑ɨˈvʲistɨ adj
mający miejsce naprawdę reale

rzeka ˈʒɛka n
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) ciek na powierzchni ziemi; fiume rivo

rzemieślnik ʒɛ̃ˈmʲjɛ̇ɕl̥ʲɲik n
osoba uprawiająca rzemiosło (zajmująca się drobną wytwórczością lub naprawą, posiadająca warsztat rzemieślniczy) artigiano

rzesza ˈʒɛʃa n
mnóstwo, duża liczba ludzi folla

rześki adj
pełen chęci do działania fresco vivace
pełen orzeźwienia, świeżości fresco
świadczący o wigorze, gotowości do działania vivace

rzeźba ˈʒɛʑba n
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) ukształtowanie terenu; rilievo
(sztuka) dziedzina sztuk plastycznych związana z tworzeniem trójwymiarowych form z różnych materiałów; scultura
(sztuka) trójwymiarowy obiekt będący formą artystyczną scultura

rzeźbiarz ˈʒɛʑbʲjaʃ n
(sztuka) artysta tworzący przestrzenne dzieła sztuki scultore

rzeżucha ʒɛˈʒuxa n
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (kulinaria) (spożywczy) nazwa pieprzycy siewnej (Lepidium sativum L.), rośliny zielnej z rodziny kapustowatych, stosowanej w kuchni; crescione

rzodkiewka ʒɔtʲˈcɛfka n
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina o jadalnych, cenionych smakowo bulwach; ravanello

rzucać kłody pod nogi v
usilnie i z rozmysłem komuś przeszkadzać mettere i bastoni tra le ruote

rzucać słowa na wiatr ˈʒuʦ̑aʨ̑ ˈswɔva na‿ˈvʲjatr̥ v
zapowiadać, obiecywać coś, czego się nie zrealizuje parlare al vento

rzucić w diabły ˈʒuʨ̑iʥ̑ ˈv‿dʲjabwɨ v
(potocznie, potoczny) zwrot wyrażający chęć porzucenia czegoś nagle, pozbycia się kogoś, czegoś mandare al diavolo

rzut karny ˈʒut ˈkarnɨ n
(sport, sportowy) w niektórych grach: specyficzne ukaranie strony, która popełniła przewinienie, przez znaczne ułatwienie stronie poszkodowanej zdobycia bramki, punktu (i tym podobne, i temu podobne); calcio di rigore rigore

rzut młotem ˈʒut ˈmwɔtɛ̃m n
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna polegająca na rzucaniu kulą przymocowaną do stalowej linki zakończonej uchwytem; lancio del martello

rzut rożny ˈʒut ˈrɔʒnɨ n
(sport, sportowy) rzut, wyrzut, wykopnięcie z rogu boiska; calcio d'angolo corner

rzymianin ʒɨ̃ˈmʲjä̃ɲĩn n
mieszkaniec Rzymu romano

rzymianka ʒɨ̃ˈmʲjãnka n
mieszkanka Rzymu (miasta) romana

rzymski ˈʒɨ̃msʲci adj
odnoszący się do miasta Rzym, wywodzący się z Rzymu, charakterystyczny dla Rzymu romano romanesco
odnoszący się do państwa Rzym, wywodzący się z Rzymu, charakterystyczny dla Rzymu romano

rzymskokatolicki adj
dotyczący Kościoła łacińskiego, związany z Kościołem obrządku łacińskiego cattolico romano

rząd ʒɔ̃nt n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wykonawczy organ państwa zajmujący się jego finansami oraz prowadzący jego politykę wewnętrzną i zagraniczną; governo

rząd marionetkowy ˈʒɔ̃nt ˌmarʲjɔ̃nɛtˈkɔvɨ n
(publikatory) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rząd sterowany przez inną grupę ludzi niż tych, którzy oficjalnie znajdują się u steru władzy; stato fantoccio

rządowy ʒɔ̃nˈdɔvɨ adj
związany z rządem, wywodzący się z rządu governativo

rządzić ˈʒɔ̃ɲʥ̑iʨ̑ v
sprawować władzę, panować governare
kierować czymś, zarządzać governare
postępować według swojej woli, upodobania spadroneggiare

rzęsa ˈʒɛ̃w̃sa n
(anatomia, anatomiczny) jeden z włosów rosnący na brzegu powieki; ciglio

róg ruk n
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) twardy wyrostek występujący na głowie niektórych ssaków, zwykle parzyście; corno
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu dętego blaszanego; corno
miejsce styku dwóch ulic angolo

równanie ruvˈnãɲɛ n
(matematyka, matematyczny) wyrażenie złożone z dwóch lub więcej części połączonych znakiem równości equazione

równanie stanu ruvˈnãɲɛ ˈstãnu n
(technologia, technika, techniczny) (fizyka, fizyczny) (fizyka, fizyczny) równanie termodynamiczne opisujące stan substancji; equazione di stato

również ˈruvʲɲɛʃ particle
…używana do wyrażenia, że orzeczenie nie dotyczy tylko jednego elementu, ale i innych też, także anche

równik ˈruvʲɲik n
(astronomia, astronomiczny) (geografia, geograficzny) część wspólna powierzchni ciała niebieskiego oraz płaszczyzny prostopadłej do osi obrotu i przechodzącej przez środek masy ciała; equatore

równina ruvʲˈɲĩna n
(geografia, geograficzny) płaski lub prawie całkowicie poziomy teren; pianura

równina aluwialna ruvʲˈɲĩna ˌːluˈvʲjalna n
(geografia, geograficzny) równina ukształtowana w wyniku działalności rzecznej i zbudowana z osadów rzecznych; piana alluvionale pianura alluvionale

równo ˈruvnɔ adv
dokładnie esattamente

równoczesny adj
odbywający się w tym samym czasie simultaneo

równolegle ˌruvnɔˈlɛɡlɛ adv
o położeniu w przestrzeni: w sposób równo odległy na całej swojej długości parallelamente

równoległobok ˌruvnɔlɛɡˈwɔbɔk n
(geometria) płaska, zamknięta figura geometryczna o dwóch parach równoległych boków; parallelogramma parallelogrammo

równonoc ruvˈnɔ̃nɔʦ̑ n
(astronomia, astronomiczny) moment przejścia Słońca przez punkt, w którym ekliptyka przecina równik niebieski; długość dnia i nocy jest wówczas jednakowa; equinozio

równorzędność n
cecha tego, co równorzędne, mające taką samą wartość jak coś innego uguaglianza

równouprawnienie n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (socjologia, socjologiczny) równość wobec prawa, możliwość korzystania z jednakowych praw egualità ugualità uguaglianza

równoważny adj
mający równe znaczenie, równą wartość equivalente equiparabile equipollente

równość ˈruvnɔɕʨ̑ n
(matematyka, matematyczny) relacja między dwiema wartościami wyrażona znakiem równania (=) uguaglianza
brak dyskryminacji i podziałów (tworzonych ze względu na rasę, pochodzenie, płeć) uguaglianza parità

róża ˈruʒa n
(botanika, botaniczny) rodzaj krzewów z rodziny różowatych; rosa

różaniec ruˈʒãɲɛʦ̑ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sznur z paciorkami, służący do liczenia odmawianych modlitw rosario coroncina
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) cykl modlitw odmawianych w określonej kolejności rosario coroncina

różnica ruʒʲˈɲiʦ̑a n
(matematyka, matematyczny) wynik odejmowania differenza
to, czym się coś od czegoś różni differenza

różnorodność ˌruʒnɔˈrɔdnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest różnorodne diversità varietà

różowy ruˈʒɔvɨ adj
mający kolor pośredni między białym a czerwonym; rosa

różyczka ruˈʒɨʧ̑ka n
(medycyna, medyczny) głównie dziecięca choroba wirusowa; rosolia

rączka ˈrɔ̃n͇ʧ̑ka n
uchwyt, rękojeść manico

ręce do góry ˈrɛ̃nʦ̑ɛ dɔ‿ˈɡurɨ interjection
kategoryczny zwrot wzywający do podniesienia rąk w geście poddania alza le mani mani in alto

ręcznik ˈrɛ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
gruby kawałek tkaniny przeznaczony do wycierania ciała asciugamano

rędzina n
(geologia, geologiczny) płytka gleba powstająca na skałach wapiennych; rendzina

ręka rɔŋk ˈrɛ̃ŋka n
(anatomia, anatomiczny) część kończyny górnej człowieka lub małpy człekokształtnej od nadgarstka do końca palców; mano

rękaw ˈrɛ̃ŋkaf n
(krawiectwo) element odzieży przykrywający ręce manica

rękawica ˌrɛ̃ŋkaˈvʲiʦ̑a n
odzież wykonana z materiału lub gumy, nakładana na dłoń, żeby ją chronić od zimna, skaleczeń itp. guanto

rękojeść rɛ̃ŋˈkɔjɛ̇ɕʨ̑ n
część jakiegoś narzędzia, przyrządu lub broni służąca do trzymania; manico

sabat n
(ludowy) tajemny zlot czarownic sabba

sabotaż saˈbɔtaʃ n
umyślne niewypełnienie albo wypełnianie wadliwie swoich obowiązków w zamiarze wywołania dezorganizacji, strat i szkód; niewypełnienie danego zadania; sabotaggio ostruzionismo

sad sat n
ogród, w którym rosną drzewa i krzewy owocowe; frutteto

sad jabłoniowy n
(rolnictwo, rolniczy) sad, w którym rosną jabłonie meleto

sadysta n
człowiek lubujący się w zadawaniu innym cierpień lub oglądaniu czyjegoś cierpienia sadico

sadyzm n
(medycyna, medyczny) zaburzenie seksualne polegające na doznawaniu podniecenia i zadowolenia seksualnego poprzez zadawanie bólu i upokorzenie partnera sadismo

sadzawka n
nieduży, otwarty i płytki zbiornik wodny wykopany w ziemi; laghetto piscina stagno

sadzić ˈsaʥ̑iʨ̑ v
umieszczać w ziemi bulwę lub sadzonkę tak, żeby przyjęła się i rosła piantare

saffloryt n
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady arsenków, arsenek kobaltu; safflorite

saharyjski ˌsaxaˈrɨjsʲci adj
związany z Saharą sahariano

sakralny saˈkralnɨ adj
związany z kultem religijnym sacrale

sakrament saˈkrãmɛ̃nt n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie obrzęd religijny uważany za znak lub sposób przekazania łaski Bożej; sacramento

sakrament namaszczenia n
(zobacz) namaszczenie chorych; sacramento dell'unzione

sakramentalia n
(kościelny) przedmioty lub czynności ofiarowywające wiernym skutki duchowe i cielesne na wzór sakramentów; sacramentale

saksofon saˈksɔfɔ̃n n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dęty instrument drewniany, wykonany z metalu; sassofono saxofono
(potocznie, potoczny) muzyk grający na saksofonie (1.1), saksofonista sassofono saxofono

saksofonista ˌsaksɔfɔ̃ˈɲista n
muzyk, który gra na saksofonie sassofonista saxofonista

saksofonistka ˌsaksɔfɔ̃ˈɲistka n
kobieta, która gra na saksofonie sassofonista saxofonista

salamandra ˌsalãˈmãndra n
(zoologia, zoologiczny) rodzaj płazów ogoniastych; salamandra

salami saˈlãmʲi n
(kulinaria) oryginalnie włoska, sucha, wędzona kiełbasa, początkowo wytwarzana z mięsa oślego, później także wieprzowego i wołowego; salame

salaterka ˌsalaˈtɛrka n
naczynie służące do podawania jedzenia (najczęściej sałat, owoców) insalatiera

salezjanin n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik ze zgromadzenia założonego przez św. Jana Bosko; salesiano

salezjanka n
zakonnica ze zgromadzenia salezjańskiego; salesiana

salicki adj
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dotyczący prawa ustanowionego przez Franków Salickich, w szczególności prawa dziedziczenia salico
(historia, historyczny, historycznie) dotyczący jednego z odłamu Franków salico

salina saˈlʲĩna n
zakład przemysłowy produkujący sól poprzez odparowanie wody z solanki pochodzącej z mórz lub słonych jezior ewentualnie podziemnych złóż lub źródeł mineralnych; salina

salmonelloza n
(medycyna, medyczny) ostre zatrucie pokarmowe wywołane przez salmonellę salmonellosi

salomonowy wyrok ˌsalɔ̃mɔ̃ˈnɔvɨ ˈvɨrɔk idiom
decyzja mądra, sprawiedliwa, często zaskakująca rozwiązaniem, kończąca spór w sposób uwzględniający interesy wszystkich stron giudizio salomonico

salon ˈsalɔ̃n n
główny, dzienny pokój w mieszkaniu salone sala salotto

salowa n
(medycyna, medyczny) kobieta zatrudniona przez szpital w celu utrzymywania pomieszczeń w czystości inserviente

salpingektomia n
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu jednego lub dwóch jajowodów salpingectomia

salto ˈsaltɔ n
skok polegający na obrócenie się do przodu lub do tyłu w powietrzu; salto

sam sãm pronoun
bez nikogo / niczego innego, będący jedyny da solo solo
podkreślenie: właśnie ten, a nie inny solo

samar ˈsãmar n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sm i liczbie atomowej 62; samario

samarytanin n
(książkowy) człowiek pełen miłosierdzia, śpieszący z pomocą chorym i potrzebującym samaritano

samarytański adj
związany z Samarytanami albo Samarią samaritano

samba ˈsãmba n
(choreografia, choreograficzny) szybki taniec brazylijski; samba
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyka do tańca (1.1) samba

samica sãˈmʲiʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę płci żeńskiej femmina

samiec ˈsãmʲjɛʦ̑ n
zwierzę płci męskiej maschio

samobieżny adj
taki, który porusza się samodzielnie semovente

samobójca ˌsãmɔˈbujʦ̑a n
osoba próbująca zabić samą siebie suicida

samobójczy ˌsãmɔˈbujʧ̑ɨ adj
dotyczący samobójstwa lub samobójcy, mający na celu samobójstwo suicida
grożący niebezpieczeństwem, bardzo śmiały, ryzykowny suicida

samobójstwo ˌsãmɔˈbujstfɔ n
zabicie samego siebie; suicidio

samochodowy ˌsãmɔxɔˈdɔvɨ adj
związany z samochodem, dotyczący samochodu automobilistico

samochwalstwo n
(książkowy) zachwalanie siebie iattanza

samochód sãˈmɔxut n
(motoryzacja) pojazd mechaniczny, wyposażony w koła, mogący poruszać się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów; macchina automobile autovettura automezzo

samochód osobowy sãˈmɔxut ˌɔsɔˈbɔvɨ n
(motoryzacja) pojazd mechaniczny, silnikowy, o dopuszczalnej całkowitej masie do 3500 kg, zdolny do przewożenia do dziewięciu osób i niewielkiego bagażu; automobile autovettura macchina

samoczynny ˌsãmɔˈʧ̑ɨ̃nːɨ adj
działający automatycznie automatico

samogłoska ˌsãmɔˈɡwɔska n
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska otwarta, której obecność konieczna jest do utworzenia sylaby; vocale

samogłów n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Mola mola, gatunek morskiej ryby rozdymkokształtnej z rodziny samogłowowatych; pesce luna

samokrytyczny adj
zdolny do krytycznej oceny samego siebie autocritico

samolocik ˌsãmɔˈlɔʨ̑ik n
(zdrobniale) od: samolot aeroplanino

samolot sãˈmɔlɔt n
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny wyposażony we własny napęd, mający skrzydła, które tworzą siłę nośną; aeroplano aereo

samolub n
egoista myślący tylko o sobie egoista

samolubny adj
charakterystyczny dla samoluba egoistico

samoobrona n
obrona samego siebie autodifesa

samoobsługowy ˌsãmɔːpswuˈɡɔvɨ adj
o sklepie, usługach itp.: taki, który nie wymaga personelu obsługującego a self-service

samookaleczenie ˌsãmɔːkalɛˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
celowe okaleczenie samego / samej siebie; autolesione

samotny sãˈmɔtnɨ adj
taki, który jest sam, żyje samotnie solitario solo

samowar sãˈmɔvar n
(kulinaria) urządzenie do przygotowywania herbaty – ze zbiornikiem do gotowania wody, kranikiem i miejscem do podgrzewania czajniczka; samovar

samowystarczalny adj
mogący sam zaspokoić wszystkie swe potrzeby autosufficiente

samoświadomość ˌsãmɔɕfʲjaˈdɔ̃mɔɕʨ̑ n
świadomość siebie, własnych doznań, emocji, potrzeb, myśli, swoich możliwości; autoconsapevolezza

samuraj n
(historia, historyczny, historycznie) rycerz japoński, członek niższej szlachty japońskiej; samurai

sangwina sãŋɡˈvʲĩna n
miękka, czerwono-brązowa kredka używana do szkicowania lub rysowania; sanguigna

sanidyn n
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy krzemianów, KAlSi3O8; sanidino

sanie ˈsãɲɛ n
pojazd na płozach służący do jazdy po śniegu, zaprzęgnięty w konie (także psy lub renifery); slitta

sanitariusz ˌsãɲiˈtarʲjuʃ n
(wojskowość, wojskowy) żołnierz, którego zadaniem jest udzielanie pierwszej pomocy rannym żołnierzom podczas działań wojennych portaferiti

sankiulota n
(historia, historyczny, historycznie) (pogardliwie) rewolucjonista francuski wywodzący się z paryskich rzemieślników i robotników; sanculotto

sanktuarium ˌsãŋktuˈ<sup>w</sup>arʲjũm n
otoczony czcią obiekt religijny będący miejscem przechowywania świętych przedmiotów lub relikwii oraz sprawowania kultu; santuario

sanskrycki sãw̃sˈkrɨʦ̑ʲci adj
związany z sanskrytem, dotyczący sanskrytu sanscrito

sanskryt ˈsãw̃skrɨt n
(językoznawstwo, językoznawczy) język literacki starożytnych, średniowiecznych i wczesnonowożytnych Indii; sanscrito

saper ˈsapɛr n
(wojskowość, wojskowy) żołnierz lub funkcjonariusz zajmujący się materiałami wybuchowymi i ich rozbrajaniem, a także robotami inżynieryjnymi; sminatore

saponina n
(biochemia, biochemiczny) związek chemiczny należący do glikozydów; saponina

sarabanda n
(choreografia, choreograficzny) żywy taniec hiszpański; sarabanda

sarangi saˈrãŋʲɟi n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) indyjski instrument strunowy; saranghi sarangi

sardela sarˈdɛla n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Engraulis, mała ryba morska żyjąca w ławicach poławiana w celach spożywczych; acciuga

sardyński sarˈdɨ̃j̃sʲci adj
charakterystyczny dla Sardynii, związany z Sardynią, wywodzący się z Sardynii sardo

sarkastyczny ˌsarkaˈstɨʧ̑nɨ adj
złośliwy, docinkowy, szczery do bólu, pełen sarkazmu sarcastico

sarkazm ˈsarkasm̥ n
złośliwy, pesymistyczny sposób wyrażania się o rzeczywistości, spotęgowana ironia sarcasmo

sarkofag sarˈkɔfak n
zdobiona trumna w kształcie skrzyni, najczęściej wykonana z kamienia; sarcofago

sarkopenia ˌsarkɔˈpɛ̃ɲa n
(medycyna, medyczny) zanik masy mięśniowej wraz ze spadkiem siły mięśni sarcopenia

sarna ˈsarna n
(zoologia, zoologiczny) gatunek ssaka parzystokopytnego; capriolo

sarnina sarʲˈɲĩna n
mięso sarny carne di cervo

satelitarny adj
(urbanistyka, urbanistyczny) peryferyjny, położony wokół satellite

saturator n
urządzenie do saturacji: nasycania wody gazem, np. dwutlenkiem węgla; saturatore

satyna saˈtɨ̃na n
(włókiennictwo) bawełniana lub jedwabna tkanina, zwykle błyszcząca z jednej strony; rodzaj atłasu; satin

satyra saˈtɨra n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) gatunek literacki, tekst publicystyczny albo inna wypowiedź artystyczna, która ośmiesza i piętnuje przedstawione w utworze zjawiska, obyczaje, politykę, osoby, stosunki społeczne itp.; satira

satyrycznie adv
w sposób satyryczny satiricamente

satyryczny ˌsatɨˈrɨʧ̑nɨ adj
związany z satyrą, dotyczący satyry satirico

saudyjski sawˈdɨjsʲci adj
odnoszący się do Arabia Saudyjska (państwa na Półwyspie Arabskim) saudita

sauna ˈsawna n
rodzaj łaźni, w której panuje wysoka temperatura oraz, w zależności od rodzaju sauny, wysoka lub niska wilgotność; sauna

sawanna n
(geografia, geograficzny) (botanika, botaniczny) forma zbiorowiska roślinności trawiastej z z rzadka rosnącymi drzewami i krzewami; savana

sałata saˈwata n
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny astrowatych (Lactuca), wiele gatunków jadalnych; lattuga
warzywo liściaste, spożywane zwykle na surowo lattuga

sałatka saˈwatka n
(kulinaria) potrawa podawana na zimno, z zazwyczaj drobno pokrojonych składników, głównie warzyw (ugotowanych lub surowych), owoców, jaj, ryb itp.; insalata

sałatka ziemniaczana n
(spożywczy) (kulinaria) sałatka przyrządzana w wielu wariantach, której głównym składnikiem są ugotowane, pokrojone ziemniaki; insalata di patate

scena ˈsʦ̑ɛ̃na n
(przenośnie, przenośnia) awantura, kłótnia scena
krótki fragment sztuki teatralnej lub filmu, dotyczący określonej sytuacji; scena
przestrzeń w sali teatralnej przeznaczona do wystawiania utworów; scena

scenariusz sʦ̑ɛ̃ˈnarʲjuʃ n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) materiał literacki będący podstawą fabuły filmu, przedstawienia teatralnego, programu telewizyjnego itp.; sceneggiatura

scenarzysta ˌsʦ̑ɛ̃naˈʒɨsta n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba pisząca scenariusze filmowe, telewizyjne lub radiowe; scenarista

scenarzystka ˌsʦ̑ɛ̃naˈʒɨstka n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) kobieta pisząca scenariusze filmowe, telewizyjne lub radiowe scenarista

scenografia ˌsʦ̑ɛ̃nɔˈɡrafʲja n
plastyczna oprawa widowiska teatralnego, filmu itp., np. dekoracje, rekwizyty, kostiumy scenografia

sceptycyzm sʦ̑ɛpˈtɨʦ̑ɨsm̥ n
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny odrzucający możliwość uzyskania wiarygodnej i ostatecznie uzasadnionej wiedzy; scetticismo

sceptyczny adj
wyrażający sceptycyzm, ustosunkowujący się krytycznie do czegoś scettico

sceptyk ˈsʦ̑ɛptɨk n
człowiek sceptyczny, wątpiący, niedowierzający scettico

schab sxap n
(spożywczy) rodzaj mięsa wieprzowego wycinany z okolic kręgosłupa na odcinku piersiowo-lędźwiowym tuszy; costata di maiale

schematyzm n
postępowanie lub myślenie schematyczne schematismo

schistosomatoza n
(medycyna, medyczny) choroba pasożytnicza występująca w Afryce, obok malarii najpoważniejszy w skali światowej parazytologiczny problem zdrowotny; schistosomiasi

schizofrenia ˌsçizɔˈfrɛ̃ɲja n
(medycyna, medyczny) choroba psychiczna charakteryzująca się dezintegracją osobowości, utratą kontaktu z otoczeniem i urojeniami; schizofrenia

schizofreniczny ˌsçizɔfrɛ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
(medycyna, medyczny) związany ze schizofrenią, właściwy schizofrenii lub schizofrenikom schizofrenico

schizofrenik ˌsçizɔˈfrɛ̃ɲik n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) człowiek cierpiący na schizofrenię schizofrenico

schizoidia n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (rzadki, rzadko używany) zaburzenie psychiczne schizoidia

schlebiać v
chwalić nad wyraz celem przypodobania się komuś adulare lusingare

schody ˈsxɔdɨ n
konstrukcja ze stopni, z których każdy następny jest umieszczony nieco wyżej od poprzedniego, służąca do przemieszczania się pomiędzy różnymi poziomami; scale scala

schody ruchome ˈsxɔdɨ ruˈxɔ̃mɛ n
urządzenie do ukośnego transportu ludzi między piętrami; scala mobile

scholastyk n
zwolennik lub przedstawiciel filozofii scholastycznej scolastico

schronienie sxrɔ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ n
bezpieczne miejsce, w którym można się ukryć, schować rifugio

schronisko sxrɔ̃ˈɲiskɔ n
budynek zapewniający miejsce odpoczynku, schronienia, bazę noclegową i gastronomiczną; rifugio
miejsce, w którym można się schronić rifugio

schrystianizować v
(historia, historyczny, historycznie) (teologia, teologiczny) zaprowadzić chrześcijaństwo cristianizzare

schyłek ˈsxɨwɛk n
okres bliski zakończeniu, stadium końcowe fino

scyzoryk sʦ̑ɨˈzɔrɨk n
składany, krótki nóż, z jednym lub kilkoma ostrzami; temperino

seaborg ˈsʲibɔrk n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sg i liczbie atomowej 106; seaborgio

secesja n
(sztuka) (historia, historyczny, historycznie) jeden ze stylów w sztuce i kulturze przełomu XIX i XX wieku, przybierający wiele form, a będący wyrazem odejścia od tradycyjnych i akademickich kanonów artystycznych, charakteryzujący się zamiłowaniem do stylizacji, swobodnej kompozycji, giętkich i płynnych linii i asymetrii; stile floreale stile liberty

segregacja rasowa ˌsɛɡrɛˈɡaʦ̑ʲja raˈsɔva n
sformalizowana, zinstytucjonalizowana forma dyskryminacji oparta na kryterium rasy, polegająca na oddzieleniu jednej rasy od drugiej segregazione razziale

seitan n
(spożywczy) (kulinaria) wywodzący się z Azji wysokobiałkowy zamiennik mięsa przygotowany z mąki pszennej, nazywany „pszennym mięsem” seitan

sejf sɛjf n
zamykana, metalowa szafa, skrzynia lub pomieszczenie służące do przechowywania cennych rzeczy cassaforte

sejsmo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z drganiami, wstrząsami, w szczególności z trzęsieniami ziemi sismo-

sejsmograf n
(technologia, technika, techniczny) (geologia, geologiczny) urządzenie zapisujące parametry drgań skorupy ziemskiej; sismografo

sejsmografia n
(geologia, geologiczny) zbieranie danych, odczytów urządzeń (sejsmogramy) i opisów drgań skorupy ziemskiej, a zwłaszcza trzęsień ziemi sismografia

sejsmogram n
(geologia, geologiczny) zapis pomiarów wykonanych sejsmografem (sejsmometrem); sismogramma

sejsmolog n
(geologia, geologiczny) naukowiec zajmujący się sejsmologią sismologo
(geologia, geologiczny) kobieta naukowiec zajmująca się sejsmologią sismologa

sejsmologia ˌsɛjsmɔˈlɔɟja n
nauka o trzęsieniach ziemi; sismologia

sejsmometr n
(technologia, technika, techniczny) główna, pomiarowa część sejsmografu zbudowana na zasadzie wahadła fizycznego; sismometro

sejsmoskop n
(geologia, geologiczny) (technologia, technika, techniczny) (dawniej, dawny) najprostsze urządzenie zdolne wykrywać zajście trzęsienia ziemi, a czasami i jego kierunek sismoscopio

sekretarz sɛˈkrɛtaʃ n
pracownik, który załatwia sprawy związane z działalnością firmy, instytucji lub osoby segretario

seks sɛks n
(potocznie, potoczny) stosunek płciowy, zazwyczaj między dwiema osobami sesso

seks oralny ˈsɛks ɔˈralnɨ n
zbliżenie seksualne opierające się na pieszczeniu narządów płciowych i innych stref erogennych partnerki lub partnera językiem i ustami sesso orale

seksistowski ˌsɛcɕiˈstɔfsʲci adj
związany z seksizmem, dotyczący seksizmu; dyskryminujący osoby płci przeciwnej sessista

seksizm ˈsɛcɕism̥ n
dyskryminacja ze względu na płeć; sessismo

sekstant ˈsɛkstãnt n
(astronomia, astronomiczny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) optyczny przyrząd nawigacyjny stosowany niegdyś w żegludze; sestante

seksualizacja ˌsɛksu<sup>w</sup>alʲiˈzaʦ̑ʲja n
(psychologia, psychologiczny) proces, w wyniku którego wartościowanie kogoś jest dokonywane z punktu widzenia atrakcyjności seksualnej sessualizzazione

seksualnie ˌsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲɲɛ adv
w sposób dotyczący seksu, seksualności sessualmente

seksualność n
(biologia, biologiczny) (psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) wrodzona, naturalna funkcja organizmu, zawierająca w sobie seks, orientację seksualną, identyfikację płciową i jej rolę, reprodukcję, pożądanie, erotyzm oraz intymność; sessualità

seksualny ˌsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
dotyczący seksu i popędu płciowego sessuale

seksuolog ˌsɛksuˈ<sup>w</sup>ɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem zaburzeń seksualnych sessuologo
(medycyna, medyczny) lekarz, specjalistka seksuologii sessuologa

seksuologia ˌsɛksu<sup>w</sup>ɔˈlɔɟja n
nauka zajmująca się seksualnością, życiem seksualnym człowieka; sessuologia

sekta ˈsɛkta n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odłam wyznaniowy religii setta

sekularyzacja ˌsɛkularɨˈzaʦ̑ʲja n
przejście osoby duchownej do stanu świeckiego secolarizzazione

sekunda sɛˈkũnda n
(fizyka, fizyczny) jednostka czasu równa 1/60 minuty secondo
(potocznie, potoczny) krótka chwila secondo

sekundant n
(historia, historyczny, historycznie) pośrednik i świadek jednego z pojedynkujących się, negocjator warunków pojedynku, pilnujący by starcie odbywało się zgodnie z zasadami honorowymi padrino secondo
(sport, sportowy) zwłaszcza w pięściarstwie i szachach: doradca i pomocnik zawodnika secondo

sekwens ˈsɛkfɛ̃w̃s n
w grach karcianych: posiadanie kilku kolejnych pod względem wartości kart w tym samym kolorze sequenza

sekwoja sɛˈkfɔja n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Sequoia, monotypowy rodzaj drzew z rodziny cyprysowatych; sequoia

seledyn n
blada, delikatna zieleń celadon

seledynowy ˌsɛlɛdɨ̃ˈnɔvɨ adj
mający jasnozielony kolor; verde pallido

selekcja sɛˈlɛkʦ̑ʲja n
dobór dokonywany poprzez eliminację selezione

selen ˈsɛlɛ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Se i liczbie atomowej 34; selenio

seleno- sɛˈlɛ̃nɔ
(chemia, chemiczny) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z selenem seleno-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z Księżycem seleno-

selenografia ˌsɛlɛ̃nɔˈɡrafʲja n
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, nauka zajmująca się opisem powierzchni Księżyca; selenografia

seler ˈsɛlɛr n
(botanika, botaniczny) Apium graveolens, roślina warzywna; sedano

seligmannit n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady siarczków; seligmannite

semantyka sɛ̃ˈmãntɨka n
(językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa zajmujący się znaczeniem wyrażeń językowych semantica

semestr ˈsɛ̃mɛstr̥ n
połowa roku akademickiego lub szkolnego; semestre

seminarium ˌsɛ̃mʲĩˈnarʲjũm n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (studencki) dom formacyjny w którym przygotowują się kandydaci na duchownych seminario

seminarzysta n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (studencki) student seminarium duchownego seminarista

semiologia n
(filozofia, filozoficzny) (logika, logiczny) dział logiki badający znaki; semeiologia semiologia
(językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa badający systemy znakowe; semeiologia semiologia

semiotyka n
(językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa badający systemy znakowe; semiotica

sen sɛ̃n n
(fizjologia, fizjologiczny) stan odpoczynku, na ogół nocnego, w którym spowolnione są funkcje organizmu i obniżony poziom świadomości sonno sogno
doświadczenie przeżywane w trakcie snu (1.1) sogno
(przenośnie, przenośnia) fantazja, marzenie, wizja, coś, co wydaje się nierzeczywiste sogno

sen zimowy ˈsɛ̃nʲ ʑĩˈmɔvɨ n
(biologia, biologiczny) (zoologia, zoologiczny) u zwierząt spowolnienie procesów życiowych w okresie zimy; letargo

senator sɛ̃ˈnatɔr n
członek izby wyższej parlamentu (senatu) senatore

senegalka n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku afrykanka ognistobrzucha; pappagallo del Senegal

senegalski ˌsɛ̃nɛˈɡalsʲci adj
odnoszący się do państwa Senegal senegalese

senność ˈsɛ̃nːɔɕʨ̑ n
potrzeba snu, pragnienie zaśnięcia sonnolenza sonno

senny ˈsɛ̃nːɨ adj
dotyczący snu, związany ze snem; trwający lub przeżywany podczas snu insonnolito onirico
taki, który chce spać; jest śpiący sonnolento

sensacyjny adj
wywołujący sensację sensazionale

sensualny ˌsɛ̃w̃suˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
taki, który jest odbierany za pomocą zmysłów sensuale

sentymentalnie ˌsɛ̃ntɨ̃mɛ̃nˈtalʲɲɛ adv
w sposób sentymentalny sentimentalmente

sentymentalny ˌsɛ̃ntɨ̃mɛ̃nˈtalnɨ adj
przesadnie uczuciowy; (także, też) świadczący o przesadnej uczuciowości sentimentale

separacja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozłączenie małżonków bez ich prawa wstępowania w nowy związek małżeński separazione

separatysta ˌsɛparaˈtɨsta n
zwolennik separatyzmu separatista

separatystyczny ˌsɛparatɨˈstɨʧ̑nɨ adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z separatyzmem lub/i separatystami; właściwy separatyzmowi separatista

separatyzm ˌsɛpaˈratɨsm̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dążenie do oddzielenia się, wyodrębnienia się jakiejś grupy z całości; separatismo indipendentismo secessionismo

sepsa ˈsɛpsa n
(medycyna, medyczny) zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej; sepsi

ser sɛr n
(spożywczy) (kulinaria) produkt spożywczy w postaci gęstej masy, otrzymywany z mleka krowiego, koziego, bądź owczego; formaggio cacio

seraficzny ˌsɛraˈfʲiʧ̑nɨ adj
(poetycki, poetycko) anielski, piękny, wzniosły serafico

serafin n
(teologia, teologiczny) (biblijny) anioł należący do najwyższego chóru w hierarchii anielskiej; serafino

seraj n
(architektura, architektoniczny) orientalny pałac, rezydencja władcy, zwłaszcza sułtana serraglio

serbski ˈsɛrpsʲci adj
związany z Serbią lub Serbami, dotyczący Serbii lub Serbów serbo

serce ˈsɛrʦ̑ɛ n
(anatomia, anatomiczny) u ludzi i wielu zwierząt: organ (mięsień), którego praca powoduje przepływ krwi w organizmie; cuore
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) miejsce, gdzie są czyjeś uczucia, często miłości cuore
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) współczucie, pozytywne cechy wobec innych, ludzi i zwierząt cuore
(przenośnie, przenośnia) centrum, najważniejsza część czegoś cuore
(przenośnie, przenośnia) zapał, chęć robienia czegoś jak najlepiej cuore
przedmiot przypominający serce (1.1) będący symbolem miłości cuore
część dzwonu, która uderza w jego ściany i powoduje dźwięk battaglio

serce krwawi ˈsɛrʦ̑ɛ ˈkr̥favʲi v
ktoś przeżywa wielki smutek; cierpi psychicznie cuore piange

serce z kamienia ˈsɛrʦ̑ɛ s‿kãˈmʲjɛ̇̃ɲa n
o osobie zimnej, złej, nieczułej, niewzruszonej cuore di sasso

sercowy adj
(anatomia, anatomiczny) dotyczący serca jako narządu cardiaco

serdeczność sɛrˈdɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
czułość affettuosità
życzliwość, serdeczny stosunek cordialità

serdeczny sɛrˈdɛʧ̑nɨ adj
taki, który wobec ludzi kieruje się przyjaznymi uczuciami; taki, który jest objawem dobrych, ciepłych i szczerych uczuć cordiale

serdeczny palec sɛrˈdɛʧ̑nɨ ˈpalɛʦ̑ n
(anatomia, anatomiczny) czwarty palec u ręki anulare

serenada n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pieśń śpiewana pod oknem ukochanej serenata
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny o charakterze lirycznym; serenata

serio ˈsɛrʲjɔ adv
poważnie, bez żartów, prawdziwie, szczerze seriamente sul serio

serologia ˌsɛrɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) dziedzina nauk medycznych, część immunologii, zajmująca się interakcją pomiędzy antygenami i przeciwciałami; sierologia serologia

serwatka n
(spożywczy) przejrzysty płyn pozostały po ścięciu mleka i oddzieleniu sera; siero siero di latte

serwer ˈsɛrvɛr n
(informatyka, informatyczny) komputer umożliwiający działanie sieci komputerowej; server

serwetka n
kwadratowy kawałek tkaniny lub bibułki do wycierania ust lub do ochrony ubrania podczas jedzenia tovagliolo

sezonowy ˌsɛzɔ̃ˈnɔvɨ adj
występujący w określonym sezonie, czasowy, okresowy stagionale

sfaleryt n
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady siarczków, siarczek cynku; sfalerite

sfera ˈsfɛra n
(matematyka, matematyczny) powierzchnia kuli; superficie sferica
przestrzeń okalająca Ziemię sfera
strefa, obszar, zwłaszcza działań lub wpływów sfera
warstwa społeczna lub grupa towarzyska sfera

sfigmomanometr n
(medycyna, medyczny) aparat do mierzenia ciśnienia tętniczego; sfigmomanometro

sfinks sfʲĩŋks n
(sztuka) (historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Egipcie: przedstawienie lwa z ludzką głową lub głową innego zwierzęcia; sfinge
(zoologia, zoologiczny) bezwłosa rasa kota; Sphynx

sfrustrowany ˌsfrustrɔˈvãnɨ adj
taki, który przeżywa frustrację frustrato

shinto n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjna religia Japonii; scintoismo shintoismo

siano ˈɕãnɔ n
(rolnictwo, rolniczy) sucha trawa i inne rośliny skoszone z łąki na paszę; fieno

siarczek srebra n
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny, sól kwasu siarkowodorowego i srebra; solfuro d'argento

siarczyn ˈɕarʧ̑ɨ̃n n
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, sól lub ester kwasu siarkawego; solfito

siarka ˈɕarka n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu S i liczbie atomowej 16; zolfo

siarkowodór ˌɕarkɔˈvɔdur n
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny siarki i wodoru acido solfidrico idrogeno solforato solfuro di diidrogeno

siarkowy adj
zrobiony z siarki solforico

siatkarka ɕatˈkarka n
(sport, sportowy) zawodniczka grająca w siatkówkę pallavolista

siatkarski adj
(sport, sportowy) związany z siatkówką, dotyczący gry w siatkówkę pallavolistico

siatkarz ˈɕatkaʃ n
(sport, sportowy) sportowiec grający w siatkówkę pallavolista

siatkówka ɕatˈkufka n
(anatomia, anatomiczny) część oka odpowiadająca za przetwarzanie obrazu na impulsy nerwowe; retina
(sport, sportowy) piłka siatkowa, gra sportowa dla dwóch drużyn polegająca na odbijaniu piłki nad specjalną siatką; pallavolo

siatkówka plażowa ɕatˈkufka plaˈʒɔva n
(sport, sportowy) odmiana siatkówki rozgrywana w zespołach dwuosobowych na piaszczystym boisku; beach volley pallavolo da spiaggia

siać ɕäʨ̑ v
rzucać nasiona w glebę seminare

siać kąkol ˈɕäʨ̑ ˈkɔ̃ŋkɔl idiom
powodować zło, niezgodę seminare zizzania

sidło n
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) matnia, impas rete trabocchetto tranello trappola
(łowiectwo, łowiecki) wnyk z drutu lub sznura używany do łapania zwierzyny laccio

siedem grzechów głównych n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) lista ciężkich grzechów Kościoła katolickiego; sette peccati capitali

siedmiobolesny adj
przeżywający siedem boleści dei sette dolore

siedziba ɕɛ̇ˈʥ̑iba n
(książkowy) lub (podniośle) miejsce, w którym ktoś mieszka lub dłużej przebywa abitazione dimora residenza
budynek, w którym znajduje się jakaś instytucja, firma, organizacja sede

siedzieć ˈɕɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
spoczywać na krześle, kanapie, ławie itp. tak, by ciężar ciała spoczywał na pośladkach sedere essere seduto

siedzieć po turecku ˈɕɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ ˌpɔ‿tuˈrɛʦ̑ku v
siedzieć ze skrzyżowanymi nogami, zazwyczaj na podłodze sedere alla turca

siedzieć z założonymi rękami ˈɕɛ̇ʥ̑ɛ̇ʥ̑ ˌz‿ːawɔʒɔ̃ˈnɨ̃mʲi rɛ̃ŋˈkãmʲi v
nic nie robić, przyglądać się czemuś biernie incrociare le braccia

siedzieć z założonymi rękoma ˈɕɛ̇ʥ̑ɛ̇ʥ̑ ˌz‿ːawɔʒɔ̃ˈnɨ̃mʲi rɛ̃ŋˈkɔ̃ma v
siedzieć bezczynnie; nic nie robić stare a guardare

siedzieć za kratkami ˈɕɛ̇ʥ̑ɛ̇ʥ̑ ˌza‿kratˈkãmʲi v
odsiadywać karę pozbawienia wolności, być w więzieniu essere dietro le sbarre

siekiera ɕɛ̇ˈcɛra n
ręczne narzędzie do obróbki drewna, składające się ze stalowego obucha w kształcie klina oraz osadzonego w nim drewnianego styliska ascia scure

siena ˈsʲjɛ̃na n
(motoryzacja) samochód marki Fiat; Siena

sienenka n
(geografia, geograficzny) mieszkanka miasta Wenecji senese

sieneńczyk n
(literacko) współczesny mieszkaniec miasta Sieny senese

sieneński adj
odnoszący się do Sieny, związany ze Sieną senese

sierp ɕɛrp n
(rolnictwo, rolniczy) ręczne narzędzie rolnicze składające się z krótkiego półkoliście zakrzywionego ostrza osadzonego w drewnianym stylisku, służące do żęcia zbóż, traw itp.; falce falcetto
(sport, sportowy) w boksie: uderzenie zadane półkolistym ruchem ręki crochet gancio

sierp i młot ˈɕɛrpʔi‿ˈmwɔt n
(historia, historyczny, historycznie) komunistyczny symbol sojuszu robotników i chłopów; falce e martello

sierpień ˈɕɛrpʲjɛ̇̃ɲ n
ósmy miesiąc w roku według kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego; agosto

sierpówka n
(ornitologia, ornitologiczny) Streptopelia decaocto, gatunek ptaka z rodziny gołębiowatych; tortora dal collare tortora orientale

sierraleoński ˌsʲjɛrːalɛˈɔ̃j̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Sierra Leone sierraleonese

sierść ɕɛrʲɕʨ̑ n
(zoologia, zoologiczny) owłosienie ssaków; pelame pelo

siew n
(rolnictwo, rolniczy) nasiona do zasiania lub już kiełkujące semina

siewnica ɕɛvʲˈɲiʦ̑a n
(ornitologia, ornitologiczny) Pluvialis squatarola, gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego; pivieressa

siewnik ˈɕɛvʲɲik n
(rolnictwo, rolniczy) maszyna rolnicza służąca do wysiewu ziarna; seminatrice

sika n
(zoologia, zoologiczny) Cervus nippon, gatunek zwierzęcia kopytnego z rodzaju Cervus sika

sikać ˈɕikaʨ̑ v
(potocznie, potoczny) oddawać mocz urinare orinare

sikhizm ˈsʲikçism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia powstała w XV wieku w Indiach; sikhismo

sikora ɕiˈkɔra n
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak z rodziny sikorowatych; cincia

sikora bogatka ɕiˈkɔra bɔˈɡatka n
(ornitologia, ornitologiczny) Parus major, niewielki ptak z rodziny sikorowatych o barwnym upierzeniu; cinciallegra

sikora modra ɕiˈkɔra ˈmɔdra n
(ornitologia, ornitologiczny) (Cyanistes caeruleu, Parus caeruleus) niewielki ptak z rodziny sikor, zamieszkujący część Europy, Azję Mniejszą, Iran i północną Afrykę; w Polsce pod ścisłą ochroną gatunkową; cinciarella

sildenafil ˌɕildɛ̃ˈnafʲil n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek z grupy selektywnych inhibitorów fosfodiesterazy typu 5, stosowany w leczeniu zaburzeń erekcji oraz w pierwotnym nadciśnieniu płucnym; sildenafil

silny ˈɕilnɨ adj
odznaczający się siłą (w odniesieniu do istoty) forte

silos ˈsʲilɔs n
(technologia, technika, techniczny) zbiornik do przechowywania materiałów sypkich, np. ziarna, materiałów budowlanych; silo

sin ˈsʲĩnus symbol
= (matematyka, matematyczny) sinus sen sin

singapurczyk ˌsʲĩŋɡaˈpurʧ̑ɨk n
mieszkaniec Singapuru singaporiano

singapurka ˌsʲĩŋɡaˈpurka n
mieszkanka Singapuru (stolicy państwa Singapur) singaporiana

singapurski ˌsʲĩŋɡaˈpursʲci adj
związany z Singapurem, dotyczący Singapuru singaporiano

siniak ˈɕĩɲak n
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) miejscowy wylew krwi do skóry powstały wskutek urazu pesca

sinologia ˌsʲĩnɔˈlɔɟja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o Chinach; sinologia

sinusoida ˌsʲĩnuˈsɔjda n
(matematyka, matematyczny) wykres funkcji sinus sinusoide

sinusoidalny adj
mający kształt sinusoidy (kosinusoidy) sinusoidale

siodło ˈɕɔdwɔ n
(jeździectwo, jeździecki) część rzędu końskiego będąca siedzeniem przeznaczonym dla jeźdźca; sella

siostra ˈɕɔstra n
potomek płci żeńskiej (w stosunku do rodzeństwa); córka tych samych rodziców; córka tego samego ojca; córka tej samej matki sorella suora
pielęgniarka sorella suora
zakonnica suor sorella

siostrzyczka n
mała, niedorosła siostra sorellina

sitatunga n
(zoologia, zoologiczny) Tragelaphus spekii, gatunek średniej wielkości antylopy; sitatunga

siusiu ˈɕüɕu n
(infantylnie) sikanie pipì

siła ˈɕiwa n
(fizyka, fizyczny) wektorowa miara odziaływań fizycznych między ciałami; forza
energia, zdolność do wysiłku forza
zdolność oddziaływania, wywierania wpływu forza

siła robocza n
(ekonomia, ekonomiczny) ogół pracowników, robotników, którzy są lub mogą zostać zatrudnieni manodopera forza lavoro

sjena ˈsʲjɛ̃na n
(sztuka) rodzaj farby malarskiej, umbra w żółtym odcieniu terra di Siena

skalar ˈskalar n
(potocznie, potoczny) słodkowodna ryba południowoamerykańska z rodzaju Pterophyllum, z rodziny pielęgnicowatych, hodowana również w akwariach; pesce angelo scalare

skalp skalp n
skrawek skóry głowy z włosami zdjęty z głowy pokonanego wroga; scalpo

skalpel ˈskalpɛl n
(medycyna, medyczny) mały, bardzo ostry nóż używany w chirurgii; bisturi bistori

skand skãnt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sc i liczbie atomowej 21; scandio

skandalicznie adv
w sposób skandaliczny scandalosamente

skandynawski ˌskãndɨ̃ˈnafsʲci adj
związany ze Skandynawią, dotyczący Skandynawii scandinavo

skaner ˈskãnɛr n
(informatyka, informatyczny) urządzenie pozwalające na zmianę do postaci cyfrowej zdjęć, tekstów, obrazów i innych grafik przedstawionych na papierze; scanner scansionatore d'immagine

skarabeusz n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) chrząszcz z rodzaju (1.1) scarabeo

skarb skarp n
zbiór bardzo wartościowych rzeczy tesoro
coś niezwykle wartościowego, drogocennego tesoro

skarbonka n
specjalny pojemnik z wąskim otworem, przeznaczony do zbierania drobnych pieniędzy, zwłaszcza przez dzieci; salvadanaio

skarpa n
(architektura, architektoniczny) murowana stroma podpora na zewnątrz budowli, wysoka przypora; contrafforte
(wojskowość, wojskowy) usypana wysoka zapora przeciwczołgowa; scarpa
spadzisty stok, stroma ściana wału lub nasypu; scarpa

skarpetka skarˈpɛtka n
(zdrobniale) od skarpeta calzino

skała ˈskawa n
zespół minerałów lub wiele ziaren tego samego minerału; rocce

skimmer n
(informatyka, informatyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie dokonujące nielegalnego skopiowania paska magnetycznego karty płatniczej skimmer

skipass n
(sport, sportowy) (turystyka, turystyczny) karnet narciarski umożliwiający korzystanie z kilku wyciągów w obrębie kompleksu narciarskiego, czasem także z dodatkowych usług skipass

sklep sklɛp n
pomieszczenie z wejściem od ulicy, gdzie sprzedaje się towary negozio bottega

sklepienie sklɛˈpʲjɛ̇̃ɲɛ n
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) łukowata konstrukcja architektoniczna, zamykająca od góry wewnętrzną przestrzeń budowli; volta

sklepikarz sklɛˈpʲikaʃ n
właściciel sklepu, sklepiku; osoba prowadząca sklep, sklepik bottegaio

sklero- ˈsklɛrɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający twardość lub suchość dotyczącą tego, o czym mówi drugi człon wyrazu sclero-

sknera n
ktoś skąpy, chciwiec avaro spilorcio taccagno tirchio

sknerowaty adj
skłonny do sknerstwa avaro spilorcio tirchio

sknerstwo n
(potocznie, potoczny) niechęć do rozstawania się z pieniędzmi, nadmierna oszczędność avarizia taccagneria tirchieria spilorceria

skobel ˈskɔbɛl n
zgięty pręt tworzący uszko, wbijany w drzwi, wieko skrzyni, w futrynę, w celu zawieszenia kłódki boncinello

skoczek ˈskɔʧ̑ɛk n
(szachy, pojęcie szachowe) figura, zwykle w kształcie konia, poruszająca się o 2 pola w linii prostej i 1 pole w bok w jednym ruchu; cavallo

skocznia n
(sport, sportowy) w lekkoatletyce miejsce przystosowane do oddawania skoku; trampolino da sci
(sport, sportowy) w narciarstwie obiekt do oddawania skoków; trampolino

skocznia narciarska n
(sport, sportowy) w narciarstwie obiekt do oddawania skoków; trampolino da sci

skok skɔk n
chwilowe oderwanie się od ziemi poprzez podskoczenie do góry tuffo salto

skok o tyczce ˈskɔk ɔ‿ˈtɨʧ̑ʦ̑ɛ n
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik oddaje skok nad poprzeczką przy pomocy tyczki; salto con l'asta

skok wzwyż ˈskɔɡ ˈvzvɨʃ n
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik musi pokonać ustawioną na pewnej wysokości poprzeczkę; salto in alto

skomplikowany ˌskɔ̃mplʲikɔˈvãnɨ adj
składający się z wielu elementów complicato

skonanie n
zakończenie życia przez człowieka decesso

skorpion ˈskɔrpʲjɔ̃n n
(zoologia, zoologiczny) pokryty pancerzem pajęczak z kolcem jadowym na ostatnim segmencie odwłoku; scorpione

skorupa skɔˈrupa n
(zoologia, zoologiczny) twarda osłona pokrywająca ciało niektórych zwierząt, zbudowana z chityny, rogu, kości itp. corazza
twarda powłoka, pokrywająca coś z wierzchu guscio

skorupa ziemska skɔˈrupa ˈʑɛ̃mska n
zewnętrzna powłoka kuli ziemskiej, część litosfery; crosta

skorupiak skɔˈrupʲjak n
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel podtypu stawonogów, prowadzących w większości wodny tryb życia, posiadających dwugałęziste odnóża (z wyjątkiem pierwszej pary czułków), charakterystyczną budowę stadiów larwalnych i genotyp crustaceo

skotopaska n
(dawniej, dawny) pasterka pastora
(przestarzałe, przestarzały) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) staropolska nazwa sielanki egloga bucolica idillio

skowronek skɔvˈrɔ̃nɛk n
(ornitologia, ornitologiczny) Alaudidae, rodzina małych ptaków o perlistym, wysokim śpiewie; allodola lodola

skrajna prawica ˈskrajna praˈvʲiʦ̑a n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) termin określający osoby, ugrupowania głoszące idee prawicowe charakteryzujące się skrajnym programem lub radykalnymi metodami działania; estrema destra

skrobia n
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) główny węglowodan w diecie człowieka, polisacharyd roślinny pełniący w roślinach rolę magazynu energii; amido fecola

skromnie ˈskrɔ̃mʲɲɛ adv
w sposób skromny semplicemente

skromność ˈskrɔ̃mnɔɕʨ̑ n
cecha czegoś, co nie jest zbyt efektowne ani głośne modicità
cecha kogoś, kto nie wywyższa się i nie dba o rozgłos i uznanie innych modestia

skroń skrɔ̃ɲ n
(anatomia, anatomiczny) boczna część głowy za oczami; tempia

skrytka pocztowa ˈskrɨtka pɔʧ̑ˈtɔva n
skrzynka na listy zainstalowana na poczcie; casella postale

skryty adj
niechętnie ujawniający własne przeżycia chiuso riservato
utrzymywany w tajemnicy segreto

skrywać v
utrzymywać w tajemnicy nascondere
trzymać w niewidocznym miejscu nascondere
stawać się zasłoniętym przez coś nascondersi

skrzydło ˈskʃɨdwɔ n
górna kończyna lub specjalny narząd u zwierząt, który umożliwia im latanie; ala
(wojskowość, wojskowy) boczna część jednostki wojskowej znajdującej się w szyku; ala
część samolotu tworząca siłę nośną; ala
część stronnictwa politycznego lub partii o nieco innych poglądach ala
boczna część budynku, wydzielona z głównej części; ala

skrzynia ˈskʃɨ̃ɲa n
drewniany lub metalowy pojemnik o kształcie prostopadłościanu z płaskim bądź wypukłym wiekiem; cassa cassone

skrzynia biegów ˈskʃɨ̃ɲa ˈbʲjɛɡuf n
(motoryzacja) (mechanika) mechanizm służący do przekazywania mocy wytwarzanej przez silnik i dającej napęd maszynie roboczej lub pojazdowi; cambio

skrzynka pocztowa n
pocztowy pojemnik w publicznym miejscu, przeznaczony do wrzucania korespondencji do wysłania; buca delle lettere

skrzyp polny ˈskʃɨp ˈːɔlnɨ n
(botanika, botaniczny) Equisetum arvense, roślina wieloletnia należąca do rodziny skrzypowatych występująca głównie w Europie i mająca zastosowanie lecznicze; equiseto dei campi

skrzypaczka skʃɨˈpaʧ̑ka n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, która gra na skrzypcach violinista

skrzypce ˈskʃɨpʦ̑ɛ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) czterostrunowy instrument muzyczny z grupy smyczkowych; violino

skrzypek ˈskʃɨpɛk n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba grająca na skrzypcach violinista

skrzypieć v
wydawać swoisty dźwięk, jaki powstaje przy tarciu niegładkich i suchych powierzchni cigolare scricchiolare stridere

skrzyżowanie ˌskʃɨʒɔˈvãɲɛ n
miejsce połączenia dwóch dróg; incrocio

skrzętność n
cecha osoby, która dokładnie wypełnia swoje obowiązki assiduità

skrót skrut n
(językoznawstwo, językoznawczy) w piśmie oznacza skrócony zapis nazwy jednowyrazowej lub wielowyrazowej, zbudowany z jednej lub kilku liter; abbreviazione

skurwysyn skurˈvɨsɨ̃n n
(wulgarnie, wulgaryzm) obraźliwie do mężczyzny lub o mężczyźnie figlio di puttana

skutecznie skuˈtɛʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób skuteczny, dający pożądany efekt efficacemente

skuteczność skuˈtɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest w określonym stopniu skuteczne efficacia efficienza

skuteczny skuˈtɛʧ̑nɨ adj
taki, który charakteryzuje się skutecznością, daje pożądane rezultaty, wyniki; taki, który wywołuje pożądany efekt efficace

skutek ˈskutɛk n
wynik jakiegoś działania, efekt; rezultat, konsekwencja risultato seguito

skuter ˈskutɛr n
jednoślad o małych kołach, nisko zawieszonym silniku (najczęściej pod siedzeniem) i obudowanym podwoziu; scooter

skóra ˈskura n
(anatomia, anatomiczny) zewnętrzna powłoka ciała kręgowców; pelle
surowiec otrzymywany z wyprawionej skóry (1.1) niektórych zwierząt; pelle cuoio

skład skwat n
miejsce gromadzenia (składowania) towarów, magazyn magazzino
zbiór elementów stanowiących dany przedmiot lub substancję composizione

składnik ˈskwadʲɲik n
część składowa czegoś elemento ingrediente

skłonny ˈskwɔ̃nːɨ adj
taki, który ma uległość wobec czegoś lub jest podatny na coś, ma predyspozycję do czegoś incline propenso

slalom ˈslalɔ̃m n
(sport, sportowy) konkurencja sportowa polegająca na pokonywaniu (najczęściej na nartach) krętej trasy wyznaczonej bramkami slalom

slalomista ˌslalɔ̃ˈmʲista n
(sport, sportowy) zawodnik startujący w slalomie slalomista

slalomistka ˌslalɔ̃ˈmʲistka n
forma żeńska od: slalomista slalomista

slawistyka slaˈvʲistɨka n
dziedzina nauki badająca i opisująca narody słowiańskie, ich kulturę, języki i historię slavistica

slawizm ˈslavʲism̥ n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z któregoś języka słowiańskiego; slavismo

slipy ˈslʲipɨ n
męskie, obcisłe majtki; slip

slums n
(urbanistyka, urbanistyczny) dzielnica nędzy w wielkim mieście; baraccopoli bassofondo quartiere degradato suburra

slup slup n
żaglowiec mający jeden maszt, oraz dwa żagle - grot i fok; sloop

smacznego smaʧ̑ˈnɛɡɔ
zwyczajowe życzenie przyjemności z posilania się buon appetito

smaczny ˈsmaʧ̑nɨ adj
mający dobry smak; dobrze smakujący gustoso saporito squisito

smak smak n
właściwość pokarmu rozpoznawana przez smak (1.1) gusto sapore
zmysł, którego narządy znajdują się w jamie ustnej, odpowiedzialny za sposób reagowania na przyjmowany pokarm; gusto
(przenośnie, przenośnia) gust, poczucie estetyki, piękna; gusto

smakosz n
ktoś lubiący wykwintne dania buongustaio

smakować smaˈkɔvaʨ̑ v
próbować czegoś w celu określenia smaku assaporare assaggiare

smakołyk n
coś smacznego leccornia boccone ghiotto boccone succulento manicaretto

smarkacz ˈsmarkaʧ̑ n
(pogardliwie) dziecko, mały chłopiec moccioso

smarować smaˈrɔvaʨ̑ v
(kulinaria) (cukiernictwo) pokrywać coś substancją płynną lub półpłynną spalmare imburrare ungere ungersi
(mechanika) dostarczać do ruchomych części smar lubrificare
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny)dawać łapówkę ungere le ruote
(potocznie, potoczny) (szkolnictwo, szkolny) gryzmolić, pisać scarabocchiare

smażony adj
(kulinaria) przygotowany do spożycia na gorącym tłuszczu fritto

smażyć ˈsmaʒɨʨ̑ v
(kulinaria) poddawać produkt żywnościowy działaniu wysokiej temperatury przez utrzymywanie go w roztopionym tłuszczu lub syropie w celu uczynienia go nadającym się do spożycia friggere cuocere
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) opalać się arrostirsi
być poddawanym działaniu wysokiej temperatury friggere friggersi

smerf smɛrf n
fikcyjne małe, niebieskie stworzenie; Puffo śmieszny dziwny

smoczek ˈsmɔʧ̑ɛk n
miękka zabawka dla małych dzieci przeznaczona do ssania; ciuccio ciucciotto succhiotto
nasadka na butelkę, dzięki której małe dzieci mogą z niej ssać; tettarella

smok smɔk n
(mitologia, mitologiczny) baśniowe groźne zwierzę, rodzaj olbrzymiego, latającego gada; drago dragone

smoła ˈsmɔwa n
mazista, zwykle czarna ciecz, produkt odgazowania węgla, łupków bitumicznych, drewna itp.; catrame

smród sm̥rut n
przykry zapach lezzo puzzo

smukły ˈsmukwɨ adj
taki, którego budowa lub sylwetka charakteryzuje się smukłością snello

smutek ˈsmutɛk n
stan uczuć, gdy ktoś jest smutny tristezza

smutno adv
ze smutkiem; nie powodując radości, ale przygnębienie, zadumę, żal con tristezza

smutny ˈsmutnɨ adj
odczuwający smutek, pogrążony w smutku triste

smycz smɨʧ̑ n
taśmowy, materiałowy lub skórzany pasek zakończony z jednej strony uchwytem (rączką), a z drugiej karabińczykiem podczepianym do obroży lub szelek zwierzęcia domowego (najczęściej psa) podczas wyprowadzania na spacer; guinzaglio

smyczek ˈsmɨʧ̑ɛk n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element instrumentu smyczkowego w kształcie różdżki lub łuku, który służy do ręcznego wzbudzania wibracji strun; archetto arco

smętny ˈsmɛ̃ntnɨ adj
wzbudzający smutek, świadczący o smutku, melancholii malinconico mesto triste

snajper ˈsnajpɛr n
(wojskowość, wojskowy) strzelec wyborowy, żołnierz przeszkolony do zwalczania celów odległych i trudno dostępnych za pomocą pojedynczych strzałów ze specjalnego karabinu; tiratore scelto cecchino

snob snɔp n
osoba, która próbuje zachowywać się tak, jak ktoś z wyższej klasy snob

snobizm ˈsnɔbʲism̥ n
naśladownictwo jakichś wzorców, na ogół bezkrytyczne snobismo

snobka n
kobieta, która próbuje zachowywać się tak, jak ktoś z wyższej klasy snob

snowboard n
(sport, sportowy) dyscyplina sportu, polegający na jeździe lub wykonywaniu ewolucji na specjalnej desce; snowboard
(sport, sportowy) szeroka deska mocowana do butów specjalnymi wiązaniami i służąca do zjeżdżania po śniegu; snowboard

sobie ˈsɔbʲjɛ pronoun
… wskazujący na podmiot jako jednocześnie wykonawcę i odbiorcę czynności, używany z czasownikami rządzącymi celownikiem i miejscownikiem si sé

sobota sɔˈbɔta n
szósty dzień tygodnia; sabato

soból ˈsɔbul n
(zoologia, zoologiczny) Martes zibellina, azjatyckie zwierzę futerkowe, ssak drapieżny o gęstym, jedwabistym, brązowym lub czarnym futrze; zibellino

sobór n
(historia, historyczny, historycznie) zgromadzenie przedstawicieli stanów w dawnej Rosji; sobor
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stała rada biskupów przy patriarsze w prawosławiu; sobor
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) większa świątynia prawosławna; sobor
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zgromadzenie biskupów całego Kościoła; concilio

socjalista ˌsɔʦ̑ʲjaˈlʲista n
zwolennik socjalizmu socialista

socjalistka ˌsɔʦ̑ʲjaˈlʲistka n
forma żeńska od: socjalista socialista

socjalistyczny ˌsɔʦ̑ʲjalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
związany z socjalizmem, charakterystyczny dla socjalizmu socialista

socjalizm sɔˈʦ̑ʲjalʲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wieloznaczne pojęcie, odnoszące się do prób zmniejszenia nierówności społecznych i upowszechnienia świadczeń socjalnych, lub poddania gospodarki kontroli społecznej (poprzez instytucje państwowe, samorządowe, korporacyjne lub spółdzielcze); socialismo

socjolingwistyka ˌsɔʦ̑ʲjɔlʲĩŋɡˈvʲistɨka n
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się funkcjonowaniem języka w społeczeństwie; sociolinguistica

socjolog sɔˈʦ̑ʲjɔlɔk n
(edukacja, edukacyjny) specjalista w dziedzinie socjologii sociologo

socjologia ˌsɔʦ̑ʲjɔˈlɔɟja n
nauka o społeczeństwie, zajmująca się badaniem struktury społeczeństwa, następujących w nim zmian, praw kierujących rozwojem społeczeństwa i różnego rodzaju zjawisk w nim występujących; sociologia

socjologiczny ˌsɔʦ̑ʲjɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z socjologią lub socjologami; właściwy socjologii sociologico

socyniański ˌsɔʦ̑ɨ̃ˈɲä̃j̃sʲci adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) (książkowy) dotyczący doktryn Fausta Socyna sociniano

soczewica ˌsɔʧ̑ɛˈvʲiʦ̑a n
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) lenticchia

soczewka kontaktowa sɔˈʧ̑ɛfka ˌkɔ̃ntakˈtɔva n
soczewka umieszczana bezpośrednio na rogówce oka, służąca najczęściej do korygowania wad wzroku, rzadziej w celach opatrunkowych lub kosmetycznych; lente a contatto

soda ˈsɔda n
(chemia, chemiczny) nazwa zwyczajowa węglanu sodu soda

sojusznik sɔˈjuʃʲɲik n
państwo lub osoba, która zobowiązuje się do współpracy i udzielania pomocy alleato

sok sɔk n
napój robiony z owoców, czasem również z warzyw; succo spremuta

sok żołądkowy ˈsɔɡ ˌʒɔwɔ̃ntˈkɔvɨ n
(medycyna, medyczny) jeden z soków trawiennych; succo gastrico

sokolnictwo n
(łowiectwo, łowiecki) sztuka układania (tresury) ptaków drapieżnych oraz łowy odbywane przy ich pomocy falconeria

sokolnik sɔˈkɔlʲɲik n
osoba zajmująca się hodowlą i układaniem ptaków drapieżnych do polowania oraz polowaniem z nimi falconiere

sokratejski adj
związany z Sokratesem (filozofem), dotyczący Sokratesa, nawiązujący do Sokratesa socratico

sokół ˈsɔkuw n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak drapieżny o silnej budowie ciała, wąskich i krótkich skrzydłach, mocnym hakowatym dziobie oraz ostrych szponach; falco falcone

solenizant ˌsɔlɛ̃ˈɲizãnt n
(książkowy) osoba, która obchodzi swoje imieniny lub urodziny festeggiato

solfeż ˈsɔlfɛʃ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nauka muzykalności przez głośne czytanie nut; solfeggio solfa

solidarność ˌsɔlʲiˈdarnɔɕʨ̑ n
poczucie wspólnoty i gotowość niesienia innym pomocy wynikające ze zgodności poglądów i dążeń solidarietà
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) współodpowiedzialność za działania lub ich zaniechanie solidarietà

solista n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk wykonujący utwór muzyczny lub śpiewający pojedynczo solista

soliter n
(medycyna, medyczny) (zoologia, zoologiczny) tasiemiec, pasożyt w przewodzie pokarmowym człowieka i zwierząt; tenia verme solitario

solniczka sɔlʲˈɲiʧ̑ka n
niewielki zamknięty pojemnik do przechowywania soli, z otworkami, przez które posypuje się solą potrawy; saliera

somnambulik ˌsɔ̃mnãmˈbulʲik n
osoba wykonująca czynności (np. chodzenie, mówienie) nieświadomie podczas snu; lunatyk sonnambulo sonnambolo

sonata sɔ̃ˈnata n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór instrumentalny składający się z trzech lub czterech kontrastujących części; sonata

sonatina ˌsɔ̃naˈtʲĩna n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) krótka, prosta sonata; sonatina

sondaż n
badanie opinii publicznej sondaggio

sondowanie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: sondować sondaggio

sonet ˈsɔ̃nɛt n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wiersz o pewnej charakterystycznej, kanonicznej budowie – ścisłej liczbie wersów, określonym układzie rymów i strof; sonetto

sono- ˈsɔ̃nɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z dźwiękiem sono-

sopran ˈsɔprãn n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najwyższy głos żeński lub chłopięcy; soprano

sorgo ˈsɔrɡɔ n
(botanika, botaniczny) Sorghum, roślina trawiasta pochodząca z Afryki, licznie uprawiana w biednych krajach jako zboże; sorgo

sos sɔs n
(spożywczy) (kulinaria) gęsty, zawiesisty płyn o różnych smakach, przyrządzany jako dodatek do potraw; salsa sugo

sos sojowy ˈsɔs ːɔˈjɔvɨ n
(kulinaria) sos fermentowany, wytwarzany z ziaren soi, prażonego ziarna ryżu lub pszenicy, wody i soli, stanowiący jedną z najważniejszych przypraw kuchni azjatyckiej salsa di soia

sos tatarski ˈsɔs taˈtarsʲci n
(kulinaria) ostry sos przyrządzany z żółtek jaj, octu, oliwy, musztardy i drobno pokrojonych ogórków konserwowych lub kiszonych; salsa tartara

sosjerka sɔˈsʲjɛrka n
metalowe lub porcelanowe naczynie, zazwyczaj z dzióbkiem lub dwoma, przeznaczone do podawania sosu; salsiera

sosna ˈsɔsna n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo lub krzew z rodzaju (1.1) pino

soteriolog n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (teologia, teologiczny) specjalista w dziedzinie soteriologii soteriologo

soteriologia ˌsɔtɛrʲjɔˈlɔɟja n
(teologia, teologiczny) nauka o zbawieniu; soteriologia

soteriologiczny adj
(teologia, teologiczny) związany z soteriologią, dotyczący soteriologii soteriologico

sowa ˈsɔva n
(ornitologia, ornitologiczny) drapieżny ptak z rzędu Strigiformes, o dużej głowie i oczach umieszczonych z przodu, polujący nocą; gufo civetta

sowa śnieżna ˈsɔva ˈɕɲɛʒna n
(ornitologia, ornitologiczny) Bubo scandiacus, gatunek dużego ptaka drapieżnego z rodziny puszczykowatych zamieszkujący tundrę Eurazji i Ameryki Północnej; civetta delle nevi gufo delle nevi

sowi ˈsɔvʲi adj
związany z sową, dotyczący sowy del gufo di gufo

sowiecki sɔˈvʲjɛʦ̑ʲci adj
radziecki, dotyczący Związku Sowieckiego (Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich) sovietico dei soviet

sozologia ˌsɔzɔˈlɔɟja n
nauka o ochronie środowiska; scienze ambientali

sołtys n
(historia, historyczny, historycznie) przedstawiciel feudała stojący na czele wsi lokowanej na prawie niemieckim scoltetto

spacer ˈspaʦ̑ɛr n
niespieszne chodzenie bez konkretnego celu, dla przyjemności passeggiata

spacerek n
(zdrobniale) od: spacer passeggiatina

spacerowicz ˌspaʦ̑ɛˈrɔvʲiʧ̑ n
osoba, która spaceruje passeggiatore

spadać ˈspadaʨ̑ v
lecieć bezwładnie w dół cadere cascare

spadkobierca ˌspatkɔˈbʲjɛrʦ̑a n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba fizyczna lub prawna, na którą przechodzi spadek po kimś erede

spadkobierczyni ˌspatkɔbʲjɛrˈʧ̑ɨ̃ɲi n
kobieta, na którą przechodzi spadek po kimś erede

spadochron spaˈdɔxrɔ̃n n
urządzenie z mocnego materiału, które pod wpływem ciągu powietrza otwiera się w formie parasola i służy do hamowania prędkości opadania lub przemieszczania się ciał paracadute

spadochroniarz ˌspadɔxˈrɔ̃ɲaʃ n
(lotnictwo, lotniczy) skoczek spadochronowy, żołnierz lub sportowiec uprawiający skoki ze spadochronem paracadutista

spaghetti spaˈɡɛttʲi n
(spożywczy) włoski, długi, cienki makaron; spaghetti

spalanie spaˈlãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: spalać bruciamento

spalić na panewce ˈspalʲiʨ̑ ˌna‿pãˈnɛfʦ̑ɛ idiom
nie udać się, zakończyć się klęską andare a vuoto

spanie ˈspãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: spać dormire

spaniel n
(kynologia, kynologiczny) rasa psów myśliwskich lub pokojowych o falistej sierści i długich wiszących uszach spaniel

spartański sparˈtãj̃sʲci adj
charakteryzujący się surowością, wielką prostotą, skromnością spartano
dotyczący Sparty, związany ze Spartą spartano

sparzyć ˈspaʒɨʨ̑ v
(kulinaria) zalać lub opłukać coś wrzątkiem scottare
uszkodzić ciało, dotykając je czymś gorącym scottare
doznać poparzenia, podrażnić skórę i mieć objawy poparzenia lub takie, jak po dotknięciu gorącej rzeczy scottare
(przenośnie, przenośnia) doznać zawodu, zawieść się na czymś lub na kimś scottare

spawacz ˈspavaʧ̑ n
robotnik zajmujący się spawaniem saldatore

spać spaʨ̑ v
być pogrążonym we śnie dormire

spać jak suseł ˈspaʨ̑ ˈjak ˈsusɛw v
spać mocnym, głębokim snem, z którego trudno wybudzić dormire come un tasso dormire della grossa

spać snem sprawiedliwego ˈspaʨ̑ ˈsnɛ̃m ˌspravʲjɛdlʲiˈvɛɡɔ v
spać głęboko, mocno i spokojnie dormire il sonno del giusto

spaść z nieba ˈspaʑʥ̑ ˈzʲ‿ɲɛba v
zupełnie nieoczekiwanie, nagle, niespodziewanie wydarzyć się lub pojawić się gdzieś cadere dal cielo piovere dal cielo

specjalista ˌspɛʦ̑ʲjaˈlʲista n
człowiek, który się w czymś specjalizuje, ma gruntowną, dużą wiedzę w jakiejś dziedzinie specialista
lekarz, który zajmuje się określonym działem medycyny; który ukończył dodatkowe studia podyplomowe specialista

specjalistka ˌspɛʦ̑ʲjaˈlʲistka n
kobieta, która specjalizuje się w czymś, ma gruntowną, dużą wiedzę w jakiejś dziedzinie specialista

specjalistyczny adj
dotyczący specjalisty, fachowy specialistico

specjalnie spɛˈʦ̑ʲjalʲɲɛ adv
umyślnie, z określony zamiarem, celowo, trafnie appositamente
w sposób wyjątkowy, specjalny, nieprzeciętny specialmente

specjalny spɛˈʦ̑ʲjalnɨ adj
odnoszący się do wybranego przedmiotu, zagadnienia lub osoby speciale
mający szczególne, wyjątkowe właściwości speciale

spektakularny ˌspɛktakuˈlarnɨ adj
sprawiający duże wrażenie lub zwracający na siebie uwagę spettacolare

spektrometria ˌspɛktrɔ̃ˈmɛtrʲja n
(fizyka, fizyczny) dział spektroskopii zajmujący się pomiarami długości fali promieniowania elektromagnetycznego w widmach optycznych oraz natężenia promieniowania o różnych długościach fali; spettrometria

speleo- spɛˈlɛɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z jaskiniami speleo-

speleologia ˌspɛlɛɔˈlɔɟja n
(geologia, geologiczny) nauka o jaskiniach; speleologia

sperma ˈspɛrma n
(biologia, biologiczny) płyn, w którym plemniki wydostają się z ciała samca; sperma

spermatozoid ˌspɛrmatɔˈzɔ<sup>j</sup>it n
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) plemnik, męska komórka rozrodcza – u ludzi, zwierząt i niektórych roślin spermatozoo

spironolakton ˌspʲirɔ̃nɔˈlaktɔ̃n n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek odwadniający, oszczędzający potas, z grupy antagonistów aldosteronu; spironolattone

spis treści ˈspʲis ˈtrɛɕʨ̑i n
lista rozdziałów z podanymi numerami ich stron, umieszczany na początku lub końcu danej publikacji; contenuti

spiskować v
knuć, planować spisek cospirare complottare

spiskowiec n
uczestnik spisku complottardo congiurato congiuratore

splot splɔt n
(anatomia, anatomiczny) połączenie nerwów plesso

spodziewać się spɔˈʥ̑ɛvaʨ̑‿ɕɛ v
czekać na kogoś / coś aspettare
przewidywać jakieś zjawisko lub zachowanie aspettare

spoistość n
cecha tego, co spoiste; cecha harmonijnej całości compatezza consistenza

spojrzenie spɔjˈʒɛ̃ɲɛ n
skierowanie oczu na coś, chwila patrzenia w jakimś kierunku, na coś lub kogoś occhiata sguardo

spojrzeć ˈspɔjʒɛʨ̑ v
(książkowy) zwrócić wzrok na coś lub na kogoś, zerknąć, rzucić okiem guardare

spojówka spɔˈjufka n
(anatomia, anatomiczny) przednia część gałki ocznej; błona śluzowa pokrywająca wewnętrzną część powiek; congiuntiva

spokojny spɔˈkɔjnɨ adj
o człowieku: opanowany, zrównoważony tranquillo calmo

spokrewniony adj
mający wspólne pochodzenie imparentato

spokój ˈspɔkuj n
cisza, brak hałasu, rumorów tranquillità
równowaga psychiczna; brak gniewu, zdenerwowania calma pace
stan pozbawiony kłótni, zatargów, konfliktów, sprzeczek pace

spontanicznie ˌspɔ̃ntãˈɲiʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób spontaniczny, bez głębszego przemyślenia, odruchowo, emocjonalnie spontaneamente

spontaniczny adj
działający odruchowo, bez innych wpływów spontaneo

sport spɔrt n
forma aktywności fizycznej i umysłowej, podejmowanej dla przyjemności lub współzawodnictwa; sport

sportowiec spɔrˈtɔvʲjɛʦ̑ n
(sport, sportowy) osoba (kobieta lub mężczyzna), która zawodowo lub amatorsko uprawia jakiś sport sportivo atleta

sportowy spɔrˈtɔvɨ adj
dotyczący sportu, związany ze sportem sportivo

sposobność n
sprzyjające warunki ku czemuś occasione

sposób ˈspɔsup n
metoda, algorytm zrobienia czegoś, rozwiązania jakiegoś problemu metodo
styl, rodzaj zachowania, wyglądu itp. maniera modo

spotkanie spɔtˈkãɲɛ n
umówione lub przypadkowe zobaczenie kogoś, zetknięcie się z kimś (z czymś) incontro appuntamento

spowiedź ˈspɔvʲjɛ̇ʨ̑ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznanie grzechów przed kapłanem w celu otrzymania ich odpuszczenia confessione
(przenośnie, przenośnia) szczere wyznanie, ujawnienie komuś osobistych tajemnic confessione

społeczeństwo ˌspɔwɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfɔ n
zorganizowana grupa ludzi zamieszkująca jakieś terytorium powiązanych ze sobą kulturowo, historycznie, religijnie, zawodowo itp.; società

społeczna odpowiedzialność biznesu spɔˈwɛʧ̑na ˌɔtpɔvʲjɛ̇ˈʥ̑alnɔʑʥ̑ bʲizˈnɛsu n
koncepcja, według której przedsiębiorstwa na etapie budowania strategii dobrowolnie uwzględniają interesy społeczne, ochronę środowiska i relacje z różnymi grupami interesariuszy responsabilità sociale d'impresa

społeczny spɔˈwɛʧ̑nɨ adj
dotyczący społeczeństwa, realizowany przez społeczeństwo, związany ze społeczeństwem sociale

spożycie spɔˈʒɨʨ̑ɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: spożyć; zużycie czegoś, konsumpcja consumo

spożywczy spɔˈʒɨfʧ̑ɨ adj
przydatny do spożywania, jedzenia, konsumpcji w płynie, lub jako pokarm stały alimentare

sprawa ˈsprava n
to, co jest dla kogoś ważne affare

sprawdzać ˈspravʣ̑aʨ̑ v
kontrolować, weryfikować; upewniać się, że coś jest prawidłowe verificare controllare revisionare
spełniać się, okazywać się prawdziwe avverarsi realizzarsi verificarsi

sprawiedliwie ˌspravʲjɛˈdlʲivʲjɛ adv
w sposób sprawiedliwy giustamente

sprawiedliwość ˌspravʲjɛˈdlʲivɔɕʨ̑ n
trwała i niewymuszona wola oddawania każdemu tego, co mu się należy; giustizia

sprawiedliwy ˌspravʲjɛˈdlʲivɨ adj
(o człowieku) kierujący się zasadami sprawiedliwości giusto

sprinterka sprʲĩnˈtɛrka n
forma żeńska od: sprinter scattista

sprowadzać v
powodować ograniczenie wypowiedzi ridurre
przyczyniać się do przybycia kogo lub czego importare portare
przybywać gdzieś z zamiarem osiedlenia się andare ad abitare

spryt n
umiejętność radzenia sobie w różnych sytuacjach ingegnosità
zdolność wychodzenia z korzyścią z każdej sytuacji zwykle w sposób nieuczciwy furbizia astuzia

sprzeciwiać się spʃɛˈʨ̑ivʲjäʨ̑‿ɕɛ v
być przeciwnym czemuś, być przeciwko czemuś lub komuś; nie zgadzać się z na coś (z czymś) avversare

sprzeczność n
stosunek zachodzący między zjawiskami, poglądami, interesami niezgodnymi ze sobą contraddizione

sprzedawać spʃɛˈdavaʨ̑ v
dawać coś (materialnego lub nie) i w zamian dostawać pieniądze vendere

sprzedać spod lady idiom
w czasach PRL sprzedać deficytowy towar pokątnie, po znajomości lub za łapówkę vendere qualcosa di sottobanco

sprzyjać ˈspʃɨjäʨ̑ v
być nastawionym serdecznie, przychylnie, życzliwie, przyjaźnie wobec kogoś lub czegoś favorire propiziare

sprzęgło ˈspʃɛ̃ŋɡwɔ n
(mechanika) mechanizm pozwalający na przenoszenie ruchu z jednej osi na drugą; frizione
(potocznie, potoczny) (motoryzacja) pedał sprzęgła, dźwignia sprzęgła pedale della frizione

sprężyna sprɛ̃w̃ˈʒɨ̃na n
(technologia, technika, techniczny) zwinięty w spiralę, zwykle metalowy przedmiot, który może ulegać rozprężaniu; molla

sprężysty adj
(fizyka, fizyczny) zdolny do powrotu do wyjściowego kształtu po ustaniu działania siły odkształcającej flessuoso

spódnica spudʲˈɲiʦ̑a n
rodzaj ubrania osłaniającego biodra i nogi; gonna

spójnik ˈspujɲik n
(gramatyka) wyraz służący do łączenia wyrażeń wewnątrz zdania pojedynczego (np. w wyliczeniach) oraz zdań składowych w zdaniach złożonych; congiunzione

spójność n
ścisłe przystawanie do siebie elementów czego coerenza

spór spur n
różnica zdań, stanowisk, interesów contrasto polemica

spółdzielczy adj
odnoszący się do spółdzielczości, związany ze spółdzielczością cooperativo

spółdzielnia spuwʲˈʥ̑ɛlʲɲa n
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) podmiot prowadzący działalność gospodarczą w interesie swoich członków; cooperativa
(potocznie, potoczny) siedziba spółdzielni (1.1) lub miejsce prowadzenia przez nią działalności cooperativa

spółgłoska spuwˈɡwɔska n
(językoznawstwo, językoznawczy) niesylabotwórczy dźwięk języka mówionego powstający w wyniku całkowitego lub częściowego zablokowania przepływu powietrza przez aparat mowy; consonante

spółka ˈspuwka n
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj podmiotu prawnego z reguły powstały na mocy umowy wspólników; società

spółka z ograniczoną odpowiedzialnością n
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) spółka kapitałowa, której wspólnicy odpowiadają wobec wierzycieli jedynie do wysokości swoich udziałów; società a responsabilità limitata

spóźnienie n
przybycie po ustalonym czasie ritardo
brak wykonania czegoś w porę ritardo

spłuczka n
(technologia, technika, techniczny) rezerwuar z wodą do spłukiwania muszli klozetowej wraz z syfonem sciacquone

squat n
opuszczony budynek lub pomieszczenie, zamieszkane przez dzikich lokatorów; casa occupata edificio occupato

sraczka ˈsraʧ̑ka n
(potocznie, potoczny) (wulgarnie, wulgaryzm) biegunka, rozwolnienie cacarella

srać sraʨ̑ v
(wulgarnie, wulgaryzm) (potocznie, potoczny) oddawać stolec cagare cacare

srebrnik n
(starożytność) (numizmatyka, numizmatyczny) moneta żydowska; siclo

srebrny ˈsrɛbrnɨ adj
przypominający kolor srebra argento

srebrny medal ˈsrɛbrnɨ ˈmɛdal n
medal przyznawany za drugie miejsce w zawodach sportowych, w konkursach, na wystawach itp. medaglia d'argento

srebro ˈsrɛbrɔ n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ag i liczbie atomowej 47; argento

sroka ˈsrɔka n
(ornitologia, ornitologiczny) Pica pica, czarno-biały ptak z długim ogonem; gazza

srom srɔ̃m n
(anatomia, anatomiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zewnętrzne żeńskie narządy płciowe; vulva

sromotny srɔ̃ˈmɔtnɨ adj
okrywający wstydem lub hańbą, przynoszący hańbę albo wstyd ignominioso

ssak sːak n
(zoologia, zoologiczny) Mammalia, zwierzę z podtypu kręgowców żyworodnych, które po urodzeniu żywi się mlekiem matki; mammifero

ssać sːaʨ̑ v
pić wyciągając z czegoś płyn ustami succhiare

stabilizacja n
stan trwałości i równowagi w przebiegu określonych procesów, w określonej dziedzinie życia stabilizzazione

stabilność staˈbʲilnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co stabilne stabilità

stabilny staˈbʲilnɨ adj
niezmieniający się przez dłuższy czas stabile

stacja ˈstaʦ̑ʲja n
(kolejnictwo) zespół budynków i infrastruktury umożliwiający obsługę pasażerów lub towarów przewożonych koleją stazione
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z czternastu tradycyjnych wizerunków drogi krzyżowej Chrystusa umieszczanych w miejscu kultu stazione

stacja benzynowa ˈstaʦ̑ʲja ˌbɛ̃w̃zɨ̃ˈnɔva n
zakład sprzedający benzynę i inne paliwa dla samochodów; stazione di rifornimento

stacja kolejowa n
(kolejnictwo) posterunek ruchu następczy zapowiadawczy; stazione stazione ferroviaria

stacjonować v
(wojskowość, wojskowy) mieć gdzieś bazę, mieć postój stazionare

stacyjka n
(motoryzacja) przełącznik z zamkiem do uruchamiania silnika pojazdu przy pomocy klucza commutatore d'accensione
mała stacja (kolejowa lub benzynowa) stazioncina

stacyjny adj
odbywający się stacjami stazionale
stanowiący stację stazionale

stadion ˈstadʲjɔ̃n n
(sport, sportowy) duża budowla z miejscami dla widzów, miejsce rozgrywania zawodów sportowych; stadio
(historia, historyczny, historycznie) miara długości używana w starożytnych krajach o różnych długościach (zazwyczaj 185 m); stadio

stadium ˈstadʲjũm n
część procesu, część czasu rozwoju stadio

stajenka staˈjɛ̃nka n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) model żłóbka betlejemskiego, zwykle z figurkami presepe presepio

stajnia ˈstajɲa n
(zootechnika, zootechniczny) budynek, pomieszczenie dla koni; stalla scuderia

stal stal n
(metaloznawstwo, metalurgia) stop żelaza z węglem; acciaio

stale ˈstalɛ adv
(potocznie, potoczny) bez przerwy, cały czas continuamente costantemente in continuazione perennemente sempre

stalinizacja n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wprowadzanie stalinizmu stalinizzazione

stalinizm staˈlʲĩɲism̥ n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, praktyka rządzenia panująca w ZSRR za czasów Józefa Stalina; stalinismo

stalinizować v
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wprowadzać lub upowszechniać stalinizm stalinizzare

stalowy staˈlɔvɨ adj
(książkowy) mający kolor stali colore acciaio
(przenośnie, przenośnia) twardy, mocny, silny fizycznie di acciaio
wykonany ze stali di acciaio

stan stãn n
sytuacja, stopień czegoś, poziom sprawności w danej chwili; nastrój stato
(administracja) odrębna jednostka administracyjna niektórych państw federacyjnych; stato

stan cywilny ˈstãn ʦ̑ɨˈvʲilnɨ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół cech określających osobę fizyczną w świetle obowiązujących norm prawa cywilnego; stato civile

stan podgorączkowy ˈstãn ˌpɔdɡɔrɔ̃n͇ʧ̑ˈkɔvɨ n
(medycyna, medyczny) stan, w którym temperatura ciała człowieka wynosi od 37,1 do 38 stopni; febbricola

stan wojenny ˈstãn vɔˈjɛ̃nːɨ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ograniczenie swobód i praw obywateli na skutek zewnętrznych zagrożeń państwa; stato d'assedio stato di guerra

standaryzacja ˌstãndarɨˈzaʦ̑ʲja n
proces wprowadzania jednakowych norm w danej dziedzinie (najczęściej w przemyśle) standardizzazione

stangret n
prywatny woźnica powożący końmi cocchiere

stanowczy stãˈnɔfʧ̑ɨ adj
taki, który potrafi podjąć kategoryczną decyzję, pozbawiony wahań i wątpliwości categorico fermo deciso reciso risoluto

stara gwardia ˈstara ˈɡvardʲja n
(przenośnie, przenośnia) dawni żołnierze, weterani vecchia guardia
(przenośnie, przenośnia) osoby znające się od dawna, związane podobnymi doświadczeniami vecchia guardia

stara panna n
(pogardliwie) niemłoda kobieta, która nie wyszła za mąż zitella

staranność n
cecha bycia starannym cura

starofrancuski ˌstarɔfrãnˈʦ̑usʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy romańskiej używany w średniowieczu w północnej części dzisiejszej Francji, a także części Szwajcarii i Belgii; francese antico antico francese

starotestamentalny adj
dotyczący Starego Testamentu, związany ze Starym Testamentem, zaczerpnięty ze Starego Testamentu veterotestamentario

starotestamentowy adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany ze Starym Testamentem, dotyczący Starego Testamentu veterotestamentario

starożytność ˌstarɔˈʒɨtnɔɕʨ̑ n
(historia, historyczny, historycznie) okres w dziejach ludzkości, który trwał od wynalezienia pisma do upadku imperium zachodniorzymskiego w 476 roku antichità

starożytny ˌstarɔˈʒɨtnɨ adj
związany ze starożytnością, dotyczący starożytności antico
istniejący od bardzo dawna antico

stary ˈstarɨ adj
mający wiele lat, niemłody vecchio anziano attempato

stary jak świat ˈstarɨ ˈjäc ˈɕfʲjat idiom
bardzo stary; istniejący od niepamiętnych czasów vecchio come il mondo

starzeć się ˈstaʒɛʨ̑‿ɕɛ v
o zwierzętach i ludziach: stawać się starszym, starym invecchiare

stateczny adj
zrównoważony, poważny i odpowiedzialny; (także, też) świadczący o takich cechach serio

statek ˈstatɛk n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) duży obiekt do przewozu towarów lub ludzi drogą wodną nave bastimento

statua staˈtu<sup>w</sup>a n
okazała rzeźba postaci ludzkiej statua

statyczny staˈtɨʧ̑nɨ adj
(fizyka, fizyczny) dotyczący statyki statico
będący w bezruchu statico
niepodatny na zmiany statico
w stanie równowagi statico

staw staf n
(anatomia, anatomiczny) ruchome połączenie kości; articolazione congiunzione
(geografia, geograficzny) niewielki zbiornik wody stojącej sztucznego lub naturalnego pochodzenia; stagno

staw krzyżowo-biodrowy ˈstaf ˌkʃɨʒɔvɔ‿bʲjɔˈdrɔvɨ n
(anatomia, anatomiczny) staw o niewielkiej ruchomości utworzony przez kość krzyżową i kość biodrową articolazione sacroiliaca articolazione sacropelvica

staw skroniowo-żuchwowy ˈstaf ˌskrɔ̃ɲɔvɔ‿ʒuxˈfɔvɨ n
(anatomia, anatomiczny) dwujamowy, kulisty, sprzężony i symetryczny staw twarzoczaszki; articolazione temporo-mandibolare

staw łokciowy ˈstaf wɔcˈʨ̑ɔvɨ n
(anatomia, anatomiczny) staw łączący ramię z przedramieniem; articolazione del gomito gomito

stawać ˈstavaʨ̑ v
przechodzić w inny stan, zmieniać się; zostawać kimś, czymś diventare
tylko w (aspekt dokonany): wydarzyć się, mieć miejsce, nastąpić diventare

stawać na nogi ˈstavaʨ̑ na‿ˈnɔɟi v
wracać do zdrowia; zdrowieć rimettersi in gamba

stawiać wszystko na jedną kartę ˈstavʲjäʨ̑ ˈfʃɨstkɔ na‿ˈjɛdnɔ̃w̃ ˈkartɛ v
zaryzykować wszystko w trudnej sytuacji, gdy możliwości odniesienia sukcesu są nikłe; wykorzystać jedyne pozostające wyjście, uzależniać od czegoś swój los lub jakąś istotną sprawę puntare tutto su una carta

stała ˈstawa n
symbol, któremu przyporządkowana jest pewna zdefiniowana wartość; constanto

stały związek n
(socjologia, socjologiczny) trwała relacja dwóch partnerów zakładająca wierność relazione a lungo termine

staż n
(urzędowy) próbny okres pracy przed objęciem samodzielnego stanowiska, praktyka addestramento preparazione tirocinio

stenografia n
sposób pisania za pomocą umownych symboli, konwencji i skrótów, pozwalający notować w tempie ludzkiej mowy; stenografia

stereotyp ˌstɛrɛˈɔtɨp n
uproszczona konstrukcja myślowa zawierająca irracjonalne bądź fałszywe przeświadczenie dotyczące różnych zjawisk, instytucji, osób, a najczęściej innych grup społecznych; stereotipo

steward ˈstɛvart n
(lotnictwo, lotniczy) (morski) członek załogi statku lub samolotu obsługujący pasażerów; steward

stocznia ˈstɔʧ̑ʲɲa n
zakład przemysłowy zajmujący się budową, remontowaniem, przebudowywaniem lub likwidacją statków wodnych; cantiere navale

stolarz ˈstɔlaʃ n
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wykonujący przedmioty z drewna: meble, elementy budowlane itp., osoba zajmująca się stolarstwem; falegname

stolica stɔˈlʲiʦ̑a n
(administracja) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) główne miasto jakiegoś państwa; capitale
(administracja) (geografia, geograficzny) główne miasto jakiegoś rejonu, województwa, powiatu itp. capoluogo

stolik ˈstɔlʲik n
mały stół tavolino
stół z siedzeniami przygotowany dla klientów w restauracji, barze tavola

stomatologia ˌstɔ̃matɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) dział medycyny, dziedzina zajmująca się funkcjonowaniem, patologiami i leczeniem zębów, przyzębia, błony śluzowej jamy ustnej, stawu skroniowo-żuchwowego człowieka; stomatologia

stomatologiczny ˌstɔ̃matɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany ze stomatologią stomatologico

stonka ˈstɔ̃nka n
(zoologia, zoologiczny) chrząszcz z rodziny stonkowatych, zwłaszcza stonka ziemniaczana (Leptinotarsa decemlineata) leptinotarsa

stopa ˈstɔpa n
(anatomia, anatomiczny) część ciała tworząca dolny koniec nogi, ograniczona piętą i kostką; piede
jednostka długości, używana w niektórych krajach; piede
podstawa czegoś (np. ozdobnej nogi stołu) piede

stopień wyższy ˈstɔpʲjɛ̇̃ɲ ˈvɨʃːɨ n
(gramatyka) forma przymiotnika lub przysłówka, określająca natężenie opisywanej przez niego cechy w porównaniu do czegoś comparativo

stopniowo stɔpʲˈɲɔvɔ adv
nie nagle, ale po trochu, powoli gradualmente

stosowny stɔˈsɔvnɨ adj
(książkowy) najlepszy w danej sytuacji, pasujący, nadający się, odpowiadający niej adatto appropriato atto conveniente adeguato doveroso

stosunek płciowy stɔˈsũnɛk ˈpw̥ʨ̑ɔvɨ n
(fizjologia, fizjologiczny) czynności i zachowania seksualne, w trakcie których dochodzi do fizycznego zbliżenia z użyciem narządów płciowych; rapporto sessuale coito

stosunkowo adv
w stosunku do czego lub kogo relativamente abbastanza

stożek ˈstɔʒɛk n
(geometria) rodzaj bryły powstałej przez obrót trójkąta prostokątnego wokół jednej z przyprostokątnych; cono

strach strax n
uczucie niepokoju, lęku przed czymś, co może być groźne paura
kukła uformowana ze starych ubrań, służąca do odstraszania ptaków na polach spaventapasseri spauracchio

strachliwy straxˈlʲivɨ adj
o osobie, która często i łatwo ulega strachowi pauroso timoroso

stracić rozum ˈstraʨ̑iʨ̑ ˈrɔzũm v
zachowywać się nierozsądnie, irracjonalnie dar di volta il cervello

stracić twarz ˈstraʨ̑iʨ̑ ˈtfaʃ v
stracić honor, mieć powody do wstydu perdere la faccia

stracony straˈʦ̑ɔ̃nɨ adj
taki, którego stracono, zgubiono; który nie wróci perso perduto

strajk strajk n
dobrowolny i zbiorowy protest pracowników, który polega najczęściej na przerwaniu pracy, podjęty w celu spełnienia przez pracodawcę lub władzę ich postulatów; sciopero

straszyć v
wzbudzać strach, lęk w kimś spaventare

strata ˈstrata n
ubytek, utracenie czegoś; coś wartościowego, co się straciło, czego już się nie ma perdita

strategia straˈtɛɟja n
ogólny plan działań, szerszy od taktyki strategia

strategicznie adv
w sposób dotyczący strategii; pod względem strategii strategicamente

strategiczny adj
zgodny z określoną strategią strategico

strażak ˈstraʒak n
osoba szkolona do walki z ogniem; pompiere vigile del fuoco

strażnica n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) (architektura, architektoniczny) budynek, niekiedy wysoki, w którym pełni się straż camera della guardia torre d'avvistamento

strefa ˈstrɛfa n
przestrzeń wydzielona ze względu na pewne cechy odróżniające ją od otoczenia zona

strefa erogenna ˈstrɛfa ˌɛrɔˈɡɛ̃nːa n
(fizjologia, fizjologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) fragment ciała, który reaguje na dotyk podnieceniem seksualnym; zona erogena

stres strɛs n
(psychologia, psychologiczny) mobilizacja organizmu jako reakcja na negatywne bodźce; stress

streszczać ˈstrɛʃʧ̑aʨ̑ v
skracać jakąś wypowiedź lub tekst, zachowując najważniejsze jej elementy, przedstawiać w skondensowanej formie abbreviare

streszczenie strɛʃˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
wyciąg, skrót sommario

strona ˈstrɔ̃na n
(gramatyka) forma zdania zależna od wzajemnego stosunku podmiotu i orzeczenia; voce diatesi
(matematyka, matematyczny) w algebrze: jedna z dwóch zależności w równaniu lub nierówności rozdzielić znakiem równości lub nierówności membro
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jedna z osób będąca sygnatariuszem umowy lub występująca jako podmiot w procesie; parte
uczestnik wojny, także sporu, kłótni, negocjacji, rozmów, umowy, małżeństwa, itp. parte
jedna z powierzchni kartki lub innych płaskich przedmiotów, zwykle w książce, gazecie, albumie itp. pagina
umowna część czegoś, znajdująca się przy brzegu, krawędzi tego czegoś lato

strona internetowa ˈstrɔ̃na ˌĩntɛrnɛˈtɔva n
(informatyka, informatyczny) pojedynczy dokument lub prezentacja opublikowana w Internecie przez WWW; pagina web

stront strɔ̃nt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sr i liczbie atomowej 38; stronzio

strony n
okolica parte

strukturalny adj
dotyczący struktury strutturale

struś struɕ n
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak nielotny z rodziny strusiowatych; struzzo

strych strɨx n
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie w niektórych budynkach, znajdujące się pod samym dachem; attico

strychnina strɨçˈɲĩna n
(chemia, chemiczny) silnie toksyczny alkaloid występujący w nasionach kulczyby; stricnina

stryj strɨj n
brat ojca; zio

strzała ˈsṭʃawa n
pocisk przeznaczony do łuku; freccia

strzałka ˈsṭʃawka n
linia z grotem, symbol wskazujący kierunek freccia

strzec jak źrenicy oka ˈsṭʃɛʦ̑ʲ ˈjäɟ ʑrɛ̃ˈɲiʦ̑ɨ ˈɔka v
strzec kogoś, czegoś bardzo troskliwie custodire come la pupilla dei propri occhi

strzelanina n
strzały z broni palnej padające jeden za drugim sparatoria

strzelać ˈsṭʃɛlaʨ̑ v
oddawać strzał z broni sparare

strzelba ˈsṭʃɛlba n
długa, palna broń myśliwska; fucile

strzeżonego Pan Bóg strzeże proverb
lepiej jest zapobiegać, niż później bać się o to, jak sprawy się potoczą la prudenza non è mai troppa meglio prevenire che curare

strzyc v
przycinać rośliny, np. trawę, gałęzie tosare
skracać włosy, brodę lub sierść tagliare
poddawać się strzyżeniu tagliarsi

strzykawka n
(medycyna, medyczny) narzędzie medyczne do wprowadzania płynnych leków pod skórę lub do mięśnia albo do pobierania płynów ustrojowych; siringa

strój adamowy ˈstruj ˌadãˈmɔvɨ n
(zobacz) w stroju adamowym costume adamitico

strój równomiernie temperowany n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (rzadki, rzadko używany) każdy strój oparty o równy podział oktawy na dowolną liczbę części temperamento equabile
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) strój skali dzielący oktawę na 12 równych półtonów; temperamento equabile

stręczycielstwo n
przestępstwo polegające na nakłanianiu kogoś do nierządu; lenocinio

studencki stuˈdɛ̃nʦ̑ʲci adj
przeznaczony dla studentów studentesco
typowy dla studentów studentesco

student ˈstudɛ̃nt n
osoba, która studiuje na wyższej uczelni; studente

studentka stuˈdɛ̃ntka n
forma żeńska od: student studentessa

studiować stuˈdʲjɔvaʨ̑ v
uczyć się na uczelni wyższej; być na studiach studiare

studnia ˈstudʲɲa n
głęboki otwór w ziemi wraz z urządzeniem do pobierania wody; pozzo

studnia kwantowa ˈstudʲɲa kfãnˈtɔva n
(fizyka, fizyczny) studnia potencjału, ograniczająca cząstki w pewnym obszarze przestrzeni; pozzo quantico

stulatek stuˈlatɛk n
osoba w wieku przynajmniej 100 lat centenario centenne

stulatka stuˈlatka n
kobieta mająca sto lat centenaria centenne

stulecie stuˈlɛʨ̑ɛ n
setna rocznica centenario
wiek, sto lat centennio

stuletni stuˈlɛtʲɲi adj
mający sto lat centenario centennale centenne
trwający sto lat centenario centennale centenne

stuła n
(kościelny) szata liturgiczna prezbiterów w formie wstęgi sukna; stola

stwardnienie rozsiane stfardʲˈɲɛ̇̃ɲɛ rɔɕˈːãnɛ n
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba centralnego układu nerwowego; sclerosi multipla

stwarzać v
powoływać do istnienia creare
stawać się przyczyną czegoś provocare

stworzenie stfɔˈʒɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: stworzyć creazione
zwierzę lub człowiek creatura

stwórca n
ktoś, kto coś stworzył (zwykle coś z niczego) creatore

styczeń ˈstɨʧ̑ɛ̃ɲ n
pierwszy miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego); gennaio

stygmatyzacja ˌstɨɡmatɨˈzaʦ̑ʲja n
proces nadawania określeń osobom, grupom lub kategoriom społecznym w wyniku czego przyjmują one nadane im cechy i zaczynają działać zgodnie z przypisanymi im etykietami; stigmatizzazione
publiczne potępianie danej osoby lub grupy stigmatizzazione

styl życia n
(socjologia, socjologiczny) codzienne zachowania jednostek lub grup manifestujące ich położenie społeczne i preferencje; stile di vita

stypa n
(etnografia, etnograficzny) (gastronomia) poczęstunek organizowany po pogrzebie; veglia funebre vigilia

stypendium stɨˈpɛ̃ndʲjũm n
pomoc finansowa udzielana osobom kształcącym się lub prowadzącym badania naukowe borsa di studio

stół stuw n
mebel w postaci poziomej płaszczyzny (blatu) podpartej na nogach, służący zwykle do ułatwienia spożywania posiłków lub pracy; tavolo tavola

stąd stɔ̃nt pronoun
wyznaczenie miejsca, w którym znajduje się osoba mówiąca, z orientacją na zewnątrz da qui

stęp n
(jeździectwo, jeździecki) czterotaktowy, najwolniejszy chód konia, osła i muła; passo

stępem adv
(jeździectwo, jeździecki) o biegu: wolno al passo

stężenie n
(chemia, chemiczny) zawartość substancji w mieszaninie odniesiona do jednostki objętości lub masy; concentrazione

suahili ˌsu<sup>w</sup>aˈçilʲi n
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany we wschodniej części Afryki; swahili

subiektywnie adv
w sposób subiektywny, nieobiektywnie soggettivamente

subkontynent ˌsupkɔ̃nˈtɨ̃nɛ̃nt n
(geografia, geograficzny) ląd wielkich rozmiarów, lecz mniejszy niż kontynent lub stanowiący jego wydzieloną, szczególną część; subcontinente sottocontinente

subkultura n
(socjologia, socjologiczny) zespół zjawisk kulturowych, częściowo autonomiczny wobec kultury dominującej tworzone przez jakąś grupę osób; subcultura

subordynacjonizm n
(teologia, teologiczny) (historia, historyczny, historycznie) pogląd teologiczny, według którego Syn Boży i Duch Święty są podporządkowani Bogu Ojcu; subordinazionismo

substancja supˈstãnʦ̑ʲja n
(chemia, chemiczny) klasa przedmiotów materialnych, mających w danych warunkach jednakowe właściwości fizyczne i chemiczne, mikroskopowo zaś - identyczną budowę molekularną (cząsteczkową) sostanza

substancja czynna supˈstãnʦ̑ʲja ˈʧ̑ɨ̃nːa n
substancja jakiegokolwiek pochodzenia, która może spowodować zmiany w procesach fizjologicznych lub biochemicznych organizmów żywych, stanowiąca podstawę leku; principio attivo

subtelnie supˈtɛlʲɲɛ adv
w sposób subtelny, delikatny; z taktem, z umiarem sottilmente

subtelność supˈtɛlnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co subtelne sottigliezza finezza raffinatezza

suchy ˈsuxɨ adj
pozbawiony wilgoci secco asciutto

suchy lód ˈsuxɨ ˈlut n
(chemia, chemiczny) zestalony dwutlenek węgla; ghiaccio secco

sufi ˈsufʲi n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca sufizmu, mistyk muzułmański sufi

sufiks ˈsufʲiks n
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) afiks występujący za rdzeniem; przyrostek; suffisso

sufizm ˈsufʲism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmański mistycyzm; sufismo

sufler ˈsuflɛr n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) osoba podpowiadająca aktorom tekst roli na próbach i podczas przedstawień w sposób niewidoczny dla widza; suggeritore

sugilit suˈɟilʲit n
(mineralogia, mineralogiczny) (jubilerstwo, jubilerski) rzadki minerał z gromady krzemianów, przyjmujący barwy w odcieniach różu i fioletu, wykorzystywany w jubilerstwie; sugilite

suita n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wieloczłonowy utwór złożony z kontrastujących ze sobą elementów; partita

suka ˈsuka n
(zoologia, zoologiczny) samica psa domowego lub innego zwierzęcia psowatego cagna

sukces ˈsukʦ̑ɛs n
korzystny wynik successo
osiągnięcie bogactwa, sławy; zrobienie kariery successo

sukienka suˈcɛ̃nka n
(krawiectwo) krótka suknia, okrywająca tułów, częściowo lub całkowicie nogi, czasem też ręce, zazwyczaj z lekkiego materiału; vestito

sulfadiazyna n
(chemia, chemiczny) związek chemiczny stosowany przy leczeniu zapalenia płuc i czerwonki sulfadiazina

sum sũm n
(ichtiologia, ichtiologiczny) duża ryba drapieżna z charakterystycznymi wąsami; siluro pesce gatto

sumienie sũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
wewnętrzne odczucie pozwalające rozróżniać dobro i zło coscienza

sumiennie adv
z wielką starannością w działaniu fedelmente

sumienność n
cecha osoby, która rzetelnie wypełnia swoje obowiązki coscienza

sumienny adj
skrupulatnie wywiązujący się z podjętych obowiązków coscienzioso religioso
wykonywany dokładnie, rzetelnie coscienzioso

sumo ˈsũmɔ n
(sport, sportowy) rodzaj zapasów, japoński sport narodowy; sumo

superbohater ˌsupɛrbɔˈxatɛr n
fikcyjny bohater filmów, książek lub komiksów posiadający nadprzyrodzone zdolności i walczący o uratowanie ludzkości przed złoczyńcami; supereroe

supermarket ˌsupɛrˈmarkɛt n
(handel, handlowy) ogromny, samoobsługowy sklep wielobranżowy; supermercato supermarket

suport ˈsapɔrt n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) solista lub zespół muzyczny rozgrzewający publiczność, którego występ poprzedza wyjście na scenę gwiazdy koncertu; apri concerto gruppo spalla

sura ˈsura n
w islamie: rozdział Koranu; sura

surfer n
(sport, sportowy) osoba uprawiająca surfing surfista

surferka surˈfɛrka n
kobieta, która uprawia surfing surfista

surinamski ˌsurʲĩˈnãmsʲci adj
związany z państwem Surinam, dotyczący państwa Surinam surinamese

surma ˈsurma n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (historia, historyczny, historycznie) instrument muzyczny o przenikliwym brzmieniu, wykonany z drewna lub kości słoniowej, pochodzenia azjatyckiego; używany w wojsku jako instrument sygnalizacyjny; zurna

surowica n
(biologia, biologiczny) przesącz osocza krwi siero

surowiec suˈrɔvʲjɛʦ̑ n
substancja występująca w przyrodzie, która jest przetwarzana i wykorzystywana w przemyśle materia prima

surowość suˈrɔvɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest surowe austerità rigidità
cecha tego, kto jest surowy rigidità crudeltà

surowy suˈrɔvɨ adj
(kulinaria) taki, który nie jest ugotowany, usmażony lub upieczony crudo
taki, który bezwzględnie wymaga wykonania jakiejś czynności, przestrzegania jakichś zasad, nieuznający sprzeciwu, wymagający, bezwzględny, niewyrozumiały; także będący wyrazem tej cechy duro severo

surrealista ˌsurːɛaˈlʲista n
artysta tworzący zgodnie z zasadami surrealizmu, członek grupy surrealistycznej surrealista

surrealistyczny ˌsurːɛalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) związany z surrealizmem, wywodzący się z surrealizmu surrealistico

surrealizm ˌsurːɛˈalʲism̥ n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) kierunek artystyczny w literaturze i sztuce, ukształtowany w latach dwudziestych XX w., w założeniu którego wyrażano swoje wnętrze, podświadomość, wizje, sny, halucynacje itp. w oderwaniu od rzeczywistości; surrealismo

surykatka ˌsurɨˈkatka n
(zoologia, zoologiczny) mały i smukły ssak drapieżny występujący w Afryce; suricato

suseł ˈsusɛw n
(zoologia, zoologiczny) Spermophilus niewielki gryzoń półkuli północnej, zapadający w sen zimowy; citello

suszarka do włosów suˈʃarka dɔ‿ˈvwɔsuf n
urządzenie elektryczne służące do suszenia włosów asciugacapelli fon

sutanna suˈtãnːa n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) długa szata noszona przez duchownych wyznań chrześcijańskich; sottana talare

suweren n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) władca lub podmiot sprawujący niezależną władzę zwierzchnią; sovrano

suwerenność ˌsuvɛˈrɛ̃nːɔɕʨ̑ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niezależność od innych państw, ich władz lub instytucji sovranità

suwerenny adj
niezależny od innego państwa lub władzy sovrano

sułtan n
tytuł monarchy w krajach muzułmańskich; sultano

sułtanat suwˈtãnat n
państwo rządzone przez sułtana; sultanato

swastyka ˈsfastɨka n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) multikulturowy symbol szczęścia zwykle w kształcie równoramiennego krzyża o zagiętych ramionach; svastica
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (pejoratywnie, pejoratywny) niemiecki emblemat narodowosocjalistyczny i neonazistowski w kształcie równoramiennego krzyża o zagiętych ramionach svastica

swój sfuj pronoun
należący do wykonawcy czynności suo loro mio nostro proprio tuo

syberyjski ˌsɨbɛˈrɨjsʲci adj
(przymiotnik) od Syberia siberiano

sycylijski ˌsɨʦ̑ɨˈlʲijsʲci adj
od Sycylia siciliano

sydero- sɨˈdɛrɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z żelazem sidero-

syfilis sɨˈfʲilʲis n
(medycyna, medyczny) kiła sifilide lue malfrancese

sygnalizować v
przekazywać informacje poprzez wydawane sygnały segnalare

syjamski adj
(historia, historyczny, historycznie) związany z Syjamem, dotyczący Syjamu siamese

syjamski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język syjamski; siamese

syjonistyczny ˌsɨjɔ̇̃ɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) właściwy syjonizmowi, dotyczący syjonizmu lub syjonistów sionista sionistico

syjonizm sɨˈjɔ̇̃ɲism̥ n
zapoczątkowany w końcu XIX wieku ruch narodowy i towarzysząca mu ideologia stworzenia niezależnego państwa żydowskiego na terenie Palestyny oraz zahamowania procesów asymilacyjnych mniejszości żydowskiej w poszczególnych krajach; sionismo

sykl n
(starożytność) (metrologia, metrologiczny) bliskowschodnia jednostka wagi; siclo
(starożytność) (numizmatyka, numizmatyczny) bliskowschodnia złota lub srebrna moneta siclo

sykstyński adj
związany z papieżem Sykstusem IV sistino

sylaba sɨˈlaba n
(językoznawstwo, językoznawczy) jednostka mowy, zwykle dłuższa niż jedna głoska i krótsza niż wyraz; sillaba

sylf sɨlf n
(mitologia, mitologiczny) duch powietrza ze średniowiecznych wierzeń ludowych, z którym mógł się przyjaźnić człowiek, który zachował czystość duszy; silfo

sylwester sɨlˈvɛstɛr n
dzień 31 grudnia, zwłaszcza wieczór, i noc z 31 grudnia na 1 stycznia; wigilia Nowego Roku notte di capodanno

sylwetka sɨlˈvɛtka n
kształt, zarys postaci lub rzeczy figura

sylwin n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady halogenków; silvite

symbioza n
(biologia, biologiczny) współżycie dwóch różnych gatunków przynoszące im korzyści simbiosi

symbol ˈsɨ̃mbɔl n
znak graficzny odpowiadający jakiemuś pojęciu simbolo
(sztuka) użycie jakiegoś motywu (opisu, obrazu) do przedstawienia zjawiska, o którym nie chce się powiedzieć wprost; simbolo

symbolicznie adv
w sposób symboliczny simbolicamente

symbolika n
ogół symboli używanych w dana dziedzinie simbolica

symbolizować ˌsɨ̃mbɔlʲiˈzɔvaʨ̑ v
stanowić symbol czegoś, reprezentować coś za pomocą symbolu simboleggiare

symetria sɨ̃ˈmɛtrʲja n
(matematyka, matematyczny) określenie endomorfizmu przestrzeni euklidesowych; simmetria

symfonia sɨ̃w̃ˈfɔ̃ɲja n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dużych rozmiarów utwór na orkiestrę; w klasycznym kształcie zazwyczaj trzy- lub czteroczęściowy; sinfonia

symfoniczny adj
związany z symfonią, dotyczący symfonii sinfonico

sympatycznie ˌsɨ̃mpaˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób sympatyczny simpaticamente

sympatyczny ˌsɨ̃mpaˈtɨʧ̑nɨ adj
wzbudzający sympatię; miły, życzliwy simpatico

sympatyzować ˌsɨ̃mpatɨˈzɔvaʨ̑ v
darzyć sympatią coś lub kogoś simpatizzare

symptomatologia ˌsɨ̃mptɔ̃matɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) nauka zajmująca się opisem i grupowaniem objawów choroby; sintomatologia

symulakr sɨ̃ˈmulakr̥ n
byt, rzecz lub pojęcie udawane, nieprawdziwe, wykreowane przez symulowanie; takie, które nie ma odzwierciedlenia w rzeczywistości; simulacro

symulakrum ˌsɨ̃muˈlakrũm n
obraz (najczęściej stworzony przez kino lub telewizję) będący czystą symulacją, tworzącą własną rzeczywistość lub pozorującą istniejącą simulacro

symulant sɨ̃ˈmulãnt n
osoba, która coś udaje, symuluje, zwłaszcza chorobę simulatore

symulowanie ˌsɨ̃mulɔˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: symulować simulamento

syn sɨ̃n n
dziecko płci męskiej (w stosunku do rodziców); figlio

syn marnotrawny ˈsɨ̃n ˌmarnɔˈtravnɨ n
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto zawinił lub zbłądził, ale w końcu się opamiętał; figliol prodigo

synagogalny adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z synagogą sinagogale

synapsa sɨ̃ˈnapsa n
połączenie między aksonem komórki nerwowej a inną komórką, gdzie następuje przekazanie pobudzenia z jednej komórki do drugiej sinapsi

synchroniczność ˌsɨ̃nxrɔ̃ˈɲiʧ̑nɔɕʨ̑ n
zgranie w czasie, następowanie procesów w tym samym czasie sincronismo

syndrom Stendhala n
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie somatoformiczne przejawiajace się przyśpieszonym biciem serca, zawrotami głowy, dezorientacją, nawet halucynacjami powstającymi u niektórych osób na widok dzieł sztuki i zabytków zgromadzonych na małej przestrzeni; sindrome di Firenze sindrome di Stendhal

syndrom chorego budynku ˈsɨ̃ndrɔ̃m xɔˈrɛɡɔ buˈdɨ̃nku n
(psychologia, psychologiczny) dolegliwości występujące w określonym miejscu (np. w budynku, w którym się pracuje); sindrome da edificio malato

syndrom miodowego miesiąca ˈsɨ̃ndrɔ̃m ˌmʲjɔdɔˈvɛɡɔ mʲjɛ̇ˈɕɔ̃nʦ̑a n
(medycyna, medyczny) zapalenie pęcherza moczowego u kobiety spowodowane częstszym współżyciem płciowym, dotykające głównie młode kobiety dopiero rozpoczynające życie seksualne sindrome della luna di miele

syndrom paryski ˈsɨ̃ndrɔ̃m paˈrɨsʲci n
dolegliwość turystów, (najczęściej japońskich) odwiedzających Paryż i odkrywających, że ich wymarzony czy znany z mediów obraz miasta różni się w znaczący sposób od rzeczywistości; sindrome di Parigi

syndrom sztokholmski ˈsɨ̃ndrɔ̃m ʃtɔkˈxɔlm̥sʲci n
stan psychiczny, który pojawia się u ofiar porwania lub u zakładników, przejawiający się odczuwaniem sympatii i solidarności z osobami je przetrzymującymi; sindrome di Stoccolma

synekura ˌsɨ̃nɛˈkura n
dobrze płatna posada, która nie wymaga od zatrudnionego większego wysiłku sinecura

synergia sɨ̃ˈnɛrʲɟja n
(książkowy) współdziałanie różnych czynników w celu osiągnięcia większego efektu niż suma efektów spowodowanych przez każde z tych czynników działających osobno; także zestawienie tych czynników sinergia

synestezja n
stan, w którym wrażenia zmysłowe odbierane przez jeden zmysł towarzyszą również doznaniom charakterystyczne dla innych zmysłów; sinestesia

synkretyzm n
łączenie w jedną całość różnych elementów sincretismo

synod ˈsɨ̃nɔt n
(administracja) (kościelny) w prawosławiu: stała rada biskupów sinodo
(administracja) (kościelny) zebranie przedstawicieli duchowieństwa i świeckich w kościołach chrześcijańskich sinodo

synogarlica n
(ornitologia, ornitologiczny) Streptopelia risoria, gatunek ptaka z rodziny gołębiowatych tortora

synonim sɨ̃ˈnɔ̃ɲĩm n
wyraz lub dłuższe określenie równoważne znaczeniowo innemu lub o podobnym znaczeniu; bliskoznacznik sinonimo

synonimiczny ˌsɨ̃nɔ̃ɲĩˈmʲiʧ̑nɨ adj
(językoznawstwo, językoznawczy) od: synonim; bliskoznaczny sinonimo

synowa sɨ̃ˈnɔva n
żona syna nuora

syntetyczny ˌsɨ̃ntɛˈtɨʧ̑nɨ adj
taki, który jest sztucznie osiągany poprzez syntezę sintetico
taki, który łączy w całość dane elementy, ogarnia coś całościowo; uogólniający sintetico

synteza n
połączenie wielu różnych elementów w całość, całościowe ujęcie zagadnienia sintesi

sypialnia sɨˈpʲjalʲɲa n
pokój służący do spania camera da letto camera

syrakuzański adj
związany z Syrakuzami, dotyczący Syrakuz, pochodzący z Syrakuz siracusano

syrena sɨˈrɛ̃na n
(mitologia, mitologiczny) stworzenie mityczne, początkowo półkobieta, półptak, później półkobieta, półryba; także bohaterka baśni i legend; sirena
urządzenie alarmowe wytwarzające sygnał dźwiękowy; sirena
kobieta uwodząca, kusicielka sirena

syrop klonowy ˈsɨrɔp klɔ̃ˈnɔvɨ n
(kulinaria) produkt spożywczy, wytwarzany z soku klonowego; sciroppo d'acero

syryjski sɨˈrɨjsʲci adj
odnoszący się do państwa Syria siriano

system operacyjny ˈsɨstɛ̃m ˌɔpɛraˈʦ̑ɨjnɨ n
(informatyka, informatyczny) najbardziej podstawowe oprogramowanie komputera umożliwiające zarządzanie zasobami, sprzętem oraz komunikację z użytkownikiem; sistema operativo

systematyka ˌsɨstɛ̃ˈmatɨka n
dziedzina/poddziedzina jakiejś nauki zajmująca się klasyfikowaniem jej przedmiotów i pojęć sistematica

systematyzacja ˌsɨstɛ̃matɨˈzaʦ̑ʲja n
ujęcie czegoś w system, porządkowanie sistemazione

sytuacja ˌsɨtuˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
zespół okoliczności, stan, w którym ktoś lub coś się znajduje lub coś się dzieje situazione

syzyfowa praca ˌsɨzɨˈfɔva ˈpraʦ̑a n
(przenośnie, przenośnia) praca bez końca, ciężka, bezskuteczna, bezcelowa, żmudna, niedająca żadnych efektów fatica di Sisifo

szabat ˈʃabat n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w judaizmie: ostatni (siódmy) dzień każdego tygodnia, obchodzony jako dzień święty; sabato

szabla ˈʃabla n
(wojskowość, wojskowy) broń sieczna z wygiętą klingą; sciabola
(sport, sportowy) broń szermiercza sciabola
(sport, sportowy) konkurencja z użyciem szabli (1.2) sciabola

szach ʃax interjection
(szachy, pojęcie szachowe) słowo wypowiadane przez gracza, gdy dał on szacha (1.1) przeciwnikowi scacco

szach ʃax n
(szachy, pojęcie szachowe) zagrożenie króla biciem; scacco
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) tytuł monarchy w Persji a następnie w Iranie; scià

szachinszach n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) tytuł monarchy w Persji a następnie w Iranie; scià

szachownica ˌʃaxɔvʲˈɲiʦ̑a n
(szachy, pojęcie szachowe) plansza do gry w szachy, składająca się z kwadratowych, dwukolorowych pól umieszczonych w taki sposób, że każdy kwadrat styka się całym bokiem z kwadratem o innym kolorze; scacchiera

szachrajstwo n
(potocznie, potoczny) (zobacz) oszustwo imbrogliata

szachy ˈʃaxɨ n
(szachy, pojęcie szachowe) gra dwuosobowa, w której gracze wykonują na przemian ruchy bierkami na czarno-białej planszy; scacchi

szacunek ʃaˈʦ̑ũnɛk n
cześć, poważanie dla kogoś lub czegoś rispetto stima onore

szafa ˈʃafa n
mebel używany do przechowywania różnych przedmiotów; guardaroba armadio

szafarz n
(teologia, teologiczny) osoba uprawniona do udzielania sakramentu; ministro

szafir ˈʃafʲir n
(jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny oszlifowany z szafiru (1.1) mineralnego zaffiro
(mineralogia, mineralogiczny) niebieska odmiana korundu; zaffiro

szafirowy adj
koloru intensywnie ciemnoniebieskiego zaffirino zaffiro
zrobiony z szafiru, dotyczący szafiru zaffirino

szafran ˈʃafrãn n
(kulinaria) przyprawa otrzymywana z wysuszonych pręcików lub słupków krokusów zafferano
(botanika, botaniczny) (zobacz) krokus zafferano

szafranowy ˌʃafrãˈnɔvɨ adj
(książkowy) mający kolor intensywnie żółty, taki jak kolor sproszkowanego słupka kwiatu szafranu uprawnego zafferano

szagryn ˈʃaɡrɨ̃n n
skóra cielęca, kozia lub owcza z licem groszkowanym, używana do wyrobu galanterii kaletniczej; zigrino

szahada ʃaˈxada n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmańskie wyznanie wiary, jeden z pięciu filarów większości odłamów islamu shahada

szakal ˈʃakal n
(zoologia, zoologiczny) kilka gatunków z rodzaju Canis, drapieżnik podobny, lecz mniejszy od wilka; sciacallo

szal ʃal n
prostokątny wyrób włókienniczy owijany wokół szyi i ramion scialle

szalanda n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) duża barka do transportu urobku pogłębiarki betta

szaleńczo ʃaˈlɛ̃j̃n͇ʧ̑ɔ adv
w sposób szalony pazzamente

szaleństwo ʃaˈlɛ̃j̃stfɔ n
stan umysłu człowieka, który nad sobą nie panuje follia

szalotka ʃaˈlɔtka n
(kulinaria) jarzyna z cebulek tej rośliny scalogno
(botanika, botaniczny) Allium ascalonicum L., gatunek byliny z rodziny czosnkowatych; scalogno

szaman ˈʃãmãn n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wśród niektórych ludów azjatyckich, np. u Eskimosów i Indian, człowiek uważany za pośrednika między duchami, bóstwami, demonami a ludźmi, osoba o nadprzyrodzonej mocy, czarodziej i znachor pierwotnej religii szamanizmu; sciamano

szamanizm ʃãˈmãɲism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wierzenia i praktyki religijne bazujące na animizmie i instytucji szamanów; sciamanesimo

szampan ˈʃãmpãn n
białe wino musujące, oryginalnie produkowane w Szampanii; champagne

szampon ˈʃãmpɔ̃n n
płynny środek do mycia włosów lub sierści; sciampo shampoo

szanować ʃãˈnɔvaʨ̑ v
mieć szacunek do kogoś lub czegoś, darzyć kogoś lub coś szacunkiem; odnosić się, zwracać się do kogoś z szacunkiem rispettare stimare

szara strefa ˈʃara ˈstrɛfa n
(ekonomia, ekonomiczny) niezakazana przez prawo działalność gospodarcza odbywająca się z pominięciem prawa (przez m.in. niepłacenie podatków).; economia sommersa

szarlatan n
oszust wykorzystujący łatwowierność ludzi, który zwodzi ich swoimi rzekomymi umiejętnościami i kwalifikacjami oraz ciągnie z tego zyski ciarlatano

szarlotka ʃarˈlɔtka n
(kulinaria) kruche ciasto z jabłkami; torta di mele

szaroniebieski adj
koloru szarego o odcieniu niebieskim ardesia

szary ˈʃarɨ adj
w kolorze pośrednim między czarnym a białym grigio

szata ˈʃata n
(książkowy) podniośle o ubraniu veste abito
odświętny ubiór veste abito
rzeczy tworzące powłokę lub zewnętrzny wygląd veste

szatan ˈʃatãn n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z upadłych aniołów, przeciwnych Bogu, kuszących człowieka do grzechu satana

szatański adj
związany z szatanem, dotyczący szatana, przejawiający przypisywane mu cechy satanico

szał ʃaw n
utrata kontroli nad swym zachowaniem, wściekłość furore

szałamaja ˌʃawãˈmaja n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny instrument muzyczny wydający przenikliwe dźwięki, rodzaj piszczałki z bocznymi otworami; pochodzący z Azji; ciaramella pipita

szałwia ˈʃawvʲja n
(botanika, botaniczny) Salvia, rodzaj roślin zielnych, półkrzewów i krzewów z rodziny jasnowatych; salvia

szczaw ʃʧ̑af n
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina z rodzaju Rumex L.; acetosella acetosa

szczawik zajęczy n
(botanika, botaniczny) Oxalis acetosella L., gatunek roślin z rodziny szczawikowatych; acetosella

szczególnie ʃʧ̑ɛˈɡulʲɲɛ adv
w sposób szczególny, wyjątkowy, specjalny, osobliwy, inny niż przeciętny particolarmente

szczególny ʃʧ̑ɛˈɡulnɨ adj
taki, który charakteryzuje się czymś wyróżniającym, jest wyjątkowy ze względu na jakąś cechę eccezionale

szczegół ˈʃʧ̑ɛɡuw n
drobny składnik, element jakiejś całości (obiektu, sytuacji) dettaglio

szczegółowy ˌʃʧ̑ɛɡuˈwɔvɨ adj
mający cechy szczegółu; dokładny particolareggiato

szczekać ˈʃʧ̑ɛkaʨ̑ v
o psie, lisie, szakalu: wydawać krótki, urywany głos abbaiare

szczelinomierz ˌʃʧ̑ɛlʲĩˈnɔ̃mʲjɛʃ n
(metrologia, metrologiczny) przyrząd do pomiaru szerokości szczelin; spessimetro

szczelny adj
taki, który nie przepuszcza czego lub kogo; doskonale dopasowany ermetico

szczenić się v
(zoologia, zoologiczny) (kynologia, kynologiczny) o samicach, zwykle psowatych wydawać potomstwo figliare

szczenię ˈʃʧ̑ɛ̃ɲɛ n
(zoologia, zoologiczny) młode psa lub innych zwierząt z rodziny psowatych cagnolino

szczepionka ʃʧ̑ɛˈpʲjɔ̃nka n
preparat pochodzenia biologicznego, zawierający osłabione żywe lub zabite drobnoustroje chorobotwórcze lub fragmenty ich struktury stosowany w celu wywołania odpowiedzi immunologicznej i odporności; vaccino

szczerość ˈʃʧ̑ɛrɔɕʨ̑ n
cecha tego, kto jest szczery sincerità

szczery ˈʃʧ̑ɛrɨ adj
dotyczący szczerości; taki, który mówi prawdę; wyraża się szczerze, nie ukrywa tego, co myśli i czuje sincero

szczerze ˈʃʧ̑ɛʒɛ adv
od: szczery francamente davvero liberamente

szczodry ˈʃʧ̑ɔdrɨ adj
hojny, dający coś obficie generoso

szczoteczka ʃʧ̑ɔˈtɛʧ̑ka n
mała szczotka spazzolino

szczoteczka do zębów ʃʧ̑ɔˈtɛʧ̑ka dɔ‿ˈzɛ̃mbuf n
mała szczoteczka umieszczona na długiej rączce przeznaczona do mycia zębów; spazzolino da denti

szczotka ˈʃʧ̑ɔtka n
narzędzie do czyszczenia składające się z oprawki i przymocowanego do niej miękkiego włosia spazzola

szczotka do włosów ˈʃʧ̑ɔtka dɔ‿ˈvwɔsuf n
przedmiot służący do czesania, modelowania włosów spazzola

szczupak ˈʃʧ̑upak n
(ichtiologia, ichtiologiczny) długa ryba drapieżna; luccio

szczupłość ˈʃʧ̑upwɔɕʨ̑ n
cecha charakteryzująca figurę, sylwetkę szczupłą, chudą, smukłą, mającą mało tłuszczu magrezza

szczur ʃʧ̑ur n
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodziny myszowatych; ratto topo sorcio

szczygieł ˈʃʧ̑ɨɟɛw n
(ornitologia, ornitologiczny) mały i barwny ptak eurazjatycki; cardellino

szczypać v
ściskać krótko i boleśnie czyjąś skórę pizzicare

szczęka ˈʃʧ̑ɛ̃ŋka n
kość czaszki (górna nieruchoma i dolna ruchoma), w której osadzone są zęby mascella

szczęście w nieszczęściu idiom
szczęśliwy przypadek, który sprawił, że nieszczęście nie było tak groźne jak się wydawało fortuna nella sfortuna

szczęśliwego Nowego Roku ˌʃʧ̑ɛ̃w̃ɕlʲiˈvɛɡɔ nɔˈvɛɡɔ ˈrɔku interjection
…używana do życzenia komuś pomyślnego rozpoczynającego się roku felice anno nuovo buon anno

szczęśliwie adv
ze szczęściem, zaznając szczęścia, z powodzeniem fortunatamente

szejk n
(etnografia, etnograficzny) tytuł przywódcy gminy muzułmańskiej sceicco

szekel ˈʃɛkɛl n
(jednostka monetarna) waluta Izraela; siclo
(starożytność) (metrologia, metrologiczny) bliskowschodnia jednostka wagi; siclo
(starożytność) (numizmatyka, numizmatyczny) bliskowschodnia złota lub srebrna moneta siclo

szekspirolog n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) badacz zajmujący się twórczością i życiem Szekspira scespiriano shakespeariano

szekspirowski adj
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dotyczący życia i twórczości Williama Szekspira, charakterystyczny, typowy dla Szekspira lub jego twórczości, taki jak u Szekspira scespiriano shakespeariano

szelak n
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) naturalna żywica pozyskiwana w Indiach i Tajlandii z wydzieliny owadów z gatunku Lac laccifer; gommalacca

szelka ˈʃɛlka n
pasek z elastycznej tkaniny, zakładany na ramiona w celu podtrzymywania spodni; bretella

szeląg n
(historia, historyczny, historycznie) drobna moneta miedziana; lira

szept n
bezdźwięczny, cichy głos, słyszany tylko z bliska sussurro

szermierka ʃɛrˈmʲjɛrka n
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, stanowiąca walkę bronią białą, jak szpada, floret i szabla scherma
sztuka władania białą bronią scherma

szeroki ʃɛˈrɔci adj
mający określony wymiar poprzeczny largo ampio

szeroko ʃɛˈrɔkɔ adv
na określony wymiar w poprzek ampiamente
rozlegle wszerz, na dużą odległość w poprzek ampiamente

szerzyć ˈʃɛʒɨʨ̑ v
popularyzować coś sprawiać, że coś staje się coraz bardziej znane, powszechne diffondere

szewc ʃɛfʦ̑ n
(rzemiosło, rzemieślniczy) człowiek, który ręcznie robi i naprawia buty; calzolaio ciabattino

sześcian ˈʃɛɕʨ̑ãn n
(matematyka, matematyczny) (geometria) prostopadłościan, którego każda ze ścian jest kwadratem; esaedro cubo

sześćdziesięcioczwórka n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nuta trwająca jedną sześćdziesięcioczwartą całej nuty; semibiscroma

sześćdziesięciolatek ˌʃɛʑʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlatɛk n
osoba w wieku 60-69 lat sessagenario

szintoista n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca shinto/szintoizmu shintoista

szkic ʃʲciʦ̑ n
wykonany ołówkiem delikatny zaczątek obrazu, planu architektonicznego budynku schizzo

szkicować v
(sztuka) wykonywać szkic jako zarysy rysunku disegnare fare uno schizzo
przedstawiać szkic jako wstępny projekt, ogólny plan, zarys czego abbozzare

szkielet ˈʃʲcɛlɛt n
(anatomia, anatomiczny) ogół kości w danym organizmie; scheletro ossatura

szklanka ˈʃklãnka n
szklane naczynie, z którego się pije; bicchiere

szklany ˈʃklãnɨ adj
zrobiony ze szkła di vetro

szklarnia ˈʃklarʲɲa n
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) przeszklona budowla, w której utrzymuje się w sztuczny sposób optymalne warunki do rozwoju roślin; serra

szkodliwość ʃkɔˈdlʲivɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest szkodliwe, cecha tych, którzy są szkodliwi dannosità

szkodliwy ʃkɔˈdlʲivɨ adj
przynoszący szkodę dannoso nocivo deleterio lesivo pernicioso

szkolenie ʃkɔˈlɛ̃ɲɛ n
(edukacja, edukacyjny) jeden lub wiele (cykl) wykładów lub zajęć praktycznych służących do uzupełnienia wiedzy, wykształcenia, umiejętności istruzione

szkolny ˈʃkɔlnɨ adj
związany ze szkołą, odnoszący się do szkoły di scuola scolastico

szkop ʃkɔp n
(pogardliwie) Niemiec; crucco cruco

szkorbut n
(medycyna, medyczny) ostra postać awitaminozy wywołanej brakiem witaminy C; scorbuto

szkoła ˈʃkɔwa n
(szkolnictwo, szkolny) instytucja edukacyjna; scuola

szkoła podstawowa ˈʃkɔwa ˌpɔtstaˈvɔva n
szkoła, w której dzieci zaczynają obowiązkową naukę; scuola elementare

szkło ʃkwɔ n
twardy, kruchy i przezroczysty materiał produkowany głównie z krzemionki; vetro

szkło powiększające n
(technologia, technika, techniczny) prosty przyrząd optyczny do powiększania obrazu lente d'ingrandimento

szlachar ˈʃlaxar n
(ornitologia, ornitologiczny) Mergus serrator, wędrowny ptak wodny półkuli północnej z charakterystycznym czubem na głowie; smergo minore

szlachecki ʃlaˈxɛʦ̑ʲci adj
związany ze szlachtą, dotyczący szlachty nobiliare gentilizio

szlachetny ʃlaˈxɛtnɨ adj
taki, który postępuje dobrze, uczciwie, w sposób wspaniałomyślny, prawy, sprawiedliwy, bezinteresowny nobile distinto

szlak ʃlak n
(turystyka, turystyczny) znakowana ścieżka do uprawiania turystyki pieszej, rowerowej, narciarskiej itp.; sentiero
określona droga podróży lądem, morzem lub w inny sposób percorso pista via

szlif n
(jubilerstwo, jubilerski) wynik szlifowania kamienia szlachetnego, jego forma i połysk taglio
ostateczny kształt nadany rzeczom, ich wykończenie finitura limatura rifinitura

szlifierz ˈʃlʲifʲjɛʃ n
pracownik zajmujący się szlifowaniem; levigatore rettificatore smerigliatore
rzemieślnik zajmujący się ostrzeniem narzędzi arrotatore arrotino

szmaragd ˈʃmarakt n
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) przezroczysta odmiana berylu barwy zielonej; smeraldo

szmer sercowy ˈʃmɛr sɛrˈʦ̑ɔvɨ n
(medycyna, medyczny) zjawisko akustyczne spowodowane przejściem przepływu strumienia krwi z warstwowego w turbulentny soffio cardiaco

szminka ˈʃmʲĩnka n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk używany do barwienia ust rossetto

szmira ˈʃmʲira n
coś o niskiej lub żadnej wartości artystycznej, np.: utwór literacki, przedstawienie teatralne, obraz kitsch

sznur ʃnur n
splot wielu włókien w jedno grubsze cięgno; fune

sznurek ˈʃnurɛk n
cienka linka zbudowana z włókien; węższy sznur spago

szofer n
(przestarzałe, przestarzały) osoba kierująca pojazdem samochodowym autista
zawodowy kierowca camionista autista

szok n
intensywna reakcja psychiczna, która jest wywołana gwałtownym, zazwyczaj negatywnym przeżyciem lub wydarzeniem shock
(medycyna, medyczny) niebezpieczne dla życia zaburzenia czynności organizmu shock

szop pracz ˈʃɔp ˈːraʧ̑ n
(zoologia, zoologiczny) szop z gatunku, u którego obserwowano płukanie pokarmu przed spożyciem; procione orsetto lavatore

szopenowski adj
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dotyczący życia i muzyki Fryderyka Chopina, charakterystyczny, typowy dla Chopina lub jego muzyki, taki jak u Chopina chopiniano

szopka ˈʃɔpka n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) model stajenki betlejemskiej, zwykle ze żłobkiem i figurkami presepe presepio

szowinista n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik szowinizmu sciovinista patriottardo

szowinizm ʃɔˈvʲĩɲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skrajna postać nacjonalizmu, w której bezkrytyczne uwielbienie do własnego narodu jest połączone z pogardą i wrogością wobec mniejszości narodowych i innych narodów; sciovinismo
(socjologia, socjologiczny) postawa charakteryzująca się brakiem tolerancji i przyznawaniem uprzywilejowanej pozycji własnej płci, rasie czy grupie społecznej sciovinismo

szowinizm gatunkowy ʃɔˈvʲĩɲizm ˌɡatũŋˈkɔvɨ n
(neologizm) postawa stawiająca interesy własnego gatunku ponad interesami innych gatunków; specismo

szpak ʃpak n
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki i ciemny, prawie czarny ptak; storno

szparag ˈʃparak n
(botanika, botaniczny) Asparagus L., rodzaj roślin o długich pędach i łuskowatych listkach; asparago
(kulinaria) jadalny pęd szparaga lekarskiego asparago

szparagarnia n
(ogrodnictwo, ogrodniczy) miejsce przeznaczone do uprawy szparagów asparagiaia

szpicbródka n
(potocznie, potoczny) spiczasta broda pizzo

szpicel n
(pogardliwie) tajny agent, szpieg informatore spia birro confidente spione

szpiegostwo n
praca szpiega, ogół działań mających na celu zdobycie i przekazanie władzom obcego państwa tajemnice państwowe lub wojskowe spionaggio

szpilka ˈʃpʲilka n
mały, wąski, zaostrzony kawałek metalu służący do mocowania np. tkaniny spillo forcina

szpinak ˈʃpʲĩnak n
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) Spinacia oleracea, szpinak warzywny, roślina warzywna o podłużnych, szpiczastych liściach spinacio
(spożywczy) jarzyna z liści szpinaku (1.3) spinaci

szpital ˈʃpʲital n
zakład lecznictwa zamkniętego służący badaniu i leczeniu pacjentów wymagających hospitalizacji; ospedale

szpital psychiatryczny n
(medycyna, medyczny) kliniczna instytucja medyczna, która zajmuje się leczeniem chorób psychicznych ospedale psichiatrico

szpitalny ʃpʲiˈtalnɨ adj
związany ze szpitalem, dotyczący szpitala ospedaliero

szprycer ˈʃprɨʦ̑ɛr n
(potocznie, potoczny) wino z wodą sodową acqua di rubinetto

szrapnel ˈʃrapnɛl n
(wojskowość, wojskowy) pocisk artyleryjski zawierający metalowe odłamki, które rozpryskują się podczas wybuchu zapalnika czasowego; shrapnel

sztaluga n
(sztuka) stojak, zwykle trójnogi, służący do pokazywania obrazów, a podczas powstawania obrazu do utrzymywania go w dogodnej dla malarza pozycji; leggio cavalletto

sztorm ʃtɔrm n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (meteorologia, meteorologiczny) burza morska, podczas której wieje bardzo silny i porywisty wiatr, powodujący powstawanie wysokich fal bufera tempesta tormenta

sztruks n
(włókiennictwo) prążkowana tkanina bawełniana, rzadziej wełniana; cord velluto a coste velluto coste

sztuciec ˈʃtuʨ̑ɛʦ̑ n
przedmiot służący do jedzenia: nóż, widelec lub łyżka; posate

sztuczna szczęka ˈʃtuʧ̑na ˈʃʧ̑ɛ̃ŋka n
(stomatologia, stomatologiczny) proteza naturalnego uzębienia dentiera

sztuczny ˈʃtuʧ̑nɨ adj
nieprawdziwy, będący imitacją falso
wytworzony syntetycznie przez człowieka artificiale

sztuka ˈʃtuka n
twórczość artystyczna arte
umiejętność wymagająca szczególnych zdolności arte

sztuki piękne ˈʃtuci ˈpʲjɛ̃ŋknɛ n
termin obejmujący dziedziny twórczości artystycznej: sztuki plastyczne, literaturę i muzykę belle arti

sztylet ˈʃtɨlɛt n
krótka broń biała o cienkim ostrzu; stiletto

szubienica ˌʃubʲjɛ̇̃ˈɲiʦ̑a n
konstrukcja służąca do wykonywania kary śmierci przez powieszenie; patibolo forca

szuflada ʃufˈlada n
wysuwana, otwarta od góry skrzynka, stanowiąca część mebla i służąca do przechowywania różnych przedmiotów; cassetto

szukajcie, a znajdziecie ʃuˈkajʨ̑ɛ ˌa‿znajˈʥ̑ɛ̇ʨ̑ɛ proverb
tylko aktywni osiągną cel; bierność nie przyniesie oczekiwanego efektu cercate e troverete

szukać ˈʃukaʨ̑ v
podejmować działanie w celu odnalezienia kogoś / czegoś cercare

szukać dziury w całym ˈʃukaʥ̑ ˈːurɨ ˈf‿ʦ̑awɨ̃m v
doszukiwać się błędów, niedociągnięć, problemów tam, gdzie ich nie ma cercare il pelo nell'uovo

szukać guza ˈʃukaʥ̑ ˈɡuza v
narażać się na niebezpieczeństwo, prowokować nieprzyjemną sytuację, ryzykować andare in cerca di guai cercare rogne

szukać igły w stogu siana ˈʃukaʨ̑ ˈiɡwɨ ˈf‿stɔɡu ˈɕãna v
(przenośnie, przenośnia) szukać czegoś pośród ogromnej ilości innych rzeczy cercare un ago in un pagliaio

szum ʃũm n
przeciągły, jednostajny szmer; hałas, zakłócający odbiór; rumore

szumieć ˈʃũmʲjɛ̇ʨ̑ v
powodować szum mormorare zufolare

szumówka n
rodzaj łyżki cedzakowej do zbierania szumowin schiumarola spannatoia

szwagier ˈʃfaɟɛr n
brat żony cognato
mąż siostry cognato

szwagierka ʃfaˈɟɛrka n
siostra żony lub męża cognata
żona szwagra cognata

szwajcarski ʃfajˈʦ̑arsʲci adj
odnoszący się do państwa Szwajcaria, wywodzący się ze Szwajcarii svizzero elvetico

szwedzki ˈʃfɛʦ̑ʲci adj
odnoszący się do Szwecji lub Szwedów svedese

szwedzki ˈʃfɛʦ̑ʲci n
język urzędowy Szwecji; svedese

szwindel ˈʃfʲĩndɛl n
(potocznie, potoczny) nieuczciwy interes bidonata

szyba ˈʃɨba n
płyta ze szkła; vetro

szyberdach ʃɨˈbɛrdax n
(motoryzacja) rodzaj okna zainstalowanego w dachu samochodu; tettuccio apribile

szybki ˈʃɨpʲci adj
poruszający, odbywający się z dużą prędkością rapido veloce

szybko ˈʃɨpkɔ adv
z dużą prędkością presto

szybkość ˈʃɨpkɔɕʨ̑ n
cecha charakteryzująca obiekty poruszające się szybko lub dziejące się szybko velocità rapidità

szybowiec ʃɨˈbɔvʲjɛʦ̑ n
(lotnictwo, lotniczy) samolot bez własnego napędu, utrzymujący się dzięki wstępującym prądom powietrza oddziaływującym na skrzydła; aliante

szyderczo adv
w sposób szyderczy, ironicznie derisoriamente

szyderczy adj
wyrażający kpinę, szyderstwo sarcastico sardonico caustico beffardo derisorio pungente

szyderstwo ʃɨˈdɛrstfɔ n
złośliwy, dotkliwy żart, drwina, kpina, urąganie derisione

szyita ʃɨˈ<sup>j</sup>ita n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca szyizmu, szyickiego nurtu w islamie sciita

szyja ˈʃɨja n
(anatomia, anatomiczny) część ciała łącząca głowę z korpusem collo

szyjka macicy ˈʃɨjka maˈʨ̑iʦ̑ɨ n
(anatomia, anatomiczny) dolna część mięśniówki macicy łącząca pochwę z jamą macicy; collo dell'utero cervice cervice uterina

szyjny adj
związany z szyją, dotyczący szyi cervicale

szympans ˈʃɨ̃mpãw̃s n
(zoologia, zoologiczny) Pan, człekokształtna, bezogonowa małpa afrykańska; scimpanzé

szynszyla ʃɨ̃w̃ˈʃɨla n
(zoologia, zoologiczny) gryzoń pochodzący z Ameryki Południowej, o bardzo gęstym futrze; w domyśle: szynszyla mała; cincillà

szyszka ˈʃɨʃka n
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) zdrewniały owoc większości roślin iglastych; cono strobilo

szyć ʃɨʨ̑ v
robić ubrania cucire
łączyć dwa materiały za pomocą igły i nici cucire

szósty zmysł ˈʃustɨ ˈzmɨsw̥ idiom
wyjątkowa intuicja, przeczucie, wrażliwość i umiejętność przewidywania sytuacji sesto senso

sód sut n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Na i liczbie atomowej 11; sodio

sójka ˈsujka n
(ornitologia, ornitologiczny) średni ptak leśny; ghiandaia

sól sul n
(kulinaria) (spożywczy) chlorek sodu sale
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, pochodny kwasowi, zawierający co najmniej jeden atom metalu w cząsteczce; sale

sól fizjologiczna ˈsul ˌfʲizʲjɔlɔˈɟiʧ̑na n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) roztwór chlorku sodowego o stężeniu 0,9 % albo 0,6 %; soluzione fisiologica

sól ziemi ˈsulʲ ˈʑɛ̃mʲi n
najbardziej wartościowi ludzie sale della terra

sąd sɔ̃nt n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instytucja, która zajmuje się rozstrzyganiem sporów albo orzekaniem o winie lub niewinności zgodnie z obowiązującym prawem corte tribunale
opinia w jakiejś sprawie lub o osobie giudizio opinione

sąsiad ˈsɔ̃w̃ɕat n
ogólnie ktoś, kto ma działkę itp. obok innej albo siedzi obok kogoś w teatrze, szkole itp. prossimo
osoba, której dom / mieszkanie jest blisko czyjegoś domu / mieszkania vicino prossimo

sąsiadka sɔ̃w̃ˈɕatka n
osoba płci żeńskiej, której dom / mieszkanie jest blisko czyjegoś domu / mieszkania vicina

sędzia ˈsɛ̃ɲʥ̑a n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, która wydaje wyroki w sądzie; giudice
(sport, sportowy) osoba, która pilnuje przestrzegania przepisów w zawodach sportowych arbitro

sęp sɛ̃mp n
(ornitologia, ornitologiczny) padlinożerny ptak o szerokich skrzydłach i niemal nagiej głowie i szyi; avvoltoio grifone

słabość ˈswabɔɕʨ̑ n
odczucie osłabienia, braku sił fizycznych lub psychicznych debolezza debilità impotenza vulnerabilità

sławny ˈswavnɨ adj
taki, który ma sławę, rozgłos; jest znany wielu osobom famoso celebre

słodki ˈswɔtʲci adj
mający smak cukru dolce zuccheroso
wywołujący miłe uczucie dolce

słodkość ˈswɔtkɔɕʨ̑ n
cecha tego, co słodkie dolcezza

słodycz ˈswɔdɨʧ̑ n
słodki smak dolcezza

słodzik ˈswɔʥ̑ik n
(spożywczy) słodka substancja używana do słodzenia żywności zamiast cukru dolcificante

słoik ˈswɔ<sup>j</sup>ik n
szklany, najczęściej walcowaty pojemnik z zakrętką lub nakrywką służący do przechowywania substancji płynnych lub półpłynnych arbanella

słoma ˈswɔ̃ma n
(rolnictwo, rolniczy) łodygi i liście dojrzałych zbóż po wymłóceniu ziarna; paglia

słomiana wdowa swɔ̃ˈmʲjãna ˈvdɔva n
żona, której małżonek wyjechał dokądś na pewien czas vedova bianca

słomiany ogień swɔ̃ˈmʲjãnɨ ˈɔɟɛ̇̃ɲ n
krótkotrwałe uczucie, entuzjazm, emocja; szybko pojawiający się entuzjazm, który równie prędko mija fuoco di paglia

słonecznik swɔ̃ˈnɛʧ̑ʲɲik n
(botanika, botaniczny) Helianthus, rodzaj roślin; girasole
(potocznie, potoczny) słonecznik zwyczajny ((łacina) Helianthus annuus) – wysoka roślina jednoroczna o bardzo dużych (zwykle żółtych) kwiatach, uprawiana dla oleistych nasion lub jako roślina ozdobna; girasole

słonecznik zwyczajny n
(botanika, botaniczny) Helianthus annuus L., gatunek rośliny z rodziny astrowatych, uprawiany w wielu rejonach świata; girasole comune

słoneczny swɔ̃ˈnɛʧ̑nɨ adj
związany ze słońcem solare

słonina swɔ̃ˈɲĩna n
(spożywczy) produkt spożywczy wytwarzany z podskórnego tłuszczu z boków i grzbietu świń; lardo

słony ˈswɔ̃nɨ adj
mający smak soli salato

słowacki swɔˈvaʦ̑ʲci adj
związany ze Słowacją lub Słowakami, dotyczący Słowacji lub Słowaków slovacco

słowacki swɔˈvaʦ̑ʲci n
język słowacki; slovacco

słoweński swɔˈvɛ̃j̃sʲci adj
odnoszący się do Słowenii lub Słoweńców sloveno

słoweński swɔˈvɛ̃j̃sʲci n
język urzędowy Słowenii; sloveno

słowiański swɔˈvʲjä̃j̃sʲci adj
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z językami Słowian slavo
związany ze Słowianami, słowiańszczyzną slavo

słowiańskość n
cecha tego, co typowo słowiańskie, należące do Słowian slavità

słowik ˈswɔvʲik n
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia, rodzaj małych ptaków śpiewającego z rodziny muchołówek usignolo

słowik szary ˈswɔvʲik ˈʃarɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) (Luscinia luscinia) gatunek małego ptaka śpiewającego z rodziny muchołówek, mieszkającego na Półwyspie Skandynawskim, Europie wschodniej i zachodniej Syberii; usignolo maggiore

słownik ˈswɔvʲɲik n
zasób słownictwa: indywidualny jakiejś osoby lub pewnej zbiorowości vocabolario
zbiór słów, pojęć z pewnej dziedziny, wszystkich lub dobranych wg jakiejś metody, wraz z ich skrótowymi opisami; dizionario diziunario

słownikarz n
(językoznawstwo, językoznawczy) językoznawca układający słowniki lessicografo

słownikowy ˌswɔvʲɲiˈkɔvɨ adj
dotyczący słownika, właściwy słownikowi lessicale

słowo ˈswɔvɔ n
wyróżniona fonetycznie lub graficznie część wypowiedzi składająca się z jednego lub więcej morfemów, wyrażająca pewną niezmienną treść w danym języku; parola termine vocabolo

słowo honoru ˈswɔvɔ xɔ̃ˈnɔru n
wyrażenie wymawiane przy składaniu obietnicy; przy zaręczaniu czegoś swoim dobrym imieniem, honorem parola d'onore

słoń swɔ̃ɲ n
(zoologia, zoologiczny) duży, roślinożerny ssak lądowy z chwytną trąbą; elefante

słońce ˈswɔ̃j̃nʦ̑ɛ n
Słońce widziane jako tarcza na niebie sole
(astronomia, astronomiczny) główna gwiazda w układzie planetarnym, źródło światła i ciepła pojawiające się na niebie sole
(przenośnie, przenośnia) światło wysyłane przez słońce (1.1); blask słoneczny sole

słuch swux n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) umiejętność rozróżniania wysokości dźwięków orecchio musicale
jeden ze zmysłów, który odbiera dźwięki; udito

słuch absolutny ˈswux ˌapsɔˈlutnɨ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zdolność rozróżniania bezwzględnej wysokości dźwięku; orecchio assoluto

słuchać ˈswuxaʨ̑ v
odbierać dźwięk za pośrednictwem narządu słuchu ascoltare udire
świadomie odbierać czyjąś mowę ascoltare udire

sługa ˈswuɡa n
(dawniej, dawny) osoba która usługuje servo famulo

słup ogłoszeniowy n
budowla w kształcie szerokiej, krótkiej kolumny służąca do prezentowania ogłoszeń, afiszy lub reklam w publicznych miejscach; colonna delele affissioni

służalczy adj
poddający się bezkrytycznie czyimś poleceniom lub świadczący o tym servile ossequioso

służba wojskowa n
(wojskowość, wojskowy) wykonywanie działań, obowiązków wojskowych servizio militare

służebniczka n
zakonnica ze Zgromadzenia Sióstr Służebniczek Najświętszej Maryi Panny Niepokalanie Poczętej; ancella

służebność n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ograniczone prawo rzeczowe na nieruchomości; servitù

słyszeć ˈswɨʃɛʨ̑ v
odbierać dźwięk za pomocą zmysłu słuchu sentire

słód n
(rolnictwo, rolniczy) (spożywczy) kiełkujące i wysuszone ziarna zbóż, zazwyczaj jęczmienia, podstawowy surowiec w piwowarstwie; malto

tabla ˈtabla n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) indyjski instrument perkusyjny złożony z pary drewnianych, glinianych lub miedzianych bębenków z membraną naciągniętą rzemieniami; tabla

tabletka taˈblɛtka n
mała porcja lekarstwa w zwartej postaci i zwykle o obłym kształcie pillola

tablica taˈblʲiʦ̑a n
(edukacja, edukacyjny) (szkolnictwo, szkolny) miejsce do pisania za pomocą kredy (czarna lub zielona deska) lavagna

tablica rejestracyjna taˈblʲiʦ̑a ˌrɛjɛstraˈʦ̑ɨjna n
tablica zawierająca unikalny numer umożliwiający identyfikację pojazdu; targa numero di targa targa automobilistica targa di circolazione

tablice logarytmiczne taˈblʲiʦ̑ɛ ˌlɔɡarɨtˈmʲiʧ̑nɛ n
(matematyka, matematyczny) (technologia, technika, techniczny) zbiór przybliżonych mantys lub pełnych wartości logarytmów o określonej podstawie, wydany w formie książkowej tavole logaritmiche

tabliczka taˈblʲiʧ̑ka n
mała tablica, płyta z określonym napisem insegna targa

tabliczka czekolady taˈblʲiʧ̑ka ˌʧ̑ɛkɔˈladɨ n
prostokątny kawałek czekolady, najczęściej w oddzielnym opakowaniu tavola di cioccolato

tabliczka mnożenia taˈblʲiʧ̑ka mnɔˈʒɛ̃ɲa n
(edukacja, edukacyjny) (matematyka, matematyczny) zestawienie iloczynów liczb od 1 do 10; tavola pitagorica abaco

tabule n
(spożywczy) (kulinaria) libańska sałatka, której głównymi składnikami są: bulgur (lub kuskus), pomidory, ogórek, cebula, natka pietruszki, mięta i sok z cytryny; tabbouleh tabulè

taca ˈtaʦ̑a n
duży, płaski przedmiot służący do noszenia na nim naczyń, potraw itp.; vassoio

tachykardia ˌtaxɨˈkardʲja n
(medycyna, medyczny) szybka czynność rytmu serca tachicardia

tahini taˈçĩɲi n
(kulinaria) pasta z nasion sezamu używana do przygotowywania wielu potraw; tahina

tahitański adj
związany z Tahiti lub Tahitańczykami, dotyczący Tahiti (wyspy na Oceanie Spokojnym) tahitiano

tajemnica ˌtajɛ̃mʲˈɲiʦ̑a n
wiadomość poufna, przeznaczona dla niektórych osób lub całkowicie skryta segreto mistero arcano

tajemnica poliszynela ˌtajɛ̃mʲˈɲiʦ̑a ˌpɔlʲiʃɨ̃ˈnɛla n
rzekoma tajemnica, wiadomość o której wszyscy od dawna wiedzą; segreto di Pulcinella

tajemny adj
skryty, owiany tajemnicą segreto misterioso

tajlandzki tajˈlãnʦ̑ʲci adj
odnoszący się do państwa Tajlandia tailandese thailandese

tajny ˈtajnɨ adj
ukryty i nieprzeznaczony dla wszystkich segreto occulto riservato

tajski ˈtajsʲci n
język urzędowy Tajlandii; thailandese thai

tajwański tajˈvãj̃sʲci adj
dotyczący Tajwanu, pochodzący z Tajwanu, odnoszący się do Tajwanu taiwanese

tak tak particle
wyraz służący do udzielania odpowiedzi twierdzącej na pytanie zaczęte od słowa czy; potwierdzenie czegoś sì

tak sobie ˈtak ˈsɔbʲjɛ adv
przeciętnie, zwyczajnie; ani dobrze, ani źle così così insomma

tak zwany ˈtaɡ ˈzvãnɨ adj
…używana przy wprowadzaniu nowego terminu lub gdy jest on nie do końca znany cosiddetto

taki ˈtaci pronoun
…do wzmocnienia przymiotnika così tanto
…do zastąpienia przymiotnika znanego z kontekstu tale così
…podczas porównywania rzeczowników, do wyrażenia ich identyczności tale simile

takson ˈtaksɔ̃n n
(biologia, biologiczny) jednostka w systematyce biologicznej grupująca organizmy o określonym zestawie cech np.: pies domowy, róża, głowonogi taxon unità tassonomica

taksonomia n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) poddyscyplina systematyki organizmów, nauka o zasadach klasyfikowania przy opisie gatunków; tassonomia

taksydermia n
rzemiosło, umiejętność preparowania i wypychania zwłok zwierzęcych; tassidermia

taksówka taˈksufka n
samochód, którym za pieniądze ktoś wozi innych ludzi tam, gdzie chcą taxi tassì

taksówkarka ˌtaksufˈkarka n
kobieta kierująca taksówką lub właścicielka taksówki tassista

taksówkarz taˈksufkaʃ n
kierowca taksówki tassista

taktyka ˈtaktɨka n
(wojskowość, wojskowy) teoria i praktyka posługiwania się jednostkami wojskowymi dla osiągnięcia zamierzonego celu; tattica

tal tal n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tl i liczbie atomowej 81; lekki, srebrzysty metal o dużej reaktywności i właściwościach toksycznych; tallio

talar ˈtalar n
(jednostka monetarna) duża moneta srebrna, początkowo stanowiąca równowartość złotego dukata; tallero

talasemia ˌtalaˈsɛ̃mʲja n
(medycyna, medyczny) choroba krwi polegająca na zaburzeniach syntezy hemoglobiny; talassemia

talerz ˈtalɛʃ n
płaskie, okrągłe naczynie, z którego je się posiłki; piatto
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przypominający talerz (1.1), zrobiony z metalu element perkusji; piatto
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przypominający talerz (1.1), zrobiony z metalu samodzielny instrument; piatto

talia ˈtalʲja n
(anatomia, anatomiczny) przewężenie ciała powyżej bioder vita

talizman taˈlʲizmãn n
przedmiot, któremu przypisuje się magiczną moc przynoszenia szczęścia jego posiadaczowi; talismano

talk talk n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) biały puder mineralny używany jako kosmetyk do pielęgnacji skóry talco
(mineralogia, mineralogiczny) miękki minerał z gromady krzemianów; talco

talmudyczny adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Talmudem, zawarty w Talmudzie talmudico

tam tãm pronoun
…wskazujący miejsce inne od miejsca, w którym znajduje się mówiący là lì ci vi

tamaryndowiec indyjski n
(botanika, botaniczny) Tamarindus indica, drzewo tropikalne pochodzące ze wschodniej Afryki; tamarindo

tamaryszka n
(ornitologia, ornitologiczny) Acrocephalus melanopogon, ptak z rodziny trzciniaków; forapaglie castagnolo

tamaszek tãˈmaʃɛk n
(językoznawstwo, językoznawczy) język berberyjski, używany w Afryce (na rozległych obszarach Mali, Nigru, Algierii, Libii i Burkina Faso), rozdzielający się na cztery dialekty; lingua tuareg

tamburyn tãmˈburɨ̃n n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny w formie obręczy z naciągniętą membraną i blaszkami lub dzwoneczkami naokoło; tamburello tamburello basco

tamten ˈtãmtɛ̃n pronoun
obiekt bardziej odległy w przestrzeni lub czasie niż ten, który jest bliżej (tu) quello quel

tancerz ˈtãnʦ̑ɛʃ n
(choreografia, choreograficzny) osoba, której zawód polega na tańczeniu danzatore

tandetny tãnˈdɛtnɨ adj
o przedmiocie: kiepski, o niskiej wartości, wykonany z materiałów o niskiej jakości kitsch scadente

taniec ˈtãɲɛʦ̑ n
(choreografia, choreograficzny) zespół ruchów wykonywany zwykle w rytm muzyki, zazwyczaj w parze z inną osobą, ale także indywidualnie lub w większej grupie osób; danza ballo

taniec brzucha ˈtãɲɛʣ̑ ˈbʒuxa n
(etnografia, etnograficzny) (choreografia, choreograficzny) taniec solowy polegający na poruszaniu biodrami i mięśniami brzucha w rytm muzyki, popularny szczególnie w krajach arabskich; danza del ventre

tanina n
(biochemia, biochemiczny) naturalny garbnik polifenolowy pochodzenia roślinnego; tannino

tanoreksja n
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) nałóg opalania się, często powiązany z uzależnieniem od solarium; tanoressia

tantal ˈtãntal n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ta i liczbie atomowej 73; tantalio

tanzanit tãw̃ˈzãɲit n
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana zoisytu tanzanite

tanzański tãw̃ˈzãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Tanzania tanzaniano

taoizm taˈɔ<sup>j</sup>ism̥ n
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjny chiński system filozoficzny i religijny, podkreślający równowagę, prostotę i życie w harmonii z wszechświatem; taoismo

tapir ˈtapʲir n
(zoologia, zoologiczny) Tapirus, ssak lasów tropikalnych, o niewielkiej trąbie wykształconej z nosa i wargi; tapiro

tapir anta n
(zoologia, zoologiczny) Tapirus terrestris, ssak z rodziny tapirowatych występujący w Ameryce Południowej; tapiro del Sudamerica

tapir czaprakowy n
(zoologia, zoologiczny) Tapirus indicus, ssak z rodziny tapirowatych występujący w Azji Południowo-Wschodniej; tapiro della Malesia

tapir malajski n
(zoologia, zoologiczny) Tapirus indicus, ssak z rodziny tapirowatych występujący w Azji Południowo-Wschodniej; tapiro della Malesia

tapiseria n
(sztuka) jednostronna tkanina o różnorodnej dekoracji, służącą do dekoracji ścian; arazzo

tarapaty n
(potocznie, potoczny) przykre lub niemiłe sytuacje guai

tarcza ˈtarʧ̑a n
mała plakietka/naszywka w kształcie tarczy (1.1-2) noszona na ubraniu w celu identyfikacji, określenia przynależności scudetto
obronna część uzbrojenia wytwarzana z drewna, kory, wikliny, skóry, metalu lub tworzyw sztucznych scudo
(geologia, geologiczny) rozległy, zazwyczaj lekko wypukły i mający tendencje do podnoszenia się, obszar skał krystalicznych scudo
(heraldyka, heraldyczny) element herbu w kształcie tarczy (1.1) scudo

tarcza sterująca ˈtarʧ̑a ˌstɛruˈjɔ̃nʦ̑a n
(mechanika) (lotnictwo, lotniczy) element sterujący, odpowiedzialny za zmianę kąta natarcia łopat wirnika w śmigłowcach; piatto oscillante

tarczyca n
(anatomia, anatomiczny) gruczoł kręgowców, wydzielający hormony mające ważną rolę w regulowaniu przemiany materii; tiroide

tarczycowy adj
(anatomia, anatomiczny) dotyczący tarczycy tiroide

tarencki adj
związany z Tarentem, dotyczący Tarentu, pochodzący z Tarentu tarantino

targ tark n
miejsce, gdzie dokonuje się transakcji kupna i sprzedaży mercato

targowisko n
(urbanistyka, urbanistyczny) (handel, handlowy) stałe miejsce targowe mercato

tarpan ˈtarpãn n
(zoologia, zoologiczny) Equus ferus ferus, wymarły gatunek dzikiego konia o szarym ubarwieniu z ciemną pręgą na grzbiecie oraz czarną, stojącą grzywą i czarnym ogonem, wytępiony w XIX wieku; tarpan

tartrazyna ˌtartraˈzɨ̃na n
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) cytrynowożółty barwnik azowy używany głównie do celów spożywczych; tartrazina

tata ˈtata n
(potocznie, potoczny) ojciec lub teść babbo

tatuaż taˈtu<sup>w</sup>aʃ n
trwały napis, wzór lub rysunek wykonany na ciele; tatuaggio

tauto- ˈtawtɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z tożsamością, powtarzalnością elementów tauto-

tautologia ˌtawtɔˈlɔɟja n
(językoznawstwo, językoznawczy) konstrukcja wyrazowa, w której jeden lub kilka wyrazów pokrywają się znaczeniowo, przez co część wyrazów jest zbędna; tautologia
(logika, logiczny) zdanie, które jest zawsze prawdziwe; tautologia

tałes n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowska chusta modlitewna z frędzlami; taled talled tallit

tańczyć ˈtãj̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
(choreografia, choreograficzny) poruszać się rytmicznie w takt muzyki, wykonywać taniec ballare danzare

taśma filmowa ˈtaɕma fʲilˈmɔva n
celuloidowy, perforowany, światłoczuły nośnik filmu, negatyw lub kopia pokazowa pozytywowa; pellicola cinematografica

taśma perforowana ˈtaɕma ˌpɛrfɔrɔˈvãna n
(informatyka, informatyczny) (historia, historyczny, historycznie) nośnik danych na taśmie, na której informacje kodowano odpowiednim układem otworów; nastro perforato

tchawica txaˈvʲiʦ̑a n
(anatomia, anatomiczny) narząd układu oddechowego, sprężysta cewa stanowiąca przedłużenie krtani i zapewniająca dopływ powietrza do płuc; trachea

tchórz txuʃ n
(zoologia, zoologiczny) niewielki europejski ssak drapieżny; puzzola

tchórzliwy txuʒˈlʲivɨ adj
taki jak u tchórza; lękliwy, bojący się coś zrobić vigliacco codardo

tchórzostwo txuˈʒɔstfɔ n
cecha właściwa tchórzowi; lękliwość, brak odwagi vigliaccheria

teatralny ˌtɛaˈtralnɨ adj
związany z teatrem, odnoszący się do teatru teatrale

teatyn n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z katolickiego zgromadzenia opartego na regule św. Augustyna, założonego w XVI w. we włoskim Chieti; teatino

tebanka n
mieszkanka Teb tebana

tebańczyk n
mieszkaniec Teb tebano

tebański adj
odnoszący się do Teb, związany z Tebami tebano tebeo

technet ˈtɛxnɛt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tc i liczbie atomowej 43; tecnezio tecneto

techniczny tɛçˈɲiʧ̑nɨ adj
odnoszący się do techniki, związany z techniką tecnico

techno- ˈtɛxnɔ
(technologia, technika, techniczny) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z techniką tecno-

technolog tɛxˈnɔlɔk n
specjalista w zakresie technologii – procesu wytwarzania, obróbki, uprawy lub hodowli czegoś tecnologo
specjalistka w zakresie technologii – procesu wytwarzania, obróbki, uprawy lub hodowli czegoś tecnologa

technologia ˌtɛxnɔˈlɔɟja n
dziedzina wiedzy zajmująca się procesami produkcji lub przetwarzania tecnologia
proces wytwarzania lub przetwarzania czegoś tecnologia

technologiczny ˌtɛxnɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z technologią, dotyczący technologii tecnologico

teflon n
(chemia, chemiczny) rodzaj tworzywa sztucznego, syntetyczny fluoropolimer; teflon

tego kwiatu jest pół światu ˈtɛɡɔ ˈkfʲjatu ˈjɛst ˈpuwʲ ˈɕfʲjatu proverb
jest wielu ludzi dookoła, znajdziesz jeszcze kogoś dla siebie (mówione zwykle na pocieszenie komuś, kto dostał kosza) morto un papa se ne fa un altro

teista tɛˈ<sup>j</sup>ista n
osoba wyznająca teizm teista

teizm ˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
wiara w jednego Boga transcendentnego, osobowego stwórcę świata, stale wpływającego na jego losy; teismo

teksański adj
odnoszący się do Teksasu, związany z Teksasem texano

tekst tɛkst n
ciąg słów i zdań wyrażający określoną treść testo

tekstowy adj
związany z tekstem, będący w postaci tekstu del testo

tekstylny tɛkˈstɨlnɨ adj
związany z tekstyliami, dotyczący tekstyliów tessile

tektoniczny ˌtɛktɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
(geologia, geologiczny) związany z tektoniką, odnoszący się do tektoniki tettonico tectonico

tektura n
(technologia, technika, techniczny) gruby materiał papierniczy uzyskany głównie z materiałów odpadkowych, przeznaczony do innych celów niż pisanie cartone

tele- ˈtɛlɛ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z działaniem na odległość tele-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z telewizją tele-

telefon tɛˈlɛfɔ̃n n
aparat umożliwiający prowadzenie rozmów; telefono

telefon komórkowy tɛˈlɛfɔ̃ŋ ˌkɔ̃murˈkɔvɨ n
(telekomunikacja) przenośny telefon komunikujący się z siecią przy użyciu fal radiowych; telefonino cellulare

telefonicznie ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲiʧ̑ʲɲɛ adv
przez telefon per telefono telefonicamente

telefoniczny ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
charakterystyczny dla telefonu, związany tematycznie z telefonem, dotyczący telefonu telefonico
wykonany za pomocą lub pośrednictwem telefonu telefonico

telefonista ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲista n
(urzędowy) osoba obsługująca centralę telefoniczną centralinista telefonista

telefonistka ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲistka n
kobieta obsługująca centralę telefoniczną centralinista telefonista

telefonować ˌtɛlɛfɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
rozmawiać z kimś przez telefon telefonare

telegraficzny ˌtɛlɛɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
dotyczący telegrafu, związany z telegrafem telegrafico

telegrafista ˌtɛlɛɡraˈfʲista n
(urzędowy) osoba obsługująca aparat telegraficzny, wysyłający depesze telegrafista

telekomunikacyjny adj
związany z telekomunikacją, dotyczący telekomunikacji della telecomunicazione

teleobiektyw ˌtɛlɛɔˈbʲjɛktɨf n
(fotografia) (technologia, technika, techniczny) wąskokątny obiektyw fotograficzny o długiej ogniskowej przeznaczony do robienia zdjęć ze znacznej odległości lub z bliska, ale w dużym powiększeniu; teleobiettivo

teleologiczny adj
(filozofia, filozoficzny) związany z teleologią teleologico

teleportacja n
(fizyka, fizyczny) (fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) przemieszczenie się między dwoma punktami przestrzeni bez fizycznego przebywania drogi między nimi teletrasporto

telepraca n
(neologizm) forma organizacji pracy polegająca na świadczeniu pracy poza jednostką organizacyjną pracodawcy za pomocą środków komunikacji elektronicznej; telelavoro

teleprompter n
(telewizja, telewizyjny) urządzenie do pokazywania lektorowi w studio tekstu do czytania; teleprompter

teleskop tɛˈlɛskɔp n
(optyka, optyczny) (astronomia, astronomiczny) przyrząd astronomiczny używany do obserwacji nieba; telescopio

telewidz n
widz programu telewizyjnego; oglądający telewizję telespettatore telespettatrice

telewizja ˌtɛlɛˈvʲizʲja n
metoda przekazywania ruchomego obrazu oraz dźwięku na odległość; televisione

telewizor ˌtɛlɛˈvʲizɔr n
urządzenie wyposażone w ekran umożliwiające odbiór i oglądanie sygnału telewizyjnego; televisore

telewizyjny ˌtɛlɛvʲiˈzɨjnɨ adj
związany z telewizją televisivo

tellur ˈtɛlːur n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Te i liczbie atomowej 52; tellurio

telomer n
(biologia, biologiczny) element strukturalny chromosomu; telomero

temat ˈtɛ̃mat n
główna myśl lub przedmiot rozmowy, pracy lub dzieła soggetto

tematycznie adv
zgodnie z tematem tematicamente

tematyka n
ogół zagadnień tematica

temperatura ˌtɛ̃mpɛraˈtura n
(fizyka, fizyczny) miara nagrzania ciał; temperatura
wartość temperatury (1.1) w przyjętej skali temperatura
(potocznie, potoczny) gorączka temperatura

temperatura pokojowa ˌtɛ̃mpɛraˈtura ˌpɔkɔˈjɔva n
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) temperatura około dwudziestu pięciu stopni Celsjusza; temperatura ambiente

temperatura topnienia ˌtɛ̃mpɛraˈtura tɔpʲˈɲɛ̇̃ɲa n
(fizyka, fizyczny) określona temperatura, w której dana substancja stała przechodzi w ciecz punto di fusione

templariusz tɛ̃mˈplarʲjuʃ n
(historia, historyczny, historycznie) (kościelny) członek średniowiecznego rycerskiego Zakonu Ubogich Rycerzy Chrystusa i Świątyni Salomona; tempiere

tempo ˈtɛ̃mpɔ n
prędkość wykonywania jakiejś czynności, zwykle powtarzanej tempo

temu ˈtɛ̃mu particle
…używana po określeniu czasu, oznaczająca, że jakieś wydarzenie odbyło się przed tym odstępem czasu fa

ten tɛ̃n pronoun
…na przedmiot, zwierzę, osobę lub pojęcie znajdujące się blisko mówiącego questo

ten się śmieje, kto się śmieje ostatni ˈtɛ̃nʲ‿ɕɛ ˈɕmʲjɛ̇jɛ ˈktɔ‿ɕɛ ˈɕmʲjɛ̇jɛ ɔˈstatʲɲi proverb
nie należy przedwcześnie cieszyć się z własnego sukcesu lub z porażki innych, gdyż sukces może się okazać nietrwały ride bene chi ride l'ultimo

tenis stołowy ˈtɛ̃ɲis ːtɔˈwɔvɨ n
(sport, sportowy) gra polegająca na odbijaniu paletkami plastikowej piłeczki na stole przedzielonym rozpiętą na nim siatką; tennis da tavolo

tenisistka ˌtɛ̃ɲiˈɕistka n
(sport, sportowy) zawodniczka grająca w tenisa; także kobieta amatorsko grająca w tenisa tennista

teocentryczny adj
związany z teocentryzmem, dotyczący teocentryzmu teocentrico
charakterystyczny dla teocentryzmu teocentrico

teodolit ˌtɛɔˈdɔlʲit n
(geodezja, geodezyjny) instrument geodezyjny do pomiaru kątów; teodolite

teodramatyczny adj
(teologia, teologiczny) dotyczący teodramatu teodrammatico

teodycea n
(filozofia, filozoficzny) (teologia, teologiczny) koncepcja dążąca do uzgodnienia sprzeczności pomiędzy wiarą w dobro i wszechmoc bożą a istnieniem zła i nieszczęść na świecie; teodicea

teofania ˌtɛɔˈfãɲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pojedynczy akt objawienia się Boga w świecie; ukazanie się Boga w nadzwyczajnym znaku; teofania

teokracja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój państwowy w którym najwyższa władza należy do samego boga, a dalej do jego przedstawicieli (duchowieństwa), którzy wchodzą w skład rządu albo podporządkowują go sobie teocrazia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo o ustroju (1.1) teocrazia

teolog n
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) specjalista w dziedzinie teologii teologo

teologia ˌtɛɔˈlɔɟja n
(potocznie, potoczny) wydział lub kierunek na uczelni obejmujący studia w dziedzinie (1.1) teologia
(teologia, teologiczny) teoretyczna podbudowa jakiejś religii, zwłaszcza w odniesieniu do religii uznających istnienie Boga (bogów); teologia

teologiczny ˌtɛɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
(teologia, teologiczny) związany z teologią teologico

teoretyczny ˌtɛɔrɛˈtɨʧ̑nɨ adj
niesprawdzony w praktyce, oparty tylko na teorii teoretico teorico

teoria tɛˈɔrʲja n
system pojęć, definicji, aksjomatów, i twierdzeń, opisujący wybrany fragment świata fizycznego, świata kultury, bądź abstrakcyjnego obiektu; teoria

teozoficzny ˌtɛɔzɔˈfʲiʧ̑nɨ adj
związany z teozofią teosofico

terapeuta ˌtɛraˈpɛwta n
(medycyna, medyczny) specjalista od prowadzenia jakiejś terapii; terapeuta
(psychologia, psychologiczny) psychoterapeuta terapeuta

terapeutyczny adj
dotyczący terapii lub terapeuty terapeutico

terapia tɛˈrapʲja n
(medycyna, medyczny) przywracanie zdrowia, leczenie terapia

terasa tɛˈrasa n
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) płaski teren na zboczu doliny rzeki lub nad brzegiem morza; terrazza terrazzo

teratogenność n
cecha tego, co jest teratogenne, co powoduje powstawanie wad rozwojowych płodu teratogenesi teratogenicità

teratologia ˌtɛratɔˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) nauka o wadach rozwojowych i potwornościach u organizmów żywych; teratologia

teraz ˈtɛras adv
w tej chwili, obecnie adesso ora ormai al giorno d'oggi

teraźniejszość n
czas obecny; to, co dzieje się teraz presente

terb tɛrp n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tb i liczbie atomowej 65; terbio

tercjarka n
członkini jednego z trzecich zakonów terziaria

tercjarski adj
dotyczący tercjarstwa, właściwy tercjarstwu, związany z tercjarstwem, należący do tercjarstwa terziario

tercjarz n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek jednego z katolickich stowarzyszeń świeckich, tzw. „zakonów tercjarskich” (zakonów trzecich); terziario

teren ˈtɛrɛ̃n n
pewien określony obszar ziemi terreno

terier ˈtɛrʲjɛr n
(kynologia, kynologiczny) typ psa należącego pierwotnie do grona psów myśliwskich – norowców; terrier

terier szkocki ˈtɛrʲjɛr ˈʃkɔʦ̑ʲci n
(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy małych (krótkonożnych) terierów; terrier scozzese

teriologia ˌtɛrʲjɔˈlɔɟja n
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii zajmujący się ssakami; teriologia

teriologiczny ˌtɛrʲjɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
(zoologia, zoologiczny) związany z teriologią, dotyczący teriologii teriologico

terminologia ˌtɛrmʲĩnɔˈlɔɟja n
zbiór słów z danej dziedziny, np. nauki, sztuki, wojskowości terminologia

terminologiczny adj
dotyczący terminologii terminologico

termistor n
(elektronika, elektroniczny) typ opornika, w którym opór zmienia się w znaczący sposób wraz ze zmianą temperatury, a znajomość tej zależności pozwala na użycie go jako czujnika temperatury; termistore

termit ˈtɛrmʲit n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad społeczny krajów tropikalnych; termite
(technologia, technika, techniczny) mieszanina glinu z tlenkami metali stosowana w pirotechnice i spawalnictwie; termite

termitiera n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) gniazdo termitów mające kształt wysokiej kolumny, gniazda na drzewie lub w formie kanałów w drzewie i ziemi termitaio

termodynamiczny ˌtɛrmɔdɨ̃nãˈmʲiʧ̑nɨ adj
(fizyka, fizyczny) związany z termodynamiką termodinamico

termodynamika ˌtɛrmɔdɨ̃ˈnãmʲika n
(fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się badaniem efektów energetycznych przemian fizycznych i chemicznych; termodinamica

termofor tɛrˈmɔfɔr n
gumowy worek, służący do miejscowego ogrzewania lub ochładzania ciała; borsa dell'acqua calda boule

termometr tɛrˈmɔ̃mɛtr̥ n
przyrząd do pomiaru temperatury; termometro

terror ˈtɛrːɔr n
działanie z zastosowaniem przemocy mające na celu zastraszenie drugiego człowieka terrore

terrorysta ˌtɛrːɔˈrɨsta n
człowiek dokonujący aktu terrorystycznego, siejący terror, terroryzujący terrorista

terrorystka ˌtɛrːɔˈrɨstka n
forma żeńska od: terrorysta terrorista

terrorystyczny ˌtɛrːɔrɨˈstɨʧ̑nɨ adj
charakterystyczny dla terrorystów i terroryzmu terroristico

terroryzm tɛrˈːɔrɨsm̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) użycie przemocy przez osobę lub grupę z pogwałceniem prawa, mające na celu zastraszenie i wymuszenie ustępstw; terrorismo

terroryzować v
przymuszać do czegoś używając terroru terrorizzare

terytorialny ˌtɛrɨtɔrʲˈjalnɨ adj
dotyczący danego terytorium territoriale

terytorium ˌtɛrɨˈtɔrʲjũm n
określenie dotyczące danego obszaru ziemskiego; territorio

tessera n
(sztuka) (architektura, architektoniczny) element mozaiki, kostka tessera

test tɛst n
(szkolnictwo, szkolny) (edukacja, edukacyjny) egzamin, sprawdzian test
próba podejmowana, aby uzyskać odpowiedź na postawione pytania test

test ciążowy ˈtɛstʲ ʨ̑ɔ̃w̃ˈʒɔvɨ n
przedmiot służący do wykonania (1.1) test di gravidanza
test wykrywający gonadotropinę kosmówkową, której pojawienie się świadczy o zagnieżdżeniu się jaja płodowego w błonie śluzowej macicy; test di gravidanza

testament tɛˈstãmɛ̃nt n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument, w którym człowiek określa, co po jego śmierci należy zrobić z jego majątkiem; testamento

tetra-
pierwszy człon wyrazów złożonych mający znaczenie: czterokrotny, poczwórny quadri- tetra-

tetraplegia ˌtɛtraˈplɛɟja n
(medycyna, medyczny) paraliż czterokończynowy; tetraplegia

tetraplegik ˌtɛtraˈplɛɟik n
osoba z tetraplegią – paraliżem czterokończynowym tetraplegico

tetrapylon ˌtɛtraˈpɨlɔ̃n n
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) monumentalna brama o czterech wejściach, stawiana w starożytności na skrzyżowaniach dróg lub na forach tetrapylon

tetum ˈtɛtũm n
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z języków urzędowych w Timorze Wschodnim, obok portugalskiego; lingua tetum

teutoński adj
(książkowy) związany z Krzyżakami teutonico

teściowa tɛɕˈʨ̑ɔva n
matka żony lub męża suocera

teść tɛɕʨ̑ n
ojciec żony lub męża suocero

tg ˈtãŋɡɛ̃w̃s symbol
= (matematyka, matematyczny) tangens tan tg

thulit n
(mineralogia, mineralogiczny) różowa lub różowoczerwona odmiana zoisytu lub klinozoisytu; thulite

tiamina tʲjãˈmʲĩna n
(biochemia, biochemiczny) witamina z grupy B; tiamina

tiara ˈtʲjara n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) pontyfikalna korona papieska; tiara

tilapia nilowa n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Oreochromis niloticus, gatunek ryby słodkowodnej hodowanej m.in. w Izraelu; tilapia tilapia del Nilo

tioeter tʲjɔˈɛtɛr n
(chemia, chemiczny) związek siarkoorganiczny, siarkowy analog eteru, posiadający atom siarki połączony z dwoma atomami węgla; tioetere

tiul n
(włókiennictwo) tkana z trzech nitek, bardzo lekka, przejrzysta tkanina – bawełniana, jedwabna lub nylonowa; tulle

tkactwo n
dział przemysłu włókienniczego i rzemiosła zajmujący się wytwarzaniem tkanin oraz ich wykończeniem; tessitura

tkalnia ˈtkalʲɲa n
zakład lub dział fabryki, w którym wyrabia się tkaniny tessitura

tkanie ˈtkãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: tkać tessitura

tkanka ˈtkãnka n
(biologia, biologiczny) zespół komórek o podobnych cechach i funkcjach; tessuto

tkanka tłuszczowa ˈtkãnka twuʃˈʧ̑ɔva n
(biologia, biologiczny) tkanka łączna zlokalizowana głównie w warstwie podskórnej, zbudowana w większości z komórek tłuszczowych (adipocytów) o wnętrzu wypełnionym kroplą tłuszczu; tessuto adiposo

tlen tlɛ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu O i liczbie atomowej 8; ossigeno

tlenek ˈtlɛ̃nɛk n
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny zbudowany z tlenu i innego pierwiastka chemicznego; ossido

tlenek etylenu ˈtlɛ̃nɛk ˌɛtɨˈlɛ̃nu n
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy cyklicznych eterów, stosowany do gazowej sterylizacji sprzętu medycznego, przypraw spożywczych, środków farmaceutycznych oraz jako środek bakteriobójczy i grzybobójczy; ossido di etilene ossirano

tlenek węgla ˈtlɛ̃nɛɡ ˈvɛ̃ŋɡla n
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, bezbarwny i bezwonny gaz o silnych właściwościach toksycznych; monossido di carbonio ossido di carbonio ossido carbonico

tlenowy tlɛ̃ˈnɔvɨ adj
związany z tlenem, dotyczący tlenu ossigenico

to tɔ pronoun
…występujący w funkcji podmiotu questo

toaleta ˌtɔaˈlɛta n
ubikacja w miejscu publicznym bagno

tofu ˈtɔfu n
(spożywczy) twarożek z mleka sojowego, składnik wielu potraw orientalnych i wegetariańskich; tofu

togijski tɔˈɟijsʲci adj
odnoszący się do państwa Togo togolese

tojad ˈtɔjat n
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin wieloletnich z rodziny jaskrowatych; aconito

tokijczyk tɔˈcijʧ̑ɨk n
mieszkaniec Tokio edochiano

tokijka tɔˈcijka n
mieszkanka Tokio edochiana

tokijski tɔˈcijsʲci adj
odnoszący się do miasta Tokio edochiano

toko n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak posiadający duży dziób z rodziny dzioborożców; bucero

tokoferol ˌtɔkɔˈfɛrɔl n
(biochemia, biochemiczny) witamina E tocoferolo

tokofobia n
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) lęk przed ciążą i/lub porodem tocofobia

toksykologia ˌtɔksɨkɔˈlɔɟja n
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) nauka o cechach substancji toksycznych, ich działaniu na żywe organizmy i o metodach ich wykrywania oraz zapobiegania zatruciom nimi; tossicologia

toksyna tɔˈksɨ̃na n
substancja chemiczna o właściwościach trujących tossina

toledański adj
odnoszący się do Toledo, związany z Toledo toledano

tolerować ˌtɔlɛˈrɔvaʨ̑ v
odnosić się z pobłażaniem do nagannych zachowań lub zjawisk tollerare

tom tɔ̃m n
oddzielna książka stanowiąca część jakiegoś zbioru (np. wydania, encyklopedii, kolekcji itp.) volume tomo

tombola n
(przestarzałe, przestarzały) zabawa polegająca na loterii liczbowej, gdzie nagrodami są głównie przedmioty, a nie pieniądze tombola

tombolo n
(geografia, geograficzny) wąski pas lądowy łączący wyspę z lądem albo wyspy ze sobą; tombolo

tona rejestrowa ˈtɔ̃na ˌrɛjɛˈstrɔva n
(morski) jednostka objętości używana do określania pojemności rejestrowej statków handlowych równa stu stopom sześciennym, czyli około 2,83 m3; tonnellata di stazza

tonalit n
(geologia, geologiczny) kwaśna skała magmowa; tonalite

tonik ˈtɔ̃ɲik n
(kulinaria) (spożywczy) bezbarwny napój gazowany z dodatkiem chininy, o gorzkawym smaku acqua tonica

tonika n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) funkcja harmoniczna rozładowująca napięcie tonalne tonica

tonąć ˈtɔ̃nɔ̃ɲʨ̑ v
o ludziach: zapadać się pod wodę, nie umiejąc pływać andare a fondo
zanurzać się pod wodę, znikając w niej andare a fondo

tonąć w długach ˈtɔ̃nɔ̃ɲʥ̑ ˈv‿dwuɡax v
mieć dużo długów, być bardzo zadłużonym affogare nei debiti

topić v
próbować pozbawić życia poprzez zanurzanie w czymś płynnym affogare
przemieniać ciało stałe w ciecz poprzez podgrzewanie sciogliere
tracić życie w płynie lub czymś grząskim affogare
przybierać postać płynną sciogliersi

topo- ˈtɔpɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z miejscem, miejscowością, terenem topo-

topograf tɔˈpɔɡraf n
osoba zawodowo zajmująca się topografią, sporządzająca zdjęcia terenu topografo

topografia ˌtɔpɔˈɡrafʲja n
dział geodezji zajmujący się pomiarami szczegółów sytuacyjnych i rzeźby terenu w celu sporządzenia map; topografia

topograficzny ˌtɔpɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
związany z topografią, dotyczący topografii topografico

topola tɔˈpɔla n
rodzaj drzewa należący do rodziny wierzbowatych; pioppo

topologia ˌtɔpɔˈlɔɟja n
(matematyka, matematyczny) dział geometrii badający właściwości geometryczne, które nie zmieniają się przy przekształceniach takich jak rozciąganie, skręcanie albo obroty; topologia

toponim tɔˈpɔ̃ɲĩm n
(geografia, geograficzny) (językoznawstwo, językoznawczy) nazwa własna jakiegoś punktu lub obszaru geograficznego (miasta, państwa, rzeki itd.); toponimo

topór ˈtɔpur n
narzędzie składające się z drewnianego trzonka i metalowego ostrza, służące np. do rąbania drewna lub mięsa, a dawniej także jako broń; ascia scure mannaia

tor tɔr n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Th i liczbie atomowej 90; torio
(geologia, geologiczny) samotna skała, skalica; tor

torako- tɔˈrakɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z klatką piersiową toraco-

torba ˈtɔrba n
worek, opakowanie do przechowywania rzeczy borsa
worek wykonany z wytrzymałego materiału przeznaczony do noszenia rzeczy osobistych borsa

torebka tɔˈrɛpka n
(botanika, botaniczny) pękający owoc suchy podzielony w środku na komory capsula

torfowisko ˌtɔrfɔˈvʲiskɔ n
teren podmokły, porośnięty roślinami, które stopniowo przekształcają się w torf; torbiera

torpeda tɔrˈpɛda n
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) podwodny pocisk z autonomicznym napędem stosowany zazwyczaj do rażenia podwodnej części kadłuba okrętu; siluro torpedine

torpedować v
niszczyć, zatapiać okręt torpedą silurare

tort tɔrt n
(kulinaria) wykwintne ciasto na specjalne okazje, zazwyczaj okrągłe, przekładane masą, ozdobione z wierzchu owocami, lukrem, masą, galaretką lub kremem; torta

tortura tɔrˈtura n
(przenośnie, przenośnia) cierpienie, męczarnia, udręka, męka, duży dyskomfort tormento tortura

toskański tɔˈskãj̃sʲci adj
charakterystyczny dla Toskanii, związany z Toskanią, wywodzący się z Toskanii toscano

toster ˈtɔstɛr n
urządzenie do pieczenia tostów tostapane

totalitaryzm ˌtɔtalʲiˈtarɨsm̥ n
system sprawowania władzy państwowej, polegający na dążeniu do pełnej kontroli wszelkich stosunków społecznych i całkowitego podporządkowania jednostki ludzkiej państwu; totalitarismo

totalny adj
obejmujący wszystko totale

totem ˈtɔtɛ̃m n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwierzę, roślina lub przedmiot, który w kulturach pierwotnych służy za godło rodziny czy klanu, uważany często za przodka lub opiekuna i otaczany czcią; totem

totemizm n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) zespół wierzeń religijnych u ludów pierwotnych opierający się na kulcie totemu totemismo

towarzystwo ˌtɔvaˈʒɨstfɔ n
grupa osób, znajomi compagnia
obecność przy kimś compagnia
organizacja, grupa osób o wspólnych celach lub zainteresowaniach associazione società

towarzyszyć ˌtɔvaˈʒɨʃɨʨ̑ v
być, pozostawać przy kimś, asystować komuś accompagnare

tożsamość tɔʃˈsãmɔɕʨ̑ n
identyczność, brak różnic identità

tracheo- traˈxɛɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z tchawicą tracheo-

tracheostomia ˌtraxɛɔˈstɔ̃mʲja n
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny polegający na połączeniu tchawicy ze światłem zewnętrznym; tracheostomia

tracić ˈtraʨ̑iʨ̑ v
przestawać posiadać jakąś rzecz perdere

tracki adj
związany z Tracją, dotyczący Tracji tracico

tradycja traˈdɨʦ̑ʲja n
przekazywanie z pokolenia na pokolenie zasad, obyczajów, poglądów; tradizione
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pisma teologów pierwszych wieków chrześcijaństwa oraz postanowienia papieży lub patriarchów i soborów, uznane za drugie obok Biblii źródło objawienia tradizione

tradycyjnie ˌtradɨˈʦ̑ɨjɲɛ adv
zgodnie z tradycją tradizionalmente

tragedia traˈɡɛdʲja n
ogromne nieszczęście tragedia
dramatyczny utwór literacki przedstawiający konflikt między dążeniami bohatera a siłami wyższymi; klęska bohatera jest zawsze nieuchronna; tragedia

tragicznie adv
w sposób tragiczny tragicamente

tragiczny traˈɟiʧ̑nɨ adj
pełny smutku, nieszczęścia lub rozpaczy tragico
właściwy tragedii (jako utworowi) tragico

tragikomedia ˌtraɟikɔ̃ˈmɛdʲja n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) utwór teatralny lub filmowy mający cechy tragedii i komedii; tragicommedia

traktat ˈtraktat n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ważna umowa międzynarodowa uroczyście zawierana na piśmie między państwami i regulująca najistotniejsze kwestie polityczne, wojskowe, handlowe itp. trattato
tekst naukowy w formie rozbudowanej rozprawy, zazwyczaj bardzo obszernej; trattato

traktor ˈtraktɔr n
(rolnictwo, rolniczy) pojazd przeznaczony do przemieszczania pojazdów, maszyn i urządzeń pozbawionych własnego silnika, do napędzania takich maszyn i urządzeń; trattore

tralka ˈtralka n
(architektura, architektoniczny) pionowy element balustrady, który podtrzymuje poręcz, w formie profilowanego słupka z kamienia lub drewna balaustro

tramwaj ˈtrãw̃vaj n
pojazd szynowy dostosowany do ruchu drogowego, przeznaczony do przewozu pasażerów; tram

transalpejski adj
przebiegający przez Alpy transalpino

transatlantycki adj
odbywający kursy przez Atlantyk, przechodzący przez Atlantyk transatlantico

transatlantyk n
(marynarka) duży transatlantycki statek pasażerski; transatlantico

transcendencja ˌtrãw̃sʦ̑ɛ̃nˈdɛ̃nʦ̑ʲja n
(filozofia, filozoficzny) istnienie poza czymś, w szczególności istnienie przedmiotu poznania poza umysłem poznającym trascendenza
(teologia, teologiczny) istnienie Boga i świata duchowego poza światem uznanym za stworzony; trascendenza

transformacja ˌtrãw̃sfɔrˈmaʦ̑ʲja n
przemiana, przekształcanie czegoś trasformazione

transmisja trãw̃sˈmʲisʲja n
(technologia, technika, techniczny) przesyłanie sygnałów (obrazów, dźwięków) za pomocą fal elektromagnetycznych spedizione

transmitować v
dokonywać transmisji, nadawać obrazy i dźwięki za pośrednictwem fal elektromagnetycznych trasmettere

transplantacja n
(medycyna, medyczny) przeszczepianie tkanki, organu lub części komórki trapianto
(ogrodnictwo, ogrodniczy) szczepienie nowych odmian na starych drzewach innesto

transport ˈtrãw̃spɔrt n
ogół działań związanych z przemieszczaniem towarów i/lub ludzi za pomocą środków lokomocji; trasporto

transsubstancjacja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w teologii katolickiej to przemiana substancji: chleba i wina w ciało i krew Chrystusa podczas eucharystii; transustanziazione

transwestytyzm n
(psychologia, psychologiczny) upodobnianie się do osoby płci przeciwnej poprzez ubiór i zachowanie; travestitismo

transylwański adj
dotyczący Transylwanii (Siedmiogrodu) transilvanico

tranzystor trãw̃ˈzɨstɔr n
(elektryczność) przyrząd półprzewodnikowy służący do wzmacniania sygnałów elektrycznych; transistor

traper n
(łowiectwo, łowiecki) północnoamerykański myśliwy stosujący pułapki na zwierzęta futerkowe; trapper cacciatore

trapez ˈtrapɛs n
(geometria) czworokąt, który posiada dwa równoległe boki; trapezio

trasa ˈtrasa n
szlak, droga, arteria percorso strada

traszka ˈtraʃka n
(zoologia, zoologiczny) wodnolądowy, oliwkowobrunatny, podłużny płaz; tritone

traumatologia ˌtrawmatɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się operacyjnym leczeniem obrażeń ciała spowodowanych urazami; traumatologia

trawa ˈtrava n
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny wiechlinowatych, zwykle w kolorze zielonym, rozłogowa lub kępiasta, o długich, wąskich liściach; erba graminacea

trawnik ˈtravʲɲik n
poletko trawy o charakterze ozdobnym; prato

trawożerny adj
(zoologia, zoologiczny) żywiący się trawą erbivoro

trebusz ˈtrɛbuʃ n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) barobalistyczna machina miotająca, wyrzucająca pociski stromotorowo; trabucco

trend trɛ̃nt n
istniejący w danym momencie kierunek rozwoju w jakiejś dziedzinie; trend

trener ˈtrɛ̃nɛr n
(sport, sportowy) osoba zajmująca się przygotowaniami zawodnika lub drużyny do zawodów; rzadziej także osoba przekazująca podopiecznym umiejętności z innych dziedzin; allenatore

trenerka trɛ̃ˈnɛrka n
forma żeńska od: trener allenatrice

tri trʲi n
(chemia, chemiczny) handlowa nazwa trichloroetenu tricloroetilene trielina

triak n
(elektryczność) element elektroniczny trójwyprowadzeniowy (dwie anody i bramka), przewodzący lub zatrzymujący prąd elektryczny w obu kierunkach, zależnie od napięcia na bramce; triac

trias trʲjas n
(geologia, geologiczny) jeden z okresów geologicznych; Triassico

tribologia ˌtrʲibɔˈlɔɟja n
(mechanika) nauka badająca tarcie między ciałami stałymi; tribologia

trichotillomania n
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie polegające na niemożności powstrzymania się od wyrywania włosów; tricotillomania

triduum n
trzy dni triduo

triera n
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) grecka galera o trzech rzędach wioseł, później wzbogacona o żagiel; trireme

triesteński trʲjɛˈstɛ̃j̃sʲci adj
związany z Triestem, wywodzący się z Triestu triestino

trimaran trʲĩˈmarãn n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (marynarka) łódź żaglowa lub statek o trzech równoległych, połączonych ze sobą kadłubach; trimarano

trimer n
(chemia, chemiczny) oligomer zbudowany z trzech merów; trimero

triolet n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) forma stroficzna wiersza, składająca się z ośmiu wersów i dwóch rymów; triolet

triumfalny adj
związany z triumfem, dotyczący triumfu, wyrażający triumf trionfale trionfante

trockizm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) lewicowy ruch polityczny bazujący na ideach Lwa Trockiego, wiążą się z nim hasła takie jak: permanentna rewolucja, niemożliwość zbudowania socjalizmu tylko w jednym kraju oraz antystalinizm; trotzkismo trotskismo

trolejbus trɔˈlɛjbus n
drogowy pojazd komunikacji miejskiej napędzany energią elektryczną pobieraną z sieci trakcyjnej; filobus

trombita trɔ̃mˈbʲita n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (etnografia, etnograficzny) dęty instrument muzyczny w postaci bardzo długiej, prostej, drewnianej rury, używany przez Hucułów, także w Rumunii, na Węgrzech i Podhalu; podobny do ligawki i bazuny; trembita

tropiciel n
(przenośnie, przenośnia) szpicel inseguitore

troskliwy trɔsˈklʲivɨ adj
wyrażający troskę, zmartwienie, niepokój premuroso

trudny ˈtrudnɨ adj
taki, którego wykonanie wymaga wysiłku difficile
niełatwy do zrozumienia difficile

trufla ˈtrufla n
(mikologia, mikologiczny) grzyb jadalny wytwarzający podziemne owocniki tartufo
(kynologia, kynologiczny) nieowłosiona końcówka nosa u psa tartufo

trujący truˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
taki, który truje, szkodzi zdrowiu, powodujący zatrucie lub śmierć velenoso

trumna ˈtrũmna n
zazwyczaj drewniany pojemnik, do którego kładzie się ciało zmarłej osoby, bara cassa da morto

trunek ˈtrũnɛk n
(książkowy) napój alkoholowy bevanda alcolico

trup trup n
ciało zmarłego człowieka; (rzadki, rzadko używany) zwierzęcia cadavere

trupi ˈtrupʲi adj
odnoszący się do trupa, związany z trupem cadaverico

truskawka truˈskafka n
(botanika, botaniczny) Fragaria grandiflora, Fragaria ananassa, roślina uprawna o czerwonych, soczystych owocach, powstała ze skrzyżowania poziomki wirginijskiej i poziomki chilijskiej; fragola
(kulinaria) owoc truskawki (1.1) fragola

truć v
powodować objawy choroby lub śmierć poprzez działanie trucizny avvelenare
(pogardliwie) mówić rozwlekle, natrętnie prosić rompere le scatole
zażywać truciznę avvelenarsi

trwale adv
niezmiennie, permanentnie definitivamente permanentemente

trwać tr̥faʨ̑ v
istnieć lub odbywać się przez jakiś czas durare
pozostawać w niezmienionej sytuacji albo pozycji durare

trwała ondulacja ˈtr̥fawa ˌɔ̃nduˈlaʦ̑ʲja n
(fryzjerstwo, fryzjerski) zabieg fryzjerski polegający na sfalowaniu lub skręceniu włosów środkami chemicznymi tak, aby nie uległy szybkiemu rozprostowaniu; permanente ondulazione permanente

trwałość ˈtr̥fawɔɕʨ̑ n
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od trwały consistenza

tryb trɨp n
(językoznawstwo, językoznawczy) kategoria gramatyczna wyrażająca stosunek mówiącego do treści wypowiedzenia; modo

tryb rozkazujący ˈtrɨp ˌrɔskazuˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
(gramatyka) jeden z trybów czasownika wyrażający rozkaz, życzenie, prośbę lub przyzwolenie; imperativo

trybalizm trɨˈbalʲism̥ n
(socjologia, socjologiczny) utrzymywanie się w społeczeństwach narodowych dawnych podziałów i odrębności klanowych, plemiennych tribalismo

trybularz n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rodzaj utensyliów liturgicznych, służący do okadzania podczas uroczystości i nabożeństw religijnych; turibolo

trychologia ˌtrɨxɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) dziedzina nauki zajmująca się łysieniem, schorzeniami oraz pielęgnacją włosów i skóry głowy tricologia

tryftong ˈtrɨftɔ̃ŋk n
(językoznawstwo, językoznawczy) dźwięk samogłoskowy o zmiennym przebiegu artykulacji, będący złożeniem samogłoski i dwóch półsamogłosek; przez użytkowników języka postrzegany jako złożenie trzech samogłosek trittongo

trygonometria n
(matematyka, matematyczny) dział matematyki obejmujący badanie związków między bokami i kątami trójkątów za pomocą funkcji zwanych trygonometrycznymi; trigonometria

trygonometryczny adj
związany z trygonometrią, dotyczący trygonometrii trigonometrico

tryk trɨk n
(zoologia, zoologiczny) samiec owcy gotowy do rozpłodu ariete

trylion ˈtrɨlʲjɔ̃n n
liczba o wartości: 1 000 000 000 000 000 000 = 1018; trilione

tryumfalny adj
związany z tryumfem, dotyczący tryumfu, wyrażający tryumf trionfale trionfante

trzcina cukrowa n
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) Saccharum officinarum, (zobacz) cukrowiec lekarski; canna da zucchero

trzepaczka ṭʃɛˈpaʧ̑ka n
narzędzie do ubijania piany z białek jaj lub śmietany; frusta frullino
przyrząd do trzepania dywanów z kurzu; battipanni

trzepotanie przedsionków n
(medycyna, medyczny) rodzaj zaburzenia – arytmii, polegający na szybkim i uporządkowanym rytmie przedsionkowym serca o częstotliwości zwykle w granicach 250-350 na minutę flutter atriale

trzewikodziób ˌṭʃɛvʲiˈkɔʥ̑up n
(ornitologia, ornitologiczny) Balaeniceps rex, duży afrykański ptak o krótkim, silnym i masywnym dziobie, żywiący się wyłącznie rybami dwudysznymi; becco a scarpa

trzeć ṭʃɛʨ̑ v
(kulinaria) rozdrabniać na cząstki lub rozgniatać na jednolitą masę grattugiare
naciskając, pocierać fregare

trzeźwy ˈṭʃɛʑvɨ adj
przytomny, rozbudzony sobrio

trzmiel ṭʃmʲjɛl n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Bombus, owłosiony owad żyjący w koloniach mieszkający w gniazdach zakładanych w ziemi; bombo

trznadel zwyczajny ˈṭʃnadɛl zvɨˈʧ̑ajnɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Emberiza citrinella, mały ptak częściowo wędrowny z rodziny trznadlowatych; zigolo giallo

trzustka ˈṭʃustka n
(anatomia, anatomiczny) gruczoł jamy brzusznej składający się z części hormonalnej i trawiennej; pancreas

trzustkowy adj
(anatomia, anatomiczny) związany z trzustką pancreatico

trzycyfrowy ˌṭʃɨʦ̑ɨfˈrɔvɨ adj
składający się z trzech cyfr, mający trzy cyfry di tre cifra

trzydziestodwójka n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nuta trwająca jedną trzydziestodrugą całej nuty; semibiscroma

trzydziestolecie ˌṭʃɨʥ̑ɛstɔˈlɛʨ̑ɛ n
okres trzydziestu lat trentennio
trzydziesta rocznica trentennale

trzymać ˈṭʃɨ̃maʨ̑ v
chwycić coś / kogoś (np. rękami, nogami, zębami) i nie wypuszczać tenere
przechowywać conservare

trzymać język za zębami ˈṭʃɨ̃maʨ̑ ˈjɛ̃w̃zɨɡ ˌza‿zɛ̃mˈbãmʲi v
(przenośnie, przenośnia) dochowywać tajemnicy, być ostrożnym w wypowiedziach tenere a freno la lingua tenere la lingua fra i denti

trzynastowieczny ˌṭʃɨ̃nastɔˈvʲjɛʧ̑nɨ adj
taki, który wydarzył się lub żył w trzynastym wieku; taki, który pochodzi z trzynastego wieku del Duecento del tredicesimo secolo duecentesco

trzyosobowy ˌṭʃɨɔsɔˈbɔvɨ adj
przeznaczony dla trzech osób, mogący pomieścić trzy osoby per tre persona
złożony z trzech osób, wykonywany przez trzy osoby di tre persona

trzypokojowy ˌṭʃɨpɔkɔˈjɔvɨ adj
z trzema pokojami di tre stanza

trzysylabowy ˌṭʃɨsɨlaˈbɔvɨ adj
liczący trzy sylaby, składający się z trzech sylab trisillabico trisillabo

trzytomowy ˌṭʃɨtɔ̃ˈmɔvɨ adj
składający się z trzech tomów, zawarty w trzech tomach, wydany w trzech tomach di tre volume in tre volume

trząść się jak galareta ˈṭʃɔ̃w̃ɕʨ̑‿ɕɛ ˈjaɡ ˌːalaˈrɛta idiom
bać się, denerwować się tremare come una gelatina

trzęsienie ziemi ṭʃɛ̃w̃ˈɕɛ̇̃ɲɛ ˈʑɛ̃mʲi n
(geofizyka) wstrząsy ziemi, najczęściej pochodzenia tektonicznego; terremoto sisma

trój- truj
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających trzykrotne wystąpienie czegoś lub całość składającą się z trzech części tri-

trójdźwięk n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) akord złożony z trzech dźwięków, które mogą zostać uporządkowane w układ dwóch nałożonych tercji; triade

trójdźwięk durowy n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) trójdźwięk składający się od podstawy (od dołu) z tercji wielkiej i tercji małej triade maggiore

trójdźwięk molowy n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) trójdźwięk składający się od podstawy (od dołu) z tercji małej i tercji wielkiej triade minore

trójdźwięk zmniejszony n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) trójdźwięk składający się z dwóch tercji małych triade diminuita

trójdźwięk zwiększony n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) trójdźwięk składający się z dwóch tercji wielkich triade aumentata

trójkąt ˈtrujkɔ̃nt n
(matematyka, matematyczny) wielokąt posiadający trzy boki triangolo
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny uderzany pałeczką triangolo

trójnóg ˈtrujnuk n
przedmiot, sprzęt o trzech nogach tripode

trójpłat ˈtrujpwat n
(lotnictwo, lotniczy) samolot o trzech płatach nośnych; triplano

trójskok ˈtrujskɔk n
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik musi wykonać trzy następujące po sobie skoki i wylądować na piaszczystej skoczni obunóż; salto triplo

trójstyk n
(geografia, geograficzny) zetknięcie granic trzech państw triplice frontiera

trójwartościowy adj
(chemia, chemiczny) wykorzystujący trzy elektrony do utworzenia wiązania chemicznego trivalente

trąbka ˈtrɔ̃mpka n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bezstroikowy, dęty, blaszany instrument muzyczny lub sygnalizacyjny z ustnikiem; trombetta tromba

trąd trɔ̃nt n
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna skóry i układu nerwowego; lebbra

trądzik ˈtrɔ̃ɲʥ̑ik n
(medycyna, medyczny) schorzenie skóry wywołane przez łojotok acne

trądzik różowaty n
(medycyna, medyczny) przewlekła i zapalna dermatoza polegająca na występowaniu wykwitów rumieniowych, grudkowych i krostkowych; rosacea

trądzikowy ˌtrɔ̃ɲʥ̑iˈkɔvɨ adj
o skórze, cerze: mający trądzik lub skłonność do trądziku acneico

tsunami tsũˈnãmʲi n
(geologia, geologiczny) fale morskie wywołane ruchami tektonicznymi; tsunami

tu tu pronoun
…miejsce, w którym znajduje się mówiący qui qua

tuareski ˌtu<sup>w</sup>aˈrɛsʲci adj
dotyczący Tuaregów, związany z Tuaregami tuareg

tuf tuf n
(geologia, geologiczny) rodzaj skały osadowej, składającej się z materiału piroklastycznego; tufo

tugrik ˈtuɡrʲik n
(jednostka monetarna) waluta Mongolii; tugrik

tukan ˈtukãn n
(ornitologia, ornitologiczny) barwny ptak południowoamerykański o dużym dziobie, z rodzaju Ramphastos, w podrodzinie tukanów; tucano

tul tul n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tm i liczbie atomowej 69; tulio

tulipan tuˈlʲipãn n
(botanika, botaniczny) Tulipa L., posiadająca wiele odmian roślina cebulowa z rodziny liliowatych, z pojedynczymi dużymi kwiatami; tulipano

tum tũm n
(kościelny) kościół katedralny cattedrale duomo

tumiwisizm ˌtũmʲiˈvʲiɕism̥ n
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) postawa charakteryzująca się obojętnością, biernością, brakiem zaangażowania, lekceważeniem czegoś menefreghismo

tundra ˈtũndra n
(geografia, geograficzny) bezleśne zbiorowisko roślinności w zimnym klimacie strefy arktycznej i subarktycznej; tundra

tunel ˈtũnɛl n
budowla ziemna umożliwiająca poprowadzenie drogi lub torów kolejowych pod ziemią, górą, wodą itp.; tunnel galleria

tunetanka ˌtũnɛˈtãnka n
mieszkanka Tunisu tunisina

tunetańczyk ˌtũnɛˈtãj̃n͇ʧ̑ɨk n
mieszkaniec Tunisu tunisino

tunetański ˌtũnɛˈtãj̃sʲci adj
odnoszący się do miasta Tunis tunisino

tunezyjski ˌtũnɛˈzɨjsʲci adj
odnoszący się do państwa Tunezja tunisino

tuniski tũˈɲisʲci adj
odnoszący się do miasta Tunis, dotyczący Tunisu, związany z Tunisem, pochodzący z Tunisu tunisino

tunisyjczyk ˌtũɲiˈsɨjʧ̑ɨk n
mieszkaniec Tunisu tunisino

tunisyjka ˌtũɲiˈsɨjka n
mieszkanka Tunisu tunisina

tupaja n
(zoologia, zoologiczny) Tupaia, rodzaj ssaka z rodziny tupajowatych; tupaia

tur tur n
(zoologia, zoologiczny) Bos primigenius, wymarły gatunek ssaka z rodziny wołowatych; uro

turban ˈturbãn n
męskie nakrycie głowy w postaci zwoju noszone w krajach orientalnych; turbante
kobiece nakrycie głowy stylizowane na męski turban (1.1) turbante

turbina turˈbʲĩna n
(technologia, technika, techniczny) silnik zmieniający energię kinetyczną cieczy lub gazu na ruch obrotowy; turbina

turbo- ˈturbɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z ruchem wirowym lub z turbiną turbo-

turecki tuˈrɛʦ̑ʲci adj
odnoszący się do Turcji, do zamieszkujących ją Turków, do ich kultury, dziejów, języka itp. turco

turecki tuˈrɛʦ̑ʲci n
język urzędowy Turcji; turco

turkawka turˈkafka n
(ornitologia, ornitologiczny) (Streptopelia turtur) średniej wielkości ptak leśny podobny do gołębia; tortora

turkus ˈturkus n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał o barwie niebieskawej lub niebieskozielonej; turchese
barwa, zielony odcień cyjanu; turchese

turkusowy ˌturkuˈsɔvɨ adj
(jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) dotyczący turkusu, wykonany z turkusu, związany z turkusem, ozdobiony turkusem turchese
(książkowy) mający kolor niebieskawy lub niebieskawozielony, taki jak kolor turkusu turchese

turysta tuˈrɨsta n
osoba uprawiająca turystykę turista

turystka tuˈrɨstka n
kobieta, która podróżuje dla przyjemności turista

turystyczny ˌturɨˈstɨʧ̑nɨ adj
związany z turystyką lub turystami turistico

turystyka tuˈrɨstɨka n
wyjazdy poza miejsce zamieszkania w celach krajoznawczych lub wypoczynkowych; turismo

turyńczyk tuˈrɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
mieszkaniec Turynu lub mężczyzna pochodzący z Turynu torinese

turyński tuˈrɨ̃j̃sʲci adj
charakterystyczny dla Turynu, związany z Turynem, wywodzący się z Turynu torinese

tusz do rzęs ˈtuʒ dɔ‿ˈʒɛ̃w̃s n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk służący do podkreślenia rzęs, dopełniający makijaż oka mascara

tuzin ˈtuʑĩn n
12 sztuk dozzina

tuńczyk ˈtũj̃n͇ʧ̑ɨk n
(ichtiologia, ichtiologiczny) duża, żyjąca w ławicach, ryba drapieżna, ważna w rybołówstwie; tonno

tuż tuʃ adv
prawie, blisko quasi

twardość n
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od twardy durezza

twardziel ˈtfarʲʥ̑ɛl n
(potocznie, potoczny) ktoś niezłomny, odporny na trudy drago

twardówka n
(anatomia, anatomiczny) biała błona pokrywająca wewnętrzną powierzchnię oka; sclera

twarz tfaʃ n
przednia część głowy człowieka, zawierająca usta, nos, oczy faccia viso volto

twarzą w twarz ˈtfaʒɔ̃w̃ ˈf‿tfaʃ adv
bezpośrednio faccia a faccia

twaróg ˈtfaruk n
(spożywczy) produkt wytwarzany z mleka po oddzieleniu serwatki; rodzaj sera, świeżego, niedojrzewającego ricotta

twierdza ˈtfʲjɛrʣ̑a n
(architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) rodzaj stałej fortyfikacji obronnej, złożonej z fortów i umocnień połączonych w całość; fortezza

tworzyć ˈtfɔʒɨʨ̑ v
budować, konstruować coś nowego (również z niczego); przyczyniać się do powstania czegoś (także pojęć niematerialnych) creare

twój tfuj pronoun
2 os. lp tua

twórczy ˈtfurʧ̑ɨ adj
taki, który ma zdolność tworzenia, tworzy lub prowadzi do tworzenia creativo

ty tɨ personalPronoun
(gramatyka) druga osoba liczby pojedynczej tu

tyberiadzki adj
odnoszący się do Tyberiady, związany z Tyberiadą tiberiense

tybetański ˌtɨbɛˈtãj̃sʲci adj
odnoszący się do Tybetu; związany lub wywodzący się z Tybetu tibetano

tybetański ˌtɨbɛˈtãj̃sʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język Tybetańczyków tibetano

tyczkarz ˈtɨʧ̑kaʃ n
(sport, sportowy) zawodnik skoków o tyczce astista

tydzień ˈtɨʥ̑ɛ̇̃ɲ n
okres siedmiu kolejnych dni, zwykle od poniedziałku do niedzieli, będący częścią miesiąca, związany prawdopodobnie ze zmianami Księżyca, powtarzający się cyklicznie; settimana
każdy okres siedmiu dni settimana

tygiel ˈtɨɟɛl n
element wyposażenia laboratoryjnego, naczynie o kształcie podobnym do kubka, służące do wykonywania operacji na substancjach stałych wymagających wysokiej temperatury, np. suchej destylacji, stapiania metali itd. crogiolo

tygrys ˈtɨɡrɨs n
(zoologia, zoologiczny) Panthera tigris, duży drapieżnik z rodziny kotowatych z wyrazistymi pręgami na sierści; tigre

tygrysek tɨˈɡrɨsɛk n
(zdrobniale) od: tygrys tigrotto

tygrysi tɨˈɡrɨɕi adj
charakterystyczny dla tygrysa; dotyczący, odnoszący się do tygrysa tigresco
właściwy tygrysowi, podobny do tygrysa tigresco

tygrysica ˌtɨɡrɨˈɕiʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) samica tygrysa tigre

tygrysiątko n
(zoologia, zoologiczny) młody, niewielki tygrys tigrotto

tylko ˈtɨlkɔ particle
oznacza ograniczenie, wyróżnienie, wyodrębnienie solo solamente

tymczasowo adv
nie na stałe; do czasu spodziewanej zmiany temporaneamente

tymianek tɨ̃ˈmʲjãnɛk n
(botanika, botaniczny) Thymus vulgaris, gatunek rośliny z rodziny jasnotowatych pochodzącej z rejonów Morza Śródziemnego i stosowanej jako przyprawa; timo

tympanon tɨ̃mˈpãnɔ̃n n
(architektura, architektoniczny) gładkie lub wypełnione płaskorzeźbą pole wewnątrz frontonu; timpano

tynk n
(budownictwo) powłoka odpowiednio przygotowanej zaprawy budowlanej nałożonej na surową powierzchnię ściany, filaru, sufitu, itp. intonaco

tynkarz ˈtɨ̃ŋkaʃ n
(zawodowy) (budownictwo) murarz będący specjalistą w zakresie tynkowania intonacatore

tynkować tɨ̃ŋˈkɔvaʨ̑ v
nakładać tynk na wewnętrzną lub zewnętrzną ścianę budynku intonacare

typ tɨp n
rodzaj, wzorzec tipo modello

typografia ˌtɨpɔˈɡrafʲja n
technika druku wypukłego, drukarstwo; tipografia

typologia n
nauka o typach, porównująca typy w zakresie różnych dziedzin tipologia

typologiczny adj
związany z typologią tipologico

typowo adv
od: typowy tipicamente

typowy tɨˈpɔvɨ adj
często spotykany tipico

tyran n
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) udzielny władca miasta albo państwa greckiego, dochodzący do władzy zazwyczaj na drodze przewrotu albo otrzymując swoje władztwo z zewnątrz, z rzadka przez dziedziczenie; tiranno
człowiek okrutny, nieliczący się ze zdaniem innych, narzucający swą wolę tiranno

tyrania n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy jednostki opierające się na przemocy i terrorze tirannia tirannide

tyranozaur ˌtɨrãˈnɔzawr n
(paleontologia, paleontologiczny) jeden z gatunków dinozaurów mięsożernych; tirannosauro

tyrański adj
właściwy tyranowi, bezwzględny, związany z narzucanie, swojej woli innym tiranno

tyrolski tɨˈrɔlsʲci adj
dotyczący Tyrolu, związany z Tyrolem, pochodzący z Tyrolu tirolese

tysiąclecie ˌtɨɕɔ̃nʦ̑ˈlɛʨ̑ɛ n
rocznica założenia lub wydarzenia, od którego minęło tysiąc lat millenario
tysiąc lat millennio

tysiącletni ˌtɨɕɔ̃nʦ̑ˈlɛtʲɲi adj
mający tysiąc lat millenario
trwający tysiąc lat millenario

tytan ˈtɨtãn n
(książkowy) człowiek wielkiego ducha, wybitny, przerastający pod każdym względem swoje otoczenie titano
(mitologia grecka) każdy z olbrzymów, synów Uranosa i Gai, braci tytanid; (także, też) ich potomkowie; titano
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ti i liczbie atomowej 22; titanio

tytanit tɨˈtãɲit n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów; titanite

tytoń ˈtɨtɔ̃ɲ n
(botanika, botaniczny) Nicotiana, roślina zawierająca nikotynę; tabacco
suszone liście tej rośliny (1.1); tabacco

tytuł ˈtɨtuw n
napis, nagłówek, nazwa dzieła (filmu, sztuki teatralnej, utworu muzycznego, literackiego) lub jego rozdziałów; titolo
zdobyta godność, stopień naukowy, służbowy, także zajmowane stanowisko, pełniona funkcja titolo
podstawa czegoś, powód, racja titolo

tytułować ˌtɨtuˈwɔvaʨ̑ v
nadawać czemuś tytuł, nazwę intitolare

tytułowy ˌtɨtuˈwɔvɨ adj
związany z tytułem, dotyczący tytułu di titolo

tęcza ˈtɛ̃n͇ʧ̑a n
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko optyczne pod postacią kolorowego łuku z rozszczepionego światła; arcobaleno iride

tęczówka tɛ̃n͇ˈʧ̑ufka n
(anatomia, anatomiczny) element budowy oka, nieprzezroczysta tarczka stanowiąca przednią część błony naczyniówkowej, w centrum zawierająca źrenicę; iride

tępak ˈtɛ̃mpak n
(potocznie, potoczny) (obraźliwie) osoba tępa, głupia, mało inteligentna, bezmyślna capo di bomba duro di testa testa dura

tęsknić ˈtɛ̃w̃sʲkɲiʨ̑ v
odczuwać tęsknotę; odczuwać brak czegoś dobrego, co wcześniej się miało; czuć nostalgię sentire nostalgia

tęsknota tɛ̃w̃sˈknɔta n
uczucie żalu, smutku wywołane rozłąką z kimś, brakiem lub utratą kogoś albo czegoś nostalgia bramosia

tło twɔ n
dalszy widok np. obrazu, dalszy plan sfondo

tłok twɔk n
(technologia, technika, techniczny) element maszyny, który przyjmuje nacisk lub wywiera go na gaz, ciecz lub inną substancję, przekazując do niej lub odbierając od niej energię; pistone
duża masa ludzi folla

tłum twũm n
duża grupa ludzi zebrana w jednym miejscu folla calca

tłumacz ˈtwũmaʧ̑ n
osoba przekładająca tekst pisany z jednego języka na inny; traduttore

tłumaczenie ˌtwũmaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: tłumaczyć – wyjaśnianie komuś czegoś spiegazione
jakieś słowo, wyrażenie lub tekst wyrażony w innym języku traduzione
(rzeczownik odczasownikowy) od: tłumaczyć – przekładanie na inny język traduzione

tłumaczyć twũˈmaʧ̑ɨʨ̑ v
wyrażać tę samą informację za pomocą innego języka niż wyjściowy tradurre

tłumić ˈtwũmʲiʨ̑ v
(o emocjach, uczuciach, odczuciach) powstrzymywać, hamować, nie dawać upustu; starać się nie okazywać uczuć reprimere

tłumnie adv
w dużej grupie osób in massa

tłusty czwartek ˈtwustɨ ˈʧ̑fartɛk n
(etnografia, etnograficzny) ostatni czwartek karnawału, w którym zwyczajowo urządza się zabawy, przyjęcia i częstuje pączkami; Giovedì Grasso

tłuszcz twuʃʧ̑ n
(chemia, chemiczny) zwyczajowa nazwa grupy związków organicznych: lipidów, estrów glicerolu i kwasów tłuszczowych; grasso
(spożywczy) substancja uzyskana z tkanki tłuszczowej roślinnej lub zwierzęcej, mająca szerokie zastosowanie zwłaszcza w przemyśle spożywczym; grasso

tłuszczak n
(medycyna, medyczny) łagodny nowotwór składający się z tkanki tłuszczowej; lipoma

ubezpieczenie ˌubɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
zapewnienie o odszkodowaniu za poniesioną stratę; działania prowadzące do zaspokojenia potrzeb finansowych osoby, która poniosła straty materialne assicurazione

ubezpieczeniowy ˌubɛspʲjɛʧ̑ɛ̃ˈɲɔvɨ adj
(przymiotnik) od: ubezpieczenie di assicurazione

ubiegłoroczny ˌubʲjɛɡwɔˈrɔʧ̑nɨ adj
taki, który wydarzył się w ubiegłym (poprzednim) roku dello anno scorso

ubiegłotygodniowy ˌubʲjɛɡwɔtɨɡɔdʲˈɲɔvɨ adj
taki, który odbył się/zdarzył się w ubiegłym (poprzednim) tygodniu della settimana scorso

ubiegły uˈbʲjɛɡwɨ adj
zeszły, miniony, poprzedni, ostatni passato scorso

ubierać uˈbʲjɛraʨ̑ v
zakładać, wkładać ubranie lub obuwie vestire
zakładać ubranie na swoje ciało vestire vestirsi

ubijać v
(kulinaria) zmieniać produkty płynne na gęstą masę poprzez energiczne mieszanie montare

ubiór ˈubʲjur n
elementy nakładane na ciało; to, co ma się na sobie abbigliamento

uboczny adj
powstający przy okazji jakiegoś działania collaterale

ubrany adj
noszący odzież vestito

ubóstwiać uˈbustfʲjäʨ̑ v
czcić, wielbić, uwielbiać, otaczać kogoś (lub coś) zachwytem adorare

ubóstwo uˈbustfɔ n
brak środków materialnych povertà

ucho ˈuxɔ n
(anatomia, anatomiczny) narząd słuchu; orecchio orecchie

ucho wewnętrzne ˈuxɔ vɛvˈnɛ̃nṭʃnɛ n
(anatomia, anatomiczny) część ucha mieszcząca receptory zmysłu słuchu i równowagi; orecchio interno

ucho środkowe ˈuxɔ ɕrɔtˈkɔvɛ n
(anatomia, anatomiczny) część ucha, w której znajdują się kosteczki słuchowe i trąbka Eustachiusza; orecchio medio

uchodźca uˈxɔʨ̑ʦ̑a n
osoba, która musiała opuścić swój kraj ze względu na wojnę, prześladowania lub klęski żywiołowe; rifugiato profugo

uchwała uˈxfawa n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt woli kolegialnego organu państwowego, samorządu lub organizacji, podejmowany z reguły na posiedzeniu tego gremium, po przeprowadzeniu głosowania; risoluzione

uciec ˈuʨ̑ɛʦ̑ v
aspekt dokonany od: uciekać fuggire scappare

uciekać uˈʨ̑ɛkaʨ̑ v
pośpiesznie opuszczać jakieś miejsce (najczęściej ze względu na niebezpieczeństwo, zagrożenie) scappare fuggire

ucisk n
oddziaływanie pewną siłą na coś griffa
ograniczanie czyjejś wolności oppressione

uciskać uˈʨ̑iskaʨ̑ v
wywierać ucisk na coś comprimere

uciążliwy ˌuʨ̑ɔ̃w̃ʒˈlʲivɨ adj
męczący, dokuczliwy grave gravoso oneroso penoso pesante
taki, którego wykonanie sprawia kłopot, trudności, wymaga dużego wysiłku faticoso scabroso malagevole

uczciwie uʧ̑ʲˈʨ̑ivʲjɛ adv
w sposób uczciwy, dobry, czysty onestamente

uczciwość uʧ̑ʲˈʨ̑ivɔɕʨ̑ n
uczciwe zachowanie onestà

uczciwy uʧ̑ʲˈʨ̑ivɨ adj
(o człowieku) szanujący własność innych ludzi, nie oszukujący (również w użyciu rzeczownikowym) onesto

uczelniany adj
związany z uczelnią, odnoszący się do uczelni universitario

uczestniczyć ˌuʧ̑ɛˈstʲɲiʧ̑ɨʨ̑ v
brać udział partecipare

uczeń ˈuʧ̑ɛ̃ɲ n
ten, kto się uczy, pobiera naukę alunno scolaro

uczniowski adj
typowy dla uczniów scolaresco

uczucie uˈʧ̑uʨ̑ɛ n
miłość, przyjaźń sentimento
stan psychiczny odzwierciedlający stosunek emocjonalny podmiotu do osób, rzeczy, zdarzeń zewnętrznych lub do samego podmiotu sensazione sentimento

uczuciowy ˌuʧ̑uˈʨ̑ɔvɨ adj
dotyczący uczuć, uczuciowości affettuoso
taki, który łatwo ulega uczuciom; jest czuły, wrażliwy affettuoso

uczulenie n
(medycyna, medyczny) nadmierna wrażliwość organizmu na pewne czynniki, polegająca na nieprawidłowej reakcji immunologicznej po zetknięciu się z alergenem allergia

uczyć ˈuʧ̑ɨʨ̑ v
przekazywać komuś wiedzę insegnare

uczęszczać uˈʧ̑ɛ̃w̃ʃʧ̑aʨ̑ v
bywać gdzieś często (lub regularnie); brać udział w czymś frequentare

udawać uˈdavaʨ̑ v
postępować nieszczerze, podawać się za kogoś innego fingere

udawać Greka uˈdavaʥ̑ ˈɡrɛka v
udawać, że nie ma się pojęcia, wiedzy na jakiś temat; zachowywać się jak ktoś niezorientowany, nierozumiejący określonej kwestii, mimo że w rzeczywistości jest inaczej fare l'albanese fare l'indiano fare l'inglese

udo ˈudɔ n
(anatomia, anatomiczny) część nogi pomiędzy kolanem a biodrem; coscia

udręka n
to, co kogoś dręczy i powoduje cierpienie tormento
psychiczne cierpienie będące rezultatem czegoś, co dręczy tormento

udziec ˈuʥ̑ɛʦ̑ n
(kulinaria) udo dużego zwierzęcia przeznaczone do spożycia coscia

ufać ˈufaʨ̑ v
mieć przekonanie, że ktoś nie oszuka i nie zrobi niczego złego avere fiducia

ufny ˈufnɨ adj
mający lub wyrażający zaufanie fiducioso

ujednolicenie n
nadanie jednolitej formy unificazione

ukamienowanie ˌukãmʲjɛ̃nɔˈvãɲɛ n
forma kary śmierci polegająca na obrzucaniu skazanego kamieniami do momentu zabicia; lapidazione

ukleja ukˈlɛja n
(ichtiologia, ichtiologiczny) niewielka ryba z rodziny karpiowatych; alborella

ukochana n
dziewczyna lub kobieta, którą łączy z kimś silna więź uczuciowa, miłość, przywiązanie amore

ukraiński ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩj̃sʲci adj
odnoszący się do Ukrainy lub Ukraińców, charakterystyczny dla Ukrainy lub Ukraińców ucraino

ukraiński ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩj̃sʲci n
wschodniosłowiański język używany na Ukrainie; ucraino

ukrywać uˈkrɨvaʨ̑ v
schować, umieścić w zasłoniętym, niewidocznym miejscu, umieścić w zamknięciu; skrywać przed wzrokiem ludzkim nascondere
schować się w niewidocznym, bezpiecznym miejscu nascondersi

ukrzyżowanie ˌukʃɨʒɔˈvãɲɛ n
zadanie śmierci poprzez przybicie do krzyża crocifissione

układ krążenia n
(anatomia, anatomiczny) (medycyna, medyczny) układ organizmu, złożony z dwóch układów: krwionośnego i chłonnego; apparato circolatorio sistema circolatorio

układ nerwowy n
(anatomia, anatomiczny) zbiór wyspecjalizowanych komórek, pozostających ze sobą w złożonych relacjach funkcjonalnych i strukturalnych, odpowiadający za sterowanie aktywnością organizmu; sistema nervoso

układ okresowy ˈukwat ˌɔkrɛˈsɔvɨ n
zestawienie wszystkich pierwiastków chemicznych w postaci rozbudowanej tabeli, uporządkowane według ich rosnącej liczby atomowej, grupujące pierwiastki według ich cyklicznie powtarzających się podobieństw właściwości; tavola periodica

układ okresowy pierwiastków ˈukwat ˌɔkrɛˈsɔvɨ pʲjɛrˈvʲjastkuf n
(chemia, chemiczny) tabelaryczny układ pierwiastków chemicznych uporządkowany według rosnącej liczby atomowej; tavola periodica tavola periodica degli elementi

układ planetarny ˈukwat ˌplãnɛˈtarnɨ n
(astronomia, astronomiczny) zbiór planet i innych ciał niebieskich krążących wokół wspólnego centrum masy; sistema planetario

układ przeciwpoślizgowy ˈukwat ˌpʃɛʨ̑ifpɔɕlʲizˈɡɔvɨ n
(motoryzacja) układ stosowany w pojazdach mechanicznych w celu uniknięcia blokowania kół w trakcie hamowania; ABS sistema anti bloccaggio

układ przywspółczulny n
(anatomia, anatomiczny) podukład autonomicznego układu nerwowego; sistema nervoso parasimpatico

układ scalony ˈukwat sʦ̑aˈlɔ̃nɨ n
(elektronika, elektroniczny) zamknięty w obudowie układ elektroniczny, gotowy do umieszczenia w innym układzie; circuito integrato integrato

układ wydechowy ˈukwad ˌvɨdɛˈxɔvɨ n
(motoryzacja) układ odprowadzający spaliny z silnika spalinowego i wygłuszający hałas produkowany przez silnik sistema di scappamento

ul ul n
(pszczelarstwo, pszczelarski) pomieszczenie przystosowane do trzymania w nim pszczół dla hodowli; alveare arnia

ulepszenie ˌulɛˈpʃɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: ulepszyć miglioramento

ulica uˈlʲiʦ̑a n
droga wytyczona i zbudowana na terenie zurbanizowanym, głównie w mieście; strada via

ultradźwięk n
(fizyka, fizyczny) fala dźwiękowa o częstotliwości zbyt wysokiej by być słyszalna dla człowieka (umownie 20 kHz - 1 GHz) ; ultrasuono

ultramaryna n
odcień niebieskiego taki jak ultramaryna (1.1) oltremare
(chemia, chemiczny) niebieski pigment o charakterystycznym odcieniu, uzyskiwany dawniej z lapis lazuli; oltremare

ulubieniec n
ktoś, kto jest bardzo lubiany i wyróżniany przez kogoś favorito beniamino

ulubiony ˌuluˈbʲjɔ̃nɨ adj
najbardziej lubiany favorito preferito

umacniać v
(wojskowość, wojskowy) budować obiekty fortyfikacyjne pod działania bojowe fortificare
czynić coś trwalszym rafforzare
nabierać pewności co do czegoś rafforzarsi

umami ũˈmãmʲi n
(fizjologia, fizjologiczny) jeden z pięciu podstawowych smaków, smak kwasu glutaminowego występującego w białku; umami

umarła n
kobieta, która nie żyje, nieboszczka morta

umbra ˈũmbra n
(geologia, geologiczny) ilasta skała koloru czerwono-brązowego terra d'Umbria terra d'ombra
(sztuka) brązowawy pigment używany w malarstwie, glinka farbiarska; terra d'Umbria terra d'ombra
(ichtiologia, ichtiologiczny) Umbra krameri, gatunek szczupakokształtnej ryby z rodziny muławkowatych; umbra europea
(ichtiologia, ichtiologiczny) osobnik z gatunku (1.3) umbra europea

umbryjski adj
charakterystyczny dla Umbrii, odnoszący się do Umbrii, związany z Umbrią umbro

umbryjski n
nazwa dialektu umbro
nazwa języka; umbro

umiak ˈũmʲjak n
duża eskimoska łódź wiosłowo-żaglowa umiak

umiejętnie adv
w sposób umiejętny abilmente

umierać ũˈmʲjɛraʨ̑ v
kończyć swoje życie, przestawać żyć morire

umowa ũˈmɔva n
wzajemne zobowiązanie dwóch lub więcej osób do zrobienia czegoś lub zachowywania się w określony sposób; arkusz lub inny zapis takiego zobowiązania; contratto

umrzeć ˈũmʒɛʨ̑ v
skończyć życie morire

umysł ˈũmɨsw̥ n
ogół aktywności mózgu ludzkiego; mente

umywalka ˌũmɨˈvalka n
urządzenie sanitarne z bieżącą wodą i naczyniem, przeznaczone do higieny osobistej; lavandino lavamano

umywać ręce ũˈmɨvaʨ̑ ˈrɛ̃nʦ̑ɛ v
nie brać odpowiedzialności za coś lavarsene le mani

umyślnie ũˈmɨɕl̥ʲɲɛ adv
w sposób umyślny; specjalnie, zgodnie z zamiarem deliberamente

uncja n
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka masy pochodzenia rzymskiego równa około 27 gramom; oncia

unia ˈũɲja n
dobrowolny związek dwóch lub więcej państw (także: osób, partii, stowarzyszeń itp.) przynoszący im korzyści; unione

unicestwiać v
powodować, że coś lub ktoś przestaje istnieć annientare

unieważnienie ˌũɲɛvaʒʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
zniesienie ważności czegoś; uznanie, że coś jest nieważne, niebyłe annullamento

uniewinniać ˌũɲɛˈvʲĩɲːäʨ̑ v
oczyszczać z zarzutów prosciogliere scolpare

unikatowy ˌũɲikaˈtɔvɨ adj
niepowtarzalny, wyjątkowy, szczególny unico eccezionale singolo straordinario

uniwersalny ˌũɲivɛrˈsalnɨ adj
obejmujący całość universale

uniwersytecki ˌũɲivɛrsɨˈtɛʦ̑ʲci adj
dotyczący uniwersytetu, związany z uniwersytetem universitario

uniwersytet ˌũɲiˈvɛrsɨtɛt n
wyższa uczelnia obejmująca zwykle kilka wydziałów nauk, mająca prawo nadawania stopni naukowych università

ununbium ũˈnũnbʲjũm n
(chemia, chemiczny) (zobacz) kopernik ununbio

ununhexium ˌũnũnˈxɛksʲjũm n
(chemia, chemiczny) (zobacz) liwermor ununhexio

ununquadium ˌũnũŋˈkwadʲjũm n
(chemia, chemiczny) (zobacz) flerow ununquadio

upamiętnić v
uczynić pamiętanym commemorare

uparciuch uˈparʲʨ̑ux n
(potocznie, potoczny) osoba bardzo uparta ostinato

uparty uˈpartɨ adj
(o osobach) charakteryzujący się uporem; upierający się przy czymś ostinato testardo caparbio

upiec dwie pieczenie na jednym ogniu v
załatwić dwie sprawy jednocześnie prendere due piccioni con una fava

upiec dwie pieczenie przy jednym ogniu idiom
załatwić dwie sprawy przy jednej okazji, odnieść podwójną korzyść prendere due piccioni con una fava

upierać się v
nie dawać przekonać się do zmiany decyzji lub zdania ostinarsi persistere

upijać uˈpʲijäʨ̑ v
doprowadzać kogoś do stanu upojenia alkoholowego ubriacare
pić alkohol, wchodzić w stan upojenia alkoholowego, stawać się pijanym ubriacare

upiększać uˈpʲjɛ̃ŋkʃaʨ̑ v
czynić coś piękniejszym, dodawać ozdobniki, dekoracje abbellire

upokorzenie n
wywołane przez kogoś odczucie urażonej ambicji, poniżenia oraz wstydu umiliazione

upominać v
skłaniać kogoś do właściwego zachowywania się rimproverare

upominek n
zwykle nieduża rzecz ofiarowana komuś regalo

uporządkowanie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: uporządkować assestamento riassestamento riassetto riordinamento sistemazione

upoważniać v
dawać komuś pełnomocnictwo do przeprowadzania czynności formalnych delegare

uprawiać własny ogródek uˈpravʲjäʥ̑ ˈvwasnɨ ɔˈɡrudɛk v
zajmować się własnymi sprawami, nie przejawiać zainteresowania czymś coltivare il proprio orticello coltivare il proprio orto

uprawniony adj
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) mający prawo do czego autorizzato

uprościć uˈprɔɕʨ̑iʨ̑ v
uczynić coś prostszym, mniej skomplikowanym semplificare

uprzedzać v
robić wcześniej prevenire avvertire
stawać się niechętnym, źle nastawionym essere prevenuto

uprzedzenie ˌupʃɛˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
niechęć do kogoś lub czegoś, negatywne odczucia w stosunku do kogoś, czegoś pregiudizio

uprzejmy uˈpʃɛjmɨ adj
zachowujący się zgodnie z zasadami dobrego wychowania garbato gentile beneducato

uprząż n
(technologia, technika, techniczny) zespół lin, pasów, itp., umożliwiający sprężyste połączenie kogoś, czegoś bardatura braca

upór n
niezmienne zachowanie, ciągłe trwanie przy tych samych zasadach czy poglądach cocciutaggine testardaggine

upływać v
trwając, zmierzać do swojego końca trascorrere scadere

uran ˈurãn n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu U i liczbie atomowej 92; uranio

uran zubożony n
(chemia, chemiczny) uran, składający się głównie z izotopu uranu o liczbie masowej 238 i zawierający małomniej izotopu U-235 niż w naturalnym uranie; uranio impoverito

urbanistyczny adj
dotyczący urbanistyki urbano urbanistico

urbanizacja ˌurbãɲiˈzaʦ̑ʲja n
wzrost liczby ośrodków miejskich na jakimś obszarze, ich powiększenie i rozwój wiążący się z koncentracją, napływem ludności, wzrostem ich roli i znaczenia dla danego regionu; urbanizzazione

ureusz uˈrɛ<sup>w</sup>uʃ n
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnych królestwach, głównie Egipcie, symbol władzy boskiej i królewskiej w postaci świętego węża – stylizowanej kobry w pozycji ataku; ureo

urlop ˈurlɔp n
dni wolne od pracy przysługujące pracownikowi; ferie congedo vacanza

urlopowicz ˌurlɔˈpɔvʲiʧ̑ n
(potocznie, potoczny) osoba spędzająca urlop vacanziere

urna ˈurna n
pojemnik (zazwyczaj w kształcie wazy) do przechowywania prochów zmarłych po ich kremacji; urna

uroczystość ˌurɔˈʧ̑ɨstɔɕʨ̑ n
uroczyste obchodzenie jakiegoś święta, wydarzenia itp. solennità celebrazione

urodzajność n
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od urodzajny fertilità

urodzajny adj
(rolnictwo, rolniczy) dający obfity plon fertile
taki, w którym zebrano wysokie plony abbondante

urodziny ˌurɔˈʥ̑ĩnɨ n
rocznica dnia narodzin compleanno anniversario

urodzić się pod nieszczęśliwą gwiazdą uˈrɔʥ̑iʨ̑‿ɕɛ ˌpɔdʲ‿ɲɛʃʧ̑ɛ̃w̃ɕˈlʲivɔ̃w̃ ˈɡvʲjazdɔ̃w̃ v
mieć w życiu pecha, doznawać wielu niepowodzeń nascere sotto una cattiva stella

urodzić się pod szczęśliwą gwiazdą uˈrɔʥ̑iʨ̑‿ɕɛ ˌpɔt‿ʃʧ̑ɛ̃w̃ɕˈlʲivɔ̃w̃ ˈɡvʲjazdɔ̃w̃ v
mieć wyjątkowe szczęście, powodzenie w życiu nascere sotto una buona stella

urodzić się pod złą gwiazdą uˈrɔʥ̑iʨ̑‿ɕɛ pɔd‿ˈzwɔ̃w̃ ˈɡvʲjazdɔ̃w̃ v
mieć w życiu pecha, doznawać wielu niepowodzeń nascere sotto una cattiva stella

urodzić się w czepku v
(przenośnie, przenośnia) mieć wielkie szczęście we wszystkich przedsięwzięciach życiowych nascere con la camicia nascere vestito

urojenie n
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) objaw wytwórczy psychozy, zaburzenie treści myślenia polegające na nierzeczywistym osądzie, błędnym przekonaniu, niepodlegającym logicznej argumentacji delusione
myśl lub pomysł nie do zrealizowania illusione

urojony adj
będący wytworem wyobraźni a nie rzeczywistości immaginario

urolog uˈrɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób układu moczowo-płciowego urologo
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka urologii urologa

urologia ˌurɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się fizjologią i schorzeniami układu moczowo-płciowego; urologia

urologiczny ˌurɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
(medycyna, medyczny) związany z urologią urologico

urugwajski ˌuruɡˈvajsʲci adj
związany z Urugwajem, dotyczący Urugwaju uruguaiano

urwis n
chłopiec lubiący płatać figle monello cece

urwisko urˈvʲiskɔ n
stroma ściana skalna scarpata

urządzenie ˌuʒɔ̃nˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
mechanizm służący do wykonywania określonych zadań / czynności dispositivo impianto
sprawienie, że coś zostało urządzone, uporządkowane lub zorganizowane arredamento

urzędniczka ˌuʒɛ̃ndʲˈɲiʧ̑ka n
kobieta pracująca w urzędzie impiegata

urzędnik uˈʒɛ̃ndʲɲik n
osoba pracujący w urzędzie funzionario impiegato

usilny adj
taki, w który ktoś wkłada wiele wysiłku insistente

usiłowanie ˌuɕiwɔˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: usiłować tentativo

uskok ˈuskɔk n
(geologia, geologiczny) pęknięcie mas skalnych, wzdłuż którego nastąpiło ich przesunięcie względem siebie; faglia

uspokajać ˌuspɔˈkajäʨ̑ v
dawać uspokojenie tranquillizzare
odzyskiwać spokój, stawać się spokojnym calmare tranquillizzare

usta ˈusta n
(anatomia, anatomiczny) część ciała służąca głównie do spożywania pokarmów oraz artykulacji głosek; bocca

ustawa uˈstava n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt normatywny o charakterze powszechnie obowiązującym, najczęściej obecnie uchwalany przez parlament (w niektórych państwach zatwierdzany później przez organ władzy wykonawczej); legge

ustny ˈustnɨ adj
dotyczący ust, związany z ustami boccale
wyrażony, przekazany za pomocą ust boccale

uszkodzony adj
taki, który uległ uszkodzeniu avariato

utopia uˈtɔpʲja n
nie biorący pod uwagę możliwości realizacji ideał szczęśliwego społeczeństwa, ideał doskonałego ustroju politycznego utopia

utopijny adj
właściwy utopii, niemożliwy do urzeczywistnienia utopistico

utrwalać v
czynić trwalszym rafforzare
starać się dobrze zachować w pamięci, ucząc się, powtarzając materiał memorizzare

utrzymanie ˌuṭʃɨ̃ˈmãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: utrzymać mantenimento
wyżywienie; czasem także: możliwość pobytu, noclegu mantenimento nutrimento sostentamento
środki, pieniądze niezbędne do życia mantenimento sostentamento sussistenza

utrzymanka ˌuṭʃɨ̃ˈmãnka n
(lekceważąco, lekceważący) (pejoratywnie, pejoratywny) kobieta utrzymywana przez kochanka mantenuta

utwór ˈutfur n
(geologia, geologiczny), zwykle w lm, jakiekolwiek stałe tworzywo skorupy ziemskiej, będące produktem procesów geologicznych, posiadające tę samą budowę wewnętrzną lub inną wspólną cechę formazione
dzieło literackie lub muzyczne opera componimento composizione

utykać v
chodzić niepłynnie z przyczyn chorobowych zoppicare

utyskiwać ˌutɨˈsʲcivaʨ̑ v
skarżyć się, narzekać, użalać się z jakiegoś powodu lagnarsi lamentarsi

utytłany adj
(potocznie, potoczny) ubrudzony, umazany czymś zaccheroso

uwaga uˈvaɡa interjection
uwaga! → okrzyk, mający na celu zwrócić czyjąś uwagę (1.1) attenzione

uwaga uˈvaɡa n
skupienie nad przedmiotem, zjawiskiem lub myślą attenzione
spostrzeżenie, komentarz lub wypowiedź dotycząca czegoś osservazione annotazione

uważny uˈvaʒnɨ adj
charakteryzujący się uwagą, rozwagą, ostrożnością; taki, który czuwa, uważa attento

uwielbiać uˈvʲjɛlbʲjäʨ̑ v
otaczać kogoś miłością adorare
bardzo coś/kogoś lubić adorare

uwolnienie ˌuvɔlʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
wypuszczenie na wolność; wyzwolenie liberazione

uzasadniać ˌuzaˈsadʲɲäʨ̑ v
podawać dowody na prawdziwość czegoś fondare giusticare

uzbrojenie ˌuzbrɔˈjɛ̇̃ɲɛ n
sprzęt bojowy, w który wyposażone jest wojsko armamento armatura

uzdolniony adj
obdarzony ponadprzeciętnymi umiejętnościami dotato

uzdrowiciel n
osoba, która posiada moc uzdrawiania i stosuje w tym celu metody niepraktykowane przez medycynę oficjalną; (także, też) ten, kto kogoś uzdrowił guaritore

uzyskiwać ˌuzɨˈsʲcivaʨ̑ v
otrzymywać coś o co się zabiegało, starało się otrzymać conseguire

uzębienie n
(technologia, technika, techniczny) komplet zębów w określonych narzędziach dentatura
(zoologia, zoologiczny) (stomatologia, stomatologiczny) zestaw wszystkich zębów u danego osobnika dentatura

ułamek sekundy uˈwãmɛk sɛˈkũndɨ idiom
bardzo krótki odcinek czasu frazione di secondo

ułan ˈuwãn n
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) żołnierz lekkiej kawalerii utworzonej w Polsce w XVIII w.; ; (zobacz) też ułan w Encyklopedii staropolskiej ulano

ułatwiać uˈwatfʲjäʨ̑ v
sprawiać, że coś staje się dla kogoś łatwiejsze agevolare facilitare

uśmiech ˈuɕmʲjɛx n
zmiana wyrazu twarzy, która jest przejawem odczuwania radości, zadowolenia, rozbawienia, serdeczności lub ironii; sorriso

uśmiechać się uɕˈmʲjɛxaʨ̑‿ɕɛ v
wyrażać pozytywne emocje za pomocą grymasów twarzy sorridere

uświęcać v
sprawiać, by ktoś lub coś stawało się święte santificare

użytkownik ˌuʒɨtˈkɔvʲɲik n
osoba, która używa czegoś, użytkuje coś utente

używać uˈʒɨvaʨ̑ v
konsumować coś, stosować coś consumare
korzystać z czegoś do zrobienia czegoś usare impiegare applicare

używka uˈʒɨfka n
produkt spożywczy, zwykle nie mający wartości odżywczej, działający pobudzająco na organizm ludzki stimolante

vibrato vʲiˈbratɔ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) określenie wykonawcze wibracji dźwięku lub głosu; vibrato

w f v vu preposition
…czas zaistnienia czynności; czas trwania czynności di in
…wnętrze miejsca wykonywania czynności (również przenośne: umysł, mózg, serce itp.) a

w ciąży adj
(fizjologia, fizjologiczny) taka, która została ciężarną incinta

w czepku urodzony ˈf‿ʧ̑ɛpku ˌːrɔˈʣ̑ɔ̃nɨ adj
(przenośnie, przenośnia) o kimś, kto ma dużo szczęścia nato con la camicia

w cztery oczy ˈf‿ʧ̑tɛrɨ ˈɔʧ̑ɨ adv
na osobności, bez udziału osób trzecich a quattr'occhi

w dobrej wierze ˈv‿dɔbrɛj ˈvʲjɛʒɛ idiom
robić coś pod wpływem dobrej woli, z przekonaniem o słuszności; mieć dobre intencje in buona fede

w mgnieniu oka ˈv‿mʲɟɲɛ̇̃ɲu ˈɔka adv
(potocznie, potoczny) bardzo szybko in un batter d'occhio

w moich oczach ˈv‿mɔ<sup>j</sup>ix ˈɔʧ̑ax idiom
moim zdaniem, według mojej opinii ai miei occhi

w nocy wszystkie koty są szare ˈv‿nɔʦ̑ɨ ˈfʃɨstʲcɛ ˈkɔtɨ ˈsɔ̃w̃ ˈʃarɛ proverb
gdy ktoś nie zna dobrze sytuacji, może łatwo pomylić się w jej ocenie al buio tutte le gatte sono bigie

w objęciach Morfeusza v‿ɔbʲˈjɛ̇̃ɲʨ̑ax ˌmɔrfɛˈ<sup>w</sup>uʃa idiom
(książkowy) o kimś śpiącym, pogrążonym we śnie nelle braccia di Morfeo

w ogóle v‿ɔˈɡulɛ ˈv‿ɔɡulɛ adv
ogólnie, w sumie, podsumowując generalmente in generale in genere
zupełnie (nie), nic a nic niente affatto

w pocie czoła ˈf‿pɔʨ̑ɛ ˈʧ̑ɔwa adv
z wielkim wysiłkiem col sudore della fronte

w porządku idiom
(potocznie, potoczny) zwrot wyrażający zgodę na coś bene claro
(potocznie, potoczny) zwrot wyrażający zrozumienie, uznanie czegoś (lub kogoś) za dobre, do przyjęcia, możliwe, prawidłowe a posto

w przybliżeniu
blisko, ale niedokładnie tak approssimativamente circa

w sposób adv
w jakimś stylu in modo

w stroju Adama ˈf‿strɔju aˈdãma adv
nago costume adamitico

w stroju adamowym ˈf‿strɔju ˌadãˈmɔvɨ̃m adv
(eufemistycznie) nago (o mężczyźnie) in costume adamitico

w zasięgu ręki adv
(przenośnie, przenośnia) coś jest łatwo dostępne, łatwo osiągalne a portata di mano
coś jest w pobliżu, niedaleko, na wyciągnięcie ramienia a portata di mano

w ślimaczym tempie fʲ‿ɕlʲĩˈmaʧ̑ɨ̃m ˈtɛ̃mpʲjɛ adv
bardzo wolno a passo di lumaca

wachlarz ˈvaxlaʃ n
ręczny przyrząd do ochładzania za pomocą ruchów powietrza, rozkładany kolisto ventaglio

wada ˈvada n
cecha obniżająca wartość przedmiotu difetto imperfezione
ujemna cecha charakteru vizio

waga ˈvaɡa n
urządzenie do pomiaru masy; bilancia

wagnerowski ˌvaɡnɛˈrɔfsʲci adj
dotyczący twórczości Wagnera, charakterystyczny dla twórczości Wagnera wagneriano

wagon ˈvaɡɔ̃n n
(kolejnictwo) pojazd szynowy, zazwyczaj bez własnego napędu, przeznaczony do przewozu pasażerów lub towarów; vagone carrozza

wahadełko n
(zdrobniale) od wahadło pendolino

wahadło n
ciało poruszające się wokół nieruchomego punktu lub poziomej osi nie przechodzącej przez środek ciężkości tego ciała pendolo

wakacje vaˈkaʦ̑ʲjɛ n
okres wolny od zajęć szkolnych / pracy / obowiązków; ferie vacanze

walczyć ˈvalʧ̑ɨʨ̑ v
toczyć walkę, uczestniczyć w walce combattere lottare battagliare

walizka vaˈlʲiska n
rodzaj torby podróżnej w formie sztywnego prostopadłościanu z uchwytem; valigia

walić głową o mur ˈvalʲiʥ̑ ˈɡwɔvɔ̃w̃ ɔ‿ˈmur idiom
bezskutecznie próbować dokonać czegoś; walczyć z przeciwieństwami niemożliwymi do pokonania battere la testa contro il muro sbattere la testa contro il muro

walić konia ˈvalʲiʨ̑ ˈkɔ̃ɲa v
(wulgarnie, wulgaryzm) (eufemistycznie) pobudzać męskiego członka farsi una sega

walkower valˈkɔvɛr n
(sport, sportowy) przyznanie zwycięstwa z powodu nieobecności przeciwnika, jego wycofania się lub dyskwalifikacji; walk-over

walor ˈvalɔr n
cecha wyróżniająca, szczególnie pozytywna valore

waloński adj
związany z Walonią lub Walonami, dotyczący Walonii lub Walonów vallone

waloński n
(językoznawstwo, językoznawczy) język waloński; vallone

waltornia valˈtɔrʲɲa n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny dęty blaszany; corno

waluta vaˈluta n
(bankowość, bankowy) oficjalna jednostka monetarna danego państwa; valuta

wampir ˈvãmpʲir n
(mitologia, mitologiczny) (fantasy) upiór wysysający krew z żyjących; vampiro

wampirzyca n
kobieta-wampir vampira

wanad ˈvãnat n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu V i liczbie atomowej 23; vanadio

wandal ˈvãndal n
osoba bezsensownie i bezmyślnie niszcząca rzeczy, wartości kulturalne, dzieła sztuki vandalo

wandalizm vãnˈdalʲism̥ n
akt bezmyślnego zniszczenia vandalismo

wanilia vãˈɲilʲja n
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin jednoliściennych z rodziny storczykowatych; vaniglia

wanilina n
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) aromatyczna substancja występująca w owocach wanilii, otrzymywana również syntetycznie vanillina

wanna ˈvãnːa n
duże naczynie do kąpieli vasca da bagno

wanta ˈvãnta n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lina podtrzymująca i usztywniająca maszt w płaszczyźnie prostopadłej do płaszczyzny symetrii kadłuba jachtu; sartia

wapienny adj
dotyczący wapienia, wykonany z wapienia calcareo

wapiti n
(zoologia, zoologiczny) Cervus canadensis, duży, północnoamerykański jeleń; wapiti

wapń vapʲɲ̊ n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ca i liczbie atomowej 20; calcio

waran ˈvarãn n
(zoologia, zoologiczny) rodzaj dużej jaszczurki varano

warcabnica ˌvarʦ̑abʲˈɲiʦ̑a n
plansza do warcabów tavoliere

warcaby n
gra dwuosobowa, w której gracze wykonują na przemian ruchy bierkami na czarno-białej planszy; dama

warczeć v
o stworzeniach wydawać gardłowe, niskie dźwięki ostrzegawcze jako forma gniewu, chęci ataku ringhiare

warga ˈvarɡa n
(anatomia, anatomiczny) fałd skórny ograniczający usta; labbro

warkocz ˈvarkɔʧ̑ n
(fryzjerstwo, fryzjerski) splot zazwyczaj z trzech pasm włosów treccia

warownia n
(architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) obwarowany gród, twierdza otoczona obwarowaniem fortezza rocca fortificazione piazzaforte roccaforte

warstwowy varˈstfɔvɨ adj
złożony z warstw stratificato

warszawianin ˌvarʃaˈvʲjä̃ɲĩn n
mieszkaniec Warszawy varsaviano

warszawianka ˌvarʃaˈvʲjãnka n
mieszkanka Warszawy varsaviana

warszawski varˈʃafsʲci adj
związany z Warszawą, pochodzący z Warszawy varsaviano

warta ˈvarta n
straż pełniona przez jedną lub kilka osób; guardia

wartościowy ˌvartɔɕˈʨ̑ɔvɨ adj
o wysokiej wartości materialnej prezioso pregevole

wartość ˈvartɔɕʨ̑ n
określony stan danej cechy, wymiar cechy; znaczenie; to, ile coś jest warte z jakiejś przyczyny valore
kwota pieniędzy, jaką wart jest jakiś przedmiot lub usługa valore

waruga vaˈruɡa n
(ornitologia, ornitologiczny) Scopus umbretta, duży, brązowy ptak afrykański z wydatnym czubem z tyłu głowy; umbretta

warunek vaˈrũnɛk n
ograniczenie, bez którego coś nie jest możliwe condizione
(tylko w liczbie mnogiej) cechy fizyczne osoby, cechy charakteru lub jej doświadczenie condizione
(tylko w liczbie mnogiej) sytuacja condizione

warunki n
stan rzeczy condizioni

waryscyt vaˈrɨsʦ̑ɨt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady fosforanów; variscite

warzywnia warzywna n
(botanika, botaniczny) Euterpe oleracea Mart., gatunek rośliny z rodziny arekowatych; açaí

warzywo vaˈʒɨvɔ n
roślina, której owoce, korzenie, liście lub kwiatostany służą człowiekowi za pokarm verdura ortaggio

wasabi n
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) chrzan japoński, Eutrema japonica (Miq.) Koidz., roślina z rodziny kapustowatych; wasabi

wasz vaʃ pronoun
2. osoba lm vostro

wat vat n
(fizyka, fizyczny) jednostka mocy w układzie SI odpowiadająca pracy 1 dżula wykonywanej w czasie 1 sekundy; watt

wata cukrowa ˈvata ʦ̑uˈkrɔva n
(kulinaria) jadalny wyrób z cukru przypominający watę; zucchero filato

watykanista n
ekspert w sprawach związanych z Państwem Watykańskim vaticanista

watykanistka n
ekspertka w sprawach związanych z Państwem Watykańskim vaticanista

watykański ˌvatɨˈkãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Watykan vaticano

wazektomia ˌvazɛkˈtɔ̃mʲja n
(medycyna, medyczny) zabieg urologiczny przeprowadzany u mężczyzn w celu trwałego pozbawienia ich płodności, polegający na przecięciu nasieniowodu (nasieniowodów); vasectomia

wałach ˈvawax n
(jeździectwo, jeździecki) (zootechnika, zootechniczny) wykastrowany samiec konia o wyciszonym temperamencie; castrone

wałek do ciasta ˈvawɛɡ dɔ‿ˈʨ̑asta n
(kulinaria) drewniany przedmiot w kształcie walca służący do rozpłaszczania ciasta, w celu uzyskania cienkiej warstwy; matterello mattarello

wałkoń n
osoba, której nie chce się pracować fannullone pigro poltrone infingardo

wałęsać się v
chodzić bez celu gironzolare

ważka ˈvaʃka n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) żyjący w okolicach zbiorników wodnych podłużny owad o dwóch parach skrzydeł i dużych oczach; libellula

ważny ˈvaʒnɨ adj
mający duże znaczenie importante
mający moc prawną, obowiązujący valido

wbrew vbrɛf preposition
sprzecznie z czymś, na przekór komuś lub czemuś contro

wchodzić ˈfxɔʥ̑iʨ̑ v
wstępować w obręb jakiegoś pomieszczenia, budynku, obszaru, strefy itp. salire

wchodzić w grę ˈfxɔʥ̑iʥ̑ ˈv‿ɡrɛ idiom
być branym pod uwagę; uczestniczyć, stanowić część jakiegoś przedsięwzięcia entrare in gioco

wchłanianie fxwãˈɲä̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: wchłaniać assorbimento

wciąż fʲʨ̑ɔ̃w̃ʃ adv
wykonując jakąś czynność cały czas, bez przerwy ancora sempre

wczasy ˈfʧ̑asɨ n
zorganizowany wielodniowy wypoczynek poza miejscem zamieszkania cura

wcześnie ˈfʧ̑ɛɕɲɛ adv
podczas początkowego etapu trwania czegoś presto

wczoraj ˈfʧ̑ɔraj adv
w dniu poprzedzającym dzisiejszy ieri

wczoraj ˈfʧ̑ɔraj n
dzień poprzedni w stosunku do dzisiejszego ieri

wdowa ˈvdɔva n
kobieta, której ostatni mąż nie żyje; vedova

wdowiec ˈvdɔvʲjɛʦ̑ n
mężczyzna, którego ostatnia żona nie żyje vedovo

wdychać ˈvdɨxaʨ̑ v
wciągać powietrze/wyziewy nosem lub ustami do płuc inalare inspirare

wdzięczność ˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑nɔɕʨ̑ n
uczucie serdeczności w stosunku do swojego darczyńcy, dobroczyńcy, chęć odwzajemnienia się mu za dobrodziejstwa gratitudine riconoscenza

wdzięczny ˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
pełen wdzięczności grato riconoscente

weber n
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka pochodna układu SI, w której podawany jest strumień indukcji magnetycznej; weber

weduta vɛˈduta n
(sztuka) dzieło (rysunek, sztych, obraz) przedstawiające panoramę miasta; veduta

według ˈvɛdwuk preposition
…oznaczający, że coś odbywa się zgodnie z jakąś instrukcją, planem, poleceniem da

weekend n
sobota i niedziela, także piątek wieczorem, (dosłownie) koniec tygodnia fine settimana weekend week-end

weganin vɛˈɡãɲĩn n
człowiek przestrzegający zasad weganizmu, nie jedzący jakichkolwiek pokarmów pochodzenia zwierzęcego ze względów etycznych vegano vegetaliano vegetalista

weganizm vɛˈɡãɲism̥ n
styl życia dążący do minimalizacji wykorzystywania zwierząt w celach konsumpcyjnych, tj. wykluczający jedzenie mięsa i pokarmów zawierających składniki pochodzenia zwierzęcego (nabiał, jajka, żelatynę) i odrzucający produkty wytworzone z użyciem zwierząt ((na przykład) futro, skórzana odzież, kosmetyki testowane na zwierzętach); veganismo vegetalianismo

weganka vɛˈɡãnka n
kobieta przestrzegająca zasad weganizmu, będąca na diecie wegańskiej, nie jedząca pokarmów pochodzenia zwierzęcego vegana vegetaliana vegetalista

wegański vɛˈɡãj̃sʲci adj
(kulinaria) bez mięsa, ryb i innych produktów pochodzenia zwierzęcego (tj. nabiału, tłuszczów zwierzęcych, jajek, owoców morza, miodu) vegano vegan vegetaliano
związany z weganizmem, dotyczący weganizmu vegan vegetaliano vegetalista

wegetarianin ˌvɛɡɛtarʲˈjä̃ɲĩn n
człowiek, który nie je mięsa vegetariano

wegetarianizm ˌvɛɡɛtarʲˈjä̃ɲism̥ n
sposób odżywiania się charakteryzująca się wyłączeniem z posiłków produktów mięsnych; vegetarismo vegetarianesimo vegetarianismo

wegetarianka ˌvɛɡɛtarʲˈjãnka n
forma żeńska od: wegetarianin vegetariana

wegetariański ˌvɛɡɛtarʲˈjä̃j̃sʲci adj
(kulinaria) o jedzeniu: pozbawiony mięsa vegetariano
(kulinaria) o jedzeniu: pozbawiony mięsa i niektórych albo wszystkich produktów pochodzenia zwierzęcego vegetariano
związany z wegetarianizmem, dotyczący wegetarianizmu vegetariano

wehikuł vɛˈçikuw n
(żartobliwie) środek transportu veicolo

weksylolog n
specjalista w dziedzinie weksylologii vessillologo

weksylologia ˌvɛksɨlɔˈlɔɟja n
nauka zajmująca się badaniem flag, sztandarów i chorągwi; vessillologia

weksylologiczny adj
dotyczący weksylologii vessillologico

welon ˈvɛlɔ̃n n
przezroczysty materiał upinany na głowie i stanowiący część ubioru (m.in. stroju panny młodej, zakonnic lub niektórych duchownych) velo

wenecjanin ˌvɛ̃nɛˈʦ̑ʲjä̃ɲĩn n
mieszkaniec Wenecji veneziano

wenecjanka ˌvɛ̃nɛˈʦ̑ʲjãnka n
mieszkanka Wenecji veneta veneziana

wenecki vɛ̃ˈnɛʦ̑ʲci adj
odnoszący się do Wenecji, związany z Wenecją, wywodzący się z Wenecji veneto veneziano

wenecki vɛ̃ˈnɛʦ̑ʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) zespół dialektów używanych w północno-wschodnich Włoszech; veneto lingua veneta

wenerolog ˌvɛ̃nɛˈrɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób wenerycznych venereologo
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka wenerologii venereologa

wenerologia ˌvɛ̃nɛrɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się rozpoznawaniem i leczeniem chorób przenoszonych drogą płciową; venereologia

wenezuelski ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛlsʲci adj
odnoszący się do Wenezueli lub Wenezuelczyków venezuelano

werbel ˈvɛrbɛl n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bęben posiadający struny pod spodnią membraną dla uzyskania charakterystycznego dźwięku; rullante

werbista n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Arnolda Janssena; verbita

wermut n
(kulinaria) wino korzenno-ziołowe; vermut vermouth

wernakularny ˌvɛrnakuˈlarnɨ adj
rodzimy, etniczny, natywny, miejscowy, potoczny, w języku narodowym – w odniesieniu do literatury, kultury słowa vernacolare
rodzimy, nieprofesjonalny, tworzony przez anonimowych twórców – w odniesieniu do kultury materialnej (sztuki, architektury) vernacolare

weroński adj
związany z Weroną, dotyczący Werony, pochodzący z Werony veronese

wersja ˈvɛrsʲja n
jeden ze sposobów przedstawienia, wykonania, powiedzenia czegoś versione

weryfikować ˌvɛrɨfʲiˈkɔvaʨ̑ v
sprawdzać, potwierdzać lub wypróbowywać prawdziwość, prawidłowość, słuszność lub autentyczność czegoś verificare

wesele vɛˈsɛlɛ n
(etnografia, etnograficzny) (gastronomia) przyjęcie i zabawa urządzane po ślubie nozze

wesołe miasteczko vɛˈsɔwɛ mʲjaˈstɛʧ̑kɔ n
karuzele, strzelnice i inne podobne atrakcje zebrane w jednym miejscu; parco di divertimenti parco di divertimento

wesoło vɛˈsɔwɔ adv
w pogodnym nastroju allegramente

wesoły vɛˈsɔwɨ adj
taki, który odczuwa rozbawienie, ma dobry humor, nastrój; nie jest smutny allegro
taki, który wprawia w dobry humor divertente

westchnienie n
głębokie odetchnięcie jako wyraz znaczącego przeżycia, emocji sospiro

wesz vɛʃ n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) bezskrzydły owad pasożytujący na ssakach i sporadycznie na rybach; pidocchio

weteran vɛˈtɛrãn n
(wojskowość, wojskowy) stary, zasłużony w boju żołnierz veterano

weterynaria ˌvɛtɛrɨ̃ˈnarʲja n
(medycyna, medyczny) nauka o zdrowiu i chorobach zwierząt, (zobacz) medycyna weterynaryjna veterinaria

weterynaryjny ˌvɛtɛrɨ̃naˈrɨjnɨ adj
związany z weterynarią veterinario

wewnątrz ˈvɛvnɔ̃nṭʃ preposition
w środku jakiegoś wnętrza, w jakimś pomieszczeniu dentro

wewnątrztrynitarny adj
(teologia, teologiczny) dziejący się wewnątrz Trójcy Świętej, obowiązujący wewnątrz Trójcy Świętej intertrinitario

wewnętrzny vɛvˈnɛ̃nṭʃnɨ adj
taki, który znajduje się wewnątrz czegoś, w środku interiore
taki, który dotyczy psychiki człowieka; dziejący się w jego psychice interiore
taki, który dzieje się w granicach danego kraju interiore

wezuwian vɛˈzuvʲjãn n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów; vesuvianite vesuviana

wełna ˈvɛwna n
sierść niektórych zwierząt parzystokopytnych, głównie owiec i wielbłądów lana
tkanina, wyrób z wełny (1.1) lana

wełniany vɛwʲˈɲãnɨ adj
wykonany z wełny di lana

wełnisty adj
porosły wełną lanoso lanuto

wgłębienie vɡwɛ̃mˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
wklęsłość, dołek lacuna

whisky n
mocna, wytrawna wódka produkowana głównie ze słodu jęczmiennego i żyta, leżakująca w dębowych beczkach, kojarzona głównie ze Szkocją i Irlandią; whisky

wiadomości ˌvʲjadɔ̃ˈmɔɕʨ̑i n
jakiś obszar wiedzy cognizioni sapienza
telewizyjny lub radiowy, zwykle cykliczny, program informacyjny notizie

wiadro ˈvʲjadrɔ n
walcowaty pojemnik, zwykle nieco szerszy u góry, z pałąkowatym uchwytem, służący do przechowywania i ręcznego przenoszenia cieczy lub materiałów sypkich; secchio

wiadukt ˈvʲjadukt n
(urbanistyka, urbanistyczny) most przeprowadzający drogę komunikacyjną nad przeszkodą terenową inną niż woda (np. inna droga lub wąwóz); viadotto cavalcavia

wiara ˈvʲjara n
przekonanie, że coś jest prawdą; ufność, zaufanie wobec rzeczy niepewnych, nie do końca znanych fede fiducia

wiarygodność ˌvʲjarɨˈɡɔdnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co wiarygodne, rzetelne, prawdziwe autenticità credibilità

wiatr vʲjatr̥ n
(meteorologia, meteorologiczny) ruszające się masy powietrza; vento

wiatrak ˈvʲjatrak n
(budownictwo) budowla ze skrzydłami obracanymi przez wiatr; mulino a vento

wiatyk n
(kościelny) komunia dawana wiernemu w niebezpieczeństwie śmierci; viatico

wibracja n
drganie o dużej częstotliwości vibrazione

wichrzycielka n
kobieta, która celowo wprowadza zamieszanie, wszczyna bunt, sieje ferment mettiscandali

wiciokrzew vʲiˈʨ̑ɔkʃɛf n
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju Lonicera L.; caprifoglio

widelec vʲiˈdɛlɛʦ̑ n
ostro zakończony przedmiot używany do nabierania jedzenia; forchetta

widelec do porcjowania vʲiˈdɛlɛʣ̑ ˌdɔ‿pɔrʦ̑ʲjɔˈvãɲa n
widelec do przytrzymywania najczęściej mięsa podczas dzielenia na mniejsze kawałki, do przewracania podczas obróbki termicznej forchetta per arrosto

widoczny vʲiˈdɔʧ̑nɨ adj
taki, którego widać visibile
taki, którego łatwo dostrzec, zauważyć distinguibile

widok ˈvʲidɔk n
obraz, wygląd veduta vista
widziana przestrzeń, krajobraz vista veduta

widokówka ˌvʲidɔˈkufka n
karta pocztowa z widokiem krajobrazu, miasta lub zabytku; cartolina

widz vʲiʦ̑ n
osoba oglądająca film, przedstawienie, pokaz, koncert lub inne widowisko spettatore

widzieć ˈvʲiʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
odbierać bodźce wzrokowe vedere

wiec n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) publiczne zgromadzenie polityczne; manifestazione comizio

wieczne pióro n
przyrząd do pisania ze zbiorniczkiem na atrament wewnątrz obsadki; penna stilografica

wieczność ˈvʲjɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
nieskończoność; trwanie poza czasem, poza początkiem i końcem; eternità

wieczorny vʲjɛˈʧ̑ɔrnɨ adj
odbywający się wieczorem, związany z końcem dnia serale

wieczór ˈvʲjɛʧ̑ur n
część doby między zachodem słońca a nocą sera serata

wieczór kawalerski ˈvʲjɛʧ̑ur ˌkavaˈlɛrsʲci n
zwyczajowa zabawa urządzana w przeddzień ślubu przez pana młodego, dla męskiego grona przyjaciół; addio al celibato

wiedenka vʲjɛˈdɛ̃nka n
mieszkanka Wiednia viennese

wiedeńczyk vʲjɛˈdɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
mieszkaniec Wiednia viennese

wiedza ˈvʲjɛʣ̑a n
ogół posiadanych wiadomości conoscenza

wiedzieć ˈvʲjɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
mieć wiedzę na jakiś temat, mieć świadomość prawdziwości czegoś sapere conoscere

wiedzieć, skąd wiatr wieje ˈvʲjɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ ˈskɔ̃nd ˈvʲjadr ˈvʲjɛ̇jɛ v
znać prawdziwe powody czegoś; orientować się w określonej sytuacji, umiejąc czerpać z niej korzyści dla siebie conoscere da che parte tira il vento

wiejski ˈvʲjɛ̇jsʲci adj
związany z wsią, dotyczący wsi, pochodzący ze wsi rurale rustico agreste campestre paesano rusticale

wiek vʲjɛk n
czas, jaki ktoś już przeżył, jaki coś przeżyło età secolo

wiek emerytalny ˈvʲjɛk ˌɛ̃mɛrɨˈtalnɨ n
rok życia, od którego osoba ubezpieczona na życie nabywa prawo do świadczenia z tytułu dożycia tego wieku; wiek, od którego pracownik może odejść na emeryturę; età pensionabile

wiekopomny ˌvʲjɛkɔˈpɔ̃mnɨ adj
godny pamiętania, zachowania w pamięci na wieki degno di eterno memoria imperituro memorabile

wielbłąd ˈvʲjɛlbwɔ̃nt n
(zoologia, zoologiczny) Camelus, duży afrykański i azjatycki ssak kopytny z rodziny wielbłądowatych, z charakterystycznym jednym lub dwoma garbami; cammello

wielce adv
w sposób znaczny molto

wiele ˈvʲjɛlɛ
dużo molto tanto

wiele ˈvʲjɛlɛ indefiniteCardinalNumeral
duża ilość, duża liczba molto tanto

wielki ˈvʲjɛlʲci adj
bardzo ważny, znaczący grande
o człowieku: mocno wyróżniający się zdolnościami lub innymi cechami grande
o nadzwyczaj dużej skali lub natężeniu grande
o nadzwyczaj dużych rozmiarach grande

wielkie nieba interjection
okrzyk zdziwienia, zaskoczenia, oburzenia mamma mia

wielkopostny adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Wielkim Postem, dotyczący Wielkiego Postu, odprawiany w Wielkim Poście quaresimale

wielkotygodniowy adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Wielkim Tygodniem, dotyczący Wielkiego Tygodnia, odprawiany w Wielkim Tygodniu di Settimana Santa

wielo- ˈvʲjɛlɔ adv
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na dużą liczbę tego, co jest nazywane drugim członem multi- pluri- poli-

wielobarwny adj
mający wiele barw, złożony z elementów różnego koloru multicolore

wielodniowy ˌvʲjɛlɔˈdʲɲɔvɨ adj
trwający wiele dni di molto giorno

wielogodzinny ˌvʲjɛlɔɡɔˈʥ̑ĩnːɨ adj
trwający wiele godzin di molto ora

wielojęzyczność n
cecha tego, co wielojęzyczne plurilinguismo

wielokrotnie ˌvʲjɛlɔˈkrɔtʲɲɛ numeral
wiele razy ripetutamente a più riprese

wielokulturowość ˌvʲjɛlɔkultuˈrɔvɔɕʨ̑ n
(socjologia, socjologiczny) idea i model społeczny, według którego społeczeństwo powinno cechować się występowaniem grup o różnym pochodzeniu i wyznających odmienne systemy multiculturalismo

wieloletni ˌvʲjɛlɔˈlɛtʲɲi adj
trwający lub mający wiele lat pluriennale poliennale

wielonarodowy adj
złożony z przedstawicieli wielu narodów, narodowości multinazionale

wieloryb vʲjɛˈlɔrɨp n
(zoologia, zoologiczny) potoczna nazwa każdego większego walenia; balena

wielorybnictwo ˌvʲjɛlɔrɨbʲˈɲiʦ̑tfɔ n
polowanie na walenie w celu pozyskania olbrotu, fiszbinu czy ambry; caccia alle balene

wieloródka ˌvʲjɛlɔˈrutka n
(medycyna, medyczny) w ginekologii: kobieta, która rodziła więcej niż jeden raz lub kobieta w ciąży, która rodziła już co najmniej jeden raz multipara pluripara
(zoologia, zoologiczny) samica ssaków, która kilkakrotnie wydawała potomstwo multipara pluripara

wielotorbielowaty ˌvʲjɛlɔtɔrbʲjɛlɔˈvatɨ adj
(medycyna, medyczny) mający wiele torbieli policistico

wielowiekowy ˌvʲjɛlɔvʲjɛˈkɔvɨ adj
trwający wiele wieków, istniejący wiele wieków plurisecolare

wielowodzie n
(medycyna, medyczny) występująca w czasie ciąży anomalia, w której ilość płynów zawartych w błonach płodowych jest nadmierna; polidramnios

wieloznaczność ˌvʲjɛlɔˈznaʧ̑nɔɕʨ̑ n
cecha tego, co ma wiele znaczeń polisemia

wieniec laurowy ˈvʲjɛ̇̃ɲɛʦ̑ lawˈrɔvɨ n
(historia, historyczny, historycznie) wieniec z liści wawrzynu będący nagrodą za zwycięstwo w równej walce; corona d'alloro corona di lauro
symbol zwycięstwa lub wybitnych osiągnięć mający kształt wieńca laurowego (1.1); corona d'alloro corona di lauro

wieprz vʲjɛpʃ n
(potocznie, potoczny) (obraźliwie) tęgi mężczyzna maiale porco
wykastrowany samiec świni maiale porco

wieprzowina ˌvʲjɛpʃɔˈvʲĩna n
(spożywczy) (kulinaria) mięso ze świni; porco carne di maiale carne suina

wiercipięta n
(potocznie, potoczny) osoba, która nie umie usiedzieć spokojnie frugolo saltamartino

wierna n
ta, który wierzy, jest wyznawczynią danej religii fedele

wierność ˈvʲjɛrnɔɕʨ̑ n
bycie wiernym, stałym, oddanym komuś lub czemuś fedeltà fidelità

wierny ˈvʲjɛrnɨ adj
o kopii, tłumaczeniu itp.: dokładny, ścisły fedele
wykazujący się wiernością, lojalnością fedele

wierny ˈvʲjɛrnɨ n
ten, który wierzy, jest wyznawcą danej religii fedele

wierny jak pies ˈvʲjɛrnɨ ˈjak ˈpʲjɛs adj
bardzo wierny, lojalny; całkowicie komuś oddany fedele come un cane

wiersz vʲjɛrʃ n
linia tekstu verso
utwór poetycki, często rymowany poesia poema

wierzba ˈvʲjɛʒba n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Salix, rodzaj drzewa, krzewu lub krzewinki z rodziny wierzbowatych; salice salcio

wierzchołek vʲjɛʃˈxɔwɛk n
(geografia, geograficzny) szczyt góry cima sommità

wierzyć ˈvʲjɛʒɨʨ̑ v
ufać komuś, uważać, że ktoś ma rację credere
uważać coś za prawdziwe mimo braku dowodów na prawdziwość tego credere
wyznawać religię credere

wieszczek n
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) (ornitologia, ornitologiczny) Pyrrhocorax graculus, gatunek średniego ptaka osiadłego z rodziny krukowatych; gracchio alpino

wietnamski vʲjɛtˈnãmsʲci adj
odnoszący się do Wietnamu lub Wietnamczyków vietnamita

wiewiórka vʲjɛˈvʲjurka n
(zoologia, zoologiczny) nadrzewny gryzoń o puszystym i najczęściej rudym futrze oraz długiej kicie; scoiattolo

wieńcowy adj
(anatomia, anatomiczny) odnoszący się do naczyń odżywiających serce coronario

wieś vʲjɛ̇ɕ n
jednostka osadnicza nieposiadająca praw miejskich lub statusu miasta; campagna

wieśniaczka n
(przestarzałe, przestarzały) mieszkanka wsi campagnola contadina

wieśniak ˈvʲjɛ̇ɕɲak n
człowiek mieszkający na wsi contadino campagnolo

wieża ˈvʲjɛʒa n
(architektura, architektoniczny) wysoka budowla o małej płaszczyźnie podstawy w stosunku do wysokości; torre
(szachy, pojęcie szachowe) figura mogąca poruszać się tylko w rzędach i kolumnach; torre rocco

wieża Babel ˈvʲjɛʒa ˈbabɛl n
określenie grupy ludzi mówiącej różnymi językami, niepotrafiącej się porozumieć; torre di Babele

wieża ciśnień ˈvʲjɛʒa ˈʨ̑iɕɲɛ̇̃ɲ n
(technologia, technika, techniczny) budynek w formie wieży, ze zbiornikiem wody na szczycie, który służy do stabilizowania ciśnienia wody w sieci wodociągowej; serbatoio idrico a torre

wieżowiec vʲjɛˈʒɔvʲjɛʦ̑ n
wolnostojący wielokondygnacyjny budynek o niewielkiej w stosunku do wysokości powierzchni podstawy grattacielo

wikariusz n
(kościelny) prezbiter na stałe pomagający proboszczowi w pracy duszpasterskiej; curato viceparroco
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) w administracji kościelnej duchowny będący zastępcą lub namiestnikiem; vicario

wikary n
(kościelny) prezbiter na stałe pomagający proboszczowi w pracy duszpasterskiej; vicario parrocchiale viceparroco

wikipedysta ˌvʲicipɛˈdɨsta n
internauta tworzący i edytujący Wikipedię, (także, też) Wikisłownik, Wikibooks lub Wikicytaty wikipediano

wikipedystka ˌvʲicipɛˈdɨstka n
internautka tworząca i edytująca Wikipedię, (także, też) Wikisłownik, Wikibooks lub Wikicytaty wikipediana

wikt n
(przestarzałe, przestarzały) żywność, zaopatrzenie vitto

wilamowski ˌvʲilãˈmɔfsʲci adj
dotyczący Wilamowic koło Bielska-Białej vilamoviano

wilec ziemniaczany n
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Ipomoea batatas; pochodzący z Ameryki gatunek rośliny uprawnej z rodziny powojowatych patata dolce batata patata americana

wilga ˈvʲilɡa n
(ornitologia, ornitologiczny) średniej wielkości, żółtoczarny ptak z rodziny wilg (Oriolidae); rigogolo

wilgotność n
stan wyższego nasycenia czegoś wodą umidità

wilk vʲilk n
(zoologia, zoologiczny) przypominające psa zwierzę drapieżne, dziko żyjące; lupo

wilk morski ˈvʲilk ˈmɔrsʲci n
(przenośnie, przenośnia) bardzo doświadczony marynarz lupo di mare

wilk syty i owca cała ˈvʲilk ˈsɨtɨ i‿ˈɔfʦ̑a ˈʦ̑awa proverb
rozwiązanie problemu z korzyścią dla obu stron salvare capra e cavoli

wilkołak vʲilˈkɔwak n
(folklor) człowiek, który może zmienić się w wilka podczas pełni licantropo lupo mannaro

willa ˈvʲilːa n
podmiejska lub wiejska rezydencja bogatego człowieka; villa

wimperga vʲĩmˈpɛrɡa n
(architektura, architektoniczny) dekoracyjne, ażurowe wykończenie w kształcie trójkąta, wieńczące szczyt portalu albo okna, charakterystyczne dla architektury gotyckiej ghimberga

winda ˈvʲĩnda ˈvʲĩndɨ n
poruszająca się w pionie klatka służąca do transportu osób lub towarów; ascensore

wingsuit n
(sport, sportowy) kombinezon do (1.1) tuta alare wingsuit

winiarnia n
(handel, handlowy) lokal, gdzie serwuje i sprzedaje się wino enoteca

winnica vʲĩɲˈːiʦ̑a n
(rolnictwo, rolniczy) miejsce uprawy winorośli; vigna vigneto

winny ˈvʲĩnːɨ adj
taki, który jest obarczony winą, będący sprawcą czegoś złego colpevole

wino ˈvʲĩnɔ n
(kulinaria) napój alkoholowy powstający dzięki fermentacji owoców; vino

winobranie ˌvʲĩnɔˈbrãɲɛ n
zbiór owoców winorośli vendemmia

winogrodnik ˌvʲĩnɔˈɡrɔdʲɲik n
osoba zajmująca się uprawą winnicy viticoltore viticultore

winogrono ˌvʲĩnɔˈɡrɔ̃nɔ n
(spożywczy) (kulinaria) (cukiernictwo) owoc winorośli uva

winorośl vʲĩˈnɔrɔɕl̥ n
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) krzew o długich pędach i owocach zebranych w kiści. vite

wiolonczela ˌvʲjɔlɔ̃n͇ˈʧ̑ɛla n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument smyczkowy, większy od altówki i mniejszy od kontrabasu; violoncello

wiolonczelista ˌvʲjɔlɔ̃n͇ʧ̑ɛˈlʲista n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na wiolonczeli violoncellista

wiolonczelistka ˌvʲjɔlɔ̃n͇ʧ̑ɛˈlʲistka n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, która gra na wiolonczeli violoncellista

wiosna ˈvʲjɔsna n
pora roku, która następuje po zimie i poprzedza lato; primavera

wiosną ˈvʲjɔsnɔ̃w̃ adv
w czasie trwania wiosny di primavera in primavera

wiosłować v
(sport, sportowy) wykonywać wiosłami ruchy łodzi lub kajaka w celu nadania im biegu i kierunku remare pagaiare

wiropłat vʲiˈrɔpwat n
(lotnictwo, lotniczy) maszyna cięższa od powietrza, zdolna do lotu dzięki powstawaniu siły nośnej na wirujących powierzchniach; aerogiro

wirtuoz vʲirˈtu<sup>w</sup>ɔs n
artysta, który doskonale włada swoją sztuką (najczęściej o muzykach) virtuoso

wirus ˈvʲirus n
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) cząsteczka organiczna nieposiadająca struktury komórkowej; virus
(informatyka, informatyczny) samopowielający się program komputerowy, który przy pomocy nosiciela (np. poczty elektronicznej) wdziera się do komputera w celu zakłócania jego pracy lub niszczenia danych; virus

wirusologia ˌvʲirusɔˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) nauka o wirusach oraz o wywoływanych przez nie chorobach; virologia

wirusowe zakażenie przewodu pokarmowego ˌvʲiruˈsɔvɛ ˌzakaˈʒɛ̃ɲɛ pʃɛˈvɔdu ˌpɔkarmɔˈvɛɡɔ n
(medycyna, medyczny) choroba układu pokarmowego; gastroenterite

wirusowy adj
związany z wirusami, dotyczący wirusów virale

wisieć ˈvʲiɕɛ̇ʨ̑ v
być przymocowanym do czegoś od góry pendere

wisieć na telefonie ˈvʲiɕɛ̇ʨ̑ ˌna‿tɛlɛˈfɔ̃ɲjɛ v
rozmawiać przez telefon długo lub często, prowadzić długie rozmowy telefoniczne stare attaccato al telefono

wist vʲist n
(termin karciany) rodzaj gry w karty; whist

witalność vʲiˈtalnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest witalne, pełne energii życiowej vitalità

witamina ˌvʲitãˈmʲĩna n
związek organiczny niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania organizmu żywego; vitamina

witaminowy ˌvʲitãmʲĩˈnɔvɨ adj
związany z witaminami, zawierający witaminy vitaminico

witarianizm n
sposób odżywiania się polegający na spożywaniu wyłącznie surowych pokarmów (dopuszczalne jest podgrzewanie jedzenia do 40 °C) i wykluczeniu wysoko przetworzonej żywności crudismo

witać ˈvʲitaʨ̑ v
pozdrowić kogoś na początku spotkania; okazać swoje uczucia w związku z czyimś przybyciem, odwiedzinami, spotkaniem kogoś salutare

witraż ˈvʲitraʃ n
(sztuka) ozdobna kompozycja wykonana z kawałków barwnego szkła wprawionego w okno zamiast szyb; vetrata

wiwianit vʲiˈvʲjä̃ɲit n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady fosforanów; vivianite

wizjer ˈvʲizʲjɛr n
(budownictwo) otwór w drzwiach (czasem w ścianie) umożliwiający obserwowanie tego, co dzieje się po drugiej stronie spioncino

wizygocki adj
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) związany z Wizygotami, dotyczący Wizygotów visigotico visigoto

wizyta vʲiˈzɨta n
pobyt u kogoś jako gość w celach towarzyskich lub oficjalnych visita

wizytówka ˌvʲizɨˈtufka n
mały kartonik z zapisanymi na nim danymi osobowymi lub firmowymi biglietto da visita

wiązadło vʲjɔ̃w̃ˈzadwɔ n
(anatomia, anatomiczny) błona lub pasmo wytrzymałej tkanki łącznej łączące kości między sobą lub wzmacniające ruchome połączenia między kośćmi (stawy) legame
(pospolicie) coś, co służy do wiązania legame vincolo

wiązanie chemiczne vʲjɔ̃w̃ˈzãɲɛ xɛ̃ˈmʲiʧ̑nɛ n
(chemia, chemiczny) każde trwałe połączenie dwóch atomów; legame chimico

wiązanie kowalencyjne vʲjɔ̃w̃ˈzãɲɛ ˌkɔvalɛ̃nˈʦ̑ɨjnɛ n
(chemia, chemiczny) rodzaj wiązania chemicznego; legame covalente

wiązać koniec z końcem ˈvʲjɔ̃w̃zaʨ̑ ˈkɔ̃ɲɛʦ̑ ˈs‿kɔ̃j̃nʦ̑ɛ̃m v
dawać radę finansowo sbarcare il lunario

więc vʲjɛ̃nʦ̑ conjunction
…służący do tworzenia konstrukcji, w których zdanie za spójnikiem opisuje czynność, która nastąpiła, ponieważ odbyła się czynność opisana w zdaniu przed spójnikiem così

więc vʲjɛ̃nʦ̑ particle
…używana do rozpoczęcia wypowiedzi allora

więdnąć ˈvʲjɛ̃ndnɔ̃ɲʨ̑ v
o roślinach: tracić wodę w komórkach, wiotczeć, usychać appassire

większość ˈvʲjɛ̃ŋkʃɔɕʨ̑ n
większa część jakichś rzeczy lub jakiejś grupy osób; więcej niż połowa maggioranza

więzadło n
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) tkanka łączna włóknista łącząca ze sobą kości w stawach lub inne ruchomo połączone narządy legamento

więzienie vʲjɛ̃w̃ˈʑɛ̇̃ɲɛ n
miejsce, w którym odbywa się karę pozbawienia wolności prigione carcere penitenziario

więzień ˈvʲjɛ̃w̃ʑɛ̇̃ɲ n
człowiek pozbawiony wolności, np. odbywający karę w więzieniu, zamknięty w areszcie, obozie lub innym miejscu odosobnienia prigioniero detenuto carcerato

więzy krwi ˈvʲjɛ̃w̃zɨ ˈkr̥fʲi idiom
stosunek pokrewieństwa między osobami vincolo di sangue

wiśnia ˈvʲiɕɲa n
(botanika, botaniczny) Cerasus Miller, rodzaj roślin należący do rodziny różowatych; amareno ciliegio
owoce wiśni (1.1) ciliegia amarena

wklęsły adj
taki, który ma zagłębienie lub odcinkowe obniżenie concavo

wkrótce ˈfkrutʦ̑ɛ adv
w niedługim czasie, w najbliższym czasie prossimamente

wkurwiać ˈfkurvʲjäʨ̑ v
(wulgarnie, wulgaryzm) denerwować się, odczuwać gniew incazzarsi

wkurwiony fkurˈvʲjɔ̃nɨ adj
(wulgarnie, wulgaryzm) odczuwający gniew, duże zdenerwowanie incazzato

wniosek ˈvʲɲɔsɛk n
pomysł, propozycja, projekt złożony do dyskusji i podjęcia decyzji o jego przyjęciu lub odrzuceniu proposta
wynik, rezultat przemyślenia czegoś; twierdzenie, przekonanie będące wynikiem rozumowania, rozmyślania conclusione

wnuczka ˈvnuʧ̑ka n
córka syna lub córki pronipote nipote

wnuk vnuk n
syn córki lub syna nipote

wnęka ˈvnɛ̃ŋka n
zagłębienie w ścianie, murze nicchia

wnętrze ˈvnɛ̃nṭʃɛ n
przestrzeń, znajdująca się w środku czegoś interno
duchowa strona człowieka, dusza, serce interno

woda ˈvɔda n
bezbarwna i bezzapachowa ciecz, tlenek wodoru, H2O; acqua

woda królewska ˈvɔda kruˈlɛfska n
(chemia, chemiczny) mieszanina stężonego kwasu solnego i azotowego rozpuszczająca metale szlachetne; acqua regia

woda mineralna ˈvɔda ˌmʲĩnɛˈralna n
naturalna woda lecznicza; acqua minerale

woda utleniona ˈvɔda ˌutlɛ̃ˈɲɔ̃na n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) trzyprocentowy wodny roztwór nadtlenku wodoru używany m.in. do dezynfekcji ran; acqua ossigenata

wodnik ˈvɔdʲɲik n
(ornitologia, ornitologiczny) Rallus aquaticus, żyjący na mokradłach ptak o upierzeniu oliwkowobrązowym z plamami; porciglione

wodogłowie n
(medycyna, medyczny) nadmierne nagromadzenie płynów w układzie komorowym mózgu; idrocefalia idrocefalo

wodolot vɔˈdɔlɔt n
jednostka pływająca charakteryzująca się zainstalowanymi pod kadłubem płatami nośnymi, które powodują wynurzanie się kadłuba z wody wraz ze wzrostem prędkości jednostki; aliscafo

wodoodporny ˌvɔdɔːtˈpɔrnɨ adj
odporny na działanie wody waterproof

wodospad vɔˈdɔspat n
swobodny, pionowy spadek wody rzecznej, spowodowany różnicą poziomów dna koryta rzeki cascata

wodowstręt n
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) jeden z poważnych objawów wścieklizny objawiający się bolesnymi skurczami krtani podczas picia wody, a nawet na jej widok idrofobia

wody terytorialne ˈvɔdɨ ˌtɛrɨtɔrʲˈjalnɛ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pas morza określonej szerokości, na którym obowiązuje prawodawstwo i władza państwa, do którego należy dany odcinek wybrzeża; acque territoriali

wodór ˈvɔdur n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu H i liczbie atomowej 1; idrogeno

wojak ˈvɔjak n
(potocznie, potoczny) żołnierz, zwykle doświadczony spada

wojażer n
(przestarzałe, przestarzały) podróżnik viaggiatore

wojenny vɔˈjɛ̃nːɨ adj
związany z wojną, odnoszący się do wojny guerresco

województwo ˌvɔjɛˈvuʦ̑tfɔ n
(administracja) jednostka podziału administracyjnego wyższego stopnia w Polsce; voivodato

wojna ˈvɔjna n
zorganizowany konflikt zbrojny o dużej skali; guerra

wojna domowa ˈvɔjna dɔ̃ˈmɔva n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) konflikt zbrojny, którego strony należą do tego samego państwa, plemienia lub grupy etnicznej; guerra civile

wojna religijna ˈvɔjna ˌrɛlʲiˈɟijna n
konflikt, wojna motywowana przyczynami religijnymi; guerra santa

wojna trojańska ˈvɔjna trɔˈjä̃j̃ska n
(mitologia grecka) wojna Achajów z Trojanami; guerra di Troia

wokalizm vɔˈkalʲism̥ n
(językoznawstwo, językoznawczy) zasób, system samogłosek danego języka vocalismo

wokalny adj
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany ze śpiewaniem vocale

wola ˈvɔla n
zdolność człowieka do świadomego kontrolowania, kierowania swoim postępowaniem volontà

woleć ˈvɔlɛʨ̑ modal
bardziej lubić lub chcieć coś od czegoś innego preferire

wolfram ˈvɔlfrãm n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu W i liczbie atomowej 74; wolframio tungsteno

wolne oprogramowanie ˈvɔlnɛ ˌɔprɔɡrãmɔˈvãɲɛ n
oprogramowanie, które może być uruchamiane, kopiowane, rozpowszechniane, analizowane oraz zmieniane i poprawiane przez użytkowników; software libero

wolno ˈvɔlnɔ adv
w sposób wolny, powoli, bez pośpiechu lentamente piano

wolno ˈvɔlnɔ v
jest dozwolone, można, nie jest zabronione, mieć pozwolenie si potere

wolnomularz ˌvɔlnɔ̃ˈmulaʃ n
członek stowarzyszenia wolnomularskiego massone

wolność ˈvɔlnɔɕʨ̑ n
niezależność państwowa libertà indipendenza
wolna wola, możliwość samodzielnego podejmowania decyzji, brak przymusu libertà
prawo obywatelskie libertà
pozostawanie poza więzieniem libertà

wolność słowa ˈvɔlnɔɕʨ̑ ˈswɔva n
(filozofia, filozoficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) prawo do publicznego wyrażania swoich poglądów z jednoczesnym poszanowaniem go przez innych; libertà di parola

wolny ˈvɔlnɨ adj
mogący postępować zgodnie z własną wolą libero
nieobciążony czymś niekorzystnym libero
niezajęty przez coś libero
niebędący w związku, nieposiadający partnera / partnerki libero

wolny rynek ˈvɔlnɨ ˈrɨ̃nɛk n
handel, w którym ceny ustalane są między kupującymi a sprzedającymi, gdzie nie podlegają one żadnym ograniczeniom ze strony podmiotów zewnętrznych (np. państwa); mercato libero

wolontariusz ˌvɔlɔ̃nˈtarʲjuʃ n
osoba, która bez wynagrodzenia i dobrowolnie poświęca czas dla innych volontario

woltomierz vɔlˈtɔ̃mʲjɛʃ n
(metrologia, metrologiczny) (elektryczność) przyrząd do pomiaru napięcia elektrycznego; voltmetro voltimetro voltometro

woreczek łzowy vɔˈrɛʧ̑ɛk ˈwzɔvɨ n
(anatomia, anatomiczny) część dróg odprowadzających łzy; sacco lacrimale

worek ˈvɔrɛk n
miękki, elastyczny pojemnik wykonany z kawałków materiału, folii lub papieru; sacco

wosk vɔsk n
plastyczna substancja o żółtawym kolorze, łatwo topliwa, nierozpuszczalna w wodzie, używana do produkcji świec, past do obuwia itp., stosowana w przemyśle farmaceutycznym i spożywczym; cera

woskowina ˌvɔskɔˈvʲĩna n
(fizjologia, fizjologiczny) żółtawa, woskowata substancja wydzielana w przewodzie słuchowym zewnętrznym człowieka i wielu innych ssaków; cerume

woskowy adj
odnoszący się do wosku, zrobiony z wosku ceroso

wotum n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) przedmiot ofiarowany Bogu w jakiejś intencji, umieszczony w świątyni; ex voto

wotywny adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ofiarowywany jako wotum votivo

wołacz ˈvɔwaʧ̑ n
(gramatyka) siódmy przypadek deklinacji polskiej, tworzy formę zwrotu do omawianego przedmiotu lub osoby, wykrzyknięcia do niego lub zwrócenia jego uwagi; vocativo

wołowate n
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Bovidae, rodzina ssaków parzystokopytnych z podrzędu przeżuwaczy; bovidi

wołowina ˌvɔwɔˈvʲĩna n
(spożywczy) mięso z wołu lub krowy; carne bovina manzo

wołyński vɔˈwɨ̃j̃sʲci adj
dotyczący Wołynia, związany z Wołyniem, pochodzący z Wołynia volinico

woń vɔ̃ɲ n
(chemia, chemiczny) bodziec działający na zmysł powonienia profumo odore

wpaść z deszczu pod rynnę ˈfpaʑʥ̑ ˈz‿dɛʃʧ̑u pɔd‿ˈrɨ̃nːɛ v
(przenośnie, przenośnia) znaleźć się w sytuacji jeszcze gorszej niż poprzednia cadere dalla padella nella brace

wpływ fpwɨf n
presja, oddziaływanie na coś lub kogoś influenza incidenza influsso

wpływać ˈfpwɨvaʨ̑ v
sprawiać, że ktoś lub coś zachowuje się w określony sposób: (także, też) pociągać za sobą zachodzenie pewnych zjawisk; wywierać wpływ incidere influire

wracać ˈvraʦ̑aʨ̑ v
przybywać do miejsca, z którego się wyszło lub było poprzednio tornare

wrażliwość vraʒˈlʲivɔɕʨ̑ n
(fizjologia, fizjologiczny) zdolność odbierania bodźców poprzez zmysły sensibilità

wrażliwy vraʒˈlʲivɨ adj
taki, który ma wrażliwość, łatwo reaguje na bodźce zmysłowe sensibile
taki, który ma dużą zdolność do odczuwania i przeżywania emocji sensibile
taki, który ma słabą odporność sensibile

wreszcie ˈvrɛʃʲʨ̑ɛ adv
nareszcie, w końcu finalmente infine

wrogi ˈvrɔɟi adj
właściwy wrogowi/nieprzyjacielowi, wrogo nastawiony; nieprzyjazny, nieżyczliwy ostile malevolo

wrona ˈvrɔ̃na n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny krukowatych; cornacchia

wrrr vrːː interjection
onomatopeja naśladująca warczenie zwierzęcia, np. psa grrr

wrzeciono vʒɛˈʨ̑ɔ̃nɔ n
(włókiennictwo) obrotowe narzędzie ręczne lub część kołowrotka do nawijania przędzy; fuso

wrzesień ˈvʒɛɕɛ̇̃ɲ n
dziewiąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego); settembre

wrzeszczeć ˈvʒɛʃʧ̑ɛʨ̑ v
krzyczeć bardzo głośno i intensywnie urlare

wrześniowy vʒɛɕˈɲɔvɨ adj
związany z wrześniem, charakterystyczny dla września settembrino

wrzód vʒut n
(medycyna, medyczny) głęboki ubytek skóry lub śluzówki, tzn. poniżej błony podstawnej naskórka / nabłonka; ulcera

wróbel ˈvrubɛl n
(potocznie, potoczny) (ornitologia, ornitologiczny) Passer domesticus, mały, pospolity ptak występujący w pobliżu osiedli ludzkich; passero

wróbel krótkopalcowy n
(ornitologia, ornitologiczny) Carpospiza brachydactyla, gatunek niewielkiego ptaka z rodziny wróblowatych; passera lagia chiara passera lagia minore

wróg vruk n
nieprzyjaciel, osoba lub obiekt darzony negatywnymi uczuciami nemico

wróżbita n
(ezoteryka) osoba zajmująca się wróżeniem indovino

wróżka ˈvruʃka n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) baśniowa postać czyniąca czary; fata

wręcz vrɛ̃n͇ʧ̑ particle
…podkreślająca znaczenie nientedimeno

wschodzić ˈfsxɔʥ̑iʨ̑ v
o roślinach: kiełkować, wychodzić z ziemi germogliare spuntare
wychodzić zza horyzontu, zjawiać się na niebie (głównie o ciałach niebieskich) sorgere

wschód fsxut n
(astronomia, astronomiczny) chwila pojawienia się ciała niebieskiego (w domyśle: Słońca) nad horyzontem sorgere
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez Słońce podczas jego wschodu (1.1) w dniu równonocy; est oriente

wskazówka fskaˈzufka n
element ruchomy przyrządu pomiarowego, którego położenie określa na podziałce określoną wartość mierzonej wielkości; ago lancetta

wspaniałomyślny ˌfspãɲawɔ̃ˈmɨɕl̥nɨ adj
szlachetny, potrafiący wybaczać; serdeczny, wyrozumiały generoso

wspaniały fspãˈɲawɨ adj
cudowny, idealny, doskonały magnifico fantastico favoloso grandioso stupendo

wspierać ˈfspʲjɛraʨ̑ v
dawać komuś wsparcie, pomoc, opiekę assistere proteggere

wspólnik n
osoba mająca wspólny udział w czymś consocio
osoba wspólnie uczestnicząca w występku czy przestępstwie complice

wspólny ˈfspulnɨ adj
należący lub używany przez kilka osób comune

współbiesiadnik n
współuczestnik biesiady commensale

współbrzmienie n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) jednoczesne brzmienie dźwięków consonanza

współbrzmieć v
(książkowy) zwykle o instrumentach muzycznych: wydawać harmonijny dźwięk accordare armonizzare

współczesny fspuwˈʧ̑ɛsnɨ adj
istniejący obecnie, teraz, aktualnie, teraźniejszy contemporaneo
taki, który istnieje lub ma miejsce w tym samym czasie z innym contemporaneo

współcześnie fspuwˈʧ̑ɛɕɲɛ adv
w obecnej epoce oggi

współczucie fspuwˈʧ̑uʨ̑ɛ n
zdolność emocjonalnej solidarności z cierpiącym, poszkodowanym compassione

współczuć ˈfspuwʧ̑uʨ̑ v
czuć emocjonalną bliskość z osobą cierpiącą compatire

współdziałać v
działać razem, współpracować cooperare coadiuvare

współistnienie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: współistnieć coesistenza

współlokator ˌfspuwlɔˈkatɔr n
ktoś, z kim się wspólnie mieszka coinquilino casigliano

współpraca fspuwˈpraʦ̑a n
wspólne działanie kilku podmiotów cooperazione collaborazione

współzależność ˌfspuwzaˈlɛʒnɔɕʨ̑ n
wzajemna zależność obiektów, faktów, osób interdipendenza

współzawodnictwo ˌfspuwzavɔdʲˈɲiʦ̑tfɔ n
rywalizacja grupy osób o pierwszeństwo w jakiejś dyscyplinie combattimento

wstawiać v
dopisywać do tekstu inserire
osadzać w czymś brakujące lub dodatkowe części inserire
brać w obronę intercedere

wstawiennictwo n
bronienie kogoś, ujmowanie się za kimś intercessione

wstać lewą nogą ˈfstaʨ̑ ˈlɛvɔ̃w̃ ˈnɔɡɔ̃w̃ v
być bez powodu w złym humorze, mieć zły nastrój od samego rana scendere dal letto col piede sinistro

wstrzemięźliwość n
powstrzymywanie się od czego astinenza

wstręt fstrɛ̃nt n
intensywne uczucie niechęci, odraza; disgusto

wstydzić się ˈfstɨʥ̑iʨ̑‿ɕɛ v
odczuwać zawstydzenie, być onieśmielonym, speszonym w danej sytuacji vergognarsi

wstąpić ˈfstɔ̃mpʲiʨ̑ v
przyjść z krótką wizytą w pewnym celu capitare entrare fare una capatina
wejść w szeregi jakiejś organizacji lub grupy aderire

wstążka ˈfstɔ̃w̃ʃka n
(informatyka, informatyczny) element interfejsu użytkownika, zastępujący tradycyjne menu i paski narzędzi; ribbon
(sport, sportowy) przyrząd używany w gimnastyce artystycznej; nastro

wszak fʃak particle
…mająca nawiązywać do danej sytuacji, wypowiedzi i podkreślać jej prawdziwość, słuszność comunque nondimeno però

wszawica n
(medycyna, medyczny) choroba powodowana bytowanie wszy na ciele ludzkim albo zwierzęcym, objawiająca się zmianami zapalnymi skóry; pediculosi ftiriasi

wszczepić v
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) umieścić w tkance rośliny szczepkę rośliny szlachetnej innestrare
(medycyna, medyczny) wprowadzić lek lub szczepionkę do organizmu przez nakłucie lub nadcięcie naskórka iniettare innestrare
(medycyna, medyczny) wprowadzić z zewnątrz do organizmu tkankę lub protezę, zastępując nią usuniętą część trapiantare
nauczyć czegoś kogoś inculcare infondere

wszechnica fʃɛçˈɲiʦ̑a n
uczelnia, szkoła wyższa università

wszechobecny adj
obecny wszędzie, występujący wszędzie onnipresente

wszerz adv
zgodnie z kierunkiem szerokości czegoś in largo

wszetecznica ˌfʃɛtɛʧ̑ʲˈɲiʦ̑a n
(przestarzałe, przestarzały) kobieta rozwiązła i gorsząca swoim zachowaniem meretrice

wszyscy ˈfʃɨsʦ̑ɨ indefinitePronoun
ogół ludzi z danego zbioru tutti

wszystkie drogi prowadzą do Rzymu ˈfʃɨstʲcɛ ˈdrɔɟi prɔˈvaʣ̑ɔ̃w̃ dɔ‿ˈʒɨ̃mu proverb
do jednego miejsca, celu można dojść na różne sposoby tutte le strade portano a Roma

wszystko ˈfʃɨstkɔ indefinitePronoun
ogół rzeczy i spraw tutto

wszędzie ˈfʃɛ̃ɲʥ̑ɛ adv
w każdym miejscu dappertutto ovunque
do każdego miejsca dappertutto ovunque

wtajemniczenie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: wtajemniczyć iniziazione

wtedy ˈftɛdɨ pronoun
w tym (określonym wcześniej w zdaniu) czasie allora

wtorek ˈftɔrɛk n
drugi dzień tygodnia martedì

wtrącać ˈftrɔ̃nʦ̑aʨ̑ v
nadmiernie ingerować w cudze sprawy; zajmować się czymś, nie będąc o to proszonym immischiarsi intervenire mescolarsi

wujek ˈvujɛk n
brat matki zio

wulgarnie vulˈɡarʲɲɛ adv
w wulgarny sposób volgarmente

wulkan ˈvulkãn n
miejsce na powierzchni Ziemi, z którego wydobywa się lawa, gazy i popioły; vulcano
forma terenu powstała wskutek aktywności wulkanu (1.1) vulcano

wulkaniczny ˌvulkãˈɲiʧ̑nɨ adj
związany z wulkanami i ich aktywnością vulcanico vulcanica

wulkanologiczny adj
dotyczący wulkanologii, czyli wiedzy o wulkanach vulcanologico

wulwodynia n
(medycyna, medyczny) zaburzenie w genitaliach żeńskich polegające na chronicznym bólu lub dyskomforcie; vulvodinia vulvodynia

wy vɨ personalPronoun
druga osoba liczby mnogiej, rodzaj męskoosobowy i niemęskoosobowy voi

wybaczać vɨˈbaʧ̑aʨ̑ v
dawać przebaczenie, odpuszczać winę perdonare scusare

wybawca vɨˈbafʦ̑a n
ktoś, kto wybawia od czegoś; broni, ratuje, chroni kogoś przed czymś salvatore

wybielacz vɨˈbʲjɛlaʧ̑ n
(chemia, chemiczny) środek chemiczny służący do wybielania m.in. tkanin, urządzeń sanitarnych lub zębów; candeggina varechina

wybierać vɨˈbʲjɛraʨ̑ v
dokonywać wyboru scegliere
powoływać kogoś na jakieś stanowisko poprzez głosowanie eleggere

wybijać v
(metaloznawstwo, metalurgia) produkować monety, odznaki lub biżuterię przy pomocy uderzeń właściwym przedmiotem, modelując metal i / lub ozdabiając czym coniare
uderzając w coś, powodować wypadnięcie tego, co znajduje się w środku infrangere

wybitność vɨˈbʲitnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co wybitne eminenza

wyborca vɨˈbɔrʦ̑a n
osoba uprawniona do uczestnictwa w głosowaniu/wyborach elettore

wyborczy vɨˈbɔrʧ̑ɨ adj
taki, który dotyczy wyborów i wyborców; związany z wyborami i wyborcami elettorale

wybryk n
zaskakujący postępek, odbiegający od przyjętych norm postępowania bambinata cappriccio malafatta ragazzata scappata stravaganza

wybrzeże vɨˈbʒɛʒɛ n
(geografia, geograficzny) wąski obszar znajdujący się po obu stronach linii brzegowej; marina

wybuchowy ˌvɨbuˈxɔvɨ adj
o człowieku, charakterze: taki, którego zachowanie/reakcje są gwałtowne, impulsywne, żywiołowe, szybkie focoso infiammabile

wybór ˈvɨbur n
wybranie jednej z wielu możliwości scelta

wychowanie ˌvɨxɔˈvãɲɛ n
całokształt działań służących ukształtowaniu człowieka pod względem moralnym, umysłowym i fizycznym; przygotowywanie kogoś do życia w społeczeństwie educazione
kultura, ogłada, zdolność do właściwego zachowania educazione

wychowawczy adj
dotyczący wychowania i nauczania educatore

wychudzony ˌvɨxuˈʣ̑ɔ̃nɨ adj
bardzo chudy, wątły, mizerny affilato

wychwalać vɨˈxfalaʨ̑ v
bardzo chwalić, nie szczędzić pochwał glorificare esaltare

wycieczka vɨˈʨ̑ɛʧ̑ka n
wędrówka w celach rekreacyjnych lub turystycznych escursione gita

wycieczkowy adj
związany z wycieczką escursionistico turistico

wycieraczka ˌvɨʨ̑ɛˈraʧ̑ka n
(motoryzacja) (lotnictwo, lotniczy) ruchomy element wyposażenia pojazdów, oczyszczający szybę z nieczystości ograniczających widoczność; tergicristallo

wyciąg krzesełkowy ˈvɨʨ̑ɔ̃ŋk ˌːʃɛsɛwˈkɔvɨ n
rodzaj wyciągu linowego popularny w górach, przewożący pasażerów na otwartych siedziskach; seggiovia

wyciąg narciarski ˈvɨʨ̑ɔ̃ŋk narʲˈʨ̑arsʲci n
kolej linowa instalowana na stokach, służąca do transportu narciarzy, snowboardzistów lub turystów sciovia skilift

wyciągnąć nogi vɨˈʨ̑ɔ̃ŋɡnɔ̃ɲʨ̑ ˈnɔɟi v
(pospolicie) umrzeć tirare i calci

wyczucie n
umiejętność intuicyjnego odbierania czegoś senso

wyczuwalny adj
dający się wyczuć, możliwy do zarejestrowania zmysłami, zwłaszcza dotykiem, węchem lub smakiem percettibile

wydalać v
(biologia, biologiczny) usuwać szkodliwe lub zbędne produkty przemiany materii eliminare
usuwać kogoś niepożądanego espellere

wydarzać się v
stawać się faktem avvenire succedere

wydarzenie ˌvɨdaˈʒɛ̃ɲɛ n
to, co się stało avvenimento avventura

wydawać vɨˈdavaʨ̑ v
wydzielać coś, wydobywać z siebie emettere
mieć wrażenie autentyczności zdarzenia (faktu) nierzeczywistego; przedstawiać się w innym świetle sembrare

wydawca n
osoba zajmująca się wydawaniem środków masowego przekazu editore

wydać na świat ˈvɨdaʨ̑ na‿ˈɕfʲjat idiom
urodzić dziecko dare alla luce

wydać ostatnie tchnienie v
(podniośle) umrzeć, skonać spirare

wydech n
(fizjologia, fizjologiczny) akt wydalenia powietrza z układu oddechowego na zewnątrz ustroju espirazione

wydma ˈvɨdma n
piaszczyste wzniesienie usypane przez wiatr; duna

wydra ˈvɨdra n
(zoologia, zoologiczny) (Lutrinae), ssak wód przybrzeżnych o wydłużonym ciele i brązowej sierści; lontra

wyginięcie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: wyginąć estinzione

wygląd ˈvɨɡlɔ̃nt n
grupa cech tworzących obraz zewnętrzny człowieka, zwierzęcia lub przedmiotu aspetto

wyglądać vɨˈɡlɔ̃ndaʨ̑ v
mieć dany wygląd avere un aspetto apparire
wychylać się spoza przeszkody lub z okna guardare

wygnaniec n
ktoś skazany na wygnanie, wypędzony esule

wygnanka n
kobieta skazana na wygnanie, wypędzona esule

wygodny vɨˈɡɔdnɨ adj
charakteryzujący się wygodą, dający wygodę comodo

wygrywać vɨˈɡrɨvaʨ̑ v
zdobyć pierwsze miejsce w jakiejś rywalizacji, pokonać przeciwników, odnieść zwycięstwo vincere

wygwizdywać ˌvɨɡvʲizˈdɨvaʨ̑ v
wyśmiać, wyszydzić kogoś; wyrazić niezadowolenie, dezaprobatę za pomocą gwizdania (częściej w (aspekt dokonany)) fischiare

wygórowany adj
zbyt duży, nadmierny esorbitante eccessivo esagerato

wyjawiać vɨˈjavʲjäʨ̑ v
sprawiać, że coś staje się wiadome; dawać informację o czymś, co dotychczas było trzymane w tajemnicy confessare

wyjazd ˈvɨjast n
fakt wyjechania skądś, opuszczenia jakiegoś miejsca partenza

wyjec ˈvɨjɛʦ̑ n
(zoologia, zoologiczny) Alouatta, południowoamerykańska małpa o donośnym głosie; aluatta scimmia urlatrice

wyjeżdżać vɨˈjɛʒʤ̑aʨ̑ v
opuszczać jakieś miejsce, przemieszczać się, udać się w inne miejsce partire

wyjątek vɨˈjɔ̃ntɛk n
coś, do czego nie stosuje się powszechna reguła eccezione
(informatyka, informatyczny) w programowaniu: obiekt używany do przerwania normalnego działania programu i przeniesienia informacji o błędzie do innego miejsca programu eccezione

wyjątek potwierdza regułę vɨˈjɔ̃ntɛk pɔˈtfʲjɛrʣ̑a rɛˈɡuwɛ proverb
istnienie normy dowiedzione jest przez odstępstwa od niej l'eccezione conferma la regola

wyjątkowość n
cecha tego, co jest wyjątkowe singolarità

wyjątkowy ˌvɨjɔ̃ntˈkɔvɨ adj
wyróżniający się czymś nieprzeciętnym; taki, który jest wyjątkiem eccezionale straordinario

wyjąć z ust ˈvɨjɔ̇̃ɲʥ̑ ˈz‿ust v
powiedzieć to, co ktoś miał na myśli togliere la parola di bocca a qualcuno

wyjść na jaw ˈvɨjɕʨ̑ na‿ˈjaf idiom
stać się wiadomym, przestać być tajemnicą; wydać się venire a galla

wyjść po angielsku ˈvɨjɕʨ̑ ˌpɔ‿ãŋʲˈɟɛlsku v
wymknąć się ukradkiem, nie żegnając się z nikim; wyjść tak, by nikt tego nie zauważył andarsene all'inglese filarsene all'inglese

wyjść z siebie ˈvɨjɕʨ̑ ˈsʲ‿ɕɛbʲjɛ v
(potocznie, potoczny) rozzłościć się, stracić panowanie nad sobą uscire dai gangheri

wyjść z wprawy ˈvɨjɕʨ̑ ˈs‿fpravɨ idiom
stracić umiejętność robienia czegoś essere fuori esercizio

wykałaczka ˌvɨkaˈwaʧ̑ka n
cienki, zaostrzony patyczek ((dawniej, dawny) także piórko) służący do usuwania spomiędzy zębów resztek jedzenia; stuzzicadenti

wykonalność ˌvɨkɔ̃ˈnalnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest wykonalne, co da się wykonać effettuabilità eseguibilità

wykonywać ˌvɨkɔ̃ˈnɨvaʨ̑ v
formalnie: spełniać pewne obowiązki esercitare fare
odtwarzać, grać (role teatralne lub filmowe, utwory muzyczne) eseguire suonare
urzeczywistniać, zrealizować, uczyniać, spełniać coś, wprowadzać coś w czyn, doprowadzać coś do skutku eseguire realizzare attuare effettuare
wytwarzać lub produkować coś fare

wykorzystywać ˌvɨkɔʒɨˈstɨvaʨ̑ v
mieć korzyść z czegoś lub kogoś, zrobić użytek z czegoś utilizzare
mieć zysk z cudzego wysiłku, pracy, a także cech danej osoby sfruttare

wykończony adj
(potocznie, potoczny) mocno zmęczony esausto

wykończony v
imiesłów przymiotnikowy od wykończyć rifinito

wykroczenie ˌvɨkrɔˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czyn społecznie szkodliwy, zabroniony przez ustawę i zagrożony karą aresztu, ograniczenia wolności, grzywny lub nagany; contravvenzione

wykrywacz kłamstw vɨˈkrɨvaʧ̑ ˈkwãmstf n
(potocznie, potoczny) wariograf, poligraf macchina della verità

wykrywać v
ujawniać coś nieznanego lub ukrytego scoprire

wykrzyknienie ˌvɨkʃɨcˈɲɛ̇̃ɲɛ n
figura retoryczna, wyraz, grupa wyrazów lub zdanie wykrzyknikowe, wtrącone w tok wypowiedzi; esclamazione

wykrzyknik vɨˈkʃɨcɲik n
(gramatyka) nieodmienne słowo lub wyrażenie służące do wyrażenia stanu emocjonalnego, nakazu lub do imitacji odgłosu z otaczającego świata; interiezione
(językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny służący do wzmacniania ekspresji wypowiedzi, zapisywany za pomocą kropki i umieszczonej nad nią pionowej kreski: !; punto esclamativo

wykształcenie ˌvɨkʃtawˈʦ̑ɛ̃ɲɛ n
poziom wiedzy nabytej na drodze nauki educazione

wykształcony ˌvɨkʃtawˈʦ̑ɔ̃nɨ adj
taki, który posiadł szeroką wiedzę, ukończył jakąś szkołę, zwłaszcza wyższą uczelnię educato

wykusz ˈvɨkuʃ n
(architektura, architektoniczny) forma architektoniczna stanowiąca element wystający z lica elewacji; erker

wykwalifikowany adj
posiadający odpowiednie kwalifikacje qualificato

wykwintnie adv
w sposób wykwintny con raffinatezza

wykwintny adj
będący w dobrym guście, wytworny, wyszukanie elegancki elegante raffinato

wylać dziecko z kąpielą ˈvɨlaʥ̑ ˈːɛʦ̑kɔ s‿kɔ̃mˈpʲjɛlɔ̃w̃ v
chcąc przeciwdziałać złu, niechcący zatracić także pozytywny aspekt jakiejś sprawy gettare via il bambino con l'acqua sporca

wylew n
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) udar mózgu emorragia cerebrale

wylewać vɨˈlɛvaʨ̑ v
lejąc, pozbyć się płynu z naczynia rigurgitare rovesciare

wymaganie ˌvɨ̃maˈɡãɲɛ n
wymóg, żądanie, stanowcza potrzeba pretesa

wymiennik ciepła vɨ̃ˈmʲjɛ̇̃ɲːic ˈʨ̑ɛpwa n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do wymiany ciepła; scambiatore di calore

wymię ˈvɨ̃mʲjɛ n
(zoologia, zoologiczny) gruczoł mlekowy niektórych ssaków, zwłaszcza hodowlanych; mammella poppa

wymowa vɨ̃ˈmɔva n
sposób artykulacji dźwięków mowy pronuncia

wymówka n
pretensja wyrażana słownie rimprovero
wykrętne usprawiedliwienie scusa

wynajem vɨ̃ˈnajɛ̃m n
oddanie komuś lub wzięcie od kogoś do czasowego użytkowania pewnej własności za zapłatą noleggio

wynalazca ˌvɨ̃naˈlasʦ̑a n
autor wynalazku, ten, który coś wynalazł inventore

wynalazek ˌvɨ̃naˈlazɛk n
coś, co wynaleziono; invenzione

wynaleźć v
odkryć lub opracować coś, co wcześniej było nieznane inventare

wynikać vɨ̃ˈɲikaʨ̑ v
być wynikiem, konsekwencją, skutkiem, rezultatem czegoś; stawać się następstwem; mieć w czymś początek risultare

wyniosły vɨ̃ˈɲɔswɨ adj
bardzo wysoki, górujący nad otoczeniem eminente
będący wyrazem postawy dumy, zarozumiałości i wywyższania się nad innych sdegnoso
dumny, zarozumiały i wywyższający się nad innych spagnolesco

wyobraźnia ˌvɨɔˈbraʑɲa n
zdolność przywoływania i tworzenia w myślach wyobrażeń; immaginazione fantasia

wyobrażenie ˌvɨɔbraˈʒɛ̃ɲɛ n
stworzony w świadomości obraz czegoś (przedmiotu, osoby, przebieg sytuacji) immaginazione

wyodrębniać ˌvɨɔˈdrɛ̃mbʲɲäʨ̑ v
czynić odrębnym lub wyrazistym isolare

wyolbrzymiać v
powiększać się znacznie esagerare

wypadek vɨˈpadɛk n
nieszczęśliwe zdarzenie, w którym ktoś ucierpiał accidente incidente
to, co wydarzyło się lub wydarzy w przyszłości, zdarzenie accidente avvenimento

wypalać vɨˈpalaʨ̑ v
niszczyć przy pomocy ognia, wysoką temperaturą lub żrącą substancją bruciare
o papierosie, węglu, świecy itp. zużywać coś przez palenie fumare

wypełniać vɨˈpɛwʲɲäʨ̑ v
sprawiać, że coś staje się pełne, uczynić, że coś zajmuje całą określoną przestrzeń gremire

wypijać v
pijąc, opróżniać coś z cieczy bere

wypiętrzenie n
(geologia, geologiczny) efekt wypiętrzania sollevamento

wypoczywać v
przywracać dobre samopoczucie, siły życiowe, odstępując od codziennych czynności, od pracy riposare

wyposażać v
dostarczać coś potrzebnego do funkcjonowania equipaggiare allestire attrezzare fornire

wypowiedzenie ˌvɨpɔvʲjɛˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
zawiadomienie o rozwiązaniu umowy, np. o pracę licenziamento

wypowiedź vɨpɔˈvʲɛʥi vɨˈpɔvʲjɛ̇ʨ̑ n
coś, co zostało powiedziane, wypowiedziane lub napisane dichiarazione

wypożyczać v
brać do tymczasowego użytkowania prendere in prestito
udostępniać na jakiś czas prestare

wyprzedaż vɨˈpʃɛdaʃ n
(handel, handlowy) sprzedaż towaru, zazwyczaj po obniżonych cenach, w celu pozbycia się go, najczęściej pod koniec sezonu lub w ramach likwidacji sklepu liquidazione svendita realizzo

wyprzedzanie ˌvɨpʃɛˈʣ̑ãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: wyprzedzać sorpasso

wyprzedzać vɨˈpʃɛʣ̑aʨ̑ v
prześcigać kogoś; przyśpieszając znaleźć się przed kimś (jadąc lub idąc) sorpassare

wypukłość n
cecha fizyczna bycia wypukłym sporgenza
wypukły fragment powierzchni rilievo

wyraz twarzy n
emocje ukazujące się na czyjeś twarzy nadające jej dany wygląd espressione del viso

wyraźny vɨˈraʑnɨ adj
taki, który jest przejrzysty, zrozumiały, jasny, wyrazisty espresso

wyrażać vɨˈraʒaʨ̑ v
opisywać ustnie lub pisemnie, dawać informację o czymś lub kimś; być wyrazem czegoś esprimere

wyrażenie ˌvɨraˈʒɛ̃ɲɛ n
(językoznawstwo, językoznawczy) zespół wyrazów mających ze sobą związek składniowy espressione
(informatyka, informatyczny) fragment kodu programu dający w wyniku wartość espressione
(logika, logiczny) (matematyka, matematyczny) ciąg symboli matematycznych zgodny z regułami notacji matematycznej espressione

wyrażenie przyimkowe ˌvɨraˈʒɛ̃ɲɛ ˌpʃɨ<sup>j</sup>ĩmˈkɔvɛ n
(gramatyka) połączenie przyimka z rzeczownikiem, przysłówkiem, liczebnikiem lub zaimkiem; locuzione prepositiva locuzione preposizionale

wyrostek n
kilkunastoletni chłopak adolescente giovinetto ragazzotto
(anatomia, anatomiczny) (biologia, biologiczny) odstający twór na skórze, kości lub narządach organizmów apofisi
(potocznie, potoczny) wyrostek robaczkowy appendice

wyrostek robaczkowy vɨˈrɔstɛk ˌrɔbaʧ̑ˈkɔvɨ n
(anatomia, anatomiczny) cienkie uwypuklenie jelita ślepego u niektórych ssaków, m.in. u człowieka; appendice appendice cecale appendice vermiforme

wyrostek soczewkowaty kowadełka vɨˈrɔstɛk ˌsɔʧ̑ɛfkɔˈvatɨ ˌkɔvaˈdɛwka n
(anatomia, anatomiczny) zakończenie odnogi długiej kowadełka, poprzez które kowadełko łączy się ze strzemiączkiem processo lenticolare

wyrostkowy adj
(medycyna, medyczny) (anatomia, anatomiczny) związany z wyrostkiem robaczkowym appendicolare

wyrozumiałość n
cecha tego, kto jest wyrozumiały, cecha tego, co jest wyrozumiałe indulgenza benevolenza comprensione

wyrzeczenie n
rezygnacja z wygód lub przyzwyczajeń abnegazione

wyrzucać pieniądze w błoto vɨˈʒuʦ̑aʨ̑ pʲjɛ̇̃ˈɲɔ̃nʣ̑ɛ ˈv‿bwɔtɔ v
marnować, marnotrawić pieniądze buttare via il denaro

wyrzut n
gwałtowne rzucenie lub wyciągnięcie lancio

wyróżniać vɨˈruʒʲɲäʨ̑ v
zwracać na kogoś lub coś specjalną uwagę, wybierać spośród innych; dawać komuś, czemuś pierwszeństwo distinguere
czynić coś wyrazistym distinguere

wysiadać vɨˈɕadaʨ̑ v
opuszczać pojazd, łódź lub samolot scendere

wysiłek vɨˈɕiwɛk n
wytężenie sił lub dołożenie starań w celu zdobycia, osiągnięcia czegoś sforzo fatica

wysoki vɨˈsɔci adj
mający duży wymiar pionowy alto
mający duże znaczenie, cieszący się szacunkiem; używane również jako tytuł honorowy alto
mający dużą zawartość czegoś (zwykle domyślnej cechy) alto

wysokie napięcie vɨˈsɔcɛ naˈpʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) napięcie elektryczne powyżej 1000 V (= tysiąca woltów); w elektroenergetyce: od 110 kV (= stu dziesięciu kilowoltów) alta tensione

wysoko vɨˈsɔkɔ adv
(odprzymiotnikowy) → wysoki alto

wysokokaloryczny ˌvɨsɔkɔkalɔˈrɨʧ̑nɨ adj
mający, dostarczający dużą ilość kalorii ipercalorico

wyspa ˈvɨspa n
(geografia, geograficzny) ląd otoczony ze wszystkich stron wodami morza, jeziora lub rzeki; isola

wyspiarka vɨsˈpʲjarka n
mieszkanka wyspy isolana

wyssać z mlekiem matki ˈvɨsːaʥ̑ ˈz‿mlɛcɛ̃m ˈːatʲci v
mieć wrodzoną lub nabytą w dzieciństwie cechę succhiare col latte

wystarczający adj
dostateczny, odpowiadający określonym wymaganiom sufficiente bastante bastevole

wystawa vɨˈstava n
zbiór eksponatów, przedmioty ustawione na pokaz mostra esposizione

wystąpić z otwartą przyłbicą vɨˈstɔ̃mpʲiʥ̑ z‿ɔtˈfartɔ̃w̃ pʃɨwˈbʲiʦ̑ɔ̃w̃ v
występować jawnie, otwarcie przeciw czemuś; jasno wyrażać swoje zdanie, jasno określać swoje stanowisko lottare a viso aperto

wysublimować ˌvɨsublʲĩˈmɔvaʨ̑ v
nadać czemuś głębszy charakter, wyższą wartość sublimare

wysypka n
(medycyna, medyczny) wykwity skórne lub na błonach śluzowych będące objawem jakiejś choroby sfogo

wysyłać vɨˈsɨwaʨ̑ v
polecać komuś udanie się dokądś w jakimś celu mandare
przekazywać komuś coś za pośrednictwem innych osób lub urządzeń technicznych inviare

wyszukany adj
mający szczególne cechy, rzadko spotykany ricercato

wyszukiwarka ˌvɨʃuciˈvarka n
(informatyka, informatyczny) narzędzie służące do wyszukiwania informacji w sieci www; motore di ricerca

wytrwać v
dotrwać do końca, do określonego czasu w danych warunkach perseverare

wytrwałość vɨˈtr̥fawɔɕʨ̑ n
konsekwencja, upór, zdecydowanie w działaniu lub dążeniu do czegoś perseveranza

wytrwały adj
cierpliwie bądź uparcie dążący do celu tenace

wytrysk ˈvɨtrɨsk n
strumień, nagłe tryśnięcie, wytryśnięcie jakiegoś płynu na zewnątrz zampillo

wyzionąć ducha v
(podniośle) umrzeć, skonać mandar fuori l'anima rendere l'anima rendere l'anima a Dio

wyznanie wiary n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) krótki i zwięzły kanoniczny zbiór podstawowych dogmatów, wierzeń określonej religii professione di fede

wyznawać vɨˈznavaʨ̑ v
wierzyć w coś; czcić coś; także: być wyznawcą danej religii credere
wyjawiać, ujawniać coś; zwłaszcza coś, co dotychczas się ukrywało confessare ammettere

wyzwisko n
słowo obraźliwe dla kogoś contumelia epiteto ingiuria

wyzwolenie ˌvɨzvɔˈlɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: wyzwolić liberazione

wyzwoleniec n
(historia, historyczny, historycznie) były niewolnik, oficjalnie obdarowany wolnością przez swojego właściciela affrancato liberto

wyzwoliciel n
ten, kto wyzwolił (kogoś lub coś) liberatore

wyć vɨʨ̑ v
(potocznie, potoczny) o ludziach fałszywie śpiewać stonare
o zwierzętach (zazw. wilkach, psach, hienach) wydawać długi zawodzący głos, przeciągle skowyczeć ululare urlare
o ludziach przeciągle krzyczeć z bólu lub żałości ululare urlare

wyć do księżyca v
(przenośnie, przenośnia) na próżno protestować, krzyczeć itp. abbaiare al vento abbaiare alla luna abbaiare alle stelle

wyłożyć kawę na ławę vɨˈwɔʒɨʨ̑ ˈkavɛ na‿ˈwavɛ v
powiedzieć coś jasno, wprost vuotare il sacco

wyłącznie vɨˈwɔ̃n͇ʧ̑ʲɲɛ adv
od: wyłączny; wyłączając wszystko inne, wszystkich innych semplicemente

wyścig w workach ˈvɨɕʨ̑iɡ ˈv‿ːɔrkax n
(sport, sportowy) rodzaj zabawy ruchowej polegającej na ściganiu się na krótkim dystansie skacząc z nogami w dużym worku corsa nei sacchi

wyściółczak vɨˈɕʨ̑uwʧ̑ak n
(medycyna, medyczny) nowotwór ośrodkowego układu nerwowego wywodzący się z komórek wyściółki ependimoma

wyśmiewać v
ośmieszać, wytykając braki, słabości, wady deridere

wzburzony adj
(meteorologia, meteorologiczny) przedstawiający sobą gwałtowne zmiany pogodowe mosso
odczuwający lub prezentujący gniew turbato

wzdręga grecka ˈvzdrɛ̃ŋɡa ˈɡrɛʦ̑ka n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Scardinius graecus, endemiczny gatunek ryby z rodziny karpiowatych z jeziora Iliki w centralnej Grecji; scardola greca

wzdłuż vzdwuʃ adv
równolegle do dłuższego boku, na całej długości, przez całą długość per il lungo

wzdłuż vzdwuʃ preposition
…informujący o położeniu czegoś lub o odbywaniu się jakiejś czynności równolegle do długości danego obiektu lungo

wzgląd vzɡlɔ̃nt n
(najczęściej w liczbie mnogiej) przyczyny, określone aspekty aspetto
branie pod uwagę, liczenie się considerazione

wziąć byka za rogi v
podjąć się czegoś ważnego bez wahania się, bez zastanowienia tagliare la testa al toro

wzloty i upadki ˈvzlɔtɨ ˌi‿uˈpatʲci idiom
okresy powodzenia, szczęścia i jego braku alti e bassi

wzmacniać ˈvzmaʦ̑ʲɲäʨ̑ v
sprawiać, że coś staje się mocniejsze, silniejsze, trwalsze, liczniejsze rafforzare rinforzare

wzniesienie vzʲɲɛ̇ˈɕɛ̇̃ɲɛ n
miejsce wyższe od innych w okolicy; elevamento

wzrok vzrɔk n
zmysł umożliwiający patrzenie, widzenie; zdolność do postrzegania rzeczywistości za pomocą oczu; vista

wzrost vzrɔst n
wysokość człowieka, rzadziej zwierzęcia altezza

wzruszać v
pobudzać czyjąś wrażliwość commuovere
poruszając czymś, zmieniać położenie składników tego smuovere
doznawać samemu przejawów wrażliwości commuoversi

wzruszać ramionami ˈvzruʃaʨ̑ ˌrãmʲjɔ̃ˈnãmʲi idiom
wykonywać charakterystyczny gest ramion świadczący o lekceważeniu, obojętności, lekkiej pogardzie wobec jakiejś sprawy alzare le spalle fare spallucce stringersi nelle spalle

wzór vzur n
kolorystyczny motyw (najczęściej z powtarzających się elementów) nadrukowany, namalowany lub wyhaftowany na jakiejś powierzchni lub materiale (ubraniu, kartce) disegno
model służący jako przykład do powielania w produkcji modello
schemat, według którego należy postępować modello
sekwencja symboli (liter, cyfr, znaków) dotyczący prawa matematycznego, fizycznego lub chemicznego modello

wzór strukturalny n
(chemia, chemiczny) wzór, który odzwierciedla strukturę cząsteczki formula di struttura

wódka ˈvutka n
(spożywczy) wysokoprocentowy napój alkoholowy składający się z destylatu alkoholowego i wody, czasem z dodatkiem innych składników; vodka

wóz vus n
ciągnięty przez konie lub inne zwierzęta pociągowe pojazd używany do podróżowania lub transportu, rzadko też jako mieszkanie carro
pojazd o określonej specjalizacji carro
zawartość wozu (1.1) carrata carro

wózek dziecięcy n
ręcznie pchany pojazd do przewożenia małego dziecka; passeggino

wózek inwalidzki ˈvuzɛk ˌĩnvaˈlʲiʦ̑ʲci n
wózek poruszany siłą rąk lub prowadzony przez opiekuna, na którym siedzi osoba niemogąca się poruszać na nogach ze względu na niepełnosprawność, chorobę, uraz itd. sedia a rotelle

wózek sklepowy ˈvuzɛk sklɛˈpɔvɨ n
(handel, handlowy) specjalny wózek na duże zakupy w supermarkecie; carrello della spesa

wół vuw n
(zoologia, zoologiczny) wykastrowany samiec bydła domowego; bue bove

wąsaty vɔ̃w̃ˈsatɨ adj
(o człowieku) mający wąsy (zwykle pokaźne) baffuto

wąski ˈvɔ̃w̃sʲci adj
mający niewielką szerokość stretto

wątpić ˈvɔ̃ntpʲiʨ̑ v
nie wierzyć, nie dowierzać; nie mieć pewności; podawać w wątpliwość, podać w wątpliwość dubitare indugiare

wątpliwość vɔ̃ntˈplʲivɔɕʨ̑ n
brak pewności co do prawdziwości, słuszności czegoś dubbio

wątpliwy vɔ̃ntˈplʲivɨ adj
taki, który wzbudza wątpliwość, nie daje pewności dubbio dubbioso

wątroba vɔ̃nˈtrɔba n
(anatomia, anatomiczny) duży, wielofunkcyjny gruczoł występujący u wszystkich kręgowców, a także u niektórych innych zwierząt; fegato

wąwóz ˈvɔ̃w̃vus n
(geografia, geograficzny) głęboka, sucha dolina o wąskim dnie i stromych zboczach; burrone

wąż vɔ̃w̃ʃ n
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel podrzędu beznogich gadów o podłużnym ciele; serpente biscia serpe
giętka rura do transportu wody tubo

węch vɛ̃w̃x n
zmysł pozwalający czuć zapachy i substancje lotne; zmysł powonienia; olfatto

węchowy adj
związany ze zmysłem węchu, odczuwalny węchem olfattivo olfattorio

wędkarstwo vɛ̃ntˈkarstfɔ n
rodzaj hobby i sportu, polegający na łowieniu ryb na wędkę; pesca con la canna

wędkarz ˈvɛ̃ntkaʃ n
osoba łowiąca ryby na wędkę pescatore di canna

wędlina vɛ̃nˈdlʲĩna n
(kulinaria) wyrób spożywczy z jednego kawałka mięsa (szynka, polędwica, baleron) lub z mięsa rozdrobnionego (kiełbasa, salceson), odpowiednio przyprawiony, zwykle wędzony, peklowany, rzadziej gotowany; salume

wędzić v
(kulinaria) konserwować żywność przy użyciu odpowiedniego dymu affumicare
(kulinaria) być wędzonym (1.1) essere affumicato

węgiel ˈvɛ̃ŋʲɟɛl n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu C i liczbie atomowej 6; carbonio
(geologia, geologiczny) bryłka rudy z dużą zawartością węgla (1.1), materiał opałowy; carbone

węgiel kamienny ˈvɛ̃ŋʲɟɛl kãˈmʲjɛ̃nːɨ n
(geologia, geologiczny) skała pochodzenia organicznego o zawartości powyżej 70 % pierwiastka węgla, pochodząca z okresu karbonu; carbone fossile
opał z węgla (1.1) carbone fossile

węgierski vɛ̃ŋʲˈɟɛrsʲci adj
związany z Węgrami, dotyczący Węgier lub Węgrów ungherese

węgierski vɛ̃ŋʲˈɟɛrsʲci n
ugrofiński język używany przez Węgrów; ungherese

węglowodan ˌvɛ̃ŋɡlɔˈvɔdãn n
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny składający się z atomów węgla, wodoru i tlenu; carboidrato

węglowodór n
(chemia, chemiczny) związek chemiczny organiczny złożony wyłącznie z atomów węgla i wodoru idrocarburo

węgorz ˈvɛ̃ŋɡɔʃ n
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba z rodziny węgorzowatych; anguilla

węzeł ˈvɛ̃w̃zɛw n
(marynarka) (meteorologia, meteorologiczny) jednostka służąca do określania prędkości, równa jednej mili morskiej na godzinę; w meteorologii używana do określania prędkości wiatrów; nodo
połączenie, umocowanie lub skrócenie lin lub podobnych materiałów poprzez związanie lub przeplecenie; nodo

węzeł chłonny ˈvɛ̃w̃zɛw ˈxwɔ̃nːɨ n
(anatomia, anatomiczny) występująca licznie struktura leżące na przebiegu naczyń limfatycznych, filtrująca limfę oraz wytwarzająca przeciwciała; linfonodo

węzeł gordyjski ˈvɛ̃w̃zɛw ɡɔrˈdɨjsʲci n
zagadka (problem) trudna do rozwiązania; skomplikowany problem nodo gordiano

władczy adj
(książkowy) wymagający posłuchu autoritario dispotico

władza ˈvwaʣ̑a n
możliwość poruszania kończynami ciała potere
relacja, w której jedna strona – rządząca – ma możliwość oddziaływania na drugą potere autorità

własność ˈvwasnɔɕʨ̑ n
rzecz posiadana przez kogoś proprietà
prawo do rozporządzania daną rzeczą i korzystania z niej proprietà

własny ˈvwasnɨ adj
będący w czyimś wyłącznym posiadaniu proprio
właściwy temu, o kim lub o czym jest mowa proprio

właściciel vwaɕˈʨ̑iʨ̑ɛl n
osoba, do której coś należy, która jest w posiadaniu danej rzeczy; ten, kto ma coś na własność proprietario padrone possessore titolare

właściwość vwaɕˈʨ̑ivɔɕʨ̑ n
cecha, zwykle jakiejś substancji proprietà qualità

włos vwɔs n
nitkowaty twór, pochodzenia naskórkowego, występujący na powierzchni skóry ssaków; capello

włoski ˈvwɔsʲci adj
związany z Włochami, dotyczący Włoch lub Włochów, wywodzący się z Włoch italiano
charakterystyczny dla Włoch i Włochów, mający cechy lub właściwości przypisywane Włochom lub Italii italiano

włoski ˈvwɔsʲci n
język z grupy romańskich, używany między innymi we Włoszech; italiano

włoskość ˈvwɔskɔɕʨ̑ n
typowo włoski charakter czegoś, kogoś italianità

włosy ˈvwɔsɨ n
owłosienie głowy ludzkiej capello

włócznia ˈvwuʧ̑ʲɲa n
ogólna nazwa długiej prostej broni drzewcowej; ; (zobacz) też włócznia w Encyklopedii staropolskiej asta lancia

włócznik n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Xiphias gladius, duża ryba drapieżna z górną szczęką przekształconą w długi szpikulec pesce spada

włókniak n
(medycyna, medyczny) nowotwór łagodny fibroma

włączać ˈvwɔ̃n͇ʧ̑aʨ̑ v
uruchamiać jakieś urządzenie; przyłączać urządzenie do sieci elektrycznej accendere

wścibski ˈfʲɕʨ̑ipsʲci adj
natrętnie wtrącający się w cudze sprawy; ciekawski insistente

wścieklizna fʲɕʨ̑ɛkˈlʲizna n
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wirusowa, zawsze śmiertelna choroba zakaźna niektórych zwierząt, mogąca przenieść się na człowieka; rabbia

wściekły ˈfʲɕʨ̑ɛkwɨ adj
taki, który jest bardzo zdenerwowany, rozgniewany, wzburzony furioso

wśród fʲɕrut preposition
w danym otoczeniu, między określonymi elementami (w czasie lub przestrzeni) fra tra in mezzo a

z s z zet preposition
…opisujący związek con
…wskazujący zawartość con
…wskazujący towarzystwo con
…wskazujący punkt początku ruchu da di

z całego serca s‿ʦ̑aˈwɛɡɔ ˈsɛrʦ̑a adv
całym sobą, całkowicie, angażując wszystkie swoje uczucia di tutto cuore

z dużej chmury mały deszcz ˈz‿duʒɛj ˈxmurɨ ˈmawɨ ˈdɛʃʧ̑ proverb
końcowy wynik bywa niewspółmiernie mały w stosunku do oczekiwanego molto fumo, poco arrosto

z grubsza ˈz‿ɡrupʃa adv
niedokładnie, nieprecyzyjnie, nieściśle a larghi tratti a occhio e croce

z krwi i kości ˈs‿kr̥fʲi ː‿ˈkɔɕʨ̑i adj
prawdziwy, autentyczny z pochodzenia, z natury; mający charakterystyczne cechy jakiegoś typu di carne e d'ossa

z lotu ptaka ˈz‿lɔtu ˈptaka adv
z góry, zazwyczaj z dużej wysokości a volo d'uccello

z miłą chęcią adv
(potocznie, potoczny) chętnie di buon animo

z pewnością adv
(książkowy) na pewno, bez wątpienia, niewątpliwie, niechybnie sicuramente

z podniesionym czołem ˌs‿pɔdʲɲɛ̇ˈɕɔ̃nɨ̃m ˈʧ̑ɔwɛ̃m adv
dumnie, zachowując godność a fronte alta a testa alta

z powodu s‿pɔˈvɔdu
wprowadza przyczynę wystąpienia jakiejś sytuacji lub wykonania jakiejś czynności a occasione di a causa di

z ręką na sercu ˈz‿rɛ̃ŋkɔ̃w̃ na‿ˈsɛrʦ̑u adv
otwarcie, szczerze, bez kręcenia con la mano sul cuore

za darmo adv
bezpłatnie, gratis gratuitamente gratis

za każdym razem adv
w sposób ustawiczny, powtarzający się przy każdym podejściu ognora

za nic na świecie za‿ˈɲiʦ̑ na‿ˈɕfʲjɛ̇ʨ̑ɛ adv
absolutnie nie; nigdy; za żadną cenę per niente al mondo

za żadne skarby świata za‿ˈʒadnɛ ˈskarbɨ ˈɕfʲjata adv
kategoryczna odmowa na czyjąś propozycję per tutto l'oro del mondo

zaatlantycki adj
(geografia, geograficzny) znajdujący się za Oceanem Atlantyckim transatlantico

zaawansowany adj
będący w dalszej fazie rozwoju avanzato

zaawansowany n
człowiek mający pewną wiedzę i doświadczenie w danej dziedzinie avanzato

zabawa zaˈbava n
ogół czynności, które wykonuje się dla przyjemności i wywołania zadowolenia divertimento

zabaweczka ˌzabaˈvɛʧ̑ka n
(potocznie, potoczny) (zdrobniale) od: zabawka ninnolo

zabawiać v
uprzyjemniać czas, dostarczając rozrywki intrattenere
bawić się przez pewien czas divertirsi

zabawka zaˈbafka n
rzecz służąca do zabawy; giocattolo balocco

zabijać zaˈbʲijäʨ̑ v
pozbawiać życia ammazzare uccidere abbattere
odebrać sobie życie, popełnić samobójstwo ammazzarsi
trudzić się, doprowadzać do utraty sił i zdrowia ammazzarsi

zabijać czas zaˈbʲijäʨ̑ ˈʧ̑as v
(przenośnie, przenośnia) wykonywać czynności mające na celu subiektywne przyspieszenie upływu czasu; człowiek sądzi, że czas płynie szybciej i dzięki temu znudzenie nie jest tak przykre ammazzare il tempo

zabić kurę znoszącą złote jajka idiom
(przenośnie, przenośnia) sprzeniewierzyć intratny interes; zmarnować głupio coś, co mogło przynosić krocie uccidere la gallina dalle uova d'oro

zablokowanie ˌzablɔkɔˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: zablokować inceppamento

zabobon n
przypisywanie mocy nadprzyrodzonej czemu lub komu superstizione

zabraniać zaˈbrãɲäʨ̑ v
nie pozwalać, odbierać prawo lub nie przyznawać prawa do robienia czegoś proibire vietare

zabroniony adj
taki, który jest objęty zakazem vietato

zabójczyni ˌzabujˈʧ̑ɨ̃ɲi n
(historia, historyczny, historycznie) (książkowy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) kobieta, która kogoś zabiła assassina omicida

zachcianka n
nagła silna chęć na coś capriccio sfizio

zachmurzony adj
(meteorologia, meteorologiczny) pokryty chmurami nuvoloso

zachodni zaˈxɔdʲɲi adj
mający miejsce na zachodzie, dotyczący zachodu, skierowany na zachód occidentale
dotyczący Europy Zachodniej i Ameryki Północnej, zwykle w odniesieniu kulturowym lub ekonomicznym occidentale

zachować zimną krew zaˈxɔvaʥ̑ ˈʑĩmnɔ̃w̃ ˈkrɛf v
mieć spokojny umysł, być opanowanym, nie denerwować się mimo niebezpieczeństwa lub ciężkiej, trudnej sytuacji conservare il proprio sangue freddo

zachwycający adj
wywołujący zachwyt affascinante

zachód ˈzaxut n
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez Słońce podczas jego zachodu (1.1) w dniu równonocy; ovest occidente
chwila zniknięcia słońca, księżyca lub innego ciała niebieskiego za horyzontem tramonto
trud, wysiłek, starania fatica sforzo

zachód księżyca n
(astronomia, astronomiczny) zjawisko chowania się księżyca za horyzont tramonto della luna

zachód słońca ˈzaxut ˈswɔ̃j̃nʦ̑a n
zjawisko chowania się słońca za horyzont tramonto tramontare

zachłanny zaˈxwãnːɨ adj
pragnący więcej niż potrzebuje avido vorace

zaciekły adj
dążący do czegoś za wszelką cenę incandescente

zacieniać zaˈʨ̑ɛ̇̃ɲäʨ̑ v
tworzyć nad czymś cień ombrare

zaciskać v
czynić ciaśniejszym, ściśle przylegającym stringere

zacofany adj
opóźniony w rozwoju sottosviluppato

zaczerwienić ˌzaʧ̑ɛrˈvʲjɛ̇̃ɲiʨ̑ v
zawstydzić się i oblać rumieńcem na twarzy arrossire farsi di fuoco

zaczynać zaˈʧ̑ɨ̃naʨ̑ v
przystępować do wykonywania jakiejś czynności cominciare

zadanie zaˈdãɲɛ n
coś, co należy wykonać compito incarico incombenza

zadowalający adj
wystarczająco dobry soddisfacente

zadowolenie ˌzadɔvɔˈlɛ̃ɲɛ n
uczucie przyjemności wywołane spełnieniem się pragnień lub pomyślnym obrotem sprawy soddisfazione contentamento contentezza

zadowolony ˌzadɔvɔˈlɔ̃nɨ adj
taki, który cieszy się, czerpie zadowolenie, satysfakcję z czegoś; radosny soddisfatto contento

zaduch n
nieświeże powietrze, nie do oddychania aria consumata aria viziata puzza puzzo tanfo

zadziwiać v
powodować podziw lub zdumienie meravigliare

zagadnienie ˌzaɡadʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
omawiany temat, wątek, problem, kwestia questione problema

zaganiacz zaˈɡãɲaʧ̑ n
(ornitologia, ornitologiczny) Hippolais icterina, drobny ptak śpiewający; canapino maggiore

zaganiacz szczebiotliwy zaˈɡãɲaʧ̑ ˌʃʧ̑ɛbʲjɔˈtlʲivɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) (Hippolais polyglotta) gatunek ptaka zamieszkującego południowo-zachodnią część Europy i północno-zachodnie krańce Afryki, który zatalatuje do Polski, gdzie jest objęty ścisłą ochroną gatunkową; canapino

zaginiony ˌzaɟĩˈɲɔ̃nɨ adj
utracony, zagubiony w czasie lub przestrzeni perso

zaglądać do butelki zaˈɡlɔ̃ndaʥ̑ ˌdɔ‿buˈtɛlʲci v
pić alkohol, popijać alzare il gomito

zaglądać do kieliszka zaˈɡlɔ̃ndaʥ̑ ˌdɔ‿cɛˈlʲiʃka v
popijać, pić często alkohol alzare il gomito

zagon ˈzaɡɔ̃n n
(rolnictwo, rolniczy) długi, wąski pas ornego pola, ograniczony równoległymi bruzdami, składający się z kilku lub kilkunastu skib porca

zagranica ˌzaɡrãˈɲiʦ̑a n
terytorium położone poza terytorium państwa, o którym mowa estero

zagraniczny ˌzaɡrãˈɲiʧ̑nɨ adj
odbywający się za granicą, mający związek z zagranicą, pochodzący z zagranicy estero estraneo

zagrożenie ˌzaɡrɔˈʒɛ̃ɲɛ n
coś, co jest niebezpieczne minaccia malaparata

zagrzebianin ˌzaɡʒɛˈbʲjä̃ɲĩn n
mieszkaniec Zagrzebia zagabrese

zagrzebianka ˌzaɡʒɛˈbʲjãnka n
mieszkanka Zagrzebia zagabrese

zagrzebski zaˈɡʒɛpsʲci adj
odnoszący się do miasta Zagrzeb zagabrese

zaimek zaˈ<sup>j</sup>ĩmɛk n
(gramatyka) część mowy, która zastępuje rzeczownik, przymiotnik, liczebnik lub przysłówek i pełni ich funkcje w zdaniu; pronome

zaimek dzierżawczy zaˈ<sup>j</sup>ĩmɛɟ ʥ̑ɛrˈʒafʧ̑ɨ n
(gramatyka) zaimek, który wskazuje na przynależność czegoś bądź kogoś do danej osoby lub rzeczy pronome possessivo

zainteresowany ˌza<sup>j</sup>ĩntɛrɛsɔˈvãnɨ adj
taki, którego dotyczy lub obchodzi poruszana sprawa interessato

zainteresowany ˌza<sup>j</sup>ĩntɛrɛsɔˈvãnɨ n
osoba, której dotyczy lub którą obchodzi poruszana sprawa interessato

zajebisty ˌzajɛˈbʲistɨ adj
(potocznie, potoczny) (wulgarnie, wulgaryzm) fajny, wspaniały chiava galline

zajmować zajˈmɔvaʨ̑ v
pracować nad czymś occuparsi

zając ˈzajɔ̃nʦ̑ n
(zoologia, zoologiczny) dziki, roślinożerny gryzoń polny z długimi uszami; lepre

zając bielak n
(zoologia, zoologiczny) Lepus timidus, gatunek ssaka z rodziny zającowatych; lepre bianca lepre variabile

zajączek zaˈjɔ̃n͇ʧ̑ɛk n
(zdrobniale) od: zając leprotto
mały lub młody zając leprotto

zakaz postoju ˈzakas pɔˈstɔju n
znak drogowy zabraniający postoju divieto di sosta

zakazany owoc ˌzakaˈzãnɨ ˈɔvɔʦ̑ n
(przenośnie, przenośnia) coś zakazanego, zabronionego; kontakt z tym jest miły, lecz grozi poważnymi konsekwencjami frutto proibito pomo vietato

zakaźny adj
(medycyna, medyczny) wywołujący zakażenie contaggioso infettivo

zakażać zaˈkaʒaʨ̑ v
powodować dostawanie się drobnoustrojów chorobotwórczych do organizmu contaminare

zakażenie ˌzakaˈʒɛ̃ɲɛ n
(medycyna, medyczny) wniknięcie chorobotwórczego drobnoustroju do organizmu infezione

zaklęcie n
magiczna formułka mająca nadprzyrodzoną moc incantesimo

zakochany ˌzakɔˈxãnɨ adj
taki, który zakochał się w kimś; odczuwający zakochanie innamorato amoroso

zakon żebraczy ˈzakɔ̃n ʒɛˈbraʧ̑ɨ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakon o surowej regule zabraniającej posiadania majątku, utrzymujący się z pracy i z dobrowolnych datków zbieranych głównie podczas kwest; ordine mendicante

zakonnica ˌzakɔ̃ɲˈːiʦ̑a n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członkini zakonu żeńskiego suora religiosa

zakonnik zaˈkɔ̃ɲːik n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek męskiego zgromadzenia zakonnego; frate monaco religioso

zakonny zaˈkɔ̃nːɨ adj
dotyczący zakonu, właściwy zakonowi, związany z zakonem, należący do zakonu religioso

zakonodawca n
(przestarzałe, przestarzały) prawodawca legislatore
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) założyciel wspólnoty zakonnej fondatore

zakonodawczyni n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) założycielka wspólnoty zakonnej fondatrice

zakrystia zaˈkrɨstʲja n
boczne pomieszczenie w świątyniach chrześcijańskich sąsiadujące z prezbiterium, służące kapłanom do przygotowywania się do liturgii oraz do przechowywania szat i naczyń liturgicznych; sagrestia

zakrystian n
ten, kto ma nadzór nad zakrystią, kościelny; sacrestano sagrestano

zakrystianka n
ta, która ma nadzór nad zakrystią, kościelna sacrestana sagrestana

zakuty łeb zaˈkutɨ ˈwɛp n
osoba mało inteligentna, tępa; ktoś, kto nie umie się czegoś nauczyć testa di cavolo

zakład ˈzakwat n
instytucja naukowa, lecznicza itp. istituto
przedsiębiorstwo produkujące coś lub świadczące usługi stabilimento
umowa między osobami będącymi odmiennego zdania, która polega na tym, że osoba, której zdanie okaże się mylne, płaci ustaloną kwotę, przekazuje rzecz materialną lub wartość niematerialną osobie, która ma rację bądź wykonuje jakąś czynność scommessa

zakłamany ˌzakwãˈmãnɨ adj
(o człowieku) nieszczery, fałszywy, obłudny mendace falso

zakłopotany adj
taki, który wyraża zakłopotanie imbarazzato

zalany w pestkę adj
(potocznie, potoczny) kompletnie pijany ubriaco marcio

zaleta zaˈlɛta n
cecha podwyższająca wartość przedmiotu vantaggio qualità pregio
dodatnia cecha charakteru virtù

zależeć zaˈlɛʒɛʨ̑ v
być uwarunkowanym dipendere

zależność zaˈlɛʒnɔɕʨ̑ n
uzależnienie, bycie zależnym, niesamodzielnym dipendenza
zjawisko polegające na tym, że jedna rzecz warunkuje, decyduje o innej connessione

zamach stanu ˈzãmax ˈstãnu n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nagłe przejęcie władzy w państwie przez jednostkę lub grupę osób wbrew obowiązującemu prawu, często z użyciem siły; colpo di Stato colpo di stato

zamartwica n
(medycyna, medyczny) stan znacznego niedotlenienia organizmu prowadzący do utraty świadomości lub śmierci; asfissia

zambijski zãmˈbʲijsʲci adj
odnoszący się do państwa Zambia zambiano

zamek ˈzãmɛk n
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) budynek warowny; castello
(technologia, technika, techniczny) mechanizm zamykający drzwi, szuflady; serratura chiavistello

zamek błyskawiczny ˈzãmɛɡ ˌbwɨskaˈvʲiʧ̑nɨ n
(krawiectwo) zapięcie służące do czasowego łączenia dwóch kawałków tkaniny; cerniera lampo cerniera chiusura lampo zip

zamiana n
przejście z jednej postaci w drugą conversione
zastąpienie jednej rzeczy lub osoby inną scambio

zamiar ˈzãmʲjar n
chęć zrobienia czegoś; coś, co się zamierza, planuje intenzione

zamiast ˈzãmʲjast conjunction
słowo wprowadzające zamiennik do słowa lub stanu wspomnianego uprzednio invece

zamiast ˈzãmʲjast preposition
słowo wprowadzające zamiennik do słowa lub stanu wspomnianego uprzednio invece

zamierzony adj
taki, który jest zgodny z zamiarem intenzionale

zamiłowanie ˌzãmʲiwɔˈvãɲɛ n
znajdowanie dużej przyjemność w zajmowaniu się czymś, interesowaniu się czymś passione gusto

zamknąć ˈzãmknɔ̃ɲʨ̑ v
sprawić, że coś przestaje być otwarte, np. okno chiudere

zamknąć się w sobie ˈzãmknɔ̃ɲʨ̑‿ɕɛ ˈf‿sɔbʲjɛ v
stać się introwertycznym, małomównym, nie mieć chęci do nawiązywania kontaktów z innymi ludźmi ritirarsi in sé stesso

zamknąć się w wieży z kości słoniowej ˈzãmknɔ̃ɲʨ̑‿ɕɛ ˈv‿vʲjɛʒɨ ˈs‿kɔɕʨ̑i swɔ̃ˈɲɔvɛj v
odizolować się od życia dla zajęcia się innymi, wznioślejszymi sprawami chiudersi in una torre d'avorio

zamorski zãˈmɔrsʲci adj
taki, który znajduje się lub pochodzi z terenów leżących za morzem oltremarino

zamrażać v
znacznie schładzać coś, doprowadzając do stopniowego zamarznięcia congelare
być zamrażanym (1.1) essere congelato

zamsz zãmʃ n
(rzemiosło, rzemieślniczy) rodzaj miękkiej w dotyku, nasiąkliwej skóry z delikatnym meszkiem (często owczej lub jeleniej); camoscio

zamyślony adj
pogrążony w myślach pensieroso cogitabondo meditabondo pensoso

zamówienie ˌzãmuˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
ustne lub pisemne polecenie dostarczenia lub wykonania czegoś ordine

zaniechać v
nie podjąć działania lub ulec rezygnacji abbandonare

zanieczyszczać v
czynić nieczystym inquinare contaminare

zaniepokojony adj
ktoś, kto odczuwa niepokój lub niepewność, także je wyrażający preoccupato

zanik ˈzãɲik n
zanikanie, zamieranie czegoś perdita

zanokcica n
(medycyna, medyczny) rodzaj ropowicy, zapalenie ropne związane z zakażeniem wałów paznokciowych, wokół paznokci palców dłoni lub stóp; paronichia patereccio

zaopatrzony ˌzaɔpaˈṭʃɔ̃nɨ
taki, który otrzymał zaopatrzenie, wyposażenie; dostał potrzebne środki fornito

zapach ˈzapax n
(fizyka, fizyczny) jedna z liczb kwantowych przypisywanych kwarkom i leptonom; sapore
węchowe wrażenie zmysłowe; odore

zapalenie ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ n
(medycyna, medyczny) reakcja tkanki organicznej na infekcję, podrażnienie; infiammazione flogosi
(rzeczownik odczasownikowy) od: zapalić; sprawienie, że coś płonie, coś jest pochłaniane przez ogień infiammazione

zapalenie mięśnia sercowego ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ˈmʲjɛ̃w̃ɕɲa ˌsɛrʦ̑ɔˈvɛɡɔ n
(medycyna, medyczny) choroba zapalna dotycząca komórek mięśnia sercowego, tkanki śródmiąższowej i naczyń serca, miocardite

zapalenie okrężnicy n
(medycyna, medyczny) stan zapalny występujący w błonie śluzowej okrężnicy colite

zapalenie osierdzia n
(medycyna, medyczny) stan zapalny blaszek osierdzia; pericardite

zapalenie oskrzeli ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ɔˈskʃɛlʲi n
(medycyna, medyczny) stan zapalny błony śluzowej oskrzeli; bronchite

zapalenie płuc ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ˈpwuʦ̑ n
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) stan zapalny miąższu płucnego występujący u ludzi i zwierząt; polmonite

zapalenie skóry ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ˈskurɨ n
(medycyna, medyczny) proces zapalny w obrębie skóry o różnym podłożu dermatite

zapalenie spojówek n
(medycyna, medyczny) choroba oczu; congiuntivite

zapalenie wyrostka robaczkowego n
(medycyna, medyczny) ostre lub rzadko przewlekłe schorzenie spowodowane zapaleniem wywołanym najczęściej zatrzymaniem treści pokarmowej w wyrostku; appendicite

zapaleniec ˌzapaˈlɛ̃ɲɛʦ̑ n
(książkowy) ktoś, kto z zapałem oddaje się jakiemuś hobby, zajęciu czy działalności entusiasta

zapalniczka ˌzapalʲˈɲiʧ̑ka n
mały pojemniczek z gazem (lub z benzyną) służący do zapalania, niecenia ognia; accendino

zapalony adj
wykonujący coś z zapałem accanito

zapalony v
(imiesłów) przymiotnikowy bierny od (czasownik) zapalić (wzniecić płomień) acceso

zapamiętywać ˌzapãmʲjɛ̃nˈtɨvaʨ̑ v
utrwalać coś w pamięci memorizzare ricordarsi

zapałka zaˈpawka n
cienki, krótki patyczek zakończony łebkiem z masy zapalającej się przy potarciu o draskę; fiammifero

zaplecze n
pomieszczenie pomocnicze sala interna
pomocniczy zespół osób lub środków base

zapominalski adj
taki, który ma skłonność do łatwego/szybkiego zapominania czegoś przez roztargnienie smemorato immemore

zapominać ˌzapɔ̃ˈmʲĩnaʨ̑ v
tracić coś z pamięci, przestawać pamiętać o czymś dimenticare
gubić coś, zostawiać coś gdzieś (= zapominać (1.1) zabrać coś ze sobą) dimenticare

zapomnieć języka w gębie zaˈpɔ̃mʲɲɛ̇ʨ̑ jɛ̃w̃ˈzɨka ˈv‿ɡɛ̃mbʲjɛ idiom
przestać mówić, zamilknąć (najczęściej z powodu zamieszania, zaskoczenia) lasciare la lingua a casa

zapowiedź zaˈpɔvʲjɛ̇ʨ̑ n
ogłaszanie tego, co ma stać się lub nadejść annuncio
oznaka czegoś zbliżającego się presagio

zaproszenie ˌzaprɔˈʃɛ̃ɲɛ n
informacja o byciu mile widzianym w roli uczestnika określonego zdarzenia invito

zaprzeczać zaˈpʃɛʧ̑aʨ̑ v
nie uznawać czegoś sconfessare smentire

zaprzeczenie n
wypowiedź zaprzeczająca czemuś, przeczenie, negacja negazione

zapędzić w kozi róg zaˈpɛ̃ɲʥ̑iʨ̑ ˈf‿kɔʑi ˈruk v
wykazać bezwzględną przewagę nad kimś, postawić go w trudnej sytuacji mettere nel sacco

zapładniać zaˈpwadʲɲäʨ̑ v
powodować wniknięcie plemnika do komórki jajowej i utworzenie zarodka impregnare facondare

zapłon n
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) rozpoczęcie procesu spalania; ignizione

zarabiać zaˈrabʲjäʨ̑ v
dostawać regularnie pieniądze za wykonywaną pracę guadagnare

zaratusztrianizm ˌzaratuʃtrʲˈjä̃ɲism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z religii monoteistycznych; zoroastrismo

zaraźliwy adj
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) łatwo szerzący się między organizmami contagioso

zardzewiały adj
zniszczony przez rdzę arrugginito

zarodnik zaˈrɔdʲɲik n
(biologia, biologiczny) komórka służąca do bezpłciowego rozmnażania się roślin zarodnikowych i grzybów; spora

zarozumialec n
(książkowy) (obraźliwie) człowiek zachowujący się w sposób zarozumiały pallone gonfiato cacasenno sputasentenze

zaręczyny n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) obrzęd wyrażenia woli bycia razem w małżeństwie; fidanzamento

zasada zaˈsada n
(chemia, chemiczny) związek chemiczny cząsteczek składających się z atomu pierwiastka metalicznego i grupy wodorotlenowej; base
reguła rządząca czymś regola principio

zasiek ˈzaɕɛk n
(wojskowość, wojskowy) zapora lub ogrodzenie z drutu kolczastego, zwykle prowizoryczne abbattuta

zaskakujący adj
wywołujący zaskoczenie sorprendente stupefacente

zasnąć ˈzasnɔ̃ɲʨ̑ v
przejść w stan snu, spania; zacząć spać addormentare

zasobny adj
mający dużo czegoś, bogaty w zasoby, dostatni abbondante affluente

zaspokajać ˌzaspɔˈkajäʨ̑ v
zadowalać kogoś, dając mu to, czego potrzebuje lub pragnie accontentare

zastaw n
(ekonomia, ekonomiczny) czasowe posiadanie przedmiotu stanowiącego zabezpieczenie spłaty długu; także: oddanie czegoś jako zabezpieczenie długu pegno

zasuwa n
(technologia, technika, techniczny) zamek złożony z ruchomej sztabki wsuwanej do odpowiedniego otworu paletto

zasób naturalny n
(ekonomia, ekonomiczny) twór organiczny ((na przykład) ekosystem) i nieorganiczny ((na przykład) woda, minerał), który jest wykorzystywany przez człowieka w celach produkcyjnych i konsumpcyjnych; risorsa naturale

zasłona zaˈswɔ̃na n
tkanina ograniczająca ilość światła wpadającego do pomieszczenia; tenda cortina

zasługa zaˈswuɡa n
godny docenienia, wartościowy rezultat czyjegoś działania merito

zasługiwać ˌzaswuˈɟivaʨ̑ v
być godnym czegoś, mieć prawo do jakiejś wartości; zdobywać sobie prawo do czegoś zgodnie z tym, co się zrobiło meritare

zatoka zaˈtɔka n
(geografia, geograficzny) część zbiornika wodnego (oceanu, morza, jeziora) wcinająca się w ląd; baia golfo

zator n
(medycyna, medyczny) zaczopowanie naczynia krwionośnego przez wędrujące ciało obce, np. zakrzep embolia

zatroskany adj
przejęty troską o kogoś lub coś preoccupato ansioso afflitto angosciato

zatrucie n
stan chorobowy spowodowany dostaniem się substancji trującej do organizmu avvelenamento

zatrucie pokarmowe n
(medycyna, medyczny) dolegliwość występująca po zjedzeniu pokarmu zarażonego wirusami lub bakteriami ((na przykład) salmonellą, gronkowcem); intossicazione alimentare

zatrudniony adj
mający zatrudnienie assunto

zatrzęsienie ˌzaṭʃɛ̃w̃ˈɕɛ̇̃ɲɛ n
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) nadmiar, ogromna ilość czegoś, mnóstwo pioggia

zatwierdzać v
uznawać za obowiązujące approvare

zaufanie ˌza<sup>w</sup>uˈfãɲɛ n
przeświadczenie, że można komuś ufać fiducia

zauważyć ˌza<sup>w</sup>uˈvaʒɨʨ̑ v
dostrzec coś, patrząc w jakimś kierunku accorgersi notare

zawartość zaˈvartɔɕʨ̑ n
to, co się w czymś znajduje contenuto
ilość jakiegoś składnika w czymś contenuto

zawierać zaˈvʲjɛraʨ̑ v
mieć coś wewnątrz siebie; mieć coś za składnik siebie, składać się comprendere contenere

zawieszać zaˈvʲjɛʃaʨ̑ v
powiesić coś na czymś; umiejscowić coś wyżej appendere
wstrzymać, zatrzymać jakieś działanie, by później do niego wrócić fermare

zawilec zaˈvʲilɛʦ̑ n
(botanika, botaniczny) Anemone L., rodzaj roślin z rodziny jaskrowatych; anemone

zawodnik zaˈvɔdʲɲik n
(sport, sportowy) uczestnik zawodów giocatore competitore

zawracać dupę zaˈvraʦ̑aʥ̑ ˈdupɛ v
(wulgarnie, wulgaryzm) (zobacz) zawracać głowę rompere i coglioni rompere le palle

zawracać głowę zaˈvraʦ̑aʥ̑ ˈɡwɔvɛ v
(potocznie, potoczny) niepotrzebnie zajmować kogoś swoimi sprawami lub problemami, przeszkadzać, być natrętnym lub nie dawać spokoju rompere l'anima

zawroty głowy zaˈvrɔtɨ ˈɡwɔvɨ n
(medycyna, medyczny) nieprzyjemne, subiektywne odczucie wirowania lub braku równowagi; capogiro

zawstydzenie n
uczucie wstydu vergogna

zawsze ˈzafʃɛ pronoun
w każdym momencie i sytuacji, bez przerwy sempre

zawód ˈzavut n
czynność, którą ktoś wykonuje, by zdobyć pieniądze mestiere professione

zawór bezpieczeństwa ˈzavur ˌbɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfa n
(technologia, technika, techniczny) rodzaj zaworu stosowany w celach ochronnych, valvola di sicurezza

zawór motylkowy ˈzavur ˌmɔtɨlˈkɔvɨ n
(technologia, technika, techniczny) rodzaj zaworu valvola a farfalla

zazdrosny zazˈdrɔsnɨ adj
taki, który boi się o coś własnego; podejrzliwy wobec wierności osoby, z którą jest w związku geloso

zazdrościć v
odczuwać zazdrość z braku czegoś, chcieć mieć coś, co ma ktoś inny invidiare

zazwyczaj zaˈzvɨʧ̑aj adv
w większości przypadków usuale

zaćma ˈzaʨ̑ma n
(medycyna, medyczny) defekt soczewki powodujący pełną lub częściową utratę wzroku; cataratta

zaćmienie zaˈʨ̑mʲjɛ̇̃ɲɛ n
(astronomia, astronomiczny) zjawisko pozornego znikania ciała niebieskiego wywołane przez jego przesłanianie lub wejście w cień; eclissi eclisse
chwilowa utrata zdolności jasnego myślenia annebbiamento obnubilamento offuscamento oscurità ottenebramento

załamanie ˌzawãˈmãɲɛ n
osłabienie lub całkowita utrata odporności psychicznej; stan silnego smutku, depresji abbattimento

założyciel n
ktoś, kto coś założył lub dał czemuś początek fondatore istitutore

założycielka n
kobieta, która coś założyła lub dała czemuś początek fondatrice

zaświaty zaˈɕfʲjatɨ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce poza światem realnym, gdzie przebywają zmarli oltretomba aldilà

zażywać v
korzystać z czegoś przyjemnego fare
przyjmować jakąś substancję prendere

zażyłość n
(przenośnie, przenośnia) bardzo bliski stosunek z jakąś rzeczą czy dobrem familiarità intimità
bardzo bliskie relacje międzyludzkie confidenza dimestichezza familiarità intimità

zbawczy adj
(książkowy) dający zbawienie salvifico

zbawiać v
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odżegnać niebezpieczeństwo potępienia wiecznego redimere salvare
wyciągać kogoś z opresji, uratować liberare salvare

zbawiennie adv
w sposób zbawienny; przynosząc zbawienie, wybawienie salubremente

zbawienny adj
niosący zbawienie, ratujący przed czymś salubre

zbawić v
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) uchronić przed potępieniem wiecznym redimere salvare
wyciągnąć kogoś z opresji, uratować salvare liberare

zbieg okoliczności ˈzbʲjɛk ˌɔkɔlʲiʧ̑ˈnɔɕʨ̑i n
przypadkowe, równoczesne nastąpienie dwóch lub więcej wydarzeń pozostających w pewnej relacji do siebie coincidenza

zbiornikowiec n
statek przeznaczony do transportu materiałów płynnych, najczęściej ropy naftowej; nave cisterna petroliera

zbiorowość zbʲjɔˈrɔvɔɕʨ̑ n
grupa wyodrębniona ze względu na wspólną cechę; collettività

zbiórka ˈzbʲjurka n
zbieranie, gromadzenie rzeczy lub pieniędzy w określonym celu raccolta

zbliżać ˈzblʲiʒaʨ̑ v
zmniejszać odległość, dystans pomiędzy jakimiś obiektami approssimare avvicinare
podchodzić, przysuwać się do czegoś avvicinarsi approssimarsi

zboczeniec zbɔˈʧ̑ɛ̃ɲɛʦ̑ n
(potocznie, potoczny) człowiek o nienormalnych zachowaniach, zwłaszcza seksualnych pervertito

zboże ˈzbɔʒɛ n
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina z rodziny traw, uprawiana dla jadalnego ziarna cereale

zbrodnia ˈzbrɔdʲɲa n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) bardzo ciężkie przestępstwo; delitto reato

zbrodnia katyńska ˈzbrɔdʲɲa kaˈtɨ̃j̃ska n
(historia, historyczny, historycznie) rozstrzelanie ponad dwudziestu tysięcy polskich oficerów (jeńców wojennych) dokonane przez NKWD w 1940 roku w Katyniu i innych miejscach w ZSRR; massacro della foresta di Katyń massacro di Katyń

zbrodnia wojenna ˈzbrɔdʲɲa vɔˈjɛ̃nːa n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) działanie poważnie naruszające prawa i zwyczaje wojenne, a także bulwersujące międzynarodową moralność i powagę traktatów; crimine di guerra

zbrodniarz n
człowiek popełniający zbrodnię criminale

zbrojny ˈzbrɔjnɨ adj
wyposażony w broń armato
związany z użyciem broni, walką lub wojną armato

zbrojny ˈzbrɔjnɨ n
(historia, historyczny, historycznie) uzbrojony rycerz armato

zbyt zbɨt adv
nadmiernie, w nadmiarze, za bardzo, przesadnie troppo

zbędny ˈzbɛ̃ndnɨ adj
taki, bez którego można się obyć dispensabile

zbłąkana owieczka zbwɔ̃ŋˈkãna ɔˈvʲjɛʧ̑ka idiom
(przenośnie, przenośnia) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) o kimś, kto odszedł od swej wiary, w domyśle: wybrał złą drogę, myli się i błądzi pecorella smarrita

zdanie ˈzdãɲɛ n
(gramatyka) wypowiedzenie posiadające orzeczenie (osobową formę czasownika) frase

zdarzenie zdaˈʒɛ̃ɲɛ n
(matematyka, matematyczny) podzbiór przestrzeni probabilistycznej, symbolizujący pewien zestaw wyników eksperymentu; evento
coś, co miało miejsce; co zdarzyło się evento fatto accaduto

zdawać sobie sprawę ˈzdavaʨ̑ ˈsɔbʲjɛ ˈspravɛ idiom
mieć pełną świadomość czegoś; rozumieć, wiedzieć coś, uświadamiać sobie coś rendersi conto

zdecydowanie ˌzdɛʦ̑ɨdɔˈvãɲɛ n
pewność co do podjętej decyzji, działań; stanowczość, stabilność decisione fermezza risolutezza

zdecydowany ˌzdɛʦ̑ɨdɔˈvãnɨ adj
umiejący szybko się zdecydować, podjąć decyzję deciso risoluto

zdecydować ˌzdɛʦ̑ɨˈdɔvaʨ̑ v
podjąć decyzję eleggere

zderzak ˈzdɛʒak n
(motoryzacja) element pojazdu służący do złagodzenia zderzenia pojazdu z drugim pojazdem lub przeszkodą; paraurti

zdesperowany ˌzdɛspɛrɔˈvãnɨ adj
taki, który stracił nadzieję na coś, jest ogarnięty desperacją disperato

zdobywać zdɔˈbɨvaʨ̑ v
zwyciężyć nad czymś, uzyskać, osiągnąć coś dzięki własnemu wysiłkowi conquistare occupare

zdobywca zdɔˈbɨfʦ̑a n
ten, który osiągnął coś, dokonał czegoś, zwyciężył vincitore

zdolność ˈzdɔlnɔɕʨ̑ n
naturalna sprawność i możliwość robienia czegoś capacità abilità
umiejętność zrobienia czegoś, predyspozycja do szybkiego opanowywania umiejętności abilità capacità

zdolny ˈzdɔlnɨ adj
będący w stanie wykonać określoną czynność abile capace
taki, który ma talent, zdolności; jest uzdolniony di talento dotato

zdrada ˈzdrada n
działanie na szkodę narodu lub kraju tradimento
niedochowanie wierności (zazwyczaj seksualnej) małżeńskiej lub partnerskiej tradimento
odstąpienie od zasad lub wartości tradimento
ujawnienie wspólnej lub cudzej tajemnicy tradimento

zdrada stanu ˈzdrada ˈstãnu n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przestępstwo wymierzone przeciw najistotniejszym interesom państwa, jego bezpieczeństwu lub ustrojowi; alto tradimento

zdradzać ˈzdraʣ̑aʨ̑ v
łamać dane komuś słowo, obietnicę; wykonywać coś, co może być traktowane jako złamanie takiej obietnicy; także porzucać swoje ideały tradire
złamać przysięgę wierności w związku, zwykle przez odbycie stosunku seksualnego z inną osobą niż osoba, z którą jest się w związku tradire

zdradziecki adj
taki, który ma na celu zdradę; który zdradził lub zdradza maganzese proditorio

zdrajczyni zdrajˈʧ̑ɨ̃ɲi n
forma żeńska od zdrajca traditrice

zdrowie ˈzdrɔvʲjɛ n
stan organizmu, który funkcjonuje prawidłowo (przeciwieństwo choroby) salute

zdrowieć ˈzdrɔvʲjɛ̇ʨ̑ v
wracać do zdrowia, odzyskiwać siły guarire rimettersi riprendersi ristabilirsi

zdrowotny zdrɔˈvɔtnɨ adj
dotyczący zdrowia di salute
korzystnie wpływający na stan zdrowia salubre

zdrowy ˈzdrɔvɨ adj
dobry dla zdrowia sano salubre
taki, który nie cierpi na żadną chorobę, ma się dobrze sano

zdrów jak ryba adj
całkiem zdrowy sano come il pesce

zdumiewać v
wywoływać zdumienie stupire
przyjmować ze zdumieniem stupirsi

zebra ˈzɛbra n
(potocznie, potoczny) przejście dla pieszych zebre
(zoologia, zoologiczny) afrykański ssak z rodziny koniowatych z charakterystycznymi pasami na sierści; zebra

zebranie zɛˈbrãɲɛ n
zgromadzenie grupy ludzi w celu omówienia jakiejś kwestii, poruszenia tematu adunanza assemblea riunione seduta

zebu ˈzɛbu n
(zoologia, zoologiczny) gatunek bydła; zebù

zefir ˈzɛfʲir n
(meteorologia, meteorologiczny) (poetycki, poetycko) łagodny i ciepły wiatr zeffiro zefiro
(włókiennictwo) cienka i lekka tkanina, zazwyczaj bawełniana, zwykle w kratę lub w pasy zefir

zegar ˈzɛɡar n
przyrząd przeznaczony do mierzenia i wskazywania właściwego czasu; orologio

zegar biologiczny ˈzɛɡar ˌbʲjɔlɔˈɟiʧ̑nɨ n
(biologia, biologiczny) ogół procesów przystosowujących organizm do cyklicznych zmian wewnętrznych i zewnętrznych; orologio biologico

zegar słoneczny ˈzɛɡar swɔ̃ˈnɛʧ̑nɨ n
zegar określający czas na podstawie pozycji słońca meridiana orologio solare

zegar wahadłowy ˈzɛɡar ˌvaxadˈwɔvɨ n
zegar mechaniczny wykorzystujący wahadło jako regulator chodu do odmierzania czasu orologio a pendolo pendola pendolo

zegarmistrz zɛˈɡarmʲisṭʃ n
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się naprawą zegarów, zegarków; orologiaio

zemsta ˈzɛ̃msta n
odwet za krzywdy vendetta

zen zɛ̃n n
szkoła buddyzmu mahajany rodem z Japonii; zen

zenit ˈzɛ̃ɲit n
(astronomia, astronomiczny) najwyżej położony punkt na niebie; zenit

zepsucie n
rozkład moralności corruzione
spowodowanie uszkodzenia, zmiany na gorsze, wadliwe guasto

zepsuty do szpiku kości zɛˈpsutɨ dɔ‿ˈʃpʲiku ˈkɔɕʨ̑i adj
całkowicie zdemoralizowany, zły marcio sin nel midollo

zepsuć humor ˈzɛpsuʨ̑ ˈxũmɔr v
wprawić kogoś w zły nastrój guastare la festa

zero ˈzɛrɔ n
liczba 0; zero nullità

zespół ˈzɛspuw n
grupa osób realizująca wspólny cel; gruppo
zbiór jednostek, obiektów stanowiący całość complesso

zespół Downa n
(medycyna, medyczny) zespół wad wrodzonych spowodowany obecnością dodatkowego chromosomu 21; sindrome di Down

zespół Guillaina-Barrégo n
(medycyna, medyczny) ostry, zapalny stan chorobowy dotyczący nerwów o nieznanej etiologii; sindrome di Guillain-Barré

zespół Hioba n
(medycyna, medyczny) jedna z rzadkich chorób genetycznych; sindrome di Giobbe

zespół Sjögrena n
(medycyna, medyczny) choroba autoimmunizacyjna z powstawaniem nacieków limfocytarnych w obrębie gruczołów wydzielania zewnętrznego, charakteryzująca się suchością śluzówek, zwłaszcza jamy ustnej i spojówek; sindrome di Sjögren

zespół hipoplazji lewego serca ˈzɛspuw ˌçipɔˈplazʲji lɛˈvɛɡɔ ˈsɛrʦ̑a n
(medycyna, medyczny) wrodzona wada serca polegająca na niewykształceniu prawidłowej lewej komory serca; sindrome del cuore sinistro ipoplasico

zespół kanału nadgarstka ˈzɛspuw kãˈnawu nadˈɡarstka n
(medycyna, medyczny) zaburzenie będące neuropatią uciskową nerwu pośrodkowego na poziomie kanału nadgarstka sindrome del tunnel carpale

zespół lęku uogólnionego n
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie, któremu towazyszy obecność uporczywego lęku nie wiążącego się z żadnym określonym czynnikiem; disturbo d'ansia generalizzato

zespół napięcia przedmiesiączkowego ˈzɛspuw naˈpʲjɛ̇̃ɲʨ̑a ˌpʃɛdmʲjɛ̇ɕɔ̃n͇ʧ̑kɔˈvɛɡɔ n
(medycyna, medyczny) zespół objawów psychicznych, fizycznych i emocjonalnych występujący od kilku do kilkunastu dni przed menstruacją, ustępujący z chwilą jej rozpoczęcia; sindrome premestruale

zespół opóźnionej fazy snu n
(medycyna, medyczny) zaburzenie snu polegające na zbyt późnym zasypianiu i budzeniu się; sindrome da sonno posticipato

zespół policystycznych jajników n
(medycyna, medyczny) zaburzenie endokrynne dotykające kobiety w wieku reprodukcyjnym; sindrome dell'ovaio policistico

zespół przyspieszonej fazy snu n
(medycyna, medyczny) zaburzenie snu polegający na zbyt wczesnym kładzeniu się spać (między 18 a 21:00) i wczesnym budzeniu się, o ok. 3:00–4:00 w nocy sindrome da sonno anticipato

zestawiać v
ustalać podobieństwa i różnice confrontare
zdejmując coś, kłaść to niżej mettere giù

zeszyt ˈzɛʃɨt n
(szkolnictwo, szkolny) kartki papieru złożone w całość służące do zapisywania; quaderno

zeszły ˈzɛʃwɨ adj
taki, który minął, odbył się już i należy do przeszłości; poprzedni, przed tym, który jest teraz (najczęściej w odniesieniu do czasu) scorso

zetta- ˈzɛtːa
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary 1021 razy większe od podstawowych; zetta-

zewangelizowanie n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dokonanie ewangelizacji evangelizzazione

zewnątrz ˈzɛvnɔ̃nṭʃ preposition
(przestarzałe, przestarzały) poza obrębem, obszarem jakiejś powierzchni terenu, obiektu, środowiska fuori

zewnętrzny zɛˈvnɛ̃nṭʃnɨ adj
taki, który znajduje się poza czymś (poza obrębem); taki, który widać na zewnątrz esterno
taki, który odnosi się do innych krajów esterno

zewsząd ˈzɛfʃɔ̃nt indefinitePronoun
(książkowy) ze wszystkich stron da ogni parte

zezowaty adj
taki, który ma zeza strabico bircio losco

zgadywać v
przewidywać co na podstawie przesłanek niedających pewności indovinare

zgadzać ˈzɡaʣ̑aʨ̑ v
wyrażać zgodę, dawać zgodę na coś accogliere consentire

zgiąć zʲɟɔ̇̃ɲʨ̑ v
zmienić kształt obiektu poprzez zgięcie, zgniecenie piegare

zgodnie ˈzɡɔdʲɲɛ adv
w sposób zgodny, harmonijny, bez konfliktu lub sprzeczności d'amore e d'accordo di accordo di consenso
według czegoś, odpowiednio do czegoś conforme a secondo

zgraja ˈzɡraja n
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) uciążliwa lub agresywna grupa ludzi banda

zgromadzenie ˌzɡrɔ̃maˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
zespół ludzi reprezentujących daną społeczność i stanowiących jakąś władzę, przedstawicielstwo sodalizio

zgubiony adj
który poniósł klęskę, który jest bliski zguby perso
zaginiony; taki, którego ktoś zgubił perduto

zgubny ˈzɡubnɨ adj
prowadzący do zguby pernicioso maligno
przynoszący zniszczenie rovinoso nefasto

zgłodnieć ˈzɡwɔdʲɲɛ̇ʨ̑ v
stać się głodnym avere fame

ziarnko do ziarnka, a zbierze się miarka ˈʑarn̥kɔ dɔ‿ˈʑarn̥ka ː‿ˈzbʲjɛʒɛ‿ɕɛ ˈmʲjarka proverb
oszczędzając cierpliwie nawet małe ilości można dużo uzbierać molti pochi fanno un assai

zielarka ʑɛˈlarka n
specjalistka w dziedzinie zielarstwa, lecząca za pomocą ziół erborista

zielarstwo ʑɛˈlarstfɔ n
dział wiedzy zajmujący się zagadnieniami hodowli, uprawy, zbioru, suszenia, pakowania i przechowywania ziół i roślin leczniczych; erboristeria

zielarz ˈʑɛlaʃ n
specjalista w dziedzinie zielarstwa, leczący za pomocą ziół erborista

ziele angielskie n
(kulinaria) suszone owoce korzennika lekarskiego stosowane jako przyprawa; pepe della Giamaica pimento

zielenina ˌʑɛlɛ̃ˈɲĩna n
(spożywczy) (potocznie, potoczny) ogół zielonych produktów spożywczych erbaggio

zieleń ˈʑɛlɛ̃ɲ n
kolor zielony verde

zielnik ˈʑɛlʲɲik n
kolekcja zasuszonych dla celów naukowych roślin erbario
(dawniej, dawny) książka o ziołach erbario

zielona herbata ʑɛˈlɔ̃na xɛrˈbata n
(kulinaria) napój przyrządzany wyłącznie z liści herbaty chińskiej, które zostały poddane minimalnemu utlenianiu w czasie przetwarzania tè verde

zielony ʑɛˈlɔ̃nɨ adj
mający kolor czwartego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej trawy, szmaragdu, malachitu itp.; mający kolor pochodny, powstały ze zmieszania kolorów podstawowych: żółtego i niebieskiego; verde
(lekceważąco, lekceważący) (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) ktoś niedoświadczony, niewyrobiony, niemający rozeznania w jakiejś dziedzinie, zwykle młody verde
o roślinach, owocach: taki, który nie osiągnął dojrzałości, będący w stadium poprzedzającym dojrzałość; niedojrzały verde

ziemia ˈʑɛ̃mʲja n
gleba terra terreno
grunt, podłoże (także w budynku) terra suolo
kraina geograficzna terra

ziemniaczany ˌʑɛ̃mʲɲaˈʧ̑ãnɨ adj
dotyczący ziemniaków (rośliny i bulwy), związany z ziemniakami della patata
przyrządzony, zrobiony z ziemniaków, z dodatkiem ziemniaków a base di patata di patata

ziemniak ˈʑɛ̃mʲɲak n
(botanika, botaniczny) Solanum tuberosum L., roślina z gatunku psianka ziemniak, o jadalnych bulwach; patata
(spożywczy) warzywo z bulwy ziemniaka (1.1) patata

ziewać ˈʑɛvaʨ̑ v
szeroko otwierać usta, wydając charakterystyczny przeciągły odgłos z powodu senności lub znudzenia sbadigliare

zima ˈʑĩ.ma n
najchłodniejsza z 4 astronomicznych (lub 6 klimatycznych) pór roku; inverno

zimna wojna ˈʑĩmna ˈvɔjna n
(historia, historyczny, historycznie) okres napięcia pomiędzy Związkiem Radzieckim a Stanami Zjednoczonymi istniejący w drugiej połowie dwudziestego wieku; guerra fredda Guerra fredda

zimno ˈʑĩmnɔ adv
(przysłówek) od: zimny freddamente gelidamente

zimno ˈʑĩmnɔ n
niska temperatura freddo freddezza

zimny ˈʑĩmnɨ adj
mający (względnie) niską temperaturę, wywołujący uczucie zimna freddo

zimny prysznic ˈʑĩmnɨ ˈprɨʃʲɲiʦ̑ n
(przenośnie, przenośnia) zdarzenie, które ostudziło czyjś zapał doccia fredda

zimorodek ˌʑĩmɔˈrɔdɛk n
(ornitologia, ornitologiczny) Alcedo atthis, niewielki, kolorowy ptak żywiący się rybami, które zdobywa nurkując; martin pescatore

ziołolecznictwo ˌʑɔwɔlɛʧ̑ʲˈɲiʦ̑tfɔ n
dział medycyny i farmakologii zajmujący się wytwarzaniem leków ziołowych oraz ich stosowaniem w profilaktyce i terapii chorób; erboristeria

ziółko n
(potocznie, potoczny) o osobie: rozrabiający, nieprzewidywalny, szalony, mający temperament birbante

zięba ˈʑɛ̃mba n
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki, melodyjnie śpiewający i barwny ptak z gatunku zięba zwyczajna, Fringilla coelebs; fringuello

zięć ʑɛ̇̃ɲʨ̑ n
mąż córki genero

zjawisko zʲjaˈvʲiskɔ n
naturalny proces pozostający w zasięgu percepcji człowieka; fenomeno
(przenośnie, przenośnia) coś niezwykłego, nieprzeciętnego, nienaturalnego lub nie do końca rzeczywistego fenomeno

zjednoczony adj
połączony dla wspólnej sprawy unito

zjedzenie zʲjɛˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
spożycie pokarmu mangiare

zlepek n
całość złożona z różnych, często niepasujących do siebie części insalata

zlew zlɛf n
naczynie umiejscowione na ścianie pod kranem, połączone z rurą odpływową acquaio

zlewozmywak ˌzlɛvɔzˈmɨvak n
zlew kuchenny, w którym zmywa się naczynia acquaio

zmagać się ˈzmaɡaʨ̑‿ɕɛ v
walczyć (także (przenośnie, przenośnia)) lottare

zmarszczka ˈzmarʃʧ̑ka n
(anatomia, anatomiczny) podłużne zagłębienie skóry powstające w wyniku starzenia się lub ruchów mimicznych ruga crespa grinza
załamanie na powierzchni jakiegoś przedmiotu crespa increspatura

zmartwienie zmartˈfʲjɛ̇̃ɲɛ n
coś, co martwi, nurtuje, niepokoi preoccupazione

zmartwiony adj
taki, który się czymś martwi afflitto preoccupato rattristato spiacente

zmartwychwstanie ˌzmartfɨxˈfstãɲɛ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) powstanie z martwych, ożywienie; resurrezione risurrezione

zmartwychwstaniec n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z katolickiego Zgromadzenie Zmartwychwstania Pana Naszego Jezusa Chrystusa; risurrezionista

zmartwychwstanka n
(botanika, botaniczny) roślina zdolna przetrwać w warunkach skrajnej suszy; suora della Risurrezione

zmarła n
kobieta, która umarła morta

zmarły ˈzmarwɨ n
człowiek, który umarł morto

zmiana ˈzmʲjãna n
grupa pracowników pracująca o danej porze turno modifica
określony czas doby, kiedy pracuje wyznaczona grupa pracowników turno modifica
przejście jakiejś cechy albo rzeczy w inną cambio cambiamento

zmieniać ˈzmʲjɛ̇̃ɲäʨ̑ v
nadawać komuś lub czemuś inne właściwości cambiare

zmienić śpiewkę ˈzmʲjɛ̇̃ɲiʨ̑ ˈɕpʲjɛfkɛ idiom
przestać powtarzać stale to samo; porzucić omawianie oklepanego, starego tematu cambiare registro

zmierzch zmʲjɛʃx n
moment doby przed zapadnięciem nocy; czas ściemniania się; crepuscolo

zmieszany adj
wprawiony w zakłopotanie confuso

zmiękczać ˈzmʲjɛ̃ŋkʧ̑aʨ̑ v
czynić coś bardziej miękkim ammorbidire

zmuszać ˈzmuʃaʨ̑ v
nakłaniać kogoś do zrobienia czegoś; kazać komuś coś zrobić, wywierać nacisk/presję na kogoś costringere

zmysł zmɨsw̥ n
zdolność organizmu do odbierania i analizowania wrażeń określonego rodzaju; senso

zmysłowo zmɨsˈwɔvɔ adv
za pomocą zmysłów, za pośrednictwem zmysłów sensualmente

zmysłowość n
cecha tego, co zmysłowe, erotyczne, ponętne sensualità

zmysłowy zmɨsˈwɔvɨ adj
dotyczący zmysłów, odbierany za pomocą zmysłów sensuale
taki, który wzbudza pociąg fizyczny; wiąże się z doznaniami erotycznymi venereo

zmywacz do paznokci ˈzmɨvaʤ̑ ˌdɔ‿pazˈnɔcʨ̑i n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) substancja służąca do usuwania lakieru do paznokci; solvente per smalto

zmywarka zmɨˈvarka n
(technologia, technika, techniczny) domowe lub przemysłowe urządzenie do mycia naczyń; lavastoviglie lavapiatti

zmyć głowę ˈzmɨʥ̑ ˈɡwɔvɛ v
skarcić kogoś dare una lavata di capo a qualcuno

zmyślać v
mówić nieprawdę, koloryzować inventare fabbricare

zmęczony zmɛ̃n͇ˈʧ̑ɔ̃nɨ participleAdjective
(przenośnie, przenośnia) taki, który ma czegoś dość, jest czymś znudzony stanco
odczuwający zmęczenie, taki, który jest osłabiony fizycznie lub psychicznie ze względu na wysiłek stanco affaticato

znaczek pocztowy ˈznaʧ̑ɛk pɔʧ̑ˈtɔvɨ n
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) mały, papierowy prostokąt przyklejany do koperty (pocztówki, paczki) służący jako środek uiszczenia opłaty za usługi pocztowe (np. usługę przesyłki); francobollo

znaczenie znaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
to, co dany wyraz, znak, gest oznacza lub sygnalizuje significato senso
wartość, ważność czegoś, waga importanza peso valore

znaczyć ˈznaʧ̑ɨʨ̑ v
mieć znaczenie, sens significare
odgrywać ważną rolę valere

znajdować znajˈdɔvaʨ̑ v
zdobywać to, czego się szuka trovare scoprire ritrovare

znajomy znaˈjɔ̃mɨ n
taki, którego się zna (osobiście lub z widzenia) conoscente

znak znak n
kształt, któremu przypisuje się określone znaczenie segno marchio

znak drogowy ˈznaɡ drɔˈɡɔvɨ n
(motoryzacja) symbol graficzny, świetlny lub napis zawierający informacje, ostrzeżenia, nakazy i zakazy skierowane do użytkowników dróg; segnale stradale

znak interpunkcyjny ˈznak ˌĩntɛrpũŋkˈʦ̑ɨjnɨ n
(językoznawstwo, językoznawczy) graficzny odpowiednik intonacji, rytmu i tempa mowy, akcentu wyrazowego i zdaniowego; segno d'interpunzione segno di punteggiatura

znak końca dowodu n
(termin typograficzny) (matematyka, matematyczny) symbol stosowany przez matematyków do oznaczania końca dowodu; halmos tombstone

znak wodny ˈznaɡ ˈvɔdnɨ n
obraz na papierze widzialny pod światło, uzyskiwany w trakcie jego produkcji; filigrana

znak zapytania ˈznaɡ ˌzapɨˈtãɲa n
(językoznawstwo, językoznawczy) znak graficzny ? umieszczany na końcu zdania pytającego; punto interrogativo punto di domanda

znakomitość ˌznakɔ̃ˈmʲitɔɕʨ̑ n
cecha tego, co znakomite eminenza

znakomity ˌznakɔ̃ˈmʲitɨ adj
wyróżniający się, wybitny pod jakimś względem; niezwykły, nieprzeciętny eminente speciale

znany ˈznãnɨ adj
taki, który jest rozpoznawany przez wiele osób conosciuto

znać znaʨ̑ modal
mieć informacje na czyjś temat, być komuś w przeszłości przedstawionym conoscere
mieć informacje na temat czegoś, mieć z tym do czynienia w przeszłości sapere

znicz olimpijski ˈzʲɲiʧ̑ ˌɔlʲĩmˈpʲijsʲci n
(sport, sportowy) ogień zapalany na czas olimpiady; fiamma olimpica

zniechęcać zʲɲɛˈxɛ̃nʦ̑aʨ̑ v
wywoływać brak ochoty do czynienia czegoś scoraggiare

znieczulać v
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) stosować leki znoszące odbieranie impulsów uszkadzających i odczuwanie bólu anestetizzare

zniewieściałość ˌzʲɲɛvʲjɛ̇ɕˈʨ̑awɔɕʨ̑ n
(pogardliwie) posiadanie przez mężczyznę cech uznawanych typowo za kobiece, niewieście effeminatezza

zniewieściały ˌzʲɲɛvʲjɛ̇ɕˈʨ̑awɨ adj
o mężczyźnie: taki, który ma kobiece cechy effeminato effemminato

znikomy adj
niewielki, prawie żaden remoto esiguo infinitesimale

zniszczenie zʲɲiʃˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
to, co zostało zniszczone, zrujnowane, zburzone distruzione rovina

zniweczyć v
zniszczyć coś doszczętnie annientare annullare

znowu ˈznɔvu adv
jeszcze raz, ponownie, na nowo ancora di nuovo

znośnie adv
możliwie do zniesienia accettabilmente passabilmente

znużenie znuˈʒɛ̃ɲɛ n
zmęczenie czymś, znudzenie, uprzykrzenie się czegoś fastidio fiacchezza

znój n
ciężka praca, wysiłek travaglio

znęcać się ˈznɛ̃nʦ̑aʨ̑‿ɕɛ v
robić krzywdę (najczęściej fizyczną), zadawać ból; męczyć, maltretować maltrattare

zobaczyć zɔˈbaʧ̑ɨʨ̑ v
dostrzec, zauważyć, ujrzeć coś vedere

zobowiązanie ˌzɔbɔvʲjɔ̃w̃ˈzãɲɛ n
dług debito obbligazione

zoil ˈzɔ<sup>j</sup>il n
ostry, kąśliwy, niesprawiedliwy krytyk zoilo

zoisyt zɔˈ<sup>j</sup>isɨt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów grupowych; zoisite

zombi ˈzɔ̃mbʲi n
(etnografia, etnograficzny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) popkulturowa fikcyjna postać z horrorów – żywy trup, zmarły ożywiony np. dzięki magii; zombi

zoo ˈzɔː n
ogród zoologiczny zoo

zoo- ˈzɔː
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze zwierzętami zoo-

zoofilia ˌzɔːˈfʲilʲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaspokajanie popędu płciowego ze zwierzętami zoofilia

zoofobia ˌzɔːˈfɔbʲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy, nieuzasadniony lęk przed zwierzętami; zoofobia

zoogeografia ˌzɔːɡɛɔˈɡrafʲja n
nauka o rozmieszczeniu gatunków zwierząt na kuli ziemskiej zoogeografia

zoolatria ˌzɔːˈlatrʲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religijny kult zwierząt, animalizm; zoolatria

zoolog zɔˈːlɔk n
(biologia, biologiczny) specjalista zajmujący się zoologią zoologo

zoologia ˌzɔːˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) dział biologii, nauka o zwierzętach; zoologia

zoomorficzny ˌzɔɔ̃mɔrˈfʲiʧ̑nɨ adj
z wyglądu przypominający zwierzę zoomorfo
związany z zoomorfizmem, dotyczący zoomorfizmu zoomorfico

zoonim zɔˈɔ̃ɲĩm n
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa własna nadawana zwierzętom, najczęściej domowym; zoonimo

zooplankton ˌzɔːˈplãŋktɔ̃n n
(zoologia, zoologiczny) ogół organizmów zwierzęcych wchodzących w skład planktonu; zooplancton

zootechnika ˌzɔːˈtɛçɲika n
nauka o hodowli zwierząt domowych; zootecnia

zootomia ˌzɔːˈtɔ̃mʲja n
nauka zajmująca się metodami dokonywania sekcji zwłok zwierząt; zootomia

zorza ˈzɔʒa n
(meteorologia, meteorologiczny) barwne zjawisko świetlne na niebie aurora

zorza polarna ˈzɔʒa pɔˈlarna n
zjawisko świetlne w postaci barwnych pasm obserwowanych na niebie w okolicach podbiegunowych; aurora boreale aurora australe aurora polare

zostawać zɔˈstavaʨ̑ v
nie odchodzić/odjeżdżać/…, nie ruszać się z miejsca restare
stawać się kimś/czymś diventare divenire

zostawić na lodzie v
pozostawić kogoś samemu sobie w trudnej sytuacji, przestać się kimś interesować, zajmować lasciare in secco

zrażać ˈzraʒaʨ̑ v
zniechęcać scoraggiare

zrezygnowany ˌzrɛzɨɡnɔˈvãnɨ adj
taki, który pogodził się ze złą, niekorzystną, przykrą sprawą, sytuacją rassegnato

zrozumiały ˌzrɔzũˈmʲjawɨ adj
dający się zrozumieć, możliwy do zrozumienia chiaro

zrozumienie ˌzrɔzũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
wiedza o czymś, umiejętność pojęcia czegoś, pojętność comprensione intendimento
wyrozumiałość, empatia, serdeczny stosunek do kogoś comprensione

zrozumieć na opak zrɔˈzũmʲjɛ̇ʨ̑ na‿ˈɔpak v
zrozumieć coś źle, inaczej (odwrotnie, przeciwnie) niż należało pigliarla per un altro verso

zrywać ˈzrɨvaʨ̑ v
kończyć, przerywać rompere

zrób to sam
zachęta do majsterkowania, samodzielnego wykonania jakiegoś praktycznego przedmiotu fallo da solo

zręczność n
wysoka sprawność fizyczna, zwinność destrezza abilità agilità

zupa ˈzupa n
(kulinaria) płynna lub półpłynna potrawa, często pierwsze danie obiadu; zuppa minestra

zupełność zuˈpɛwnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co zupełne, całkowicie, kompletne; pełnia compiutezza

zupełny zuˈpɛwnɨ adj
obejmujący całość completo integrale intero

zuppa inglese n
(kulinaria) włoski deser z biszkoptów nasączonych alkoholem i kremu, przygotowywany w różnych wariantach, w zależności od regionu Włoch zuppa inglese

zurwanizm n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna monistyczna, forma perskiej religii mazdaizmu, opozycyjna wobec zoroastryzmu zurvanismo

zużyty adj
taki, który uległ zużyciu consumato

zwiadowca n
(wojskowość, wojskowy) żołnierz, który przeprowadza zwiad, rozpoznanie; esploratore

zwiastować zvʲjaˈstɔvaʨ̑ v
(przestarzałe, przestarzały) oznajmić, oznajmiać coś uroczyście; obwieścić albo obwieszczać preludere

zwierzchnik n
ktoś, kto ma nad kimś/czymś władzę superiore

zwierzę ˈzvʲjɛʒɛ ˈzvʲjɛʒɛnta n
(biologia, biologiczny) organizm cudzożywny o komórkach eukariotycznych, bez ściany komórkowej; animale bestia

zwierzę domowe ˈzvʲjɛʒɛ dɔ̃ˈmɔvɛ n
zwierzę udomowione przez człowieka, trzymane w domu dla towarzystwa; animale da compagnia

zwierzęcość zvʲjɛˈʒɛ̃nʦ̑ɔɕʨ̑ n
cecha tego, co zwierzęce; natura zwierzęcia animalità

zwierzęcy zvʲjɛˈʒɛ̃nʦ̑ɨ adj
związany ze zwierzęciem, pochodzący, otrzymywany ze zwierzęcia animale animalesco

zwijać manatki ˈzvʲijäʨ̑ mãˈnatʲci idiom
(potocznie, potoczny) zbierać się, szykować się do wyjścia, odejścia far fagotto

zwinność n
cecha bycia bardzo sprawnym agilità

związany zvʲjɔ̃w̃ˈzãnɨ adj
dotyczący czegoś, mający związek z czymś lub kimś legato

związek chemiczny ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk xɛ̃ˈmʲiʧ̑nɨ n
(chemia, chemiczny) zbiór trwale połączonych atomów; composto chimico

związek nieorganiczny ˈzvʲjɔ̃w̃zɛc ˌɲɛɔrɡãˈɲiʧ̑nɨ n
(chemia, chemiczny) każdy związek chemiczny niebędący związkiem organicznym, czyli taki, który nie zawiera atomów węgla lub jest tlenkiem węgla, kwasem węglowym, węglanem, wodorowęglanem, węglikiem, cyjanowodorem, cyjankiem, kwasem cyjanowym, kwasem piorunowym i kwasem izocyjanowym wraz z ich solami; composto inorganico

związek organiczny ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk ˌɔrɡãˈɲiʧ̑nɨ n
(chemia, chemiczny) każdy związek chemiczny, w skład którego wchodzi węgiel, z wyjątkiem tlenków węgla, kwasu węglowego, węglanów, wodorowęglanów, węglików, cyjanowodoru, cyjanków, kwasu cyjanowego, kwasu piorunowego i kwasu izocyjanowego, a także ich soli; composto organico

związek zawodowy ˈzvʲjɔ̃w̃zɛɡ ˌzavɔˈdɔvɨ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organizacja zrzeszająca pracowników w celu reprezentowania i obrony ich wspólnych interesów ekonomicznych i społecznych; sindacato

związek zgody ˈzvʲjɔ̃w̃zɛɡ ˈzɡɔdɨ n
(językoznawstwo, językoznawczy) związek dwóch wyrazów, w którym oba wyrazy znajdują się zawsze w tym samym rodzaju, przypadku, liczbie i osobie; accordo concordanza

związywać zvʲjɔ̃w̃ˈzɨvaʨ̑ v
trwale łączyć końce sznurka, liny itp. legare

zwięzłość n
cecha bycia zwięzłym brevità

zwolennik zvɔˈlɛ̃ɲːik n
osoba, która popiera coś, darzy coś sympatią, oddaje swoje poparcie komuś lub czemuś fautore seguace

zwrot zvrɔt n
wyrażenie, zdanie, konstrukcja słowna; związek wyrazów locuzione
zmiana kierunku ruchu, poruszania się, obrót svolta

zwrotnik ˈzvrɔtʲɲik n
(geografia, geograficzny) jedna z dwóch umownych linii na Ziemi, równoleżnik 23°27′ (dwadzieścia trzy stopnie i dwadzieścia siedem minut); tropico

zwycięstwo zvɨˈʨ̑ɛ̃w̃stfɔ n
sukces (najczęściej w walce lub sporcie), zwalczenie nieprzyjaciela, pokonanie konkurencji vittoria

zwycięzca zvɨˈʨ̑ɛ̃w̃sʦ̑a n
ten, który zwyciężył, wygrał vincitore

zwyciężać zvɨˈʨ̑ɛ̃w̃ʒaʨ̑ v
odnosić zwycięstwo nad kimś lub czymś vincere

zwyczajnie zvɨˈʧ̑ajɲɛ adv
w sposób zwyczajny, nie wyróżniający się niczym; przeciętnie semplicemente
(potocznie, potoczny) bez trudu; po prostu semplicemente

zwyczajny zvɨˈʧ̑ajnɨ adj
taki, który niczym się nie wyróżnia, jest przeciętny, zwykły ordinario normale comune semplice

zwyczajowo adv
zgodnie z przyjętym zwyczajem abitualmente usualmente

zwykle ˈzvɨklɛ adv
zazwyczaj, prawie zawsze, bardzo często solitamente

zwąchać pismo nosem ˈzvɔ̃w̃xaʨ̑ ˈpʲismɔ ˈnɔsɛ̃m v
przewidzieć niekorzystne dla siebie postępowanie innych osób i w porę uniknąć niebezpieczeństw capire l'aria che tira

zwłaszcza ˈzvwaʃʧ̑a adv
przede wszystkim, nade wszystko, w szczególności, szczególnie, specjalnie soprattutto specialmente particolarmente

zwłoki ˈzvwɔci n
ciało martwego człowieka; corpo

zygota n
(biologia, biologiczny) komórka powstała wskutek zapłodnienia; zigote

zygzak ˈzɨɡzak n
ostro załamująca się linia łamana, przypominająca literę „z” zigzag

zyskowny zɨˈskɔvnɨ adj
taki, który przynosi zysk redditizio

ząb zɔ̃mp n
(anatomia, anatomiczny) twór anatomiczny osadzony w szczęce lub żuchwie, ułatwiający gryzienie pokarmu; dente
(technologia, technika, techniczny) fragment urządzenia, który w połączeniu z innym takim fragmentem powoduje przenoszenie ruchu dente

ząb mleczny n
(przenośnie, przenośnia) (stomatologia, stomatologiczny) pierwszy ząb (u człowieka) dente da latte dente di latte

zębina n
(stomatologia, stomatologiczny) tkanka leżąca pod szkliwem w obrębie korony zęba i pod cementem w obrębie szyjki i korzenia zęba; dentina

złamać ˈzwãmaʨ̑ v
działaniem fizycznym (wcześniej zginając, naciskając lub uderzając) rozdzielić coś na kilka (zwykle na dwie) części rompere

złe oko n
(związek frazeologiczny) według wierzeń ludowych złe spojrzenie przynoszące nieszczęście, rzucające urok; malocchio

zło zwɔ n
coś powszechnie uznane za szkodliwe, negatywne moralnie; male
czyn lub wydarzenie wyrządzające komuś krzywdę male

złoczyńca n
ktoś czyniący zło, popełniający przestępstwa, człowiek zbrodniczy malfattore bandito brigante delinquente malvivente

złodziej ˈzwɔʥ̑ɛ̇j n
osoba, która kradnie ladro

złota rybka n
(ichtiologia, ichtiologiczny) odmiana hodowlana jednego z podgatunku karasia chińskiego, Carassius auratus; pesce rosso

złotnictwo zwɔtʲˈɲiʦ̑tfɔ n
wyrób przedmiotów ze złota, platyny, srebra; praca złotnika oreficeria

złotnik ˈzwɔtʲɲik n
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się złotnictwem; rzemieślnik artystyczny wyrabiający przedmioty z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu) orefice

złoto ˈzwɔtɔ n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Au i liczbie atomowej 79; oro
stop zawierający złoto (1.1), surowiec do wyrobu m.in. biżuterii, monet oro
(sport, sportowy) złoty medal oro

złoty cielec ˈzwɔtɨ ˈʨ̑ɛlɛʦ̑ n
bogactwo, pieniądze wyniesione do kategorii bóstwa; vitello d'oro

złoty medal ˈzwɔtɨ ˈmɛdal n
medal przyznawany za pierwsze miejsce w zawodach sportowych, w konkursach, na wystawach itp. medaglia d'oro

złowrogi zwɔvˈrɔɟi adj
będący oznaką czegoś złego minaccioso infausto
mający wrogie zamiary malintenzionato malevolo

złośliwe oprogramowanie n
(informatyka, informatyczny) oprogramowanie, którego celem jest wyrządzanie szkód w systemie komputerowym; software dannoso

złośliwość zwɔɕˈlʲivɔɕʨ̑ n
cecha tego, kto jest złośliwy malizia maliziosità nequizia

złośliwy zwɔɕˈlʲivɨ adj
o chorobie, schorzeniu: mający przebieg groźny dla organizmu, zagrażający życiu maligno
nacechowany wrogością, niechęcią, przejawiający niechęć, wrogość maligno

złożoność n
cecha posiadania wielu elementów, możliwości, aspektów complessità

złudny adj
pozornie prawdziwy illusori

à propos a‿prɔˈpɔ
…wprowadzająca nowy temat, który nasunął się mówiącemu pod wpływem wcześniejszej wypowiedzi a proposito

Ćenab ˈʨ̑ɛ̃nap pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Indiach i Pakistanie Chenab

ćapati n
(kulinaria) indyjski pszenny placek, rodzaj chleba chapati

ćma ʨ̑ma n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) motyl nocny; falena farfalla notturna

ćwiartka n
jedna z czterech równych części czego quarto

ćwiczenie ʨ̑fʲiˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
czynność powtarzana dla utrwalenia wiedzy lub zdobycia sprawności, nauka esercizio

ćwiczenie czyni mistrza ʨ̑fʲiˈʧ̑ɛ̃ɲɛ ˈʧ̑ɨ̃ɲi ˈmʲisṭʃa proverb
im bardziej coś ćwiczysz, tym jesteś w tym lepszy la pratica rende esperti, sbagliando s'impara

ćwierć ʨ̑fʲjɛrʲʨ̑ n
jedna czwarta, 25% quarto

ćwierćnuta ʨ̑fʲjɛrʲʨ̑ˈnuta n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk o czasie trwania równym 1/4 całej nuty; semiminima

Łaba ˈwaba pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Niemczech i w Czechach; Elba

Łabędź ˈwabɛ̃ɲʨ̑ pn
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; zawiera jasną gwiazdę – Deneb; zawiera liczne mgławice; w Polsce widoczny latem i jesienią; góruje o północy w sierpniu; konstelacja, której 5 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie krzyża, zwany Krzyżem Północy; Cigno

Łazarz ˈwazaʃ pn
(biblijny) postać biblijna Lazzaro
imię męskie; Lazzaro

Łomonosow pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, znajdujące się pod administracyjną jurysdykcją Petersburga, leżące na południowym wybrzeżu Zatoki Fińskiej; Lomonosov

Łotwa ˈwɔtfa pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie; Lettonia

Łotysz ˈwɔtɨʃ n
człowiek narodowości łotewskiej, obywatel Łotwy, mieszkaniec Łotwy lettone

Łotyszka wɔˈtɨʃka n
kobieta narodowości łotewskiej lettone

Łucja ˈwuʦ̑ʲja pn
imię żeńskie; Lucia

Ługa pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka płynąca przez obwód leningradzki i nowogrodzki Rosji, uchodząca do Zatoki Fińskiej; Luga

Łukasz ˈwukaʃ pn
imię męskie; Luca

Łukaszowy possessiveAdjective
(przestarzałe, przestarzały) (gwarowe, gwara) należący do Łukasza lucano

Łuza pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w obwodzie kirowskim, Republice Komi i obwodzie wołgogradzkim, prawy dopływ rzeki Jug w dorzeczu Dwiny; Luza

Łużyce wuˈʒɨʦ̑ɛ pn
(geografia, geograficzny) region w Niemczech i częściowo w Polsce, zamieszkany przez Niemców i Słowian; Lusazia

Łyśwa pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Permskim; Lys'va

łabędzi śpiew waˈbɛ̃ɲʥ̑i ˈɕpʲjɛf n
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) ostatnie dzieło artysty kończące jego karierę, końcowy twór jakiejkolwiek działalności canto del cigno

łabędź ˈwabɛ̃ɲʨ̑ n
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus, ptak wodny o białym lub czarnym upierzeniu i długiej smukłej szyi; cigno

łabędź niemy ˈwabɛ̃ɲʨ̑ ˈɲɛ̃mɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus olor, gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych; cigno reale
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak wodny z gatunku (1.1), pospolicie występujący w Polsce cigno reale

łacina waˈʨ̑ĩna n
język starożytnych Rzymian; latino latina

łaciński waˈʨ̑ĩj̃sʲci adj
właściwy starożytnym Rzymianom, wywodzący się z Imperium Rzymskiego latino

ładny ˈwadnɨ adj
odznaczający się urodą carino bello

ładowarka ˌwadɔˈvarka n
(elektryczność) urządzenie służące do ładowania akumulatorów, także wewnętrznych np. w telefonach komórkowych, laptopach itp.; caricabatteria caricatore

ładownia waˈdɔvʲɲa n
(kolejnictwo) punkt handlowy na szlaku kolejowym, przeznaczony do załadowywania i wyładowywania przesyłek scalo merci
pomieszczenie, w którym umieszczany jest ładunek – na statku lub w samolocie stiva

ładownica ˌwadɔvʲˈɲiʦ̑a n
(wojskowość, wojskowy) torba na amunicję lub magazynki z amunicją do broni strzeleckiej cartucciera giberna

łagodnieć waˈɡɔdʲɲɛ̇ʨ̑ v
stawać się łagodnym addolcirsi rabbonirsi raddolcirsi
słabnąć, tracić na mocy attutirsi calmarsi mitigiarsi

łagodność waˈɡɔdnɔɕʨ̑ n
cecha tego co jest łagodne; cecha tego, kto jest łagodny mitezza morbidezza

łagodny waˈɡɔdnɨ adj
charakteryzujący się łagodnością, spokojem, brakiem gniewu lub niepokoju mite

łagodny jak baranek waˈɡɔdnɨ ˈjaɡ baˈrãnɛk adj
wyjątkowo łagodny, spokojny mite come un agnello

łakocie n
słodycze, słodkości dolciumi

łamać sobie głowę ˈwãmaʨ̑ ˈsɔbʲjɛ ˈɡwɔvɛ v
intensywnie zastanawiać się nad czymś; myśleć, rozmyślać, szukać odpowiedzi rompersi il capo rompersi la testa

łamistrajk wãˈmʲistrajk n
(potocznie, potoczny) osoba pracująca w czasie strajku crumiro

łamistrajkostwo n
podejmowanie pracy w czasie strajku crumiraggio

łamliwy wãmˈlʲivɨ adj
łatwo łamiący się fragile

łapa ˈwapa n
noga zwierzęcia niemającego kopyt zampa
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) ręka, dłoń zampa

łasica waˈɕiʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) niewielkie drapieżne zwierzę futerkowe; donnola

łaskawy adj
dobry, pełen wielkoduszności benevolo
niedokuczliwy, przychylny benefico
oswojony, bez dzikości docile
w zwrotach grzecznościowych: zacny, wielmożny gentile

łatwo ˈwatfɔ adv
w sposób łatwy, bez trudności, bez trudu lub wysiłku facilmente

łatwopalność n
(fizyka, fizyczny) cecha tego, co łatwopalne infiammabilità

łatwowierność n
cecha kogoś, kto ma skłonność do uznawania za prawdziwe niesprawdzonych informacji credulità dabbenaggine semplicità

łatwość ˈwatfɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest łatwe, brak trudności facilità

łatwy ˈwatfɨ adj
nie wymagający wysiłku, trudu, nie stawiający przeszkód facile

łazienka waˈʑɛ̃nka n
pomieszczenie do kąpieli z wanną lub prysznicem; bagno stanza da bagno

łańcuch ˈwãj̃nʦ̑ux n
(technologia, technika, techniczny) element mechaniczny, składający się z identycznych ogniw; catena

łańcuch pokarmowy ˈwãj̃nʦ̑ux ˌpɔkarˈmɔvɨ n
(biologia, biologiczny) zależność pokarmowa wiążąca w danej biocenozie poszczególne gatunki producentów, konsumentów i reducentów, będących kolejnymi ogniwami w układzie, w którym każde ogniwo poprzedzające jest pokarmem dla następnego; catena alimentare catena trofica

łańcuszek n
(jubilerstwo, jubilerski) element drobnej biżuterii noszonej na szyi catenina

łechtaczka wɛxˈtaʧ̑ka n
(anatomia, anatomiczny) nieparzysty, zewnętrzny narząd płciowy samic ssaków; clitoride

łobuz ˈwɔbus n
osoba zachowująca się źle brigante ragazzaccio

łokciowy wɔcˈʨ̑ɔvɨ adj
(anatomia, anatomiczny) dotyczący łokcia cubitale ulnare

łokieć ˈwɔcɛ̇ʨ̑ n
(anatomia, anatomiczny) staw łączący ramię z przedramieniem gomito

łom n
(technologia, technika, techniczny) narzędzie mające postać żelaznego pręta zaostrzonego lub spłaszczonego na końcu, służące do podważania ciężarów, rozbijania, kruszenia itp.; piede di porco

łono ˈwɔ̃nɔ n
(poetycki, poetycko) pierś (matki) seno utero
wnętrze brzucha kobiety w ciąży grembo

łono Abrahama n
(biblijny) (przenośnie, przenośnia) niebo, miejsce szczęścia wiecznego; seno di Abramo

łopatka wɔˈpatka n
(anatomia, anatomiczny) kość pasa barkowego połączona z kością ramienną i obojczykiem; scapola

łososiowy ˌwɔsɔˈɕɔvɨ adj
(książkowy) mający kolor pomarańczoworóżowy, taki jak kolor mięsa łososia salmone

łosoś ˈwɔsɔɕ n
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba o różowym mięsie żyjąca na północnym Atlantyku; salmone

łotewski wɔˈtɛfsʲci adj
odnoszący się do Łotwy lub Łotyszów lettone

łotewski wɔˈtɛfsʲci n
język urzędowy Łotwy; lettone

łowić ryby w mętnej wodzie ˈwɔvʲiʨ̑ ˈrɨbɨ ˈv‿mɛ̃ntnɛj ˈvɔʥ̑ɛ v
korzystać z zamieszania lub niejasnej sytuacji, zyskiwać w sposób nieuczciwy pescare nel torbido

łozówka wɔˈzufka n
(ornitologia, ornitologiczny) Acrocephalus palustris, mały ptak zamieszkujący gęsto zarośnięte tereny wilgotne, naśladujący odgłosy innych ptaków; cannaiola verdognola

łoś wɔɕ n
(zoologia, zoologiczny) Alces alces, gatunek największego, roślinożernego ssaka kopytnego z rodziny jeleniowatych, o rozłożystym porożu; alce

łoże boleści n
(związek frazeologiczny) (książkowy) łóżko, na którym leży człowiek obłożnie chory letto di dolore

łoże śmierci ˈwɔʒɛ ˈɕmʲjɛrʲʨ̑i n
łóżko, łoże, w którym leży umierający lub w którym ktoś umarł letto di morte

łucznictwo wuʧ̑ʲˈɲiʦ̑tfɔ n
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której strzela się z łuku do tarczy tiro con l'arco

łudzić ˈwuʥ̑iʨ̑ v
(książkowy) łudzić (1.1) samego siebie, żyć fałszywą nadzieją cullare illudersi

łuk wuk n
(sport, sportowy) wygięta broń miotająca strzały przez napięcie liny łączącej jej oba końce (cięciwy) i nadanie tak strzale energii; arco
(architektura, architektoniczny) element budowli w kształcie łuku (1.1); arco
(matematyka, matematyczny) różniczkowalny odcinek krzywej; arco
(fizyka, fizyczny) widoczny przepływ prądu elektrycznego między dwoma elektrodami; arco
każdy kształt przypominający łuk (1.1) arco

łupek ˈwupɛk n
(geologia, geologiczny) skała osadowa lub metamorficzna wykazująca dobrą łupkowatość; ardesia

łupież ˈwupʲjɛʃ n
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) choroba skóry głowy, charakteryzująca się złuszczaniem zrogowaciałej warstwy naskórka; forfora

łuska ˈwuska n
(zoologia, zoologiczny) płytki pokrywające ciało niektórych zwierząt scaglia

łuskać v
wydobywać z łuski sgusciare

łydka ˈwɨtka n
(anatomia, anatomiczny) tylna część nogi człowieka, między kolanem a stopą; polpaccio

łykać v
przesuwać co do gardła, przełyku, żołądka… inghiottire

łysienie wɨˈɕɛ̇̃ɲɛ n
(medycyna, medyczny) utrata znacznej ilości włosów poprzez ich stopniowe wypadanie alopecia

łyska ˈwɨska n
(ornitologia, ornitologiczny) Fulica atra, wędrowny ptak nurkujący o czarnym upierzeniu oraz jasnym dziobie i czole; folaga

łysy ˈwɨsɨ adj
całkowicie lub częściowo pozbawiony włosów na głowie calvo

łyżeczka wɨˈʒɛʧ̑ka n
mała łyżka cucchiaino

łyżeczka do herbaty n
mała łyżka, którą używa się do słodzenia i mieszania herbaty oraz innych napojów cucchiaino da tè

łyżka ˈwɨʃka n
sztuciec służący do jedzenia cucchiaio

łyżka do butów ˈwɨʃka dɔ‿ˈbutuf n
narzędzie ułatwiające zakładanie butów calzascarpe

łyżka wazowa ˈwɨʃka vaˈzɔva n
(gastronomia) duża głęboka łyżka o długim trzonku, służąca do nalewania zupy z wazy mestolo ramaiolo

łyżwiarka wɨʒˈvʲjarka n
(sport, sportowy) kobieta lub dziewczyna, która uprawia łyżwiarstwo pattinatrice

łyżwiarstwo wɨʒˈvʲjarstfɔ n
(sport, sportowy) zbiór dyscyplin sportowych, w których zawodnik porusza się po lodzie za pomocą łyżew; pattinaggio

łyżwiarstwo synchroniczne n
(sport, sportowy) odmiana łyżwiarstwa figurowego polegająca na jeździe na lodzie i wykonywaniu figur przez drużyny (tzw. formacje); pattinaggio sincronizzato

łyżwiarz ˈwɨʒvʲjaʃ n
(sport, sportowy) osoba jeżdżąca na łyżwach, także zawodnik wyczynowo uprawiający łyżwiarstwo; pattinatore

łza wza n
(fizjologia, fizjologiczny) kropla słonawej wody wydzielonej przez oko; lacrima

łódź wuʨ̑ n
mała jednostka pływająca poruszająca się po wodach; barca battello

łój n
(biologia, biologiczny) tłusta i płynna wydzielina gruczołów łojowych sebo
(technologia, technika, techniczny) (spożywczy) tłuszcz zwierzęcy o twardej konsystencji sugna sego

łóżko ˈwuʃkɔ n
mebel przeznaczony do spania; letto giaciglio

łóżko piętrowe n
rodzaj łóżka z dwoma (lub więcej) poziomami do spania; letto a castello

łącznik ˈwɔ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
(językoznawstwo, językoznawczy) czasownik lub morfem łączący podmiot zdania z orzecznikiem; razem z orzecznikiem tworzy orzeczenie złożone (analityczne); spójnik łączący copula
(językoznawstwo, językoznawczy) dywiz, najkrótszy znak pisarski stosowany przy dzieleniu lub łączeniu wyrazów lineetta

łączyć ˈwɔ̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
spajać elementy za pomocą środków technicznych collegare unire congiungere giungere

łąka ˈwɔ̃ŋka n
teren gęsto porośnięty trawami; prato

ŚRK ɛɕ‿ɛr‿ˈka acronym
= (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Światowa Rada Kościołów; CEC

Śląsk ɕlɔ̃w̃sk pn
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna i historyczna na lewym brzegu górnej Odry; Slesia

Śląsk Cieszyński ˈɕlɔ̃w̃sʲc ʨ̑ɛˈʃɨ̃j̃sʲci n
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna stanowiąca południowo-wschodnią część Śląska, położona wokół miasta Cieszyn i rzeki Olzy, częściowo w Polsce, częściowo w Republice Czeskiej; Slesia di Cieszyn Slesia di Teschen Slesia di Těšín

Ślązak ˈɕlɔ̃w̃zak n
mieszkaniec Śląska; slesiano

Średnie Państwo n
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) okres w historii starożytnego Egiptu obejmujący lata od ok. 2050 do ok. 1760 p.n.e.; Medio Regno

Środkowy Wschód ɕrɔtˈkɔvɨ ˈfsxut pn
(geografia, geograficzny) część Azji położona od Wyżyny Irańskiej, po ujście Gangesu i Bajkał; Medio Oriente

Śródziemie ɕrudʲˈʑɛ̃mʲjɛ pn
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) fikcyjny kontynent w mitologii stworzonej przez J. R. R. Tolkiena; Terra di Mezzo

Święto Pracy ˈɕfʲjɛ̃ntɔ ˈpraʦ̑ɨ n
(potocznie, potoczny) święto ruchu robotniczego obchodzone od 1890 roku w pierwszy dzień maja; festa dei lavoratori festa del lavoro

Święty Zastęp ˈɕfʲjɛ̃ntɨ ˈzastɛ̃mp pn
(historia, historyczny, historycznie) słynny z waleczności tebański oddział wojowników składający się z homoseksualnych kochanków, sformowany w 378 r. p.n.e.; battaglione sacro

ściany mają uszy ˈɕʨ̑ãnɨ ˈmajɔ̃w̃ ˈuʃɨ proverb
mówiąc coś poufnego, należy uważać, aby nie usłyszał lub nie podsłuchał tego ktoś niepożądany anche i muri hanno orecchie

ściemniać ˈɕʨ̑ɛ̃mʲɲäʨ̑ v
sprawiać, że coś staje się ciemniejsze; dawać mniej światła offuscare oscurare

ścierwo ˈɕʨ̑ɛrvɔ n
martwe, rozkładające się ciało zwierzęcia carogna
(pogardliwie) człowiek zły, podły carogna

ścieżka ˈɕʨ̑ɛʃka n
wąski wydeptany pasek ziemi albo też specjalnie wytyczony i ubity dla pieszych cammino sentiero

ścieżka dźwiękowa ˈɕʨ̑ɛʃka ʥ̑vʲjɛ̃ŋˈkɔva n
oprawa dźwiękowa filmu, spektaklu, audycji zapisana na odpowiednim nośniku; colonna sonora

ściskać ˈɕʨ̑iskaʨ̑ v
wywierać ucisk, ścisk na jakimś obiekcie z kilku stron stringere

ściągać ˈɕʨ̑ɔ̃ŋɡaʨ̑ v
odpisywać od kogoś innego podczas testu, sprawdzianu, klasówki itp. copiare

ścięgno ˈɕʨ̑ɛ̃ŋɡnɔ n
(anatomia, anatomiczny) włóknista tkanka odpowiedzialna za przeniesienie skurczu mięśni na układ kostny; tendine

ściśle ˈɕʨ̑iɕlɛ adv
w sposób ścisły, dokładny, precyzyjny esattamente precisamente

ściśle mówiąc ˈɕʨ̑iɕlɛ ˈmuvʲjɔ̃nʦ̑ idiom
(jako zwrot wtrącony) mówić, rozpatrywać coś dokładnie, właściwie, wnikliwie a rigor di termini

ślad ɕlat n
oznaka przejścia, przejechania, przelotu kogoś lub czegoś traccia

śledziona ɕlɛˈʥ̑ɔ̃na n
(anatomia, anatomiczny) narząd limfatyczny magazynujący krew u kręgowców; milza splene

śledź ɕlɛʨ̑ n
(ichtiologia, ichtiologiczny) jadalna ryba morska; aringa

ślepa uliczka ˈɕlɛpa uˈlʲiʧ̑ka n
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) sytuacja bez wyjścia stallo

ślepota ɕlɛˈpɔta n
(medycyna, medyczny) utrata wzroku, niewidzenie cecità

ślepy ˈɕlɛpɨ adj
taki, który nie może widzieć; który stracił wzrok cieco

ślepy ˈɕlɛpɨ n
(potocznie, potoczny) osoba ślepa (1.1) cieco

śliczny ˈɕlʲiʧ̑nɨ adj
taki, który jest ładny, miły dla zmysłów; uroczy, wzbudzający pozytywne emocje carino

ślimak ˈɕlʲĩmak n
(zoologia, zoologiczny) rodzaj bardzo rozpowszechnionego mięczaka; chiocciola lumaca

śliniak n
osłona z materiału lub plastiku kładziona małym dzieciom pod brodę bavaglino

śliwka ˈɕlʲifka n
(spożywczy) (kulinaria) owoc z dużą pestką rosnący na śliwie; prugna susina

ślub ɕlup n
akt zawarcia małżeństwa; nozze matrimonio

ślusarz ˈɕlusaʃ n
rzemieślnik wyrabiający lub naprawiający przedmioty metalowe magnano

śląski ˈɕlɔ̃w̃sʲci adj
związany ze Śląskiem, dotyczący Śląska, pochodzący ze Śląska slesiano

śmiać się ˈɕmʲjäʨ̑‿ɕɛ v
wydawać z siebie odgłos utożsamiany ze śmiechem ridere

śmiać się do rozpuku ˈɕmʲjäʨ̑‿ɕɛ ˌdɔ‿rɔsˈpuku v
(potocznie, potoczny) bardzo się śmiać, śmiać się serdecznie, głośno, spontanicznie, żywiołowo ridere a crepapelle

śmiech ɕmʲjɛx n
charakterystyczny dźwięk i grymas twarzy wydawany przez człowieka, gdy jest mu wesoło riso risata

śmiech to zdrowie proverb
dobre samopoczucie sprzyja posiadaniu dobrej kondycji ciała il riso fa un buon sangue

śmieciarz ˈɕmʲjɛ̇ʨ̑aʃ n
(potocznie, potoczny) pracownik zajmujący się bezpośrednio wywozem śmieci spazzino spazzaturaio

śmiertelnik n
(książkowy) istota śmiertelna, jaką jest człowiek mortale

śmierć ɕmʲjɛrʲʨ̑ n
(medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) trwałe ustanie procesów życiowych lub aktywności; morte decesso

śmieszka ˈɕmʲjɛʃka n
(ornitologia, ornitologiczny) Larus ridibundus, pospolity gatunek mewy; gabbiano comune

śmietana ɕmʲjɛˈtãna n
ukwaszony tłuszcz mleczny; gęsty biały płyn otrzymywany z mleka panna

śmieć ɕmʲjɛ̇ʨ̑ n
coś do wyrzucenia, odpadek spazzatura immondizia mondezza immondezza pattume rifiuto

śmigłowiec n
(lotnictwo, lotniczy) (technologia, technika, techniczny) statek powietrzny z wirnikiem umieszczonym nad kadłubem, poruszającym się w płaszczyźnie równoległej do ziemi elicottero

śniadanie ɕɲaˈdãɲɛ n
poranny posiłek; colazione prima colazione

śnieg ɕɲɛk n
(meteorologia, meteorologiczny) opad w postaci kryształków lodu; neve
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (technologia, technika, techniczny) zły obraz na ekranie telewizora effetto neve neve

śnić ɕɲiʨ̑ v
widzieć sen podczas spania sognare
marzyć o czymś; myśleć nielogicznie lub nierozsądnie sognare

śpiew ɕpʲjɛf n
dźwięki zróżnicowane w natężeniu i wysokości, wydawane przez głos ludzki; canto

śpiewak ˈɕpʲjɛvak n
mężczyzna lub chłopiec, który śpiewa cantore

śpiewać ˈɕpʲjɛvaʨ̑ v
wykonywać melodię głosem cantare

śpiwór ˈɕpʲivur n
worek do spania sacco a pelo

śpiący ˈɕpʲjɔ̃nʦ̑ɨ adj
taki, któremu chce się spać assonato

śpiączka n
(medycyna, medyczny) głębokie zaburzenia świadomości z brakiem przytomności, niereagowaniem nawet na silne bodźce coma

średnia n
(matematyka, matematyczny) (potocznie, potoczny) średnia arytmetyczna, wynik dzielenia sumy danych składników przez ich liczbę; media

średnica ɕrɛdʲˈɲiʦ̑a n
(geometria) odcinek prowadzący od jednej do drugiej krawędzi okręgu, koła lub przekroju cylindra i przechodzący przez jego środek; diametro
długość średnicy (1.1) diametro

średniowiecze ˌɕrɛdʲɲɔˈvʲjɛʧ̑ɛ n
epoka w historii i kulturze europejskiej, obejmująca okres między starożytnością a czasami nowożytnymi; Medioevo medioevo

średniowieczny ˌɕrɛdʲɲɔˈvʲjɛʧ̑nɨ adj
pochodzący ze średniowiecza, związany ze średniowieczem, dotyczący średniowiecza medievale

środa ˈɕrɔda n
trzeci dzień tygodnia; mercoledì

środek ˈɕrɔdɛk n
miejsce jednakowo oddalone od krawędzi mezzo

środki masowego przekazu ˈɕrɔtʲci ˌmasɔˈvɛɡɔ pʃɛˈkazu n
prasa, radio, telewizja i internet; publikatory mezzo di comunicazione di massa

środkowoeuropejski adj
odnoszący się do Europy Środkowej, związany z Europą Środkową centroeuropeo

środkowy ɕrɔtˈkɔvɨ adj
znajdujący się w środku centrale

środkowy ɕrɔtˈkɔvɨ n
(sport, sportowy) zawodnik, który gra na środku boiska, w linii ataku lub pomocy centrocampista

środowisko ˌɕrɔdɔˈvʲiskɔ n
(ekologia, ekologiczny) ogół elementów nieożywionych i ożywionych, składających się na otoczenie ambiente

śrubokręt ɕruˈbɔkrɛ̃nt n
(technologia, technika, techniczny) proste narzędzie do wkręcania lub wykręcania śrub i wkrętów cacciavite

śródmieście ɕrudˈmʲjɛ̇ɕʨ̑ɛ n
centrum; główna, centralna część danego miasta centro

śródręcze ɕruˈdrɛ̃n͇ʧ̑ɛ n
(anatomia, anatomiczny) część ręki człowieka między palcami i nadgarstkiem metacarpo

śródstopie n
(anatomia, anatomiczny) środkowa część stopy, znajdująca się między stępem a palcami metatarso

śródziemnomorski ˌɕrudʲʑɛ̃mnɔ̃ˈmɔrsʲci adj
związany z Morzem Śródziemnym lub jego basenem mediterraneo

świadomość ɕfʲjaˈdɔ̃mɔɕʨ̑ n
wiedza o istnieniu samego siebie consapevolezza coscienza
zdawanie sobie sprawy z czegoś; coscienza consapevolezza

świadomy ɕfʲjaˈdɔ̃mɨ adj
mający rozbudowaną świadomość; uświadomiony cosciente
taki, który ma świadomość czegoś, uzmysławia sobie coś, zdaje sobie sprawę z czegoś cosciente

świat ɕfʲjat n
(przenośnie, przenośnia) planeta mondo
cała Ziemia mondo

świat arabski ˈɕfʲjat aˈrapsʲci n
ogólny termin określający obszar ponad dwudziestu krajów Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu, zamieszkiwanych w większości przez Arabów lub też ściśle z nimi związany ze względu na kryteria językowe, historyczne, kulturowe i polityczne mondo arabo

świat się nie zawali ˈɕfʲjatʲ‿ɕɛ ˌɲɛ‿zaˈvalʲi
(przenośnie, przenośnia) (ironicznie) nie będzie dużej szkody, krzywdy, tragedii z jakiegoś powodu non cascherà il mondo

światła postojowe ˈɕfʲjatwa ˌpɔstɔˈjɔvɛ n
(motoryzacja) światła w pojazdach mechanicznych używane podczas postoju przy drogach, jezdniach luci di posizione

światło ˈɕfʲjatwɔ n
(fizyka, fizyczny) promieniowanie elektromagnetyczne w zakresie odbieranym przez oko; luce
przedmiot będący źródłem światła (1.1) luce

światłoczuły ˌɕfʲjatwɔˈʧ̑uwɨ adj
wrażliwy na światło fotosensibile

światłowstręt ɕfʲjatˈwɔfstrɛ̃nt n
(medycyna, medyczny) przewrażliwienie oczu na światło spowodowane podrażnieniem lub schorzeniem oczu (spojówek, tęczówek); fotofobia

świderki ɕfʲiˈdɛrʲci n
(spożywczy) rodzaj makaronu o kształcie sprężynek fusilli

świeca ˈɕfʲjɛʦ̑a n
przedmiot z wosku, parafiny lub stearyny mający knot - chemiczne źródło światła; candela

świeca dymna n
(wojskowość, wojskowy) puszka z substancją dymotwórczą; candelotto fumogeno

świeca zapłonowa n
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) element zapłonu silnika benzynowego; candela di accensione

świeca żarowa n
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) element rozruchu silnika wysokoprężnego; candeletta

świecki ˈɕfʲjɛʦ̑ʲci adj
niemający związków z religią, niezależny od instytucji kościelnych laico secolare

świecki ˈɕfʲjɛʦ̑ʲci n
człowiek niebędący osobą duchowną laico mondano

świecznik ˈɕfʲjɛʧ̑ʲɲik n
przedmiot z uchwytem na świecę lub kilka świec candelabro candeliere

świeczuszka n
(zdrobniale) od: świeczka candelina

świergot n
(ornitologia, ornitologiczny) wysoki i krótki dźwięk śpiewu małego ptaka cinguettio

świergotać ɕfʲjɛrˈɡɔtaʨ̑ v
o ptakach: wydawać krótkie, wysokie dźwięki chioccolare

świerk ɕfʲjɛrk n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Picea A. Dietr., drzewo iglaste z rodziny sosnowatych; abete abete rosso

świerszcz ɕfʲjɛrʃʧ̑ n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) skaczący owad wydający charakterystyczne dźwięki; grillo

świetlik lekarski ˈɕfʲjɛtlʲik lɛˈkarsʲci n
(botanika, botaniczny) Euphrasia rostkoviana, pospolita w Polsce i występująca w całej Europie jednoroczna roślina lecznicza eufrasia officinale

świetny ˈɕfʲjɛtnɨ adj
taki, któremu przypisuje się same pozytywne cechy fulgido meraviglioso splendido

świeżość ˈɕfʲjɛʒɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest świeże freschezza

świnia ˈɕfʲĩɲa ˈɕfʲĩɲɛ n
(zoologia, zoologiczny) Sus scrofa subsp. domesticus, zwierzę hodowlane z rodziny parzystokopytnych; maiale porco

świniopas ɕfʲĩˈɲɔpas n
człowiek, który pasie świnie guardiano dei porco porcaio porcaro

świnka morska ˈɕfʲĩnka ˈmɔrska n
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z gatunku (1.1) cavia porcellino d'India

świstak ˈɕfʲistak n
(zoologia, zoologiczny) gromadny, górski gryzoń z rodziny wiewiórkowatych; marmotta

świt ɕfʲit n
okres między nocą a dniem, gdy słońce wschodzi i niebo rozjaśnia się; alba

świta ˈɕfʲita n
otoczenie asystujące przywódcy seguito

świątynia ɕfʲjɔ̃nˈtɨ̃ɲa n
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budowla postawiona dla celów religijnych: miejsce kultu, składania ofiar, celebrowania obrzędów; tempio

święta krowa ˈɕfʲjɛ̃nta ˈkrɔva n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) krowa o specjalnym statusie w Indiach; vacca sacra

święto ˈɕfʲjɛ̃ntɔ n
dzień lub więcej dni wyróżniający się od innych, poświęcony czemuś lub komuś, spędzany w inny, szczególny sposób niż zwykłe dni festa festività

świętoszek n
(pogardliwie) człowiek manifestujący swą pobożność, często fałszywą bacchettone

świętować ɕfʲjɛ̃nˈtɔvaʨ̑ v
obchodzić coś uroczyście festeggiare

święty ˈɕfʲjɛ̃ntɨ adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) o osobie: ktoś uznany przez jakiś Kościół lub społeczność za godnego kultu; santo sacro

święty ˈɕfʲjɛ̃ntɨ n
mężczyzna święty w znaczeniu (1.1) santo

święty mikołaj ˈɕfʲjɛ̃ntɨ mʲiˈkɔwaj n
człowiek przebrany za Świętego Mikołaja lub świętego mikołaja (1.2), rozdający prezenty ludziom (głównie dzieciom) 6 grudnia, a w niektórych regionach w Wigilię; Babbo Natale

świństwo ˈɕfʲĩj̃stfɔ n
(potocznie, potoczny) nikczemny, podły czyn służący skrzywdzeniu kogoś porcheria

Źrebię ˈʑrɛbʲjɛ pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego; Cavallino

źrenica ʑrɛ̃ˈɲiʦ̑a n
(anatomia, anatomiczny) czarna, okrągła plamka na tęczówce oka, będąca w rzeczywistości rozszerzającym się i zwężającym otworem regulującym dopływ światła do wnętrza oka; pupilla
(optyka, optyczny) obraz otworu przysłony aperturowej pupilla

źródlany ʑruˈdlãnɨ adj
pochodzący ze źródła (wodnego) di fonte di sorgente sorgivo

źródło ˈʑrudwɔ n
(hydrologia, hydrologiczny) miejsce, z którego woda wypływa na powierzchnię ziemi; fonte sorgente

Żagiel ˈʒaɟɛl pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Vela

Żmudź pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) jeden z pięciu regionów etnograficznych współczesnej Litwy ze stolicą w Szawlach, a także historyczna nazwa Dolnej Litwy; Samogizia

Żuraw ˈʒuraf pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba równikowego; Gru

Żyd ʒɨt n
(etnografia, etnograficzny) członek narodu najliczniej zamieszkującego państwo Izrael; ebreo

Żydówka ʒɨˈdufka n
przedstawicielka narodu najliczniej zamieszkującego państwo Izrael ebrea

Żyrafa ʒɨˈrafa pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego; Giraffa

Żyzny Półksiężyc ˈʒɨznɨ puwʲˈcɕɛ̃w̃ʒɨʦ̑ pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) określenie pasa żyznych ziem przypominającego kształtem półksiężyc i ciągnącego się od Egiptu poprzez Palestynę, Syrię, po tereny dawnej Mezopotamii; Mezzaluna Fertile

żaba ˈʒaba n
(herpetologia, herpetologiczny) (potocznie, potoczny) pospolity płaz bezogonowy z wielu różnych rodzin, głównie z żabowatych; rana

żaba moczarowa n
(herpetologia, herpetologiczny) Rana arvalis, gatunek płaza bezogonowego z grupy żab brunatnych; rana arvale

żabnica ʒabʲˈɲiʦ̑a n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Lophius piscatorius, płaska, drapieżna ryba atlantycka; coda di rospo

żabogłów n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Raniceps raninus, gatunek ryby morskiej; pesce girino

żagiel ˈʒaɟɛl n
(marynarka) płat mocnej tkaniny przymocowany do masztu, służy do wykorzystywania energii wiatru jako napędu dla statku vela

żagiel łaciński ˈʒaɟɛl waˈʨ̑ĩj̃sʲci n
rodzaj trójkątnego żagla opartego na krótkim maszcie, używany głównie na Morzu Śródziemnym; vela latina

żak n
(dawniej, dawny) uczeń goliardo

żal ʒal n
negatywny stan emocjonalny spowodowany doznaną stratą; pena
pretensja, uraza rancore

żandarm ˈʒãndarm n
funkcjonariusz żandarmerii carabiniere gendarme

żardiniera n
rodzaj stolika lub stojąca półka z wgłębieniem na kwiaty doniczkowe fioriera

żargon ˈʒarɡɔ̃n n
(językoznawstwo, językoznawczy) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) odmiana języka charakterystyczna dla określonej grupy środowiskowej; gergo

żarliwy ʒarˈlʲivɨ adj
cechujący się dużym zapałem, oddaniem zelante ardente

żart ʒart n
coś, co zostało powiedziane lub zrobione dla rozrywki, tak, aby kogoś rozśmieszyć scherzo

żartować ʒarˈtɔvaʨ̑ v
mówić coś śmiesznego; mówić żart, aby kogoś rozśmieszyć scherzare

żarówka ʒaˈrufka n
(elektryczność) elektryczne źródło światła, w którym elementem świecącym jest rozżarzony przewód; lampadina

żarłoczność n
cecha tego, co żarłoczne; cecha tych, którzy są żarłoczni voracità

żarłoczny ʒarˈwɔʧ̑nɨ adj
odznaczający się ogromnym apetytem goloso vorace

żałoba narodowa ʒaˈwɔba ˌnarɔˈdɔva n
jedno- lub kilkudniowa żałoba ogłaszana przez władze państwowe z powodu wielkiej katastrofy lub śmierci ważnej osobistości; lutto nazionale

że ʒɛ conjunction
…rozwijające opis zawarty w zdaniu nadrzędnym che

żebrak ˈʒɛbrak n
ten, kto żebrze accattone accattapane pezzente

żebro ˈʒɛbrɔ n
(anatomia, anatomiczny) kość szkieletu kręgowców wygięta w kształcie łuku, chroniąca klatkę piersiową; costola

żebrowy adj
dotyczący żebra costale

żeglarz ˈʒɛɡlaʃ n
człowiek trudniący się żeglarstwem, uprawiający żeglarstwo dla celów rekreacyjnych lub sportowych navigatore
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (zobacz) paź żeglarz podalirio
(zoologia, zoologiczny) (zobacz) żeglarz portugalski caravella

żel ʒɛl n
(chemia, chemiczny) galaretowata substancja, koloid mający postać sztywnej sieci, efekt zgęstnienia płynu; gel gelo

żelatyna ˌʒɛlaˈtɨ̃na n
(chemia, chemiczny) (spożywczy) (kulinaria) bezbarwne ciało stałe, naturalna substancja, będąca mieszaniną białek i peptydów, pozyskiwana w drodze częściowej hydrolizy kolagenu, zawartego w skórze, chrząstkach i kościach zwierzęcych, stosowana m.in. w przemyśle spożywczym, farmaceutycznym i przy produkcji materiałów fotograficznych; gelatina

żelazko ʒɛˈlaskɔ n
urządzenie służące do ręcznego prasowania; ferro da stiro

żelazny ʒɛˈlaznɨ adj
wykonany z żelaza lub zawierający żelazo ferrigno

żelazo ʒɛˈlazɔ n
(potocznie, potoczny) pospolity, srebrzystoszary i twardy metal z wysoką zawartością żelaza (1.2) ferro

żeliwo ʒɛˈlʲivɔ n
(hutnictwo, hutniczy) (chemia, chemiczny) stop odlewniczy żelaza z węglem i innymi pierwiastkami; ghisa

żeński ˈʒɛ̃j̃sʲci adj
odnoszący się do kobiety, przeznaczony dla kobiety femminile femmineo
(biologia, biologiczny) mający narządy wytwarzające jaja, mający komórki ulegające zapłodnieniu, charakterystyczny dla samicy femminile femmineo

żigolo ʒʲiɡɔˈlɔ ˈʒʲiɡɔlɔ n
(pejoratywnie, pejoratywny) młody mężczyzna zarabiający na stosunkach z dużo od siebie starszymi kobietami gigolò gigolo

żmija ˈʒmʲija n
(herpetologia, herpetologiczny) gad z z podrodziny węży; vipera

żona ˈʒɔ̃na n
kobieta będąca w związku małżeńskim ze swoim mężem moglie

żołnierz ˈʒɔwɲɛʒɛ ˈʒɔwʲɲɛʃ n
(wojskowość, wojskowy) członek sił zbrojnych państwa; ; (zobacz) też żołnierz w Encyklopedii staropolskiej soldato

żołądek ʒɔˈwɔ̃ndɛk n
(anatomia, anatomiczny) część układu pokarmowego przed jelitami, który trawi białka przy udziale kwasu solnego; stomaco

żrący adj
(chemia, chemiczny) taki, który ma właściwość silnego rozpuszczania wielu substancji organicznych lub reagowania z nimi i „przeżerania się” caustico

żuaw ˈʒu<sup>w</sup>af n
(historia, historyczny, historycznie) żołnierz oddziału żuawów (1.2) zuavo
lm żuawi → (historia, historyczny, historycznie) nazwa formacji lekkiej piechoty francuskiej, występująca później także w innych rejonach; zuavi

żubr ʒupr̥ n
(zoologia, zoologiczny) masywny ssak z rzędu parzystokopytnych z charakterystycznie uformowaną przez włosy brodą pod pyskiem; bisonte europeo bisonte

żuchwa ˈʒuxfa n
(anatomia, anatomiczny) ruchoma kość szkieletu czaszki; mandibola

żuk ʒuk n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) chrząszcz z rodziny poświętnikowatych; coleottero

żuraw ˈʒuraf n
(ornitologia, ornitologiczny) Grus, duży ptak o długiej szyi i nogach z charakterystycznym ogonem w formie pióropusza; gru
(technologia, technika, techniczny) urządzenie dźwignicowe z kolumną i wysięgnikiem służące do podnoszenia i przenoszenia ciężarów na niewielkie odległości; gru
(technologia, technika, techniczny) rodzaj dźwignicy do wydobywania wody ze studni; gru

żurawina ˌʒuraˈvʲĩna n
(botanika, botaniczny) Vaccinium sect. Oxycoccus Hill., rodzaj krzewinek z rodziny wrzosowatych posiadająca jadalne jagody; mirtillo palustre ossicocco
(kulinaria) owoc żurawiny (1.1) mirtillo palustre ossicocco

żuć ʒuʨ̑ v
rozgniatać pokarm zębami; wolno coś gryźć masticare

życie ˈʒɨʨ̑ɛ n
(biologia, biologiczny) zespół procesów zachodzących w organizmie żywym lub jego poszczególnych częściach; vita

życzenia ʒɨˈʧ̑ɛ̃ɲa n
to, czego życzy się komuś z powodu jakiejś okazji (święta, rocznicy) wyrażone w krótkiej formułce auguri

życzenie ʒɨˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
pragnienie; to, czego się chce, co pragnie się zrealizować desiderio
w lm: to, czego życzy się komuś (najczęściej w święto lub z powodu innej ważnej okazji) auguri desiderio

życzyć ˈʒɨʧ̑ɨʨ̑ v
pragnąć czyjegoś szczęścia desiderare
składać życzenia augurare desiderare

żydowski ʒɨˈdɔfsʲci adj
związany z Żydami, ich religią, kulturą ebreo ebraico

żydowski ʒɨˈdɔfsʲci n
(język) jidysz yiddish

żylak ˈʒɨlak n
(medycyna, medyczny) nadmierne rozszerzenie żyły; varice vena varicosa

żyletka ʒɨˈlɛtka n
stalowe dwustronne ostrze, umieszczane w maszynce do golenia; lametta

żyrafa ʒɨˈrafa n
(zoologia, zoologiczny) ssak z rzędu parzystokopytnych, z charakterystyczną długą szyją; giraffa

żyro- ˈʒɨrɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z kołem lub wirowaniem giro-

żyroskop ʒɨˈrɔskɔp n
(fizyka, fizyczny) szybko obracający się sztywny obiekt zachowujący stały kierunek osi obrotu; giroscopio

żyrować v
(handel, handlowy) poręczać spłatę sumy wekslowej za osobę pożyczającą pieniądze girare avallare
(handel, handlowy) przekazywać weksel innej osobie controfirmare

żyto ˈʒɨtɔ n
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina zbożowa z rodzaju (1.1) segale

żywa pagina ˈʒɨva paˈɟĩna n
informacja drukowana u góry strony nad tekstem, najczęściej tytuł dzieła lub rozdziału, w encyklopediach i słownikach pierwsze lub ostatnie słowo na stronie (lub jego pierwsza sylaba); titolo corrente

żywe srebro ˈʒɨvɛ ˈsrɛbrɔ n
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) rtęć argento vivo
(przenośnie, przenośnia) o osobie bardzo ruchliwej, energicznej, aktywnej argento vivo

żywica ʒɨˈvʲiʦ̑a n
(biologia, biologiczny) półprzezroczysta wydzielina komórek roślinnych, zawierająca węglowodany (terpentynę) i olejki eteryczne oraz inne płynne i stałe substancje; resina

żywiczny adj
taki, który zawiera żywicę resinoso

żywieniowiec n
specjalista w dziedzinie żywienia dietista

żywnościowy adj
związany z żywnością, dotyczący żywności alimentare

żywność ˈʒɨvnɔɕʨ̑ n
ogół produktów spożywczych; cibo viveri

żywopłot ʒɨˈvɔpwɔt n
płot złożony z przyciętych lub naturalnie rosnących roślin; siepe viva siepe

żywy ˈʒɨvɨ adj
przejawiający oznaki życia vivo vivente
żwawy, szybki vivace vispo

żyzność ˈʒɨznɔɕʨ̑ n
cecha gleby umożliwiającej obfity wzrost roślin na niej fertilità

żyzny ˈʒɨznɨ adj
posiadający właściwości umożliwiające wydanie obfitych plonów fertile opimo

żyć ʒɨʨ̑ v
bytować w jakichś warunkach vivere
istnieć w sposób właściwy organizmom żywym vivere
obcować z kimś vivere
trwać vivere

żyła ˈʒɨwa n
(anatomia, anatomiczny) naczynie krwionośne, w którym krew płynie do serca; vena

żyła udowa n
(anatomia, anatomiczny) pień żylny będący przedłużeniem żyły podkolanowej, a przechodząca w żyłę biodrową zewnętrzną vena femorale

żyła wrotna ˈʒɨwa ˈvrɔtna n
(anatomia, anatomiczny) żyła doprowadzająca krew do wątroby; vena porta

żyłka n
(potocznie, potoczny) predyspozycja lub zamiłowanie do czego bernoccolo
cienka, mocna nić lenza

żółta kartka ˈʒuwta ˈkartka n
(sport, sportowy) napomnienie zawodnika następujące po jego niesportowym zagraniu (m.in. przerwaniu korzystnej akcji, granie na czas, dyskutowanie z sędzią); cartellino giallo

żółtaczka ʒuwˈtaʧ̑ka n
(medycyna, medyczny) ogólnie choroba powodująca zażółcenie skóry, błon śluzowych i białkówki oczu wskutek nagromadzenia się bilirubiny w surowicy krwi i tkankach organizmu; ittero itterizia

żółty ˈʒuwtɨ adj
mający kolor trzeciego pasma tęczy, taki jak kolor żółtka, kwiatu jaskra, owocu cytryny itp.; mający kolor podstawowy; giallo gialla

żółw ʒuwf n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rzędu Testudines, należące do gromady gadów; tartaruga testuggine

żółć ʒuwʲʨ̑ n
(medycyna, medyczny) wydzielina wątrobowa; bile

żłób n
(geologia, geologiczny) (geografia, geograficzny) podłużne wyżłobienie w skale lub ziemi, pionowa rozpadlina canalone
(potocznie, potoczny) człowiek niegrzeczny i mało rozgarnięty cafone sciocco
(rolnictwo, rolniczy) skrzynia na paszę dla bydła i koni mangiatoia
(potocznie, potoczny) urząd zapewniający znaczne dochody mangiatoia

żłóbek ˈʒwubɛk n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) model stajenki betlejemskiej, zwykle z figurkami presepe presepio