fagia ˈfaɟja suffix
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z odżywianiem się, zjadaniem, pochłanianiem, pożeraniem φαγία

fobia ˈfɔbʲja suffix
ostatni człon wyrazów złożonych oznaczających nieuzasadniony lęk przed czymś lub przed kimś albo wstręt do czegoś lub kogoś φοβία

izm ism̥ suffix
-izm, -yzm → przyrostek tworzący rzeczowniki abstrakcyjne, zwykle blm, oznaczające doktryny polityczne lub społeczne, kierunki artystyczne, pojęcia naukowe, a także niektóre inne wyrazy mające sugerować związek z takimi rzeczownikami ισμός

logia ˈlɔɟja suffix
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z nauką λογία

skop skɔp suffix
ostatni człon wyrazów złożonych będących nazwami przyrządów służących do obserwacji i badania σκόπιο

;
średnik ·

AA a‿ˈː acronym
= Anonimowi Alkoholicy; Α.Α. ΑΑ

AIDS ɛjts n
(medycyna, medyczny) nabyty zespół niewydolności immunologicznej; AIDS έιτζ

Aaron aˈːrɔ̃n pn
(biblijny) postać biblijna, brat Mojżesza; Ααρών
obcojęzyczne imię męskie pochodzenia semickiego; Ααρών

Abchazja apˈxazʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) formalnie republika autonomiczna wchodząca w skład Gruzji; Αμπχαζία

Abdera pn
(geografia, geograficzny) miejscowość w Grecji, w administracji zdecentralizowanej Macedonia-Tracja; Άβδηρα

Abel ˈabɛl pn
imię męskie pochodzenia biblijnego; Άβελ

Abelard aˈbɛlart pn
imię męskie; Αβελάρδος

Aberdeen pn
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Szkocji (Wielka Brytania); Αμπερντήν

Abidżan abʲˈiʤ̑ãn ˈabʲiʤ̑ãn pn
(geografia, geograficzny) miasto, siedziba rządu Wybrzeża Kości Słoniowej; Αμπιτζάν Αμπιντζάν

Abigail pn
imię żeńskie pochodzenia hebrajskiego; Αβιγαία

Abisynia ˌabʲiˈsɨ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) (dawniej, dawny) Etiopia; Αβησσυνία

Abraham abˈraxãm pn
(biblijny) postać biblijna, protoplasta i patriarcha narodu izraelskiego; Αβραάμ
(rzadki, rzadko używany) polskie imię męskie pochodzenia semickiego; Αβραάμ

Absalom pn
(biblijny) postać biblijna, syn króla Dawida; Αβεσσαλώμ

Achilles aˈçilːɛs pn
(mitologia grecka) heros i bohater wojny trojańskiej, syn Peleusa i Tetydy; Αχιλλέας
(rzadki, rzadko używany) imię męskie; Αχιλλέας

Achtopol pn
(geografia, geograficzny) miasto w Bułgarii, położone na wybrzeżu Morza Czarnego, przy granicy z Turcją; Αγαθούπολις

Adam ˈadãm pn
imię męskie; Αδάμ

Adelajda ˌadɛˈlajda pn
(geografia, geograficzny) miasto w Australii; Αδελαΐδα
imię żeńskie pochodzenia niemieckiego; Αδελαΐδα

Adonis aˈdɔ̃ɲis pn
(mitologia grecka) urodziwa postać mitologiczna, ukochany Afrodyty; Άδωνις

Adrian ˈadrʲjãn pn
imię męskie; Αδριανός

Adriatyk aˈdrʲjatɨk pn
(zobacz) Morze Adriatyckie Αδριατική

Afganistan ˌavɡãˈɲistãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej ze stolicą w Kabulu; Αφγανιστάν

Afganka avˈɡãŋka n
obywatelka Afganistanu Αφγανή

Afgańczyk avˈɡãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Afganistanu Αφγανός

Afrodyta ˌafrɔˈdɨta pn
(mitologia grecka) bogini miłości; Αφροδίτη
imię żeńskie; Αφροδίτη

Afrodyzja ˌafrɔˈdɨzʲja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w południowo-zachodniej Anatolii, dawny ośrodek kultu Afrodyty; Αφροδισιάδα

Afryka ˈafrɨka pn
(geografia, geograficzny) trzeci pod względem wielkości kontynent na Ziemi; Αφρική

Afrykanin ˌafrɨˈkãɲĩn n
mieszkaniec Afryki Αφρικανός

Afrykanka ˌafrɨˈkãŋka n
mieszkanka Afryki Αφρικάνα Αφρικανή

Agata aˈɡata pn
imię żeńskie; Αγάθη Αγαθή

Aglaja aɡˈlaja pn
(mitologia grecka) córka Mantineosa, żona Abasa, matka Akrizjosa i Projtosa Αγλαΐα
(mitologia grecka) jedna z Charyt; Αγλαΐα
(mitologia grecka) jedna z nimf, matka Nireusa Αγλαΐα
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie Αγλαΐα

Agnieszka aɟˈɲɛʃka pn
imię żeńskie; Αγνή

Ajschylos ajsˈxɨlɔs pn
(historia, historyczny, historycznie) (literacko) starożytny dramatopisarz grecki; Αισχύλος
(historia, historyczny, historycznie) greckie imię męskie Αισχύλος

Akadia aˈkadʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) dawna kolonia francuska w Ameryce Północnej; Ακαδία

Akropol aˈkrɔpɔl pn
(geografia, geograficzny) wzgórze w Atenach; Ακρόπολη

Akwitania ˌakfʲiˈtãɲja pn
(geografia, geograficzny) region w południowo-zachodniej Francji ze stolicą w Bordeaux; Ακουιτανία

Akwizgran aˈkfʲizɡrãn pn
(geografia, geograficzny) niemieckie miasto na prawach powiatu w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia, bezpośrednio przy granicy z Belgią i Holandią; Άαχεν Ακυίσγρανον

Alabama ˌalaˈbãma pn
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych; Αλαμπάμα

Aladyn aˈladɨ̃n pn
imię bohatera jednej z opowieści „Baśni z tysiąca i jednej nocy”; Αλαντίν

Alaska aˈlaska pn
(geografia, geograficzny) stan w Stanach Zjednoczonych; Αλάσκα

Albania alˈbãɲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej części Europy, ze stolicą w Tiranie; Αλβανία

Albanka alˈbãŋka n
kobieta narodowości albańskiej, obywatelka Albanii, mieszkanka Albanii Αλβανίδα

Albańczyk alˈbãj̃n͇ʧ̑ɨk n
człowiek narodowości albańskiej, obywatel Albanii, mieszkaniec Albanii Αλβανός

Alberta alˈbɛrta pn
(geografia, geograficzny) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich; Αλμπέρτα

Aleksander ˌalɛˈksãndɛr pn
imię męskie pochodzenia greckiego; Αλέξανδρος

Aleksandra ˌalɛˈksãndra pn
(mitologia grecka) (zobacz) Kasandra Αλεξάνδρα
imię żeńskie; Αλεξάνδρα

Aleksandria ˌalɛˈksãndrʲja pn
(geografia, geograficzny) miasto w Egipcie leżące nad brzegiem Morza Śródziemnego; Αλεξάνδρεια

Aleksja aˈlɛksʲja pn
imię żeńskie pochodzenia greckiego; Αλεξία

Alfons ˈalfɔ̃w̃s pn
imię męskie; Αλφόνσος

Algier ˈalʲɟɛr pn
(geografia, geograficzny) stolica Algierii; Αλγέρι

Algierczyk alʲˈɟɛrʧ̑ɨk n
obywatel Algierii Αλγερινός

Algieria alʲˈɟɛrʲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w północnej Afryce ze stolicą w Algierze; Αλγερία

Algierka alʲˈɟɛrka n
obywatelka Algierii Αλγερινή

Alicja aˈlʲiʦ̑ʲja pn
imię żeńskie; Αλίκη

Allah ˈalːax pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w islamie; Αλλάχ

Alpy ˈalpɨ pn
(geografia, geograficzny) najwyższy łańcuch górski Europy, ciągnący się łukiem od wybrzeża Morza Śródziemnego po dolinę Dunaju w okolicach Wiednia; Άλπεις

Alzacja alˈzaʦ̑ʲja n
(geografia, geograficzny) kraina historyczna i region administracyjny we Francji, położony w północno-wschodniej części kraju nad Renem; Αλσατία

Alzatczyk alˈzaṭʧ̑ɨk n
mieszkaniec Alzacji lub osoba płci męskiej pochodząca z tego regionu Αλσατός

Alzatka alˈzatka n
mieszkanka Alzacji lub osoba płci żeńskiej pochodząca z tego regionu Αλσατή

Amazonka ˌãmaˈzɔ̃nka pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Ameryce Południowej; Αμαζόνιος
(mitologia, mitologiczny) członkini plemienia wojowniczych kobiet; Αμαζόνα

Ambroży ãmˈbrɔʒɨ pn
imię męskie; Αμβρόσιος

Ameryka ãˈmɛrɨka pn
(geografia, geograficzny) kontynent na półkuli zachodniej; Αμερική
(potocznie, potoczny) (geografia, geograficzny) Stany Zjednoczone Ameryki Αμερική

Ameryka Południowa ãˈmɛrɨka ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
(geografia, geograficzny) kontynent na półkuli zachodniej; Νότια Αμερική

Ameryka Północna ãˈmɛrɨka puwˈnɔʦ̑na pn
(geografia, geograficzny) kontynent położony na półkulach: północnej i zachodniej; Βόρεια Αμερική

Ameryka Łacińska ãˈmɛrɨka waˈʨ̑ĩj̃ska pn
(geografia, geograficzny) kraje Ameryki Południowej i Środkowej, w których używa się języka hiszpańskiego, portugalskiego lub francuskiego; Λατινική Αμερική

Ameryka Środkowa ãˈmɛrɨka ɕrɔtˈkɔva pn
(geografia, geograficzny) obszar, formalnie zaliczany do Ameryki Północnej, położony na połączeniu obu Ameryk, który obejmuje również wyspy mórz śródlądowych: Morza Karaibskiego i Zatoki Meksykańskiej; Κεντρική Αμερική

Amerykanin ˌãmɛrɨˈkãɲĩn n
mieszkaniec Ameryki – kontynentu Αμερικανός Αμερικάνος

Amerykanka ˌãmɛrɨˈkãnka n
obywatelka Stanów Zjednoczonych Αμερικάνα Αμερικανίδα

Amman ˈãmːãn pn
(geografia, geograficzny) stolica Jordanii; Αμμάν

Amon ˈãmɔ̃n pn
bóg egipski; Άμμων
imię męskie; Άμμων

Amorgos pn
(geografia, geograficzny) miejscowość, stolica wyspy (1.1) Αμοργός
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Egejskim, w archipelagu Cyklady, położona na wschód od Naksos; Αμοργός

Amsterdam ãmˈstɛrdãm pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Holandii; Άμστερνταμ Αμστελόδαμο

Anaklet pn
historyczne imię męskie pochodzenia grecko-łacińskiego Ανάκλητος

Ananke ãˈnãŋkɛ pn
(mitologia grecka) bogini i uosobienie konieczności, bezwzględnego przymusu, nieuchronności i siły zniewalającej do podporządkowania się wyrokowi przeznaczenia, utożsamiana z rzymską Necessitas; Ανάγκη

Anastazy ˌãnaˈstazɨ pn
imię męskie; Αναστάσιος

Anatolia ˌãnaˈtɔlʲja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna i region współczesnej Turcji obejmujący półwysep Azji Mniejszej; Ανατολία Μικρά Ασία

Andaluzja ˌãndaˈluzʲja pn
(geografia, geograficzny) kraina w południowej Hiszpanii Ανδαλουσία

Andaluzyjczyk ˌãndaluˈzɨjʧ̑ɨk n
mieszkaniec Andaluzji Ανδαλουσιανός

Andora ãnˈdɔra pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielkie państwo w Europie między Francją a Hiszpanią; Ανδόρρα Ανδόρα

Andromeda ˌãndrɔ̃ˈmɛda pn
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny latem, jesienią i zimą; Ανδρομέδα
imię żeńskie; Ανδρομέδα

Andrzej ˈãnḍʒɛj pn
imię męskie; Ανδρέας

Andy ˈãndɨ pn
(geografia, geograficzny) góry w Ameryce Południowej; Άνδεις

Angelika ˌãŋɡɛˈlʲika pn
imię żeńskie; Αγγελική

Angielka ãŋʲˈɟɛlka n
kobieta narodowości angielskiej Αγγλίδα

Anglia ˈãŋɡlʲja pn
(geografia, geograficzny) kraina geograficzno-historyczna w Wielkiej Brytanii; (potocznie, potoczny) utożsamiana ze Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej; Αγγλία

Anglik ˈãŋɡlʲik n
mężczyzna narodowości angielskiej Άγγλος

Angola ãŋˈɡɔla pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Αγκόλα Ανγκόλα

Angolczyk ãŋˈɡɔlʧ̑ɨk n
obywatel Angoli Αγκολέζος

Angolka ãŋˈɡɔlka n
obywatelka Angoli Αγκολέζα

Anguilla pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii na Morzu Karaibskim; Ανγκουίλα

Ania ˈãɲa pn
(zdrobniale) poufała forma imienia Anna Αννούλα

Anioł ˈãɲɔw pn
imię męskie; Άγγελος

Anioł Stróż ˈãɲɔw ˈstruʃ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń chrześcijańskich indywidualnie przydzielony anioł czuwający nad człowiekiem od chwili jego narodzin; φύλακας άγγελος

Ankara ãŋˈkara pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Turcji; Άγκυρα

Ankona pn
(geografia, geograficzny) miasto w środkowych Włoszech; Ανκόνα

Anna ˈãnːa pn
(oficjalnie) (urzędowy) imię żeńskie; Άννα

Antananarywa ˌãntãnãnaˈrɨva pn
(geografia, geograficzny) stolica Madagaskaru; Ανταναναρίβο

Antares ãnˈtarɛs pn
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Skorpiona; Αντάρες

Antarktyda ˌãntarkˈtɨda pn
(geografia, geograficzny) kontynent, na którym znajduje się biegun południowy; Ανταρκτική

Anteros pn
(mitologia grecka) bóg i uosobienie miłości odwzajemnionej lub miłości nieodwzajemnionej i zemsty za miłość odrzuconą; Αντέρως

Antigua i Barbuda ˌãntʲiˈɡu<sup>w</sup>a ˌi‿barˈbuda pn
(geografia, geograficzny) wyspiarskie państwo na Morzu Karaibskim ze stolicą w Saint John's; Αντίγκουα και Μπαρμπούντα

Antiochia pn
(geografia, geograficzny) starożytne i współczesne miasto w południowej Turcji, nad Morzem Śródziemnym; Αντιόχεια

Antoni ãnˈtɔ̃ɲi pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Αντώνιος Αντώνης

Antonina ˌãntɔ̃ˈɲĩna pn
polskie imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Αντωνία

Antwerpia ãntˈfɛrpʲja pn
(geografia, geograficzny) miasto w Belgii; Αμβέρσα

Antyle Holenderskie ãnˈtɨlɛ ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) holenderskie terytorium autonomiczne; Ολλανδικές Αντίλλες

Apeliotes ˌapɛˈlʲjɔtɛs pn
(mitologia grecka) bóg i uosobienie wiatru wschodniego; Απηλιώτης

Apeniny ˌapɛ̃ˈɲĩnɨ pn
(geografia, geograficzny) łańcuch górski we Włoszech; Απέννινα

Apia ˈapʲja pn
(geografia, geograficzny) stolica Samoa; Άπια

Apollo aˈpɔlːɔ pn
(mitologia grecka) bóg sztuki (muzyki, poezji), światła i wróżbiarstwa, przewodnik muz; Απόλλων
(rzadki, rzadko używany) imię męskie pochodzenia greckiego; jedno z imion mitologicznych; Απόλλων

Arab ˈarap n
mężczyzna wywodzący się z jednego z ponad dwudziestu krajów świata arabskiego; mężczyzna, którego językiem ojczystym jest arabski; Άραβας

Arabia Saudyjska aˈrabʲja sawˈdɨjska pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim ze stolicą w Rijadzie; Σαουδική Αραβία

Arabka aˈrapka n
kobieta pochodzenia arabskiego, wywodząca się z jednego z krajów świata arabskiego Αράβισσα

Aragonia ˌaraˈɡɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) region autonomiczny w północnej Hiszpanii Αραγονία

Ararat aˈrarat pn
(geografia, geograficzny) górski masyw wulkaniczny w Turcji; Αραράτ

Archimedes ˌarçĩˈmɛdɛs pn
(historia, historyczny, historycznie) grecki matematyk; Αρχιμήδης

Ares ˈarɛs pn
(mitologia grecka) bóg wojny; Άρης

Argentyna ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃na pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Południowej; Αργεντινή

Argentynka ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃ŋka n
obywatelka Argentyny Αργεντινή

Argentyńczyk ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Argentyny Αργεντινός

Argolida pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-wschodniej części Peloponezu, z historycznym centrum w Argos; Αργολίδα

Argonauta n
(mitologia grecka) każdy z uczestników wyprawy po złote runo pod wodzą Jazona na statku Argo; Αργοναύτης

Argos pn
(geografia, geograficzny) miasto w Grecji, na Peloponezie, w Argolidzie, w okresie klasycznym niezależna polis; Άργος

Ariadna arʲˈjadna pn
imię żeńskie; Αριάδνη

Arka Przymierza pn
(biblijny) skrzynia, w której przechowywano tablice z tekstem Dekalogu; Κιβωτός της Διαθήκης Κιβωτός του Θεού Κιβωτός του Μαρτυρίου

Arkadia arˈkadʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna na Półwyspie Peloponeskim Αρκαδία

Arkadiusz arˈkadʲjuʃ pn
imię męskie; Αρκάδιος

Arktyka ˈarktɨka pn
(geografia, geograficzny) najbliżej na północ wysunięty obszar Ziemi otaczający biegun północny; Αρκτική

Armagedon ˌarmaˈɡɛdɔ̃n n
(potocznie, potoczny) straszna klęska, zniszczenie Αρμαγεδδών Αρμαγεδών
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce, w którym przy końcu świata odbędzie się bitwa między narodami Αρμαγεδδών Αρμαγεδών

Armenia arˈmɛ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji; Αρμενία

Armeńczyk arˈmɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Armenii Αρμένιος Αρμένης

Artakserkses pn
historyczne perskie imię męskie Αρταξέρξης

Artemida ˌartɛ̃ˈmʲida pn
(mitologia grecka) bogini łowów i przyrody (m.in. świata roślinnego i zwierzęcego, gór, lasów, gajów, bagien, źródeł leczniczych), łączona z Selene, Hekate i Persefoną oraz utożsamiana z rzymską Dianą; Άρτεμις

Artur ˈartur pn
imię męskie; Αρθούρος

Aruba aˈruba pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Holandii w Ameryce Środkowej; Αρούμπα

Arystokles ˌarɨˈstɔklɛs pn
imię męskie; Αριστοκλής

Arystoteles ˌarɨstɔˈtɛlɛs pn
(historia, historyczny, historycznie) filozof grecki, Αριστοτέλης
imię męskie Αριστοτέλης

Asklepios asˈklɛpʲjɔs pn
(mitologia grecka) bóg sztuki lekarskiej przedstawiany jako dojrzały, brodaty mężczyzna w długiej szacie, trzymający w ręce laskę owiniętą wężem, utożsamiany z rzymskim Eskulapem; syn Apollina i Koronis, córki Flegiasa; ojciec Higiei, Panacei, Iaso, Ajgle, Akeso, Podalejriosa i Machaona; Ασκληπιός

Astrachań aˈstraxãɲ pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej części europejskiej Rosji, położone nad Wołgą, stolica obwodu; Άστραχαν

Asyria aˈsɨrʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo semickie w północnej Mezopotamii; Ασσυρία

Asyż ˈasɨʃ pn
(geografia, geograficzny) miasto w regionie Umbria, we Włoszech; Ασίζη

Atanazy pn
imię męskie; Αθανάσιος

Atena aˈtɛ̃na pn
(mitologia grecka) bogini mądrości, wojny sprawiedliwej i rękodzieła (m.in. tkactwa, hafciarstwa, przędzalnictwa), utożsamiana z rzymską Minerwą; córka Zeusa i Metydy; opiekunka Aten; jedna z olimpijczyków; Αθηνά
imię żeńskie pochodzenia greckiego; imię mitologiczne Αθηνά

Ateny aˈtɛ̃nɨ pn
(geografia, geograficzny) stolica współczesnej Grecji; Αθήνα

Ateńczyk aˈtɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec starożytnego miasta-państwa Aten Αθηναίος

Atina pn
(geografia, geograficzny) (administracja) gmina we Włoszech z głównym miastem Atina (1.1) Αθήνα
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, w regionie Lacjum; Αθήνα
greckie imię żeńskie Αθηνά

Atlantyda ˌatlãnˈtɨda pn
(mitologia, mitologiczny) mityczna wyspa całkowicie zniszczona przez trzęsienie ziemi, leżąca według Platona na Oceanie Atlantyckim naprzeciw Słupów Heraklesa; Ατλαντίδα

Atlantyk aˈtlãntɨk pn
(geografia, geograficzny) (potocznie, potoczny) (zobacz) Ocean Atlantycki Ατλαντικός

Atlas ˈatlas n
(astronomia, astronomiczny) mały, wewnętrzny księżyc Saturna; Άτλας
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w północno-zachodniej Afryce; Άτλαντας Άτλας
(mitologia grecka) tytan dźwigający na barkach z rozkazu Zeusa sklepienie niebieskie; Άτλας

Attyka pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w środkowej Grecji leżąca na Półwyspie Attyckim z Atenami jako głównym ośrodkiem; Αττική

Augiasz pn
(mitologia grecka) legendarny król Elidy na Peloponezie, jeden z Argonautów, syn Heliosa; Αυγείας

Augustyn awˈɡustɨ̃n pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Αυγουστίνος

Australia awˈstralʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo obejmujące prawie cały kontynent australijski; Αυστραλία
(geografia, geograficzny) najmniejszy kontynent na Ziemi; Αυστραλία

Australijczyk ˌawstraˈlʲijʧ̑ɨk n
mieszkaniec, obywatel Australii Αυστραλέζος Αυστραλός

Australijka ˌawstraˈlʲijka n
mieszkanka, obywatelka Australii Αυστραλέζα Αυστραλή

Austria ˈawstrʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie; Αυστρία

Austriaczka awstrʲˈjaʧ̑ka n
mieszkanka lub obywatelka Austrii Αυστριακή

Austriak ˈawstrʲjak n
mieszkaniec lub obywatel Austrii Αυστριακός

Austro-Węgry ˌawstrɔ‿ˈvɛ̃ŋɡrɨ pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) państwo w Europie od 1867 do 1918 r. pod panowaniem Habsburgów, ze stolicami w Wiedniu i Budapeszcie; Αυστροουγγαρία

Awentyn pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) jedno z siedmiu rzymskich wzgórz; Αβεντίνος Αβεντίνος Λόφος

Awinion aˈvʲĩɲɔ̃n pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Francji nad Rodanem Αβινιόν

Azerbejdżan ˌazɛrˈbɛjʤ̑ãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Baku; Αζερμπαϊτζάν

Azja ˈazʲja n
(geografia, geograficzny) największy kontynent na Ziemi; Ασία

Azja Mniejsza ˈazʲja ˈmʲɲɛ̇jʃa pn
(geografia, geograficzny) półwysep w zachodniej Azji, tworzący pomost lądowy łączący ten kontynent z Europą; Μικρά Ασία

Azory aˈzɔrɨ pn
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Atlantyckim, region autonomiczny Portugalii; Αζόρες

Ałtaj ˈawtaj pn
(geografia, geograficzny) azjatyckie pasmo górskie; Αλτάια Όρη

BJRM ˌbɛ‿jɔt‿ɛr‿ˈɛ̃m acronym
= (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Była Jugosłowiańska Republika Macedonii ΠΓΔΜ

Baba Jaga ˈbaba ˈjaɡa n
(literacko) postać baśniowa wyobrażana jako brzydka starucha; uosobienie zła Μπάμπα Γιάγκα

Babilon baˈbʲilɔ̃n pn
(starożytność) (geografia, geograficzny) starożytne miasto położone w Mezopotamii, dawna stolica Babilonii, obecnie teren Iraku; Βαβυλώνα

Bagdad ˈbaɡdat pn
(geografia, geograficzny) stolica Iraku; Βαγδάτη

Bahamy baˈxãmɨ pn
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Atlantyckim; Μπαχάμες

Bahrajn ˈbaxrajn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Manama; Μπαχρέιν

Bajkał ˈbajkaw pn
(geografia, geograficzny) jezioro w Azji, najstarsze i najgłębsze na świecie; Βαϊκάλη

Bakczysaraj pn
(geografia, geograficzny) miasto na Krymie; Μπακτσίσαραϊ

Baku ˈbaku pn
(geografia, geograficzny) stolica Azerbejdżanu; Μπακού

Baldwin ˈbaldvʲĩn pn
imię męskie pochodzenia germańskiego; Βαρδής

Baleary pn
(geografia, geograficzny) archipelag w zachodniej części Morza Śródziemnego; Βαλεαρίδες

Bangladesz bãŋɡˈladɛʃ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Dhace; Μπανγκλαντές Μπαγκλαντές

Baran ˈbarãn pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) pierwszy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 marca do 19 (20) kwietnia; Κριός
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią i zimą; Κριός

Baranek Boży baˈrãnɛɡ ˈbɔʒɨ pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześc. symboliczny tytuł Jezusa Chrystusa, nawiązujący do jego ofiary na krzyżu i starotestamentowych proroctw; Αμνός του Θεού

Barbados barˈbadɔs pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej; Μπαρμπάντος

Barbara barˈbara pn
imię żeńskie; Βαρβάρα

Barcelona ˌbarʦ̑ɛˈlɔ̃na pn
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii, stolica Katalonii; Βαρκελώνη

Barnaba barˈnaba pn
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia aramejskiego; Βαρνάβας

Barnauł pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Ałtajskim, nad Obem; Μπαρναούλ

Bartłomiej bartˈwɔ̃mʲjɛ̇j pn
imię męskie; Βαρθολομαίος

Basilicata pn
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w południowych Włoszech z ośrodkiem administracyjnym w Potenzy; Μπαζιλικάτα

Bask bask n
członek narodu zamieszkującego tereny na granicy Hiszpanii i Francji nad Zatoką Biskajską; Βάσκος

Baskijka baˈsʲcijka n
(etnografia, etnograficzny) kobieta z ludu Basków, przedstawicielka narodu zamieszkującego tereny na pograniczu Hiszpanii i Francji nad Zatoką Biskajską Βάσκα

Baszan pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północnej Palestynie, równina na wschód od rowu Jordanu; Βασάν

Bawaria baˈvarʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kraj związkowy w południowej części Republiki Federalnej Niemiec ze stolicą w Monachium; Βαυαρία Βαβαρία Μπάγερν

Bazylea ˌbazɨˈlɛa pn
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii; Βασιλεία

Bałkany bawˈkãnɨ pn
(geografia, geograficzny) region Europy, obejmujący w przybliżeniu obszar Półwyspu Bałkańskiego; Βαλκάνια

Beata bɛˈata pn
polskie imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Μπεάτα

Bejrut ˈbɛjrut pn
(geografia, geograficzny) miasto w Azji, stolica Libanu; Βηρυτός

Belfast ˈbɛlfast pn
(geografia, geograficzny) stolica Irlandii Północnej, Μπέλφαστ

Belg bɛlk n
obywatel Belgii Βέλγος

Belgia ˈbɛlʲɟja n
(geografia, geograficzny) państwo w Europie Zachodniej ze stolicą w Brukseli; Βέλγιο Βέλγιον

Belgijka bɛlʲˈɟijka n
obywatelka Belgii Βελγίδα

Belgrad ˈbɛlɡrat pn
stolica Serbii; Βελιγράδι

Belize bɛˈlʲizɛ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państw w Ameryce Środkowej ze stolicą w Belmopan; Μπελίζε Μπελίζ Μπελίσε

Bellona bɛlˈːɔ̃na pn
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 28; Μπελλόνα
(mitologia rzymska) bogini wojny, utożsamiana z grecką Enyo; Μπελλόνα

Benedykt bɛ̃ˈnɛdɨkt pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Βενέδικτος

Bengal pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Azji Południowej, w Indiach i Bangladeszu, we wschodniej części Niziny Hindustańskiej, nad Zatoką Bengalską; Βεγγάλη

Beniamin bɛ̃ˈɲjãmʲĩn pn
polskie imię męskie hebrajskiego pochodzenia; Βενιαμίν

Benin ˈbɛ̃ɲĩn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Μπενίν

Beocja bɛˈɔʦ̑ʲja n
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w środkowej Grecji; Βοιωτία

Berber ˈbɛrbɛr n
(etnografia, etnograficzny) rdzenny mieszkaniec północnej Afryki i Sahary pochodzenia chamito-semickiego; Βέρβερος

Berenika ˌbɛrɛ̃ˈɲika pn
spolszczone imię żeńskie pochodzenia greckiego; Βερενίκη

Bergamo pn
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, w regionie Lombardia; Μπέργκαμο

Berlin ˈbɛrlʲĩn pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Niemiec; Βερολίνο Βερολῖνον

Berlin Zachodni ˈbɛrlʲĩn zaˈxɔdʲɲi n
(historia, historyczny, historycznie) enklawa na obszarze NRD istniejąca w latach 1949–1990, położona w zachodniej części Berlina; Δυτικό Βερολίνο

Bermudy bɛrˈmudɨ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii na Bermudach (1.2); Βερμούδες
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Atlantyckim, w Ameryce Środkowej Βερμούδες

Berno ˈbɛrnɔ pn
(geografia, geograficzny) stolica Szwajcarii; Βέρνη

Betesda pn
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) nazwa antycznej sadzawki zlokalizowanej w północnej części starej Jerozolimy; Βηθεσδά

Betlejem bɛˈtlɛjɛ̃m pn
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej części Palestyny; Βηθλεέμ

Bhutan ˈbutãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Thimphu; Μπουτάν

Bhutanka buˈtãŋka n
obywatelka Bhutanu Μπουτανέζα

Bhutańczyk buˈtãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Bhutanu Μπουτανέζος

Białoruś bʲjaˈwɔruɕ n
(geografia, geograficzny) państwo w Europie; Λευκορωσία

Biały Timok pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Serbii, razem z Czarnym Timokiem tworzy Timok; Λευκός Τίμοκ

Biblia ˈbʲiblʲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiór ksiąg, spisanych pierwotnie po hebrajsku, aramejsku i grecku, uznawany przez żydów i chrześcijan za natchnione przez Boga; Βίβλος Αγία Γραφή

Birma ˈbʲirma pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (zobacz) Mjanma Βιρμανία Μυανμάρ Μπούρμα

Birmingham pn
(geografia, geograficzny) miasto w Anglii, siedziba władz hrabstwa West Midlands; Μπέρμιγχαμ

Bliski Wschód ˈblʲisʲci ˈfsxut pn
(geografia, geograficzny) obszar na styku Europy, Afryki i południowo-zachodniej Azji; Μέση Ανατολή Εγγύς Ανατολή

Bliźnięta blʲiʑˈɲɛ̃nta pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) trzeci znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 (22) maja do 20 (21) czerwca; Δίδυμοι
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny zimą i wiosną; Δίδυμοι

Bogarodzica n
(staropolski) (peryfrastyczny) Maria z Nazaretu; Θεοτόκος

Bogarodzicielka pn
(teologia, teologiczny) (peryfrastyczny) Maria z Nazaretu; Θεοτόκος

Bogota bɔˈɡɔta pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Kolumbii; Μπογκοτά

Bogurodzica n
(staropolski) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (peryfrastyczny) Maria z Nazaretu; Θεοτόκος

Boliwia bɔˈlʲivʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej części Ameryki Południowej, ze stolicą w Sucre; Βολιβία

Boliwijczyk ˌbɔlʲiˈvʲijʧ̑ɨk n
obywatel Boliwii Βολιβιανός

Boliwijka ˌbɔlʲiˈvʲijka n
obywatelka Boliwii Βολιβιανή

Bombaj ˈbɔ̃mbaj pn
(geografia, geograficzny) miasto w Indiach; Βομβάη

Bonifacy ˌbɔ̃ɲiˈfaʦ̑ɨ pn
imię męskie; Βονιφάτιος

Boreasz bɔˈrɛaʃ pn
(mitologia grecka) bóg i uosobienie wiatru północnego, utożsamiany z rzymskim Akwilonem; Βορέας

Botnik pn
(geografia, geograficzny) (potocznie, potoczny) (zobacz) Zatoka Botnicka Βοθνιακός

Botswana bɔtsˈfãna pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Μποτσουάνα

Bośnia ˈbɔɕɲa pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region w południowej Europie; Βοσνία

Bośnia i Hercegowina ˈbɔɕɲa ˌi‿xɛrʦ̑ɛɡɔˈvʲĩna pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie na Półwyspie Bałkańskim ze stolicą w Sarajewie; Βοσνία και Ερζεγοβίνη Βοσνία-Ερζεγοβίνη

Boża Rodzicielka pn
(teologia, teologiczny) (peryfrastyczny) Maria z Nazaretu; Θεοτόκος

Boże Narodzenie ˈbɔʒɛ ˌnarɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ pn
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto obchodzone 25 i 26 grudnia, w którym wspomina się narodzenie Jezusa Chrystusa; Χριστούγεννα

Braiła pn
(geografia, geograficzny) miasto we wschodniej części Rumunii, w okręgu Braiła (1.2), nad brzegiem Dunaju; Βράιλα

Bratysława ˌbratɨˈswava pn
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Słowacji; Μπρατισλάβα

Brazylia braˈzɨlʲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Południowej; Βραζιλία

Brazylijczyk ˌbrazɨˈlʲijʧ̑ɨk n
obywatel Brazylii Βραζιλιάνος

Brazylijka ˌbrazɨˈlʲijka n
obywatelka Brazylii Βραζιλιάνα

Bretania brɛˈtãɲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna i region w północno-zachodniej Francji; Βρετάνη

Bruksela bruˈksɛla pn
(geografia, geograficzny) stolica Belgii; Βρυξέλλες

Brunei brũˈnɛji pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji; Μπρουνέι

Brytyjskie Wyspy Dziewicze brɨˈtɨjsʲcɛ ˈvɨspɨ ʥ̑ɛˈvʲiʧ̑ɛ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) brytyjskie terytorium zależne w Ameryce Środkowej, w basenie Morza Karaibskiego; Βρετανικές Παρθένοι Νήσοι

Buchara n
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Uzbekistanie nad rzeką Zarafszan, stolica wilajetu bucharskiego; Μπουχάρα

Budapeszt buˈdapɛʃt pn
stolica Węgier; Βουδαπέστη

Buenos Aires pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Argentyny; Μπουένος Άιρες

Bukareszt buˈkarɛʃt pn
(geografia, geograficzny) stolica Rumunii; Βουκουρέστι

Burkina Faso burʲˈcĩna ˈfasɔ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Afryce; Μπουρκίνα Φάσο

Burundi buˈrũndʲi pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Μπουρούντι

Buszmen ˈbuʃmɛ̃n n
(antropologia, antropologiczny) członek ludu afrykańskiego zamieszkującego kotlinę Kalahari i pustynię Namib; Βουσμάνος

Bułgar ˈbuwɡar n
człowiek narodowości bułgarskiej, obywatel Bułgarii, mieszkaniec Bułgarii Βούλγαρος

Bułgaria buwˈɡarʲja n
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie ze stolicą w Sofii; Βουλγαρία

Bułgarka buwˈɡarka n
kobieta lub dziewczyna narodowości bułgarskiej, obywatelka Bułgarii, mieszkanka Bułgarii Βουλγάρα

Byk bɨk pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) drugi znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 20 (21) kwietnia do 20 (21) maja Ταύρος
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią i zimą; Ταύρος

Była Jugosłowiańska Republika Macedonii ˈbɨwa ˌjuɡɔswɔˈvʲjä̃j̃ska rɛˈpublʲika ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃ɲji pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa Republiki Macedonii używana przez ONZ Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας

Bóg buk n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóg w religii monoteistycznej; Θεός

Bóg bez pracy nic nie daje ˈbuɡ bɛs‿ˈpraʦ̑ɨ ˈɲiʦ̑ʲ ɲɛ‿ˈdajɛ proverb
bez wysiłku niczego nie można osiągnąć συν Αθηνά και χείρα κίνει

Błażej ˈbwaʒɛj pn
imię męskie; Βλάσιος

Cannes pn
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Francji na Lazurowym Wybrzeżu; Κάννες Κάνες

Cardiff ˈkardʲif pn
(geografia, geograficzny) miasto i stolica Walii; Κάρντιφ

Cefeusz ʦ̑ɛˈfɛ<sup>w</sup>uʃ pn
(mitologia grecka) król Etiopii, syn Belosa oraz mąż Kasjopei i ojciec Andromedy, po śmierci przeniesiony na firmament jako gwiazdozbiór Cefeusza (2.1); Κηφεύς
(mitologia grecka) król Tegei, syn Aleosa; jeden z Argonautów; Κηφεύς
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny cały rok; Κηφεύς

Cerber ˈʦ̑ɛrbɛr pn
(mitologia grecka) trzygłowy pies o wężowym ogonie, strzegący bram Hadesu; Κέρβερος

Ceres ˈʦ̑ɛrɛs pn
(astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 1, z pasa głównego planetoid, do 2006 r. zaliczana do planetoid, odkryta w 1801 r.; Δήμητρα Κέρες αστεροειδής Δήμητρα
(mitologia rzymska) bogini urodzaju i wegetacji, utożsamiana z grecką Demeter; Δήμητρα Κέρες

Cetynia pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Czarnogórze, kolebka państwowości czarnogórskiej; Τσέτινιε

Chania pn
(geografia, geograficzny) greckie miasto na północno-zachodnim wybrzeżu Krety; Χανιά

Charków ˈxarkuf pn
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej części Ukrainy; Χάρκιβ

Charon ˈxarɔ̃n pn
(mitologia, mitologiczny) przewoźnik dusz zmarłych występujący w mitologii greckiej i etruskiej; Χάροντας Χάρος Χάρων
(astronomia, astronomiczny) naturalny satelita Plutona; Χάρων

Cheronea ˌxɛrɔ̃ˈnɛa pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) greckie miasto w zachodniej Beocji; Χαιρώνεια

Cheroneja ˌxɛrɔ̃ˈnɛja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) greckie miasto w zachodniej Beocji; Χαιρώνεια

Chicago pn
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych; Σικάγο

Chile ˈʧ̑ʲilɛ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej; Χιλή

Chilijczyk ʧ̑ʲiˈlʲijʧ̑ɨk n
obywatel Chile Χιλιανός

Chimera çĩˈmɛra pn
(mitologia grecka) fantastyczny stwór z mitologii greckiej, zwykle opisywany jako ziejący ogniem potwór z głową lwa, tułowiem kozy i ogonem węża; Χίμαιρα

Chinka ˈçĩŋka n
kobieta lub dziewczyna narodowości chińskiej, obywatelka lub mieszkanka Chin Κινέζα

Chiny ˈçĩnɨ pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji; Κίνα

Chińczyk ˈçĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Chin Κινέζος
osoba narodowości chińskiej; Κινέζος

Chińska Republika Ludowa ˈçĩj̃ska rɛˈpublʲika luˈdɔva pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Chin; Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας

Chopin pn
nazwisko męskie pochodzenie francuskiego Σοπέν
nazwisko polskiego kompozytora romantycznego; Σοπέν
nazwisko żeńskie pochodzenie francuskiego Σοπέν
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze 3784, znajdująca się w głównym pasie asteroid Σοπέν

Chorwacja xɔrˈvaʦ̑ʲja n
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej części Europy ze stolicą w Zagrzebiu; Κροατία

Chorwat ˈxɔrvat n
człowiek narodowości chorwackiej, obywatel Chorwacji, mieszkaniec Chorwacji Κροάτης

Chorwatka xɔrˈvatka n
kobieta lub dziewczyna narodowości chorwackiej, obywatelka Chorwacji, mieszkanka Chorwacji Κροάτισσα

Chronos pn
(mitologia grecka) bóstwo pogańskie, bóg czasu; Χρόνος

Chrystus ˈxrɨstus pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł, przydomek Jezusa z Nazaretu; Χριστός

Chrystus Pan pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (zobacz) Jezus Chrystus Χριστός ο Κύριος

Chryzostom xrɨˈzɔstɔ̃m pn
polskie imię męskie pochodzenia greckiego; Χρυσόστομος

Cieśnina Gibraltarska pn
(geografia, geograficzny) cieśnina łącząca Morze Śródziemne z Oceanem Atlantyckim, oddzielająca Afrykę od Europy; πορθμός του Γιβραλτάρ

Cylicja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) historyczna kraina w południowo-wschodniej Azji Mniejszej nad Morzem Śródziemnym; Κιλικία

Cypr ʦ̑ɨpr̥ pn
(geografia, geograficzny) duża wyspa położona we wschodniej części Morza Śródziemnego; Κύπρος
(geografia, geograficzny) europejskie państwo na wyspie Cypr (1.1), ze stolicą w Nikozji; Κύπρος

Cyprian ˈʦ̑ɨprʲjãn pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Κυπριανός

Cypryjczyk ʦ̑ɨˈprɨjʧ̑ɨk n
mieszkaniec Cypru Κύπριος Κυπραίος Κυπριώτης

Cypryjka ʦ̑ɨˈprɨjka pn
obywatelka Cypru Κυπραία Κυπριώτισσα Κύπρια

Cyrena pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto położone w północnej Libii, w prowincji Cyrenajka; współcześnie stanowisko archeologiczne; Κυρήνη

Cyrus ˈʦ̑ɨrus pn
imię męskie; Κύρος

Cyryl ˈʦ̑ɨrɨl pn
polskie imię męskie pochodzenia greckiego; Κύριλλος

Czarnobyl pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na Ukrainie w obwodzie kijowskim, rejonie iwankowskim; Τσερνομπίλ

Czarnogóra ˌʧ̑arnɔˈɡura n
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Podgoricy; Μαυροβούνιο

Czarnogórzanin ˌʧ̑arnɔɡuˈʒãɲĩn n
obywatel Czarnogóry Μαυροβούνιος

Czarnogórzanka ˌʧ̑arnɔɡuˈʒãŋka n
mieszkanka Czarnogóry Μαυροβούνια

Czarnogórzec ˌʧ̑arnɔˈɡuʒɛʦ̑ n
człowiek narodowości czarnogórskiej, obywatel Czarnogóry, mieszkaniec Czarnogóry Μαυροβούνιος

Czarny Timok pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Serbii, razem z Białym Timokiem tworzy Timok; Μαύρος Τίμοκ

Czech ʧ̑ɛx n
człowiek narodowości czeskiej, obywatel Czech (Republiki Czeskiej), mieszkaniec Czech; Τσέχος

Czechosłowacja ˌʧ̑ɛxɔswɔˈvaʦ̑ʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo istniejące w latach 1918–1938 i 1945–1992, w Europie Środkowej; Τσεχοσλοβακία

Czechosłowak ˌʧ̑ɛxɔˈswɔvak n
(historia, historyczny, historycznie) obywatel Czechosłowacji, mieszkaniec Czechosłowacji Τσεχοσλοβάκος

Czechy ˈʧ̑ɛxɨ pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Czechach (1.1); Βοημία
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej ze stolicą w Pradze; Τσεχία

Czerwony Krzyż ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ ˈkʃɨʃ pn
(potocznie, potoczny) potoczne określenie organizacji humanitarnej Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża lub każdego ze stowarzyszeń krajowych tej organizacji; Ερυθρός Σταυρός

Czeszka ˈʧ̑ɛʃka n
osoba płci żeńskiej narodowości czeskiej, obywatelka Czech, mieszkanka Czech Τσέχα

Czysty Poniedziałek ˈʧ̑ɨstɨ ˌpɔ̃ɲɛ̇ˈʥ̑awɛk n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nazwa prawosławnego święta greckiego, pierwszy dzień postu przed Wielkanocą; Καθαρά Δευτέρα Καθαρή Δευτέρα

Czyta pn
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, nad rzekami Czytą (1.2) i Ingodą, w południowej Syberii, w Kraju Zabajkalskim; Τσιτά

Dafne ˈdafnɛ pn
(mitologia, mitologiczny) postać z mitów greckich, nimfa, która adorowana przez Apolla zamieniła się w drzewo laurowe; Δάφνη
imię żeńskie pochodzenia greckiego Δάφνη

Dagestan daˈɡɛstãn n
(geografia, geograficzny) republika autonomiczna wchodząca w skład Rosji; Νταγκεστάν

Dakota Południowa daˈkɔta ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
(geografia, geograficzny) stan w środkowo-północnej części Stanów Zjednoczonych; Νότια Ντακότα

Daleki Wschód daˈlɛci ˈfsxut n
(geografia, geograficzny) nazwa stosowana dla określenia obszaru wschodniej Azji, ciągnącego się wzdłuż wybrzeży Pacyfiku; Άπω Ανατολή

Damaszek dãˈmaʃɛk pn
(geografia, geograficzny) stolica Syrii; Δαμασκός

Danae pn
(mitologia grecka) królewna z Argos, córka Akrizjosa i Eurydyki oraz matka Perseusza; Δανάη

Dania ˈdãɲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie ze stolicą w Kopenhadze; Δανία Δανιμαρκία

Daniel ˈdãɲɛl pn
imię męskie pochodzenia hebrajskiego; Δανιήλ Ντάνιελ

Dar es Salaam ˈdar ˈɛs ːaˈlaãm pn
(geografia, geograficzny) miasto w Tanzanii, dawna stolica i siedziba władz; Νταρ ες Σαλάμ

Dardanele ˌdardãˈnɛlɛ n
(geografia, geograficzny) cieśnina między Półwyspem Bałkańskim a Azją Mniejszą; Δαρδανέλλια

Dawid ˈdavʲit pn
imię męskie; Δαβίδ

Debora pn
(biblijny) starotestamentowa prorokini pochodząca z plemienia Naftalego; Δεββώρα
imię żeńskie pochodzenia semickiego; Δεββώρα

Deimos dɛˈ<sup>j</sup>ĩmɔs pn
(astronomia, astronomiczny) mniejszy i dalszy z dwóch księżyców Marsa; Δείμος

Dejmos pn
(mitologia grecka) bóg i uosobienie trwogi, towarzysz Aresa na polu bitwy; Δείμος

Dekalog dɛˈkalɔk n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie i judaizmie: dziesięć przykazań Bożych; δεκάλογος

Demeter dɛ̃ˈmɛtɛr pn
(mitologia grecka) bogini ziemi uprawnej, urodzaju, zboża i rolnictwa, utożsamiana z rzymską Ceres; Δήμητρα
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 1108; Δήμητρα

Demetriusz dɛ̃ˈmɛtrʲjuʃ pn
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia greckiego; Δημήτρης Δημήτριος

Demokratyczna Republika Konga ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑na rɛˈpublʲika ˈkɔ̃ŋɡa pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce; Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό Κονγκό-Κινσάσα Λαοκρατική Δημοκρατία του Κονγκό

Demokratyczna Republika Wysp Świętego Tomasza i Książęcej ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑na rɛˈpublʲika ˈvɨspʲ ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ tɔ̃ˈmaʃa ˌi‿cɕɔ̃w̃ˈʒɛ̃nʦ̑ɛj pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pełna, oficjalna nazwa Wysp Świętego Tomasza i Książęcej – państwa w Afryce Λαϊκή Δημοκρατία του Αγίου Θωμά και Πρίγκιπα Λαϊκή Δημοκρατία του Σάο Τομέ και Πρίνσιπε

Dike ˈdʲikɛ pn
(mitologia grecka) bogini i uosobienie sprawiedliwości, utożsamiana z rzymską Justycją; jedna z Hor; Δίκη

Diogenes dʲjɔˈɡɛ̃nɛs pn
greckie imię męskie; Διογένης
(filozofia, filozoficzny) starożytny grecki filozof o przydomku Pies, pochodzący z Synopy, głosiciel ubóstwa i powrotu do natury, prekursor cyników; Διογένης

Dionizos dʲjɔ̇̃ˈɲizɔs pn
(mitologia grecka) bóg latorośli winnej, wina, mistycznego szału, ekstazy, wesołości, sił witalnych natury i form scenicznych, utożsamiany z rzymskim Liberem; Διόνυσος

Disneyland pn
(turystyka, turystyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) wspólna nazwa kilku parków rozrywki tematycznie związanych z produkcjami The Walt Disney Company; Ντίσνεϋλαντ

Dniepr dʲɲɛpr̥ pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w obwodzie dniepropetrowskim na Ukrainie Ντνίπρο
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka uchodząca do Morza Czarnego, przepływająca przez Rosję, Białoruś i Ukrainię; Δνείπερος

Dniestr dʲɲɛstr̥ pn
(geografia, geograficzny) rzeka wypływająca z Karpat Wschodnich, uchodząca do Morza Czarnego, a przepływająca przez Ukrainę i Mołdawię; Δνείστερος

Dodekanez pn
(geografia, geograficzny) (administracja) nomos (prefektura administracyjna) obejmujący archipelag Dodekanez (1.1) Δωδεκάνησος νομός Δωδεκανήσου
(geografia, geograficzny) grecki archipelag w południowej części Morza Egejskiego, u wybrzeży Turcji; Δωδεκάνησα Δωδεκάνησος

Dolna Austria pn
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w północnej Austrii; Κάτω Αυστρία

Dolna Kartlia pn
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka administracyjna w południowo-wschodniej Gruzji, ze stolicą w Rustawi; Κβέμο Κάρτλι

Dominika ˌdɔ̃mʲĩˈɲika pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej na wyspie Dominika (1.2), ze stolicą w Roseau; Ντομίνικα Δομίνικα
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Karaibskim w grupie Wysp Zawietrznych Δομίνικα Ντομίνικα

Dominikana ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãna pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Środkowej; Δομινικανή Δημοκρατία

Dominikanka ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãnka n
obywatelka Dominikany Δομινικανή

Donieck ˈdɔ̃ɲɛʦ̑k pn
(geografia, geograficzny) miasto na wschodzie Ukrainy; Ντονιέτσκ

Donna pn
anglosaskie imię żeńskie Ντόνα

Dorota dɔˈrɔta pn
polskie imię żeńskie pochodzenia greckiego; Δωροθέα

Dortmund pn
(geografia, geograficzny) miasto w zachodnich Niemczech, największy ośrodek Zagłębia Ruhry; Ντόρτμουντ

Drezno ˈdrɛznɔ pn
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnich Niemczech; Δρέσδη

Droga Mleczna ˈdrɔɡa ˈmlɛʧ̑na pn
(astronomia, astronomiczny) pas ze skupiskiem gwiazd widoczny na nocnym niebie Γαλαξίας

Dubrownik duˈbrɔvʲɲik pn
(geografia, geograficzny) portowe miasto na południu Chorwacji, nad Adriatykiem; Ντουμπρόβνικ

Duch Święty ˈduç ˈɕfʲjɛ̃ntɨ pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: trzecia osoba Trójcy Świętej; Άγιο Πνεύμα

Dunaj ˈdũnaj pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Europie; Δούναβης

Dunka ˈdũŋka n
kobieta lub dziewczyna narodowości duńskiej lub obywatelka Danii Δανέζα Δανή

Duńczyk ˈdũj̃n͇ʧ̑ɨk n
człowiek narodowości duńskiej, obywatel Danii, mieszkaniec Danii Δανός

Dzielnica Łacińska pn
(geografia, geograficzny) (administracja) uniwersytecka dzielnica Paryża; Καρτιέ Λατέν

Dżibuti ʤ̑ʲiˈbutʲi pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Τζιμπουτί
(geografia, geograficzny) stolica Dżibuti (1.1); Τζιμπουτί

EBC ɛ‿bɛ‿ˈʦ̑ɛ acronym
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejski Bank Centralny Ε.Κ.Τ. ΕΚΤ

ESBC ˌɛ‿ːz‿bɛ‿ˈʦ̑ɛ acronym
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejski System Banków Centralnych; Ε.Σ.Κ.Τ.

Ebro ˈɛbrɔ pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Hiszpanii; Έβρος

Edirne ɛˈdʲirnɛ pn
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Turcji Αδριανούπολη

Edward ˈɛdvart pn
imię męskie; Εδουάρδος

Efialtes ɛˈfʲjaltɛs pn
dawne greckie imię męskie; Εφιάλτης

Egina ɛˈɟĩna pn
(geografia, geograficzny) (administracja) gmina (dimos) w Grecji obejmująca wyspy Eginę (1.1) i Moni Αίγινα
(geografia, geograficzny) greckie miasto portowe, stolica wyspy Eginy (1.1) Αίγινα
(geografia, geograficzny) wyspa grecka na Morzu Egejskim, w archipelagu Wysp Argosarońskich; Αίγινα
(mitologia grecka) nimfa z mitów greckich, córka boga Asoposa uprowadzona przez Zeusa Αίγινα

Egipcjanin ˌɛɟipˈʦ̑ʲjä̃ɲĩn n
mieszkaniec Egiptu Αιγύπτιος

Egipcjanka ˌɛɟipˈʦ̑ʲjãŋka n
mieszkanka Egiptu Αιγύπτια

Egipt ˈɛɟipt pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce i częściowo w Azji, ze stolicą w Kairze; Αίγυπτος

Ekwador ɛˈkfadɔr pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Quito; Ισημερινός Εκουαδόρ

Elefteria pn
żeńskie imię greckie Ελευθερία

Elefterios pn
greckie imię męskie, odpowiednik polskich Eleuteriusz, Eleutery Ελευθέριος

Eleuteria pn
imię żeńskie; Ελευθερία

Eleuteriusz pn
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia greckiego; Ελευθέριος Λευτέρης

Eleutery pn
imię męskie; Ελευθέριος Λευτέρης

Eliasz ˈɛlʲjaʃ pn
(rzadki, rzadko używany) imię męskie; Ηλίας

Elżbieta ɛlʒˈbʲjɛta pn
polskie imię żeńskie pochodzenia hebrajskiego; Ελισάβετ

Endymion ɛ̃nˈdɨ̃mʲjɔ̃n pn
(mitologia grecka) król Elidy, piękny młodzieniec, ukochany Selene, ukarany nieprzerwanym snem i obdarzony wieczną młodością; Ενδυμίων

Eneasz pn
(mitologia grecka) (mitologia rzymska) syn Anchizesa, bohater wojny trojańskiej, jego dalecy potomkowie Romulus i Remus mieli założyć Rzym; Αινείας

Eolia ɛˈɔlʲja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na północno-zachodnim wybrzeżu Azji Mniejszej; Αιολίδα
(mitologia grecka) córka Amytaona; Αιολία
(mitologia grecka) skalista wyspa pływająca po morzu i otoczona wałem ze spiżu, identyfikowana ze Stromboli lub Lipari; siedziba władcy wiatrów, Eola; Αιολία

Eos ˈɛɔs pn
(mitologia grecka) bogini i uosobienie zorzy porannej, brzasku oraz świtu, utożsamiana z rzymską Aurorą; Ηώς

Epir pn
(geografia, geograficzny) górzysta kraina położona w północno-zachodniej części Grecji i południowej Albanii, nad Morzem Jońskim; Ήπειρος

Epir Północny pn
(geografia, geograficzny) północna część Epiru położona w w południowej Albanii, na południe od linii Korcza-Himara Βόρειος Ήπειρος

Erazm ˈɛrasm̥ pn
imię męskie; Έρασμος

Ereb ˈɛrɛp pn
(mitologia grecka) bóg i uosobienie ciemności świata podziemnego; Έρεβος
(mitologia grecka) najciemniejsza część podziemnego świata zmarłych – Hadesu; Έρεβος

Erfurt pn
(geografia, geograficzny) miasto w centralnej części Niemiec, stolica Turyngii; Έρφουρτ

Eris ˈɛrʲis pn
(astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 136199; Έρις Έριδα
(mitologia grecka) bogini i uosobienie niezgody, kłótni, sporu i rywalizacji oraz towarzyszka Aresa na polu bitwy, utożsamiana z rzymską Dyskordią; Έρις Έριδα

Eros ˈɛrɔs pn
(mitologia grecka) bóg i uosobienie miłości oraz namiętności cielesnej, utożsamiany z rzymskim Kupidynem (Amorem); Έρως Έρωτας
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 433; Έρως

Erytrea ˌɛrɨˈtrɛa pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo we wschodniej Afryce ze stolicą w Asmarze; Ερυθραία

Erywań ɛˈrɨvãɲ pn
(geografia, geograficzny) stolica Armenii; Εριβάν Γιερεβάν

Estonia ɛˈstɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie; Εσθονία

Estonka ɛˈstɔ̃ŋka n
kobieta lub dziewczyna narodowości estońskiej Εσθονή

Estończyk ɛˈstɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
człowiek narodowości estońskiej, obywatel Estonii, mieszkaniec Estonii Εσθονός

Estremadura pn
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna ze wspólnot autonomicznych w Hiszpanii ze stolicą w Mérida; Εξτρεμαδούρα

Eter ˈɛtɛr pn
(mitologia grecka) bóg jasnego światła, uosobienie wyższych rejonów niebieskich; górne powietrze; Αιθέρας

Etiopczyk ɛˈtʲjɔpʧ̑ɨk n
obywatel Etiopii Αιθίοπας

Etiopia ɛˈtʲjɔpʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce; Αιθιοπία

Etiopka ɛˈtʲjɔpka n
obywatelka Etiopii Αιθιοπίδα

Etolia ɛˈtɔlʲja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w starożytnej Grecji Αιτωλία

Eubeja pn
(geografia, geograficzny) przybrzeżna wyspa grecka w zachodniej części Morza Egejskiego; Εύβοια

Eufemia ɛwˈfɛ̃mʲja pn
polskie imię żeńskie pochodzenia greckiego; Ευφημία

Eufrat ˈɛwfrat pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Azji, przepływa przez Turcję, Syrię i Irak; Ευφράτης

Eufrozyna ˌɛwfrɔˈzɨ̃na pn
(mitologia, mitologiczny) jedna z mitologicznych Charyt; Ευφροσύνη
imię żeńskie; Ευφροσύνη

Eugenia ɛwˈɡɛ̃ɲja pn
imię żeńskie; Ευγενία

Eugeniusz ɛwˈɡɛ̃ɲuʃ pn
imię męskie; Ευγένιος

Euklides ɛwˈklʲidɛs pn
grecki matematyk; Ευκλείδης

Eurazja ɛwˈrazʲja n
(geografia, geograficzny) największy kontynent na Ziemi, podzielony umownie na Europę i Azję; Ευρασία

Europa ɛwˈrɔpa pn
(geografia, geograficzny) część świata położona na półkuli północnej, stanowiąca razem z Azją kontynent zwany Eurazją; Ευρώπη
(mitologia grecka) królewna tyryjska i królowa kreteńska, córka Agenora i kochanka Zeusa oraz matka Minosa, Radamantysa i Sarpedona; Ευρώπη

Europejczyk ˌɛwrɔˈpɛjʧ̑ɨk n
mieszkaniec Europy Ευρωπαίος

Europejska Stolica Kultury ˌɛwrɔˈpɛjska stɔˈlʲiʦ̑a kulˈturɨ pn
wybrane przez UE miasto europejskie, które w ciągu określonego roku prezentuje życie kulturalne zarówno swoje jak i swego regionu i państwa; Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης

Euros ˈɛwrɔs pn
(mitologia grecka) bóg i uosobienie wiatru południowo-wschodniego, utożsamiany z rzymskim Wulturnusem; Εύρος

Ewa ˈɛva pn
(biblijny) biblijne imię pierwszej kobiety oraz protoplastki rodu ludzkiego; Εύα Εύη
polskie imię żeńskie pochodzenia semickiego; Εύα Εύη

Ewangelos pn
greckie imię męskie Ευάγγελος

Ewaryst pn
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia greckiego; Ευάριστος

Ezdrasz ˈɛzdraʃ pn
imię męskie; Έσδρας

Ezechiel ɛˈzɛçjɛl pn
imię męskie pochodzenia biblijnego; Ιεζεκιήλ

Ezop ˈɛzɔp pn
(historia, historyczny, historycznie) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) grecki bajkopisarz urodzony w VI w. p.n.e., pochodzący z miasta Mistra w Azji Mniejszej; Αίσωπος

Falklandy falkˈlãndɨ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) brytyjskie terytorium zależne w Ameryce Południowej obejmujący archipelag (1.1); Νήσοι Φώκλαντ

Famagusta pn
(geografia, geograficzny) miasto na Cyprze w tureckiej części wyspy; Αμμόχωστος

Fatima faˈtʲĩma pn
(geografia, geograficzny) miasto w Portugalii Φάτιμα
arabskie imię żeńskie Φατιμά

Federacja Rosyjska ˌfɛdɛˈraʦ̑ʲja rɔˈsɨjska pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Rosji, państwa w Europie i Azji Ρωσική Ομοσπονδία

Fenicja fɛ̃ˈɲiʦ̑ʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytna kraina wschodniego wybrzeża Morza Śródziemnego, obejmująca tereny dzisiejszego Libanu i zachodniej części Syrii; Φοινίκη

Fenicjanin ˌfɛ̃ɲiˈʦ̑ʲjä̃ɲĩn n
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Fenicji Φοίνικας

Fenicjanka ˌfɛ̃ɲiˈʦ̑ʲjãŋka n
(historia, historyczny, historycznie) mieszkanka Fenicji Φοίνισσα

Ferdynand fɛrˈdɨ̃nãnt pn
imię męskie; Φερδινάνδος

Fidżi ˈfʲiʤ̑ʲi pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Oceanie Spokojnym; Φίτζι

Fidżyjczyk fʲiˈʤ̑ɨjʧ̑ɨk n
obywatel Fidżi Φιτζιανός

Fidżyjka fʲiˈʤ̑ɨjka n
obywatelka Fidżi Φιτζιανή

Filadelfia ˌfʲilaˈdɛlfʲja pn
(geografia, geograficzny) miasto na północno-wschodnim wybrzeżu USA, w stanie Pensylwania; Φιλαδέλφεια
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawna grecka nazwa tureckiego miasta Alaşehir Φιλαδέλφεια

Filip ˈfʲilʲip pn
polskie imię męskie pochodzenia greckiego; Φίλιππος

Filipiny ˌfʲilʲiˈpʲĩnɨ pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji; Φιλιππίνες

Filoktet fʲiˈlɔktɛt pn
(mitologia, mitologiczny) postać z mitologii greckiej, król Tesalii, łucznik, spadkobierca łuku Heraklesa i zabójca Parysa; Φιλοκτήτης

Filon ˈfʲilɔ̃n pn
imię męskie; Φίλων

Fin fʲĩn n
człowiek narodowości fińskiej, obywatel Finlandii, mieszkaniec Finlandii Φιλανδός

Finka ˈfʲĩnka n
kobieta narodowości fińskiej lub obywatelka Finlandii Φιλανδέζα Φιλανδή

Finlandia fʲĩnˈlãndʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Helsinkach; Φιλανδία Φινλανδία

Flawiusz ˈflavʲjuʃ pn
imię męskie; Φλάβιος

Florencja flɔˈrɛ̃nʦ̑ʲja pn
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech; Φλωρεντία

Fobos ˈfɔbɔs pn
(mitologia grecka) bóg i uosobienie strachu, towarzysz Aresa na polu bitwy; Φόβος
(astronomia, astronomiczny) większy i bliższy z dwóch księżyców Marsa; Φόβος

Focjusz ˈfɔʦ̑ʲjuʃ pn
imię męskie pochodzenia greckiego Φώτιος

Fokida pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) niewielka kraina w środkowej Grecji, na terenie której znajdowały się słynne z wyroczni Delfy i góra Parnas; Φωκίδα

Fotis ˈfɔtʲis pn
imię męskie pochodzenia greckiego, współczesna forma imienia Focjusz Φώτης

Franciszek frãɲˈʨ̑iʃɛk pn
imię męskie pochodzenia germańskiego; Φραγκίσκος

Franciszka frãɲˈʨ̑iʃka pn
imię żeńskie; Φραγκίσκα

Francja ˈfrãnʦ̑ʲja n
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Europie, ze stolicą w Paryżu; Γαλλία

Francuz ˈfrãnʦ̑us n
człowiek narodowości francuskiej, obywatel Francji, mieszkaniec Francji Γάλλος

Francuzka frãnˈʦ̑uska n
kobieta lub dziewczyna narodowości francuskiej, obywatelka Francji Γαλλίδα

Freja ˈfrɛja pn
nordycka bogini z rodu wanów asgardskich, bóstwo wegetacji, miłości, płodności, magii i wojny; Φρέγια

Fryderyk frɨˈdɛrɨk pn
imię męskie; Φρεντερίκ

Frygia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina w zachodniej części Azji Mniejszej ze stolicą w Gordionie, niezależne królestwo a później prowincja rzymska; Φρυγία

Gabon ˈɡabɔ̃n pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Γκαμπόν

Gabriel ˈɡabrʲjɛl pn
imię męskie; Γαβριήλ

Gad ɡat n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Biblii jeden z synów Jakuba; Γαδ

Gaja ˈɡaja pn
(mitologia grecka) kosmologiczna grecka bogini, personifikacja matki-ziemi; Γαία

Galilea ˌɡalʲiˈlɛa pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (biblijny) kraina historyczna na obszarze Palestyny i północnego Izraela, pomiędzy Morzem Śródziemnym a rzeką Jordan; Γαλιλαία

Gambia ˈɡãmbʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Γκάμπια
(geografia, geograficzny) rzeka w Afryce; Γκάμπια

Gandawa ɡãnˈdava pn
(geografia, geograficzny) miasto w Belgii; Γάνδη

Ganges ˈɡãŋɡɛs pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Indiach; Γάγγης

Gargantua pn
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię olbrzyma z fantastyczno-satyrycznej epopei powieściowej François Rabelais; gigantyczny, rubaszny żarłok i opój o dobrotliwym usposobieniu; Γαργαντούας

Gaskonia pn
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowo-zachodniej Francji; Γασκόνη

Gaza ˈɡaza pn
(geografia, geograficzny) miasto w Autonomii Palestyńskiej; Γάζα
(geografia, geograficzny) prowincja Mozambiku; Γάζα

Gałacz pn
(geografia, geograficzny) miasto we wschodniej Rumunii, położone na lewym brzegu Dunaju; Γαλάτσι

Gdańsk ɡdãj̃sk pn
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce; Γκντανσκ

Genewa ɡɛ̃ˈnɛva pn
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii; Γενεύη

Genowefa ˌɡɛ̃nɔˈvɛfa pn
imię żeńskie; Γενεβιέβη Γενοβέφα

Genua ɡɛ̃ˈnu<sup>w</sup>a pn
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, stolica regionu Liguria; Γένοβα

Georgia Południowa pn
(geografia, geograficzny) brytyjska wyspa na południowym Atlantyku, stanowiąca część zamorskiego terytorium Georgia Południowa i Sandwich Południowy Νότιος Γεωργία

German ˈɡɛrmãn pn
imię męskie pochodzenia łacińskiego Γερμανός

Gerwazy ɡɛrˈvazɨ pn
imię męskie; Γερβάσιος

Ghana ˈɡãna pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Γκάνα

Gibraltar ɟiˈbraltar pn
(geografia, geograficzny) skalisty półwysep na południowym wybrzeżu Półwyspu Iberyjskiego Γιβραλτάρ

Gioconda pn
(sztuka) kobieta sportretowana na słynnym obrazie Leonarda da Vinci Μόνα Λίζα Τζιοκόντα

Godzilla ɡɔˈʥ̑ilːa pn
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) gigantyczny, fantastyczny potwór z japońskiej serii komiksów i filmów; Γκοτζίλα

Godzina dla Ziemi n
ekologiczna akcja wygaszania świateł, obchodzona jako święto w ostatnią sobotę marca; Ώρα της Γης

Golgota pn
(geografia, geograficzny) (biblijny) niewielkie wzniesienie w Jerozolimie, na którym miał umrzeć Jezus; Γολγοθάς

Gorgonia pn
rzadkie polskie imię żeńskie pochodzenia greckiego; Γοργονία

Grecja ˈɡrɛʦ̑ʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie, ze stolicą w Atenach; Ελλάδα Ελλάς

Greczynka ɡrɛˈʧ̑ɨ̃nka n
osoba płci żeńskiej narodowości greckiej, obywatelka Grecji, mieszkanka Grecji Ελληνίδα

Grek ɡrɛk n
człowiek narodowości greckiej, obywatel Grecji, mieszkaniec Grecji Έλληνας Ἕλλην

Grenada ɡrɛ̃ˈnada pn
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii; Γρανάδα
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Środkowej; Γρενάδα
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Grenadyn, największa wyspa państwa (1.1) Γρενάδα

Grenlandia ɡrɛ̃nˈlãndʲja pn
(geografia, geograficzny) ogromna arktyczna wyspa na północnym Atlantyku; Γροιλανδία

Gruzinka ɡruˈʑĩŋka n
kobieta lub dziewczyna narodowości gruzińskiej lub obywatelka Gruzji Γεωργιανή

Gruzja ˈɡruzʲja pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo na Kaukazie, ze stolicą w Tbilisi; Γεωργία

Grzegorz ˈɡʒɛɡɔʃ pn
imię męskie; Γρηγόριος Γρηγόρης

Guam ˈɡu<sup>w</sup>ãm pn
(geografia, geograficzny) wyspa w Oceanii; Γκουάμ Γκουαχάν
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Stanów Zjednoczonych na wyspie Guam (1.1) Γκουάμ Γκουαχάν

Gudi pn
(geografia, geograficzny) dzielnica Aten właściwych, na wschód od centrum Γουδή Γουδί
(geografia, geograficzny) wieś na Cyprze w dystrykcie Pafos; Γουδί

Gudźarat pn
(geografia, geograficzny) stan w Indiach, leżący w północno-zachodniej części kraju; Γκουτζαράτ

Gujana ɡuˈjãna pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Georgetown; Γουιάνα

Gujana Francuska ɡuˈjãna frãnˈʦ̑uska pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) francuskie terytorium zależne o statusie departamentu zamorskiego, położone w północno-wschodniej części Ameryki Południowej, nad Oceanem Atlantyckim; Γαλλική Γουιάνα

Gwadelupa ˌɡvadɛˈlupa pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) departament zamorski Francji w archipelagu Małych Antyli; Γουαδελούπη
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Małych Antyli należąca do Gwadelupy (1.1); Γουαδελούπη

Gwatemala ˌɡvatɛ̃ˈmala pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Ameryce Środkowej; Γουατεμάλα
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Gwatemali (1.1); Πόλη της Γουατεμάλας

Gwatemalczyk ˌɡvatɛ̃ˈmalʧ̑ɨk n
obywatel Gwatemali Γουατεμαλέζος

Gwatemalka ˌɡvatɛ̃ˈmalka n
obywatelka Gwatemali Γουατεμαλέζα

Gwiazda Wieczorna ˈɡvʲjazda vʲjɛˈʧ̑ɔrna pn
(astronomia, astronomiczny) Wenus widoczna nad horyzontem po zachodzie Słońca έσπερος αποσπερίτης

Gwinea ɡvʲĩˈnɛa pn
(geografia, geograficzny) region w Afryce Zachodniej; Γουινέα
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Γουινέα

Gwinea Bissau ɡvʲĩˈnɛa ˈbʲisːaw pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Afryce ze stolicą w Bissau; Γουινέα-Μπισσάου

Gwinea Równikowa ɡvʲĩˈnɛa ˌruvʲɲiˈkɔva pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Ισημερινή Γουινέα

Góra Oliwna pn
(geografia, geograficzny) wzniesienie nieopodal starego miasta Jerozolimy w Judei; Όρος των Ελαιών

Góry Skaliste ˈɡurɨ skaˈlʲistɛ pn
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w Ameryce Północnej; Βραχώδη Όρη

Habakuk pn
(biblijny) postać biblijna, jeden z proroków starotestamentowych; metonimicznie również jego dzieło; Αββακούμ

Hades ˈxadɛs pn
(mitologia grecka) bóg zmarłych i świata pozagrobowego, utożsamiany z rzymskim Plutonem; Άδης
(mitologia grecka) (książkowy) podziemny świat zmarłych, świat pozagrobowy Άδης

Haitańczyk ˌxa<sup>j</sup>iˈtãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Haiti Αϊτινός

Haiti xaˈ<sup>j</sup>itʲi pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej w archipelagu Antyli; Αϊτή

Hajmos pn
(geografia, geograficzny) (mitologia grecka) łańcuch górski na północy Tracji, według mitu o tyfonomachii, zabarwiony czerwono krwią broczącego Tyfona, współcześnie identyfikowany ze Starą Płaniną Αίμος

Hamburg ˈxãmburk pn
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech; Αμβούργο

Hannibal xãɲˈːibal pn
imię męskie; Αννίβας

Haralampiusz pn
rzadkie imię męskie pochodzenia greckiego; Χαράλαμπος

Hawana xaˈvãna pn
(geografia, geograficzny) miasto portowe, stolica Kuby; Αβάνα

Hawr pn
(geografia, geograficzny) duże miasto portowe w północnej Francji, w Normandii; Χάβρη

Hebe ˈxɛbɛ pn
(mitologia grecka) bogini i uosobienie młodości oraz szafarka ambrozji i nektaru na Olimpie, utożsamiana z rzymską Juwentas; Ήβη

Hefajstos xɛˈfajstɔs pn
(mitologia grecka) bóg ognia, wulkanów, kowalstwa, metali i metalurgii, utożsamiany z rzymskim Wulkanem; Ήφαιστος

Hekate xɛˈkatɛ pn
(mitologia grecka) bogini czarów, magii, nekromancji, widm i rozdroży (miejsc sprzyjających czarom); Εκάτη

Helena xɛˈlɛ̃na pn
(oficjalnie) (urzędowy) polskie imię żeńskie pochodzenia greckiego; Ελένη

Helios ˈxɛlʲjɔs pn
(mitologia grecka) bóg i uosobienie słońca, przedstawiany jako piękny mężczyzna w promienistej aureoli albo koronie z promieni słonecznych, przemierzający dzienne niebo złotym czterokonnym rydwanem, utożsamiany z rzymskim Solem; świadek przysiąg i czynów; źródło światła; syn Hyperiona i Tei; brat Selene i Eos; jedno z bóstw solarnych; jeden z tytanów drugiego pokolenia; Ήλιος

Hellada xɛlˈːada pn
(geografia, geograficzny) Grecja (w szczególności Grecja właściwa) Ελλάς

Helsinki xɛlˈsʲĩnʲci pn
(geografia, geograficzny) stolica Finlandii; Ελσίνκι

Hemera xɛ̃ˈmɛra pn
(mitologia grecka) bogini i uosobienie dnia; Ημέρα

Henryk ˈxɛ̃nrɨk pn
imię męskie Ερρίκος

Hera ˈxɛra pn
(mitologia grecka) bogini małżeństw, wierności małżeńskiej, kobiet zamężnych i wdów, utożsamiana z rzymską Junoną; Ήρα

Herakles xɛˈraklɛs pn
imię męskie; Ηρακλής

Herceg-Bośnia xɛrʦ̑ɛɡˈbɔɕɲa pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie na Półwyspie Bałkańskim ze stolicą w Sarajewie; Ερζεγ-Βοσνία

Hercegowina ˌxɛrʦ̑ɛɡɔˈvʲĩna pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region w południowej Europie; część składowa państwa Bośnia i Hercegowina; Ερζεγοβίνη

Hermes ˈxɛrmɛs pn
(mitologia grecka) bóg dróg, podróżnych, wędrowców, kupców, złodziei, pasterzy i wynalazców, utożsamiany z rzymskim Merkurym; posłaniec bogów i psychopomp; syn Zeusa i Mai; jeden z olimpijczyków; Ερμής

Herod ˈxɛrɔt pn
historyczne i biblijne imię męskie pochodzenia greckiego Ηρώδης

Hestia ˈxɛstʲja pn
(mitologia grecka) bogini ogniska domowego oraz świętego i wiecznego ognia, utożsamiana z rzymską Westą, symbol domu i rodziny; Εστία

Hezjod ˈxɛzʲjɔt pn
(literacko) grecki epik; Ησίοδος

Hezjodowy ˌxɛzʲjɔˈdɔvɨ possessiveAdjective
należący do Hezjoda ησιόδειος

Hieronim çjɛˈrɔ̃ɲĩm pn
polskie imię męskie pochodzenia greckiego; Ιερώνυμος

Hilary çiˈlarɨ pn
imię męskie; Ιλάριος

Himalaje ˌçĩmaˈlajɛ n
(geografia, geograficzny) łańcuch górski położony w południowej Azji, najwyższy na Ziemi; Ιμαλάια

Himalia çĩˈmalʲja pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Jowisza; Ιμαλία
(mitologia grecka) nimfa z wyspy Rodos, jedna z kochanek Zeusa; Ιμαλία

Hims pn
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Syrii w dolinie rzeki Orontes; Χομς

Hindukusz çĩnˈdukuʃ pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w środkowej części Azji leżące w północno-zachodnim Pakistanie oraz centralnym i wschodnim Afganistanie Χίντου Κους

Hindus ˈçĩndus n
obywatel Indii Ινδός

Hiob çjɔp pn
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać biblijna; Ιώβ

Hippona pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w północno-wschodniej Algierii, niedaleko obecnego miasta Annaba; Ιππώνα

Hiszpan ˈçiʃpãn n
człowiek narodowości hiszpańskiej, obywatel Hiszpanii, mieszkaniec Hiszpanii Ισπανός

Hiszpania çiʃˈpãɲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie położone na Półwyspie Iberyjskim ze stolicą w Madrycie; Ισπανία

Hiszpanka çiʃˈpãnka n
kobieta lub dziewczyna narodowości hiszpańskiej, obywatelka Hiszpanii, mieszkanka Hiszpanii Ισπανίδα

Hitler ˈçitlɛr pn
(historia, historyczny, historycznie) nazwisko niemieckiego dyktatora III Rzeszy w latach 1933-1945; Χίτλερ

Holandia xɔˈlãndʲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie; Ολλανδία Κάτω Χώρες

Holender xɔˈlɛ̃ndɛr n
człowiek narodowości holenderskiej, obywatel Holandii, mieszkaniec Holandii Ολλανδός Ολλανδέζος

Holenderka ˌxɔlɛ̃nˈdɛrka n
kobieta lub dziewczyna narodowości holenderskiej, obywatelka Holandii, mieszkanka Holandii Ολλανδή Ολλανδέζα

Homer ˈxɔ̃mɛr pn
(starożytność) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny grecki epik, pieśniarz i poeta, autor „Iliady” i „Odysei”; Όμηρος

Honduranin ˌxɔ̃nduˈrãɲĩn n
obywatel Hondurasu Ονδουρανός

Honduranka ˌxɔ̃nduˈrãŋka n
obywatelka Hondurasu Ονδουρανή

Honduras xɔ̃nˈduras pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej; Ονδούρα

Hongkong ˈxɔ̃ŋkːɔ̃ŋk pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) specjalny region administracyjny w Chinach nad Morzem Południowochińskim; Χονγκ Κονγκ

Honoriusz pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Ονώριος

Horacy xɔˈraʦ̑ɨ pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Οράτιος

Hun n
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) członek koczowniczego ludu, który ok. 370 r. najechał Europę; Ούννος

Hyperion xɨˈpɛrʲjɔ̃n pn
(mitologia grecka) jeden z synów Priama Υπερίων
(mitologia grecka) jeden z tytanów; Υπερίων
(mitologia grecka) patronimikum Heliosa Υπερίων
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Saturna; Υπερίων

Hypnos ˈxɨpnɔs pn
(mitologia grecka) bóg i uosobienie snu utożsamiany z rzymskim Somnusem; Ύπνος
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 14827; Ύπνος

III Rzesza pn
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933-1945; Τρίτο Ράιχ

Ibiza iˈbʲiza pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica wyspy (1.1) Ίμπιζα
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Śródziemnym, w archipelagu Balearów; Ίμπιζα

Iliki iˈlʲici pn
(geografia, geograficzny) jezioro w Beocji, w centralnej Grecji Υλίκη Υλική

Indie ˈĩndʲjɛ pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji; Ινδία

Indochiny pn
(geografia, geograficzny) wschodnia część Półwyspu Indochińskiego Ινδοκίνα

Indochiny Francuskie pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawna kolonia francuska w południowo-wschodniej Azji; Γαλλική Ινδοκίνα

Indoeuropejczyk ˌĩndɔɛwrɔˈpɛjʧ̑ɨk n
(językoznawstwo, językoznawczy) członek grupy ludów posługujących się językami indoeuropejskimi; Ινδοευρωπαίος

Indonezja ˌĩndɔ̃ˈnɛzʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w południowo-wschodniej Azji ze stolicą w Dżakarcie; Ινδονησία

Indonezyjczyk ˌĩndɔ̃nɛˈzɨjʧ̑ɨk n
obywatel Indonezji Ινδονήσιος

Indonezyjka ˌĩndɔ̃nɛˈzɨjka n
obywatelka Indonezji Ινδονήσια

Innocenty ˌĩnːɔˈʦ̑ɛ̃ntɨ pn
imię męskie; Ιννοκέντιος

Internet ĩnˈtɛrnɛt pn
(informatyka, informatyczny) międzynarodowa sieć komputerowa; διαδίκτυο ίντερνετ ιντερνέτ

Io ˈi<sup>j</sup>ɔ pn
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 85; Ιώ
(mitologia grecka) kapłanka Hery w Argos, córka Inachosa, jedna z kochanek Zeusa; Ιώ
(astronomia, astronomiczny) trzeci co do wielkości księżyc Jowisza; Ιώ

Irak ˈirak pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Bagdadzie; Ιράκ

Iran ˈirãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji; Ιράν

Irańczyk iˈrãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Iranu Ιρανός

Irena iˈrɛ̃na pn
imię żeńskie; Ειρήνη

Iris ˈirʲis pn
(mitologia grecka) bogini i uosobienie tęczy, posłanka bogów do ludzi; Ίρις

Irkuck pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, na Syberii, położone nad rzeką Irkut; Ιρκούτσκ

Irlandczyk irˈlãnṭʧ̑ɨk n
osoba narodowości irlandzkiej, obywatel Irlandii; (także, też) mieszkaniec Irlandii Północnej Ιρλανδός

Irlandia irˈlãndʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie; Ιρλανδία
(geografia, geograficzny) wyspa między Oceanem Atlantyckim i Morzem Irlandzkim; Ιρλανδία

Irlandia Północna irˈlãndʲja puwˈnɔʦ̑na pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) część składowa Wielkiej Brytanii; Βόρεια Ιρλανδία

Irlandka irˈlãntka n
kobieta narodowości irlandzkiej, obywatelka Irlandii; (także, też) mieszkanka Irlandii Północnej Ιρλανδή Ιρλανδέζα

Islamska Republika Mauretańska isˈlãmska rɛˈpublʲika ˌmawrɛˈtãj̃ska pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Mauretanii Ισλαμική Δημοκρατία της Μαυριτανίας

Islandia isˈlãndʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, ze stolicą w Reykjaviku, obejmujące Islandię (1.1) i otaczające ją mniejsze wyspy; Ισλανδία

Islandka isˈlãntka n
kobieta lub dziewczyna narodowości islandzkiej, obywatelka Islandii Ισλανδή

Itaka iˈtaka pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) grecka wyspa na Morzu Jońskim, u zachodnich wybrzeży Peloponezu; Ιθάκη Θιάκι

Izajasz iˈzajaʃ pn
(biblijny) postać biblijna, jeden z proroków starotestamentowych; metonimicznie również jego dzieło; Ησαΐας

Izrael izˈraɛl pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego, zamieszkałe w większości przez Żydów; Ισραήλ
(historia, historyczny, historycznie) naród żydowski Ισραήλ

Izyda iˈzɨda pn
(mitologia egipska) staroegipska bogini płodności; Ίσις

Jahwe ˈjaxfɛ pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w judaizmie i chrześcijaństwie, sakralne imię Boga; Γιαχβέ

Jakub ˈjakup pn
(biblijny) postać biblijna, jeden z izraelskich patriarchów; Ιακώβ
polskie imię męskie pochodzenia hebrajskiego; Ιάκωβος Ιακώβ

Jamajka jãˈmajka n
mieszkanka Jamajki (1.1-2) Τζαμαϊκανή

Jamajka jãˈmajka pn
(geografia, geograficzny) państwo położone na tej wyspie (1.1) Τζαμάικα
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Karaibskim; Τζαμάικα

Jan jãn pn
polskie imię męskie pochodzenia semickiego; imię biblijne; Ιωάννης Γιάννης

Japonia jaˈpɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji; Ιαπωνία

Japonka jaˈpɔ̃nka n
kobieta lub dziewczyna narodowości japońskiej, obywatelka, mieszkanka Japonii Γιαπωνέζα Ιαπωνίδα

Japończyk jaˈpɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
osoba narodowości japońskiej, obywatel, mieszkaniec Japonii Ιάπωνας Γιαπωνέζος

Jemen ˈjɛ̃mɛ̃n pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim, ze stolicą w Sanie; Υεμένη

Jenisej jɛ̇̃ˈɲisɛj pn
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji; Γενισέι

Jeremiasz jɛˈrɛ̃mʲjaʃ pn
(rzadki, rzadko używany) polskie imię męskie pochodzenia hebrajskiego; Ιερεμίας

Jerozolima ˌjɛrɔˈzɔlʲĩma pn
(geografia, geograficzny) miasto o prawnie niewyjaśnionym statusie z większą częścią w Izraelu i wschodnią częścią na Terytoriach Palestyńskich, ośrodek kultu religijnego chrześcijan, żydów i muzułmanów; Ιερουσαλήμ Ιεροσόλυμα

Jerycho jɛˈrɨxɔ pn
(geografia, geograficzny) (biblijny) miasto w Judei, we wschodniej części Palestyny, znajdujące się pod administracją Autonomii Palestyńskiej; Ιεριχώ

Jerzy ˈjɛʒɨ pn
imię męskie; Γεώργιος Γιώργος

Jezus ˈjɛzus n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) centralna postać chrześcijaństwa; Ιησούς

Jezus Chrystus ˈjɛzus ˈxrɨstus pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie imię Syna Bożego; Ιησούς Χριστός

Joanna jɔˈãnːa pn
imię żeńskie; Ιωάννα

Joel ˈjɔɛl pn
(biblijny) Księga Joela; Ηωήλ
(rzadki, rzadko używany) polskie imię męskie pochodzenia hebrajskiego; Ηωήλ

Jokasta jɔˈkasta pn
(mitologia grecka) królowa Teb, córka Menojkeusa i żona Lajosa, matka, potem żona Edypa; Ιοκάστη
(astronomia, astronomiczny) księżyc Jowisza; Ιοκάστη

Jokohama ˌjɔkɔˈxãma n
(geografia, geograficzny) miasto w Japonii leżące w środkowej części wyspy Honsiu w regionie Kantō; Γιοκοχάμα

Jonasz ˈjɔ̃naʃ pn
polskie imię męskie pochodzenia hebrajskiego; Ιωνάς

Jonatan jɔ̃ˈnatãn pn
polskie imię męskie pochodzenia semickiego; Ιωνάθαν

Jonia n
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) w starożytności kraina położona w centralnej części wybrzeża Azji Mniejszej, między rzekami Hermos a Meander; Ιωνία

Jordan ˈjɔrdãn pn
(geografia, geograficzny) rzeka na Bliskim Wschodzie; Ιορδάνης

Jordania jɔrˈdãɲa pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji, na Bliskim Wschodzie ze stolicą w Ammanie; Ιορδανία

Jorgos pn
forma greckiego imienia męskiego, odpowiednik polskiego Jurek Γιώργος

Jowisz ˈjɔvʲiʃ pn
(mitologia rzymska) bóg światłości, pogodnego nieba, piorunów, błyskawic i nienaruszalności przysięgi, utożsamiany z greckim Zeusem; syn Saturna i Ops; mąż Junony; wraz z Junoną i Minerwą tworzył triadę kapitolińską; obok Marsa i Kwiryna narodowe bóstwo rzymskie; najwyższy bóg panteonu rzymskiego; Δίας Ζευς
(astronomia, astronomiczny) piąta według oddalenia od Słońca i największa planeta Układu Słonecznego, znana w starożytności, widzialna gołym okiem; jedna z planet jowiszowych, planet górnych i planet zewnętrznych; czwarty (po Słońcu, Księżycu i Wenus) najjaśniejszy obiekt na niebie; Δίας

Judea juˈdɛa pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na Bliskim Wschodzie, prowincja rzymska; Ιουδαία

Jugosławia ˌjuɡɔˈswavʲja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) nieistniejące państwo w Europie Południowej na Półwyspie Bałkańskim; Γιουγκοσλαβία

Jugosłowianin ˌjuɡɔswɔˈvʲjä̃ɲĩn n
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Jugosławii Γιουγκοσλάβος

Julia ˈjulʲja pn
imię żeńskie; Ιουλία

Juliusz ˈjulʲjuʃ pn
imię męskie; Ιούλιος

Justyn pn
imię męskie; Ιουστίνος

Józef ˈjuzɛf pn
imię męskie; Ιωσήφ

Kaaba pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) islamska świątynia i sanktuarium w Mekce; Κάαμπα

Kabowerdeńczyk n
(rzadki, rzadko używany) mieszkaniec Wysp Zielonego Przylądka από το Πράσινο Ακρωτήριο

Kabul ˈkabul pn
(geografia, geograficzny) stolica Afganistanu; Καμπούλ

Kafarnaum pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w północnym Izraelu, nad Jeziorem Galilejskim; Καπερναούμ

Kain pn
(biblijny) postać biblijna, syn prarodziców; Κάιν

Kair ˈka<sup>j</sup>ir pn
(geografia, geograficzny) stolica Egiptu; Κάιρο

Kajmany kajˈmãnɨ pn
(geografia, geograficzny) wyspy w Ameryce Środkowej; Νήσοι Καϋμάν Νησιά Κέυμαν

Kaledonia ˌkalɛˈdɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na północy Wielkiej Brytanii, w większości pokrywająca się ze współczesną Szkocją; Καληδονία

Kalikst ˈkalʲikst pn
rzadkie imię męskie pochodzenia greckiego; Κάλλιστος

Kaliopa kaˈlʲjɔpa pn
(mitologia grecka) muza poezji epicznej, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne; Καλλιόπη

Kambodża kãmˈbɔʤ̑a pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Południowo-Wschodniej ze stolicą w Phnom Penh; Καμπότζη

Kambodżanin ˌkãmbɔˈʤ̑ãɲĩn n
mieszkaniec Kambodży, obywatel Kambodży Καμποτζιανός

Kambodżanka ˌkãmbɔˈʤ̑ãŋka n
obywatelka Kambodży Καμποτζιανή

Kamerun kãˈmɛrũn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Καμερούν

Kamerunka ˌkãmɛˈrũŋka n
obywatelka Kamerunu Καμερουνέζα

Kameruńczyk ˌkãmɛˈrũj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel lub mieszkaniec Kamerunu Καμερουνέζος

Kanada kãˈnada pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej; Καναδάς

Kanadyjczyk ˌkãnaˈdɨjʧ̑ɨk n
obywatel Kanady Καναδέζος Καναδός

Kanał Sueski ˈkãnaw suˈ<sup>w</sup>ɛsʲci n
(geografia, geograficzny) położony w Egipcie kanał głębokowodny dla statków morskich, łączący Morze Śródziemne z Morzem Czerwonym; διώρυγα του Σουέζ

Kapadocja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w tureckiej Anatolii; Καππαδοκία

Kapsztad ˈkapʃtat pn
(geografia, geograficzny) miasto w Republice Południowej Afryki; Κέιπ Τάουν

Karniów pn
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach; Κρνοβ

Karol ˈkarɔl pn
imię męskie; Κάρολος

Karpaty karˈpatɨ pn
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w środkowej Europie; Καρπάθια Καρπάθια Όρη

Kartagińczyk ˌkartaˈɟĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Kartaginy Καρχηδόνιος

Karyntia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna leżąca na obszarze obecnej Austrii i Słowenii Καρινθία

Kasandra kaˈsãndra pn
(mitologia grecka) wieszczka (m.in. przepowiedziała upadek Troi) i królewna trojańska, córka Priama i Hekuby; Κασσάνδρα
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie; Κασσάνδρα

Kasjopea ˌkasʲjɔˈpɛa pn
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny cały rok; konstelacja, której 5 jasnych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie litery W; Κασσιόπη
(mitologia grecka) królowa Etiopii, żona Cefeusza i matka Andromedy, po śmierci przeniesiona na firmament jako gwiazdozbiór Kasjopei (1.2); Κασσιόπη

Katalonia ˌkataˈlɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) wspólnota autonomiczna w Hiszpanii; Καταλονία Καταλωνία

Katalonka n
osoba płci żeńskiej narodowości katalońskiej, mieszkanka Katalonii Καταλανή

Katalończyk ˌkataˈlɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
osoba płci męskiej narodowości katalońskiej, mieszkaniec Katalonii Καταλανός

Katar ˈkatar pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, położone we wschodniej części Półwyspu Arabskiego; Κατάρ

Katarzyna ˌkataˈʒɨ̃na pn
imię żeńskie; Αικατερίνη Κατερίνα

Katmandu katˈmãndu pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Nepalu Κατμαντού

Katowice ˌkatɔˈvʲiʦ̑ɛ pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica województwa śląskiego; Κατοβίτσε

Kaukaz ˈkawkas pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w zachodniej Azji; Καύκασος

Kazachstan kaˈzaxstãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na pograniczu Europy i Azji, ze stolicą w Astanie; Καζαχστάν Καζακστάν

Kenia ˈkɛ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Κένυα

Kent kɛ̃nt pn
(geografia, geograficzny) nazwa wielu hrabstw, miejscowości, gmin oraz innych toponimów w krajach anglojęzycznych; Κεντ

Kijów ˈcijuf pn
(geografia, geograficzny) miasto nad Dnieprem, stolica Ukrainy; Κίεβο

Kil cil pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Τρόπις

Kirgistan cirʲˈɟistãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej; Κιργιζία Κιργιζιστάν

Kiribati ˌcirʲiˈbatʲi pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Oceanie Spokojnym; Κιριμπάτι Δημοκρατία του Κιριμπάτι

Klemens ˈklɛ̃mɛ̃w̃s pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Κλήμης

Klio ˈklʲi<sup>j</sup>ɔ pn
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 84, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1865 r.; Κλειώ
(mitologia grecka) jedna z nereid, córka Nereusa i Doris Κλειώ
(mitologia grecka) muza historii, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne; Κλειώ
(geografia, geograficzny) grecka wieś w północnej części Lesbos Κλειώ
greckie imię żeńskie Κλειώ

Kocyt ˈkɔʦ̑ɨt pn
(literacko) zamarznięte jezioro na dnie najniższego kręgu piekieł Dantego, które więzi na wieczność Lucyfera oraz tych potępieńców, którzy zdradzili swych dobroczyńców Κωκυτός
(mitologia grecka) jedna z rzek Hadesu; rzeka lamentu, nad której brzegami błądzą dusze nie pogrzebanych jeszcze zmarłych; Κωκυτός

Kokytos kɔˈkɨtɔs pn
(literacko) zamarznięte jezioro na dnie najniższego kręgu piekieł Dantego, które więzi na wieczność Lucyfera oraz tych potępieńców, którzy zdradzili swych dobroczyńców Κωκυτός
(mitologia grecka) jedna z rzek Hadesu, rzeka lamentu, nad której brzegami błądzą dusze nie pogrzebanych jeszcze zmarłych; Κωκυτός

Kolonia kɔˈlɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech; Κολωνία

Kolumb ˈkɔlũmp pn
(historia, historyczny, historycznie) spolszczone nazwisko włoskie odkrywcy i żeglarza Krzysztofa Kolumba Κολόμβος

Kolumbia kɔˈlũmbʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej; Κολομβία

Kolumbia Brytyjska kɔˈlũmbʲja brɨˈtɨjska pn
(geografia, geograficzny) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich; Βρετανική Κολομβία

Kolumbijczyk ˌkɔlũmˈbʲijʧ̑ɨk n
obywatel Kolumbii Κολομβιανός

Kolumbijka ˌkɔlũmˈbʲijka n
obywatelka Kolumbii Κολομβιανή

Komisja Europejska kɔ̃ˈmʲisʲja ˌɛwrɔˈpɛjska n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organ wykonawczy Unii Europejskiej; Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Komory kɔ̃ˈmɔrɨ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Κομόρες Κομόρες Νήσοι

Komoryjczyk ˌkɔ̃mɔˈrɨjʧ̑ɨk n
obywatel Komorów Κομορανός

Komoryjka ˌkɔ̃mɔˈrɨjka n
obywatelka Komorów Κομορανή

Konfucjusz pn
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) chiński filozof; Κομφούκιος

Kongo ˈkɔ̃ŋɡɔ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Δημοκρατία του Κονγκό Κονγκό
(geografia, geograficzny) rzeka w Afryce; Κόνγκο

Konstandinos pn
greckie imię męskie Κωνσταντίνος

Konstantyn kɔ̃w̃ˈstãntɨ̃n pn
imię męskie; Κωνσταντίνος

Konstantynopol ˌkɔ̃w̃stãntɨ̃ˈnɔpɔl pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawna nazwa Stambułu; Κωνσταντινούπολη Πόλη

Kopciuszek pn
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przydomek głównej bohaterki popularnej baśni; Σταχτοπούτα

Kopenhaga ˌkɔpɛ̃nˈxaɡa pn
(geografia, geograficzny) stolica Danii; Κοπεγχάγη

Kopernik kɔˈpɛrʲɲik pn
nazwisko męskie Κοπέρνικος

Koran ˈkɔrãn pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święta księga islamu; Κοράνιο Κοράνι

Korcza pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowo-wschodniej Albanii; Κορυτσά

Kordoba kɔrˈdɔba n
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Hiszpanii, w regionie Andaluzja; Κόρδοβα

Korea Południowa kɔˈrɛa ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji; Νότια Κορέα

Korea Północna kɔˈrɛa puwˈnɔʦ̑na pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji; Βόρεια Κορέα

Koreańczyk ˌkɔrɛˈãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Korei Południowej lub Korei Północnej; osoba narodowości koreańskiej Κορεάτης

Koreańska Republika Ludowo-Demokratyczna ˌkɔrɛˈãj̃ska rɛˈpublʲika ˌludɔvɔ‿dɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑na pn
(geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Korei Północnej; Λαοκρατική Δημοκρατία της Κορέας

Korsyka kɔrˈsɨka pn
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Śródziemnym, część Francji; Κορσική

Korynt pn
(geografia, geograficzny) miasto w Grecji, na półwyspie Peloponez; Κόρινθος

Kos kɔs pn
(geografia, geograficzny) grecka wyspa w archipelagu Dodekanez; Κως
(geografia, geograficzny) główne miasto na wyspie Kos (1.1) Κως

Kosma ˈkɔsma pn
imię męskie pochodzenia greckiego; Κοσμάς

Kosowo kɔˈsɔvɔ pn
(geografia, geograficzny) częściowo uznawane państwo w Europie ze stolicą w Prisztinie; Κοσσυφοπέδιο Κόσοβο

Kostaryka ˌkɔstaˈrɨka pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Środkowej; Κόστα Ρίκα

Kostas pn
greckie imię męskie, forma poufała imienia Konstandinos Κώστας

Kotor pn
(geografia, geograficzny) miasto portowe w południowo-zachodniej części Czarnogóry; Κότορ

Koziorożec ˌkɔʑɔˈrɔʒɛʦ̑ pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dziesiąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 22 grudnia do 20 stycznia; Αιγόκερως
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny latem, nisko nad horyzontem; Αιγόκερως

Kościół ˈkɔɕʨ̑uw pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijańska wspólnota religijna w danym miejscu, np. mieście, kraju; także wspólnota wszystkich wyznawców danej religii Εκκλησία
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religijna instytucja społeczna obejmująca wspólnotę wiernych danej religii, zwykle chrześcijańskiej, przeważnie hierarchiczna; Εκκλησία

Kraj Basków ˈkraj ˈbaskuf pn
(geografia, geograficzny) kraina geograficzno-historyczna na pograniczu Francji i Hiszpanii, zamieszkiwana przez Basków; Χώρα των Βάσκων

Kraj Sudetów ˈkraj suˈdɛtuf pn
(geografia, geograficzny) kraina geograficzno-historyczna w Czechach, sudeckoniemieckie pogranicze Czech zamieszkiwane do 1946 roku przez Niemców sudeckich; Σουδητία

Kraków ˈkrakuf pn
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie małopolskim, dawna stolica Polski; Κρακοβία

Krasnodar pn
(geografia, geograficzny) miasto europejskiej części Rosji, port nad rzeką Kubań, siedziba administracyjna Kraju Krasnodarskiego; Κρασνοντάρ

Krasnojarsk krasˈnɔjarsk pn
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej na Syberii, stolica Kraju Krasnojarskiego; Κρασνογιάρσκ

Kreta ˈkrɛta pn
(geografia, geograficzny) grecka wyspa na Morzu Śródziemnym; Κρήτη

Kretenka krɛˈtɛ̃ŋka n
mieszkanka Krety Κρήσσα Κρητικιά

Kreteńczyk krɛˈtɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
mieszkaniec Krety Κρητικός Κρής

Krnów pn
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach; Κρνοβ

Krokos ˈkrɔkɔs pn
(mitologia grecka) młodzieniec nieszczęśliwie zakochany w Smilaks i zamieniony w szafran; Κρόκος

Krym krɨ̃m pn
(geografia, geograficzny) półwysep na południu Ukrainy, połączony z lądem tylko wąskim Przesmykiem Perekopskim; Κριμαία

Krystian ˈkrɨstʲjãn pn
imię męskie; Χριστιανός

Krystyna krɨˈstɨ̃na pn
polskie imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Χριστίνα

Kryszna ˈkrɨʃna pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w hinduizmie, ósmy awatar Wisznu; Κρίσνα

Krzysztof ˈkʃɨʃtɔf pn
imię męskie; Χριστόφορος Χριστοφόρος

Krzysztofor pn
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia greckiego Χριστοφόρος Χριστόφορος

Krzyż Południa ˈkʃɨʃ pɔˈwudʲɲa pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów; Σταυρός του Νότου

Krzyżak ˈkʃɨʒak pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rycerz Zakonu Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie (zakonu krzyżackiego) τευτονικός ιππότης

Królestwo Bhutanu kruˈlɛstfɔ buˈtãnu pn
pełna, oficjalna nazwa państwa Bhutan Βασίλειο του Μπουτάν

Królestwo Hiszpanii pn
(urzędowy) oficjalna nazwa Hiszpanii Βασίλειο της Ισπανίας

Ksenia ˈksɛ̃ɲja pn
polskie imię żeńskie pochodzenia greckiego; Ξένη Ξένια

Kserkses pn
(historia, historyczny, historycznie) staroperskie imię męskie kilku starożytnych mezopotamskich i lewantyńskich władców Ξέρξης

Kuba ˈkuba pn
(geografia, geograficzny) największa wyspa na Karaibach; Κούβα
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo leżące na Kubie (1.1) i sąsiednich wyspach; Κούβα

Kurd kurt n
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel narodu zamieszkującego głównie Kurdystan Κούρδος

Kusz kuʃ pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postać biblijna, wnuk Noego, najstarszy syn Chama; Χους

Kuwejt ˈkuvɛjt pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji; Κουβέιτ Κράτος του Κουβέιτ
(geografia, geograficzny) stolica Kuwejtu (1.1); Κουβέιτ Πόλη του Κουβέιτ

Kuwejtczyk kuˈvɛjṭʧ̑ɨk n
obywatel Kuwejtu Κουβεϊτιανός

Kwirynał pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) najwyższe z siedmiu wzgórz Rzymu; Κυρηνάλιος Κυρηνάλιος Λόφος

Kynuria pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina na wschodnim brzegu Peloponezu między Argolidą a Lakonią Κυνουρία

Kyrene pn
(mitologia grecka) waleczna nimfa tesalska, kochanka Apolla; Κυρήνη

LGBT acronym
= lesbijki, geje, osoby biseksualne i transgenderyczne – jako całość; ΛΟΑΤ

Lachesis pn
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze 120, okrążająca Słońce w głównym pasie asteroid; Λάχεσις
(mitologia, mitologiczny) bogini przeznaczenia z mitologii greckiej, przydzielająca los i strzegąca nici żywota, jedna z trzech Mojr; Λάχεση Λάχεσις

Lakonia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na południowym wschodzie Peloponezu, z największym ośrodkiem w Sparcie, graniczyła od zachodu z Mesenią, od północy zaś z Arkadią Λακωνία

Lambro ˈlãmbrɔ pn
imię męskie pochodzenia greckiego Λάμπρος

Lamia ˈlãmʲja pn
(geografia, geograficzny) miasto w Grecji; Λαμία
(mitologia, mitologiczny) postać z mitologii greckiej; Λάμια

Laos ˈlaɔs pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji; Λάος

Laotanka ˌlaɔˈtãŋka n
obywatelka Laosu Λαοτινή

Laotańczyk ˌlaɔˈtãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Laosu Λαοτινός

Las Vegas pn
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Nevada, w hrabstwie Clark; Λας Βέγκας

Lazurowe Wybrzeże ˌlazuˈrɔvɛ vɨˈbʒɛʒɛ pn
(geografia, geograficzny) region turystyczny w Prowansji, na odcinku wybrzeża Morza Śródziemnego we Francji od Cassis po granicę z Włochami; Κυανή Ακτή

Lechita lɛˈçita n
(przestarzałe, przestarzały) (podniośle) Polak Λέχος

Leda ˈlɛda pn
(mitologia grecka) królewna etolska i królowa spartańska, żona Tyndareosa i kochanka Zeusa oraz matka Kastora, Polideukesa, Heleny i Klitajmestry; Λήδα

Lenin ˈlɛ̃ɲĩn pn
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pseudonim Władimira Iljicza Uljanowa, rosyjskiego polityka i radzieckiego przywódcy; Λένιν

Leon ˈlɛɔ̃n pn
imię męskie pochodzenia grecko-łacińskigo; Λέων

Leopold lɛˈɔpɔlt pn
imię męskie pochodzenia germańskiego; Λεοπόλδος

Lesbos pn
(geografia, geograficzny) (administracja) prefektura grecka (nomos) na Lesbos (1.1); Λέσβος
(geografia, geograficzny) grecka wyspa na Morzu Egejskim; Λέσβος

Lesotho lɛˈsɔtɔ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Λεσόθο

Leto ˈlɛtɔ pn
(mitologia grecka) matka Apollina i Artemidy; Λητώ

Lew lɛf pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) piąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 lipca do 22 (23) sierpnia; Λέων
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny zimą i wiosną; Λέων

Lewant ˈlɛvãnt pn
(książkowy) (geografia, geograficzny) określenie krajów leżących na wschodnim, azjatyckim wybrzeżu Morza Śródziemnego (Syria, Jordania, Liban, Izrael oraz Autonomia Palestyńska); Ανατολή λεβάντε

Liban ˈlʲibãn pn
(geografia, geograficzny) państwo w zachodniej Azji; Λίβανος

Liberia lʲiˈbɛrʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Λιβερία

Libia ˈlʲibʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Λιβύη

Libijczyk lʲiˈbʲijʧ̑ɨk n
obywatel Libii Λίβυος

Licja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina znajdująca się w południowo-zachodniej części Azji Mniejszej, między Karią a Pamfilią; Λυκία

Lidia ˈlʲidʲja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo w zachodniej Azji Mniejszej; Λυδία
imię żeńskie; Λυδία

Liechtenstein ˈlixtɛnʂtajn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) małe państwo w Europie między Szwajcarią a Austrią; Λιχτενστάιν

Lima ˈlʲĩma pn
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Peru; Λίμα

Limpopo pn
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w północno-wschodniej części RPA ze stolicą w Polokwane; Λιμπόπο
(geografia, geograficzny) rzeka w południowo-wschodniej Afryce, wypływająca z Witwatersrandu w RPA, przepływająca przez Botswanę, Zimbabwe i Mozambik, a uchodząca do Oceaniu Indyjskiego w Zatoce Delagoa; Λιμπόπο

Linus ˈlʲĩnus pn
historyczne, łacińskie imię męskie; Λίνος

Litwa ˈlʲitfa pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie; Λιθουανία

Litwin ˈlʲitfʲĩn n
człowiek narodowości litewskiej, obywatel Litwy, mieszkaniec Litwy Λιθουανός

Litwinka lʲitˈfʲĩŋka n
kobieta narodowości litewskiej, mieszkanka, obywatelka Litwy Λιθουανή

Liverpool pn
(geografia, geograficzny) miasto w Wielkiej Brytanii; Λίβερπουλ

Lizbona lʲizˈbɔ̃na pn
(geografia, geograficzny) stolica Portugalii; Λισαβόνα Λισαβώνα

Lokryda pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w starożytnej Grecji, zamieszkana przez Lokrów, rozdzielona przez Dorydę i Fokidę na trzy odrębne części; Λοκρίδα

Londyn ˈlɔ̃ndɨ̃n pn
(geografia, geograficzny) stolica Wielkiej Brytanii; Λονδίνο Λόντρα

Lotar pn
polskie imię męskie pochodzenia germańskiego; Λοθάριος

Lotaryngia ˌlɔtaˈrɨ̃ŋʲɟja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region w północno-wschodniej Francji; Λορένη Λωρραίνη

Lotofag lɔˈtɔfak pn
(mitologia, mitologiczny) członek mitycznego ludu z „Odysei”, żywiącego się lotosami; Λωτοφάγος

Lublana luˈblãna pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Słowenii; Λιουμπλιάνα

Ludwik ˈludvʲik pn
imię męskie; Λουδοβίκος

Luksemburczyk ˌluksɛ̃mˈburʧ̑ɨk n
obywatel Luksemburga Λουξεμβούργιος

Luksemburg luˈksɛ̃mburk pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie; Λουξεμβούργο

Luksor pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowym Egipcie, na prawym brzegu Nilu; Λούξορ

Luzon pn
(geografia, geograficzny) największa wyspa w archipelagu Filipiny, leżąca w jego północnej części; Λουζόν

Lwów lvuf pn
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie; Λβιφ

MOP acronym
Międzynarodowa Organizacja Pracy ΔΟΕ

Macedończyk ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec starożytnej Macedonii Μακεδόνας
(geografia, geograficzny) mieszkaniec krainy historycznej podzielonej współcześnie między Grecję, Bułgarię i Republikę Macedonii Μακεδόνας

Madagaskar ˌmadaˈɡaskar pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Indyjskim; Μαδαγασκάρη
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Indyjskim Μαδαγασκάρη

Madagaskarczyk ˌmadaɡaˈskarʧ̑ɨk n
obywatel Madagaskaru Μαλαγάσιος

Madera maˈdɛra pn
(geografia, geograficzny) portugalski archipelag na Oceanie Atlantyckim na zachód od Maroka; Μαδέρα

Madryt ˈmadrɨt pn
(geografia, geograficzny) stolica Hiszpanii; Μαδρίτη

Magdalena ˌmaɡdaˈlɛ̃na pn
imię żeńskie; Μαγδαληνή

Maghreb n
(geografia, geograficzny) region północno-zachodniej Afryki od Atlantyku po granicę z Egiptem; Μαγκρέμπ

Mahomet maˈxɔ̃mɛt pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) arabski prorok, twórca islamu; Μωάμεθ Μουχάμαντ

Majotta maˈjɔtːa n
(geografia, geograficzny) wyspa francuska na Oceanie Indyjskim; Μαγιότ
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zamorskie Francji na wyspie (1.1) Μαγιότ

Makau ˈmakaw pn
(geografia, geograficzny) specjalny region administracyjny Chińskiej Republiki Ludowej; Μακάο

Maksymilian ˌmaksɨ̃ˈmʲilʲjãn pn
imię męskie; Μαξιμιλιανός

Malawi maˈlavʲi pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce; Μαλάουι

Malediwy ˌmalɛˈdʲivɨ pn
(geografia, geograficzny) państwo i archipelag na Oceanie Indyjskim; Μαλδίβες

Malezja maˈlɛzʲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji; Μαλαισία

Malezyjczyk ˌmalɛˈzɨjʧ̑ɨk n
obywatel Malezji Μαλαίος

Malezyjka ˌmalɛˈzɨjka n
obywatelka Malezji Μαλαία

Mali ˈmalʲi pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Bamako; Μάλι

Malta ˈmalta pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie; Μάλτα

Mamoudzou pn
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Majotty, francuskiego departamentu zamorskiego; Μαμουτζού

Manila mãˈɲila pn
(geografia, geograficzny) stolica Filipin; Μανίλα

Maraton pn
miejscowość w Grecji, w Attyce, miejsce słynnego zwycięstwa Greków nad Persami w 490 roku p.n.e. Μαραθώνας

Marcin ˈmarʲʨ̑ĩn pn
imię męskie; Μαρτίνος

Marek ˈmarɛk pn
imię męskie pochodzenia łacińskiego; Μάρκος

Maria ˈmarʲja pn
polskie imię żeńskie pochodzenia semickiego; Μαρία

Mariany Północne marʲˈjãnɨ puwˈnɔʦ̑nɛ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne USA na Oceanii; Νήσοι Βόρειες Μαριάνες Κοινοπολιτεία των Νήσων Βόρειες Μαριάνες

Marokańczyk ˌmarɔˈkãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Maroka Μαροκινός

Maroko maˈrɔkɔ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce Północnej; Μαρόκο

Mars mars pn
(mitologia rzymska) bóg wojny, utożsamiany z greckim Aresem; protoplasta Rzymian; obok Jowisza i Kwiryna narodowe bóstwo rzymskie; ojciec Romulusa i Remusa; mąż Nerio i kochanek Rei Sylwii; Άρης
(astronomia, astronomiczny) czwarta według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego, znana w starożytności, widzialna gołym okiem; jedna z planet ziemiopodobnych, planet górnych i planet wewnętrznych; piąty (po Słońcu, Księżycu, Wenus i Jowiszu) najjaśniejszy obiekt na niebie; Άρης

Marsylia marˈsɨlʲja pn
(geografia, geograficzny) miasto we Francji; Μασσαλία

Martynika ˌmartɨ̃ˈɲika pn
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Wysp Zawietrznych w Małych Antylach Μαρτινίκα
(geografia, geograficzny) departament zamorski Francji; Μαρτινίκα

Maryna maˈrɨ̃na pn
imię żeńskie; Μαρίνα

Mateusz maˈtɛ<sup>w</sup>uʃ pn
polskie imię męskie pochodzenia semickiego; Ματθαίος Μάνθος

Matka Boża pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (peryfrastyczny) Maria z Nazaretu; Θεοτόκος

Matterhorn pn
(geografia, geograficzny) szczyt w Alpach Zachodnich, na granicy Szwajcarii i Włoch; Μάττερχορν

Mauretania ˌmawrɛˈtãɲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Nawakszut; Μαυριτανία

Mauritius mawˈrʲitʲjus pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Indyjskim; Μαυρίκιος

Mała Niedźwiedzica ˈmawa ˌɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ˈʥ̑iʦ̑a pn
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; w Polsce widoczny cały rok; konstelacja, której 7 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie woza z dyszlem, zwany Małym Wozem; Μικρά Άρκτος

Małgorzata ˌmawɡɔˈʒata pn
polskie imię żeńskie pochodzenia greckiego; Μαργαρίτα

Mały Pies ˈmawɨ ˈpʲjɛs pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba równikowego; Κύων Μικρός

Med n
mieszkaniec Medii, członek plemienia Medów; Μήδος

Medea mɛˈdɛa pn
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze 212, okrążająca Słońce w głównym pasie asteroid; Μήδεια
(mitologia, mitologiczny) postać z mitologii greckiej, księżniczka kolchidzka i czarodziejka, żona Jazona, dzieciobójczyni; Μήδεια

Mediolan mɛˈdʲjɔlãn pn
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Włoszech będące stolicą Lombardii; Μιλάνο

Megara n
(geografia, geograficzny) miasto w Grecji, w północnej części Przesmyku Korynckiego, w czasach klasycznych niezależna polis; Μέγαρα

Mekong ˈmɛkɔ̃ŋk pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w południowo-wschodniej Azji; Μεκόνγκ

Meksyk ˈmɛksɨk pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Północnej; Μεξικό

Melanezja ˌmɛlãˈnɛzʲja pn
(geografia, geograficzny) zachodnia część Oceanii; Μελανησία

Melbourne pn
(geografia, geograficzny) duże miasto w Australii, stolica stanu Victoria; Μελβούρνη

Melchizedek pn
(biblijny) biblijne imię męskie pochodzenia hebrajskiego; Μελχισεδέκ

Melpomena ˌmɛlpɔ̃ˈmɛ̃na pn
(mitologia grecka) muza tragedii, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne; Μελπομένη

Memfis ˈmɛ̃w̃fʲis pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) jedno z najważniejszych miast starożytnego Egiptu; Μεμφις

Merkury mɛrˈkurɨ pn
(mitologia rzymska) bóg handlu, zysku, kupiectwa, złodziei oraz celników, utożsamiany z greckim Hermesem; Ερμής
(astronomia, astronomiczny) pierwsza według oddalenia od Słońca i najmniejsza planeta Układu Słonecznego, widoczna gołym okiem; Ερμής

Metis ˈmɛtʲis pn
(mitologia grecka) bogini i uosobienie roztropności (w pozytywnym znaczeniu) i przewrotności (w negatywnym znaczeniu); Μήτις

Metody mɛˈtɔdɨ pn
polskie imię męskie pochodzenia greckiego; Μεθόδιος

Mezopotamia ˌmɛzɔpɔˈtãmʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytna kraina na Bliskim Wschodzie leżąca w dorzeczu rzek: Tygrysu i Eufratu; Μεσοποταμία

Miami pn
(geografia, geograficzny) duże miasto na Florydzie; Μαϊάμι

Michał ˈmʲixaw pn
imię męskie; Μιχαήλ Μιχάλης

Mikołaj mʲiˈkɔwaj pn
imię męskie; Νικόλαος

Mikronezja ˌmʲikrɔ̃ˈnɛzʲja pn
(geografia, geograficzny) (potocznie, potoczny) państwo na Oceanie Spokojnym, część Mikronezji (1.2); Μικρονησία Ομόσπονδες Πολιτείες της Μικρονησίας
(geografia, geograficzny) środkowa część Oceanii, na Oceanie Spokojnym; Μικρονησία

Minerwa mʲĩˈnɛrva pn
(mitologia rzymska) bogini mądrości, wojny sprawiedliwej, rękodzieła i sztuki oraz nauczycieli i szkół, utożsamiana z grecką Ateną; Μινέρβα

Minos ˈmʲĩnɔs pn
(mitologia grecka) król i prawodawca Krety; sędzia zmarłych w Hadesie; syn Zeusa i Europy oraz brat Radamantysa i Sarpedona; mąż Pazyfae oraz ojciec Ariadny i Fedry; Μίνωας Μίνως

Minotaur pn
(mitologia grecka) potwór o ludzkim ciele i głowie byka, syn Pazyfae i byka przysłanego przez Posejdona Minosowi; Μινώταυρος

Mirela mʲiˈrɛla pn
polskie imię żeńskie pochodzenia francuskiego; Μιρέιγ Μιρέλλα

Missisipi ˌmʲisʲiˈsʲipʲi n
(geografia, geograficzny) rzeka w USA; Μισισιπής Μισσισσιππής
(geografia, geograficzny) stan w południowej części USA; Μισισίπι

Mistra pn
(geografia, geograficzny) ufortyfikowane miasto bizantyjskie w Grecji; Μυστράς

Mitra ˈmʲitra pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóstwo solarne czczone w kulturze indyjskiej, perskiej, greckiej i rzymskiej; patron szczerości, przyjaźni, władców, wojowników; Μίθρας

Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej ˌmʲjɛ̃nʣ̑ɨ̃narɔˈdɔva ːˈɡɛ̃nʦ̑ʲja ɛ̃ˈnɛrʲɟji ˌatɔ̃ˈmɔvɛj pn
organizacja międzynarodowa pracująca na rzecz bezpiecznego i pokojowego wykorzystania energii jądrowej; Διεθνής Οργάνωση Ατομικής Ενέργειας

Międzynarodowy Dzień Kobiet ˌmʲjɛ̃nʣ̑ɨ̃narɔˈdɔvɨ ˈʥ̑ɛ̇̃ɲ ˈkɔbʲjɛt n
coroczne święto obchodzone 8 marca jako wyraz szacunku dla kobiet; Διεθνής Ημέρα Γυναικών Διεθνής Ημέρα της Γυναίκας

Mińsk mʲĩj̃sk pn
(geografia, geograficzny) stolica Białorusi; Μινσκ

Mnemosyne pn
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 57; Μνημοσύνη
(mitologia grecka) bogini i uosobienie pamięci, matka muz, jedna z tytanid; Μνημοσύνη

Mojżesz ˈmɔjʒɛʃ pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) starotestamentowy prorok, wódz narodu izraelskiego; Μωυσής
imię męskie; Μωυσής

Molier n
spolszczona wersja przydomka XVII-wiecznego francuskiego komediopisarza Jeana Baptiste'a Poquelina; Μολιέρος

Monachium mɔ̃ˈnaçjũm pn
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, stolica Bawarii; Μόναχο

Monako mɔ̃ˈnakɔ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) małe państwo na południu Europy, nad Morzem Śródziemnym; Μονακό

Mongolia mɔ̃ŋˈɡɔlʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej; Μογγολία

Montevideo ˌmɔ̃ntɛvʲiˈdɛɔ pn
(geografia, geograficzny) stolica Urugwaju; Μοντεβίδεο Μοντεβιδέο

Montserrat pn
(geografia, geograficzny) wyspa w Ameryce Środkowej, w archipelagu Małych Antyli; Μοντσερράτ Μοντσεράτ

Morawa mɔˈrava pn
(geografia, geograficzny) rzeka w środkowej Europie, lewy dopływ Dunaju; Μοράβας

Morawa Zachodnia pn
(geografia, geograficzny) rzeka w środkowej Serbii, łącząc się z Morawą Południową tworzy Morawę; Δυτικός Μοράβας

Morawy mɔˈravɨ pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Czechach, w dorzeczu Morawy i górnej Odry; Μοραβία

Morfeusz mɔrˈfɛ<sup>w</sup>uʃ pn
(mitologia grecka) bóg i uosobienie marzeń sennych o ludzkich kształtach; Μορφέας Μορφεύς

Morze Adriatyckie ˈmɔʒɛ ˌadrʲjaˈtɨʦ̑ʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) basen morski pomiędzy Półwyspem Apeniński a Półwyspem Bałkańskim, północne odgałęzienie Morza Śródziemnego; Αδριατική Θάλασσα

Morze Azowskie ˈmɔʒɛ aˈzɔfsʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) część Morza Czarnego znajdująca się u wybrzeży Ukrainy oraz Rosji; Θάλασσα του Αζόφ

Morze Bałtyckie ˈmɔʒɛ bawˈtɨʦ̑ʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze, położone na szelfie kontynentalnym w północnej Europie; Βαλτική Θάλασσα

Morze Czarne ˈmɔʒɛ ˈʧ̑arnɛ pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) śródlądowe morze na granicy Azji i Europy; Μαύρη Θάλασσα

Morze Czerwone ˈmɔʒɛ ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɛ pn
(geografia, geograficzny) morze śródlądowe między Afryką, a Półwyspem Arabskim; Ερυθρά Θάλασσα

Morze Egejskie ˈmɔʒɛ ːˈɡɛjsʲcɛ n
(geografia, geograficzny) morze we wschodniej części Morza Śródziemnego; Αιγαίο Πέλαγος Αιγαίο

Morze Jońskie ˈmɔʒɛ ˈjɔ̇̃j̃sʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) część Morza Śródziemnego położona między południowo-zachodnią częścią Półwyspu Bałkańskiego a południowo-wschodnim wybrzeżem Półwyspu Apenińskiego; Ιόνιο Πέλαγος

Morze Karaibskie ˈmɔʒɛ ˌkaraˈ<sup>j</sup>ipsʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) morze położone na północ od Ameryki Południowej, część Oceanu Atlantyckiego; Καραϊβική Θάλασσα

Morze Kreteńskie pn
(geografia, geograficzny) morze w południowej części Morza Egejskiego, na północ od Krety; Κρητικό Πέλαγος

Morze Martwe ˈmɔʒɛ ˈmartfɛ pn
(geografia, geograficzny) słone jezioro znajdujące się na pograniczu Izraela, Autonomii Palestyńskiej i Jordanii; Νεκρά Θάλασσα Νεκρά θάλασσα

Morze Mirtejskie pn
(geografia, geograficzny) morze w południowo-zachodniej części Morza Egejskiego, między archipelagiem Cykladów a półwyspem Peloponez; Μυρτώο Πέλαγος

Morze Północne ˈmɔʒɛ puwˈnɔʦ̑nɛ pn
(geografia, geograficzny) morze przy północnych brzegach Europy, część Oceanu Atlantyckiego; Βόρεια Θάλασσα

Morze Trackie pn
(geografia, geograficzny) morze w północnej części Morza Egejskiego, położone między wyspami Lemnos i Imroz a wybrzeżem Tracji; Θρακικό Πέλαγος

Morze Śródziemne ˈmɔʒɛ ɕrudʲˈʑɛ̃mnɛ pn
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze położone między Europą, Afryką i Azją, część Oceanu Atlantyckiego; Μεσόγειος Μεσόγειος Θάλασσα

Moskwa ˈmɔskfa pn
(geografia, geograficzny) stolica Rosji; Μόσχα

Mostar ˈmɔstar pn
(geografia, geograficzny) miasto w Hercegowinie, stolica regionu: Μόσταρ

Mount Everest pn
(geografia, geograficzny) najwyższy szczyt Ziemi, ośmiotysięcznik położony w Himalajach; Έβερεστ

Mowgli pn
(literacko) literackie imię męskie bohatera serii powieści Rudyarda Kiplinga pt. „Księga dżungli”; Μόγλης

Mozambijczyk ˌmɔzãmˈbʲijʧ̑ɨk n
obywatel Mozambiku Μοζαμβικανός

Mozambik mɔˈzãmbʲik pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Μοζαμβίκη

Mołdawia mɔwˈdavʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Wschodniej ze stolicą w Kiszyniowie; Μολδαβία

Myanmar pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (zobacz) Mjanma Μιανμάρ

Mykeny mɨˈkɛ̃nɨ pn
(starożytność) starożytna grecka polis w północno-wschodniej części Peloponezu; Μυκήνες
(geografia, geograficzny) współczesna grecka wieś w pobliżu starożytnych Myken (1.1) Μυκήνες

Myszka Miki ˈmɨʃka ˈmʲici pn
nazwa jednego z głównych bohaterów animowanych bajek Walta Disneya Μίκυ Μάους

NOL acronym
= niezidentyfikowany obiekt latający ΑΤΙΑ

NWW ɛ̃n‿vu‿ˈvu acronym
= (matematyka, matematyczny) najmniejsza wspólna wielokrotność Ε.Κ.Π.

Nablus ˈnablus pn
(geografia, geograficzny) miasto w Autonomii Palestyńskiej; Ναμπλούς

Naddniestrze nadˈdʲɲɛsṭʃɛ pn
(geografia, geograficzny) region autonomiczny Mołdawii; Υπερδνειστερία

Nadrenia Północna-Westfalia pn
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy Niemiec, leżący w ich zachodniej części; Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία

Nadzieja naˈʥ̑ɛ̇ja pn
imię żeńskie; Ελπίδα

Namibia nãˈmʲibʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Ναμίμπια

Namur pn
(geografia, geograficzny) (administracja) belgijski region z ośrodkiem administracyjnym w Namurze (1.1); Ναμύρ
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Belgii, stolica Walonii; Ναμύρ Ναμούρ

Nanga Parbat pn
(geografia, geograficzny) ośmiotysięcznik na zachodnim skraju Himalajów, na obszarze Kaszmiru w północno-wschodnim Pakistanie, dziewiąty co do wysokości szczyt świata; Νάνγκα Παρμπάτ

Nankin pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Chinach, port nad dolną Jangcy, dawna stolica; Νανκίνγκ

Napoleon ˌnapɔˈlɛɔ̃n pn
(rzadki, rzadko używany) imię męskie; Ναπολέων

Narcyz ˈnarʦ̑ɨs pn
(mitologia grecka) piękny młodzieniec ukarany miłością do własnego odbicia; Νάρκισσος
imię męskie pochodzenia greckiego; Νάρκισσος

Narcyza narˈʦ̑ɨza n
imię żeńskie; Ναρκίσσα

Natalia naˈtalʲja pn
polskie imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Ναταλία

Nauplion pn
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Grecji, we wschodniej części Peloponezu; Ναύπλιο

Nauru naˈ<sup>w</sup>uru pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii na wyspie Nauru (1.1); Ναουρού

Ndżamena n͇ʤ̑ãˈmɛ̃na pn
(geografia, geograficzny) stolica Czadu; Ντζάμενα Ντζαμένα

Neapol nɛˈapɔl pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Włoszech; Νάπολη Νεάπολη

Nemezys nɛ̃ˈmɛzɨs pn
(mitologia grecka) bogini i uosobienie sprawiedliwej odpłaty (zemsty), gniewu i kary bogów za bluźnierstwo i pychę ludzi przekraczających wyznaczone im granice; strażniczka równowagi świata; Νέμεσις

Neos Kosmos n
nazwa jednej z dzielnic Aten ((dosłownie) Nowy Świat) Νέος Κόσμος

Nepal ˈnɛpal pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji; Νεπάλ

Neptun ˈnɛptũn pn
(astronomia, astronomiczny) ósma według oddalenia od Słońca (najdalsza) planeta Układu Słonecznego, odkryta 1846, niewidzialna gołym okiem; jedna z planet jowiszowych, planet górnych i planet zewnętrznych; Ποσειδώνας

Neretwa pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Bośni i Hercegowinie i Chorwacji, uchodząca do Adriatyku; Νερέτβα

Niagara ɲaˈɡara pn
(geografia, geograficzny) rzeka na granicy Kanady i Stanów Zjednoczonych; Νιαγάρας

Nicea ɲiˈʦ̑ɛa pn
(geografia, geograficzny) portowe miasto w południowo-wschodniej Francji nad Morzem Śródziemnym; Νίκαια

Niderlandy ˌɲidɛrˈlãndɨ pn
(geografia, geograficzny) Holandia Κάτω Χώρες

Niedziela Palmowa ɲɛ̇ˈʥ̑ɛla palˈmɔva n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ostatnia niedziela przed Wielkanocą rozpoczynająca Wielki Tydzień; Κυριακή των Βαΐων

Niemcy ˈɲɛ̃mʦ̑ɨ pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie; Γερμανία

Niemcy Wschodnie ˈɲɛ̃mʦ̑ɨ ˈfsxɔdʲɲɛ pn
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Niemiecka Republika Demokratyczna (1949-1990) Ανατολική Γερμανία

Niemcy Zachodnie ˈɲɛ̃mʦ̑ɨ zaˈxɔdʲɲɛ pn
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Republika Federalna Niemiec (1949-1990); Δυτική Γερμανία

Niemiec ˈɲɛ̃mʲjɛʦ̑ n
człowiek narodowości niemieckiej Γερμανός

Niemiecka Republika Demokratyczna ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ka rɛˈpublʲika ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑na pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawne niemieckie państwo socjalistyczne w Europie Środkowej ze stolicą w Berlinie; Λαϊκή Δημοκρατία της Γερμανίας

Niemka ˈɲɛ̃mka n
kobieta lub dziewczyna narodowości niemieckiej, obywatelka Niemiec Γερμανίδα

Niger ˈɲiɡɛr pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Niamey; Νίγηρας Νίγηρ
(geografia, geograficzny) trzecia pod względem długości i powierzchni dorzecza rzeka Afryki (po Nilu i Kongo); Νίγηρας Νίγηρ

Nigerczyk ɲiˈɡɛrʧ̑ɨk n
obywatel Nigru Νιγήριος

Nigeria ɲiˈɡɛrʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Abudży; Νιγηρία

Nigeryjczyk ˌɲiɡɛˈrɨjʧ̑ɨk n
obywatel Nigerii Νιγηριανός

Nikaragua ˌɲikaraˈɡu<sup>w</sup>a pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Środkowej; Νικαράγουα

Nikaraguanka ˌɲikaraɡuˈ<sup>w</sup>ãŋka n
obywatelka Nikaragui Νικαραγουανή

Nikaraguańczyk ˌɲikaraɡuˈ<sup>w</sup>ãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Nikaragui Νικαραγουανός

Nikodem ɲiˈkɔdɛ̃m pn
imię męskie; Νικόδημος

Nikozja ɲiˈkɔzʲja pn
(geografia, geograficzny) stolica Cypru; Λευκωσία

Nil ɲil pn
(geografia, geograficzny) jedna z najdłuższych rzek na Ziemi, w środkowej i północno-wschodniej Afryce, przecinająca wszystkie strefy klimatyczne kontynentu; Νείλος

Niniwa pn
(starożytność) (geografia, geograficzny) dawne miasto w północnej Mezopotamii, nad wschodnim, lewym brzegiem Tygrysu, jedna ze stolic starożytnej Asyrii, współcześnie stanowisko archeologiczne; Νινευή

Niue ˈɲu<sup>w</sup>ɛ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na wyspie Niue (1.1) ze stolicą w Alofi; Νιούε
(geografia, geograficzny) polinezyjska wyspa w Oceanii Νιούε

Niżny Nowogród pn
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w Rosji, nad Wołgą, u ujścia Oki, stolica Nadwołżańskiego Okręgu Federalnego; Νίζνι Νόβγκοροντ

Noe ˈnɔɛ pn
(biblijny) postać starotestamentowa, budowniczy arki w czasach potopu; Νώε
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia semickiego; Νώε

Norweg ˈnɔrvɛk n
człowiek narodowości norweskiej, obywatel Norwegii, mieszkaniec Norwegii Νορβηγός

Norwegia nɔrˈvɛɟja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie ze stolicą w Oslo; Νορβηγία

Norweżka nɔrˈvɛʃka n
kobieta lub dziewczyna narodowości norweskiej lub obywatelka Norwegii Νορβηγίδα

Notos ˈnɔtɔs pn
(mitologia grecka) bóg i uosobienie wiatru południowego, utożsamiany z rzymskim Austerem; Νότος

Nowa Kaledonia ˈnɔva ˌkalɛˈdɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Francja ze stolicą w Numei, położone w Oceanii; Νέα Καληδονία

Nowa Zelandia ˈnɔva zɛˈlãndʲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Oceanii; Νέα Ζηλανδία

Nowe Delhi ˈnɔvɛ ˈdɛlʲi pn
(geografia, geograficzny) stolica Indii; Νέο Δελχί

Nowokuźnieck pn
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Federacji Rosyjskiej, w obwodzie kemerowskim, nad Tomem; Νοβοκουζνέτσκ

Noworosja n
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna nad brzegami Morza Czarnego, ciągnąca się od Dniestru po Doniec, wyłoniła się jako nowa gubernia stworzona z ziem zabranych przez Rosję Turcji w XVIII w.; Νέα Ρωσία

Noworosyjsk pn
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Kraju Krasnodarskim, w Rosji, nad Morzem Czarnym; Νοβοροσίσκ

Nowozelandczyk ˌnɔvɔzɛˈlãnṭʧ̑ɨk n
obywatel Nowej Zelandii Νεοζηλανδός

Nowozelandka ˌnɔvɔzɛˈlãntka n
obywatelka Nowej Zelandii Νεοζηλανδή

Nowy Jork ˈnɔvɨ ˈjɔrk pn
(geografia, geograficzny) największe miasto Stanów Zjednoczonych; Νέα Υόρκη
stan na północnym wschodzie Stanów Zjednoczonych; Νέα Υόρκη

Nowy Rok ˈnɔvɨ ˈrɔk n
święto obchodzone pierwszego stycznia w kalendarzu gregoriańskim Πρωτοχρονιά

Nowy Testament ˈnɔvɨ tɛˈstãmɛ̃nt pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) część Biblii złożona z 27 ksiąg opisujących wydarzenia z życia Jezusa i pierwotnego Kościoła; Καινή Διαθήκη

Nowy Świat ˈnɔvɨ ˈɕfʲjat n
(geografia, geograficzny) wspólna nazwa dla Ameryki Północnej, Ameryki Południowej i Australii; Νέος Κόσμος

Numidia nũˈmʲidʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) historyczne królestwo Berberów w północnej Afryce, obejmujące tereny dzisiejszej Algierii i części Tunezji; Νουμιδία

OB acronym
= (medycyna, medyczny) odczyn Biernackiego ((rzadki, rzadko używany) opad Biernackiego); ΤΚΕ

OBWE acronym
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie; ΟΑΣΕ

OIOM acronym
= (medycyna, medyczny) oddział intensywnej opieki medycznej ΜΕΘ

ONZ ɔ‿ɛ̃n‿ˈzɛt acronym
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Organizacja Narodów Zjednoczonych Ο.Η.Ε. ΟΗΕ

OZE acronym
= odnawialne źródło energii; ΑΠΕ

Ocean Arktyczny ɔˈʦ̑ɛãn arkˈtɨʧ̑nɨ pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) jeden z oceanów Ziemi; Αρκτικός Ωκεανός

Ocean Atlantycki ɔˈʦ̑ɛãn ˌatlãnˈtɨʦ̑ʲci pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) jeden z oceanów Ziemi położony pomiędzy Amerykami a Europą i Afryką; Ατλαντικός Ωκεανός

Ocean Indyjski ɔˈʦ̑ɛãn ĩnˈdɨjsʲci pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) trzeci co do wielkości ocean Ziemi; Ινδικός Ωκεανός

Ocean Spokojny ɔˈʦ̑ɛãn spɔˈkɔjnɨ pn
(oficjalnie) (geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) największy oraz najgłębszy ocean na Ziemi; Ειρηνικός Ωκεανός

Oceania ˌɔʦ̑ɛˈãɲja n
(geografia, geograficzny) grupa wysp na Pacyfiku, uznawanych czasem za osobny kontynent; Ωκεανία

Odessa pn
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, położone nad Morzem Czarnym; Οδησσός

Odyseja ˌɔdɨˈsɛja pn
(literacko) starożytny epos grecki przypisywany Homerowi; Οδύσσεια

Odyseusz ˌɔdɨˈsɛ<sup>w</sup>uʃ pn
(mitologia grecka) imię mitycznego króla Itaki, głównej postaci Odysei Homera; Οδυσσέας Οδυσσεύς
imię męskie Οδυσσέας Οδυσσεύς

Ofelia ɔˈfɛlʲja pn
imię żeńskie pochodzenia greckiego; Οφηλία

Ohio n
(geografia, geograficzny) rzeka w USA przepływająca przez Ohio (1.1); Οχάιο

Ohio pn
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w środkowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych ze stolicą w Columbus; Οχάιο

Ojcze nasz ˈɔjʧ̑ɛ ˈnaʃ pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) modlitwa chrześcijańska zaczynająca się od słów „Ojcze nasz”; Πάτερ ημών

Okeanos ˌɔkɛˈãnɔs pn
(mitologia grecka) bóg i uosobienie wielkiej rzeki (wielkiego morza, oceanu) otaczającej świat, najstarszy z tytanów; Ωκεανός

Oksford ˈɔksfɔrt pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Anglii, stolica hrabstwa Oxfordshire; Οξφόρδη

Olimp ˈɔlʲĩmp pn
(geografia, geograficzny) masyw górski Grecji z najwyższym szczytem Mitikas; Όλυμπος
(mitologia grecka) legendarna siedziba głównych bogów greckich Όλυμπος

Olimpia ɔˈlʲĩmpʲja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) współczesne i starożytne miasto w Grecji na Półwyspie Peloponeskim; Ολυμπία
imię żeńskie pochodzenia greckiego; Ολυμπία

Oman ˈɔ̃mãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim, ze stolicą w Maskacie; Ομάν

Omanka ɔ̃ˈmãŋka n
obywatelka Omanu Ομανή

Omańczyk ɔ̃ˈmãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Omanu Ομανός

Omsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto obwodowe w azjatyckiej części Rosji, przy ujściu Omu do Irtysza; Ομσκ

Onufry ɔ̃ˈnufrɨ pn
imię męskie; Ονούφριος

Oran ˈɔrãn n
miasto w Algierii; Οράν

Orchomenos ˌɔrxɔ̃ˈmɛ̃nɔs pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawne greckie miasto, współcześnie wieś w Arkadii; Ορχομενός
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) greckie miasto w zachodniej Beocji; Ορχομενός

Orenburg pn
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w zachodniej Rosji, nad rzeką Ural, na granicy dwóch kontynentów: Europy i Azji; Ορενμπούργκ

Organizacja Narodów Zjednoczonych ˌɔrɡãɲiˈzaʦ̑ʲja naˈrɔduv ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɨx pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja międzynarodowa, której celem jest zapewnienie pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego, rozwój współpracy między narodami oraz popieranie przestrzegania praw człowieka; Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών

Orion ˈɔrʲjɔ̃n pn
(mitologia grecka) olbrzym i myśliwy beocki; kochanek Eos, po śmierci przeniesiony na firmament jako gwiazdozbiór Oriona (2.1); Ωρίων
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór równikowy; Ωρίων

Orlean pn
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Francji, nad Loarą; Ορλεάνη

Orontes pn
(geografia, geograficzny) rzeka w zachodniej Azji, przepływająca przez Liban, Syrię i Turcję; Ορόντης

Orzeł ˈɔʒɛw pn
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba równikowego; zawiera jasną gwiazdę – Altaira; w Polsce widoczny latem i jesienią; góruje o północy w lipcu; Αετός

Osaka ɔˈsaka pn
(geografia, geograficzny) miasto w Japonii leżące w południowo-zachodniej części wyspy Honsiu, w regionie Kinki; Οσάκα

Osetia Południowa ɔˈsɛtʲja ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
(geografia, geograficzny) część Gruzji, która ogłosiła niepodległość; Νότια Οσετία

Oslo ˈɔslɔ pn
(geografia, geograficzny) stolica Norwegii; Όσλο

Ostatnia Wieczerza ɔˈstatʲɲa vʲjɛˈʧ̑ɛʒa pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w tradycji chrześcijańskiej, wieczerza paschalna, którą Chrystus spożył ze swymi apostołami w przeddzień ukrzyżowania; Μυστικός Δείπνος

Ostia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne rzymskie miasto portowe u ujścia Tybru; Όστια

Owernia ɔˈvɛrʲɲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) region w środkowej Francji; Οβέρνη

Ozeasz pn
(biblijny) Księga Ozeasza; Ωσηέ
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia hebrajskiego; Ωσηέ

Ozyrys ɔˈzɨrɨs pn
(mitologia egipska) staroegipski bóg śmierci i odrodzonego życia, wielki sędzia zmarłych; Όσιρις
(astronomia, astronomiczny) planeta spoza Układu Słonecznego; Όσιρις

Ołtarz ˈɔwtaʃ pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Βωμός

Oświęcim ɔɕˈfʲjɛ̇̃ɲʨ̑ĩm pn
(potocznie, potoczny) nazwa hitlerowskiego obozu zagłady Auschwitz-Birkenau zlokalizowanego w mieście Oświęcim (1.1) Άουσβιτς
miasto w Polsce; Οσβιέτσιμ

PKB pɛ‿ka‿ˈbɛ acronym
= produkt krajowy brutto; Α.Ε.Π.

PNA acronym
= pocztowy numer adresowy Τ.Κ. ΤΚ

POChP ˌpɛ‿ɔ‿xa‿ˈpɛ acronym
= (medycyna, medyczny) przewlekła obturacyjna choroba płuc; ΧΑΠ

PRL pɛ‿ːr‿ˈɛl acronym
= (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Polska Rzeczpospolita Ludowa; ΛΔΠ

PS pɛ‿ˈːs acronym
= post scriptum; Υ.Γ.

PZU pɛ‿zɛt‿ˈu acronym
= (dawniej, dawny) Państwowy Zakład Ubezpieczeń ΙΚΑ

Padwa ˈpadva pn
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Włoszech; Πάδουα Πάντοβα

Pago Pago pn
(geografia, geograficzny) faktyczna stolica Samoa Amerykańskiego; Πάγκο Πάγκο

Pakistan paˈcistãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji; Πακιστάν

Pakistanka ˌpaciˈstãŋka n
obywatelka Pakistanu Πακιστανή

Pakistańczyk ˌpaciˈstãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Pakistanu Πακιστανός

Palau ˈpalaw pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z wyspiarskich państw położonych w Oceanii; Παλάου

Palermo paˈlɛrmɔ pn
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech w regionie Sycylia; Παλέρμο

Palestyna ˌpalɛˈstɨ̃na pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) azjatycka kraina na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego; Παλαιστίνη

Palestynka ˌpalɛˈstɨ̃ŋka n
mieszkanka Palestyny Παλαιστίνια

Palma de Mallorca pn
(geografia, geograficzny) główne miasto Majorki, stolica Balearów; Πάλμα ντε Μαγιόρκα

Palmyra pn
(geografia, geograficzny) miasto w Syrii, w północnej części Pustyni Syryjskiej; Παλμύρα

Pamir pn
(geografia, geograficzny) rozległy region górski w Azji Centralnej stanowiący węzeł orograficzny, od którego rozchodzą się pasma Hindukusz, Karakorum, Kunlun i inne; Παμίρ

Pan pãn pn
(mitologia grecka) bóg pasterzy, przedstawiany jako człowiek z koźlimi nogami i rogami; Παν Πάνας
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóg w religii monoteistycznej, zwłaszcza w chrześcijaństwie Κύριος

Pan Bóg nierychliwy, ale sprawiedliwy ˈpãn‿buc ˌɲɛrɨxˈlʲivɨ ˈalɛ ˌspravʲjɛˈdlʲivɨ proverb
sprawiedliwość boska czasami jest powolna, ale jest zapewniona ο Θεός αργεί, μα δε λησμονεί

Panama pãˈnãma pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej; Παναμάς

Panamczyk pãˈnãmʧ̑ɨk n
obywatel Panamy Παναμέζος

Pandora n
(mitologia grecka) pierwsza kobieta na Ziemi, zesłana przez Zeusa jako kara dla ludzi, otworzywszy swój prezent ślubny otrzymany od bogów, uwolnić miała wszelkie nieszczęścia nękające odtąd ludzkość; Πανδώρα

Pangea pãŋˈɡɛa pn
(geologia, geologiczny) superkontynent, który powstał w permie i rozpadł się w jurze; Παγγαία

Pankracy pãŋˈkraʦ̑ɨ pn
polskie imię męskie pochodzenia greckiego; Πανκράτιος

Panna ˈpãnːa pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) szósty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 (24) sierpnia do 22 września; Παρθένος
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny wiosną; Παρθένος

Pantokrator ˌpãntɔˈkratɔr pn
(geografia, geograficzny) góra w Grecji, najwyższy szczyt na wyspie Korfu; Παντοκράτωρ

Papua-Nowa Gwinea paˈpu<sup>w</sup>a ˈnɔva ɡvʲĩˈnɛa pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii ze stolicą w Port Moresby; Παπουασία-Νέα Γουινέα

Paragwaj paˈraɡvaj pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Południowej; Παραγουάη

Paramaribo ˌparãmaˈrʲibɔ pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Surinamu; Παραμαρίμπο

Parlament Europejski parˈlãmɛ̃nt ˌɛwrɔˈpɛjsʲci n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jednoizbowy parlament reprezentujący obywateli Unii Europejskiej; Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

Paryż ˈparɨʃ pn
(geografia, geograficzny) stolica Francji; Παρίσι

Paweł ˈpavɛw pn
imię męskie; Παύλος

Pegaz ˈpɛɡas pn
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; zawiera jasną gwiazdę – Enifa; w Polsce widoczny jesienią; góruje o północy we wrześniu; Πήγασος
(mitologia grecka) koń skrzydlaty; emblemat natchnienia poetyckiego; Πήγασος

Pekin ˈpɛcĩn pn
(geografia, geograficzny) stolica Chin; Πεκίνο

Pelagia pɛˈlaɟja pn
imię żeńskie pochodzenia greckiego; Πελαγία

Pelagiusz pɛˈlaɟuʃ pn
imię męskie pochodzenia greckiego; Πελάγιος

Peloponez ˌpɛlɔˈpɔ̃nɛs pn
(administracja) region administracyjny Grecji zajmujący południową i wschodnią część Peloponezu (1.1); Περιφέρεια Πελοποννήσου
(geografia, geograficzny) półwysep w Grecji między Morzem Jońskim a Morzem Egejskim; Πελοπόννησος
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczno-geograficzna na Peloponezie (1.1) Μωριάς Πελοπόννησος

Pelops ˈpɛlɔps pn
(historia, historyczny, historycznie) król Sparty z dynastii Eurypontydów panujący w III w. p.n.e. Πέλοπας Πέλοψ
(mitologia, mitologiczny) postać z mitologii greckiej, syn Agamemnona Πέλοπας Πέλοψ
(mitologia, mitologiczny) postać z mitologii greckiej, syn Tantala złożony przez niego w ofierze bogom; Πέλοπας Πέλοψ
(sport, sportowy) nazwa klubu sportowego z Patry Α.Ο. Πέλοπας Πάτρα Πέλοπας

Pentateuch pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiór pięciu świętych ksiąg judaizmu składających się na Torę Πεντάτευχος

Pers pɛrs n
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Persji (dzisiejszego Iranu) Μήδος

Persefona pn
(mitologia grecka) bogini grecka, małżonka Hadesa, władczyni świata podziemnego i opiekunka dusz zmarłych; Περσεφόνη

Perseusz pɛrˈsɛ<sup>w</sup>uʃ pn
(mitologia grecka) heros argolidzki i pogromca Meduzy, syn Zeusa i Danae oraz mąż Andromedy, po śmierci przeniesiony na firmament jako gwiazdozbiór Perseusza (2.1); Περσέας
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny latem, jesienią i zimą; Περσεύς

Persja ˈpɛrsʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) dawna nazwa Iranu; Περσία

Peru ˈpɛru pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Limie; Περού

Peruwianka ˌpɛruˈvʲjãŋka n
obywatelka Peru Περουβιανή

Peruwiańczyk ˌpɛruˈvʲjä̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Peru Περουβιανός

Petersburg pɛˈtɛrzburk pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, położone w delcie Newy nad Zatoką Fińską; Αγία Πετρούπολη

Piemont ˈpʲjɛ̃mɔ̃nt pn
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w północno-zachodnich Włoszech, ze stolicą w Turynie; Πεδεμόντιο

Pierwszy Maja ˈpʲjɛrfʃɨ ˈmaja n
(potocznie, potoczny) (zobacz) Święto Pracy Πρωτομαγιά

Piotr pʲjɔtr̥ pn
imię męskie; Πέτρος

Piotra ˈpʲjɔtra pn
rzadkie polskie imię żeńskie pochodzenia łacińsko-greckiego; Πετρούλα

Pireneje ˌpʲirɛ̃ˈnɛjɛ pn
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w południowo-zachodniej Europie; Πυρηναία

Pireus ˈpʲirɛws pn
(geografia, geograficzny) miasto w Grecji; Πειραιάς

Pismo ˈpʲismɔ n
(skrót, skrótowiec, skrótowo) Pismo Święte, Biblia Γραφές Γραφή

Pismo Święte n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Biblia Αγία Γραφή Γραφή

Pitagoras ˌpʲitaˈɡɔras pn
(filozofia, filozoficzny) (matematyka, matematyczny) grecki matematyk i filozof; Πυθαγόρας

Pittsburgh pn
(geografia, geograficzny) duże miasto w USA, w stanie Pensylwania, stolica hrabstwa Allegheny; Πίτσμπεργκ Πίτσμπουργκ

Pius pʲjus pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Πίος

Pizydia pʲiˈzɨdʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) w starożytności kraina w południowo-zachodniej części Azji Mniejszej, obecnie na terenie południowo-zachodniej Turcji Πισιδία

Pięcioksiąg pʲjɛ̇̃ɲˈʨ̑ɔ̇cɕɔ̃ŋk pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiór pięciu świętych ksiąg judaizmu składających się na Torę Πεντάτευχος

Pięćdziesiątnica n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto obchodzone pięćdziesiąt dni po Wielkanocy, w którym wspomina się zstąpienie Ducha Świętego na Maryję i Apostołów Πεντηκοστή
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) w judaizmie: święto obchodzone 6 dnia miesiąca siwan, upamiętniające nadanie Tory Πεντηκοστή

Platon ˈplatɔ̃n pn
(historia, historyczny, historycznie) grecki filozof; Πλάτων Πλάτωνας
imię męskie pochodzenia greckiego; Πλάτωνας

Plejady plɛˈjadɨ pn
(astronomia, astronomiczny) otwarta gromada gwiazd w gwiazdozbiorze Byka; Πλειάδες Πούλια

Pliniusz pn
imię męskie pochodzenia łacińskiego Πλίνιος

Pluton ˈplutɔ̃n pn
(mitologia rzymska) bóg świata zmarłych, utożsamiany z greckim Hadesem; Πλούτωνας
(astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 134340, należąca do Pasa Kuipera, do 2006 r. zaliczana do planet Układu Słonecznego; Πλούτωνας

Podgorica ˌpɔdɡɔˈrʲiʦ̑a pn
(geografia, geograficzny) stolica Czarnogóry; Ποντγκόριτσα

Polak ˈpɔlak n
obywatel Polski Πολωνός

Polinezja ˌpɔlʲĩˈnɛzʲja pn
(geografia, geograficzny) część Oceanii; Πολυνησία

Polinezja Francuska ˌpɔlʲĩˈnɛzʲja frãnˈʦ̑uska pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii; Γαλλική Πολυνησία

Polka ˈpɔlka n
obywatelka Polski, przedstawicielka narodu polskiego Πολωνή Πολωνίδα Πολωνέζα

Polska ˈpɔlska pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej ze stolicą w Warszawie; Πολωνία

Polska Rzeczpospolita Ludowa ˈpɔlska ˌʒɛʧ̑pɔˈspɔlʲita luˈdɔva pn
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa państwa polskiego w latach 1952–1989; Λαϊκή Δημοκρατία της Πολωνίας

Pompeje pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna polis, późniejsze miasto i współczesne muzeum na jego ruinach, u stóp Wezuwiusza, we włoskiej Kampanii; Πομπηία

Pont pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-wschodniej części Azji Mniejszej, nad Morzem Czarnym, w starożytności niezależne królestwo, następnie prowincja rzymska; Πόντος

Port-au-Prince pn
(geografia, geograficzny) stolica Haiti; Πορτ-ο-Πρενς

Portoryko ˌpɔrtɔˈrɨkɔ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej ze stolicą w San Juan, stowarzyszone ze Stanami Zjednoczonymi Ameryki, położone na wyspie Portoryko (1.1) i kilku sąsiednich; Πουέρτο Ρίκο
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Atlantyckim w archipelagu Wielkich Antyli Πουέρτο Ρίκο

Portugalczyk ˌpɔrtuˈɡalʧ̑ɨk n
człowiek narodowości portugalskiej, obywatel Portugalii, mieszkaniec Portugalii Πορτογάλος

Portugalia ˌpɔrtuˈɡalʲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie, w zachodniej części Półwyspu Iberyjskiego; Πορτογαλία

Portugalka ˌpɔrtuˈɡalka n
kobieta narodowości portugalskiej Πορτογαλίδα

Posejdon pɔˈsɛjdɔ̃n pn
(mitologia grecka) bóg mórz, trzęsień ziemi, żeglarzy, rybaków i koni, utożsamiany z rzymskim Neptunem; Ποσειδώνας Ποσειδών

Poznań ˈpɔznãɲ pn
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, stolica Wielkopolski; Πόζναν

Praga ˈpraɡa pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Czech; Πράγα
(administracja) dzielnica Warszawy; Πράγα

Prespa pn
(geografia, geograficzny) jezioro u zbiegu granic Macedonii, Albanii i Grecji; Λίμνη Μεγάλη Πρέσπα

Procjon pn
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Małego Psa; Προκύων
(mitologia grecka) pies Oriona przeniesiony na firmament jako gwiazda Procjon (1.2) Προκύων

Prometeusz pn
(mitologia grecka) tytan, opiekun ludzi, dla których to wykradł bogom olimpijskim ogień; Προμηθέας
(astronomia, astronomiczny) księżyc Saturna; Προμηθέας

Prowansja prɔˈvãw̃sʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowo-wschodniej Francji; Προβηγκία

Prusy ˈprusɨ n
(historia, historyczny, historycznie) państwo położone w Europie Środkowo-Wschodniej Πρωσία

Prut pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka we wschodniej Europie, lewy dopływ Dunaju, rzeka graniczna pomiędzy Rumunią a Mołdawią; Προύθος

Przylądek Dobrej Nadziei pʃɨˈlɔ̃ndɛɡ ˈdɔbrɛj naˈʥ̑ɛ̇ji pn
(geografia, geograficzny) przylądek w RPA; Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας

Psy Gończe ˈpsɨ ˈɡɔ̃j̃n͇ʧ̑ɛ pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego; Κύνες Θηρευτικοί

Półwysep Bałkański puwˈvɨsɛb ːawˈkãj̃sʲci pn
(geografia, geograficzny) półwysep w południowo-wschodniej części Europy; Βαλκανική Χερσόνησος

Półwysep Indyjski puwˈvɨsɛp ĩnˈdɨjsʲci pn
(geografia, geograficzny) półwysep w Azji Południowej; Ινδική Χερσόνησος

Quebec n
(geografia, geograficzny) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich; Κεμπέκ

Quito pn
(geografia, geograficzny) stolica Ekwadoru; Κίτο

Rafał ˈrafaw pn
imię męskie; Ραφαήλ

Rak rak pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) czwarty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 (22) czerwca do 22 lipca; Καρκίνος
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny zimą; Καρκίνος

Ratyzbona pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Niemczech, w Bawarii, leżące nad Dunajem; Ρέγκενσμπουργκ

Rawenna pn
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Włoszech; Ραβέννα

Rea pn
(astronomia, astronomiczny) drugi co do wielkości księżyc Saturna; Ρέα
(mitologia grecka) w mitologii greckiej bóstwo pogańskie, tytanida, bogini płodności; Ρέα
(mitologia rzymska) w mitologii rzymskiej jedna z westalek, matka Romulusa i Remusa; Ρέα

Remigiusz rɛ̃ˈmʲiɟuʃ pn
imię męskie pochodzenia łacińskiego; Ρεμίγηος

Ren rɛ̃n pn
(geografia, geograficzny) jedna z najdłuższych rzek w Europie przepływająca przez Niemcy oraz Szwajcarię; rzeka graniczna między Szwajcarią a Liechtensteinem; Ρήνος

Republika Chińska pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Tajwanu jako państwa Δημοκρατία της Κίνας

Republika Cypryjska pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Cypru jako państwa; Κυπριακή Δημοκρατία

Republika Czeska rɛˈpublʲika ˈʧ̑ɛska pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (oficjalnie) (zobacz) Czechy (państwo) Δημοκρατία της Τσεχίας Τσεχική Δημοκρατία

Republika Federalna Niemiec rɛˈpublʲika ˌfɛdɛˈralna ˈɲɛ̃mʲjɛʦ̑ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Berlinie, a wcześniej w Bonn; Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας

Republika Grecka pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Grecji jako państwa ; Ελληνική Δημοκρατία

Republika Konga rɛˈpublʲika ˈkɔ̃ŋɡa pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce; Δημοκρατία του Κονγκό

Republika Południowej Afryki rɛˈpublʲika ˌpɔwudʲˈɲɔvɛj ˈafrɨci pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Νότια Αφρική Δημοκρατία της Νοτίου Αφρικής

Republika Słowacka rɛˈpublʲika swɔˈvaʦ̑ka pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie Środkowej, graniczące z Polską, Ukrainą, Węgrami, Austrią i Czechami; Σλοβακική Δημοκρατία

Republika Zielonego Przylądka rɛˈpublʲika ˌʑɛlɔ̃ˈnɛɡɔ pʃɨˈlɔ̃ntka pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Πράσινο Ακρωτήριο Δημοκρατία του Πράσινου Ακρωτηρίου

Republika Środkowoafrykańska rɛˈpublʲika ˌɕrɔtkɔvɔafrɨˈkãj̃ska pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce, w centralnej części tego kontynentu, ze stolicą w Bangi; Κεντροαφρικανική Δημοκρατία

Reykjavík pn
(geografia, geograficzny) stolica Islandii; Ρέικιαβικ

Rijad ˈrʲijat pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Arabii Saudyjskiej; Ριάντ

Robert ˈrɔbɛrt pn
polskie imię męskie pochodzenia germańskiego; Ροβέρτος Ρομπέρ

Roch rɔx pn
imię męskie; Ρόκκος

Rodopy pn
(geografia, geograficzny) jedno z pasm górskich fałdowania hercyńskiego w południowej części Półwyspu Bałkańskiego, na pograniczu Bułgarii i Grecji; także region geograficzny; Ροδόπη

Rodos ˈrɔdɔs pn
(geografia, geograficzny) grecka wyspa na Morzu Egejskim; Ρόδος
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na greckiej wyspie o tej samej nazwie; Ρόδος

Rodyjczyk rɔˈdɨjʧ̑ɨk n
mieszkaniec greckiej wyspy Rodos Ροδίτης Ρόδιος

Roksana rɔˈksãna pn
polskie imię żeńskie pochodzenia perskiego; Ρωξάνη

Roland ˈrɔlãnt pn
polskie imię męskie pochodzenia starofrancuskiego; Ρολάνδος

Rosja ˈrɔsʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie i Azji ze stolicą w Moskwie; Ρωσία

Rosjanin rɔˈsʲjä̃ɲĩn n
człowiek narodowości rosyjskiej, obywatel Rosji, mieszkaniec Rosji; Ρώσος

Rosjanka rɔˈsʲjãŋka n
obywatelka Rosji Ρωσίδα

Rożawa pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) region w północnej i północno-wschodniej Syrii; Ροζάβα

Rumun ˈrũmũn n
człowiek narodowości rumuńskiej, obywatel Rumunii, mieszkaniec Rumunii Ρουμάνος

Rumunia rũˈmũɲja pn
(geografia, geograficzny) kraj europejski nad Morzem Czarnym, ze stolicą w Bukareszcie; Ρουμανία

Rumunka rũˈmũŋka n
kobieta lub dziewczyna narodowości rumuńskiej, obywatelka Rumunii Ρουμάνα

Rwanda ˈrvãnda pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowo-wschodniej Afryce ze stolicą w Kigali; Ρουάντα

Rwandyjczyk rvãnˈdɨjʧ̑ɨk n
obywatel Rwandy Ρουαντανός

Ryby ˈrɨbɨ pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dwunasty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 20 (21) lutego do 20 marca; Ιχθείς Ιχθύες
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią; Ιχθείς Ιχθύες

Ryga ˈrɨɡa pn
(geografia, geograficzny) stolica Łotwy; Ρίγα

Rylec ˈrɨlɛʦ̑ pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Γλυφείον

Ryszard ˈrɨʃart pn
polskie imię męskie pochodzenia germańskiego; Ριχάρδος Ρίτσαρντ

Rzeczpospolita Polska ˌʒɛʧ̑pɔˈspɔlʲita ˈpɔlska pn
oficjalna nazwa państwa polskiego; Δημοκρατία της Πολωνίας

Rzym ʒɨ̃m pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Włoch; Ρώμη
(historia, historyczny, historycznie) Cesarstwo Rzymskie; Ρώμη
(przenośnie, przenośnia) papież; najwyższe władze Kościoła katolickiego Ρώμη

Rzymianin ʒɨ̃ˈmʲjä̃ɲĩn n
(starożytność) obywatel starożytnego państwa rzymskiego Ρωμαίος

Róg Afryki ˈruk ˈafrɨci n
(geografia, geograficzny) inna nazwa Półwyspu Somalijskiego Κέρας της Αφρικής

Róża ˈruʒa pn
polskie imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Ρόζα

SA ɛs‿ˈa acronym
= (ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) spółka akcyjna; Α.Ε. ΑΕ

ST ˈstarɨ tɛˈstãmɛ̃nt ˌstɔvaʒɨˈʃɛ̃ɲɛ tɛçˈɲikuf acronym
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) = Stary Testament Π.Δ.

Saara pn
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w zachodniej części Niemiec; Σάαρ

Sabaudia pn
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowo-wschodniej Francji; Σαβοΐα

Sahara saˈxara pn
(geografia, geograficzny) pustynia w północnej Afryce; Σαχάρα

Sahara Zachodnia saˈxara zaˈxɔdʲɲa pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium u wybrzeży Oceanu Atlantyckiego, graniczące z Marokiem, Algierią oraz Mauretanią i znajdujące się pod kontrolą Maroka, jednakże przez wiele rządów uznane za samodzielne państwo; Δυτική Σαχάρα

Saint Kitts i Nevis pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w Ameryce Północnej; Άγιος Χριστόφορος και Νέβις

Saint Lucia pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej na wyspie (1.2) o tej samej nazwie; Αγία Λουκία Σάντα Λουτσία
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Wysp Zawietrznych; Αγία Λουκία Σάντα Λουτσία

Saint Vincent i Grenadyny pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Północnej; Άγιος Βικέντιος και Γρεναδίνες

Saint-Denis pn
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto francuskiej wyspy Reunion; Σαιν-Ντενί

Saksonia saˈksɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) kraj związkowy w Niemczech; Σαξονία Σαξωνία

Salomon saˈlɔ̃mɔ̃n pn
(biblijny) prorok biblijny i król Izraela słynący z mądrości; Σολομών
imię męskie pochodzenia semickiego; Σολομών

Saloniki ˌsalɔ̃ˈɲici pn
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Grecji Θεσσαλονίκη

Salwador salˈvadɔr pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Środkowej; Ελ Σαλβαδόρ

Samaria sãˈmarʲja n
(geografia, geograficzny) wąwóz położony w południowo-zachodniej części Krety w paśmie Gór Białych; Σαμαριά
(historia, historyczny, historycznie) (biblijny) kraina historyczna na obszarze Izraela i Autonomii Palestyńskiej, między Galileą a Judeą; Σαμάρεια
(historia, historyczny, historycznie) ruiny starożytnego miasta położonego w Samarii (1.1); Σαμάρεια

Samarkanda pn
(geografia, geograficzny) miasto w Uzbekistanie; Σαμαρκάνδη

Samoa sãˈmɔa pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w Oceanii ze stolicą w Apia; Σαμόα

Samoa Amerykańskie sãˈmɔa ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii; Αμερικανική Σαμόα Αμερικανικές Σαμόα

San Marino ˈsãn maˈrʲĩnɔ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie; Άγιος Μαρίνος

Santa Fe pn
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych, stolica stanu Nowy Meksyk Σάντα Φε

Santo Domingo ˈsãntɔ dɔ̃ˈmʲĩŋɡɔ pn
(geografia, geograficzny) stolica Dominikany; Σάντο Ντομίγκο

Sarajewo ˌsaraˈjɛvɔ pn
(geografia, geograficzny) stolica Bośni i Hercegowiny; Σαράγεβο

Sardynia sarˈdɨ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) duża włoska wyspa na Morzu Śródziemnym; Σαρδηνία

Saturn ˈsaturn pn
(mitologia rzymska) bóg rolnictwa i zasiewów przedstawiany jako starzec trzymający w ręce sierp albo kosę, utożsamiany z greckim Kronosem; legendarny władca Italii; mąż Ops; Κρόνος
(astronomia, astronomiczny) szósta według oddalenia od Słońca i druga największa planeta Układu Słonecznego, znana w starożytności, widzialna gołym okiem; jedna z planet jowiszowych, planet górnych i planet zewnętrznych; Κρόνος

Saudyjczyk sawˈdɨjʧ̑ɨk n
obywatel Arabii Saudyjskiej Σαουδάραβας

Saul sawl pn
imię męskie; Σαούλ

Scyta ˈsʦ̑ɨta n
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) członek indoeuropejskiego ludu rządzącego w starożytności częścią Ukrainy; Σκύθης

Sebastian sɛˈbastʲjãn pn
imię męskie; Σεβαστιανός

Sejm sɛjm pn
jedna z izb polskiego parlamentu; Δίαιτα

Sekwana sɛˈkfãna pn
(geografia, geograficzny) rzeka w północnej Francji, przepływająca przez Paryż; Σηκουάνας

Selena sɛˈlɛ̃na pn
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie Σελίνα

Selene sɛˈlɛ̃nɛ pn
(mitologia grecka) bogini i uosobienie księżyca, utożsamiana z rzymską Luną; Σελήνη

Senegal sɛ̃ˈnɛɡal pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej części Afryce, ze stolicą w Dakarze; Σενεγάλη
(geografia, geograficzny) rzeka w zachodniej Afryce; Σενεγάλης

Senegalczyk ˌsɛ̃nɛˈɡalʧ̑ɨk n
obywatel, mieszkaniec Senegalu Σενεγαλέζος

Senegalka ˌsɛ̃nɛˈɡalka n
obywatelka, mieszkanka Senegalu Σενεγαλέζα

Septuaginta pn
(historia, historyczny, historycznie) (biblijny) pierwsze tłumaczenie Starego Testamentu z hebrajskiego i aramejskiego na koine; Μετάφραση των Εβδομήκοντα

Serb sɛrp n
człowiek narodowości serbskiej, mieszkaniec Serbii Σέρβος

Serbia ˈsɛrbʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kraj w Europie, powstał po rozpadzie Serbii i Czarnogóry; Σερβία

Serbia i Czarnogóra ˈsɛrbʲja ˌi‿ʧ̑arnɔˈɡura pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawne państwo w Europie; Σερβία και Μαυροβούνιο

Serbka ˈsɛrpka n
kobieta lub dziewczyna narodowości serbskiej, obywatelka Serbii, mieszkanka Serbii Σέρβα

Seszelczyk sɛˈʃɛlʧ̑ɨk n
obywatel Seszeli Σεσελουά

Seszele sɛˈʃɛlɛ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) afrykańskie wyspiarskie państwo na Oceanie Indyjskim; Σεϋχέλλες
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Indyjskim; Σεϋχέλλες

Seul ˈsɛ<sup>w</sup>ul pn
(geografia, geograficzny) stolica Korei Południowej; Σεούλ

Sewilla sɛˈvʲilːa pn
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii, stolica Andaluzji; Σεβίλη Σεβίλλη

Sfederowane Stany Mikronezji ˌsfɛdɛrɔˈvãnɛ ˈstãnɨ ˌmʲikrɔ̃ˈnɛzʲji pn
(geografia, geograficzny) państwo w Oceanii; Ομόσπονδες Πολιτείες της Μικρονησίας

Sierra Leone ˈsʲjɛrːa lɛˈɔ̃nɛ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą we Freetown; Σιέρα Λεόνε Σιέρρα Λεόνε

Singapur sʲĩŋˈɡapur pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) miasto-państwo w Azji; Σιγκαπούρη

Singapurczyk ˌsʲĩŋɡaˈpurʧ̑ɨk n
obywatel Singapuru Σιγκαπουριανός

Skamander pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Troadzie wypływająca z góry Idy, opływająca mityczną Troję; Σκάμανδρος

Skałosz ˈskawɔʃ pn
rzadkie polskie imię męskie, odpowiednik greckiego Πέτρος (Petro, Piotr) Πέτρος

Skopje ˈskɔpʲjɛ pn
(geografia, geograficzny) stolica Macedonii; Σκόπια

Skorpion ˈskɔrpʲjɔ̃n pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) ósmy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 października do 21 listopada; Σκορπιός
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny częściowo latem, nisko nad horyzontem; Σκορπιός

Smilaks ˈsmʲilaks pn
(mitologia grecka) nimfa zamieniona w kolcorośl, ukochana Krokosa; Σμίλαξ

Soczi ˈsɔʧ̑ʲi pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, położone w Kraju Krasnodarskim, nad Morzem Czarnym; Σότσι

Sofia ˈsɔfʲja pn
(geografia, geograficzny) stolica Bułgarii; Σόφια

Sokrates sɔˈkratɛs pn
imię męskie pochodzenia greckiego; Σωκράτης

Solon ˈsɔlɔ̃n pn
(historia, historyczny, historycznie) starożytny poeta, mąż stanu i prawodawca ateński żyjący na przełomie VII i VI w. p.n.e.; Σόλων Σόλωνας
greckie imię męskie Σόλων

Somalia sɔ̃ˈmalʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Mogadiszu; Σομαλία

Somalijczyk ˌsɔ̃maˈlʲijʧ̑ɨk n
obywatel Somalii Σομαλός

Somalijka ˌsɔ̃maˈlʲijka n
obywatelka Somalii Σομαλή

Sparta ˈsparta pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto-państwo w południowej Grecji; Σπάρτη
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Grecji, na Peloponezie Σπάρτη

Sri Lanka ˈsrʲi ˈlãnka pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji na wyspie Cejlon; Σρι Λάνκα

Stalin pn
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pseudonim Iosifa Wissarionowicza Dżugaszwiliego, radzieckiego polityka i przywódcy; Στάλιν

Stambuł ˈstãmbuw pn
(geografia, geograficzny) największe miasto Turcji, leżące nad Bosforem, na dwóch kontynentach; Κωνσταντινούπολη

Stanisław stãˈɲiswaf pn
imię męskie; Στανίσλαος

Stany Zjednoczone ˈstãnɨ ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Północnej ze stolicą w Waszyngtonie; Ηνωμένες Πολιτείες Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής

Stany Zjednoczone Ameryki ˈstãnɨ ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ ãˈmɛrɨci pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Północnej ze stolicą w Waszyngtonie; Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής

Stary Testament ˈstarɨ tɛˈstãmɛ̃nt pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) część Biblii, w skład której wchodzą księgi przejęte z judaizmu, napisane przed naszą erą; Παλαιά Διαθήκη

Stawros ˈstavrɔs pn
greckie imię męskie Σταύρος
nazwa kilku greckich miejscowości Σταυρός

Stawrula stavˈrula pn
greckie imię kobiece, żeńska forma imienia Stawros Σταυρούλα

Stefan ˈstɛfãn pn
polskie imię męskie pochodzenia greckiego; Στέφανος

Stolica Apostolska stɔˈlʲiʦ̑a ˌːpɔˈstɔlska n
siedziba papieża, Watykan Αγία Έδρα

Strasburg pn
(geografia, geograficzny) miasto we Francji, stolica Alzacji; Στρασβούργο

Strefa Gazy ˈstrɛfa ˈɡazɨ pn
część Autonomii Palestyńskiej na wybrzeżu śródziemnomorskim; Λωρίδα της Γάζας

Strzelec ˈsṭʃɛlɛʦ̑ pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dziewiąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 22 listopada do 21 grudnia; Τοξότης
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny latem, nisko nad horyzontem; Τοξότης

Suazi pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce; Σουαζιλάνδη

Sudan ˈsudãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce; Σουδάν

Sudanka suˈdãnka n
mieszkanka Sudanu, obywatelka Sudanu albo Sudanu Południowego Σουδανέζα Σουδανή

Surinam suˈrʲĩnãm pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Paramaribo; Σουρινάμ

Suzdal pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji, położone w obwodzie włodzimierskim; Σούζνταλ

Sułtanat Brunei suwˈtãnad brũˈnɛji n
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Brunei, rozszerzona nazwa państwa, Σουλτανάτο του Μπρουνέι

Syberia sɨˈbɛrʲja pn
(geografia, geograficzny) azjatycka część Rosji; Σιβηρία

Sybiraczka ˌsɨbʲiˈraʧ̑ka n
mieszkanka Syberii Σιβηριανή

Sybirak sɨˈbʲirak n
mieszkaniec Syberii Σιβηριανός

Sychem pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (biblijny) starożytne miasto w środkowej Palestynie, przejściowo stolica Samarii; Συχέμ

Sycylia sɨˈʦ̑ɨlʲja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) wyspa na Morzu Śródziemnym i autonomiczny region administracyjny we Włoszech; Σικελία

Sycylijczyk ˌsɨʦ̑ɨˈlʲijʧ̑ɨk n
mieszkaniec Sycylii, osoba pochodząca z Sycylii Σικελιώτης Σικελός

Sydney pn
(geografia, geograficzny) największe miasto Australii; Σίντνεϊ

Syjon pn
(geografia, geograficzny) (biblijny) figuratywne określenie całej Jerozolimy Σιών
(geografia, geograficzny) jedno ze wzgórz Jerozolimy; Σιών

Sylwester sɨlˈvɛstɛr pn
imię męskie; Συλβέστρος

Syria ˈsɨrʲja pn
(geografia, geograficzny) kraj w Azji; Συρία

Syrinks ˈsɨrʲĩŋks pn
(mitologia grecka) najada albo hamadriada, albo oreada z Arkadii zamieniona w trzcinę, ukochana Pana; Σύριγξ

Syriusz ˈsɨrʲjuʃ pn
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda na nocnym niebie, znajdująca się w gwiazdozbiorze Wielkiego Psa; Σείριος
(mitologia grecka) pies Oriona, przeniesiony na firmament jako gwiazda Syriusz (1.2); Σείριος

Szampania ʃãmˈpãɲja pn
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-wschodniej Francji; Καμπανία

Szkocja ˈʃkɔʦ̑ʲja pn
(geografia, geograficzny) część Wielkiej Brytanii, dawniej niepodległe państwo; Σκοτία Σκωτία

Szkodra pn
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Albanii; Σκόδρα

Sztokholm ˈʃtɔkxɔlm pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Szwecji; Στοκχόλμη

Szwabia ˈʃfabʲja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) historyczna i etniczna kraina Niemiec, obecnie położona głównie na terenie Badenii-Wirtembergii, ale także części Bawarii oraz Szwajcarii i Francji; Σουηβία Σουαβία

Szwajcar ˈʃfajʦ̑ar n
obywatel Szwajcarii Ελβετός

Szwajcaria ʃfajˈʦ̑arʲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie ze stolicą w Bernie; Ελβετία

Szwajcarka ʃfajˈʦ̑arka n
obywatelka Szwajcarii Ελβετίδα

Szwecja ˈʃfɛʦ̑ʲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie, położone w środkowej części Półwyspu Skandynawskiego; Σουηδία

Szwed ʃfɛt n
człowiek narodowości szwedzkiej, obywatel Szwecji, mieszkaniec Szwecji Σουηδός

Sąd Ostateczny ˈsɔ̃nt ˌɔstaˈtɛʧ̑nɨ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie, judaizmie i islamie: moment, w którym Bóg dokona ostatecznego sądu nad ludźmi i określi, którzy z nich zostaną zbawieni, a którzy potępieni; Δευτέρα Παρουσία μέλλουσα κρίση

Słowacja swɔˈvaʦ̑ʲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie Środkowej; Σλοβακία

Słowaczka swɔˈvaʧ̑ka n
osoba płci żeńskiej narodowości słowackiej, obywatelka Słowacji, mieszkanka Słowacji Σλοβάκα

Słowenia swɔˈvɛ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie ze stolicą w Lublanie; Σλοβενία

Słowianin swɔˈvʲjä̃ɲĩn n
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel jednego z ludów lub narodów indoeuropejskich, zamieszkujących wschodnią i południowo-wschodnią część Europy; Σλάβος

Słońce ˈswɔ̃j̃nʦ̑ɛ pn
(astronomia, astronomiczny) centralne ciało niebieskie Układu Słonecznego; najbliższa Ziemi gwiazda; najjaśniejszy obiekt na niebie; Ήλιος

Tadź Mahal pn
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) mauzoleum w indyjskim mieście Agra, wzniesione przez Szahdżahana, władcę z dynastii Wielkich Mogołów, dla zmarłej żony Mumtaz Mahal; Τατζ Μαχάλ

Tadżykistan ˌtaʤ̑ɨˈcistãn pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji; Τατζικιστάν

Tag tak pn
(geografia, geograficzny) rzeka na Półwyspie Iberyjskim; Τάγος

Tajlandia tajˈlãndʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji; Ταϊλάνδη

Tajwan ˈtajvãn n
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Republika Chińska, państwo na wyspie Tajwan (1.1), przez Chińską Republikę Ludową uznawane za zbuntowaną prowincję; Ταϊβάν
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Spokojnym; Ταϊβάν

Tales ˈtalɛs pn
(historia, historyczny, historycznie) filozof i uczony starożytnej Grecji z przełomu VII i VI w. p.n.e.; Θαλής

Tallinn ˈtallʲĩn pn
(geografia, geograficzny) stolica Estonii; Ταλίν Ταλλίν

Talos ˈtalɔs pn
(mitologia grecka) postać mitologiczna, niezwykle zdolny uczeń Dedala, którego ten z zazdrości strącił ze szczytu wzgórza akropolu; Τάλως
(mitologia grecka) postać mitologiczna, olbrzym z brązu, strzegący Krety przed piratami i obcymi; Τάλως

Talus ˈtalus pn
(mitologia grecka) postać mitologiczna, niezwykle zdolny uczeń Dedala, którego ten z zazdrości strącił ze szczytu wzgórza akropolu; Τάλως
(mitologia grecka) postać mitologiczna, olbrzym z brązu, strzegący Krety przed piratami i obcymi; Τάλως

Tamiza tãˈmʲiza pn
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej Anglii; Τάμεσης

Tanatos tãˈnatɔs pn
(mitologia grecka) bóg i uosobienie śmierci utożsamiany z rzymską Mors; Θάνατος

Tangier ˈtãŋʲɟɛr pn
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodnim Maroku w Zatoce Tangerskiej, port nad Cieśniną Gibraltarską; Ταγγέρη

Tantal ˈtãntal pn
(mitologia grecka) syn Zeusa i Pluto, ojciec Niobe i Pelopsa, władca góry Sipylos w Lidii; Τάνταλος

Tanzania tãw̃ˈzãɲja n
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo we wschodniej Afryce ze stolicą w Dodoma; Τανζανία

Tarent pn
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w regionie Apulia, w prowincji Tarent, w południowych Włoszech; Τάραντας

Tbilisi ˌtbʲiˈlʲisʲi pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Gruzji; Τιφλίδα

Teheran tɛˈxɛrãn pn
(geografia, geograficzny) stolica Iranu; Τεχεράνη

Teksas ˈtɛksas pn
(geografia, geograficzny) stan USA; Τέξας

Tel Awiw pn
(geografia, geograficzny) właściwie Tel Awiw-Jafa, miasto w Izraelu nad Morzem Śródziemnym; Τελ Αβίβ Τελ Αβίβ-Γιάφα

Teneryfa pn
(geografia, geograficzny) hiszpańska wyspa w archipelagu Wysp Kanaryjskich; Τενερίφη

Teodoryk pn
rzadkie polskie imię męskie; Θεοδώριχος

Teofan tɛˈɔfãn pn
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia greckiego; Θεοφάνης

Teofania ˌtɛɔˈfãɲja pn
imię żeńskie pochodzenia greckiego; Θεοφάνη Θεοφανία

Teofil tɛˈɔfʲil pn
polskie imię męskie pochodzenia greckiego; Θεόφιλος

Termopile ˌtɛrmɔˈpʲilɛ pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) strategiczne, wąskie przejście między pasmem górskim Oita a wodami Zatoki Malijskiej, prowadzące z Tesalii do Grecji środkowej w pobliżu miejscowości Lamia w Grecji; Θερμοπύλες

Terpsychora ˌtɛrpsɨˈxɔra pn
(mitologia grecka) muza tańca i pieśni chóralnej, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne; Τερψιχόρη

Tesalia tɛˈsalʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Grecji; Θεσσαλία
(geografia, geograficzny) region administracyjny w Grecji; Θεσσαλία

Tesalia-Grecja Środkowa pn
(geografia, geograficzny) (administracja) jednostka administracyjna Grecji, złożona z Tesalii i Grecji Środkowej; Θεσσαλίας - Στερεάς Ελλάδας

Tetyda tɛˈtɨda pn
(astronomia, astronomiczny) księżyc Saturna; Τηθύς
(geologia, geologiczny) praocean rozdzielający Europę i Afrykę; Τηθύς
(mitologia grecka) bogini i uosobienie żeńskiej płodności morza; córka Uranosa i Gai; żona Okeanosa i matka okeanid; siostra Fojbe, Hyperiona, Japeta, Kojosa, Kriosa, Kronosa, Mnemosyne, Okeanosa, Rei, Tei i Temidy oraz cyklopów niebiańskich i hekatonchejrów; jedna z tytanid; Τηθύς
(mitologia grecka) nimfa; córka Nereusa i żona Peleusa; matka Achillesa; jedna z nereid; Θέτις

Tezeusz tɛˈzɛ<sup>w</sup>uʃ pn
(mitologia grecka) heros ateński i pogromca Minotaura, syn Egeusza (albo Posejdona) i Ajtry; Θησέας

Timor ˈtʲĩmɔr pn
(geografia, geograficzny) wyspa w południowo-wschodniej Azji; Τιμόρ

Timor Wschodni ˈtʲĩmɔr ˈfsxɔdʲɲi pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji; Ανατολικό Τιμόρ

Tirana tʲiˈrãna pn
(geografia, geograficzny) stolica Albanii; Τίρανα

Tobago pn
(geografia, geograficzny) karaibska wyspa na Atlantyku u północno-wschodnich wybrzeży Ameryki Południowej, na północny wschód od Trynidadu z którym tworzy jedno państwo Trynidad i Tobago; Τομπάγκο

Togo ˈtɔɡɔ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Lomé; Τόγκο

Tokio ˈtɔcɔ pn
(geografia, geograficzny) stolica Japonii; Τόκιο Τόκυο

Tomasz ˈtɔ̃maʃ pn
imię męskie; Θωμάς

Tomsk pn
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe położone w syberyjskiej części Rosji, nad rzeką Tom; Τομσκ м

Tonga ˈtɔ̃ŋɡa pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Oceanii; Τόνγκα Τόγκα

Tora ˈtɔra pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święta księga judaizmu składająca się z pięciu ksiąg; Τορά

Toruń ˈtɔrũɲ pn
(geografia, geograficzny) miasto w północno-centralnej Polsce, położone nad Wisłą; Τόρουν

Toskania tɔˈskãɲja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w środkowych Włoszech; Τοσκάνη

Tracja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina położona między dolnym Dunajem, Morzem Czarnym, Morzem Egejskim i rzeką Strymon, obecnie podzielona między Grecję, Turcję i Bułgarię; Θράκη

Trajan pn
historyczne, łacińskie imię męskie Τραϊανός

Tripoli trʲiˈpɔlʲi pn
(geografia, geograficzny) miasto w Libii Τρίπολη

Troada n
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina w Azji Mniejszej, pomiędzy Morzem Egejskim a Hellespontem i rzeką Ajespos, obecnie jest to półwysep Biga; Τρωάδα

Troja ˈtrɔja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto położone w Troadzie u zachodnich wybrzeży Azji Mniejszej; Τροία

Trynidad i Tobago trɨ̃ˈɲidat ˌi‿tɔˈbaɡɔ pn
(geografia, geograficzny) państwo w archipelagu Małych Antyli, położone u wybrzeży Ameryki Południowej; Τρίνινταντ και Τομπάγκο Τρινιντάντ και Τομπάγκο

Trypolis trɨˈpɔlʲis pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Libii; Τρίπολη
(geografia, geograficzny) miasto w północnym Libanie nad Morzem Śródziemnym; Τρίπολη

Trzeci Świat ˈṭʃɛʨ̑i ˈɕfʲjat n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kraje słabo rozwinięte gospodarczo, przeważnie byłe kolonie; Τρίτος Κόσμος

Trójca Święta ˈtrujʦ̑a ˈɕfʲjɛ̃nta pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w doktrynie chrześcijańskiej: trzy postacie (Bóg Ojciec, Syn Boży i Duch Święty), pod którymi przejawia się jeden Bóg; Αγία Τριάδα

Trójmiasto trujˈmʲjastɔ n
(geografia, geograficzny) (administracja) zespół miejski, który tworzą następujące miasta: Gdańsk, Gdynia, Sopot; Τρίπολη

Tuareg tuˈ<sup>w</sup>arɛk n
(etnografia, etnograficzny) nomada, członek ludu berberyjskiego zamieszkującego obszary Sahary, głównie w Algierii, Libii, Mali, Nigrze i Burkina Faso Τουαρέγκ

Tunezja tũˈnɛzʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Τυνησία

Tunezyjczyk ˌtũnɛˈzɨjʧ̑ɨk n
obywatel Tunezji Τυνήσιος

Tunezyjka ˌtũnɛˈzɨjka n
obywatelka Tunezji Τυνήσια

Tunis ˈtũɲis pn
(geografia, geograficzny) stolica Tunezji; Τύνιδα

Turcja ˈturʦ̑ʲja pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo na pograniczu Europy i Azji; Τουρκία

Turczynka turˈʧ̑ɨ̃ŋka n
kobieta narodowości tureckiej, obywatelka Turcji, mieszkanka Turcji Τουρκάλα Τούρκισσα

Turek ˈturɛk n
osoba narodowości tureckiej lub obywatel Turcji Τούρκος

Turkmenistan ˌturkmɛ̃ˈɲistãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Azji Środkowej; Τουρκμενιστάν

Turyn ˈturɨ̃n pn
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodnich Włoszech nad rzeką Pad; stolica Piemontu; Τορίνο Τουρίνο

Turyngia tuˈrɨ̃ŋʲɟja pn
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy w Republice Federalnej Niemiec ze stolicą w Erfurcie; Θουριγγία

Tuvalu tuˈvalu pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo ze stolicą w Vaiaku, położone w Oceanii, na południe od równika; Τουβαλού

Tyber ˈtɨbɛr pn
(geografia, geograficzny) rzeka we Włoszech przepływająca przez Rzym; Τίβερης Τίβερις

Tyberiada pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Izraelu, w Dystrykcie Północnym, nad Jeziorem Tyberiadzkim; Τιβεριάδα

Tyche ˈtɨxɛ pn
(mitologia grecka) bogini i uosobienie przypadku, ślepego losu, szczęścia (pomyślności, powodzenia) i nieszczęścia oraz opiekunka miast, utożsamiana z rzymską Fortuną; Τύχη

Tyfon pn
(mitologia grecka) potwór z mitów greckich, pół człowiek, pół zwierzę o ogromnym wzroście i sile; Τυφών

Tygrys ˈtɨɡrɨs pn
(geografia, geograficzny) rzeka na Bliskim Wschodzie, przepływa przez Turcję, Syrię i Irak; Τίγρης

Tymoteusz ˌtɨ̃mɔˈtɛ<sup>w</sup>uʃ pn
imię męskie; Τιμόθεος

Tyrteusz pn
(historia, historyczny, historycznie) starożytny poeta grecki, którego Ateńczycy wysłali w VII w. p.n.e. zamiast wojsk na pomoc Spartanom przeciw Meseńczykom, aby pieśniami natchnął Spartan do walki; Τυρταίος

UE u‿ˈɛ acronym
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) (ekonomia, ekonomiczny) Unia Europejska ΕΕ

USA u‿ɛs‿ˈa acronym
= (angielski) United States of America → Stany Zjednoczone Ameryki; ΗΠΑ Η.Π.Α.

Uganda uˈɡãnda pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej Afryce ze stolicą w Kampali; Ουγκάντα

Ukraina ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩna n
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Kijowie; Ουκρανία

Ukrainka ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩŋka n
kobieta lub dziewczyna narodowości ukraińskiej, obywatelka Ukrainy, mieszkanka Ukrainy Ουκρανή

Układ Słoneczny ˈukwat swɔ̃ˈnɛʧ̑nɨ pn
(astronomia, astronomiczny) układ planetarny złożony ze Słońca, jako centralnego ciała niebieskiego, i ośmiu planet: Merkurego, Wenus, Ziemi, Marsa, Jowisza, Saturna, Urana i Neptuna oraz z pięciu planet karłowatych, tysięcy planetoid, księżyców, komet, meteoroidów i materii międzyplanetarnej; ηλιακό σύστημα

Uljanowsk pn
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w południowo-zachodniej części Rosji nad Wołgą; Ουλιάνοφσκ

Unia Europejska ˈũɲja ˌɛwrɔˈpɛjska pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja zrzeszająca 28 państw europejskich; Ευρωπαϊκή Ένωση

Ural ˈural pn
(geografia, geograficzny) góry w Rosji; Ουράλια
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji i Kazachstanie; Ουράλης

Uran ˈurãn pn
(astronomia, astronomiczny) siódma według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego, odkryta 1781, widzialna gołym okiem; jedna z planet jowiszowych, planet górnych i planet zewnętrznych; Ουρανός

Urania uˈrãɲja pn
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 30, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1854 r.; Ουρανία
(mitologia grecka) jedna z okeanid Ουρανία
(mitologia grecka) muza astronomii (łącznie z astrologią), jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne; Ουρανία
(mitologia grecka) przydomek Afrodyty Ουρανία

Uranos uˈrãnɔs pn
(mitologia grecka) bóg i uosobienie nieba; syn i mąż Gai, ojciec tytanów (Hyperiona, Japetosa, Kojosa, Kriosa, Kronosa, Okeanosa), tytanid (Fojbe, Mnemosyne, Rei, Tei, Temidy, Tetydy), hekatonchejrów, cyklopów niebiańskich, Erynii, gigantów i nimf jesionowych; Ουρανός

Urban ˈurbãn pn
imię męskie; Ουρβανός

Uriel pn
(rzadki, rzadko używany) imię męskie; Ουριήλ

Urszula urˈʃula pn
imię żeńskie; Ούρσουλα

Urugwaj uˈruɡvaj pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Południowej; Ουρουγουάη

Urugwajczyk ˌuruɡˈvajʧ̑ɨk n
obywatel Urugwaju Ουρουγουανός

Utah pn
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w USA ze stolicą w Salt Lake City; Γιούτα

Uzbeczka uzˈbɛʧ̑ka n
obywatelka Uzbekistanu Ουζμπέκα

Uzbek ˈuzbɛk n
członek narodu Uzbeków Ουζμπέκος
obywatel Uzbekistanu Ουζμπέκος

Uzbekistan ˌuzbɛˈcistãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji; Ουζμπεκιστάν

Vanuatu pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielki kraj wyspiarski w Oceanii; Βανουάτου

Vicenza pn
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Włoszech, w regionie Wenecja Euganejska; Βιτσέντσα

Waga ˈvaɡa pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) siódmy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 września do 22 października; Ζυγός
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny wiosną i latem; Ζυγός

Walencja vaˈlɛ̃nʦ̑ʲja pn
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii; Βαλένθια

Walenty vaˈlɛ̃ntɨ pn
imię męskie; Βαλεντίνος

Walentyna ˌvalɛ̃nˈtɨ̃na pn
imię żeńskie; Βαλεντίνα

Walia ˈvalʲja pn
(geografia, geograficzny) jeden z czterech historycznych krajów Wielkiej Brytanii; Ουαλία

Wandea pn
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w zachodniej Francji Βανδέα Βαντέ

Warkocz Bereniki ˈvarkɔʤ̑ ˌbɛrɛ̃ˈɲici pn
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; Κόμη Βερενίκης

Warna pn
(geografia, geograficzny) miasto w Bułgarii, port nad Morzem Czarnym, stolica obwodu Warna; Βάρνα

Warszawa varˈʃava pn
(geografia, geograficzny) stolica Polski, największe polskie miasto; Βαρσοβία

Watykan vaˈtɨkãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie; Βατικανό

Wawrzyn pn
imię męskie Λαυρέντιος

Wawrzyniec vavˈʒɨ̃ɲɛʦ̑ pn
imię męskie; Λαυρέντιος

Wenecja vɛ̃ˈnɛʦ̑ʲja pn
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, wcześniej również państwo; Βενετία

Wenecja Euganejska vɛ̃ˈnɛʦ̑ʲja ˌɛwɡãˈnɛjska pn
(geografia, geograficzny) region we Włoszech; Βένετο

Wenezuela ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛla pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Caracas; Βενεζουέλα

Wenezuelczyk ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛlʧ̑ɨk n
obywatel lub mieszkaniec Wenezueli Βενεζουελανός

Wenezuelka ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛlka n
obywatelka Wenezueli Βενεζουελανή

Wenus ˈvɛ̃nus pn
(astronomia, astronomiczny) druga według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego, znana w starożytności, widzialna gołym okiem; jedna z planet ziemiopodobnych, planet dolnych i planet wewnętrznych; trzeci (po Słońcu i Księżycu) najjaśniejszy obiekt na niebie; Αφροδίτη
(mitologia rzymska) bogini piękna i miłości, utożsamiana z grecką Afrodytą; Αφροδίτη

Werona pn
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Włoszech, w regionie administracyjnym Wenecja Euganejska; Βερόνα

Weronika ˌvɛrɔ̃ˈɲika pn
polskie imię żeńskie pochodzenia greckiego; Βερενίκη

Wesołych Świąt vɛˈsɔwɨç ˈɕfʲjɔ̃nt interjection
…używana do życzenia komuś miłych świąt Bożego Narodzenia Καλά Χριστούγεννα
…używana do życzenia komuś miłych świąt Wielkiejnocy Καλό Πάσχα

Westa ˈvɛsta pn
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 4; Εστία
(mitologia rzymska) bogini ogniska domowego, świętego i wiecznego ognia, utożsamiana z grecką Hestią; Βέστα

Wezuwiusz vɛˈzuvʲjuʃ pn
(geografia, geograficzny) wulkan we Włoszech; Βεζούβιος

Wełtawa vɛwˈtava pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Czechach, lewobrzeżny dopływ Łaby; Μολδάβας

Wieczne Miasto ˈvʲjɛʧ̑nɛ ˈmʲjastɔ n
(książkowy) (peryfrastyczny) Rzym αιώνια πόλη

Wiedeń ˈvʲjɛdɛ̃ɲ pn
(geografia, geograficzny) stolica Austrii; Βιέννη Βιένη

Wielka Brytania ˈvʲjɛlka brɨˈtãɲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie; Μεγάλη Βρετανία
(geografia, geograficzny) wyspa między Oceanem Atlantyckim a Morzem Północnym; Μεγάλη Βρετανία

Wielka Niedźwiedzica ˈvʲjɛlka ˌɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ˈʥ̑iʦ̑a pn
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; w Polsce widoczny cały rok; konstelacja, której 7 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie woza z dyszlem, zwany Wielkim Wozem; jedna z największych konstelacji; Μεγάλη Άρκτος

Wielka Sobota n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sobota Wielkiego Tygodnia, obchodzona przez chrześcijan na pamiątkę złożenia Jezusa Chrystusa do grobu i jego zstąpienia do piekieł; Μέγα Σάββατο

Wielkanoc vʲjɛlˈkãnɔʦ̑ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto upamiętniające zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa; Πάσχα

Wielki Czwartek n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) czwartek Wielkiego Tygodnia, obchodzony przez chrześcijan na pamiątkę Ostatniej Wieczerzy; Μεγάλη Πέμπτη

Wielki Pies ˈvʲjɛlʲci ˈpʲjɛs pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Κύων Μέγας

Wielki Piątek ˈvʲjɛlʲci ˈpʲjɔ̃ntɛk n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) piątek Wielkiego Tygodnia, obchodzony przez chrześcijan na pamiątkę męki i śmierci Jezusa Chrystusa; Μεγάλη Παρασκευή

Wielki Post ˈvʲjɛlʲci ˈpɔst n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: czas pokuty przygotowujący do przeżycia świąt Wielkanocy, w którym obowiązuje zakaz urządzania hucznych zabaw, obejmujący czterdzieści dni od Środy Popielcowej do Wielkiej Soboty włącznie; Μεγάλη Τεσσαρακοστή

Wielki Tydzień ˈvʲjɛlʲci ˈtɨʥ̑ɛ̇̃ɲ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie uroczysty czas upamiętniający ostatnie dni Chrystusa; Μεγάλη Εβδομάδα

Wielkie Jeziora Północnoamerykańskie pn
(geografia, geograficzny) grupa pięciu jezior w Ameryce Północnej na pograniczu Kanady i USA; Μεγάλες Λίμνες

Wielkie Równiny ˈvʲjɛlʲcɛ ruvʲˈɲĩnɨ pn
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w Ameryce Północnej, na wschód od Gór Skalistych, z charakterystyczną dla niej prerią; Μεγάλες Πεδιάδες

Wieluń ˈvʲjɛlũɲ pn
(geografia, geograficzny) miasto w centralnej Polsce; Βιέλουν

Wientian ˈvʲjɛ̃ntʲjãn pn
(geografia, geograficzny) stolica Laosu; Βιεντιάν

Wietnam ˈvʲjɛtnãm pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji; Βιετνάμ

Wietnamczyk vʲjɛtˈnãmʧ̑ɨk n
obywatel Wietnamu, mieszkaniec Wietnamu, osoba narodowości wietnamskiej Βιετναμέζος

Wigilia vʲiˈɟilʲja pn
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dzień poprzedzający święto Bożego Narodzenia; Άγια Νύχτα παραμονή Χριστουγέννων

Wikipedia ˌvʲiciˈpɛdʲja pn
(informatyka, informatyczny) internetowa encyklopedia, którą każdy może edytować; projekt Fundacji Wikimedia Βικιπαίδεια

Wikisłownik ˌvʲiciˈswɔvʲɲik pn
(neologizm) wolny internetowy wielojęzyczny słownik, który każdy może edytować; Βικιλεξικό

Wikiźródła ˌvʲiciʑˈrudwa pn
wolne internetowe repozytorium tekstów źródłowych, które każdy może redagować; projekt Fundacji Wikimedia; Βικιθήκη

Wiktor ˈvʲiktɔr pn
imię męskie; Βίκτωρας

Wiktoria vʲikˈtɔrʲja pn
imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Βικτόρια

Wilczy Szaniec ˈvʲilʧ̑ɨ ˈʃãɲɛʦ̑ pn
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) kwatera Hitlera w Gierłoży pod dzisiejszym Kętrzynem; Λημέρι του λύκου

Wilk vʲilk pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Λύκος

Wilno ˈvʲilnɔ pn
(geografia, geograficzny) stolica Litwy; Βίλνιους Βίλνα

Wincenty vʲĩnˈʦ̑ɛ̃ntɨ pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Βικέντιος

Windhuk ˈvʲĩntxuk pn
(geografia, geograficzny) stolica Namibii; Βίντχουκ

Wirakocza pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) ajmarski i aztecki bóg stworzyciel; Βιρακότσα

Wisła ˈvʲiswa pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Polsce; Βιστούλας
(potocznie, potoczny) (sport, sportowy) nazwa kilku polskich klubów sportowych Βίσλα

Wizygot n
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) członek ludu germańskiego, zachodniego odłamu Gotów; Βησιγότθος

Wjosa pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Albanii i Grecji, wypływająca z gór Pindos, uchodząca do Morza Adriatyckiego; Αώος

Wlora pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowo-zachodniej Albanii, na wybrzeżu Adriatyku; Αυλώνας

Wniebowzięcie pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święto chrześcijańskie upamiętniające wzięcie Matki Boskiej do nieba; Δεκαπενταύγουστος Κοίμηση της Θεοτόκου

Wodnik ˈvɔdʲɲik pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) jedenasty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 stycznia do 19 (20) lutego; Υδροχόος
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny częściowo latem i jesienią; Υδροχόος

Wojwodina pn
(geografia, geograficzny) (administracja) autonomiczny okręg w północnej Serbii ze stolicą w Nowym Sadzie; Βοϊβοντίνα

Wolarz ˈvɔlaʃ pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego; Βοώτης

Woroneż pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, nad rzeką o tej samej nazwie; Βορόνεζ

Wołga ˈvɔwɡa pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji przeduralskiej, największa i najdłuższa rzeka Europy, uchodzi do Morza Kaspijskiego; Βόλγας

Wołoch n
(etnografia, etnograficzny) mężczyzna należący do jednej z grup etnicznych zamieszkujących pierwotnie Półwysep Bałkański, posługujących się językami wschodnioromańskimi; Βλάχος

Wołoszczyzna pn
(geografia, geograficzny) kraina historyczno-geograficzna w Rumunii; Βλαχία
(geografia, geograficzny) kraina historyczno-geograficzna na Morawach; Βλαχία
(historia, historyczny, historycznie) państwo na Nizinie Wołoskiej istniejące od początku XIV w. do 1861 roku; Βλαχία

Woźnica vɔʑˈɲiʦ̑a pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego; Ηνίοχος

Wschód fsxut n
kraje południowej i wschodniej Azji (np. Indie, Chiny, Japonia) Ανατολή

Wszechmogący n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg Παντοδύναμος

Wybrzeże Kości Słoniowej vɨˈbʒɛʒɛ ˈkɔɕʨ̑i swɔ̃ˈɲɔvɛj pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Ακτή Ελεφαντοστού

Wyspa Bożego Narodzenia ˈvɨspa bɔˈʒɛɡɔ ˌnarɔˈʣ̑ɛ̃ɲa pn
(geografia, geograficzny) wyspa w Oceanii; Νήσος των Χριστουγέννων

Wyspa Książęca ˈvɨspa cɕɔ̃w̃ˈʒɛ̃nʦ̑a pn
(geografia, geograficzny) jedna z wysp w Zatoce Gwinejskiej w Afryce; Πρίνσιπε

Wyspa Wielkanocna pn
(geografia, geograficzny) chilijska wyspa położona na południowym Pacyfiku, znana z występujących tam figur moai; Νησί του Πάσχα

Wyspa Świętego Tomasza ˈvɨspa ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ tɔ̃ˈmaʃa pn
(geografia, geograficzny) jedna z wysp w Zatoce Gwinejskiej w Afryce; Σάο Τομέ

Wyspy Cooka ˈvɨspɨ ˈkuka pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii, terytorium zależne Nowej Zelandii; Νήσοι Κουκ

Wyspy Eolskie ˈvɨspɨ ɛˈɔlsʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) dawna nazwa Wysp Liparyjskich Αιολίδες Νήσοι Νησιά του Αιόλου

Wyspy Kanaryjskie ˈvɨspɨ ˌkãnaˈrɨjsʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) archipelag położony na Oceanie Atlantyckim u wybrzeży Maroka i Sahary Zachodniej; Κανάριες Νήσοι Κανάριοι Νήσοι
(geografia, geograficzny) terytorium autonomiczne Hiszpanii obejmujące Wyspy Kanaryjskie (1.1) Κανάριες Νήσοι Κανάριοι Νήσοι

Wyspy Kokosowe ˈvɨspɨ ˌkɔkɔˈsɔvɛ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Australii na obszarze Wysp Kokosowych (1.2), Νησιά Κόκος
(geografia, geograficzny) grupa wysp na Oceanie Indyjskim na południowy zachód od Sumatry Νησιά Κόκος

Wyspy Marshalla ˈvɨspɨ marˈʃala pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Spokojnym ze stolicą w Majuro; Νήσοι Μάρσαλ

Wyspy Owcze ˈvɨspɨ ˈɔfʧ̑ɛ pn
(geografia, geograficzny) archipelag wysp na Morzu Norweskim; Νήσοι Φερόες Φαιρόες

Wyspy Salomona ˈvɨspɨ ˌsalɔ̃ˈmɔ̃na pn
(geografia, geograficzny) państwo w Oceanii; Νήσοι Σολομώντος

Wyspy Świętego Tomasza i Książęca ˈvɨspɨ ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ tɔ̃ˈmaʃa ˌi‿cɕɔ̃w̃ˈʒɛ̃nʦ̑a pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw wyspiarskich w Afryce; Σάο Τομέ και Πρίνσιπε Άγιος Θωμάς και Πρίγκηπας

Węgier ˈvɛ̃ŋʲɟɛr n
człowiek narodowości węgierskiej, obywatel Węgier, mieszkaniec Węgier Ούγγρος Ουγγαρέζος

Węgierka vɛ̃ŋʲˈɟɛrka n
osoba płci żeńskiej narodowości węgierskiej, obywatelka Węgier, mieszkanka Węgier Ουγγαρέζα

Węgry ˈvɛ̃ŋɡrɨ pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie; Ουγγαρία

Władykaukaz pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części Rosji, w północnym Kaukazie, położone nad rzeką Terek, stolica Republiki Północnej Osetii-Alanii; Βλαντικαφκάς

Władywostok ˌvwadɨˈvɔstɔk pn
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Rosji nad Morzem Japońskim; Βλαδιβοστόκ

Włoch vwɔx n
człowiek narodowości włoskiej, obywatel Włoch, mieszkaniec Włoch Ιταλός Ιταλιάνος

Włochy ˈvwɔxɨ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, położone na Półwyspie Apenińskim, obejmujące także Sycylię i Sardynię; Ιταλία

Włodzimierz vwɔˈʥ̑ĩmʲjɛʃ pn
imię męskie; Βλαδίμηρος

Włoszka ˈvwɔʃka n
kobieta lub dziewczyna narodowości włoskiej, obywatelka Włoch Ιταλίδα Ιταλιάνα

ZSRR ˌzɛt‿ɛs‿ɛr‿ˈɛr acronym
= (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich ΕΣΣΔ Ε.Σ.Σ.Δ.

Zabulon pn
imię męskie pochodzenia biblijnego; Ζαβουλών

Zacheusz pn
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia semickiego; jedno z imion biblijnych; Ζακχαίος

Zachód ˈzaxut n
(potocznie, potoczny) cywilizacja zachodnia, kraje Europy Zachodniej i Środkowej, Ameryki Południowej, Stany Zjednoczone, Australia i Nowa Zelandia Δύση

Zagrzeb ˈzaɡʒɛp pn
(geografia, geograficzny) stolica Chorwacji; Ζάγκρεμπ

Zambia ˈzãmbʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce; Ζάμπια

Zamość ˈzãmɔɕʨ̑ pn
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w południowej części województwa lubelskiego; Ζάμος Ζάμοστς

Zaratusztra ˌzaraˈtuʃtra pn
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) twórca zaratusztrianizmu; Ζαρατούστρα

Zatoka Ambrakijska pn
(geografia, geograficzny) zatoka na Morzu Jońskim u północno-zachodnich wybrzeży Grecji; Αμβρακικός κόλπος

Zatoka Argolidzka pn
(geografia, geograficzny) niewielka zatoka na Morzu Egejskim u wschodniego wybrzeża Peloponezu w Grecji; Αργολικός Κόλπος

Zatoka Biskajska zaˈtɔka bʲiˈskajska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego, położona pomiędzy północnym wybrzeżem Półwyspu Pirenejskiego a południowo-zachodnim wybrzeżem Francji; Βισκαϊκός Κόλπος

Zatoka Botnicka zaˈtɔka bɔtʲˈɲiʦ̑ka pn
(geografia, geograficzny) zatoka w północnej części Morza Bałtyckiego, między Szwecją a Finlandią; Βοθνιακός Βοθνιακός Κόλπος

Zatoka Eubejska Południowa pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Egejskiego, oddzielająca wyspę Eubeę od stałego lądu Grecji; Νότιος Ευβοϊκός κόλπος

Zatoka Eubejska Północna pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Egejskiego, oddzielająca wyspę Eubeę od lądu stałego Grecji, na południowym wschodzie łączy się przez wąską cieśninę Ewripos z Zatoką Eubejską Południową; Βόρειος Ευβοϊκός Κόλπος

Zatoka Heraklejska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Kreteńskiego, położona u północnego brzegu wyspy Krety, na północny-wschód od miasta Heraklion Κόλπος Ηρακλείου

Zatoka Kasandryjska pn
(geografia, geograficzny) zatoka położona u wybrzeży Półwyspu Chalcydyckiego, między półwyspami Kasandra i Sithonia Τορωναίος Κόλπος

Zatoka Kiparysyjska pn
(geografia, geograficzny) zatoka u wybrzeży południowej Grecji, stanowiąca część Morza Jońskiego, oblewająca zachodnie wybrzeża Peloponezu; Κυπαρισσιακός Κόλπος

Zatoka Koryncka pn
(geografia, geograficzny) głęboka, wąska zatoka, wschodnia odnoga Morza Jońskiego, od którego oddziela ją na zachodzie Zatoka Patraska; Κορινθιακός Κόλπος

Zatoka Lakońska pn
(geografia, geograficzny) zatoka u wybrzeży południowej Grecji, stanowiąca część Morza Egejskiego,wcinająca się w południowo-wschodnią część półwyspu Peloponez; Λακωνικός Κόλπος

Zatoka Malijska pn
(geografia, geograficzny) niewielka zatoka położona u wybrzeży Grecji, wcinająca się w ląd i zamykająca z jednej strony przesmyk nieopodal Termopili Μαλιακός κόλπος

Zatoka Merabelska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Kreteńskiego, położona u północno-wschodniego wybrzeża Krety Κόλπος Μιραμπέλου

Zatoka Meseńska pn
(geografia, geograficzny) zatoka u wybrzeży południowej Grecji, stanowiąca część Morza Jońskiego, wcinająca się w południowo-zachodnią część Peloponezu; Μεσσηνιακος Κόλπος

Zatoka Orfańska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Egejskiego, położona po wschodniej stronie Półwyspu Chalcydyckiego Κόλπος Ορφανού Στρυμονικός Κόλπος

Zatoka Pagasyjska pn
(geografia, geograficzny) okrągła zatoka Morza Egejskiego położona u wschodnich wybrzeży Grecji, w Magnezji; Παγασητικός κόλπος

Zatoka Patraska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Jońskiego, położona u zachodniego wybrzeża Grecji; Πατραϊκός Κόλπος

Zatoka Petalijska pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) zatoka Morza Egejskiego, rozciągająca się między wschodnim wybrzeżem Attyki a południowym końcem wyspy Eubea Κόλπος Πεταλιών

Zatoka Sarońska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Egejskiego, położona między Attyką, Argolidą a Przesmykiem Korynckim; Σαρωνικός κόλπος

Zatoka Termajska pn
(geografia, geograficzny) zatoka u wybrzeży północno-wschodniej Grecji, stanowiąca część Morza Egejskiego; Θερμαϊκός Κόλπος

Zegar ˈzɛɡar pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Ωρολόγιον

Zesłanie Ducha Świętego pn
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto obchodzone pięćdziesiąt dni po Wielkanocy, w którym wspomina się zstąpienie Ducha Świętego na Maryję i Apostołów Πεντηκοστή

Zeus ˈzɛus pn
(mitologia grecka) bóg pogodnego i pochmurnego nieba oraz piorunów i błyskawic, pan Olimpu, utożsamiany z rzymskim Jowiszem, najwyższe bóstwo greckiego panteonu; Δίας Ζευς

Ziemia ˈʑɛ̃mʲja pn
(astronomia, astronomiczny) trzecia według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego, w starożytności i średniowieczu uważana za centralne ciało wszechświata, do czasów Kopernika uważana za nieruchomą; Γη

Ziemia Święta pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsca w Palestynie opisane w Nowym Testamencie, gdzie urodził się, żył i umarł Jezus Chrystus; Άγιοι Τόποι

Zimbabwe zʲĩmˈbabvɛ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Harare; Ζιμπάμπουε

Zjednoczone Emiraty Arabskie ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ ˌɛ̃mʲiˈratɨ aˈrapsʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji; Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα

Zjednoczone Królestwo ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ kruˈlɛstfɔ pn
(geografia, geograficzny) skrócona forma od Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej Ηνωμένο Βασίλειο

Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ kruˈlɛstfɔ ˈvʲjɛlʲcɛ̇j brɨˈtãɲji ˌː‿ːrˈlãndʲji puwˈnɔʦ̑nɛj pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (oficjalnie) nazwa państwa leżącego w Europie Zachodniej składającego się z Anglii, Walii, Szkocji i Irlandii Północnej; Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας

Zmartwychwstanie ˌzmartfɨxˈfstãɲɛ pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w tradycji chrześcijańskiej powrót Jezusa Chrystusa do życia po trzech dniach w grobie; Ανάσταση

Zofia ˈzɔfʲja pn
imię żeńskie; Σοφία

Zurych pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Szwajcarii; Ζυρίχη

Związek Radziecki ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk raˈʥ̑ɛʦ̑ʲci pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo komunistyczne w Europie i Azji, które istniało w latach 1922-1991; Σοβιετική Ένωση

Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk ˌsɔʦ̑ʲjalʲiˈstɨʧ̑nɨx rɛˈpublʲik raˈʥ̑ɛʦ̑ʲcix pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nieistniejące obecnie federacyjne państwo, które w XX w. obejmowało wschodnią Europę i północną Azję; Ένωση Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών

a a conjunction
…uzupełniania και
…objaśnień και
…przeciwstawności και
…wynikania και

abaka aˈbaka n
lekkie, wytrzymałe włókno z pochew liściowych banana manilskiego wykorzystywane do sporządzania lin, zwłaszcza w żeglarstwie; καννάβι της μανίλας αβάκα

abakus aˈbakus n
przyrząd do liczenia w postaci deski z rowkami na poszczególne rodzaje jednostek liczbowych, używany przez starożytnych Greków i Rzymian, także w zachodniej Europie do XVIII w.; pierwowzór liczydeł; άβακας
(architektura, architektoniczny) kwadratowa płyta stanowiąca górną część głowicy kolumny; άβακας

abandon aˈbãndɔ̃n n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (morski) zrzeczenie się na rzecz ubezpieczyciela praw do statku, który stracił swoją wartość handlową; εγκατάλειψη

abazja aˈbazʲja n
(medycyna, medyczny) utrata możliwości chodzenia, przeważnie na skutek schorzeń systemu nerwowego; αβασία

abażur aˈbaʒur n
osłona na lampę, tłumiąca jej zbyt jaskrawe światło αμπαζούρ

abchaski apˈxasʲci adj
związany z Abchazją, dotyczący Abchazji lub jej mieszkańców αμπχαζικός

abchaski apˈxasʲci n
język używany w Abchazji; αμπχαζικά

abderycki ˌabdɛˈrɨʦ̑ʲci adj
od: Abdera αβδηριτικός

abderyta ˌabdɛˈrɨta n
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec miasta Abdera w Tracji uchodzący w opinii starożytnych Greków za uosobienie głupoty, filisterstwa i kołtuństwa Αβδηρίτης
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) głupiec, prostak, nieuk αβδηρίτης

abduktor abˈduktɔr n
(anatomia, anatomiczny) mięsień odciągający kończynę od ciała; απαγωγός μυς

abdykacja ˌabdɨˈkaʦ̑ʲja n
zrzeczenie się władzy, rezygnacja monarchy z tronu; ; (zobacz) też abdykacja w Encyklopedii staropolskiej παραίτηση

abecadło ˌabɛˈʦ̑adwɔ n
(przenośnie, przenośnia) elementarne podstawy jakiejś dziedziny wiedzy, rzemiosła, itp. αλφαβητάρι

aberracja ˌabɛrˈraʦ̑ʲja ˌabɛrˈːaʦ̑ʲja n
(astronomia, astronomiczny) pozorne odchylenie ciał niebieskich od ich rzeczywistego położenia wywołane ruchem Ziemi po orbicie albo jej obrotem αποπλάνηση του φωτός
(erudycyjny) odchylenie od normalnego stanu; nieprawidłowość εκτροπή απόκλιση
(optyka, optyczny) wada soczewek powodująca nieostrość, zabarwienie bądź zniekształcenie obrazu; wada odwzorowywania obrazu przez układy optyczne απόκλιση φωτός εκτροπή φωτός

abiogeneza ˌabʲjɔɡɛ̃ˈnɛza n
(biologia, biologiczny) spontaniczne powstawanie życia z materii nieożywionej; αβιογένεση

abiotyczny ˌabʲjɔˈtɨʧ̑nɨ adj
nieożywiony αβιοτικός

abioza aˈbʲjɔza n
stan całkowitego wstrzymania procesów życiowych αβίωση

abisalny ˌabʲiˈsalnɨ adj
(geografia, geograficzny) związany z abisalem, dotyczący abisalu lub w nim istniejący αβυσσαίος

abiturient ˌabʲiˈturʲjɛ̃nt n
uczeń kończący szkołę, najczęściej średnią, przystępujący do matury; απόφοιτος

abolicja ˌabɔˈlʲiʦ̑ʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ustawowy, powszechny akt łaski, polegający na zakazie wszczęcia lub nakazie umorzenia postępowania karnego w stosunku do pewnych rodzajów przestępstw lub kategorii przestępców; κατάργηση

abonent aˈbɔ̃nɛ̃nt n
osoba płacąca stałą opłatę, abonament συνδρομητής

abonentka ˌabɔ̃ˈnɛ̃ntka n
kobieta płacąca stałą opłatę, abonament συνδρομήτρια

aboralny ˌabɔˈralnɨ adj
(biologia, biologiczny) przeciwgębowy, leżący po przeciwnej stronie ciała w stosunku do oralnego αντιστοματικός

aborcja aˈbɔrʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) zabieg przerwania ciąży; wywołanie poronienia; έκτρωση άμβλωση

abrogacja ˌabrɔˈɡaʦ̑ʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uchylenie uregulowania prawnego lub wyroku ακύρωση

absces ˈapsʦ̑ɛs n
(medycyna, medyczny) ropień απόστημα

absencja apˈsɛ̃nʦ̑ʲja n
nieobecność w danym miejscu, zwłaszcza w pracy απουσία

absolutny ˌapsɔˈlutnɨ adj
całkowity, zupełny, bezwzględny απόλυτος
(filozofia, filozoficzny) istniejący obiektywnie απόλυτος
niekwestionowany απόλυτος
oparty na zasadach absolutyzmu lub rządzący według tych zasad απόλυτος

absolutyzm ˌapsɔˈlutɨsm̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchia nieograniczona; απολυταρχία

absolwent apˈsɔlvɛ̃nt n
osoba, która ukończyła szkołę, uczelnię, kurs; απόφοιτος τελειόφοιτος

absorbować ˌapsɔrˈbɔvaʨ̑ v
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) pochłaniać substancję, energię; wiązać chemicznie απορροφώ
pochłaniać, zaprzątać całkowicie czyjąś myśl, uwagę, czas; zajmować kogoś απορροφώ

absorpcja apˈsɔrpʦ̑ʲja n
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) proces wnikania cząstek do wnętrza innej substancji tworzącej dowolną fazę ciągłą; απορρόφηση
proces pochłaniania energii fali przez ciało; απορρόφηση

abstrakcja apsˈtrakʦ̑ʲja n
(sztuka) kompozycja barw i kształtów bez widocznego związku z rzeczywistością; αφαίρεση
coś trudnego do zrealizowania lub zdefiniowania ρεμβασμός
nierealny pogląd ρεμβασμός

abstrakcyjny ˌapstrakˈʦ̑ɨjnɨ adj
nie mający związku z rzeczywistością αφηρημένος

absurdalnie ˌapsurˈdalʲɲɛ adv
w sposób absurdalny παράλογα

absynt ˈapsɨ̃nt n
alkoholowy napój wysokoprocentowy, otrzymywany w procesie destylacji z różnego rodzaju ziół, przede wszystkim z kwiatów i liści piołunu; αψέντι

acetofenon ˌaʦ̑ɛtɔˈfɛ̃nɔ̃n n
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy ketonów o wzorze sumarycznym C8H8O, najprostszy keton alkilo-aromatyczny, ciecz o przyjemnym zapachu, wykorzystywany do produkcji leków, substancji zapachowych oraz jako rozpuszczalnik; ακετοφαινόνη

aceton aˈʦ̑ɛtɔ̃n n
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy przedstawiciel grupy ketonów o wzorze C3H6O, bezbarwna, łatwopalna i toksyczna ciecz o ostrym zapachu, wykorzystywany w syntezie chemicznej i jako rozpuszczalnik; ακετόνη

acetylen ˌaʦ̑ɛˈtɨlɛ̃n n
(chemia, chemiczny) (zobacz) etyn ακετυλένιο

ach ax interjection
…służący wyrażaniu stanów uczuciowych, takich jak m.in.: zachwyt, zaskoczenie, przestrach, irytacja, podziw, zdziwienie, pragnienie αχ

achy i ochy ˈaxɨ i‿ˈɔxɨ idiom
(potocznie, potoczny) przesadne zachwyty αχ και βαχ

adduktor n
(anatomia, anatomiczny) mięsień przywodzący kończynę do osi ciała; προσαγωγός

adekwatny ˌadɛˈkfatnɨ adj
dokładnie czemuś odpowiadający ανάλογος αρμόδιος επαρκής κατάλληλος

adenotomia n
(medycyna, medyczny) chirurgiczny zabieg laryngologiczny polegający na usunięciu lub ścięciu przerośniętego migdałka gardłowego; αδενεκτομή

adhan n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny)muzułmańskie wezwanie do modlitwy, wygłaszane m.in. przez muezina z minaretu; αδδάν

adiabatyczny adj
(fizyka, fizyczny) taki, który przebiega bez wymiany ciepła z otoczeniem αδιαβατικός

administracyjny ˌadmʲĩɲistraˈʦ̑ɨjnɨ adj
związany z administracją i administrowaniem διοικητικός

administrator ˌadmʲĩɲiˈstratɔr n
osoba zarządzająca czymś διευθυντής

administrować ˌadmʲĩɲiˈstrɔvaʨ̑ v
sprawować zarząd, kierować jakąś wyodrębnioną dziedziną działalności διοικώ διαχειρίζομαι

admirał adˈmʲiraw n
(marynarka) najwyższy stopień (dowódca) w marynarce wojennej, równoważny stopniowi generała broni w armii lądowej, naczelny wódz floty; ναύαρχος
(marynarka) oficer mający stopień admirała (1.1) ναύαρχος

adopcja aˈdɔpʦ̑ʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawne uznanie obcego dziecka za własne; υιοθεσία
przygarnięcie zwierzęcia (np. bezdomnego, ze schroniska) υιοθεσία
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przyjęcie przez jeden kraj prawa innego kraju υιοθέτηση

adoptować ˌadɔpˈtɔvaʨ̑ v
dokonywać / dokonać adopcji υιοθετώ

adorator ˌadɔˈratɔr n
mężczyzna zabiegający o względy kobiety εραστής

adorować ˌadɔˈrɔvaʨ̑ v
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oddawać cześć Bogu lub obiektom kultu religijnego λατρεύω
uwielbiać kogoś, zachwycać się kimś, otaczać go uwielbieniem λατρεύω

adrenalina ˌadrɛ̃naˈlʲĩna n
(fizjologia, fizjologiczny) hormon wydzielany w sytuacjach zagrożenia i stresu; αδρεναλίνη

adres ˈadrɛs n
informacje o tym, gdzie znajduje się jakiś budynek lub gdzie ktoś mieszka διεύθυνση

adsorpcja atˈsɔrpʦ̑ʲja n
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) gromadzenie się substancji rozpuszczonych w cieczy lub obecnych w gazie na powierzchni ciała stałego lub cieczy; προσρόφηση

adwokat adˈvɔkat n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawnik udzielający porad i prowadzący sprawy klientów w sądzie; δικηγόρος συνήγορος

adwokat diabła adˈvɔkad ˈdʲjabwa n
(kościelny) (potocznie, potoczny) duchowny, który w Kościele katolickim podczas procesu beatyfikacyjnego lub kanonizacyjnego, ma za zadanie wyszukiwać przyczyn przeciw wyniesieniu na ołtarze συνήγορος του διαβόλου

adyton aˈdɨtɔ̃n n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ukryta przestrzeń w sanktuarium greckim (np. w świątyni, gaju, grocie), dostępna tylko dla kapłanów i osób wybranych, które przeszły obrzęd oczyszczenia, gdzie przechowywane były świętości: posąg bóstwa, przedmioty kultu i dary dla niego, czasem mieściła się tam także wyrocznia; άδυτο

aerobiologia ˌaɛrɔbʲjɔˈlɔɟja n
nauka zajmująca się badaniem cząsteczek biologicznych znajdujących się w powietrzu atmosferycznym; αεροβιολογία

aerobus ˌaɛˈrɔbus n
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny, najczęściej śmigłowiec, przewożący na małych odległościach duże ilości pasażerów; έρμπας

aerodrom ˌaɛˈrɔdrɔ̃m n
(przestarzałe, przestarzały) lotnisko, szczególnie trawiaste αεροδρόμιο

aerodynamiczny ˌaɛrɔdɨ̃nãˈmʲiʧ̑nɨ adj
(fizyka, fizyczny) związany z aerodynamiką αεροδυναμικός

aerodynamika ˌaɛrɔdɨ̃ˈnãmʲika n
(fizyka, fizyczny) dział fizyki zajmujący się ruchem gazów; αεροδυναμική

aerometr ˌaɛˈrɔ̃mɛtr̥ n
(fizyka, fizyczny) przyrząd do pomiaru gęstości gazu αερόμετρο

aerostat ˌaɛˈrɔstat n
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny lżejszy od powietrza; αερόστατο

aerozol ˌaɛˈrɔzɔl n
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) roztwór koloidowy powstający w wyniku rozproszenia ciał stałych lub cieczy w ośrodku gazowym αεροζόλ αερόλυμα
(potocznie, potoczny) metalowy pojemnik zawierający substancję, która znajduje się pod ciśnieniem i może być rozpylana αεροζόλ

afazja aˈfazʲja n
(medycyna, medyczny) zaburzenia mowy lub rozumienia mowy na skutek uszkodzenia mózgu; αφασία

afera aˈfɛra n
wydarzenie, które wywołało skandal; απάτη κομπίνα

afereza ˌafɛˈrɛza n
(językoznawstwo, językoznawczy) zanik głoski lub głosek w wyrazie; αφαίρεση
(medycyna, medyczny) zabieg uzyskiwania koncentratu płytek krwi lub białych krwinek; αφαίρεση

afganistański ˌavɡãɲiˈstãj̃sʲci adj
odnoszący się do Afganistanu (państwa na Środkowym Wschodzie) αφγανικός

afgański avˈɡãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Afganistan lub jego narodu – Afgańczyków αφγανικός

afiks ˈafʲiks n
(gramatyka) morfem będący częścią składową wyrazu, różny od rdzenia, zrostek; πρόσφυμα

afisz ˈafʲiʃ n
(poligrafia) plakat informujący o jakiejś imprezie publicznej lub akcji, nawołujący do czegoś; ; (zobacz) też afisz w Encyklopedii staropolskiej αφίσα

afonia aˈfɔ̃ɲja n
(medycyna, medyczny) zaburzenie polegające na braku głosu; αφωνία

aforyzm aˈfɔrɨsm̥ n
zwięzła, lapidarna, przeważnie jednozdaniowa wypowiedź, wyrażająca ogólną prawdę filozoficzną lub moralną, w sposób zaskakujący i błyskotliwy; αφορισμός

afrykański ˌafrɨˈkãj̃sʲci adj
związany z Afryką, dotyczący Afryki, zamieszkujący Afrykę αφρικανικός

agat ˈaɡat n
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana chalcedonu; kamień półszlachetny o charakterystycznych paskach układających się koncentrycznie; αχάτης

agawa aˈɡava n
(botanika, botaniczny) Agave L., rodzaj roślin o długich, mięsistych, kolczastych, tworzących rozetę liściach; αθάνατο αθάνατος

agencja aˈɡɛ̃nʦ̑ʲja n
przedstawicielstwo jakiejś instytucji, jakiegoś przedsiębiorstwa czy urzędu πρακτορείο

agenda aˈɡɛ̃nda n
filia urzędu lub instytucji πρακτορείο υποκατάστημα
terminarz ατζέντα
ustalony plan jakiegoś spotkania ατζέντα

agent ˈaɡɛ̃nt n
pracownik wywiadu πράκτορας
przedstawiciel jakiejś firmy πράκτορας
tajny pracownik policji lub służb specjalnych χαφιές

agitator ˌaɟiˈtatɔr n
osoba prowadząca agitację ταραχοποιός
(chemia, chemiczny) cylindryczny, stalowy reaktor wyłożony ołowiem; najczęściej używany do rafinacji ropy naftowej αναδευτήρας

agnostycyzm ˌaɡnɔˈstɨʦ̑ɨsm̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) pogląd, według którego nigdy nikomu nie uda się dowieść istnienia lub nieistnienia boga; pogląd negujący całkowicie lub częściowo możliwość poznania bytu; αγνωστικισμός

agnostyk aˈɡnɔstɨk n
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwolennik agnostycyzmu αγνωστικιστής

agonia aˈɡɔ̃ɲja n
(przenośnie, przenośnia) pogorszenie się stanu czegoś prowadzące do upadku επιδείνωση χειροτέρευση
stan bezpośrednio poprzedzający zgon; χαροπάλεμα επιθανάτια αγωνία

agora aˈɡɔra n
(historia, historyczny, historycznie) podejmujące najważniejsze decyzje zgromadzenie zwoływane w greckich państwach-miastach αγορά

agorafobia ˌaɡɔraˈfɔbʲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed przebywaniem samemu w miejscach publicznych; αγοραφοβία

agrafka aˈɡrafka n
rodzaj zapinki wykonanej z drutu, której jeden koniec zahacza się o zagięcie znajdujące się na drugim końcu; παραμάνα

agresja aˈɡrɛsʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrojny najazd jednego państwa na inne; εισβολή επιδρομή
(psychologia, psychologiczny) zachowanie, którego celem jest wyładowanie gniewu, wyrządzenie szkody; επιθετικότητα

agresywnie adv
w sposób agresywny επιθετικά

agronom aˈɡrɔ̃nɔ̃m n
specjalista zajmujący się agronomią; αγρονόμος

agronomia ˌaɡrɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
(rolnictwo, rolniczy) teoretyczna i praktyczna wiedza o rolnictwie i zarządzaniu produkcją żywności roślinnej; αγρονομία γεωπονία

agronomka ˌaɡrɔ̃ˈnɔ̃mka n
forma żeńska od: agronom γεωπόνος

agroturystyczny ˌaɡrɔturɨˈstɨʧ̑nɨ adj
związany z agroturystyką, dotyczący agroturystyki αγροτουριστικός

agroturystyka ˌaɡrɔtuˈrɨstɨka n
(rolnictwo, rolniczy) (turystyka, turystyczny) wypoczynek spędzany w chłopskim gospodarstwie, może być połączony z pracą w gospodarstwie; αγροτουρισμός

aikido ajˈcidɔ n
japońska sztuka samoobrony; αϊκίντο

airbag ˈɛrbak n
(motoryzacja) poduszka powietrzna αερόσακος

ajwar n
(kulinaria) bałkańska pasta przyrządzana z papryki, bakłażanów i pomidorów; άιβαρ

akacja aˈkaʦ̑ʲja n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) tropikalne drzewo lub krzew z rodzaju (1.1) ακακία

akademia ˌakaˈdɛ̃mʲja n
(historia, historyczny, historycznie) szkoła filozoficzna założona przez Platona, mieszcząca się w parku Akademosa; Ακαδημία ακαδημία
uroczyste zebranie publiczne poświęcone osobie lub wydarzeniu Ακαδημία ακαδημία
instytucja, towarzystwo naukowe ακαδημία Ακαδημία
szkoła wyższa; ακαδημία Ακαδημία

akademik ˌakaˈdɛ̃mʲik n
członek akademii ακαδημαϊκός
dom akademicki; εστία φοιτητική εστία

akadyjski adj
dotyczący Akadu lub/i państwa akadyjskiego ακκαδικός

akadyjski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język semicki, używany w Mezopotamii od połowy III tysiąclecia p.n.e. do początków I tysiąclecia n.e.; Ακκαδική ακκαδικά

akant ˈakãnt n
(botanika, botaniczny) Acanthus L., rodzaj roślin, bylin lub krzewów, z rodziny akantowatych; . ακάνθα

akapit aˈkapʲit n
fragment tekstu rozpoczynający się od nowego wiersza; παράγραφος

akatyst aˈkatɨst n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj hymnu liturgicznego ku czci Chrystusa lub świętych, spotykany zwłaszcza w wielkopostnej tradycji chrześcijaństwa wschodniego, śpiewany na stojąco podczas szczególnych nabożeństw; ακάθιστος ύμνος

akceleracja n
przyspieszenie επιτάχυνση

akcent ˈakʦ̑ɛ̃nt n
(językoznawstwo, językoznawczy) specyficzny sposób wymawiania słów często w połączeniu z charakterystyczną intonacją zdaniową προφορά
(językoznawstwo, językoznawczy) wyróżnienie za pomocą środków fonetycznych niektórych sylab w obrębie wyrazu; τονισμός τόνος
(termin typograficzny) znak diakrytyczny oznaczający akcent (1.1) τόνος

akceptowalny ˌakʦ̑ɛptɔˈvalnɨ adj
możliwy do zaakceptowania, do przyjęcia αποδεκτός παραδεκτός

akceptować ˌakʦ̑ɛpˈtɔvaʨ̑ v
aprobować coś δέχομαι αποδέχομαι

akcja ˈakʦ̑ʲja n
(sport, sportowy) działania ofensywne, atak δράση
działanie zorganizowane δράση
przebieg zdarzeń powiązanych następstwem chronologicznym, lub więzią przyczynowo-skutkową; δράση
papier wartościowy wystawiany posiadaczowi części kapitału spółki akcyjnej (często w lm); μετοχή

akcjonariusz ˌakʦ̑ʲjɔ̃ˈnarʲjuʃ n
(ekonomia, ekonomiczny) właściciel akcji spółki akcyjnej; μέτοχος

akcyza akˈʦ̑ɨza n
(ekonomia, ekonomiczny) rodzaj podatku pośredniego nakładanego na niektóre towary celem ograniczenia ich konsumpcji; φόρος

akompaniament ˌakɔ̃mpãˈɲãmɛ̃nt n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrumentalne tło głównej partii; ακομπανιαμέντο
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonywanie akompaniamentu (1.1), towarzyszenie grą soliście lub zespołowi ακομπανιαμέντο

akompaniować ˌakɔ̃mpãˈɲɔvaʨ̑ v
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrumentalnie towarzyszyć głównej partii, wykonywać jej tło συνοδεύω ακομπανιάρω

akordeon ˌakɔrˈdɛɔ̃n n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu muzycznego z grupy aerofonów; ακορντεόν

akordeonista ˌakɔrdɛɔ̃ˈɲista n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) mężczyzna, chłopiec grający na akordeonie ακορντεονίστας

akordeonistka ˌakɔrdɛɔ̃ˈɲistka n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, dziewczyna grająca na akordeonie ακορντεονίστρια

akrobata ˌakrɔˈbata n
człowiek wykonujący akrobacje, zwykle w cyrku lub sporcie ακροβάτης

akrobatyczny adj
związany z akrobacją ακροβατικός

akrofobia ˌakrɔˈfɔbʲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk wysokości; ακροφοβία

akropol aˈkrɔpɔl n
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: osiedle, część miasta znajdująca się na wzgórzu ακρόπολη

akroterion n
(architektura, architektoniczny) dekoracyjny element na szczycie i krańcach frontonu wykonany z terakoty, kamienia lub brązu ακρωτήριο

aksamit aˈksãmʲit n
(włókiennictwo) tkanina bawełniana z krótką okrywą włosową z jedwabnych, wełnianych lub bawełnianych nici; βελούδο

aksjologia ˌaksʲjɔˈlɔɟja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o wartościach; αξιολογία

aksjomat akˈsʲjɔ̃mat n
(matematyka, matematyczny) (logika, logiczny) element aksjomatyki, czyli tak wybranego zestawu twierdzeń, że na ich bazie daje się wyprowadzić wszystkie pozostałe twierdzenia danej teorii matematycznej; αξίωμα

aksjomatyczny ˌaksʲjɔ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
oparty na aksjomatach αξιωματικός

akson ˈaksɔ̃n n
(biologia, biologiczny) nitkowate przedłużenie komórki nerwowej; άξονας νευράξονας

akt akt n
(sztuka) (fotografia) zdjęcie lub obraz nagiej modelki lub modela; γυμνό
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) część sztuki teatralnej; πράξη
czyn, działanie πράξη
(urzędowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urzędowy lub prawny dokument πράξη
oficjalna uroczystość towarzysząca ważnemu zdarzeniu τελετή

akt urodzenia ˈakt ˌurɔˈʣ̑ɛ̃ɲa n
akt stanu cywilnego stwierdzający fakt narodzin dziecka; πιστοποιητικό γεννήσεως

aktor akˈtɔʒɨ ˈaktɔr n
osoba, która gra rolę w teatrze lub w filmie; ηθοποιός

aktorka akˈtɔrka n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) kobieta, która w teatrze lub na filmie udaje jakąś postać, bohatera ηθοποιός

aktyn ˈaktɨ̃n n
(chemia, chemiczny) radioaktywny pierwiastek chemiczny o symbolu Ac i liczbie atomowej 89; ακτίνιο

aktyno- akˈtɨ̃nɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z promieniem, promieniowaniem, promieniotwórczością ακτινο-

aktynometr ˌaktɨ̃ˈnɔ̃mɛtr̥ n
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) przyrząd służący do dokładnego mierzenia promieniowania słonecznego ακτινόμετρο

aktywny akˈtɨvnɨ adj
biorący w czymś żywy udział, przejawiający inicjatywę; czynny; działający ενεργός
(chemia, chemiczny) zdolny do reakcji chemicznej lub przyspieszający ją ενεργός

akulturacja ˌakultuˈraʦ̑ʲja n
(socjologia, socjologiczny) przyjęcie przez osobę lub grupę kultury innej grupy πολιτιστική αφομοίωση

akumulator ˌakũmuˈlatɔr n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do magazynowania energii (elektrycznej, mechanicznej lub cieplnej) μπαταρία συσσωρευτής

akumulator samochodowy ˌakũmuˈlatɔr ˌsãmɔxɔˈdɔvɨ n
(motoryzacja) (zobacz) [[akumulator, samochodowy]] μπαταρία

akuszeria ˌakuˈʃɛrʲja n
(dawniej, dawny) określenie położnictwa μαιευτική

akuszerka ˌakuˈʃɛrka n
(przestarzałe, przestarzały) położna; μαία μαμή

akwaforta ˌakfaˈfɔrta n
(sztuka) grafika wykonana techniką akwaforty (1.1) ακουαφόρτε
(sztuka) technika trawienia płyt z naniesionym rysunkiem i wykonywania z nich odbitek; ακουαφόρτε

akwarela ˌakfaˈrɛla n
(sztuka) obraz malowany akwarelami (1.1) ακουαρέλα υδατογραφία
(sztuka) technika malowania akwarelami (1.1); ακουαρέλα υδατογραφία
(sztuka) rozpuszczalna w wodzie farba stosowana w malarstwie ακουαρέλα

akwarium aˈkfarʲjũm n
duży, przezroczysty, prostopadłościenny zbiornik na wodę ενυδρείο ακουάριο

akwedukt aˈkfɛdukt n
kanał wodociągowy, rurociąg podziemny lub nadziemny, doprowadzający wodę z odległych źródeł na ogół do miast przy wykorzystaniu siły ciążenia ziemskiego; υδραγωγείο

akwilon aˈkfʲilɔ̃n n
ostry północny wiatr βαρδάρης βοριάς

alabaster ˌalaˈbastɛr n
(mineralogia, mineralogiczny) zbita, drobnoziarnista odmiana gipsu, delikatnie zabarwiona lub biała; αλάβαστρο

alanina n
(biologia, biologiczny) organiczny związek chemiczny, jeden z dwudziestu podstawowych aminokwasów białkowych; αλανίνη

alarm ˈalarm n
sygnał dźwiękowy lub świetlny ostrzegający przed niebezpieczeństwem συναγερμός
urządzenie do nadawania sygnału alarmu (1.1) συναγερμός
wezwanie do działania συναγερμός

albatros alˈbatrɔs n
(ornitologia, ornitologiczny) żyjący w koloniach, żywotny ptak oceaniczny o masywnym dziobie; άλμπατρος αλμπατρός

albański alˈbãj̃sʲci adj
związany z Albanią, dotyczący Albanii αλβανικός αλβανικά

albański alˈbãj̃sʲci n
język używany przez Albańczyków; αλβανικά

albo ˈalbɔ conjunction
…łączący dwa zdania równorzędne, oraz dwie części zdania, wskazujący, że tylko jedna część jest prawdziwa; ή

album ˈalbũm n
zbiór reprodukcji, fotografii, pocztówek, znaczków itp. άλμπουμ λεύκωμα

alchemiczny adj
dotyczący alchemii αλχημικός

ale ɛjl ˈalɛ conjunction
…służący do łączenia zdań wtedy, gdy jedno z nich jest przeciwieństwem drugiego, gdy sytuacja z jednego z nich zachodzi pomimo sytuacji ze zdania drugiego αλλά μα όμως

ale ɛjl ˈalɛ interjection
…wyrażający zdumienie nad czymś τι πόσο

alegoria ˌalɛˈɡɔrʲja n
(literacko) (sztuka) nawiązanie do czegoś/kogoś, przywołanie przekazane nie wprost, ale metaforycznie, za pomocą wypowiedzi zaszyfrowanej w przypowieści; αλληγορία

alegorycznie ˌalɛɡɔˈrɨʧ̑ʲɲɛ adv
przenośnie, w sposób alegoryczny αλληγορικά

alegoryczny ˌalɛɡɔˈrɨʧ̑nɨ adj
(literacko) (sztuka) taki, który ma poza znaczeniem dosłownym stały umowny sens przenośny αλληγορικός

aleja aˈlɛja n
droga wysadzana po obu stronach drzewami lub krzewami; περίπατος λεωφόρος
szeroka, reprezentacyjna ulica λεωφόρος

aleksytymia n
(psychologia, psychologiczny) niezdolność do rozumienia lub identyfikowania emocji oraz ich nazywania i wyrażania; αλεξιθυμία

alembik aˈlɛ̃mbʲik n
(dawniej, dawny) sprzęt laboratoryjny w postaci szklanego lub metalowego naczynia – zbiornika, zakończonego szyjką, w której osadzano korek lub specjalną głowicę z wychodzącą z niej zagiętą rurką; służy do destylacji; ; (zobacz) też alembik w Encyklopedii staropolskiej αποστακτήρας λαμπίκος

alergen aˈlɛrɡɛ̃n n
(medycyna, medyczny) antygen (czynnik) zewnątrzpochodny, który wywołuje reakcję alergiczną; αλλεργιογόνο

alergia aˈlɛrʲɟja n
(medycyna, medyczny) uczulenie, nadmierna reakcja organizmu na jakiś czynnik; αλλεργία
(przenośnie, przenośnia) nieprzyjazne uczucie do kogoś lub czegoś αλλεργία απέχθεια

alfa ˈalfa ordinalAdjective
pierwszy (przy oznaczaniu np. kątów, faz, współczynników, wersji itp.) άλφα

alfa i omega ˈalfa ˌi‿ɔ̃ˈmɛɡa n
(przenośnie, przenośnia) początek i koniec το άλφα και το ωμέγα

alfabet alˈfabɛt n
zbiór wszystkich liter ułożony w ogólnie przyjętym porządku; αλφάβητο αλφαβήτα

alfabetycznie ˌalfabɛˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób alfabetyczny, zgodnie z kolejnością liter w alfabecie αλφαβητικά

algebra alˈɡɛbra n
jeden z działów matematyki; άλγεβρα
(matematyka, matematyczny) zbiór z określonymi na nim działaniami (struktura algebraiczna); άλγεβρα

algierski alʲˈɟɛrsʲci adj
odnoszący się do państwa Algieria αλγερινός

algorytm algɔˈrɨtmɨ alˈɡɔrɨtm̥ n
sposób postępowania w określonej sytuacji, przepis; αλγόριθμος

alians ˈalʲjãw̃s n
przymierze między państwami ένωση συμμαχία

alibi aˈlʲibʲi n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niezbity dowód czyjejś nieobecności w miejscu przestępstwa w czasie jego popełnienia; άλλοθι

aligator ˌalʲiˈɡatɔr n
(herpetologia, herpetologiczny) wodny, drapieżny gad z rodziny Alligatoridae, o szerokim pysku, mylony często z krokodylem; αλιγάτορας αλλιγάτορας

alimenty ˌalʲĩˈmɛ̃ntɨ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) regularne, obligatoryjne świadczenia, na ogół pieniężne, na rzecz osób fizycznych, do których zobowiązywane są na drodze prawnej inne osoby fizyczne; διατροφή

alkalizować ˌalkalʲiˈzɔvaʨ̑ v
(chemia, chemiczny) dodawać zasady, zmieniać odczyn na zasadowy αλκαλοποιώ

alkohol alˈkɔxɔl n
(chemia, chemiczny) grupa związków chemicznych, pochodnych węglowodoru, w których cząsteczce jeden lub kilka atomów wodoru zastąpiono grupą hydroksylową (-OH); αλκοόλη οινόπνευμα
(handel, handlowy) (spożywczy) każdy napój, który zawiera minimum 0,5% alkoholu etylowego; οινόπνευμα αλκοόλ

alkoholiczka ˌalkɔxɔˈlʲiʧ̑ka n
kobieta, która cierpi na alkoholizm αλκοολική

alkoholik ˌalkɔˈxɔlʲik n
osoba, która cierpi na alkoholizm αλκοολικός

alkoholizm ˌalkɔˈxɔlʲism̥ n
(medycyna, medyczny) nałóg alkoholowy, choroba polegająca na odczuwaniu potrzeby picia napojów alkoholowych; αλκοολισμός

alkoholowy ˌalkɔxɔˈlɔvɨ adj
zawierający alkohol; związany z alkoholem αλκοολούχος οινοπνευματώδης

alleluja ˌalːɛˈluja interjection
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w liturgii judaistycznej i chrześcijańskiej: okrzyk radości i triumfu zaczynający lub kończący psalmy i pieśni, szczególnie wielkanocne; wezwanie do złożenia hołdu Bogu; ; (zobacz) też aleluja w Encyklopedii staropolskiej αλληλούια

alofon aˈlɔfɔ̃n n
(językoznawstwo, językoznawczy) wariant fonemu, inaczej: alofony to głoski reprezentujące ten sam fonem αλλόφωνο

alopata ˌalɔˈpata n
lekarz stosujący alopatię αλλοπαθητικός

alotropia ˌalɔˈtrɔpʲja n
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) zjawisko występowania, w tym samym stanie skupienia, różnych odmian tego samego pierwiastka chemicznego różniących się właściwościami fizycznymi i chemicznymi; αλλοτροπία

alpejski alˈpɛjsʲci adj
związany z Alpami, dotyczący Alp αλπικός

alpinista ˌalpʲĩˈɲista n
osoba uprawiająca alpinizm; αλπινιστής

alpinizm alˈpʲĩɲism̥ n
szerzej: wspinaczka wysokogórska ορειβασία

alt alt n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (potocznie, potoczny) instrument grający w skali altu (1.2) άλτο
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) linia melodyczna (głos, partia utworu) między sopranem a tenorem άλτο
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) niski głos żeński, męski lub chłopięcy; άλτο
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (potocznie, potoczny) osoba z takim głosem άλτο

alternator ˌaltɛrˈnatɔr n
(motoryzacja) prądnica prądu przemiennego; γεννήτρια εναλλακτήρας

altowiolista ˌaltɔvʲjɔˈlʲista n
muzyk, który gra na altówce εκτελεστής βιόλα

altruista ˌaltruˈ<sup>j</sup>ista n
osoba bezinteresownie służąca innym, poświęcająca się ich sprawom αλτρουιστής

altruizm alˈtru<sup>j</sup>ism̥ n
bezinteresowna chęć służenia innym ludziom, poświęcenia się ich sprawom; αλτρουισμός φιλαλληλία

altówka alˈtufka n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) smyczkowy instrument muzyczny; βιόλα

aluzja aˈluzʲja n
wzmianka mająca wywołać skojarzenie z czymś, o czym się nie chce lub o czym nie można powiedzieć wprost υπαινιγμός υπονοούμενο

alzacki alˈzaʦ̑ʲci adj
związany z Alzacją αλσατικός

amazonit ˌãmaˈzɔ̃ɲit n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał w kolorze zielonym, występujący głównie w skałach magmowych, używany w jubilerstwie jako kamień ozdobny; αμαζονίτης

amazonka ˌãmaˈzɔ̃nka n
kobieta jeżdżąca konno αμαζόνα ιππεύτρια

ambasada ˌãmbaˈsada n
stała instytucja (misja dyplomatyczna) o najwyższej randze, utrzymywana przez państwo w innym kraju lub przy organizacji międzynarodowej; πρεσβεία
wydzielony budynek lub teren, gdzie mieści się ambasada (1.1) πρεσβεία
gwara więzienna brzuch, żołądek πρεσβεία

ambasador ˌãmbaˈsadɔr n
przedstawiciel dyplomatyczny państwa lub organizacji międzynarodowej πρέσβης πρεσβευτής

ambicja ãmˈbʲiʦ̑ʲja n
pragnienie osiągnięcia czegoś trudnego φιλοδοξία

ambitny ãmˈbʲitnɨ adj
charakteryzujący się ambicją; taki, który w swoim działaniu kieruje się ambicją φιλόδοξος

ambona ãmˈbɔ̃na n
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce służące kapłanom do czytania tekstów liturgicznych, głoszenia kazań; ; (zobacz) też ambona w Encyklopedii staropolskiej άμβωνας

ambra ˈãmbra n
woskowata substancja będąca wydzieliną z przewodu pokarmowego kaszalota powstałą prawdopodobnie w wyniku niestrawności lub zaparcia, stosowana w przemyśle perfumeryjnym άμβρα ζωϊκός ήλεκτρο

ambulans ãmˈbulãw̃s n
środek transportu przeznaczony do przewozu chorych lub rannych; ασθενοφόρο

ameba ãˈmɛba n
(biologia, biologiczny) pierwotniak posiadający zmienny kształt, poruszający się poprzez wysuwanie nibynóżek; αμοιβάδα

amen ˈãmɛ̃n interjection
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) …używany na zakończenie modlitwy αμήν

ameryk ãˈmɛrɨk n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Am i liczbie atomowej 95; αμερίκιο

amerykanizacja ˌãmɛrɨkãɲiˈzaʦ̑ʲja n
wprowadzanie lub naśladowanie stylu życia, zwyczajów panujących w Stanach Zjednoczonych; εξαμερικανισμός

amerykański ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci adj
dotyczący Ameryki (kontynentu) αμερικανικός αμερικάνικος
dotyczący Stanów Zjednoczonych Ameryki αμερικανικός αμερικάνικος

ametyst ãˈmɛtɨst n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, kamień półszlachetny, fioletowa lub purpurowa, przezroczysta odmiana krzemionki SiO2; αμέθυστος

amfetamina ˌãw̃fɛtãˈmʲĩna n
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o silnym działaniu psychotropowym i pobudzającym ośrodkowy układ nerwowy; αμφεταμίνη

amfi- ˈãw̃fʲi prefix
obustronnie; obu rodzajów, obu-; wokół, naokoło αμφί- αμφι-

amfiteatr ˌãw̃fʲiˈtɛatr̥ n
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) odkryta budowla o kształcie elipsy lub koła z areną lub sceną pośrodku i wznoszącą się wokół niej schodkową widownią; ; (zobacz) też amfiteatr w Encyklopedii staropolskiej αμφιθέατρο

amfora ãw̃ˈfɔra n
wysokie, smukłe naczynie gliniane o wydłużonym brzuścu z dwoma umieszczonymi symetrycznie po bokach uchwytami; αμφορέας

aminokwas ˌãmʲĩˈnɔkfas n
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, materiał budulcowy białek; αμινοξύ

amnestia ãmˈnɛstʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) darowanie lub złagodzenie kar dla niektórych skazanych; αμνηστία

amok ˈãmɔk n
(potocznie, potoczny) zapamiętanie w czymś αμόκ
(psychologia, psychologiczny) stan niekontrolowanej agresji; αμόκ
stan silnego podniecenia, euforii lub agresji αμόκ

amoniak ãˈmɔ̃ɲak n
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny, związek azotu z wodorem, bezbarwny gaz o ostrym zapachu; αμμωνία

amoralista ˌãmɔraˈlʲista n
mężczyzna odrzucający normy moralne i etyczne αμοραλιστής

amoralizm ˌãmɔˈralʲism̥ n
pogląd odrzucający normy moralne i etyczne αμοραλισμός

amortyzator ˌãmɔrtɨˈzatɔr n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do łagodzenia skutków wstrząsów, uderzeń, drgań, natężenia dźwięku w pojazdach lub maszynach; αμορτισέρ

amper ˈãmpɛr n
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) podstawowa jednostka natężenia prądu elektrycznego w układzie SI, oznaczana symbolem A; αμπέρ

amperogodzina ãmˈpɛrɔɡɔˈʥ̑ĩna n
(elektryczność) jednostka pojemności elektrycznej, równa ilości energii jaką w ciągu godziny przenosi prąd elektryczny o natężeniu 1 ampera; αμπερώρα

amperomierz ˌãmpɛˈrɔ̃mʲjɛʃ n
(metrologia, metrologiczny) (elektryczność) przyrząd do pomiaru natężenia prądu elektrycznego; αμπερόμετρο

amputacja ˌãmpuˈtaʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) operacyjne lub wypadkowe usunięcie części lub całego narządu, zwykle kończyny; ακρωτηριασμός

amputować ˌãmpuˈtɔvaʨ̑ v
dokonywać amputacji ακρωτηριάζω

ampułka ãmˈpuwka n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) szklany hermetycznie zamknięty pojemnik z jednorazową dawką leku; φύσιγγα

amulet ãˈmulɛt n
przedmiot, który ma w magiczny sposób chronić swojego właściciela przed czarami, nieszczęściami lub złem; φυλαχτό φυλακτό

amunicja ˌãmũˈɲiʦ̑ʲja n
(potocznie, potoczny) naboje do broni palnej πυρομαχικά

amuzja ãˈmuzʲja n
(medycyna, medyczny) niezdolność do rozpoznawania i do odtwarzania melodii spowodowana uszkodzeniem mózgu; αμουσία

anabioza n
(biologia, biologiczny) odwracalny stan pozornej śmierci, krańcowego obniżenia aktywności życiowej organizmu; αναβίωση

anachoreta ˌãnaxɔˈrɛta n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek pędzący życie w odosobnieniu, w ascezie, oddający się modlitwie i rozmyślaniom αναχωρητής

anachroniczny adj
niezgodny z duchem czasu lub obecnym stanem wiedzy παρωχημένος

anafilaksja ˌãnafʲiˈlaksʲja n
(medycyna, medyczny) rodzaj ogólnoustrojowej reakcji alergicznej typu natychmiastowego, która ma miejsce po ekspozycji na alergen; αναφυλαξία

anaforeza n
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) zjawisko zachodzące w płynach pod wpływem pola elektrycznego, polegające na ruchu ujemnie naładowanych cząstek w kierunku anody αναφόρηση

anaglif ãˈnaɡlʲif n
jeden z typów rysunku lub fotografii stereoskopowej, dający złudzenie trójwymiaru podczas oglądania za pomocą specjalnych, najczęściej czerwono-niebieskich, okularów; ανάγλυφο

anagogiczny ˌãnaɡɔˈɟiʧ̑nɨ adj
(teologia, teologiczny) chrzesc. podnoszący na duchu, wzniosły αναγωγικός

anagram ãˈnaɡrãm n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub zespół wyrazów, powstały przez zmianę kolejności liter innego wyrazu lub zespołu wyrazów; ανάγραμμα

anakreontyk ˌãnakrɛˈɔ̃ntɨk n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wiersz o tematyce biesiadnej, wesołej lub rubasznej; ανακρεόντειο μέτρο

analfabeta ˌãnalfaˈbɛta n
(edukacja, edukacyjny) człowiek dorosły nieumiejący czytać ani pisać, czyli nieznający alfabetu αναλφάβητος

analiza ˌãnaˈlʲiza n
badanie danych cech, części, elementów, struktury jakiegoś przedmiotu, pojęcia, zjawiska; ανάλυση

analogia ˌãnaˈlɔɟja n
podobieństwo danych rzeczy, sytuacji, zjawisk pod jakichś względem; αναλογία

anamneza ˌãnãmˈnɛza n
(medycyna, medyczny) wywiad lekarski na temat m.in. historii choroby, ιστορικό

ananas ãˈnãnas n
(botanika, botaniczny) Ananas Mill., rodzaj roślin z rodziny bromeliowatych; ανανάς
(kulinaria) owocostan rośliny z rodzaju (1.1) ανανάς
(potocznie, potoczny) o niegrzecznym dziecku κατεργαράκος μπαγάσας

anapest ãˈnapɛst n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) w wierszach stopa metryczna złożona z dwóch sylab krótkich i jednej długiej; ανάπαιστος

anarchia ãˈnarçja n
(potocznie, potoczny) chaos organizacyjny w instytucji, organizacji lub społeczności αναρχία αταξία
forma struktury społeczno-politycznej, w której nie ma żadnej ukonstytuowanej władzy; αναρχία

anarchista ˌãnarˈçista n
zwolennik anarchizmu αναρχικός

anarchistyczny ˌãnarçiˈstɨʧ̑nɨ adj
związany z anarchizmem αναρχικός

anarchizm ãˈnarçism̥ n
ruch społeczny i ideologia głosząca likwidację państwa oraz postulująca nieograniczoną wolność za nadrzędną wartość; αναρχισμός

anatema n
(kościelny) klątwa kościelna, wyklęcie, wykluczenie ze społeczności; potępienie poglądów heretyckich ; αφορισμός

anatomia ˌãnaˈtɔ̃mʲja n
(biologia, biologiczny) nauka o anatomii (1.1); ανατομία
(biologia, biologiczny) budowa organizmów żywych ανατομία

anatomiczny ˌãnatɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
przystosowany do budowy ciała ludzkiego ανατομικός
związany z anatomią, dotyczący anatomii ανατομικός

andaluzyjski ˌãndaluˈzɨjsʲci adj
wywodzący się z Andaluzji ανδαλουσιανός

andradyt n
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów, odmiana granatu; Ανδραδίτης

andro- ˈãndrɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z człowiekiem, zwłaszcza z mężczyzną lub z cechami męskimi ανδρο-

androgen ãnˈdrɔɡɛ̃n n
(fizjologia, fizjologiczny) hormon płciowy o działaniu maskulinizującym, fizjologicznie występujący u mężczyzn i w małych stężeniach u kobiet ανδρογόνο

android ãnˈdrɔ<sup>j</sup>it n
robot mający postać człowieka; ανδροειδές

andrologia ˌãndrɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) specjalność medyczna zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób męskiego układu płciowego; ανδρολογία

anegdota ˌãnɛɡˈdɔta n
krótkie, zabawne opowiadanie o prawdziwym wydarzeniu z czyjegoś życia ανέκδοτο

aneksja ãˈnɛksʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zagarnięcie, włączenie siłą do swojego państwa terytorium innego państwa lub jego części; προσάρτηση

anemo- ãˈnɛ̃mɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z wiatrem ανεμ- ανεμο- ανεμό-

anemometr ˌãnɛ̃ˈmɔ̃mɛtr̥ n
przyrząd do pomiaru prędkości gazów ανεμόμετρο

anemometria n
(meteorologia, meteorologiczny) pomiar kierunku i prędkości wiatru ανεμομετρία

anestetyk n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) środek do znieczulenia ogólnego lub miejscowego; αναισθητικό

anestezjologia n
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się przygotowaniem chorego do operacji, przeprowadzaniem i kontrolą znieczulenia; αναισθησιολογία

angielski ãŋʲˈɟɛlsʲci adj
odnoszący się do Anglii; związany z Anglią, z Anglikami αγγλικός αγγλικά

angielski ãŋʲˈɟɛlsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Wielkiej Brytanii i wielu innych krajach; αγγλικός αγγλικά

angiografia ˌãŋʲɟɔˈɡrafʲja n
(medycyna, medyczny) rentgenografia fragmentu układu krwionośnego; αγγειογραφία

angiologia ˌãŋʲɟɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) nauka o naczyniach krwionośnych; αγγειολογία

angioplastyka ˌãŋʲɟɔˈplastɨka n
(medycyna, medyczny) chirurgiczny zabieg leczniczy polegający na poszerzeniu naczyń krwionośnych; αγγειοπλαστική μπαλονάκι

anglezyt n
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał krystaliczny z grupy siarczanów, kruchy i przezroczysty; siarczan ołowiu PbSO4 αγγλεσίτης

anglicyzm ãŋˈɡlʲiʦ̑ɨsm̥ n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka angielskiego; αγγλισμός

anglo- ˈãŋɡlɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z Anglią lub językiem angielskim αγγλο- αγγλό-

anglosaski ˌãŋɡlɔˈsasʲci adj
związany z językiem anglosaskim (1.1) αγγλοσαξονικός
związany z krajami, gdzie mówi się po angielsku (zazwyczaj dotyczy Wielkiej Brytanii, USA, Kanady i Australii) αγγλοσαξονικός

anglosaski ˌãŋɡlɔˈsasʲci n
poprzednik nowoczesnego języka angielskiego; αγγλοσαξονική

angolski ãŋˈɡɔlsʲci adj
odnoszący się do Angoli (państwa w Afryce) αγκολέζικος

anhedonia ˌãnxɛˈdɔ̃ɲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) niezdolność do przeżywania przyjemnych uczuć; ανηδονία

ani mru-mru ˈãɲi ˈmru‿mru idiom
wykrzyknienie mające skłonić do zachowania ciszy lub tajemnicy τσιμουδιά

anielski ãˈɲɛlsʲci adj
związany z aniołami αγγελικός

anihilacja n
zniszczenie, unicestwienie εξαΰλωση

anilina ˌãɲiˈlʲĩna n
(chemia, chemiczny) oleista ciecz trująca; ανιλίνη

animacja ˌãɲĩˈmaʦ̑ʲja n
rodzaj filmu, tworzonego techniką zdjęć poklatkowych, rejestrującego na pojedynczych klatkach filmu kolejne fazy ruchu; εμψύχωση

anion ˈãɲjɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) ujemnie naładowany jon; ανιόν

anioł ˈãɲɔw n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) istota duchowa, nadprzyrodzona, pośrednik pomiędzy Bogiem a człowiekiem; άγγελος
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) szlachetny, dobry człowiek άγγελος

ankieta ãŋʲˈcɛta n
(statystyka, statystyczny) zbieranie danych na jakiś temat za pomocą formularza δημοσκόπηση

anoda ãˈnɔda n
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (elektryczność) elektroda przez którą ładunek ujemny opuszcza układ elektryczny lub, alternatywnie, przez którą do układu dostaje się ładunek dodatni; άνοδος

anomalia ˌãnɔ̃ˈmalʲja n
incydent nieprawidłowości, odchylenie od normy ανωμαλία

anonimowość ˌãnɔ̃ɲĩˈmɔvɔɕʨ̑ n
cecha tego, kto jest anonimowy; ανωνυμία

anonimowy ˌãnɔ̃ɲĩˈmɔvɨ adj
o nieujawnionym nazwisku ανώνυμος

anons ˈãnɔ̃w̃s n
podanie do publicznej wiadomości, w szczególności poprzez ogłoszenie w prasie άγγελμα

anoreksja ˌãnɔˈrɛksʲja n
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na celowej utracie wagi wywołanej i podtrzymywanej przez chorego, połączonej z zaburzonym postrzeganiem własnego ciała i psychicznym wstrętem do jedzenia; ανορεξία ανορεξιά

anosmia n
(medycyna, medyczny) utrata węchu, niezdolność wyczuwania zapachów; ανοσμία

anosognozja ˌãnɔsɔɡˈnɔzʲja n
(medycyna, medyczny) patologia występująca u osób, które nie są świadome swych własnych problemów kognitywnych; ανοσογνωσία

antagonizm ˌãntaˈɡɔ̃ɲism̥ n
wzajemna wrogość, sprzeczność, przeciwstawność sił, zasad, osób ανταγωνισμός

ante meridiem adv
przed południem προ μεσημβρίας

antena ãnˈtɛ̃na n
urządzenie służące do zamiany fal elektromagnetycznych na sygnał elektryczny i odwrotnie; κεραία

antena satelitarna n
antena umożliwiająca odbiór telewizji satelitarnej; δορυφορική κεραία

antleryt n
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy siarczanów, Cu3(OH)4SO4; αντλερίτης

antologia ˌãntɔˈlɔɟja n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wybór (całości lub fragmentów) utworów literackich powiązanych wspólną cechą, np. ten sam autor, gatunek, krąg kulturowy; ανθολογία

antonim ãnˈtɔ̃ɲĩm n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu przeciwnym do danego αντώνυμο

antracyt ãnˈtraʦ̑ɨt n
(geologia, geologiczny) odmiana węgla kamiennego; ανθρακίτης

antrakt ˈãntrakt n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) przerwa między aktami, w trakcie spektaklu διάλειμμα

antropo- ãnˈtrɔpɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z człowiekiem ανθρωπ- ανθρωπο- ανθρωπό-

antropofagia ˌãntrɔpɔˈfaɟja n
(literacko) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) ludzki kanibalizm, ludożerstwo ανθρωποφαγία

antropologia ˌãntrɔpɔˈlɔɟja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o człowieku; ανθρωπολογία

antropomorfizm ˌãntrɔpɔ̃ˈmɔrfʲism̥ n
nadawanie cech ludzkich innym (niebędącymi ludźmi) istotom i zjawiskom; ανθρωπομορφισμός

antyamerykański adj
wymierzony przeciwko Ameryce (jako części świata) i Amerykanom, niechętny wobec Ameryki i Amerykanów αντιαμερικανικός

antybakteryjny ˌãntɨbaktɛˈrɨjnɨ adj
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) chroniący przed bakteriami, zapobiegający namnażaniu się bakterii αντιβακτηριακούς

antybiotyk ˌãntɨˈbʲjɔtɨk n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) naturalny lub sztuczny lek unieszkodliwiający drobnoustroje; αντιβιοτικό

antycyklon n
(meteorologia, meteorologiczny) wyż (atmosferyczny); αντικυκλώνας

antycypacja ˌãntɨʦ̑ɨˈpaʦ̑ʲja n
przewidywanie, zakładanie czegoś jeszcze nieistniejącego πρόβλεψη

antyfaszystowski ˌãntɨfaʃɨˈstɔfsʲci adj
nastawiony na walkę z faszyzmem, zwalczający faszystów αντιφασιστικός

antyfeministyczny ˌãntɨfɛ̃mʲĩɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
taki, który opiera się na antyfeminizmie αντιφεμινιστικός

antyfeminizm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) stanowisko sprzeciwiające się ideom i ruchowi feministycznemu αντιφεμινισμός

antygen ãnˈtɨɡɛ̃n n
(medycyna, medyczny) substancja, której pojawienie się w organizmie powoduje jego reakcję odpornościową; αντιγόνο

antyimperialistyczny ˌãntɨ<sup>j</sup>ĩmpɛrʲjalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
nastawiony na walkę z imperializmem, zwalczający imperialistów αντιιμπεριαλιστικός

antyklerykalizm ˌãntɨklɛrɨˈkalʲism̥ n
ideologia społeczno-polityczna przeciwstawiająca się klerykalizmowi, krytyczna wobec autorytetu lub władzy kleru i duchowieństwa w przestrzeni publicznej (poza miejscami kultu); αντικληρικαλισμός

antyklerykalny ˌãntɨklɛrɨˈkalnɨ adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwstawiający się władzy kleru i jego udziałowi w życiu społeczno-politycznym αντικληρικός

antykoagulant ˌãntɨkɔaˈɡulãnt n
(medycyna, medyczny) środek zmniejszający krzepliwość krwi; αντιπηκτικό

antykomunista ˌãntɨkɔ̃mũˈɲista n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwnik komunizmu, osoba zwalczająca komunizm αντικομουνιστής

antykomunistka ˌãntɨkɔ̃mũˈɲistka n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwniczka komunizmu, kobieta zwalczająca komunizm αντικομουνίστρια

antykoncepcja ˌãntɨkɔ̃nˈʦ̑ɛpʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) działania zapobiegające zapłodnieniu αντισύλληψη

antykoncepcyjny ˌãntɨkɔ̃nʦ̑ɛpˈʦ̑ɨjnɨ adj
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) zapobiegający zajściu w ciążę αντισυλληπτικός

antykwariat ˌãntɨˈkfarʲjat n
sklep z antykami; παλαιοπωλείο
sklep z używanymi książkami; παλαιοβιβλιοπωλείο

antykwariusz ˌãntɨˈkfarʲjuʃ n
ktoś handlujący antykami, dziełami sztuki, starymi mapami, używanymi książkami παλαιοβιβλιοπώλης παλαιοπώλης

antylopa ˌãntɨˈlɔpa n
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) nienaukowa nazwa dla grupy kilkunastu zwierząt z rodziny wołowatych i widłorogich zamieszkujący sawanny i stepy αντιλόπη

antymateria ˌãntɨ̃maˈtɛrʲja n
(fizyka, fizyczny) materia, która składa się z antycząstek, a w kontakcie ze zwykłą materią ulega anihilacji; αντιύλη

antymon ãnˈtɨ̃mɔ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sb i liczbie atomowej 51; αντιμόνιο

antypapież ˌãntɨˈpapʲjɛʃ n
(kościelny) osoba powołana na tron papieski nieprawnie, za pontyfikatu legalnego papieża lub w czasie, gdy urząd papieski był nieobsadzony; αντίπαπας

antypoślizgowy ˌãntɨpɔɕlʲizˈɡɔvɨ adj
przeciwdziałający ślizganiu, zabezpieczający przed poślizgiem αντιολισθητικός

antysemita ˌãntɨsɛ̃ˈmʲita n
osoba uprzedzona do Żydów, cechująca się niechęcią bądź nienawiścią do tego narodu; osoba, którą cechuje antysemityzm αντισημίτης

antysemityzm ˌãntɨsɛ̃ˈmʲitɨsm̥ n
nienawiść, uprzedzenie i wrogość wobec narodu żydowskiego, związana z nietolerancją i rasizmem; αντισημιτισμός

antyseptyczny ˌãntɨsɛpˈtɨʧ̑nɨ adj
(medycyna, medyczny) zapobiegający rozwojowi drobnoustrojów, bakterii wywołujących choroby αντισηπτικός

antyseptyk ˌãntɨˈsɛptɨk n
(medycyna, medyczny) środek służący do niszczenia drobnoustrojów αντισηπτικό

antywojenny ˌãntɨvɔˈjɛ̃nːɨ adj
potępiający wojnę, skierowany przeciwko wojnie αντιπολεμικός

anyż ˈãnɨʃ n
(botanika, botaniczny) jednoroczna roślina zielna pochodząca z wschodnich obszarów basenu Morza Śródziemnego; γλυκάνισο

aorta aˈɔrta n
(anatomia, anatomiczny) główna i największa tętnica człowieka; αορτή

aoryst aˈɔrɨst n
(gramatyka) czas gramatyczny, mający różne znaczenia w zależności od języka, np. w językach indoeuropejskich to czas przeszły, w językach ałtajskich – teraźniejszo-przyszły; αόριστος

aparat fotograficzny aˈparat ˌfɔtɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ n
(fotografia) urządzenie służące do robienia fotografii; φωτογραφική μηχανή

apatia aˈpatʲja n
(psychologia, psychologiczny) stan obojętności i braku zainteresowania oraz braku aktywności; απάθεια

apetyt aˈpɛtɨt n
chęć jedzenia, łaknienie; όρεξη
(przenośnie, przenośnia) pragnienie, chęć na coś όρεξη

apodyktyczny ˌapɔdɨkˈtɨʧ̑nɨ adj
taki, który narzuca swoje zdanie i nie uznaje sprzeciwu wobec niego αναμφισβήτητος κατηγορηματικός

apograf aˈpɔɡraf n
(dawniej, dawny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) odręczna kopia tekstu απόγραφο

apokopa ˌapɔˈkɔpa n
(językoznawstwo, językoznawczy) skrócenie wyrazu w procesie zaniku głosek na jego końcu lub przez celowe ich opuszczenie; αποκοπή

apokryf aˈpɔkrɨf n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga religijna, którą Kościół Katolicki uważa za niezgodną ze swoją doktryną; απόκρυφα βιβλία

apokryficzny ˌapɔkrɨˈfʲiʧ̑nɨ adj
mający charakter apokryfu απόκρυφος

apologia ˌapɔˈlɔɟja n
obrona rzeczy, sprawy lub osoby zawierająca ich usprawiedliwienie, a często także jawną lub ukrytą pochwałę; także utwór literacki mający formę mowy obrończej; απολογία

apopleksja ˌapɔˈplɛksʲja n
(przestarzałe, przestarzały) (medycyna, medyczny) udar mózgu αποπληξία

apostata ˌapɔˈstata n
osoba, która porzuciła swoją religię albo jej przekonania i zasady αποστάτης

apostazja ˌapɔˈstazʲja n
porzucenie wiary religijnej; αποστασία

apostoł aˈpɔstɔw n
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto rozpowszechnia jakieś idee, zasady, poglądy, nauki απόστολος
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto rozpowszechnia chrześcijaństwo απόστολος
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z dwunastu najbliższych uczniów Jezusa Chrystusa powołanych przez niego w celu głoszenia jego nauk; Απόστολος απόστολος

apostrof aˈpɔstrɔf n
znak podobny do przecinka stawiany w górnym indeksie; απόστροφος

apostrofa n
figura retoryczna polegająca na bezpośrednim, a czasem nagłym, zwróceniu się do słuchaczy lub nawet do nieobecnych osób αποστροφή

apoteoza ˌapɔtɛˈɔza n
wyidealizowanie, wybielenie, przypisywanie, nadawanie istocie bądź rzeczy przymiotów ją idealizujących; przedstawienie jakiejś idei, postaci, wydarzenia w sposób skrajnie subiektywny niepoświęcający żadnej uwagi jakimkolwiek wadom, postrzegający jedynie zalety; αποθέωση

aprobata ˌaprɔˈbata n
uznanie czegoś za dobre, słuszne, właściwe; akceptacja, zgoda, pochwała έγκριση επιδοκιμασία

apsik aˈpʲɕik interjection
…naśladujący dźwięk wydawany podczas kichania αψού

apsyda apˈsɨda n
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie na rzucie półkola, półelipsy lub wieloboku, dostawione addytywnie do bryły kościoła i otwarte do jego wnętrza; ; (zobacz) też absyda w Encyklopedii staropolskiej αψίδα

apteczka apˈtɛʧ̑ka n
(medycyna, medyczny) torba, skrzynka lub szafka z podręcznymi opatrunkami i lekarstwami; φαρμακείο

apteka apˈtɛka n
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) miejsce, w którym sprzedaje się i przechowuje leki; φαρμακείο

aptekarka ˌaptɛˈkarka n
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) kobieta pracująca w aptece lub jej właścicielka φαρμακοποιός

aptekarz apˈtɛkaʃ n
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) osoba pracująca w aptece lub jej właściciel; φαρμακοποιός

ara ˈara n
(ornitologia, ornitologiczny) duża, kolorowa papuga z rodzaju ara (1.1); μακάο

arabski aˈrapsʲci adj
dotyczący Arabów i terenów, które zamieszkują αραβικός

arabski aˈrapsʲci n
język Arabów, najpowszechniejszy język semicki będący językiem oficjalnym licznych krajów regionu bliskowschodniego i północnoafrykańskiego; αραβικά

arbiter arˈbʲitɛr n
sędzia, osoba rozstrzygająca daną kwestię διαιτητής

arbitraż n
sąd rozjemczy, polubowne rozstrzygnięcie danej kwestii przez arbitrów διαιτησία

arbuz ˈarbus n
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) Citrullus Schrad., rodzaj roślin z rodziny dyniowatych; καρπουζιά καρπούζι
(spożywczy) (kulinaria) (cukiernictwo) owoc arbuza (1.1), wielka kula w zielonej, twardej skórce i z czerwonym, wodnistym miąższem o słodkim smaku καρπούζι

archaizm n
(językoznawstwo, językoznawczy) forma językowa, która wyszła z użycia αρχαϊσμός

archanioł arˈxãɲɔw n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy byt duchowy stojący w hierarchii niebiańskiej wyżej niż chór aniołów; αρχάγγελος

archeo- arˈxɛɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze starożytnością, prehistorią αρχαιο-

archeologia ˌarxɛɔˈlɔɟja n
nauka, której celem jest odtwarzanie społeczno-kulturowej przeszłości człowieka na podstawie znajdujących się w ziemi, na ziemi lub w wodzie materialnych pozostałości działań ludzkich; αρχαιολογία

archeologiczny ˌarxɛɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z archeologią, dotyczący archeologii αρχαιολογικός

archipelag ˌarçiˈpɛlak n
(geografia, geograficzny) grupa wysp położonych blisko siebie; αρχιπέλαγος

architekt arˈçitɛkt n
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) osoba zajmująca się projektowaniem budynków i obiektów infrastruktury w zakresie architektury αρχιτέκτονας

architektka ˌarçiˈtɛktka n
kobieta zajmująca się projektowaniem budynków i obiektów infrastruktury w zakresie architektury αρχιτεκτόνισσα

architektoniczny ˌarçitɛktɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
(architektura, architektoniczny) związany z architekturą, tworzony dla/za pomocą architektury αρχιτεκτονικός

architektura ˌarçitɛkˈtura n
(architektura, architektoniczny) dziedzina techniki, a jednocześnie sztuki, która zajmuje się projektowaniem budynków i budowli; αρχιτεκτονική

architraw arˈçitraf n
(architektura, architektoniczny) główny (najniższy) poziomy człon belkowania antycznego podtrzymujący belki stropu; επιστύλιο

archiwolta ˌarçiˈvɔlta n
(architektura, architektoniczny) zdobione ornamentami, profilowane lico łuku, arkady zamykającej portal lub każdy inny łukowo u góry zakończony otwór w ścianie budowli, najczęściej bogato zdobione; περίζωμα αψίδας

arcybiskup ˌarʦ̑ɨˈbʲiskup n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł honorowy nadawany biskupom ważniejszych diecezji (archidiecezji), a także jako wyróżnienie samej osoby biskupa („ad personam”); αρχιεπίσκοπος μητροπολίτης

areopag ˌarɛˈɔpak n
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnych Atenach najwyższa rada złożona z 501 byłych archontów; Άρειος Πάγος

aresztowanie ˌarɛʃtɔˈvãɲɛ n
osadzenie kogoś w areszcie σύλληψη

aresztować ˌarɛˈʃtɔvaʨ̑ v
pozbawić (pozbawiać) wolności osobę podejrzaną o popełnienie przestępstwa συλλαμβάνω
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zająć (zajmować) dobra dłużnika na polecenie sądu celem zabezpieczenia czyichś roszczeń συλλαμβάνω

argon ˈarɡɔ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ar i liczbie atomowej 18; αργό αργόν

argument arˈɡũmɛ̃nt n
(informatyka, informatyczny) parametr, wartość lub symbol podawany danej funkcji όρισμα
(matematyka, matematyczny) miara kąta skierowanego między osią rzeczywistą a wektorem reprezentującym liczbę zespoloną na płaszczyźnie zespolonej όρισμα
fakt lub okoliczność przytaczane celem potwierdzenia lub obalenia tezy; επιχείρημα

aria ˈarʲja n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pieśń wykonywana solo w czasie opery lub oratorium; άρια

arka Noego ˈarka nɔˈɛɡɔ pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) arka, na której Noe z rodziną i zwierzętami został uratowany przez Boga z potopu; κιβωτός του Νώε

arkadyjski adj
odnoszący się do Arkadyjczyków lub Arkadii (krainy historycznej na Peloponezie) αρκαδικός

arkebuz arˈkɛbus n
czarnoprochowa, odprzodowa długa broń palna wyposażona w lufę gładką kalibru od 10 do 12 milimetrów αρκεβούζιο

arktyczny arkˈtɨʧ̑nɨ adj
związany z obszarami położonymi wokół bieguna północnego αρκτικός

arkusz kalkulacyjny ˈarkuʃ ˌkalkulaˈʦ̑ɨjnɨ n
(informatyka, informatyczny) program komputerowy przedstawiający dane, głównie liczbowe, w postaci zestawu dużych, dwuwymiarowych tabel, pozwalający na automatyczną obróbkę tych danych oraz na ich prezentację w różny sposób; λογιστικό φύλλο

armata arˈmata n
działo o długiej lufie; κανόνι

armeński arˈmɛ̃j̃sʲci adj
odnoszący się do Armenii αρμενικός αρμένικος

armia ˈarmʲja n
określenie ogółu sił zbrojnych danego państwa; στρατός στράτευμα στρατιά

arogancja ˌarɔˈɡãnʦ̑ʲja n
pewność siebie połączona z lekceważeniem innych, odnoszenie się do kogoś z nonszalancją, wywyższanie się αλαζονεία αλαζονία

arsen ˈarsɛ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu As i liczbie atomowej 33; αρσενικό

arteria arˈtɛrʲja n
(anatomia, anatomiczny) tętnica αρτηρία
ważny szlak komunikacyjny; bardzo ruchliwa droga αρτηρία

artykuł arˈtɨkuw n
rzecz, która jest przedmiotem handlu προϊόν άρθρο
tekst publicystyczny, literacki lub naukowy zamieszczony w gazecie lub czasopiśmie άρθρο
(językoznawstwo, językoznawczy) rodzajnik, przedimek άρθρο
część ustawy lub umowy stanowiąca zamkniętą całość άρθρο

artykuł pierwszej potrzeby arˈtɨkuw ˈpʲjɛrfʃɛj pɔˈṭʃɛbɨ n
artykuł niezbędny do zaspokojenia najważniejszych potrzeb ludzkich είδος πρώτης ανάγκης

artykuły gospodarstwa domowego ˌartɨˈkuwɨ ˌɡɔspɔˈdarstfa ˌdɔ̃mɔˈvɛɡɔ n
urządzenia, sprzęty, narzędzia używane w domu, np. do gotowania, utrzymywania porządku οικιακή συσκευή

artysta arˈtɨsta n
człowiek zajmujący się sztuką, tworzący ją καλλιτέχνης

arystokrata ˌarɨstɔˈkrata n
osoba należąca do arystokracji αριστοκράτης

arystokratka ˌarɨstɔˈkratka n
kobieta należąca do arystokracji αριστοκράτισσα

arystotelesowski adj
(filozofia, filozoficzny) odnoszący się do Arystotelesa lub jego nauk αριστοτελικός

arytmia aˈrɨtmʲja n
(medycyna, medyczny) nieprawidłowy rytm pracy serca αρρυθμία
brak lub zakłócony rytm (czegokolwiek) αρρυθμία

as a ɛs as n
(termin karciany) najwyższa z kart w każdym z kolorów talii; άσος
osoba przodująca w danej dziedzinie, przeważnie związanej z jakąś służbą άσος

asafetyda ˌasafɛˈtɨda n
(kulinaria) indyjska substancja przyprawowa i lecznicza, gumożywica wydzielana z kłączy zapaliczki cuchnącej, Ferula assa-foetida L., zamiennik cebuli i czosnku; μηδικό σίλφιο

asekurant ˌasɛˈkurãnt n
ktoś nadmiernie ostrożny, obawiający się trudnych decyzji συμφεροντολόγος υπολογιστής

asfalt ˈasfalt n
(technologia, technika, techniczny) półpłynny lub stały materiał pochodzenia naturalnego; άσφαλτος

asfaltować v
pokrywać powierzchnię asfaltem ασφαλτοστρώνω

aspiryna ˌaspʲiˈrɨ̃na n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) kwas acetylosalicylowy używany jako lek; pastylka lub płyn z tą substancją; ασπιρίνη

aspołeczny adj
obojętny dla spraw społecznych, który wyłącza się z życia społecznego αντικοινωνικός

astat ˈastat n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu At i liczbie atomowej 85; άστατο αστάτιο

astenosfera ˌastɛ̃nɔˈsfɛra n
(geologia, geologiczny) warstwa płaszcza ziemskiego; ασθενόσφαιρα

asteroida ˌastɛˈrɔjda n
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o małych rozmiarach (od kilku metrów do czasem ponad 1000 km), obiegające gwiazdę centralną (Słońce); αστεροειδής
(matematyka, matematyczny) krzywa o specyficznym kształcie; αστεροειδής

asterysk aˈstɛrɨsk n
(poligrafia) znak pisarski w kształcie gwiazdki (*), najczęściej pięcio- lub sześcioramiennej, umieszczany w przybliżeniu pomiędzy średnią i górną linią pisma, stosowany m.in. jako znak umowny, symbol odsyłacza do przypisu, wieloznacznik ogólny, separator tekstu oraz jako element ozdobny; αστερίσκος

astma ˈastma n
(medycyna, medyczny) stan, w którym dominującym objawem jest ostra duszność powiązana ze świszczącym oddechem; άσθμα

astmatyk aˈstmatɨk n
(medycyna, medyczny) człowiek cierpiący na astmę ασθματικός

astrofizyka n
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, nauka o budowie, ewolucji, właściwościach chemicznych i fizycznych ciał niebieskich oraz materii rozproszonej w przestrzeni poza Ziemią; αστροφυσική

astrolabium ˌastrɔˈlabʲjũm n
(astronomia, astronomiczny) (historia, historyczny, historycznie) narzędzie do mierzenia wysokości ciał niebieskich αστρολάβος
(geodezja, geodezyjny) (historia, historyczny, historycznie) narzędzie do pomiarów geodezyjnych αστρολάβος

astrolog aˈstrɔlɔk n
człowiek zajmujący się astrologią, przepowiadający przyszłość z położenia ciał niebieskich αστρολόγος

astrologia ˌastrɔˈlɔɟja n
(ezoteryka) wróżenie z położenia ciał niebieskich; paranauka zajmująca się badaniem związku między położeniem ciał niebieskich na niebie a wydarzeniami na Ziemi i losami człowieka; αστρολογία

astronom aˈstrɔ̃nɔ̃m n
miłośnik i znawca astronomii αστρονόμος
specjalista w zakresie astronomii; αστρονόμος

astronomia ˌastrɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
nauka zajmująca się badaniem kosmosu; αστρονομία

astronomiczny ˌastrɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
(astronomia, astronomiczny) dotyczący astronomii, związany z astronomią αστρονομικός
(przenośnie, przenośnia) niesamowicie duży, wielki αστρονομικός

astronomka ˌastrɔ̃ˈnɔ̃mka n
(potocznie, potoczny) specjalistka w zakresie astronomii αστρονόμος
miłośniczka i znawczyni astronomii αστρονόμος

asymetryczny ˌasɨ̃mɛˈtrɨʧ̑nɨ adj
niebędący symetrycznym, niemający symetrii ασύμμετρος

asymptota ˌasɨ̃mpˈtɔta n
(matematyka, matematyczny) prosta, do której dąży dana krzywa lub wykres danej funkcji; ασύμπτωτη

asystolia ˌasɨˈstɔlʲja n
(medycyna, medyczny) brak czynności elektrycznej serca; ασυστολία

atak ˈatak n
(wojskowość, wojskowy) działanie zaczepne przeciw wrogowi επίθεση
(sport, sportowy) nagła akcja mająca na celu zdobycie przewagi nad rywalem επίθεση
agresywne wystąpienie przeciw komuś lub czemuś επίθεση
(sport, sportowy) grupa zawodników wyznaczona do ataku (1.6) επίθεση

atakować ˌataˈkɔvaʨ̑ v
(sport, sportowy) próbować zdobyć przewagę επιτίθεμαι
o chorobach, szkodnikach i innych plagach: szerzyć się w określonym środowisku προσβάλλω
o chorobach: dotyczyć pewnego organu, układu προσβάλλω
prowadzić walkę zainicjowaną przez siebie επιτίθεμαι προσβάλλω

atawistyczny ˌatavʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
o cechach podobnych jak u odległych przodków αταβιστικός

ateista ˌatɛˈ<sup>j</sup>ista n
człowiek odrzucający wiarę w istnienie bogów άθεος αθεϊστής

ateistka ˌatɛˈ<sup>j</sup>istka n
kobieta nie wierząca w istnienie bogów, odrzucająca wiarę w istnienie bogów αθεΐστρια

ateizm aˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
(filozofia, filozoficzny) pogląd w jednoznaczny sposób odrzucający wiarę w istnienie Boga lub bogów; αθεϊσμός

atenka aˈtɛ̃nka n
mieszkanka Aten Αθηναία

ateńczyk aˈtɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
mieszkaniec Aten Αθηναίος Αθηνιώτης

ateński aˈtɛ̃j̃sʲci adj
odnoszący się do miasta Ateny lub starożytnego polis αθηναίικος αθηναϊκός

atlas ˈatlas n
zbiór map, rycin, tabeli wydany w postaci książki lub albumu; άτλαντας
(architektura, architektoniczny) posąg atletycznego mężczyzny podpierającego balkon, podporaarchitektoniczna; άτλαντας

atmosfera ˌatmɔˈsfɛra n
(astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) powłoka gazowa otaczająca Ziemię lub inne ciało niebieskie; ατμόσφαιρα
(przenośnie, przenośnia) klimat psychiczny w jakimś środowisku, miejscu, otoczeniu itd. ατμόσφαιρα
powietrze wypełniające jakieś pomieszczenie ατμόσφαιρα
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka miary ciśnienia ατμόσφαιρα

atmosferyczny ˌatmɔsfɛˈrɨʧ̑nɨ adj
związany z atmosferą ziemską ατμοσφαιρικός

atol ˈatɔl n
(geografia, geograficzny) typ płaskiej wyspy koralowej w kształcie pierścienia powstałej na skutek zapadnięcia się wulkanu otoczonego przez rafę koralową; ατόλλη ατόλη

atom ˈatɔ̃m n
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) najmniejszy element materii, dla którego można jeszcze wyróżniać pierwiastki; άτομο

atrakcyjny ˌatrakˈʦ̑ɨjnɨ adj
o człowieku: przystojny (w odniesieniu do mężczyzny), ładny (o kobiecie) ελκυστικός

atrament aˈtrãmɛ̃nt n
roztwór wody i barwnika, zazwyczaj granatowego lub czarnego, używany do pisania lub drukowania; μελάνι μελάνη

atrament sympatyczny aˈtrãmɛ̃nt ˌsɨ̃mpaˈtɨʧ̑nɨ n
atrament bezbarwny, niewidoczny po napisaniu, możliwy do odczytania dopiero po ogrzaniu lub zastosowaniu odpowiedniego odczynnika; συμπαθητική μελάνη

atrofia aˈtrɔfʲja n
(medycyna, medyczny) zanik lub zmniejszenie się tkanek lub narządów; ατροφία

atropina n
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy alkaloidów tropanowych o sumarycznym wzorze C17H23NO3, stosowana jako lek rozkurczowy i środek rozszerzający źrenice; ατροπίνη

attycki adj
związany z Attyką αττικός

atut ˈatut n
(termin karciany) kolor ustalony jako najbardziej wartościowy, umożliwiający przebicie innych kolorów; karta tego koloru ατού
cecha, umiejętność mogąca komuś przynieść pozytywne skutki ατού

audycja awˈdɨʦ̑ʲja n
program radiowy; εκπομπή

aukcja ˈawkʦ̑ʲja n
sprzedaż przedmiotów, podczas której kupujący licytują cenę, aukcję wygrywa osoba, która przedstawiła najwyższą ofertę; πλειστηριασμός δημοπρασία

aukcja holenderska ˈawkʦ̑ʲja ˌxɔlɛ̃nˈdɛrska n
aukcja, w której stopniowo obniża się cenę sprzedaży do momentu zgłoszenia pierwszej oferty kupna; δημοπρασία ολλανδικού τύπου

auksyna awˈksɨ̃na n
(botanika, botaniczny) hormon wzrostu wytwarzany w stożkach wzrostu; αυξίνη

aulos ˈawlɔs n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu muzycznego najczęściej składającego się z dwóch piszczałek z oddzielnymi stroikami, bardzo popularny w starożytnej Grecji; αυλός

aura ˈawra n
(ezoteryka) hipotetyczne, niematerialne pole otaczające żywy organizm; αύρα
nastrój panujący w określonym miejscu, czasie, momencie αύρα

auskultacja ˌawskulˈtaʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) osłuchiwanie narządów wewnętrznych pacjenta; στηθοσκόπηση

australijski ˌawstraˈlʲijsʲci adj
odnoszący się do państwa lub kontynentu Australia, kojarzony z Australią, jej cechami lub składnikami αυστραλιανός

austriacki awstrʲˈjaʦ̑ʲci adj
odnoszący się do Austrii lub Austriaków αυστριακός

austro-węgierski adj
związany z Austro-Węgrami, dotyczący Austro-Węgier αυστροουγγρικός

autarkia awˈtarʲca n
(ekonomia, ekonomiczny) gospodarcza samowystarczalność αυτάρκεια

autentyczność ˌawtɛ̃nˈtɨʧ̑nɔɕʨ̑ n
cecha tego, co autentyczne, prawdziwe, pozbawione sztuczności, fałszu αυθεντικότητα γνησιότητα

autentyczny ˌawtɛ̃nˈtɨʧ̑nɨ adj
niebędący kopią, falsyfikatem ani przeróbką αυθεντικός
taki, który jest prawdziwy, zgodny z rzeczywistością αυθεντικός

autobiografia ˌawtɔbʲjɔˈɡrafʲja n
własnoręcznie napisany swój życiorys; αυτοβιογραφία

autobus awˈtɔbus n
(motoryzacja) duży pojazd przeznaczony do przewozu osób w transporcie zbiorowym; λεωφορείο

autobusowy ˌawtɔbuˈsɔvɨ adj
odnoszący się do autobusu, związany z autobusem λεωφορειακός

autodafe ˌawtɔdaˈfɛ n
(historia, historyczny, historycznie) wprowadzone przez inkwizycję publiczne wyznanie lub zaparcie się wiary przez oskarżonego o herezję; άουτο ντα φε

autofocus n
(fotografia) system w aparacie fotograficznym lub kamerze odpowiedzialny za automatyczne nastawianie ostrości; αυτόματη εστίαση

autograf awˈtɔɡraf n
własnoręczny podpis αυτόγραφο

autokar awˈtɔkar n
(motoryzacja) autobus przeznaczony do długich podróży πούλμαν

autoklaw awˈtɔklaf n
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) hermetyczny, ogrzewany zbiornik służący do przeprowadzania różnych procesów chemicznych lub do wyjaławiania w podwyższonej temperaturze i przy zwiększonym ciśnieniu narzędzi chirurgicznych, środków spożywczych i farmaceutycznych; αυτόκαυστο αυτόκλειστο

autokracja ˌawtɔˈkraʦ̑ʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy jednostki lub wąskiej grupy, sprawowane poza kontrolą społeczną; αυταρχία

automatyczny ˌawtɔ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
wykonywany przez maszyny, przebiegający bez bezpośredniego udziału człowieka αυτόματος

autoportret ˌawtɔˈpɔrtrɛt n
portret artysty wykonany przez siebie samego; αυτοπροσωπογραφία αυτοπορτρέτο

autopsja awˈtɔpsʲja n
sekcja zwłok; αυτοψία

autorka n
forma żeńska od: autor δημιουργός

autorytaryzm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów opartych o bezwzględny posłuch obywateli απολυταρχισμός

autostop awˈtɔstɔp n
sposób podróżowania polegający na przemieszczaniu się zatrzymywanymi po drodze za zgodą kierowców pojazdami οτοστόπ ωτοστόπ

autostopowicz ˌawtɔstɔˈpɔvʲiʧ̑ n
ktoś, kto podróżuje autostopem άντρας που κάνω οτοστόπ

autostrada ˌawtɔˈstrada n
(motoryzacja) droga kołowa przystosowana do szybkiego ruchu samochodowego, charakteryzująca się bezkolizyjnymi skrzyżowaniami oraz podzielona na pasy ruchu dla różnych szybkości i kierunków; αυτοκινητόδρομος εθνική οδός

autosugestia ˌawtɔsuˈɡɛstʲja n
(psychologia, psychologiczny) wmawianie czegoś sobie samemu; αυθυποβολή

autunit n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady minerałów uranylu, Ca[PO4][UO2]2 • 8 -12H2O; ωτουνίτης

autystyczny ˌawtɨˈstɨʧ̑nɨ adj
związany z autyzmem, dotyczący autyzmu αυτιστικός

autyzm ˈawtɨsm̥ n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie neuropsychiatryczne charakteryzujące się problemami w kontaktach międzyludzkich i brakiem relacji z rówieśnikami; αυτισμός

awalista ˌavaˈlʲista n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) osoba, która udziela poręczenia wekslowego (awalu) εγγυητής

awangardowy ˌavãŋɡarˈdɔvɨ adj
(sztuka) związany z awangardą, charakteryzujący awangardę (kierunek w dwudziestowiecznej sztuce) αβανγκάρντ
taki, który charakteryzuje się nowatorstwem, prekursorstwem; jest postępowy αβανγκάρντ πρωτοποριακός

awantura ˌavãnˈtura n
gwałtowna kłótnia, zamieszanie φασαρία

awaria aˈvarʲja n
(technologia, technika, techniczny) uszkodzenie przedmiotu, urządzenia, systemu, sieci uniemożliwiające lub utrudniające ich użytkowanie αβαρία βλάβη

awersja aˈvɛrsʲja n
niechęć do kogoś lub czegoś απέχθεια αντιπάθεια

awokado ˌavɔˈkadɔ n
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) αβοκάντο
(botanika, botaniczny) Persea L., rodzaj wiecznie zielonych drzew o skórzastych liściach, rosnące w strefie tropikalnej; αβοκάντο
(spożywczy) (kulinaria) ciemnozielony owoc rośliny (1.2) o gruszkowatym kształcie, zielonkawożółtym miąższu, z dużą pestką αβοκάντο

azbest ˈazbɛst n
(mineralogia, mineralogiczny) każdy minerał krzemianowy tworzący włókna; αμίαντος αμίαντο

azbestowy adj
związany z azbestem, wykonany z azbestu; mający w sobie azbest αμίαντος

azerbejdżański ˌazɛrbɛjˈʤ̑ãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Azerbejdżan αζερικός

azjatycki ˌazʲjaˈtɨʦ̑ʲci adj
dotyczący Azji, związany z Azją, pochodzący z Azji ασιατικός

azjatycki tygrys ˌazʲjaˈtɨʦ̑ʲci ˈtɨɡrɨs idiom
(publikatory) dynamicznie rozwijające się państwo azjatyckie; ασιατικός τίγρης

azot ˈazɔt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu N i liczbie atomowej 7; άζωτο

azyl ˈazɨl n
miejsce ucieczki, bezpieczne schronienie; άσυλο
schronienie udzielane przez państwo osobie prześladowanej przez własny kraj ze względów politycznych; άσυλο

aż aʃ conjunction
…wskazujący, do jakiego momentu czasu trwała wcześniej wspomniana czynność μέχρι

babcia ˈbapʲʨ̑a n
(zdrobniale) babka (matka ojca lub matki) γιαγιά

babiarz ˈbabʲjaʃ n
(potocznie, potoczny) mężczyzna obsesyjnie zainteresowany kobietami μουνάκιας

babilończyk n
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec miasta Babilon Βαβυλώνιος

babka ˈbapka n
rodzaj ciasta κέικ

badacz ˈbadaʧ̑ n
człowiek zajmujący się badaniami naukowymi ερευνητής μελετητής
odkrywca, podróżnik εξερευνητής

badać ˈbadaʨ̑ v
przeprowadzać obserwację, analizę naukową czegoś (obiektu, pojęcia) εξετάζω
przyglądać się czemuś lub komuś uważnie εξετάζω
sprawdzać stan zdrowia pacjenta, poddawać pacjenta oględzinom lekarskim εξετάζω

badminton badˈmʲĩntɔ̃n n
(sport, sportowy) gra polegająca na odbijaniu rakietkami plastikowej lotki na boisku przedzielonym rozpiętą na pewnej wysokości siatką; μπάντμιντον

bagaż ˈbaɡaʃ n
zapakowane przedmioty zabierane w podróż αποσκευή αποσκευές

bagażnik baˈɡaʒʲɲik n
miejsce na bagaż wydzielone w rowerach, motocyklach, samochodach, autobusach i innych pojazdach πορτμπαγκάζ

bagażnik dachowy n
(motoryzacja) metalowa konstrukcja na dachu samochodu służąca do mocowania i transportu rzeczy μπάρες οροφής σχάρα οροφής

bagażowy adj
związany z bagażem, dotyczący bagażu χαμάλης

bagnet ˈbaɡnɛt n
(wojskowość, wojskowy) rodzaj noża zakładany na lufę karabinu umożliwiający użycie go do walki wręcz; ξιφολόγχη λόγχη μπαγιονέτα

bajka ˈbajka n
(literacko) utwór o treści fantastycznej παραμύθι
(potocznie, potoczny) zmyślona informacja παραμύθι

bajkopisarz ˌbajkɔˈpʲisaʃ n
pisarz zajmujący się tworzeniem bajek παραμυθάς

bak bak n
zarost na policzkach φαβορίτα
zbiornik na paliwo w samochodzie, motocyklu; ντεπόζιτο ρεζερβουάρ

bakarat baˈkarat n
(termin karciany) hazardowa gra w karty; μπακαράς

bakcyl ˈbakʦ̑ɨl n
(przestarzałe, przestarzały) zarazek βάκιλος

bakelit baˈkɛlʲit n
(chemia, chemiczny) jedno z tworzyw sztucznych, odmiana fenoplastu; βακελίτης

baklawa bakˈlava n
(kulinaria) rozpowszechniony w kuchni tureckiej, ormiańskiej, bułgarskiej i bałkańskiej deser z ciasta półfrancuskiego przełożonego warstwami pokrojonych orzechów (włoskich lub migdałów) z cukrem lub miodem, polewanego lukrem lub syropem i posypywanego zmiażdżonymi, niesolonymi orzeszkami pistacjowymi; μπακλαβάς

bakteria bakˈtɛrʲja n
(biologia, biologiczny) rodzaj mikroskopijnego organizmu jednokomórkowego; βακτήριο βακτηρίδιο

bakteriofag ˌbaktɛrʲˈjɔfak n
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) wirus atakujący bakterie; βακτηριοφάγος φάγος

bakteriolog ˌbaktɛrʲˈjɔlɔk n
(medycyna, medyczny) mikrobiolog specjalizujący się w bakteriologii βακτηριολόγος

bakteriologia ˌbaktɛrʲjɔˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) dziedzina mikrobiologii zajmująca się badaniem bakterii, ich budową, sposobem życia, właściwościami oraz ich znaczeniem dla człowieka, zwierząt i roślin; βακτηριολογία

bakteriologiczny adj
związany z bakteriologią; dotyczący świata bakterii βακτηριολογικής

bakteriostatyczny adj
(biologia, biologiczny) związany z bakteriostazą; hamujący rozwój i namnażanie się bakterii βακτηριοστατικός

baktrian ˈbaktrʲjãn n
(zoologia, zoologiczny) wielbłąd dwugarbny καμήλα με δυο καμπούρες

bakłażan bakˈwaʒãn n
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina jednoroczna z gatunku psianka podłużna Solanum melongena L., o jadalnych owocach; μελιτζάνα

bakłażanowy ˌbakwaʒãˈnɔvɨ adj
(kulinaria) (spożywczy) dotyczący owocu bakłażana, związany z owocem bakłażana, zawierający owoc bakłażana, zrobiony z owocu bakłażana μελιτζάνα
mający kolor czarnofioletowy lub brunatnofioletowy, taki jak kolor owocu bakłażana μελιτζανής

bal bal n
(choreografia, choreograficzny) uroczyste przyjęcie, na którym głównym elementem zabawy są tańce; χορός χοροεσπερίδα

balanga baˈlãŋɡa n
(potocznie, potoczny) impreza πάρτι

balejaż baˈlɛjaʃ n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) sposób farbowania włosów polegający na nakładaniu pędzelkiem na wybrane cieniutkie pasma farby o różnych odcieniach; także fryzura powstała w wyniku tego zabiegu ανταύγειες

balerina ˌbalɛˈrʲĩna n
(potocznie, potoczny) damskie lekkie czółenko, wzorowane na baletkach, na płaskim obcasie lub bez obcasa, często obszyte elastyczną taśmą lub gumą γοβάκι
tancerka, solistka zespołu baletowego μπαλαρίνα

balet ˈbalɛt n
(choreografia, choreograficzny) rodzaj tanecznego widowiska teatralnego; μπαλέτο

balkon ˈbalkɔ̃n n
wystająca z budynku płyta ograniczona balustradą μπαλκόνι

balneoterapia ˌbalnɛɔtɛˈrapʲja n
(medycyna, medyczny) dział fizjoterapii zajmujący się metodami leczenia za pomocą kąpieli mineralnych; θεραπεία με λουτρά

balon ˈbalɔ̃n n
ozdobny przedmiot z gumy napełniany powietrzem; αερόστατο μπαλόνι

balsam ˈbalsãm n
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (technologia, technika, techniczny) półpłynna mieszanina wydzielin roślinnych; βάλσαμο μπάλσαμο
(historia, historyczny, historycznie) starożytny preparat do balsamowania zwłok βάλσαμο μπάλσαμο
(przenośnie, przenośnia) coś lub ktoś kto łagodzi, przynosi spokój βάλσαμο μπάλσαμο παρηγοριά

balsamowanie ˌbalsãmɔˈvãɲɛ n
zabezpieczanie zwłok przed rozkładem βαλσάμωμα βαλσάμωση

balustrada ˌbaluˈstrada n
zabezpieczenie, obramowanie balkonów, dachów, mostów, schodów, tarasów, wiaduktów, itp., montowane zazwyczaj na krawędzi zabezpieczanego elementu i często pełniące jednocześnie funkcję ozdobną; κιγκλίδωμα χαμηλός παραπέτο

bambus ˈbãmbus n
(botanika, botaniczny) Bambusa Shreb., rodzaj wieloletnich roślin trawiastych o drewniejących łodygach, z rodziny wiechlinowatych; μπαμπού

banan ˈbãnãn n
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny bananowatych; μπανανιά μπανάνα
(spożywczy) (kulinaria) owoc rośliny (1.1), podłużny, zazwyczaj żółty μπανάνα

banda ˈbãnda n
zorganizowana grupa przestępcza συμμορία

bandaż ˈbãndaʃ n
długi pas tkaniny lub dzianiny stosowany do owijania na ciele z różnych powodów, np. mocowania opatrunku, ochrony dłoni w boksie itp.; επίδεσμος

bandażować ˌbãndaˈʒɔvaʨ̑ v
zakładać bandaż, owijać bandażem δένω

bank bãŋk n
(bankowość, bankowy) instytucja zajmująca się finansami, w szczególności udzielaniem kredytów, przechowywaniem oszczędności swoich klientów τράπεζα
(bankowość, bankowy) (architektura, architektoniczny) budynek, w którym znajduje się siedziba banku (1.1) τράπεζα
(medycyna, medyczny) miejsce przechowywania organów, tkanek, płynów ustrojowych itp. przeznaczonych do późniejszych zabiegów τράπεζα

bank krwi ˈbãŋk ˈːr̥fʲi n
(potocznie, potoczny) zakład opieki zdrowotnej zajmujący się krwiodawstwem i krwiolecznictwem τράπεζα αίματος

bank spermy ˈbãŋk ˈspɛrmɨ n
(potocznie, potoczny) instytucja lub część placówki medycznej zajmująca się gromadzeniem spermy; τράπεζα σπέρματος

bankier n
właściciel lub dyrektor banku τραπεζίτης

banknot ˈbãŋknɔt n
(bankowość, bankowy) kawałek papieru, z odpowiednim nadrukiem, emitowany przez bank, wart pewną kwotę; χαρτονόμισμα τραπεζογραμμάτιο

bankomat bãŋˈkɔ̃mat n
urządzenie służące do wypłaty gotówki za pomocą karty płatniczej; αυτόματη ταμειολογιστική μηχανή μηχάνημα ανάληψης μετρητών

bankowy bãŋˈkɔvɨ adj
związany z bankami, dotyczący banków τραπεζικός

bankructwo bãŋˈkruʦ̑tfɔ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) upadłość osoby prawnej lub fizycznej ogłoszona przez sąd πτώχευση χρεοκοπία

bar bar n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ba i liczbie atomowej 56; βάριο
lokal gastronomiczny, w którym spożywa się ciepłe posiłki lub pije alkohole; μπαρ
miejsce w lokalu, przy którym odbiera się lub konsumuje posiłki lub alkohol μπαρ
(fizyka, fizyczny) jedna z jednostek ciśnienia; μπαρ

baran ˈbarãn n
(zoologia, zoologiczny) samiec owcy κριάρι κριός
(potocznie, potoczny) (pogardliwie) głupek, idiota βλάκας

baranek baˈrãnɛk n
(zoologia, zoologiczny) mały, młody baran αρνί

baranina ˌbarãˈɲĩna n
(kulinaria) mięso otrzymywane z owcy lub barana; πρόβειος κρέας

bard bart n
(przenośnie, przenośnia) poeta, piewca, wieszcz βάρδος
u ludów celtyckich: średniowieczny poeta opiewający boje i bohaterów; βάρδος

bardzo ˈbarʣ̑ɔ adv
bardziej, najbardziej wyraz pomocniczy, stosowany do tworzenia form stopnia wyższego i najwyższego niektórych przymiotników i przysłówków πιο
służący do podkreślenia cechy przymiotnika, przysłówka lub czasownika szczególnie, dużo πολύ

bark bark n
(anatomia, anatomiczny) część ciała w miejscu połączenia ręki lub (u zwierząt) kończyny przedniej z tułowiem; ώμος

barka ˈbarka n
(morski) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rodzaj statku o płaskim dnie, służącego do transportu ładunków zazwyczaj w żegludze śródlądowej; βάρκα

barkarola ˌbarkaˈrɔla n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) liryczna pieśń gondolierów w Wenecji; βαρκαρόλα
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny przypominający barkarolę (1.1) βαρκαρόλα

barman ˈbarmãn n
osoba, która obsługuje bufet w barze; μπάρμαν σερβιτόρος

barmanka barˈmãnka n
kobieta, która sprzedaje i podaje napoje alkoholowe w barze μπαργούμαν

barok ˈbarɔk n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (sztuka) (architektura, architektoniczny) główny kierunek w kulturze środkowo- i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy od końca XVI wieku do XVIII wieku; μπαρόκ

barometr baˈrɔ̃mɛtr̥ n
(meteorologia, meteorologiczny) przyrząd do mierzenia ciśnienia atmosferycznego; βαρόμετρο

baron ˈbarɔ̃n n
niski tytuł arystokratyczny; βαρόνος

barszcz barʃʧ̑ n
(kulinaria) kwaśna zupa; μπορς

barter ˈbartɛr n
(ekonomia, ekonomiczny) wymiana bezgotówkowa, czyli towar (bądź usługa) za towar; αντιπραγματισμός

barwena barˈvɛ̃na n
(ichtiologia, ichtiologiczny) jaskrawa ryba z Morza Śródziemnego; μπαρμπούνι

barykada ˌbarɨˈkada n
(wojskowość, wojskowy) doraźna zapora zbudowana w poprzek ulicy podczas walk w mieście; οδόφραγμα

baryton baˈrɨtɔ̃n n
głos męski wyższy od tenoru, niższy od basu; βαρύτονος

baseball n
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której najistotniejszym elementem rozgrywki jest odbicie piłki drewnianym kijem; μπέιζμπολ

basen ˈbasɛ̃n n
forma skrócona od basen pływacki πισίνα
sztuczny zbiornik z wodą, służący do celów rekreacyjnych, higienicznych, technicznych lub rytualnych; πισίνα κολυμβητήριο

baszybuzuk n
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) (kon. XVIII – pocz. XX w.) nieregularny, nieopłacany żołnierz turecki, muzułmański ochotnik, pochodzący często z bezpośredniego terenu walk; βασιβουζούκος

bat bat n
(jednostka monetarna) waluta Tajlandii; μπατ

batalion baˈtalʲjɔ̃n n
(wojskowość, wojskowy) mniejsza od pułku jednostka organizacyjna wojska; μοίρα
(ornitologia, ornitologiczny) Philomachus pugnax, ptak wędrowny, charakterystycznie rozkładający różnobarwne pióra w trakcie tokowania; ψευτομαχητής

bateria baˈtɛrʲja n
(elektryczność) zespół elementów połączonych w jeden układ będący źródłem energii μπαταρία συσσωρευτής
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) kolekcja, zbiór przedmiotów tego samego rodzaju συστοιχία
(wojskowość, wojskowy) w artylerii: pododdział ogniowy i taktyczny składający się z kilku plutonów, uzbrojony w broń artyleryjską lub rakietową; μονάδα πυροβολικού συστοιχία πυροβόλων

batik ˈbatʲik n
(włókiennictwo) technika barwienia tkaniny polegająca na zanurzeniu jej w barwniku po uprzednim pokryciu woskiem (czasem zawiązaniu sznurkiem) miejsc, które mają pozostać niezabarwione; μπατίκ

batuta baˈtuta n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pałeczka dyrygenta służąca do wyznaczania taktu; ράβδος μπαγκέτα

batymetria ˌbatɨ̃ˈmɛtrʲja n
dział hydrometrii zajmujący się pomiarami głębokości cieków i zbiorników wodnych; βαθυμετρία

batyskaf baˈtɨskaf n
statek podwodny do badań na dużych głębokościach; βαθυσκάφος

bawarski baˈvarsʲci adj
pochodzący z Bawarii βαβαρικός

bawełna baˈvɛwna n
(botanika, botaniczny) roślina uprawiana w Azji, Afryce, obu Amerykach i w Europie, z której wykonuje się materiał o tej samej nazwie; βαμβάκι βαμβακιά
(włókiennictwo) rodzaj materiału (tkaniny, dzianiny) otrzymanego z bawełny (1.1-2), używanego do produkcji ubrań βαμβάκι μπαμπάκι
(włókiennictwo) włókno otrzymane z bawełny (1.1); βαμβάκι μπαμπάκι

bawić ˈbavʲiʨ̑ v
wprawiać w wesoły humor διασκεδάζω τέρπω
zajmować kogoś dostarczając mu rozrywki διασκεδάζω τέρπω

bawić się ptaszkiem ˈbavʲiʨ̑‿ɕɛ ˈptaʃʲcɛ̃m idiom
o mężczyźnie: onanizować się παίζω το πουλί μου

bazar ˈbazar n
teren, na którym można handlować; plac ze straganami παζάρι λαϊκή λαϊκή αγορά

bazylia baˈzɨlʲja n
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju bazylia (1.1); βασιλικός ώκιμον

bać się ˈbaʨ̑‿ɕɛ v
martwić się, niepokoić się φοβάμαι
odczuwać strach, bojaźń, lęk przed czymś lub przed kimś φοβάμαι

bać się własnego cienia ˈbaʨ̑‿ɕɛ vwasˈnɛɡɔ ˈʨ̑ɛ̇̃ɲa v
bać się przesadnie, być bardzo podejrzliwym, ostrożnym, tchórzliwym τρέμω και τη σκιά μου φοβάμαι και τον ίσκιο μου

bałagan baˈwaɡãn n
stan braku porządku ανακατωσούρα

bałtycki bawˈtɨʦ̑ʲci adj
od Bałtyk βαλτικός

bałwan ˈbawvãn n
figura człowieka ulepiona ze śniegu; χιονάνθρωπος
(potocznie, potoczny) (pogardliwie) głupek, tuman κουτός

bańka mydlana ˈbãɲka mɨˈdlãna n
pęcherzyk powietrza otoczony cienką błoną mydła rozpuszczonego w wodzie; σαπουνόφουσκα
(przenośnie, przenośnia) coś ulotnego, nietrwałego, złudnego σαπουνόφουσκα

baśń baɕɲ̊ n
(literacko) utwór o treści fantastycznej; παραμύθι

bażant ˈbaʒãnt n
(ornitologia, ornitologiczny) (łowiectwo, łowiecki) Phasianus colchicus, gatunek ptaka żyjącego na polach; φασιανός φασιανόs

beczeć ˈbɛʧ̑ɛʨ̑ v
o owcy lub kozie: wydawać charakterystyczny przeciągły głos βελάζω

beczka ˈbɛʧ̑ka n
cylindryczne naczynie, tradycyjnie wykonywane z klepek drewnianych, spiętych metalowymi obręczami; βαρέλι

beczka Danaid ˈbɛʧ̑ka dãˈna<sup>j</sup>it n
bezowocny i niekończący się trud; πίθος των Δαναΐδων

beczka Diogenesa ˈbɛʧ̑ka ˌdʲjɔɡɛ̃ˈnɛsa n
symbol ograniczenia potrzeb życiowych do niezbędnego minimum; pogarda dla wygód πιθάρι του Διογένη

bednarstwo bɛdˈnarstfɔ n
gałąź rzemiosła bądź przemysłu drzewnego związana z wytwarzaniem i naprawą drewnianych naczyń z klepek (beczek, balii, maselnic) βαρελοποιία

befsztyk ˈbɛfʃtɨk n
(kulinaria) gruby plaster mięsa wołowego, zwykle z polędwicy lub rostbefu, smażony lub grillowany μπιφτέκι

behawiorysta ˌbɛxavʲjɔˈrɨsta n
przedstawiciel lub zwolennik behawioryzmu συμπεριφοριστής

behawioryzm n
(psychologia, psychologiczny) podejście do psychologii skupiające się na obserwowalnym zachowaniu, negujące poznawalność umysłu i przeważnie zakładające, że zachowanie jest określane przez środowisko; συμπεριφορισμός

belgijski bɛlʲˈɟijsʲci adj
odnoszący się do Belgii lub Belgów βέλγικος

belona bɛˈlɔ̃na n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Belone belone, gatunek ryby morskiej o długim ciele; ζαργάνα

bemol ˈbɛ̃mɔl n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak graficzny obniżający nutę o półton; ύφεση μπεμόλ

bemol podwójny ˈbɛ̃mɔl pɔˈdvujnɨ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak sygnalizujący dwukrotne obniżenie dźwięku o półton, czyli o cały ton διπλή ύφεση

benzen n
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy arenów, najprostszy obojętny węglowodór aromatyczny; βενζόλιο

benzyna bɛ̃w̃ˈzɨ̃na n
paliwo stosowane do napędu samochodów, samolotów i niektórych innych urządzeń posiadających silnik spalinowy; βενζίνη

beret ˈbɛrɛt n
(krawiectwo) płaskie, okrągłe nakrycie głowy, bez daszka, wykonane zazwyczaj z pilśni lub wełny; μπερέ μπερές

berkel ˈbɛrkɛl n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bk i liczbie atomowej 97; μπερκέλιο

bernikla białolica bɛrʲˈɲikla ˌbʲjawɔˈlʲiʦ̑a n
(ornitologia, ornitologiczny) Branta leucopsis, gatunek z rodziny kaczkowatych; ασπρομάγουλη χήνα

bernikla rdzawoszyja bɛrʲˈɲikla ˌrʣ̑avɔˈʃɨja n
(ornitologia, ornitologiczny) Branta ruficollis, gatunek z rodziny kaczkowatych, gnieżdżący się w syberyjskiej tundrze; κοκκινόχηνα

beryl ˈbɛrɨl n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Be i liczbie atomowej 4; βηρύλλιο βιρύλλιο

bestia ˈbɛstʲja n
(przenośnie, przenośnia) zły człowiek, kanalia κτήνος
dzikie, drapieżne zwierzę κτήνος

beta ˈbɛta n
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa drugiej litery alfabetu greckiego, β; βήτα

beton ˈbɛtɔ̃n n
(budownictwo) materiał budowlany, powstały ze zmieszania piasku, żwiru lub innego kruszywa z roztworem materiałów wiążących; σκυρόδεμα μπετόν

betoniarka ˌbɛtɔ̃ˈɲarka n
maszyna do wyrobu betonu μπετονιέρα
samochód ciężarowy przystosowany do transportu mieszanki betonowej μπετονιέρα

betonować ˌbɛtɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
pokrywać coś betonem καλουπώνω

bez bɛs n
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) lilak, ozdobna roślina krzewiasta z rodzaju Syringa, w szczególności jej kwiaty; πασχαλιά
(botanika, botaniczny) roślina krzewiasta z rodzaju Sambucus; σαμπούκος

bez bɛs preposition
…służący do tworzenia konstrukcji, w których czynność została wykonana pomimo braku czegoś, co opisuje wyrażenie za przyimkiem χωρίς άνευ δίχως

bez ogródek ˌbɛz‿ɔˈɡrudɛk adv
bez zbędnych słów, wprost, nazywając rzeczy po imieniu, szczerze χωρίς περιστροφές

bez wytchnienia ˌbɛz‿vɨˈtçɲɛ̇̃ɲa idiom
bez przerwy, bez odpoczynku, non stop αδιάκοπα χωρίς ανάπαυση χωρίς ανάσα

bezalkoholowy ˌbɛzalkɔxɔˈlɔvɨ adj
niezawierający, pozbawiony alkoholu μη αλκοολούχος χωρίς αλκοόλ

bezbarwny bɛzˈbarvnɨ adj
(przenośnie, przenośnia) taki, który nie jest charakterystyczny, jest zwykły, przeciętny άτονος άχρωμος ανιαρός
nie mający barwy άχρωμος

bezbolesny adj
niepowodujący, niesprawiający bólu ανώδυνος

bezbożnik bɛzˈbɔʒʲɲik n
(przestarzałe, przestarzały) dziś (potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) albo (obraźliwie) osoba negująca istnienie Boga άθρησκος ασεβής

bezbożność bɛzˈbɔʒnɔɕʨ̑ n
(pejoratywnie, pejoratywny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postawa negująca istnienie Boga απιστία

bezbronny bɛzˈbrɔ̃nːɨ adj
nie mający broni i możliwości obrony, obronienia się ανυπεράσπιστος απροστάτευτος

bezczelny bɛʃˈʧ̑ɛlnɨ adj
cechujący się bezczelnością, zbytnią pewnością siebie, zuchwałością θρασύς αυθάδης

bezczynność bɛʃˈʧ̑ɨ̃nːɔɕʨ̑ n
brak aktywności αδράνεια

bezdomny bɛzˈdɔ̃mnɨ adj
taki, który nie ma domu άστεγος

bezdźwięczny adj
(językoznawstwo, językoznawczy) o spółgłoskach: taka przy wymawianiu, której nie drżą więzadła głosowe άηχος
nie wydający dźwięku (głosu) άηχος

bezfleksyjny adj
(językoznawstwo, językoznawczy) o języku, który nie ma odmiany wyrazów, nie ma form fleksyjnych άκλιτος

bezinteresowny ˌbɛzʲĩntɛrɛˈsɔvnɨ adj
taki, który nie oczekuje korzyści ze swoich szlachetnych działań, czynów, dobrych uczynków ανιδιοτελής αφιλοκερδής

bezkrwawy adj
taki, który obywa się bez rozlewu krwi αναίμακτος

bezlistny bɛzˈlʲistnɨ adj
taki, który nie ma liści άφυλλος

bezlitośnie ˌbɛzlʲiˈtɔɕɲɛ adv
w sposób bezlitosny άσπλαχνα ανηλεώς

bezludny bɛzˈludnɨ adj
taki, gdzie nie ma ludzi; niezamieszkały przez ludzi, niebędący zaludnionym έρημος

bezogonkowy ˌbɛzɔɡɔ̃ŋˈkɔvɨ adj
(botanika, botaniczny) niemający ogonka, wyrastający bezpośrednio z gałązki άμισχος

bezogonowy ˌbɛzɔɡɔ̃ˈnɔvɨ adj
(książkowy) (biologia, biologiczny) niemający ogona, czyli końcowej części tułowia άκερκος άνουρος
(technologia, technika, techniczny) niemający ogona, czyli końcowej części konstrukcji χωρίς ουρά

bezokolicznik ˌbɛzɔkɔˈlʲiʧ̑ʲɲik n
(gramatyka) forma czasownika zazwyczaj (zależnie od języka) nieokreślająca czasu, rodzaju, liczby, osoby, trybu, strony ani aspektu; απαρέμφατο

bezosobowy ˌbɛzɔsɔˈbɔvɨ adj
taki, który nie jest skierowany do żadnej osoby απρόσωπος

bezowocny ˌbɛzɔˈvɔʦ̑nɨ adj
(książkowy) nieprzynoszący pomyślnych rezultatów άκαρπος

bezpański adj
(książkowy) nienależący do nikogo, niemający właściciela έρημος

bezpieczeństwo ˌbɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfɔ n
stan braku zagrożenia, obawy, powodów do strachu; bycie bezpiecznym ασφάλεια σιγουριά

bezpiecznik bɛsˈpʲjɛʧ̑ʲɲik n
podzespół chroniący przed nieprawidłowym działaniem urządzenia lub sieci (np. elektrycznej, gazowej); ασφάλεια

bezpodstawny ˌbɛspɔtˈstavnɨ adj
nieuzasadniony, niesłuszny, nie mający słusznych podstaw αβάσιμος

bezprzewodowy adj
(technologia, technika, techniczny) taki, który obywa się bez przewodów elektrycznych ασύρματος

bezpłodny adj
(biologia, biologiczny) taki, który nie może rozmnażać się άγονος στείρος

bezrobocie ˌbɛzrɔˈbɔʨ̑ɛ n
(ekonomia, ekonomiczny) stan, w którym część osób zdolnych do pracy i chcących ją podjąć nie może jej znaleźć; ανεργία

bezsenność bɛsˈːɛ̃nːɔɕʨ̑ n
(fizjologia, fizjologiczny) niemożność zaśnięcia; αϋπνία αγρύπνια

bezsens ˈbɛsːɛ̃w̃s n
brak sensu, uzasadnienia w czymś ανοησία

bezustannie adv
bez przerwy, ciągle, nieprzerwanie συνέχεια

bezwarunkowo adv
bez względu na cokolwiek, bez stawiania warunków απεριόριστα

bezwzględny bɛzˈvzɡlɛ̃ndnɨ adj
(matematyka, matematyczny) pozbawiony znaku, będący wynikiem wartości bezwzględnej απόλυτος
(metrologia, metrologiczny) wyrażony w tych samych jednostkach, co mierzona wielkość απόλυτος
niezależny od okoliczności, nieuwarunkowany απόλυτος
ściśle wymagany, niedopuszczający wyjątków απόλυτος

bezwładność bɛzˈvwadnɔɕʨ̑ n
(fizyka, fizyczny) opór ciała materialnego przy przyspieszaniu αδράνεια

bezzwłoczny adj
mający nastąpić natychmiast, bez zwłoki άμεσος

bezzębny bɛzˈːɛ̃mbnɨ adj
taki, który nie ma zębów; pozbawiony zębów ξεδοντιάρης φαφούτης ξεδοντιασμένος

beż bɛʃ n
kolor podobny do koloru kawy z mlekiem μπεζ

beżowy bɛˈʒɔvɨ adj
mający kolor kawy z mlekiem lub piasku μπεζ

bhutański buˈtãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Bhutan μπουτανέζικος μπουτανικός

biatlon n
(sport, sportowy) zimowa dyscyplina sportu składająca się z biegu narciarskiego i strzelania; δίαθλο

biała flaga ˈbʲjawa ˈflaɡa n
międzynarodowy znak poddania się lub propozycji rokowań; λευκή σημαία

biała śmierć ˈbʲjawa ˈɕmʲjɛrʲʨ̑ idiom
(eufemistycznie) kokaina λευκός θάνατος

białaczka bʲjaˈwaʧ̑ka n
(medycyna, medyczny) nadmierne wytwarzanie białych krwinek; λευχαιμία

białawy bʲjaˈwavɨ adj
mający kolor podobny do białego; niezupełnie biały, prawie biały, jasny υπόλευκος

białe n
pionki, bierki białego koloru άσπρος

białko ˈbʲjawkɔ n
(anatomia, anatomiczny) (potocznie, potoczny) biała część oka (gałki ocznej), znajdująca się dookoła tęczówki ασπράδι
(biologia, biologiczny) (anatomia, anatomiczny) (kulinaria) płynna i przezroczysta substancja otaczająca żółtko ptasich jaj ασπράδι
(biochemia, biochemiczny) wielocząsteczkowy związek organiczny zbudowany z aminokwasów; πρωτεΐνη

białoruski ˌbʲjawɔˈrusʲci adj
dotyczący Białorusi lub Białorusinów, charakterystyczny dla Białorusi lub Białorusinów λευκορωσικός λευκορωσικά

białoruski ˌbʲjawɔˈrusʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język wschodniosłowiański używany na Białorusi; λευκορωσικός λευκορωσικά

białorzytka ˌbʲjawɔˈʒɨtka n
(ornitologia, ornitologiczny) Oenanthe oenanthe, niewielki ptak wędrowny półkuli północnej zamieszkujący tereny otwarte, często kamieniste; σταχτοπετρόκλης

białoskórnictwo ˌbʲjawɔskurʲˈɲiʦ̑tfɔ n
dział garbarstwa zajmujący się wyprawianiem skór miękkich na rękawiczki i odzież σκυτολευκαντική

białozór bʲjaˈwɔzur n
(ornitologia, ornitologiczny) Falco rusticolus, zagrożony wyginięciem duży ptak drapieżny półkuli północnej; ασπρογέρακας

biały ˈbʲjawɨ adj
mający bardzo jasną barwę przeciwstawną do czarnego, taką jak czysty śnieg, mleko itp. άσπρος λευκός

biały ˈbʲjawɨ n
człowiek rasy białej λευκός

biały kruk ˈbʲjawɨ ˈkruk n
(przenośnie, przenośnia) bardzo rzadki egzemplarz książki, publikacji lub innej rzeczy κάτι το ανύπαρκτος σπάνιος είδος
(przenośnie, przenośnia) człowiek o nietypowych dla danego społeczeństwa poglądach, sposobie życia, upodobaniach δυσεύρετος άνθρωπος σπάνιος άνθρωπος

biały ser ˈbʲjawɨ ˈsɛr n
(spożywczy) ser twarogowy, świeży, niedojrzewający ανθότυρο

biały węgiel ˈbʲjawɨ ˈvɛ̃ŋʲɟɛl n
(publikatory) nazwa energii wód płynących, które mogą być wykorzystane do produkcji energii elektrycznej w siłowniach wodnych λευκός άνθρακας

biblijny bʲiˈblʲijnɨ adj
pochodzący z Biblii, związany z Biblią, charakterystyczny dla Biblii βιβλικός

bibliofil bʲiˈblʲjɔfʲil n
miłośnik książek βιβλιόφιλος

bibliografia ˌbʲiblʲjɔˈɡrafʲja n
wykaz odrębnych jednostek piśmienniczych, zestawiony z utworzonych według ustalonych zasad opisów bibliograficznych; βιβλιογραφία

bibliomania n
zamiłowanie albo obsesja posiadania i gromadzenia książek, zwłaszcza rzadkich czy cennych βιβλιομανία

biblioteka ˌbʲiblʲjɔˈtɛka n
instytucja zajmująca się gromadzeniem i wypożyczaniem książek; budynek tej instytucji; βιβλιοθήκη
(informatyka, informatyczny) zbiór programów, procedur, elementów graficznych itp., które mogą być używane w innych programach; βιβλιοθήκη
mebel do przechowywania książek βιβλιοθήκη
zbiór książek należący do kogoś; pomieszczenie z takim zbiorem βιβλιοθήκη

bibliotekarz ˌbʲiblʲjɔˈtɛkaʃ n
pracownik biblioteki; βιβλιοθηκάριος

bibuła n
rodzaj porowatego papieru o właściwościach chłonnych; στυπόχαρτο

bidet ˈbʲidɛt n
urządzenie sanitarne służące do higieny intymnej; μπιντές

bieda ˈbʲjɛda n
stan braku środków do życia φτώχεια

biedak ˈbʲjɛdak n
osoba, której brakuje środków do życia φτωχός
ze współczuciem o kimś καημένος

biedny ˈbʲjɛdnɨ adj
taki, któremu brakuje środków do życia φτωχός
ze współczuciem o kimś; poszkodowany καημένος φτωχός

biedronka bʲjɛˈdrɔ̃nka n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) chrząszcz z rodziny Coccinellidae, biedronkowatych; πασχαλίτσα

biegacz ˈbʲjɛɡaʧ̑ n
(sport, sportowy) osoba uprawiająca jedną z dyscyplin lekkoatletycznych – biegi δρομέας

biegać ˈbʲjɛɡaʨ̑ v
przemieszczać się szybkimi krokami, podczas których następuje jednoczesne oderwanie obu nóg od ziemi, być w ruchu, uprawiać biegi τρέχω

biegun ˈbʲjɛɡũn n
jeden z dwóch punktów na powierzchni obracającego się ciała niebieskiego, przez które przechodzi jego oś obrotu πόλος
miejsce z jakiegoś względu najdalsze lub posiadające najbardziej ekstremalne cechy; πόλος
(fizyka, fizyczny) (zobacz) biegun elektryczny πόλος
(fizyka, fizyczny) (zobacz) biegun magnetyczny πόλος

biegunka bʲjɛˈɡũnka n
(medycyna, medyczny) częste wypróżnianie stolcem o rzadkiej konsystencji; διάρροια

biel bʲjɛl n
biały kolor; ασπράδα λευκότητα
biały pigment (barwnik) używany do wyrobu farb λευκό
biały ubiór άσπρος

bielik ˈbʲjɛlʲik n
(ornitologia, ornitologiczny) Haliaeetus albicilla, duży drapieżnik zamieszkujący północną Eurazję; θαλασσαετός

biernik ˈbʲjɛrʲɲik n
(gramatyka) czwarty przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: kogo? co?; αιτιατική

bierzmowanie ˌbʲjɛʒmɔˈvãɲɛ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim i Cerkwi prawosławnej sakrament potwierdzenia dojrzałości chrześcijańskiej; χρίσμα

bieżnik ˈbʲjɛʒʲɲik n
(motoryzacja) zewnętrzna, ochronna warstwa opony z wgłębieniami na powierzchni, które poprawiają jej przyczepność; αυλάκωση ο πέλμα ελαστικό πέλμα
podłużna serweta na ławę lub stół τραβέρσα τραπεζομάντηλο μέσης

bigoteria ˌbʲiɡɔˈtɛrʲja n
(książkowy) dewocja θρησκοληψία θρησκομανία

bilet ˈbʲilɛt n
dokument zezwalający na przejazd pociągiem, autobusem, samolotem itp., albo na wstęp do kina lub teatru εισιτήριο

bilirubina ˌbʲilʲiruˈbʲĩna n
(biochemia, biochemiczny) barwnik organiczny, końcowy produkt degradacji hemu; χολερυθρίνη

bilokacja n
(ezoteryka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jednoczesne przebywanie w dwóch odległych od siebie miejscach; αμφιτοπία διτοπία

bio- bʲjɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z życiem, procesami życiowymi βιο- βιό-

biochemia bʲjɔˈxɛ̃mʲja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka na pograniczu chemii organicznej i biologii zajmująca się substancjami organicznymi o znaczeniu biologicznym; βιοχημεία

biogeografia ˌbʲjɔɡɛɔˈɡrafʲja n
nauka o rozmieszczeniu na Ziemi żywych organizmów; βιογεωγραφία

biografia bʲjɔˈɡrafʲja n
opis życia i działalności jakiejś osoby; βιογραφία

biograficzny ˌbʲjɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
związany z biografią, dotyczący biografii βιογραφικός

biolog ˈbʲjɔlɔk n
specjalista w zakresie biologii βιολόγος

biologia bʲjɔˈlɔɟja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka przyrodnicza o życiu, rozwoju i ewolucji osobniczej; βιολογία

biomasa bʲjɔ̃ˈmasa n
masa materii zawartej w organizmach żywych (zwykle podawana na metr kwadratowy lub sześcienny) βιομάζα
materia zawarta w organizmach żywych; βιομάζα

biomedycyna ˌbʲjɔ̃mɛdɨˈʦ̑ɨ̃na n
dziedzina medycyny oparta na zasadach nauk biologicznych; βιοϊατρική

biomedyczny ˌbʲjɔ̃mɛˈdɨʧ̑nɨ adj
związany z biomedycyną, dotyczący biomedycyny βιοϊατρικός

bioniczny bʲjɔ̇̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
związany z bioniką βιονικός

biopaliwo n
paliwo otrzymywane z biomasy; βιοκαύσιμο

biopsja ˈbʲjɔpsʲja n
(medycyna, medyczny) rodzaj specjalnego zabiegu diagnostycznego, będącego inwazyjną metodą pobrania materiału biologicznego z przypuszczalnie zmienionych chorobowo tkanek, który następnie jest oceniany morfologicznie z użyciem mikroskopu świetlnego; βιοψία

bioróżnorodność ˌbʲjɔruʒnɔˈrɔdnɔɕʨ̑ n
zróżnicowanie życia na wszelkich poziomach jego organizacji; βιοποικιλότητα

biotyna bʲjɔˈtɨ̃na n
(biochemia, biochemiczny) witamina B7, organiczny związek chemiczny rozpuszczalny w wodzie, odpowiedzialny za metabolizm tłuszczów i węglowodorów; βιοτίνη

birmański bʲirˈmãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Mjanma (Birma), wywodzący się z Mjanmy (Birmy), dotyczący Mjanmańczyków (Birmańczyków) βιρμανικός

biskup ˈbʲiskup n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kościołach chrześcijańskich duchowny wysokiego szczebla, ze święceniami biskupimi, następca apostołów, najczęściej kieruje diecezją; επίσκοπος δεσπότης

biszkopt ˈbʲiʃkɔpt n
ciastko z biszkoptu (1.1) μπισκότο

bita śmietana ˈbʲita ɕmʲjɛˈtãna n
(kulinaria) śmietana o wysokiej zawartości tłuszczu napowietrzona poprzez ubijanie, będąca dodatkiem do deserów, dekoracją napojów lub samodzielnym deserem; σαντιγί

bitwa ˈbʲitfa n
(wojskowość, wojskowy) bezpośrednie starcie zbrojne wojsk skonfliktowanych stron; μάχη

biurko ˈbʲjurkɔ n
mebel, który służy do wygodnego pisania i czytania γραφείο
(rzadki, rzadko używany) (zdrobniale) od: biuro γραφείο

biuro ˈbʲjurɔ n
budynek lub pomieszczenie, w którym są wykonywane prace administracyjne, umysłowe, są zbierane i przetwarzane informacje; γραφείο

biuro podróży ˈbʲjurɔ pɔdˈruʒɨ n
instytucja organizująca wycieczki i pośrednicząca w sprzedaży biletów lotniczych, autobusowych itd. γραφείο ταξιδίων

biurokracja ˌbʲjurɔˈkraʦ̑ʲja n
(potocznie, potoczny) przesadna formalistyka w działalności urzędów, bezduszne przestrzeganie przepisów w załatwianiu spraw urzędowych i interesantów γραφειοκρατία

biust bʲjust n
piersi kobiety στήθος

biustonosz bʲjuˈstɔ̃nɔʃ n
(krawiectwo) część garderoby podtrzymująca kobiece piersi; σουτιέν

bizantyjski ˌbʲizãnˈtɨjsʲci adj
(historia, historyczny, historycznie) od Bizancjum βυζαντινός

bizmut ˈbʲizmut n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bi i liczbie atomowej 83; βισμούθιο

biznes ˈbʲiznɛs n
interes, przedsięwzięcie przynoszące zysk επιχείρηση

bić bʲiʨ̑ v
o dzwonie i zegarze wytwarzać głośne odgłosy pracy χτυπάω χτυπώ
o skrzydłach i rękach machać nimi χτυπάω χτυπώ
uderzać w jakiś instrument perkusyjny χτυπάω χτυπώ
o monetach, medalach produkować za pomocą stempla lub prasy κόβω
o sercu / pulsie normalna lub (częściej) wzmożona, czynność serca, odczuwalny puls χτυπώ χτυπάω
uderzać kogoś, zadawać komuś ból χτυπώ χτυπάω
w grach zabierać przeciwnikowi kartę, pionka, itp. χτυπώ χτυπάω

biżuteria ˌbʲiʒuˈtɛrʲja n
przedmioty wyrabiane z metali szlachetnych i kamieni szlachetnych (lub ich imitacji) służące do ozdoby stroju, ciała; κόσμημα

blacha ˈblaxa n
cienki, płaski kawałek metalu; λαμαρίνα
(kulinaria) metalowe naczynie używane do pieczenia λαμαρίνα

blady ˈbladɨ adj
o barwie skóry ludzkiej pozbawiony rumieńca, opalenizny, mający jasną karnację χλωμός ωχρός
o mało intensywnej barwie χλωμός
mało wyrazisty χλωμός

blanka ˈblãnka n
(architektura, architektoniczny) zębate zwieńczenie murów obronnych; πολεμίστρα

bliski ˈblʲisʲci adj
bezpośrednio spokrewniony στενός κολλητός συγγενής
taki, który jest w niewielkiej odległości κοντινός γειτονικός κολλητός
taki, który jest w niewielkiej odległości czasowej; który ma niedługo nastąpić επικείμενος κοντινός προσεχής
taki, który prawie osiągnął jakiś stan κοντεύω
zbliżony do czegoś, podobny όμοιος

blisko ˈblʲiskɔ adv
w niewielkiej odległości κοντά

blizna ˈblʲizna n
(medycyna, medyczny) ślad po ranie; ουλή

bliźni n
(biblijny) każdy człowiek πλησίον

bliźniak ˈblʲiʑɲak n
każda z dwóch osób urodzonych w jednym porodzie δίδυμος
(budownictwo) dom stykający się z innym lub innymi podobnymi jedną lub dwoma ścianami όμιος κατοικία χωρίζω με μεσοτοιχία

bliźnięta syjamskie blʲiʑˈɲɛ̃nta sɨˈjãmsʲcɛ idiom
osoby bardzo bliskie sobie, nierozłączni towarzysze σιαμαίοι

bliźnięta syjamskie blʲiʑˈɲɛ̃nta sɨˈjãmsʲcɛ n
(medycyna, medyczny) bliźnięta jednojajowe z wadą rozwojową polegającą na złączeniu ich ciał; σιαμαία αδέλφια σιαμαίοι αδελφοί σιαμαίοι δίδυμοι συνενωμένοι δίδυμοι

blog blɔk n
(informatyka, informatyczny) dziennik (pamiętnik) dostępny w Internecie; ιστολόγιο μπλογκ

blok mieszkalny ˈblɔk mʲjɛˈʃkalnɨ n
budynek mieszkalny, często wielopiętrowy i wieloklatkowy; πολυκατοικία

blond blɔ̃nt adj
o włosach jasny, płowy ξανθός

blondyna blɔ̃nˈdɨ̃na n
kobieta o jasnych włosach ξανθιά

blondynka blɔ̃nˈdɨ̃nka n
kobieta o jasnym (blond) kolorze włosów na głowie ξανθιά

bluszcz bluʃʧ̑ n
(botanika, botaniczny) roślina pnąca, którą można zobaczyć najczęściej na murach lub drzewach, której liście pozostają zielone w zimie; κισσός

bluzka ˈbluska n
(krawiectwo) lekka, górna część damskiej garderoby zakładana przez głowę μπλούζα

bluźnierstwo bluʑˈɲɛrstfɔ n
słowa uwłaczające czemuś, co jest uważane za święte βλασφημία βλαστήμια

boazeria n
drewniana lub drewnopodobna okładzina ścienna μπουαζερί

bobslej ˈbɔpslɛj n
sanki sportowe wyposażone w kierownicę i hamulec; έλκηθρο

bocian ˈbɔʨ̑ãn n
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak brodzący z rodziny bocianów; πελαργός
(potocznie, potoczny) (ornitologia, ornitologiczny) bocian biały πελαργός λελέκι

bocian biały ˈbɔʨ̑ãn ˈbʲjawɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia ciconia, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych występujący m.in. w Polsce; λευκοπελαργός

bocian czarny ˈbɔʨ̑ãn ˈʧ̑arnɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia nigra, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych występujący również w Polsce; μαυροπελαργός

bociani bɔˈʨ̑ä̃ɲi adj
dotyczący bociana, należący do bociana πελαργικός

boczek ˈbɔʧ̑ɛk n
(spożywczy) mięso z boku świni poprzerastane słoniną; μπέικον πανσέτα

bodhisattwa n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek, który w buddyzmie mahajana dąży do stanu buddy, kieruje się altruistyczną motywacją przynoszenia pożytku innym; μποντισάτβα

bogactwo bɔˈɡaʦ̑tfɔ n
majątek, posiadane dobra o dużej wartości πλούτος
w lm: bogactwa → kosztowności, skarby πλούτος
wielka ilość, różnorodność πλούτος

bogaty bɔˈɡatɨ adj
posiadający duży majątek lub osiągający wysokie dochody πλούσιος
dający dużą możliwość wyboru πλούσιος
taki, który obfituje w coś πλούσιος

bogini bɔˈɟĩɲi n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóstwo rodzaju żeńskiego θεά

bohater bɔˈxatɛr n
człowiek, który wykazał się męstwem, odwagą, poświęceniem itp. ήρωας
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) główna postać utworu ήρωας
osoba budząca chwilowe zainteresowanie, chwilowo skupiająca na sobie uwagę otoczenia ήρωας

bohater dnia bɔˈxatɛr ˈdʲɲa n
osoba, na której na krótko koncentruje się uwaga otoczenia ήρωας της ημέρας

bohaterka ˌbɔxaˈtɛrka n
forma żeńska od: bohater; kobieta odważna ηρωίδα
forma żeńska od: bohater; główna postać wydarzenia ηρωίδα
forma żeńska od: bohater; postać utworu ηρωίδα

bohaterski ˌbɔxaˈtɛrsʲci adj
postępujący jak bohater ηρωικός
związany z bohaterstwem, właściwy bohaterowi ηρωικός

bohaterstwo ˌbɔxaˈtɛrstfɔ n
czyn, zachowanie wymagające odwagi, męstwa; postawa właściwa bohaterowi ηρωισμός

bohr bɔxr̥ n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bh i liczbie atomowej 107; μπόριο

bojar n
(historia, historyczny, historycznie) w dawnej Bułgarii, Rosji i Rusi Kijowskiej członek klasy najbardziej znaczących w państwie feudałów; βογιάρος

boje homeryckie ˈbɔjɛ ˌxɔ̃mɛˈrɨʦ̑ʲcɛ idiom
długotrwałe, zacięte walki, spory ομηρικός καβγάς

bojkot ˈbɔjkɔt n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) zerwanie kontaktów (handlowych, ekonomicznych, stosunków dyplomatycznych, towarzyskich, zawodowych) w celu wywarcia nacisku; μποϊκοτάζ

bojownik bɔ.ˈjɔ.vʲɲik n
ktoś walczący w imię idei στρατιώτης

boks bɔks n
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa polegająca na biciu przeciwnika pięściami; πυγμαχία
(sport, sportowy) miejsce w sportach motorowych, gdzie zawodnik może stanąć i dokonać napraw pojazdu πιτ στοπ
każda wydzielona część pomieszczenia διαμέρισμα στάβλος

bokser ˈbɔksɛr n
(sport, sportowy) sportowiec uprawiający zawodowo boks (pięściarstwo) πυγμάχος μποξέρ
(kynologia, kynologiczny) rasa psów molosowatych w typie mastifa; μπόξερ

boksować bɔˈksɔvaʨ̑ v
uprawiać boks πυγμαχώ

bolesny bɔˈlɛsnɨ adj
taki, który sprawia ból fizyczny επώδυνος οδυνηρός αλγεινός
taki, który sprawia przykrość, żal, ból psychiczny επώδυνος οδυνηρός αλγεινός θλιβερός λυπητερός

boleć ˈbɔlɛʨ̑ v
(medycyna, medyczny) być źródłem bólu πονώ

boliwijski ˌbɔlʲiˈvʲijsʲci adj
odnoszący się do Boliwii βολιβιανός

bolszewik n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) początkowo: członek leninowskiej frakcji rosyjskiej partii socjaldemokratycznej; potem ogólniej: członek radzieckiej partii komunistycznej μπολσεβίκος

bomba ˈbɔ̃mba n
(wojskowość, wojskowy) ładunek wypełniony materiałem wybuchowym zrzucany z samolotu lub okrętu, zwykle z mechanicznym zapalnikiem; βόμβα
(wojskowość, wojskowy) (kryminologia, kryminologiczny) terrorystyczny ładunek wybuchowy w publicznym miejscu βόμβα

bomba lotnicza ˈbɔ̃mba lɔtʲˈɲiʧ̑a n
(wojskowość, wojskowy) pocisk zrzucany ze statku powietrznego przeznaczony do niszczenia celów położonych na powierzchni ziemi; βόμβα

bombardować ˌbɔ̃mbarˈdɔvaʨ̑ v
(wojskowość, wojskowy) zrzucać bomby lub ostrzeliwać pociskami artyleryjskimi βομβαρδίζω

bombka ˈbɔ̃mpka n
kulista ozdoba choinkowa μπάλα

bomboniera ˌbɔ̃mbɔ̃ˈɲɛra n
(potocznie, potoczny) duża bombonierka μπομπονιέρα

bombonierka ˌbɔ̃mbɔ̃ˈɲɛrka n
ozdobne pudełko z czekoladkami lub cukierkami w środku; μπομπονιέρα

bombowiec bɔ̃mˈbɔvʲjɛʦ̑ n
(wojskowość, wojskowy) samolot przystosowany do atakowania celów naziemnych i nawodnych przez zrzucanie na nie bomb; βομβαρδιστικός αεροσκάφος

bon mot n
krótkie, dowcipne opowiadanie, anegdota lub powiedzenie, zbliżone do przysłowia εξυπνάδα

bonsai n
(ogrodnictwo, ogrodniczy) japońska sztuka uprawy ozdobnych drzew, polegający na ich skarlaniu i odpowiednim formowaniu; μπονσάι

bor bɔr n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu B i liczbie atomowej 5; βόριο

bordowy bɔrˈdɔvɨ adj
mający kolor ciemnoczerwony, ciemnowiśniowy, taki jak kolor czerwonego wina bordo μπορντό

borelioza ˌbɔrɛˈlʲjɔza n
(medycyna, medyczny) wielonarządowa choroba zakaźna przenoszona głównie przez kleszcze, którą wywołują krętki z rodzaju Borrelia; βορρελίωση

borowik bɔˈrɔvʲik n
(biologia, biologiczny) Boletus L., rodzaj grzybów jadalnych, rurkowatych, z rodziny borowikowatych; βασιλομανίταρο βωλίτης ο φαγώσιμος

borowik szlachetny bɔˈrɔvʲik ʃlaˈxɛtnɨ n
(mikologia, mikologiczny) Boletus edulis, gatunek grzyba jadalny z rodziny borowikowatych; βασιλομανίταρο βωλίτης ο εδώδιμος

borsuk ˈbɔrsuk n
(zoologia, zoologiczny) ssak drapieżny z rodziny kunowatych; ασβός

bosak ˈbɔsak n
(technologia, technika, techniczny) zaostrzony, długi drąg z hakiem używany w pożarnictwie i żeglarstwie, również jako prymitywna broń drzewcowa; γάντζος πλοίο

bosy ˈbɔsɨ adj
o człowieku: taki, który ma nagie stopy ξυπόλυτος

botaniczny ˌbɔtãˈɲiʧ̑nɨ adj
związany z botaniką, dotyczący botaniki βοτανικός

botanik bɔˈtãɲik n
specjalista w zakresie botaniki βοτανολόγος

botanika bɔˈtãɲika n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) dział biologii, nauka o roślinach; φυτολογία

bożonarodzeniowy ˌbɔʒɔ̃narɔʣ̑ɛ̃ˈɲɔvɨ adj
związany z Bożym Narodzeniem χριστουγεννιάτικος

brachylogia ˌbraxɨˈlɔɟja n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura retoryczna polegająca na zwięzłym wypowiadaniu się, stosowaniu elips oraz krótkich zdań; βραχυλογία

brachyterapia ˌbraxɨtɛˈrapʲja n
(medycyna, medyczny) technika leczenia w radioterapii; βραχυθεραπεία

bradykardia ˌbradɨˈkardʲja n
(medycyna, medyczny) stan, kiedy częstość akcji serca wynosi poniżej pięćdziesięciu razy na minutę; βραδυκαρδία

brak brak n
defekt, wada, usterka ελάττωμα μειονέκτημα
fakt nieistnienia czegoś έλλειψη απουσία

brak miesiączki ˈbrak mʲjɛ̇ˈɕɔ̃n͇ʧ̑ʲci n
(medycyna, medyczny) objaw chorobowy polegający na zaniku miesiączki z powodów innych niż fizjologiczne; αμηνόρροια

brakować braˈkɔvaʨ̑ v
być w zbyt małej ilości lub liczbie, nie wystarczać λείπω

bramka ˈbrãmka n
(sport, sportowy) dwa słupki zakończone łączącą je poprzeczką; γκολ τέρμα
(sport, sportowy) punkt zdobyty poprzez umieszczenie piłki lub krążka w bramce (1.2) γκολ
(sport, sportowy) w narciarstwie i kajakarstwie dwa słupki między którymi należy przejechać γκολ

bramkarz ˈbrãmkaʃ n
(sport, sportowy) sportowiec, którego głównym zadaniem podczas gry jest obrona bramki przed strzałem; τερματοφύλακας

bransoletka ˌbrãw̃sɔˈlɛtka n
ozdoba w formie opaski, noszona na nadgarstku lub (rzadziej) na nodze; βραχιόλι

brat brat n
potomek płci męskiej (w stosunku do rodzeństwa); syn tego samego ojca; syn tej samej matki; αδελφός αδερφός
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik, mnich αδελφός αδερφός

bratanek braˈtãnɛk n
syn brata ανιψιός ανεψιός

bratanica ˌbratãˈɲiʦ̑a n
córka brata ανεψιά ανιψιά

bratek ˈbratɛk n
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Viola wittrockiana, dwuletnia roślina ozdobna o aksamitnych, różnobarwnych kwiatach, będąca skrzyżowaniem dzikich gatunków fiołka; πανσές
(przestarzałe, przestarzały) (zdrobniale) od: brat αδελφούλης αδερφούλης

braterski braˈtɛrsʲci adj
odnoszący się do brata, braci αδελφικός

bratersko braˈtɛrskɔ adv
w sposób braterski, solidarnie αδελφικά αδερφικά

bratnia dusza ˈbratʲɲa ˈduʃa idiom
osoba bliska pod jakimś względem αδελφή ψυχή

bratobójca n
(książkowy) zabójca brata αδελφοκτόνος αδερφοκτόνος

bratobójczy ˌbratɔˈbujʧ̑ɨ adj
dotyczący bratobójcy lub bratobójstwa αδελφοκτόνος

bratobójstwo ˌbratɔˈbujstfɔ n
(książkowy) zabójstwo brata lub innego krewnego, także kogoś, z kim jest się związanym przyjaźnią, przynależnością do jednej grupy itp. αδελφοκτονία

bratowa braˈtɔva n
żona brata νύφη

brawo ˈbravɔ interjection
… pokazujący entuzjastyczną aprobatę μπράβο

brazylijski ˌbrazɨˈlʲijsʲci adj
odnoszący się do państwa Brazylia βραζιλιάνικος

brać braʨ̑ v
chwytać coś ręką, unieść coś, posiąść coś παίρνω
zobowiązywać się do czegoś παίρνω
(potocznie, potoczny) przekroczyć, minąć coś παίρνω
chwytać, łapać, zniewalać παίρνω
korzystać z czegoś παίρνω
kupić lub wynająć coś παίρνω
posiąść kogoś w sensie seksualnym παίρνω
rozumieć, przyjmować coś παίρνω
uważać, postrzegać παίρνω
wykorzystywać kogoś do czegoś; zobowiązywać kogoś παίρνω
zażywać coś παίρνω

brać nogi za pas ˈbraʨ̑ ˈnɔɟi za‿ˈpas v
uciekać, zwykle ze strachu przed czymś βάζω τα πόδια στον ώμο

brać udział ˈbraʨ̑ ˈuʥ̑aw v
uczestniczyć συμμετέχω μετέχω

brelok n
ozdoba spinająca klucze w jeden pęk μπρελόκ κλειδοθήκη

brew brɛf n
(anatomia, anatomiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) pasmo krótkich włosów nad oczodołem φρύδι

broda ˈbrɔda n
(anatomia, anatomiczny) przednia część żuchwy człowieka πιγούνι
zarost na brodzie (1.1) γένι

brodawka n
(medycyna, medyczny) większa, chorobowa wypukłość na skórze κρεατοελιά

brodawka sutkowa brɔˈdafka sutˈkɔva n
(anatomia, anatomiczny) brodawka kończąca sutek; ρώγα θηλή

brodziec śniady ˈbrɔʥ̑ɛʦ̑ʲ ˈɕɲadɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Tringa erythropus, gatunek średniego ptaka z rodziny bekasowatych; μαυρότρυγας μαυρότρυγγας

brom brɔ̃m n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Br i liczbie atomowej 35; βρώμιο

bromowanie n
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna, w której brom przyłącza się do cząsteczki związku chemicznego; βρομίωση

brona ˈbrɔ̃na n
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie w postaci żelaznej kraty z kolcami, używane do spulchniania i wyrównywania zaoranej ziemi oraz przykrywania ziarna po siewie; σβάρνα

bronować brɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
(rolnictwo, rolniczy) spulchniać ziemię za pomocą brony σβαρνίζω

broszura brɔˈʃura n
niewielka publikacja o treści informacyjnej φυλλάδιο

browar ˈbrɔvar n
zakład, w którym warzy się (produkuje) piwo; ζυθοποιείο

broń brɔ̃ɲ n
(wojskowość, wojskowy) narzędzie walki, służące do obrony lub ataku na wroga; όπλο

broń atomowa n
(wojskowość, wojskowy) broń masowego rażenia, która wykorzystuje energię atomową: syntezy lub rozszczepienia jąder atomów ατομικά όπλα πυρηνικά όπλα

broń biologiczna ˈbrɔ̃ɲ ˌbʲjɔlɔˈɟiʧ̑na n
(wojskowość, wojskowy) rodzaj broni masowego rażenia, w której ładunkiem bojowym są patogenne mikroorganizmy lub wirusy; βιολογικό όπλο

broń palna ˈbrɔ̃ɲ ˈpalna n
broń miotająca pociski energią gazów powstałych ze spalania ładunku miotającego; πυροβόλο όπλο

brud brut n
każde zanieczyszczenie osiadłe na czymś βρόμα

brudnopis brudˈnɔpʲis n
tekst roboczy πρόχειρο

brudny ˈbrudnɨ adj
(potocznie, potoczny) naganny, niezgodny z normami etycznymi βρόμικος ακάθαρτος
mający na swojej powierzchni zanieczyszczenia, brud βρόμικος ακάθαρτος

bruk bruk n
nawierzchnia ulicy lub drogi wyłożona kamieniem naturalnym lub kostką; καλντερίμι

brukselka bruˈksɛlka n
(spożywczy) (kulinaria) odmiana kapusty warzywnej; λάχανο Βρυξελλών

brunet ˈbrũnɛt n
człowiek o włosach czarnego koloru μελαχρινός

brutalizm n
(architektura, architektoniczny) nurt w architekturze późnego modernizmu, który akcentował jako elementy artystyczne fakturę surowego betonu, wielkie człony strukturalne, rury itp.; μπρουταλισμός

brutalność bruˈtalnɔɕʨ̑ n
(książkowy) cecha tego, co brutalne, agresywne, pełne przemocy βαναυσότητα τραχύτητα

bruzda n
(anatomia, anatomiczny) podłużne zagłębienie na powierzchni organu ζάρα ζαρωματιά ρυτίδα
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) głęboka zmarszczka ζάρα ζαρωματιά ρυτίδα
(rolnictwo, rolniczy) wgłębienie powstałe po zastosowaniu pługa; αυλάκι σποριά

brydż brɨʧ̑ n
(termin karciany) gra rozgrywana jedną talią kart przez cztery osoby, tworzące dwie pary; μπριτζ

brytyjski brɨˈtɨjsʲci adj
odnoszący się do Wielkiej Brytanii jako państwa βρετανικός

bryza ˈbrɨza n
(meteorologia, meteorologiczny) lekki wiatr wiejący między lądem a morzem; μπάτης

brzeg bʒɛk n
krańcowa linia czegoś άκρη
pas lądu ograniczający zbiornik wodny; όχθη ακτή

brzegówka bʒɛˈɡufka n
(ornitologia, ornitologiczny) Riparia riparia, jaskółka brzegówka, gatunek jaskółki pospolicie występujący w Polsce; ορθοχελίδονο

brzemię ˈbʒɛ̃mʲjɛ n
(dawniej, dawny) ciężar dźwigany na plecach lub oburącz przed sobą βάρος
coś, co jest trudne do zniesienia βάρος

brzmienie ˈbʒmʲjɛ̇̃ɲɛ n
zespół cech dźwiękowych danego instrumentu, sprzętu lub głosu ήχος

brzoskwinia bʒɔsˈkfʲĩɲa n
owoc z rodziny różowatych; ροδάκινο

brzoza ˈbʒɔza n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Betula L., rodzaj drzew i krzewów z rodziny brzozowatych; σημύδα

brzuch bʒux n
(anatomia, anatomiczny) dolna część tułowia; κοιλιά

brzydki ˈbʒɨtʲci adj
moralnie naganny, niezgodny z przyjętymi normami άσχημος απρεπής
subiektywnie pozbawiony piękna, wartości estetycznych άσχημος

brzydki jak małpa ˈbʒɨtʲci ˈjak ˈmawpa adj
bardzo brzydki άσχημος σαν μαϊμού

brzydki jak noc listopadowa ˈbʒɨtʲci ˈjak ˈnɔʦ̑ ˌlʲistɔpaˈdɔva adj
(potocznie, potoczny) bardzo brzydki άσχημος σαν μαϊμού άσχημος σαν μπουλντόγκ

brzydkie kaczątko ˈbʒɨtʲcɛ kaˈʧ̑ɔ̃ntkɔ n
(przenośnie, przenośnia) ktoś brzydki i nielubiany, który nagle przemienia się w osobę niewiarygodnie piękną, o niesamowitym usposobieniu ducha ασχημόπαπο ασκημόπαπο

brzydota bʒɨˈdɔta n
nieatrakcyjność, zazwyczaj fizyczna ασχήμια ασκήμια

brzytwa ˈbʒɨtfa n
ostry nóż do usuwania zarostu; ξυράφι κουρέα ξυράφι

bród brut n
płytkie miejsce w wodzie, zwłaszcza w rzece, umożliwiające przeprawienie się na drugi brzeg πορθμείο πόρος

brąz brɔ̃w̃s n
(hutnictwo, hutniczy) stop miedzi z cyną; także stopy miedzi z innymi metalami; μπρούτζος μπρούντζος

brązowy brɔ̃w̃ˈzɔvɨ adj
mający kolor brązu; καφέ καστανός χάλκινος
o sportowcach: ten, który zdobył brązowy (1.1) medal χάλκινος
wykonany z brązu, zrobiony z brązu μπρούντζινος

brązowy medal brɔ̃w̃ˈzɔvɨ ˈmɛdal n
medal przyznawany za trzecie miejsce w zawodach sportowych, w konkursach, na wystawach itp. χάλκινο μετάλλιο

bucik ˈbuʨ̑ik n
(zdrobniale) od but παπουτσάκι

buddysta budˈːɨsta n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca buddyzmu βουδιστής

buddystka budˈːɨstka n
kobieta, która wyznaje buddyzm βουδίστρια

buddyzm ˈbudːɨsm̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system filozoficzno-etyczny, którego założycielem był Siddhārtha Gautama; βουδισμός

budka telefoniczna ˈbutka ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲiʧ̑na n
(telekomunikacja) niewielka, lekka budowla z aparatem telefonicznym, ustawiona w miejscu publicznym; τηλεφωνικός θάλαμος

budować buˈdɔvaʨ̑ v
tworzyć, wznosić budynki albo inne konstrukcje χτίζω κτίζω

budować zamki na lodzie buˈdɔvaʥ̑ ˈzãmʲci na‿ˈlɔʥ̑ɛ v
(przenośnie, przenośnia) opierać się na kruchych, niepewnych podstawach; snuć plany, projekty, które nie mają szans na urzeczywistnienie się; marzyć χτίζω πύργους στην άμμο χτίζω στην άμμο

budynek buˈdɨ̃nɛk n
budowla naziemna o funkcji mieszkalnej lub użytkowej κτίριο

budzik ˈbuʥ̑ik n
zegar, który dzwonkiem lub innym sygnałem dźwiękowym wskazuje nadejście określonej godziny, pory ξυπνητήρι

budzić ˈbuʥ̑iʨ̑ v
przerywać czyjś sen ξυπνώ

budżet ˈbuḍʒɛt n
(ekonomia, ekonomiczny) plan dochodów i wydatków na jakiś okres, zwykle na następny rok; προϋπολογισμός

bufet ˈbufɛt n
miejsce sprzedaży gotowych przekąsek, słodyczy i napojów, np. w teatrze, w budynku biurowym, na dworcu μπουφές

buk buk n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z rodziny bukowatych; οξιά

bukszpan ˈbukʃpãn n
(botanika, botaniczny) głównie żywopłotowy krzew ozdobny o drobnych, odpornych na zimę liściach; πύξος πυξάρι

bukszpryt ˈbukʃprɨt n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) niemal poziomy maszt wystający na dziobie żaglowca; μπομπρέσο πρόβολος

bulaj ˈbulaj n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) okrągłe okienko na statku; φινιστρίνι

buldog ˈbuldɔk n
(kynologia, kynologiczny) typ psa mocnej budowy, z krótką kufą pierwotnie wykorzystywanego do walk z bykami, obecnie jako pies stróżujący lub do towarzystwa; μπουλντόγκ

buldożer n
(budownictwo) (maszynoznawstwo) pojazd z lemieszem, używany do równania terenu oraz niszczenia budynków; μπουλντόζα γαιοπροωθητής

bulgur n
(spożywczy) produkt spożywczy produkowany z pszenicy, rodzaj kaszy stosowanej w kuchni tureckiej i bliskowschodniej; πλιγούρι μπλιγούρι

bulimia buˈlʲĩmʲja n
(medycyna, medyczny) zaburzenie odżywiania objawiające się chorobliwym uczuciem głodu; βουλιμία

bumerang n
płaski, zakrzywiony przedmiot przeznaczony do rzucania, czerpiący siłę nośną z ruchu obrotowego wokół osi prostopadłej do kierunku rzutu, dawniej używany jako broń, dziś już tylko sportowo; μπούμερανγκ

bunt bũnt n
sprzeciw, opór, protest αντίρρηση
wystąpienie przeciwko władzy lub autorytetowi np. państwa, innych ludzi ανταρσία εξέγερση

burak ˈburak n
(botanika, botaniczny) Beta L., rodzaj roślin z rodziny komosowatych; τεύτλο παντζάρι

burak cukrowy ˈburak ʦ̑uˈkrɔvɨ n
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) odmiana buraka zwyczajnego, z której otrzymuje się cukier; ζαχαρότευτλο

burdel ˈburdɛl n
(pospolicie) (grubiański, grubiańsko) brak porządku μπορντέλο κωλοχανείο μπουρδέλο
(pospolicie) dom publiczny μπορντέλο μπουρδέλο

burmistrz ˈburmʲisṭʃ n
(administracja) urzędnik na czele samorządu gminy miejskiej lub miejsko-wiejskiej; δήμαρχος

bursztyn ˈburʃtɨ̃n n
(mineralogia, mineralogiczny) kamień półszlachetny, kopalna żywica drzew; κεχριμπάρι ήλεκτρο

burza ˈbuʒa n
(meteorologia, meteorologiczny) intensywne opady deszczu lub deszczu i gradu, któremu towarzyszą wyładowania elektryczne w atmosferze (błyskawice i grzmoty); καταιγίδα
(przenośnie, przenośnia) czynność, zjawisko o dużej intensywności lub o gwałtownym przebiegu φουρτούνα

burza piaskowa n
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko atmosferyczne polegające na gwałtownym unoszeniu przez silny wiatr olbrzymich ilości piasku; αμμοθύελλα θύελλα κονιορτού

burza w szklance wody ˈbuʒa ˈf‿ʃklãnʦ̑ɛ ˈvɔdɨ n
zamęt wywołany z błahych powodów τρικυμία σ' ένα ποτήρι νερό

burżuazja ˌburʒuˈ<sup>w</sup>azʲja n
ogół przedsiębiorców i osób zamożnych od XV wieku; μπουρζουαζία

but but n
część ubrania, noszona na stopie, chroniąca stopy; παπούτσι υπόδημα

butan ˈbutãn n
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezbarwny i bezwonny gaz, jego mieszanina z propanem znana jest jako LPG; βουτάνιο

butelka buˈtɛlka n
szklany, plastikowy, ceramiczny lub metalowy pojemnik na wodę i inne płyny w kształcie walca o zwężającym się jednym z końców μπουκάλι φιάλη

buzuki buˈzuci n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) grecki instrument strunowy szarpany μπουζούκι
(choreografia, choreograficzny) grecki taniec μπουζούκι

buława n
krótka laska zakończona ozdobną gałką, będąca dawniej symbolem władzy hetmańskiej, obecnie oznaką władzy marszałkowskiej ράβδος

bułgarski buwˈɡarsʲci adj
związany z Bułgarią lub Bułgarami βουλγαρικός βουλγάρικος

bułgarski buwˈɡarsʲci n
język urzędowy Bułgarii; βουλγαρικά

bułka ˈbuw.ka n
wypiek o niewielkich rozmiarach; ψωμάκι

bydło ˈbɨdwɔ n
(przenośnie, przenośnia) (obraźliwie) określenie ludzi zachowujących się w sposób przywodzący na myśl zachowanie stada bydła (1.1) αλητεία πλέμπα όχλος
(rolnictwo, rolniczy) Szablon:zoot ogólne określenie zwierząt hodowlanych wywodzących się od tura lub innych dzikich przedstawicieli rodziny krętorogich; γελάδι

byk bɨk n
(zoologia, zoologiczny) dorosły, niesterylizowany samiec bydła hodowlanego, także: bizona, żubra, jelenia itp. ταύρος

bywalec bɨˈvalɛʦ̑ n
(książkowy) człowiek, który często pojawia się, bywa w danym miejscu, lokalu, instytucji kulturalnej itp. θαμώνας

być bɨʨ̑ v
istnieć; trwać είμαι
znajdować się w jakimś miejscu είμαι
charakteryzować się jakąś cechą είμαι
należeć do jakiejś organizacji είμαι
pracować jako ktoś, wykonywać jakiś zawód; zajmować się czymś z zainteresowań είμαι
uczestniczyć w czymś είμαι

być bez grosza przy duszy ˈbɨʥ̑ bɛz‿ˈɡrɔʃa pʃɨ‿ˈduʃɨ v
nie mieć żadnych pieniędzy μένω πανί με πανί

być jedną nogą na tamtym świecie ˈbɨʨ̑ ˈjɛdnɔ̃w̃ ˈnɔɡɔ̃w̃ na‿ˈtãmtɨ̃mʲ ˈɕfʲjɛ̇ʨ̑ɛ v
być bardzo chorym, być umierającym με το ένα πόδι στο λάκκο με το ένα πόδι στον τάφο

być może
…nadająca wypowiedzi charakter przypuszczenia ίσως μπορεί

być w błędzie ˈbɨʥ̑ ˈv‿bwɛ̃ɲʥ̑ɛ idiom
mylić się, nie mieć racji έχω λάθος

być w siódmym niebie ˈbɨʨ̑ ˈfʲ‿ɕudmɨ̃mʲ ˈɲɛbʲjɛ idiom
być z czegoś bardzo zadowolonym, uradowanym πετώ στον έβδομο ουρανό

być w swoim żywiole ˈbɨʨ̑ ˈf‿sfɔ<sup>j</sup>ĩm ʒɨˈvʲjɔlɛ v
znajdować się w doskonałym dla siebie środowisku, czuć się świetnie w jakiejś sytuacji βρίσκομαι στο στοιχείο μου είμαι στο στοιχείο μου

były ˈbɨwɨ adj
taki, który był i przestał istnieć lub przestał pełnić jakąś funkcję, występować w jakiejś roli πρώην

bzdura ˈbzdura n
coś nieprawdziwego, niedorzecznego ανοησία βλακεία

bób bup n
(botanika, botaniczny) Vicia faba, roślina o mięsistych strąkach i jadalnych nasionach; κουκιά κουκί

bóbr bupr̥ n
(zoologia, zoologiczny) ziemnowodny gryzoń z rodziny Castoridae, o charakterystycznym ogonie; κάστορας
lm bobry futro ze zwierzęcia (1.1) καστόρι

bóg buk bɔˈgɔvʲɛ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń politeistycznych: istota potężniejsza od człowieka, mająca wpływ na jego los, zwykle także pogodę, zjawiska wywoływane przez Ziemię (wulkany, trzęsienia ziemi itp.); θεός

bójka ˈbujka n
awantura połączona z biciem; καβγάς συμπλοκή

ból bul n
(medycyna, medyczny) przykre, nieprzyjemne wrażenie fizyczne; πόνος
przykre, nieprzyjemne wrażenie psychiczne λύπη πόνος

bączek ˈbɔ̃n͇ʧ̑ɛk n
(ornitologia, ornitologiczny) Ixobrychus, ptak brodzący z rodziny czaplowatych;
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) niewielka łódź wiosłowa; βαρκάκι

bąk bɔ̃ŋk n
rodzaj wirującej zabawki; σβούρα

bęben ˈbɛ̃mbɛ̃n n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny uderzany za pomocą specjalnych pałeczek; τύμπανο

bękart ˈbɛ̃ŋkart n
(pogardliwie) potomek z nieślubnego związku („z nieprawego łoża”); μπάσταρδος

błagać ˈbwaɡaʨ̑ v
żarliwie, usilnie prosić ικετεύω

błahy ˈbwaxɨ adj
nieistotny, nieznaczący, niemający dużej wartości, niegodny większej uwagi ασήμαντος μηδαμινός τιποτένιος

błazen ˈbwazɛ̃n n
(historia, historyczny, historycznie) zawodowy nadworny żartowniś i prześmiewca zabawiający króla; γελωτοποιός
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto jest przesadnie wesoły lub nadmiernie dowcipkuje παλιάτσος

błogosławieństwo ˌbwɔɡɔswaˈvʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
(podniośle) życzenie pomyślności, przychylności losu ευχή
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd, gest powierzenia kogoś, czegoś boskiej opiece ευλογία

błona bębenkowa ˈbwɔ̃na ˌbɛ̃mbɛ̃ŋˈkɔva n
(anatomia, anatomiczny) błona oddzielająca przewód słuchowy zewnętrzny od ucha środkowego; τύμπανο τυμπανική μεμβράνη τυμπανικός υμένας

błonica bwɔ̃ˈɲiʦ̑a n
(medycyna, medyczny) ostra choroba zakaźna, której objawami są zapalenie błon śluzowych gardła i szarawe, włókniste naloty; διφθερίτιδα

błonica sałatowa bwɔ̃ˈɲiʦ̑a ˌsawaˈtɔva n
(botanika, botaniczny) Ulva lactuca, gatunek błonicy, o plesze przyczepionej do podłoża, przypominającej kształtem sałatę, jadany, głównie w Japonii, jako jarzyna θαλάσσιο μαρούλι

błonnik ˈbwɔ̃ɲːik n
(biologia, biologiczny) (biochemia, biochemiczny) odgrywający ważną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu przewodu pokarmowego kompleks substancji pochodzenia roślinnego nieulegający trawieniu przez enzymy przewodu pokarmowego człowieka i zwierząt monogastrycznych; άπεπτη φυτική ίνα διαιτητική ίνα
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy polisacharydów κυτταρίνη

błotnik ˈbwɔtʲɲik n
część pojazdu osłaniająca koło i zabezpieczająca pojazd przed bryzgami wody/błota spod kół λασπωτήρας φτερό

błoto ˈbwɔtɔ n
mieszanina ziemi i wody; λάσπη

błyskawica ˌbwɨskaˈvʲiʦ̑a n
zjawisko świetlne w postaci silnego błysku, towarzyszące piorunowi αστραπή

błyskawicznie ˌbwɨskaˈvʲiʧ̑ʲɲɛ adv
bardzo szybko, prędko αστραπιαία

błąd bwɔ̃nt n
(matematyka, matematyczny) w teorii estymacji różnica między wartością estymatora a wielkością estymowaną σφάλμα
(matematyka, matematyczny) we wnioskowaniu statystycznym odrzucenie hipotezy prawdziwej, bądź przyjęcie fałszywej σφάλμα
(metrologia, metrologiczny) różnica między wynikiem pomiaru a wielkością mierzoną σφάλμα
niezgodność z zasadami, założeniami λάθος σφάλμα
działanie, które przynosi złe skutki λάθος σφάλμα

błędne koło ˈbwɛ̃ndnɛ ˈkɔwɔ n
(logika, logiczny) błąd logiczny polegający na wyprowadzeniu wniosku z przesłanki, a następnie uzasadnieniu jej za pomocą tego wniosku; φαύλος κύκλος

błękitna krew bwɛ̃ŋʲˈcitna ˈkrɛf idiom
pochodzenie arystokratyczne γαλαζοαίματος γαλάζιο αίμα

błękitna planeta bwɛ̃ŋʲˈcitna plãˈnɛta n
(peryfrastyczny) (książkowy) Ziemia γαλάζιος πλανήτης

błękitnooki ˌbwɛ̃ŋʲcitnɔˈːci adj
taki, który ma błękitne oczy γαλανομάτης

błękitny bwɛ̃ŋʲˈcitnɨ adj
mający kolor intensywnie niebieski γαλάζιος γαλανός

cache-pot kaʃ.'po n
ażurowy koszyk lub ceramiczne naczynie do dekorowania doniczki; κασπό

cacyki ʦ̑aˈʦ̑ɨci n
(kulinaria) grecki zimny sos z jogurtu i świeżego ogórka; τζατζίκι

cal ʦ̑al n
pozaukładowa jednostka miary długości odpowiadająca szerokości kciuka, około 2,54 cm; ίντσα

call center n
wydzielony dział firmy lub specjalistyczna instytucja przystosowana do telefonicznej obsługi klientów; κέντρο κλήσεων

capstrzyk ˈʦ̑apsṭʃɨk n
sygnał na bębnie lub trąbce ogłaszający czas spoczynku w wojsku, obozach ćwiczebnych dla młodzieży itp. σιωπητήριο

car ʦ̑ar n
(historia, historyczny, historycznie) cesarz Rosji, władca Bułgarii lub średniowiecznej Serbii (w domyśle: Rosji); τσάρος

carewicz ʦ̑aˈrɛvʲiʧ̑ n
syn cara τσάρεβιτς

caryca n
(historia, historyczny, historycznie) władczyni Rosji τσαρίνα
(historia, historyczny, historycznie) żona cara τσαρίνα

cała nuta n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nuta stanowiąca podstawową wartość rytmiczną; ολόκληρο

całka ˈʦ̑awka n
(matematyka, matematyczny) wspólna nazwa wielu powiązanych pojęć rachunku całkowego; ολοκλήρωμα

całkowicie ˌʦ̑awkɔˈvʲiʨ̑ɛ adv
w sposób całkowity, pełny, bez reszty εντελώς

całonocny ˌʦ̑awɔ̃ˈnɔʦ̑nɨ adj
trwający całą noc ολονύκτιος ολονύχτιος

całować ʦ̑aˈwɔvaʨ̑ v
dawać komuś pocałunek; dotykać ustami kogoś, rzadziej czegoś φιλώ φιλαώ

całun n
(kościelny) tkanina, rodzaj zasłony służącej do okrywania zwłok, trumny lub katafalku; σάβανο

cały ˈʦ̑awɨ adj
jedyny, wyłączny μοναδικός μόνος
nie uszkodzony αβλαβής ακέραιος σώος
zupełny, zawierający wszystkie elementy w czasie i przestrzeni ολάκερος ολόκληρος όλος

cały i zdrowy ˈʦ̑awɨ i‿ˈzdrɔvɨ adj
o osobie taki, który jest zdrowy, nie jest zraniony, kontuzjowany, chory σώος και αβλαβής

cebula ʦ̑ɛˈbula n
(spożywczy) (kulinaria) jarzyna z rośliny (1.1) κρεμμύδι

cecha ˈʦ̑ɛxa n
(matematyka, matematyczny) (zobacz) cecha logarytmu ιδιότητα
parametr opisujący coś lub kogoś, mogący odróżniać to od innych przedmiotów lub osób ιδιότητα χαρακτηριστικό

cedr ʦ̑ɛtr̥ n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cedrus, rodzaj drzew z rodziny sosnowatych; κέδρος

cedrowy ʦ̑ɛˈdrɔvɨ adj
będący częścią cedru κέδρινος
składający się z cedru κέδρινος
wykonany z drewna lub innej części cedru κέδρινος

cegła ˈʦ̑ɛɡwa n
(budownictwo) ceramiczny element budowlany w kształcie prostopadłościanu; τούβλο πλίνθος

ceklownik ʦ̑ɛkˈlɔvʲɲik n
(staropolski) nocny włóczęga νυχτοκόπος νυχτοπαρωρίτης

cel ʦ̑ɛl n
to, co chce się zniszczyć lub trafić za pomocą broni σκοπός

cel uświęca środki ˈʦ̑ɛl uɕˈfʲjɛ̃nʦ̑a ˈɕrɔtʲci proverb
można stosować wszystkie metody, żeby tylko osiągnąć cel ο σκοπός αγιάζει τα μέσα

cela ˈʦ̑ɛla n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) surowy pokój w klasztorze, izba pustelnika, mnicha κελί
pokój więźnia w więzieniu κελί

celnik ˈʦ̑ɛlʲɲik n
osoba kontrolująca lub pobierająca cło na granicy τελωνειακός

celofan ʦ̑ɛˈlɔfãn n
(chemia, chemiczny) przezroczyste i wytrzymałe tworzywo sztuczne otrzymywane z celulozy; κελοφάνη σελοφάν

celować ʦ̑ɛˈlɔvaʨ̑ v
mierzyć do celu σημαδεύω

celownik ʦ̑ɛˈlɔvʲɲik n
(gramatyka) trzeci przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: komu? czemu?; δοτική
część aparatu fotograficznego umożliwiająca wstępne kadrowanie obrazu σκόπευτρο
urządzenie ułatwiające celowanie z broni; σκόπευτρο

celowo ʦ̑ɛˈlɔvɔ adv
w sposób celowy επίτηδες σκόπιμα

celtycki ʦ̑ɛlˈtɨʦ̑ʲci adj
(historia, historyczny, historycznie) związany z Celtami i ich kulturą κελτικός

cement ˈʦ̑ɛ̃mɛ̃nt n
hydrauliczne spoiwo otrzymywane z surowców mineralnych (margiel lub wapień i glina) τσιμέντο

cementować v
zalewać cementem, spajać za pomocą cementu τσιμεντάρω

cena ˈʦ̑ɛ̃na n
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) kwota, jaką trzeba zapłacić, aby kupić dany towar τιμή αξία

cennik ˈʦ̑ɛ̃ɲːik n
(handel, handlowy) spis towarów wraz z ich cenami τιμοκατάλογος
(handel, handlowy) spis usług wraz z opłatami za nie τιμοκατάλογος

cenotaf ʦ̑ɛ̃ˈnɔtaf n
(książkowy) (architektura, architektoniczny) symboliczny grób, niezawierający ciała, stawiany w przypadku nieznalezienia ciała lub w celu upamiętnienia bohaterstwa zmarłego, często w miejscu jego śmierci; κενοτάφιο

cent ʦ̑ɛ̃nt n
(jednostka monetarna) moneta zdawkowa, jedna setna m.in. dolara, euro, lita, rupii, randa; σεντ λεπτό

centaur ˈʦ̑ɛ̃ntawr n
(mitologia grecka) stworzenie mityczne, pół mężczyzna, pół koń; κένταυρος

centralny ʦ̑ɛ̃nˈtralnɨ adj
główny κεντρικός κύριος
znajdujący się w centrum, w środku; skierowany do środka κεντρικός

centrum ˈʦ̑ɛ̃ntrũm n
środkowa część czegoś κέντρο

centurion ʦ̑ɛ̃nˈturʲjɔ̃n n
(starożytność) (wojskowość, wojskowy) niższy oficer, dowódca centurii; εκατόνταρχος

centymetr ʦ̑ɛ̃nˈtɨ̃mɛtr̥ n
miara długości; jedna setna metra; εκατοστόμετρο εκατοστό
wąska taśma pomiarowa z centymetrową podziałką μέτρο μεζούρα

cenzura ʦ̑ɛ̃w̃ˈzura n
kontrola publicznego przekazywania informacji, ograniczająca wolność publicznego wyrażania myśli i przekonań; λογοκρισία
urząd sprawujący taką kontrolę λογοκρισία

cer ʦ̑ɛr n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ce i liczbie atomowej 58; δημήτριο

ceramika ʦ̑ɛˈrãmʲika n
dziedzina sztuki, rzemiosła i przemysłu; sztuka wyrabiania przedmiotów z wypalonej gliny; κεραμική

cerber ˈʦ̑ɛrbɛr n
(przenośnie, przenośnia) (żartobliwie) groźny, czujny, nieustępliwy dozorca; człowiek ograniczający czyjąś swobodę κέρβερος
(sztuka) rzeźba, rysunek lub malowidło przedstawiające Cerbera κέρβερος

cerować ʦ̑ɛˈrɔvaʨ̑ v
wypełniać ściegiem dziury, łączyć rozdarcia w tkaninie μαντάρω καρικώνω μπαλώνω

cesarskie cięcie ʦ̑ɛˈsarsʲcɛ ˈʨ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
(medycyna, medyczny) zabieg wydostania płodu z łona matki przez przecięcie jej brzucha; καισαρική

cesarstwo ʦ̑ɛˈsarstfɔ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny w którym władzę sprawuje cesarz; αυτοκρατορία

cesarz ˈʦ̑ɛsaʃ n
najwyższy stopień monarchiczny; αυτοκράτορας

cesarzowa ˌʦ̑ɛsaˈʒɔva n
kobieta cesarz αυτοκράτειρα αυτοκρατόρισσα
żona cesarza αυτοκράτειρα αυτοκρατόρισσα

cewka moczowa ˈʦ̑ɛfka mɔˈʧ̑ɔva n
(anatomia, anatomiczny) zakończenie układu moczowego, przez które na zewnątrz wyprowadzany jest mocz; ουρήθρα

cewnik ˈʦ̑ɛvʲɲik n
(medycyna, medyczny) cienka rurka wprowadzana do narządów w celu dokonania pomiaru, pobrania próbki, odprowadzenia wydzielin czy wprowadzenia leków; καθετήρας

cez ʦ̑ɛs n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cs i liczbie atomowej 55; καίσιο

chalcedon xalˈʦ̑ɛdɔ̃n n
(mineralogia, mineralogiczny) skrytokrystaliczna odmiana kwarcu; χαλκηδόνιος

chan xãn n
(historia, historyczny, historycznie) głowa chanatu, tytuł oznaczający władcę w dawnych krajach Wschodu χαν

chaos ˈxaɔs n
nieporządek, bezład χάος
(matematyka, matematyczny) wrażliwość rozwiązań równań lub układów równań na niewielkie zaburzenia parametrów; χάος
(mitologia, mitologiczny) w kosmologii starożytnych Greków pierwotny stan materii, z którego powstał świat; χάος

chaotyczny ˌxaɔˈtɨʧ̑nɨ adj
będący w stanie chaosu, odznaczający się chaotycznością, nieuporządkowany, niezorganizowany χαοτικός

charakter xaˈraktɛr n
(psychologia, psychologiczny) zespół cech psychicznych danej osoby χαρακτήρας
zespół cech wyróżniających dany przedmiot lub zjawisko od innych tego samego rodzaju χαρακτήρας

charytatywny ˌxarɨtaˈtɨvnɨ adj
dobroczynny, wspierający biednych, potrzebujących i zagrożonych marginalizacją w życiu społecznym φιλανθρωπικός

charyzmatyczny adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obdarzony charyzmatami, związany z charyzmatami χαρισματικός
(socjologia, socjologiczny) obdarzony charyzmą, estymą χαρισματικός

chałka ˈxawka n
słodki, pleciony pszenny chleb; τσουρέκι

chałwa ˈxawva n
(kulinaria) wyrób cukierniczy z karmelu oraz zmiażdżonych nasion oleistych; χαλβάς

chcieć çʨ̑ɛ̇ʨ̑ modal
odczuwać chęć zrobienia czegoś θέλω

chciwość ˈçʨ̑ivɔɕʨ̑ n
silne, zwykle nieuzasadnione pragnienie posiadania czegoś απληστία αχορταγιά αχορτασιά

chciwy ˈçʨ̑ivɨ adj
taki, który odznacza się chciwością άπληστος πλεονέκτης

chemia ˈxɛ̃mʲja n
nauka zajmująca się badaniem substancji pod względem ich budowy i ich wzajemnym wpływem; χημεία

chemiczny xɛ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
związany z chemią χημικός

chemik ˈxɛ̃mʲik n
specjalista w zakresie chemii, osoba zajmująca się chemią χημικός

chemioterapia ˌxɛ̃mʲjɔtɛˈrapʲja n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) terapia syntetycznymi środkami chemicznymi; χημειοθεραπεία

chemotropizm ˌxɛ̃mɔˈtrɔpʲism̥ n
(botanika, botaniczny) reakcja ruchowa roślin w odpowiedzi na czynnik chemiczny; χημειοτροπισμός

cherry brandy n
rodzaj likieru wiśniowego τσέρι

cherub ˈxɛrup n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) (zobacz) cherubin χερουβείμ

cherubin xɛˈrubʲĩn n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) w tradycji judeochrześcijańskiej potężne anioły, często w bezpośredniej bliskości Boga; χερουβείμ

chi çi n
nazwa dwudziestej drugiej litery alfabetu greckiego, χ; χι

chinina çĩˈɲĩna n
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o gorzkim smaku, znajdujący się w korze drzewa chinowego rosnącego w Ameryce Południowej; κινίνη

chipset n
(elektronika, elektroniczny) grupa specjalistycznych układów scalonych, przeznaczonych do wspólnej pracy; τσίπσετ

chirurg ˈçirurk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się operacjami i zabiegami χειρουργός χειρούργος

chirurg ogólny ˈçirurk ɔˈɡulnɨ n
(medycyna, medyczny) (zobacz) chirurg γενικός χειρούργος

chirurgia çiˈrurʲɟja n
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się leczeniem operacyjnym; χειρουργική

chirurgia kosmetyczna çiˈrurʲɟja ˌkɔsmɛˈtɨʧ̑na n
(medycyna, medyczny) operacyjna korekta naturalnych lub nabytych defektów ciała κοσμητική χειρουργική

chirurgia plastyczna çiˈrurʲɟja plaˈstɨʧ̑na n
(medycyna, medyczny) operacyjna korekta naturalnych lub nabytych defektów ciała πλαστική χειρουργική

chirurgiczny ˌçirurʲˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z chirurgią, dotyczący chirurgii lub chirurgów χειρουργικός

chiton ˈçitɔ̃n n
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: lniana i wełniana szata zszyta po bokach, spięta na ramionach; χιτώνας

chitozan n
(biochemia, biochemiczny) substancja organiczna będąca naturalnym polimerem, polisacharyd, pochodna chityny; χιτοσάνη

chiński ˈçĩj̃sʲci adj
odnoszący się do Chin lub Chińczyków κινέζικος

chiński ˈçĩj̃sʲci n
język urzędowy w Chinach; κινέζικα κινεζικά

chleb xlɛp n
pieczywo z mąki, wody i drożdży; ψωμί άρτος

chleb powszedni ˈxlɛp ːɔˈfʃɛdʲɲi n
(przenośnie, przenośnia) rzecz zwykła, codzienna, niebudząca zdziwienia, często się zdarzająca; nic nadzwyczajnego επιούσιος άρτος

chlebak ˈxlɛbak n
średniej wielkości pojemnik, w którym przechowuje się pieczywo; ψωμιέρα
średniej wielkości torba z paskiem, na prowiant; ταγάρι τορβάς τράστο

chlew xlɛf n
(przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym panuje bałagan i jest brudno χοιροστάσιο
pomieszczenie lub wydzielone miejsce przeznaczone dla świń; χοιροστάσιο

chlor xlɔr n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cl i liczbie atomowej 17; χλώριο

chlorofil xlɔˈrɔfʲil n
organiczny związek chemiczny obecny m.in. w roślinach i algach, nadający im zielony kolor; χλωροφύλλη

chloroform n
(chemia, chemiczny) chlorowa pochodna metanu, lotna, niepalna ciecz, wykorzystywana jako rozpuszczalnik, a dawniej także jako środek znieczulający; χλωροφόρμιο

chmiel xmʲjɛl n
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z rodzaju (1.1) λυκίσκος

chmura ˈxmura n
(meteorologia, meteorologiczny) krople wody lub kryształki lodu zawieszone w atmosferze; σύννεφο νέφος

chochla ˈxɔxla n
duża łyżka służąca do nakładania posiłków, najczęściej zupy; κουτάλα σούπας

chociaż ˈxɔʨ̑aʃ conjunction
mimo że; robić coś pomimo jakiegoś niekorzystnego faktu lub nie robić mimo sprzyjającego αν και μολονότι

chociaż ˈxɔʨ̑aʃ particle
przynajmniej, bodaj, choć, co najmniej τουλάχιστον

chodnik ˈxɔdʲɲik n
(górnictwo, górniczy) wydrążony tunel w kopalni; γαλαρία
długi dywan do przykrywania tylko miejsca, po którym się chodzi; χαλί
wydzielona część ulicy przeznaczona dla pieszych; πεζοδρόμιο

chodzić ˈxɔʥ̑iʨ̑ v
poruszać się za pomocą nóg πάω πηγαίνω

chodzić spać z kurami ˈxɔʥ̑iʨ̑ ˈspaʨ̑ s‿kuˈrãmʲi v
chodzić spać bardzo wcześnie κοιμάμαι με τις κότες

choinka xɔˈ<sup>j</sup>ĩnka n
choinka (1.1) lub przypominający ją sztuczny przedmiot przyozdabiany w okresie świąt Bożego Narodzenia; χριστουγεννιάτικο δέντρο δένδρο των Χριστουγέννων

cholera xɔˈlɛra interjection
(potocznie, potoczny) (pospolicie) przekleństwo wyrażające zdenerwowanie διάολος διάβολος

cholera xɔˈlɛra n
(medycyna, medyczny) groźna choroba zakaźna; χολέρα
(potocznie, potoczny) (pospolicie) wyzwisko διάολος διάβολος

cholesterol ˌxɔlɛˈstɛrɔl n
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek chemiczny z grupy steroli, znajdujący się w każdej komórce zwierzęcej; χοληστερίνη χοληστερόλη

chorał ˈxɔraw n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) uroczysty wielogłosowy śpiew kościelny κοράλ

choreograf ˌxɔrɛˈɔɡraf n
(choreografia, choreograficzny) realizator, reżyser tanecznego utworu scenicznego χορογράφος

choreografia ˌxɔrɛɔˈɡrafʲja n
(choreografia, choreograficzny) sztuka, umiejętność komponowania układów tanecznych χορογραφία

choreograficzny adj
związany z układem tańca, choreografią, choreografami χορογραφικός

choroba xɔˈrɔba n
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) odstępstwo od stanu określanego jako pełnia zdrowia organizmu; ασθένεια αρρώστια νόσος νόσημα πάθηση

choroba Parkinsona xɔˈrɔba ˌparʲcĩw̃ˈsɔ̃na n
(medycyna, medyczny) samoistne zwyrodnienie układu nerwowego skutkujące m.in. zaburzeniami ruchu, mowy, ślinotokiem; πάρκινσον νόσος του Πάρκινσον

choroba morska xɔˈrɔba ˈmɔrska n
(medycyna, medyczny) (morski) choroba lokomocyjna wywoływana kołysaniem statku ναυτία

choroba wieńcowa xɔˈrɔba vʲjɛ̇̃j̃nˈʦ̑ɔva n
(medycyna, medyczny) (zobacz) choroba niedokrwienna serca στεφανιαία νόσος

choroba wysokościowa n
(medycyna, medyczny) dolegliwość fizjologiczna związana ze zmianą wysokości miejsca pobytu; νόσος του υψομέτρου νόσος των ορέων

chorobotwórczy ˌxɔrɔbɔˈtfurʧ̑ɨ adj
(medycyna, medyczny) wywołujący chorobę παθογόνος

chorografia ˌxɔrɔˈɡrafʲja n
szczegółowy opis geograficzny kraju lub jego części χωρογραφία

chorowity ˌxɔrɔˈvʲitɨ adj
często chorujący; skłonny do chorób; mający słabe zdrowie αρρωστιάρης αρρωστιάρικος

chorta ˈxɔrta n
(kulinaria) typowo grecka potrawa z mieszanki duszonych lub surowych zielonych warzyw liściastych i ziół χόρτα

chorwacki xɔrˈvaʦ̑ʲci adj
związany z Chorwacją, dotyczący Chorwacji lub Chorwatów κροατικός κροατικά

chory ˈxɔrɨ adj
dotknięty chorobą άρρωστος
(potocznie, potoczny) dziwaczny, nienormalny άρρωστος

chowany xɔˈvãnɨ n
dziecięca zabawa, polegająca na tym, że wszystkie dzieci usiłują ukryć się, a jedno z nich szuka; κρυφτό

chować ˈxɔvaʨ̑ v
pielęgnować, wychowywać διαπαιδαγωγώ μεγαλώνω
ukrywać kogoś / coś przed kimś κρύβω
grzebać zmarłych ενταφιάζω θάβω
hodować εκτρέφω

chrapać ˈxrapaʨ̑ v
oddychać w trakcie snu charcząc ροχαλίζω

chrom xrɔ̃m n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cr i liczbie atomowej 24; χρώμιο

chromatyna ˌxrɔ̃maˈtɨ̃na n
(biologia, biologiczny) włóknista substancja występująca w jądrze komórkowym; χρωματίνη

chromosfera ˌxrɔ̃mɔˈsfɛra n
(astronomia, astronomiczny) warstwa atmosfery gwiazdy, rozciągająca się między fotosferą a koroną, posiadająca charakterystyczną czerwoną barwę; χρωμόσφαιρα

chromosom xrɔ̃ˈmɔsɔ̃m n
(biochemia, biochemiczny) nośnik informacji genetycznej w komórce; χρωμόσωμα

chronić ˈxrɔ̃ɲiʨ̑ v
bronić przed niebezpieczeństwem; opiekować się, pomagać, ratować προστατεύω προφυλάγω

chronologiczny adj
(książkowy) ułożony według kolejności wydarzeń, ich następstwa w czasie χρονολογικός

chrystianizacja ˌxrɨstʲjä̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
(historia, historyczny, historycznie) narzucanie wiary chrześcijańskiej poganom; (także, też) proces dobrowolnego przechodzenia na chrześcijaństwo przez ludy niechrześcijańskie; εκχριστιανισμός

chryzopraz xrɨˈzɔpras n
(mineralogia, mineralogiczny) zielony minerał, odmiana chalcedonu; χρυσοπράσιο

chrzcić v
(kościelny) udzielać komuś sakramentu chrztu βαπτίζω βαφτίζω

chrzest xʃɛst n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd przyjęcia kogoś do Kościoła, połączony z obmyciem wodą lub zanurzeniem w wodzie; βάπτισμα βαφτίσια

chrzest bojowy ˈxʃɛzd bɔˈjɔvɨ n
pierwszy bój, pierwsza walka lub bitwa βάπτισμα του πυρός
wystąpienie gdzieś pierwszy raz βάπτισμα του πυρός

chrześcijanin ˌxʃɛɕʨ̑iˈjä̃ɲĩn n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca chrześcijaństwa χριστιανός

chrześcijański ˌxʃɛɕʨ̑iˈjä̃j̃sʲci adj
związany z chrześcijaństwem lub chrześcijanami χριστιανικός

chrześcijaństwo ˌxʃɛɕʨ̑iˈjä̃j̃stfɔ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna wywodząca się z judaizmu, której członkowie wierzą, że Jezus Chrystus jest Synem Bożym i zmartwychwstał po swojej śmierci; χριστιανισμός
ogół wiernych wszystkich wyznań chrześcijańskich (1.1) χριστιανισμός χριστιανοσύνη

chrząstka ˈxʃɔ̃w̃stka n
(anatomia, anatomiczny) elastyczna tkanka stanowiąca część wielu narządów, np. nosa, krtani, stawów itp.; χόνδρος

chrząszcz xʃɔ̃w̃ʃʧ̑ n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Coleoptera, zamieszkujący różnorodne środowiska rząd owadów posiadający osłonięte skrzydła i odwłok; σκαραβαίος
(rzadki, rzadko używany) (motoryzacja) (potocznie, potoczny) jeden z modeli Volkswagena σκαραβαίος

chrzęstniak n
(medycyna, medyczny) łagodny nowotwór tkanki chrzęstnej; χόνδρωμα

chuchro ˈxuxrɔ n
człowiek słaby, mizerny lub chorowity μπάμια

chude lata ˈxudɛ ˈlata idiom
czas niedostatku, biedy, braków materialnych εποχή των ισχνών αγελάδων

chudy ˈxudɨ adj
o człowieku: wąski w pasie; bardziej, niż szczupły; taki, któremu daleko do otyłości αδύνατος λεπτός
o jedzeniu: zawierający mało tłuszczu άπαχος

chuj xuj n
(wulgarnie, wulgaryzm) penis, członek πούτσος
(przenośnie, przenośnia) (wulgarnie, wulgaryzm) wysoce obraźliwa forma zwrotu do mężczyzny βλάκας

chusteczka xuˈstɛʧ̑ka n
niewielki kawałek miękkiej tkaniny lub papieru używany zwykle do wycierania nosa μαντίλι

chusteczka do nosa n
kawałek delikatnej tkaniny lub papieru służący do higieny jamy nosowej i twarzy μαντήλι χαρτομάντηλο χαρτομάντιλο

chustka ˈxustka n
chusteczka do nosa μαντίλι
okrycie głowy μαντίλι μαντίλα

chwalić ˈxfalʲiʨ̑ v
(przestarzałe, przestarzały) czcić, wielbić δοξάζω δοξολογώ
mówić lub pisać o czymś lub o kimś dobrze επαινώ εγκωμιάζω

chwastobójczy ˌxfastɔˈbujʧ̑ɨ adj
(rolnictwo, rolniczy) (chemia, chemiczny) przeznaczony do zwalczania chwastów ζιζανιοκτόνος

chwila ˈxfʲila n
punkt w czasie στιγμή

chwyt xfɨt n
(sport, sportowy) pewien określony sposób uchwycenia przeciwnika w walce wręcz λαβή

chybiać ˈxɨbʲjäʨ̑ v
nie trafiać do zamierzonego celu αστοχώ

chód xut n
chodzenie, (zobacz) krok βάδιση
sport i dyscyplina olimpijska βάδην

chór xur n
(architektura, architektoniczny) prezbiterium ιερό
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół muzyczny składający się z wokalistów; χορωδία
miejsce na scenie lub w świątyni przeznaczone dla chóru (1.1), także dla instrumentów ψαλτήρι
utwór napisany do wykonywania przez chór (1.1) χορωδία χορός

chórzysta xuˈʒɨsta n
mężczyzna lub chłopiec, który śpiewa w chórze χορωδός

chów xuf n
(rolnictwo, rolniczy) trzymanie, karmienie i pielęgnowanie zwierząt hodowlanych ζωοκομία

chętnie ˈxɛ̃ntʲɲɛ adv
z chęcią, z ochotą ευχαρίστως μετά χαράς πρόθυμα

chęć xɛ̃ɲʨ̑ n
pragnienie zrobienia czegoś, ochota na coś θέληση προθυμία

chłodno adv
do pewnego stopnia zimno δροσερά

chłodny ˈxwɔdnɨ adj
raczej zimny; rześki δροσερός

chłopak ˈxwɔpak n
(potocznie, potoczny) młody mężczyzna αγόρι παιδί
dziecko płci męskiej αγόρι παιδί

chłopczyk ˈxwɔpʧ̑ɨk n
(zdrobniale) od: chłopiec πιτσιρίκος πιτσιρικάς

chłopiec ˈxwɔpʲjɛʦ̑ n
młody człowiek płci męskiej αγόρι

chłód xwut n
(przenośnie, przenośnia) nieokazywanie uczuć κρυώνω
dość niska temperatura powietrza, umiarkowane zimno κρυώνω

ciasnogłowy ˌʨ̑asnɔɡˈwɔvɨ adj
człowiek ograniczony umysłowo, nieobejmujący ogółu problemów, z którymi się styka στενοκέφαλος

ciasto ˈʨ̑astɔ n
(kulinaria) surowy półprodukt, gęsta masa powstała z połączenia mąki z wodą, mlekiem lub innymi spożywczymi produktami; ζύμη
(kulinaria) słodki, deserowy wypiek, zwykle w formie placka; κέικ τούρτα

ciało ˈʨ̑awɔ n
organizm ludzki lub zwierzęcy σώμα κορμί
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) materia, substancja σώμα κορμί
zwłoki człowieka i zwierzęcia σορός σώμα

ciało niebieskie ˈʨ̑awɔ ɲɛˈbʲjɛsʲcɛ n
(astronomia, astronomiczny) obiekt będący poza Ziemią, znajdujący się w przestrzeni wszechświata; ουράνιο σώμα

ciało szkliste n
(anatomia, anatomiczny) przezroczysta substancja wypełniająca wnętrze gałki ocznej; υαλοειδές σώμα

cicha woda ˈʨ̑ixa ˈvɔda n
osoba z pozoru cicha, ale zdolna do działań, których nikt by się nie spodziewał σιγανό ποτάμι

cicha woda brzegi rwie ˈʨ̑ixa ˈvɔda ˈbʒɛɟi ˈrvʲjɛ proverb
osoba, która wydaje się z pozoru cicha, nieśmiała, mało towarzyska, może się okazać w rzeczywistości zupełnie inna – energiczna, zabawna, towarzyska τα σιγανά ποταμάκια να φοβάσαι τα σιγανά ποτάμια να φοβάσαι

cicho ˈʨ̑ixɔ adv
(przenośnie, przenośnia) nie powodując rozgłosu ήσυχος
bez wydawania dźwięku lub o niskim natężeniu dźwięku σιγά σιγανός σιωπηλός

cicho ˈʨ̑ixɔ interjection
słowo nakazujące odbiorcy zaprzestanie mówienia i wydawania dźwięków σιωπή

cichy ˈʨ̑ixɨ adj
o małej głośności σιωπηλός αθόρυβος χαμηλός
spokojny ήσυχος

ciecierzyca ˌʨ̑ɛ̇ʨ̑ɛˈʒɨʦ̑a n
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku ciecierzyca pospolita uprawiana ze względu na jadalne nasiona; ρεβίθι

ciecz ʨ̑ɛʧ̑ n
(fizyka, fizyczny) substancja o ciekłym (pośrednim między gazowym a stałym) stanie skupienia υγρό

ciecz łzowa ˈʨ̑ɛʧ̑ ˈwzɔva n
(medycyna, medyczny) mieszanina wody, soli i substancji bakteriobójczych nawilżająca i ochraniająca oko; δακρυϊκό υγρό

ciekawość ʨ̑ɛˈkavɔɕʨ̑ n
chęć poznania czegoś, doświadczenia czegoś περιέργεια

ciekawość to pierwszy stopień do piekła ʨ̑ɛˈkavɔɕʨ̑ ˈtɔ ˈpʲjɛrfʃɨ ˈstɔpʲjɛ̇̃ɲ dɔ‿ˈpʲjɛkwa proverb
o pewne rzeczy lepiej nie pytać, bo znajomość odpowiedzi może przeszkadzać lub zaszkodzić η περιέργεια σκότωσε την γάτα

ciekawski adj
(potocznie, potoczny) odznaczający się zbytnią ciekawością περίεργος

cielesny ʨ̑ɛˈlɛsnɨ adj
dotyczący ciała i cielesności σωματικός σαρκικός

cielę ˈʨ̑ɛlɛ n
(zootechnika, zootechniczny) młode bydła domowego; μοσχάρι

cielęcina ˌʨ̑ɛlɛ̃ɲˈʨ̑ĩna n
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) o kimś gapowatym, nierozgarniętym, zwykle w młodym wieku βλάκας κουτός μοσχάρι
mięso z młodej krowy (cielęcia) μοσχάρι
(kulinaria) potrawa z cielęciny (1.1) μοσχάρι

ciemnia n
(fotografia) specjalne pomieszczenie do obróbki materiałów światłoczułych; σκοτεινός θάλαμος

ciemniutki ʨ̑ɛ̃mʲˈɲutʲci adj
(zdrobniale) od: ciemny σκοτεινούτσικος

ciemnota ʨ̑ɛ̃mˈnɔta n
zacofanie, niedouczenie ασχετοσύνη σκότος

ciemność ˈʨ̑ɛ̃mnɔɕʨ̑ n
stan, w którym jest brak światła, jasności; σκοτάδι

ciemny ˈʨ̑ɛ̃mnɨ adj
(potocznie, potoczny) wątpliwy, nie wzbudzający zaufania σκούρος
(potocznie, potoczny) zacofany, nieświadomy, pozbawiony wiedzy κουτός τούβλο
o cerze: mająca odcień między jasną a czarną; opalona, ogorzała, śniada μελαχρινός
o kolorze: zbliżony do czarnego σκούρος σκοτεινός

cienki ˈʨ̑ɛ̃nʲci adj
mający niewielki przekrój poprzeczny ψιλός
o głosie: wysoki, piskliwy ψιλός

ciepło ˈʨ̑ɛpwɔ adv
(przenośnie, przenośnia) w sposób serdeczny, przyjazny, otwarty, uprzejmy ζεστά φιλικά

ciepło ˈʨ̑ɛpwɔ n
uczucie wywołane przez dopływ do skóry ciepła (1.1) w umiarkowanej ilości θερμότητα
(fizyka, fizyczny) sposób przekazywania energii chaotycznego ruchu cząsteczek; θερμότητα
(fizyka, fizyczny) ilość energii przekazywanej w ten sposób θερμότητα

cierlik ˈʨ̑ɛrlʲik n
(ornitologia, ornitologiczny) Emberiza cirlus, ptak z rodziny trznadlowatych; σιρλοτσίχλονο

cierpienie ʨ̑ɛrˈpʲjɛ̇̃ɲɛ n
długotrwały lub silny ból βάσανο

cierpieć ˈʨ̑ɛrpʲjɛ̇ʨ̑ v
odczuwać ból fizyczny lub psychiczny υποφέρω ζω πονώ

cierpliwość ʨ̑ɛrˈplʲivɔɕʨ̑ n
zdolność spokojnego wyczekiwania na coś lub dążenia do czegoś εμμονή υπομονή
zdolność spokojnego, długotrwałego znoszenia rzeczy przykrych υπομονή ανεκτικότητα

cierń ʨ̑ɛrʲɲ n
ostry wyrostek na pędzie rośliny; αγκάθι

cietrzew ˈʨ̑ɛṭʃɛf n
(ornitologia, ornitologiczny) duży, eurazjatycki ptak łowny; λυροπετεινός

cień ʨ̑ɛ̇̃ɲ n
(fotografia) (sztuka) ciemna plama będąca w kontraście do jasnych plam barwnych σκιά
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) zjawa, duch zmarłego σκιά
(przenośnie, przenośnia) mała oznaka czegoś σκιά
(przenośnie, przenośnia) podejrzenie co do czyjejś porządności, uczciwości, itp. σκιά
makijaż na powiece; (zobacz) cień do powiek σκιά
zaciemniony obszar, który powstaje za rzeczą lub osobą, gdy jest ona oświetlana z drugiej strony; σκιά ίσκιος

ciocia ˈʨ̑ɔ̇ʨ̑a n
siostra matki θεία
siostra ojca θεία
w szerszym znaczeniu także żona wujka lub stryjka θεία

cios ʨ̑ɔs n
negatywny skutek wywarty na uczuciach, oczekiwaniach itd. πλήγμα χτύπημα
wstrząs lub zły obrót spraw πλήγμα χτύπημα
uderzenie albo cięcie częścią ciała lub narzędziem χτύπημα

cios poniżej pasa ˈʨ̑ɔs pɔ̃ˈɲiʒɛj ˈpasa n
posunięcie wykorzystujące czyjś słaby punkt, nieetyczny postępek wobec kogoś χτύπημα κάτω από τη ζώνη

cioteczna babka ʨ̑ɔˈtɛʧ̑na ˈbapka n
ciotka matki lub ojca θεία

cioteczna siostra ʨ̑ɔˈtɛʧ̑na ˈɕɔstra n
córka ciotki lub wuja ξαδέρφη

cioteczny brat ʨ̑ɔˈtɛʧ̑nɨ ˈbrat n
syn ciotki lub wuja ξάδερφος

cioteczny dziadek ʨ̑ɔˈtɛʧ̑nɨ ˈʥ̑adɛk n
wuj matki lub ojca θείος

ciotka ˈʨ̑ɔtka n
siostra matki θεία
(potocznie, potoczny) żona stryja θεία
(potocznie, potoczny) żona wuja θεία
siostra ojca θεία

cip cip interjection
…służąca do nawoływania kur, kurcząt πουλ πουλ

cipa ˈʨ̑ipa n
(wulgarnie, wulgaryzm) (dawniej (gwarowe, gwara)) żeński narząd rozrodczy μουνί
(wulgarnie, wulgaryzm) pogardliwie o kobiecie μουνί

cis ʦ̑is ʨ̑is n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj roślin z rodziny cisowatych; τάξος

cisza ˈʨ̑iʃa interjection
wezwanie do uciszenia się, milczenia, zachowania spokoju σιωπή

cisza ˈʨ̑iʃa n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) brak wiatru μπουνάτσα νηνεμία
brak dźwięku σιωπή σιγή

ciuciubabka ˌʨ̑üʨ̑uˈbapka n
zabawa, w której jeden z uczestników goni i próbuje schwytać innych, mając zawiązane oczy; τυφλόμυγα

ciąg ʨ̑ɔ̃ŋk n
(matematyka, matematyczny) ponumerowana lista, formalnie funkcja o dziedzinie w liczbach naturalnych; ακολουθία πρόοδος
układ rzeczy położonych jedna za drugą σειρά

ciąg arytmetyczny ˈʨ̑ɔ̃ŋk ˌarɨtmɛˈtɨʧ̑nɨ n
(matematyka, matematyczny) ciąg liczbowy, którego każdy następny wyraz można otrzymać dodając do poprzedniego tę samą liczbę; αριθμητική πρόοδος

ciągnąć ˈʨ̑ɔ̃ŋɡnɔ̃ɲʨ̑ v
wlec, przesuwać za sobą σέρνω τραβώ

ciągnąć druta ˈʨ̑ɔ̃ŋɡnɔ̃ɲʥ̑ ˈdruta idiom
(wulgarnie, wulgaryzm) doprowadzać mężczyznę do ejakulacji za pomocą ust κάνω μια πίπα

ciąć ʨ̑ɔ̇̃ɲʨ̑ v
dzielić na części ostrym narzędziem κόβω
(potocznie, potoczny) żądlić κεντρίζω κεντώ τσιμπώ

ciąża ˈʨ̑ɔ̃w̃ʒa n
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) u ssaków płci żeńskiej okres od zapłodnienia do porodu; εγκυμοσύνη

ciężar ˈʨ̑ɛ̃w̃ʒar n
(fizyka, fizyczny) siła, z jaką Ziemia przyciąga ciało fizyczne; βάρος

ciężarny ʨ̑ɛ̃w̃ˈʒarnɨ adj
będący w ciąży έγκυος

ciężarówka ˌʨ̑ɛ̃w̃ʒaˈrufka n
(motoryzacja) duży samochód do przewozu różnych towarów; φορτηγό

ciężki ˈʨ̑ɛ̃w̃ʃʲci adj
taki, który dużo waży, ma dużą masę βαρύς

ciężkostrawny adj
trudny do strawienia βαρύς

ciśnienie ʨ̑iɕˈɲɛ̇̃ɲɛ n
(fizyka, fizyczny) stosunek siły do powierzchni, na którą działa; πίεση
(medycyna, medyczny) ciśnienie krwi, ciśnienie tętnicze; αρτηριακή πίεση

ciśnienie krwi ʨ̑iɕˈɲɛ̇̃ɲɛ ˈkr̥fʲi n
(medycyna, medyczny) parcie krwi na ściany naczyń krwionośnych πίεση του αίματος

ciśnienie tętnicze ʨ̑iɕˈɲɛ̇̃ɲɛ tɛ̃ntʲˈɲiʧ̑ɛ n
(fizjologia, fizjologiczny) ciśnienie wywierane przez krew na ściany tętnic; αρτηριακή πίεση

cmentarz ˈʦ̑mɛ̃ntaʃ n
obszar, gdzie celowo i niepojedynczo umieszcza się na stałe zwłoki lub prochy; νεκροταφείο κοιμητήριο

cnota ˈʦ̑nɔta n
dodatnia cecha moralna αρετή

cnotliwy ʦ̑nɔˈtlʲivɨ adj
pełen cnoty, postępujący zgodnie z obowiązującymi zasadami moralnymi ηθικός
zgodny z obowiązującymi zasadami moralnymi ηθικός

co ʦ̑ɔ pronoun
…służący do zadawania pytań o orzeczniki τι

co nagle, to po diable ˈʦ̑ɔ ˈnaɡlɛ ˈtɔ pɔ‿ˈdʲjablɛ proverb
jeśli robi się coś szybko, to nie wychodzi to na dobre κάλλιο αγάλια και καλά παρά γρήγορα και τυφλά

co najmniej ˈʦ̑ɔ ˈnajmʲɲɛ̇j idiom
nie mniej niż τουλάχιστον τουλάχιστο

co z oczu, to z serca ˈʦ̑ɔ ˈz‿ɔʧ̑u ˈtɔ ˈs‿ːɛrʦ̑a proverb
jeśli się coś (lub kogoś) nieczęsto widzi, łatwo się zapomina μάτια που δε βλέπονται, γρήγορα λησμονιούνται

co za dużo, to niezdrowo ˈʦ̑ɔ za‿ˈduʒɔ ˈtɔ ɲɛˈzdrɔvɔ proverb
należy zachować umiar we wszystkim; nie zawsze im więcej, tym lepiej το πολύ το Κύριε ελέησον το βαριέται κι ο Θεός το πολύ το Κύριε ελέησον το βαριέται κι ο παπάς

codziennie ʦ̑ɔˈʥ̑ɛ̇̃ɲːɛ adv
w każdym dniu, co dzień καθημερινά

codzienność ʦ̑ɔˈʥ̑ɛ̃nːɔɕʨ̑ n
życie i sprawy codzienne (zwykłe, powszechne) καθημερινότητα

codzienny ʦ̑ɔˈʥ̑ɛ̃nːɨ adj
powtarzający się z pewną regularnością każdego dnia καθημερινός

cokolwiek ʦ̑ɔˈkɔlvʲjɛk pronoun
jakakolwiek rzecz, dowolna rzecz τίποτα

coroczny ʦ̑ɔˈrɔʧ̑nɨ adj
powtarzający się co roku ετήσιος χρονιάτικος

cotygodniowy ˌʦ̑ɔtɨɡɔdʲˈɲɔvɨ adj
powtarzający się co tydzień εβδομαδιαίος

coś ʦ̑ɔɕ indefinitePronoun
…zastępujący nazwę dowolnego przedmiotu lub faktu, której mówiący nie chce określić κάτι κατιτί

croissant n
(kulinaria) rodzaj rogala wypiekanego z francuskiego ciasta; κρουασάν

cud ʦ̑ut n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niezwykły akt działania siły nadprzyrodzonej; θαύμα
(przenośnie, przenośnia) rzecz niezwykła, niespodziewana, mało prawdopodobna θαύμα

cudowny ʦ̑uˈdɔvnɨ adj
fantastyczny, bardzo piękny, zachwycający, godny podziwu θαυμάσιος

cudzoziemiec ˌʦ̑uʣ̑ɔˈʑɛ̃mʲjɛʦ̑ n
osoba pochodząca z innego kraju αλλοδαπός ξένος

cudzoziemka n
kobieta, dziewczyna z innego kraju αλλοδαπή ξένη

cudzołóstwo ˌʦ̑uʣ̑ɔˈwustfɔ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stosunek płciowy z cudzą żoną lub mężem; μοιχεία

cudzożywny adj
(biologia, biologiczny) odżywiający się związkami organicznymi wytwarzanymi przez inne organizmy; ετερότροφος

cudzy ˈʦ̑uʣ̑ɨ adj
należący do kogoś innego ξένος

cudzysłów ʦ̑uˈʣ̑ɨswuf n
każdy z pary znaków interpunkcyjnych służących do oznaczania w tekstach początku i końca cytatu oraz znaczeń niedosłownych; εισαγωγικά

cukier ˈʦ̑ucɛr n
(spożywczy) krystaliczna substancja, najczęściej o białej barwie, otrzymywana z trzciny cukrowej lub z buraków cukrowych, przeznaczona do słodzenia produktów spożywczych; ζάχαρη
(chemia, chemiczny) związek organiczny zbudowany z atomów węgla, wodoru i tlenu; ζάχαρη

cukier puder ˈʦ̑ucɛr ˈpudɛr n
(spożywczy) sproszkowany cukier spożywczy, powstały w wyniku procesu rozdrabniania kryształków; ζάχαρη άχνη ζάχαρη σε σκόνη

cukierek ʦ̑uˈcɛrɛk n
(spożywczy) drobny wyrób o słodkim smaku, pakowany zwykle w papierki, sporządzany z cukru i dodatków smakowych; καραμέλα

cukiernia ʦ̑uˈcɛrʲɲa n
miejsce, gdzie kupuje się wyroby cukiernicze (ciastka, torty itp.) ζαχαροπλαστείο

cukiernica ˌʦ̑ucɛrʲˈɲiʦ̑a n
naczynie, w którym podaje się cukier; ζαχαριέρα

cukiernik ʦ̑uˈcɛrʲɲik n
rzemieślnik zajmujący się wytwarzaniem ciast i słodyczy ζαχαροπλάστης

cukinia ʦ̑uˈcĩɲja n
(botanika, botaniczny) odmiana dyni zwyczajnej; κολοκυθάκι

cukrownia ʦ̑uˈkrɔvʲɲa n
fabryka cukru εργοστάσιο ζάχαρη

cukrzyca ʦ̑uˈkʃɨʦ̑a n
(medycyna, medyczny) choroba metaboliczna objawiająca się podwyższonym poziomem cukru we krwi; διαβήτης

cumowanie ˌʦ̑ũmɔˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: cumować πρόσδεση

curling n
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której zawodnicy pchają specjalnymi, spłaszczonymi kamieniami po lodzie; κέρλινγκ

curry n
(kulinaria) mieszanka przypraw charakterystyczna dla kuchni indyjskiej; κάρι

cyber-
(potocznie, potoczny) pierwszy człon wyrazów złożonych mających związek znaczeniowy z „cyberprzestrzenią” (Internetem) κυβερνο-

cybernauta n
futurystyczny podróżnik po cyberprzestrzeni κυβερναύτης

cyberprzestrzeń ˌʦ̑ɨbɛrˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ n
(przestarzałe, przestarzały) rzekoma przestrzeń w której komunikują się komputery κυβερνοχώρος

cydr ʦ̑ɨtr̥ n
(kulinaria) niskoalkoholowy napój jabłkowy ze sfermentowanego, niesłodzonego moszczu; μηλίτης μηλόκρασο

cyferblat ʦ̑ɨˈfɛrblat n
tarcza zegara πλάκα ρολόι

cyfra ˈʦ̑ɨfra n
(potocznie, potoczny) znak pisarski symbolizujący cyfrę (1.1) systemu dziesiętnego: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 ψηφίο αριθμός

cyfrowy ʦ̑ɨfˈrɔvɨ adj
wykorzystujący technikę cyfrową ψηφιακός
związany z cyframi αριθμητικός

cygaro ʦ̑ɨˈɡarɔ n
suche, zawinięte w rulon liście tytoniu, przeznaczone do palenia πούρο

cyjanek n
(chemia, chemiczny) sól kwasu cyjanowodorowego, substancja trująca; κυάνιο

cyjanowodór n
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny o wzorze HCN, bezbarwna, silnie trująca, lotna ciecz o zapachu gorzkich migdałów; υδροκυάνιο

cykada ʦ̑ɨˈkada n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lyristes plebejus, tropikalny owad wydający głośne dźwięki; τζίτζικας τζιτζίκι

cyklamat ʦ̑ɨkˈlãmat n
(chemia, chemiczny) (potocznie, potoczny) cyklaminian (w znaczeniu środka słodzącego) κυκλαμικό νάτριο

cykloida ʦ̑ɨkˈlɔjda n
(matematyka, matematyczny) krzywa, jaką opisuje tor punktu, leżącego na obwodzie koła, które toczy się bez poślizgu po prostej; κυκλοειδής

cyklop ˈʦ̑ɨklɔp n
(mitologia grecka) olbrzym z jednym okiem pośrodku czoła; Κύκλωπας

cyklotymia ˌʦ̑ɨklɔˈtɨ̃mʲja n
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie polegające na utrzymujących się wahaniach nastroju w postaci łagodnych epizodów subdepresji i hipomanii; κυκλοθυμία

cykoria ʦ̑ɨˈkɔrʲja n
(botanika, botaniczny) Cichorium L., rodzaj roślin zielnych z rodziny astrowatych κιχώριο σταμναγκάθι

cyna ˈʦ̑ɨ̃na n
(chemia, chemiczny) szary metal, pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 50, oznaczany symbolem Sn; κασσίτερος

cynamon ʦ̑ɨ̃ˈnãmɔ̃n n
suszona kora cynamonowca, używana jako przyprawa; κανέλα

cynamonowy ˌʦ̑ɨ̃nãmɔ̃ˈnɔvɨ adj
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kulinaria) (spożywczy) dotyczący cynamonu, związany z cynamonem, zrobiony z cynamonu, zawierający cynamon, otrzymywany z cynamonu από κανέλα
mający kolor rdzawobrązowy, taki jak kolor cynamonu κανελής

cynik ˈʦ̑ɨ̃ɲik n
(filozofia, filozoficzny) przedstawiciel szkoły filozoficznej Antystenesa κυνικός
(pejoratywnie, pejoratywny) człowiek lekceważący autorytety i przyjęte zasady κυνικός

cynk ʦ̑ɨ̃ŋk n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Zn i liczbie atomowej 30; ψευδάργυρος τσίγκος

cyprofloksacyna ˌʦ̑ɨprɔflɔksaˈʦ̑ɨ̃na n
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) chemioterapeutyk z grupy fluorochinolonów, pochodna kwasu nalidyksowego; κιπροφλοξακίνη

cyprys ˈʦ̑ɨprɨs n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cupressus L., rodzaj drzew iglastych z rodziny cyprysowatych; κυπαρίσσι

cyranka ʦ̑ɨˈrãnka n
(ornitologia, ornitologiczny) Anas querquedula, wodny ptak eurazjatycki; σαρσέλα

cyrk ʦ̑ɨrk n
miejsce, w którym pokazuje się występy akrobatyczne; τσίρκο

cyrkiel ˈʦ̑ɨrʲcɛl n
przyrząd składający się z dwóch ramion, służący do rysowania okręgów; διαβήτης

cyrkon ˈʦ̑ɨrkɔ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Zr i liczbie atomowej 40; ζιρκόνιο
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady krzemianów; ζιρκόνιο

cyrkowiec ʦ̑ɨrˈkɔvʲjɛʦ̑ n
artysta występujący w cyrku καλλιτέχνης του τσίρκου

cytat ˈʦ̑ɨtat n
przytoczona wypowiedź, fragment innego tekstu; παραθέμα παράθεμα

cytologia ˌʦ̑ɨtɔˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) nauka o komórce κυτταρολογία

cytoplazma n
(biologia, biologiczny) półpłynne wnętrze komórki, z wyłączeniem jądra komórkowego (jeśli komórka je zawiera), a obejmujące także: cytozol, organella, pęcherzyki i cytoszkielet; κυτταρόπλασμα

cytra ˈʦ̑ɨtra n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument strunowy o płaskim pudle; κιθάρα σαντούρι

cytryna ʦ̑ɨˈtrɨ̃na n
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju Citrus, drzewo rodzące kwaśne owoce; λεμονιά
(spożywczy) (kulinaria) (cukiernictwo) kwaśny owoc o żółtej skórce λεμόνι

cywil ˈʦ̑ɨvʲil n
(wojskowość, wojskowy) ktoś niebędący w czynnej służbie wojskowej; πολίτης

cywilizacja ˌʦ̑ɨvʲilʲiˈzaʦ̑ʲja n
poziom rozwoju społeczeństwa w danym okresie historycznym, któremu właściwy jest określony dorobek w postaci kultury materialnej i nagromadzenie instytucji społecznych uwarunkowane stopniem opanowania środowiska naturalnego; πολιτισμός

cywilny ʦ̑ɨˈvʲilnɨ adj
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) taki, który odnosi się do strony prawnej relacji osobistych, majątkowych oraz rodzinnych między obywatelami αστικός
nie należący do wojska πολιτικός

cyzelować ˌʦ̑ɨzɛˈlɔvaʨ̑ v
wykańczać, wygładzać przedmioty rzemiosła artystycznego i rzeźby odlewane w metalu γλύφω

czajka ˈʧ̑ajka n
(ornitologia, ornitologiczny) europejski i azjatycki ptak wędrowny z charakterystycznym czubkiem na głowie; καλημάνα

czajniczek ʧ̑ajˈɲiʧ̑ɛk n
mały czajnik, np. do zaparzania herbaty τσαγερό τσαγιέρα

czajnik ˈʧ̑ajɲik n
(kulinaria) zamknięte od góry naczynie z dziobkiem służące do podgrzewania wody; τσαγιέρα τσαγερό

czapla ˈʧ̑apla n
(ornitologia, ornitologiczny) Ardeidae, duży ptak brodzący; ερωδιός

czapla siwa n
(ornitologia, ornitologiczny) Ardea cinerea, gatunek dużego ptaka wodnego z rodziny czaplowatych; σταχτοτσικνιάς

czarna dziura ˈʧ̑arna ˈʥ̑ura n
(astronomia, astronomiczny) obiekt astronomiczny, który tak silnie oddziałuje grawitacyjnie na swoje otoczenie, że nawet światło nie może uciec z jego otoczenia; μαύρη τρύπα μελανή οπή

czarna jagoda ˈʧ̑arna jaˈɡɔda n
(botanika, botaniczny) Vaccinium myrtillus L., leśna krzewinka o czarnych owocach z niebieskawym nalotem; βακκίνιο μύρτιλλος
owoc czarnej jagody (1.1) βακκίνιο το μύρτιλλο

czarna owca ˈʧ̑arna ˈɔfʦ̑a n
(przenośnie, przenośnia) osoba przynosząca wstyd, źle widziana w określonym otoczeniu μαύρο πρόβατο

czarna porzeczka ˈʧ̑arna pɔˈʒɛʧ̑ka n
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) gatunek porzeczki, krzewu należącego do rodziny agrestowatych; φραγκοστάφυλο μαύρο

czarna skrzynka n
(lotnictwo, lotniczy) zabezpieczone urządzenie, które rejestruje parametry lotu samolotu; μαύρο κουτί

czarne złoto ˈʧ̑arnɛ ˈzwɔtɔ idiom
ropa naftowa μαύρος χρυσός

czarniak ˈʧ̑arʲɲak n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Pollachius virens, europejska i kanadyjska ryba atlantycka; μαύρος μπακαλιάρος

czarnogórski ˌʧ̑arnɔˈɡursʲci adj
dotyczący Czarnogóry lub Czarnogórców, charakterystyczny dla Czarnogóry lub Czarnogórców μαυροβούνιος

czarnogłówka zwyczajna n
(ornitologia, ornitologiczny) Poecile montanus, gatunek małego ptaka z rodziny sikor; βουνοπαπαδίτσα

czarnomorski ˌʧ̑arnɔ̃ˈmɔrsʲci adj
dotyczący Morza Czarnego, związany z Morzem Czarnym μαυροθαλασσίτικος

czarnooki ˌʧ̑arnɔˈːci adj
taki, który ma czarne oczy μαυρομάτης

czarnulka ʧ̑arˈnulka n
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) brunetka μαυρομαλλούσα μελαχρινούλα
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) murzynka μαυρούλα

czarny ˈʧ̑arnɨ adj
mający najciemniejszy możliwy kolor μαύρος
(fizyka, fizyczny) pochłaniający padające całe promieniowanie μαύρος
(szachy, pojęcie szachowe) należący do czarnych (2.1) μαύρος
nielegalny μαύρος

czarny humor ˈʧ̑arnɨ ˈxũmɔr n
przedstawienie rzeczy tragicznych w sposób humorystyczny; μαύρο χιούμορ

czarny rynek ˈʧ̑arnɨ ˈrɨ̃nɛk n
(ekonomia, ekonomiczny) działalność gospodarcza zakazana przez prawo; μαύρη αγορά

czarodziejka n
(przenośnie, przenośnia) kobieta piękna, oczarowująca, uwodzicielska μάγισσα

czarownica ˌʧ̑arɔvʲˈɲiʦ̑a n
w wierzeniach ludowych: kobieta umiejąca czarować, rzucać czary, zaklęcia μάγισσα
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) kobieta stara, brzydka, złośliwa μάγισσα

czarterowy ˌʧ̑artɛˈrɔvɨ adj
związany z czarterem τσάρτερ

czarujący ˌʧ̑aruˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
uroczy, pełen wdzięku, urzekający, ujmujący γοητευτικός μαγευτικός

czas ʧ̑as n
wymiar używany do określania kolejności zdarzeń; χρόνος καιρός

czas teraźniejszy ˈʧ̑as ˌtɛraˈʑɲɛ̇jʃɨ n
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa wykonywaną czynność lub stan istniejący w momencie mówienia lub pisania o nich; ενεστώτας

czas to pieniądz ˈʧ̑as ˈtɔ ˈpʲjɛ̇̃ɲɔ̃nʦ̑ proverb
czas jest wartościowy, tracąc go traci się pieniądze, które by się wtedy zarobiło ο χρόνος είναι χρήμα

czasem ˈʧ̑asɛ̃m adv
niekiedy, co pewien czas καμιά φορά

czasopismo ˌʧ̑asɔˈpʲismɔ n
druk ukazujący się najczęściej w określonych terminach, pod niezmienionym tytułem, zwykle posiadający numerację ciągłą; περιοδικό

czasownik ʧ̑aˈsɔvʲɲik n
(gramatyka) część mowy opisująca czynności lub stany ρήμα

czasownik nieprzechodni ʧ̑aˈsɔvʲɲic ˌɲɛpʃɛˈxɔdʲɲi n
(gramatyka) czasownik, który nie ma formy strony biernej αμετάβατο ρήμα

czasownik posiłkowy ʧ̑aˈsɔvʲɲik ˌpɔɕiwˈkɔvɨ n
(gramatyka) czasownik, spełniający w danym zdaniu wyłącznie funkcję gramatyczną, tj. służący do tworzenia czasów, trybów itp.; na języki tworzące daną formę gramatyczną fleksyjnie nie jest on tłumaczony βοηθητικό ρήμα

czasownik przechodni ʧ̑aˈsɔvʲɲik pʃɛˈxɔdʲɲi n
(gramatyka) czasownik, który może utworzyć formę strony biernej μεταβατικό ρήμα

czasownik ułomny n
(gramatyka) czasownik, który nie tworzy pewnych form gramatycznych; ελλειπτικό ρήμα

czasownikowy ˌʧ̑asɔvʲɲiˈkɔvɨ adj
związany z czasownikiem, dotyczący czasownika ρηματικός

czaszka ˈʧ̑aʃka n
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu chroniąca mózg, znajdująca się w głowie κρανίο

czatować ʧ̑aˈtɔvaʨ̑ v
pilnować, śledzić kogoś z ukrycia καιροφυλαχτώ
porozumiewać się z kimś za pośrednictwem Internetu w czasie rzeczywistym przy pomocy klawiatury komputera κουβεντιάζω

czcionka ˈʧ̑ʲʨ̑ɔ̃nka n
(drukarstwo, drukarski) odlew z lustrzanym odbiciem znaku στοιχείο
(drukarstwo, drukarski) wygląd liter w druku στοιχείο χαρακτήρας

czeczotka ʧ̑ɛˈʧ̑ɔtka n
(ornitologia, ornitologiczny) Carduelis flammea, mały, brązowoszary ptak wędrowny z czerwoną plamą na głowie i czarnym podgardlem; αρκτική σημυδόσπιζα σημυδόσπιζα

czego oko nie widzi, tego sercu nie żal ˈʧ̑ɛɡɔ ˈːkɔ ɲɛ‿ˈvʲiʥ̑i ˈtɛɡɔ ˈsɛrʦ̑u ˈɲɛ‿ʒal proverb
łatwo znieść stratę, o której się nic nie wie μάτια που δε βλέπονται, γρήγορα λησμονιούνται

czekać ˈʧ̑ɛkaʨ̑ v
zatrzymywać się, pozostawać w jakimś miejscu, aż coś się wydarzy περιμένω
przerywać wykonywanie jakiejś czynności περιμένω

czekolada ˌʧ̑ɛkɔˈlada n
(spożywczy) półprodukt cukierniczy sporządzany z kakao, cukru i tłuszczu; σοκολάτα

czekoladowy ˌʧ̑ɛkɔlaˈdɔvɨ adj
(kulinaria) (spożywczy) dotyczący czekolady, zawierający czekoladę, zrobiony z czekolady, przyrządzony z czekoladą σοκολατένιοσ

czelność n
bycie nadmiernie zuchwałym θάρρος

czepek ˈʧ̑ɛpɛk n
nakrycie głowy σκουφάκι σκούφος

czereśnia ʧ̑ɛˈrɛɕɲa n
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) drzewo z rodziny różowatych; κερασιά
(spożywczy) (kulinaria) (cukiernictwo) owoc czereśni (1.1); kuliste pestkowce koloru czerwonego, żółtego lub czarnego κεράσι

czerniak n
(medycyna, medyczny) złośliwy nowotwór tkanki barwnikowej; μελάνωμα

czernica ʧ̑ɛrʲˈɲiʦ̑a n
(ornitologia, ornitologiczny) Aythya fuligula, kaczka czernica, eurazjatycki ptak wodny zamieszkujący otwarte zbiorniki wodne o gęsto zarośniętych brzegach; λοφιοβουτόπαπια μαυροκέφαλη μαυροκέφαλη πάπια

czerpać ˈʧ̑ɛrpaʨ̑ v
(przenośnie, przenośnia) korzystać z czegoś αντλώ πορίζομαι
nabierać wodę lub inny płyn jakimś naczyniem αντλώ

czerwiec ˈʧ̑ɛrvʲjɛʦ̑ n
szósty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego); Ιούνιος Ιούνης

czerwona porzeczka ʧ̑ɛrˈvɔ̃na pɔˈʒɛʧ̑ka n
(botanika, botaniczny) gatunek porzeczki, krzewu o czerwonych owocach należącego do rodziny agrestowatych; φραγκοστάφυλο ερυθρό

czerwonawy ˌʧ̑ɛrvɔ̃ˈnavɨ adj
w kolorze podobnym do czerwonego ερυθρωπός κοκκινωπός

czerwony ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ adj
mający kolor pierwszego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej krwi, truskawki itp.; mający kolor podstawowy; κόκκινος ερυθρός

czerwony olbrzym ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ ˈɔlbʒɨ̃m n
(astronomia, astronomiczny) gwiazda o stosunkowo niewielkiej masie, będąca na schyłkowym etapie ewolucji; ερυθρός γίγαντας

czesać ˈʧ̑ɛsaʨ̑ v
układać, wygładzać (włosy, sierść itp.) za pomocą grzebienia lub szczotki χτενίζω

czeski ˈʧ̑ɛsʲci adj
związany z Czechami (Republiką Czeską), charakterystyczny dla Czech lub Czechów τσέχικος τσεχικά

czeski ˈʧ̑ɛsʲci n
język urzędowy Republiki Czeskiej; τσεχικά τσέχικα

cześć ʧ̑ɛɕʨ̑ interjection
(potocznie, potoczny) pozdrowienie stosowane wobec kolegów, bliższych znajomych γεια εσείς γεια εσύ

cześć ʧ̑ɛɕʨ̑ n
poważanie τιμή σεβασμός

czkawka ˈʧ̑kafka n
(fizjologia, fizjologiczny) rytmicznie powtarzające się skurcze przepony objawiające się charakterystycznym odgłosem wydawanym przez zamknięcie głośni i strun głosowych przy wdechu; λόξιγκας λόξυγκας

czosnek ˈʧ̑ɔsnɛk n
(spożywczy) jarzyna przyprawowa z cebuli uprawnych gatunków czosnku (1.1), zwykle czosnku pospolitego σκόρδο

czołg ʧ̑ɔwk n
(wojskowość, wojskowy) pojazd bojowy poruszający się na gąsienicach, wyposażony w armatę i pancerz; άρμα μάχης τανκ

czoło ˈʧ̑ɔwɔ n
(anatomia, anatomiczny) część głowy nad brwiami i pomiędzy skrońmi μέτωπο

czterdziestodniowy adj
trwający czterdzieści dni τεσσαρακονθήμερος

czterdziestolatek ˌʧ̑tɛrʲʥ̑ɛstɔˈlatɛk n
osoba w wieku 40-49 lat σαραντάρης

czterocyfrowy ˌʧ̑tɛrɔʦ̑ɨfˈrɔvɨ adj
składający się z czterech cyfr, mający cztery cyfry τετραψήφιος

czterokołowy ˌʧ̑tɛrɔkɔˈwɔvɨ adj
taki, który ma cztery koła τετράτροχος

czterokrotnie ˌʧ̑tɛrɔˈkrɔtʲɲɛ adv
cztery razy τετράκις

czterolistny ˌʧ̑tɛrɔˈlʲistnɨ adj
mający liść złożony z czterech części w kształcie małych listków τετράφυλλος

czterosylabowy ˌʧ̑tɛrɔsɨlaˈbɔvɨ adj
liczący cztery sylaby, składający się z czterech sylab τετρασύλλαβος

czubek góry lodowej ˈʧ̑ubɛɡ ˈːurɨ lɔˈdɔvɛj n
zauważalny lub ujawniony fragment jakiejś sprawy, zwykle o charakterze negatywnym; jawna, bardzo mała część jakiegoś problemu; objaw, symptom, początek afery κορυφή του παγόβουνου

czujka ˈʧ̑ujka n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie wykrywające zmianę jakiejś wielkości fizycznej ανιχνευτής
(wojskowość, wojskowy) żołnierz lub oddział na wysuniętym stanowisku wartowniczym lub podczas zwiadu; ανιχνευτής

czwarta władza ˈʧ̑farta ˈvwaʣ̑a n
(przenośnie, przenośnia) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wolna, niezależna prasa i pozostałe środki masowej komunikacji; τέταρτη εξουσία

czwartek ˈʧ̑fartɛk n
czwarty dzień tygodnia Πέμπτη

czwartorzęd ʧ̑farˈtɔʒɛ̃nt n
(geologia, geologiczny) okres w dziejach Ziemi, który rozpoczął się około 1,8 mln lat temu i trwa do dziś; Τεταρτογενές

czworobok ʧ̑fɔˈrɔbɔk n
(geometria) wielobok płaski o czterech bokach τετράπλευρο

czworokąt ʧ̑fɔˈrɔkɔ̃nt n
(geometria) wielokąt płaski mający cztery boki; do czworokątów należą m.in. trapezy, deltoidy, romby, kwadraty, prostokąty, równoległoboki; τετράπλευρο

czworonożny ˌʧ̑fɔrɔ̃ˈnɔʒnɨ adj
mający cztery nogi τετράποδος

czworonóg ʧ̑fɔˈrɔ̃nuk n
zwierzę czworonożne τετράποδο

czworościan n
(matematyka, matematyczny) wielościan o czterech trójkątnych ścianach; τετράεδρο

czy ʧ̑ɨ conjunction
łączy równorzędne, ale wykluczające się wyrażenia ή
łączy zdanie podrzędne o charakterze pytajnym ze zdaniem nadrzędnym αν

czy ʧ̑ɨ particle
słowo rozpoczynające pytanie, na które pytający spodziewa się odpowiedzi „tak” lub „nie” μήπως

czyli ˈʧ̑ɨlʲi conjunction
…służący do konstruowania wyrażeń wyjaśniających δηλαδή άρα ήτοι μήπως

czynnik ˈʧ̑ɨ̃ɲːik n
(matematyka, matematyczny) każda z liczb, które mnożymy przez siebie παράγοντας
przyczyna wywołująca określone zjawisko lub skutek παράγοντας
(matematyka, matematyczny) (statystyka, statystyczny) każda ze zmiennych powstała po redukcji zbioru danych za pomocą analizy czynnikowej παράγοντας

czynność ˈʧ̑ɨ̃nːɔɕʨ̑ n
wykonywanie, robienie czegoś πράξη

czynsz ʧ̑ɨ̃w̃ʃ n
terminowa opłata za wynajem ενοίκιο νοίκι

czystość ˈʧ̑ɨstɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest czyste (oczyszczone, wyczyszczone), nie jest brudne καθαρότητα

czysty ˈʧ̑ɨstɨ adj
pozbawiony brudu καθαρός
przejrzysty, klarowny καθαρός

czytanie ʧ̑ɨˈtãɲɛ n
zapoznawanie się z treścią tego, co zostało napisane ανάγνωση διάβασμα

czytanka ʧ̑ɨˈtãnka n
podręcznik zawierający czytanki (1.1) αναγνωσματάριο αναγνωστικό
tekst do nauki czytania, umieszczony w podręczniku do nauki danego języka ανάγνωσμα

czytać ˈʧ̑ɨtaʨ̑ v
przebiegać wzrokiem lub dotykiem tekst w postaci liter lub ideogramów oraz znaków pisarskich i rozumieć treść przezeń przekazywaną διαβάζω

czytelnia ʧ̑ɨˈtɛlʲɲa n
sala przeznaczona do czytania, zwykle w bibliotece αναγνωστήριο

czytelnik ʧ̑ɨˈtɛlʲɲik n
osoba, która czyta książki, gazety itp. αναγνώστης
osoba, która korzysta z biblioteki lub czytelni αναγνώστης

czyścibut ʧ̑ɨɕˈʨ̑ibut n
(przestarzałe, przestarzały) ten, kto czyści ludziom buty na ulicy w celach zarobkowych λούστρος

czyściec ˈʧ̑ɨɕʨ̑ɛʦ̑ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w niektórych wyznaniach: stan lub miejsce, gdzie po śmierci niektóre dusze odbywają pokutę przed wejściem do nieba; καθαρτήριο

czyżyk ˈʧ̑ɨʒɨk n
(ornitologia, ornitologiczny) Carduelis spinus L., mały ptak o zielonawożółtym upierzeniu λούγαρο

cząber ˈʧ̑ɔ̃mbɛr n
(botanika, botaniczny) Satureja, rodzaj aromatycznych roślin rocznych i wieloletnich o bladoliliowych lub białawych kwiatach i lancetowatych liściach; używanych jako przyprawa i do wyrobu leków; θρούμπι
(kulinaria) przyprawa z cząbru ogrodowego θρούμπι

cząsteczka ʧ̑ɔ̃w̃ˈstɛʧ̑ka n
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) indywiduum chemiczne, złożone z więcej niż jednego atomu; μόριο

cząstka ˈʧ̑ɔ̃w̃stka n
(fizyka, fizyczny) fragment materii niewidoczny dla oka; μόριο σωματίδιο
(zdrobniale) od: część υποκοριστικό η λέξη τμήμα μέρος

często ˈʧ̑ɛ̃w̃stɔ adv
(zobacz) częsty συχνά

częstoskurcz ʧ̑ɛ̃w̃ˈstɔskurʧ̑ n
(medycyna, medyczny) znaczne przyśpieszenie czynności rytmu serca ταχυκαρδία

częstotliwość ˌʧ̑ɛ̃w̃stɔˈtlʲivɔɕʨ̑ n
(fizyka, fizyczny) liczba cykli zjawiska okresowego występujących w jednostce czasu; συχνότητα

częsty ˈʧ̑ɛ̃w̃stɨ adj
odbywający się lub zdarzający się wiele razy, z krótkimi przerwami pomiędzy kolejnymi wydarzeniami συχνός

częściowo ʧ̑ɛ̃w̃ɕˈʨ̑ɔvɔ adv
w jakiejś części, nie w całości εν μέρει μερικώς

część ʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ n
fragment jakiejś całości μέρος
urządzenie elektryczne lub mechaniczne, działające w określony sposób, przeznaczone do pracy wewnątrz innego urządzenia lub we współpracy z nim εξάρτημα μέρος

część mowy ˈʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ ˈmɔvɨ n
(gramatyka) kategoria gramatyczna, grupująca wyrazy ze względu na ich sposób odmiany, funkcje w zdaniu lub znaczenie; μέρος του λόγου

członek ˈʧ̑wɔ̃nɛk n
osoba przynależąca do jakiejś organizacji czy stowarzyszenia μέλος
część ciała człowieka lub rzadziej zwierząt; μέλος

człowieczek n
(zdrobniale) od: człowiek ανθρωπάκι
mały człowiek, np. dziecko lub karzeł ανθρωπάκι

człowiek ˈʧ̑wɔvʲjɛk n
Homo sapiens, istota o najwyższym stopniu świadomości zamieszkująca Ziemię; άνθρωπος
ktoś, jakaś osoba άνθρωπος

córeczka ʦ̑uˈrɛʧ̑ka n
(zdrobniale) od: córka κορούλα

córka ˈʦ̑urka n
potomek płci żeńskiej (w stosunku do rodziców) κόρη θυγατέρα

cło ʦ̑wɔ n
opłata pobierana przez państwo na granicy przy imporcie pewnych towarów; δασμός τελωνείο

dach dax n
górna część budynku, pojazdu itp., pokrycie zasłaniające wnętrze przed deszczem, słońcem itp. σκεπή στέγη

dachówka daˈxufka n
(budownictwo) ceramiczna (niekiedy kamienna lub betonowa) płytka stosowana do pokrywania dachów; κεραμίδι

dacki adj
(historia, historyczny, historycznie) związany z Dacją, dotyczący Dacji δακικός
(historia, historyczny, historycznie) związany z Dakami, dotyczący Daków δακικός

dacki n
(językoznawstwo, językoznawczy) język dacki; Δακική

daktyl ˈdaktɨl n
(botanika, botaniczny) (kulinaria) (spożywczy) (cukiernictwo) owoc daktylowca χουρμάς

dalajlama ˌdalajˈlãma n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł zwierzchnika szkoły Gelug buddyzmu tybetańskiego, do roku 1959 tradycyjnie piastujący funkcję szefa rządu tybetańskiego; δαλάι λάμα

daleko daˈlɛkɔ adv
na znaczną odległość μακριά
w znacznej odległości μακριά

dama ˈdãma n
(szachy, pojęcie szachowe) (zobacz) hetman βασίλισσα

damski ˈdãmsʲci adj
przeznaczony dla kobiet γυναικείος

dane ˈdãnɛ n
informacje na temat jakiejś osoby δεδομένα
wiadomości, informacje stanowiące podstawy jakiś twierdzeń, przekonań, wniosków δεδομένα
zbiór informacji przetwarzanych elektronicznie lub składowanych na nośnikach δεδομένα

danie ˈdãɲɛ n
pojedyncza potrawa składająca się na posiłek φαγητό

darczyńca darˈʧ̑ɨ̃j̃nʦ̑a n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba obdarowująca, ofiarodawca δωρητής

daremny daˈrɛ̃mnɨ adj
niedający żadnych wyników ανώφελος μάταιος

darmo ˈdarmɔ adv
bezpłatnie δωρεάν τσάμπα
na próżno άδικος μάταιος

darmówka n
(potocznie, potoczny) coś bezpłatnego w ofercie handlowej δώρο

darowanemu koniowi w zęby się nie zagląda ˌdarɔvãˈnɛ̃mu kɔ̃ˈɲɔvʲi ˈv‿zɛ̃mbɨ‿ɕɛ ˌɲɛ‿zaˈɡlɔ̃nda proverb
nie powinno się krytykować czegoś, co otrzymuje się w prezencie καποιανού του χαρίζανε ένα γάιδαρο κι αυτός τον κοίταζε στα δόντια τζάμπα ξίδι γλυκό σαν μέλι

data ˈdata n
umowne oznaczenie dnia, miesiąca i roku, kalendarzowy termin jakiegoś zdarzenia; ημερομηνία

dawać ˈdavaʨ̑ v
(zobacz) dać δίνω

dawać radę ˈdavaʨ̑ ˈsɔbʲjɛ ˈradɛ v
umieć coś zrobić, radzić sobie, nie mieć z czymś problemów καταφέρνω

dawca ˈdafʦ̑a n
(medycyna, medyczny) osoba, od której pochodzi przeszczepiany organ δότης
ten, który daje δότης

dawniej ˈdavʲɲɛ̇j adv
poprzednio, przedtem άλλοτε παλιά

dawnymi czasy davˈnɨ̃mʲi ˈʧ̑asɨ adv
dawniej, kiedyś, w dalekiej przeszłości άλλοτε

dać daʨ̑ v
pozwolić, umożliwić coś αφήνω
wręczyć, ofiarować coś (także przenośnie) komuś δίνω

debiutant n
ten kto debiutuje, odbywa swoje pierwsze wystąpienia (w szczególności to jedno pierwsze) w nowej funkcji; αρχάριος

decentralizacja n
przeniesienie uprawnień władzy centralnej na lokalne organy władzy, αποκέντρωση

decydować ˌdɛʦ̑ɨˈdɔvaʨ̑ v
podejmować decyzję, postanawiać o czymś αποφασίζω
postanawiać coś zrobić αποφασίζω

decyzja dɛˈʦ̑ɨzʲja n
postanowienie, zamiar, rezolucja; rozstrzygnięcie απόφαση

dedykacja ˌdɛdɨˈkaʦ̑ʲja n
pamiątkowy wpis przeznaczony dla konkretnej osoby; αφιέρωση

defekt ˈdɛfɛkt n
uszkodzenie, usterka, wada, niedostatek fizyczny ελάττωμα

defenestracja ˌdɛfɛ̃nɛˈstraʦ̑ʲja n
wyrzucenie kogoś lub czegoś przez okno; εκπαραθύρωση

defetyzm dɛˈfɛtɨsm̥ n
niewiara w powodzenie sprawy, w zwycięstwo; przewidywanie porażki z góry, przed decydującą rozgrywką ντεφετισμός

defibrylator ˌdɛfʲibrɨˈlatɔr n
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie elektryczne służące do defibrylacji; απινιδωτής

deficytowy ˌdɛfʲiʦ̑ɨˈtɔvɨ adj
przynoszący większe straty niż zyski ελλειμματικός

defilada ˌdɛfʲiˈlada n
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) ostentacyjne przechadzanie się επίδειξη
uroczysty przemarsz wojska lub innej grupy, np. sportowców czy ludności cywilnej, przejazd pojazdów, przelot samolotów w szyku paradnym dla oddania honorów przedstawicielom władzy; παρέλαση

defloracja n
(medycyna, medyczny) przerwanie błony dziewiczej διακόρευση ξεπαρθένεμα

deforestacja ˌdɛfɔrɛˈstaʦ̑ʲja n
wycięcie, wytrzebianie, niszczenie lasów εκδάσωση

defragmentacja ˌdɛfraɡmɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
(informatyka, informatyczny) proces przenoszenia danych pomiędzy obszarami dysku twardego w celu jego optymalnego wykorzystania; ανασυγκρότηση

degażówki ˌdɛɡaˈʒufʲci n
(fryzjerstwo, fryzjerski) nożyczki fryzjerskie z ząbkowaną jedną lub obiema krawędziami tnącymi, służące do cieniowania włosów; ψαλίδι με οδοντωτή λάμα

degradować ˌdɛɡraˈdɔvaʨ̑ v
obniżać komuś stopień wojskowy, zwykle karnie υποβιβάζω

degrengolada ˌdɛɡrɛ̃ŋɡɔˈlada n
(książkowy) zanik wartości moralnych lub estetycznych κατρακύλα ξεπεσμός παρακμή

deizm ˈdɛ<sup>j</sup>ism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny zakładający istnienie jakiejś nieokreślonej dokładnie duchowej siły sprawczej, która stworzyła świat materialny i prawa nim rządzące, jednak nie ingeruje ona bezpośrednio w jego działanie; ντεϊσμός

deka- ˈdɛka
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary dziesięć razy większe od podstawowych; δεκα- δέκ- δεκ- δεκά-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z liczbą dziesięć δεκα- δέκ- δεκ- δεκά-

dekada dɛˈkada n
dziesięć lat δεκαετία δεκάδα

dekalog dɛˈkalɔk n
(przenośnie, przenośnia) zbiór podstawowych zasad, instrukcji czegoś δεκάλογος

dekapitacja ˌdɛkapʲiˈtaʦ̑ʲja n
ucięcie głowy; αποκεφαλισμός καρατόμηση

dekarz ˈdɛkaʃ n
(rzemiosło, rzemieślniczy) wykonawca pokrycia dachowego; στεγοποιός

deklaracja ˌdɛklaˈraʦ̑ʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zobowiązanie mające moc prawną, akt prawny διακήρυξη
ogłoszenie, oświadczenie; sformułowanie poglądów, przekonań δήλωση

deklaracja podatkowa ˌdɛklaˈraʦ̑ʲja ˌpɔdatˈkɔva n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (księgowość) dokument zawierający informacje o osiągniętych dochodach lub poniesionych stratach; δήλωση εισοδημάτων φορολογική δήλωση

deklinacja ˌdɛklʲĩˈnaʦ̑ʲja n
(astronomia, astronomiczny) jedna ze współrzędnych ciała niebieskiego w układach równikowych; απόκλιση
(gramatyka) odmiana przez przypadki i liczby; κλίση

deklinować v
(językoznawstwo, językoznawczy) odmieniać przez przypadki κλίνω

dekolt ˈdɛkɔlt n
wycięcie w ubraniu (np. w sukni, swetrze, bluzce), odsłaniające szyję, czasem ramiona, piersi lub plecy ντεκολτέ

dekoracja ˌdɛkɔˈraʦ̑ʲja n
element upiększający, ozdabiający dany przedmiot, budynek lub jego wnętrze διακόσμηση

dekret ˈdɛkrɛt n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny mający moc ustawy, wydany przez organ władzy wykonawczej; διάταγμα

delektować się ˌdɛlɛkˈtɔvaʨ̑‿ɕɛ v
odczuwać przyjemność, rozkoszować się, zachwycać się ευφραίνομαι τέρπομαι

delfin ˈdɛlfʲĩn n
(zoologia, zoologiczny) ssak morski z rzędu waleni; δελφίνι
(historia, historyczny, historycznie) tytuł następcy tronu francuskiego; πεταλούδα δελφίνος δελφίνι

delikatny ˌdɛlʲiˈkatnɨ adj
charakteryzujący się delikatnością, subtelnością, kruchością μαλακός

delikt ˈdɛlʲikt n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wykroczenie przeciw prawu αδίκημα

delirium tremens dɛˈlʲirʲjũm ˈtrɛ̃mɛ̃w̃s n
(medycyna, medyczny) ostra psychoza występująca u nałogowych alkoholików; τρομώδες παραλήρημα

delta ˈdɛlta n
(geografia, geograficzny) ujście rzeki w kształcie trójkąta, wielkiej litery delta (1.1); δέλτα
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa czwartej litery alfabetu greckiego, δ; δέλτα

demagog dɛ̃ˈmaɡɔk n
polityk, działacz, który wygłasza hasła nierealne, lecz dające mu szerokie poparcie δημαγωγός

demagogia ˌdɛ̃maˈɡɔɟja n
oddziaływanie na uczucia i nastroje polityczne lub społeczne nieuświadomionych mas przez nierealne obietnice, pochlebstwa itp. dla osiągnięcia własnych celów; δημαγωγία

demobilizacja ˌdɛ̃mɔbʲilʲiˈzaʦ̑ʲja n
rozbrojenie, przejście sił zbrojnych państwa ze stanu wojennego do stanu pokojowego αποστράτευση

demografia ˌdɛ̃mɔˈɡrafʲja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka zajmująca się jakościowym i ilościowym badaniem stanów, struktur, ruchów i rozwoju ludności w określonych warunkach historycznych; δημογραφία

demokracja ˌdɛ̃mɔˈkraʦ̑ʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym źródło władzy stanowi wola większości obywateli, przy respektowaniu praw mniejszości; δημοκρατία

demokrata ˌdɛ̃mɔˈkrata n
zwolennik demokracji δημοκρατικός

demokratyczny ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑nɨ adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z demokracją δημοκρατικός

demokratyzacja ˌdɛ̃mɔkratɨˈzaʦ̑ʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces przeobrażania systemu politycznego celem rozszerzenia uczestnictwa politycznego obywateli państwa, wprowadzanie zasad rządzenia opartych na współdecydowaniu wszystkich obywateli; εκδημοκρατισμός

demonstrant dɛ̃ˈmɔ̃w̃strãnt n
uczestnik demonstracji διαδηλωτής

dendrologia ˌdɛ̃ndrɔˈlɔɟja n
(botanika, botaniczny) dział botaniki, nauka o drzewach, krzewach, krzewinkach i pnączach o zdrewniałych łodygach; δενδρολογία

denerwować ˌdɛ̃nɛrˈvɔvaʨ̑ v
działać komuś na nerwy, wyprowadzać kogoś z równowagi emocjonalnej / psychicznej εκνευρίζω
być czymś przejętym, wzburzonym, podekscytowanym; odczuwać zdenerwowanie εκνευρίζομαι

dentysta dɛ̃nˈtɨsta n
(zobacz) stomatolog; οδοντίατρος

denuncjować ˌdɛ̃nũnˈʦ̑ʲjɔvaʨ̑ v
donosić władzom poufnie o popełnieniu przez kogoś wykroczenia, potajemnie oskarżać o takie czyny lub poglądy αποκαλύπτω

depilacja ˌdɛpʲiˈlaʦ̑ʲja n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) usuwanie włosów z miejsc niepożądanych za pomocą urządzeń lub środków chemicznych; αποτρίχωση

deportacja ˌdɛpɔrˈtaʦ̑ʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wydalenie cudzoziemca poza granice danego kraju απέλαση
zesłanie do określonego miejsca na przymusowy pobyt εξορία

deportować ˌdɛpɔrˈtɔvaʨ̑ v
zsyłać, wywozić z rozkazu władz poza granice państwa lub miejscowości εξορίζω

depresja poporodowa dɛˈprɛsʲja ˌpɔpɔrɔˈdɔva n
(medycyna, medyczny) zaburzenia nastroju objawiające się epizodem depresyjnym w ciągu trzech miesięcy po porodzie, trwające od dwóch do sześciu miesięcy; επιλόχεια κατάθλιψη

deprymować ˌdɛprɨ̃ˈmɔvaʨ̑ v
wprawiać w stan zakłopotania, niepewności ταπεινώνω

deptać ˈdɛptaʨ̑ v
przygniatać coś, stąpając po tym πατώ

derby ˈdɛrbɨ n
rodzaj angielskiej gonitwy dla koni; ντέρμπι

derkacz ˈdɛrkaʧ̑ n
(ornitologia, ornitologiczny) Crex crex, smukły ptak o terkoczącym głosie; ορτυκομάνα

dermatolog ˌdɛrmaˈtɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznaniem, profilaktyką oraz leczeniem chorób, objawiających się na skórze, paznokciach i włosach δερματολόγος
(medycyna, medyczny) kobieta dermatolog (1.1), dermatolożka δερματολόγος

dermatologia ˌdɛrmatɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) nauka zajmująca sie chorobami skóry i jej przydatków; δερματολογία

dermatologiczny adj
(medycyna, medyczny) związany z dermatologią, dotyczący dermatologii δερματολογικός

desensytyzacja ˌdɛsɛ̃w̃sɨtɨˈzaʦ̑ʲja n
(psychologia, psychologiczny) terapia polegająca na redukowaniu intensywności reakcji lękowej; απευαισθητοποίηση

deser ˈdɛsɛr n
(kulinaria) danie, najczęściej słodkie, serwowane po daniu głównym επιδόρπιο

deska ˈdɛska n
(przenośnie, przenośnia) (grubiański, grubiańsko) kobieta z małym biustem σανίδα
płaski kawałek drewna; σανίδα σανίδι

deska do prasowania n
specjalny podłużny blat do prasowania ubrań, rzeczy z tkaniny σιδερώστρα

deska rozdzielcza ˈdɛska rɔʑˈʥ̑ɛlʧ̑a n
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) element wyposażenia samochodu umieszczony przed kierowcą zawierający wskaźniki, regulatory i przełączniki; ταμπλό

deski ˈdɛsʲci n
(przenośnie, przenośnia) scena teatralna παλκοσένικο πάλκο σκηνή

deskorolka ˌdɛskɔˈrɔlka n
(sport, sportowy) deska na kółkach, służąca do rekreacji oraz sportu; τροχοσανίδα

despot ˈdɛspɔt n
(historia, historyczny, historycznie) tytuł cesarzy bizantyjskich i ich krewnych δεσπότης
(historia, historyczny, historycznie) tytuł władców serbskich δεσπότης

despota dɛsˈpɔta n
(historia, historyczny, historycznie) tytuł dworski w Cesarstwie Bizantyjskim, nadawany honorowo synom lub zięciom cesarzy; δεσπότης
władca absolutny, mający nieograniczoną władzę δεσπότης

destabilizacja ˌdɛstabʲilʲiˈzaʦ̑ʲja n
zachwianie równowagi, zakłócenie porządku, wprowadzenie chaosu αποσταθεροποίηση

destrukcja dɛˈstrukʦ̑ʲja n
niszczenie, zniszczenie, rozpad καταστροφή

destrukcyjny ˌdɛstrukˈʦ̑ɨjnɨ adj
posiadający własność niszczenia czegoś lub burzenia jego struktury καταστρεπτικός

destylacja ˌdɛstɨˈlaʦ̑ʲja n
(chemia, chemiczny) sposób rozdziału substancji wykorzystujący różnicę w prężnościach par (temperaturach wrzenia); απόσταξη

destylowany adj
(chemia, chemiczny) poddany procesowi destylacji απεσταγμένος

deszcz dɛʃʧ̑ n
(meteorologia, meteorologiczny) opad atmosferyczny, krople wody powstające w chmurach i spadające na ziemię; βροχή

deszczomierz dɛʃˈʧ̑ɔ̃mʲjɛʃ n
(meteorologia, meteorologiczny) (metrologia, metrologiczny) aparat do pomiaru opadów deszczowych; βροχόμετρο

deszczowy dɛʃˈʧ̑ɔvɨ adj
związany z deszczem, odnoszący się do deszczu βροχερός

detal ˈdɛtal n
(ekonomia, ekonomiczny) forma handlu, w małych ilościach, sprzedaż niehurtowa, bezpośrednio konsumentowi λιανεμπόριο λιανική
szczegół, coś mało ważnego λεπτομέρεια

detektyw dɛˈtɛktɨf n
człowiek zajmujący się dochodzeniem, śledzeniem, rozwiązywaniem spraw o charakterze kryminalnym jako funkcjonariusz policji lub jako pracownik jakiejś firmy prowadzącej śledztwa ντετέκτιβ ιδιωτικός αστυνομικός

deterioracja ˌdɛtɛrʲjɔˈraʦ̑ʲja n
pogorszenie stanu, spadek sprawności, przydatności, wartości χειροτέρεμα χειροτέρευση

detonator ˌdɛtɔ̃ˈnatɔr n
ładunek materiału wybuchowego przenoszący detonację ze spłonki do kruszącego materiału wybuchowego; πυροκροτητής

dewaluacja ˌdɛvaluˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
(ekonomia, ekonomiczny) urzędowe obniżenie kursu danej waluty; υποτίμηση

dezinformacja n
wprowadzenie kogoś w błąd przez podanie mylących lub fałszywych informacji; παραπληροφόρηση

dezodorant ˌdɛzɔˈdɔrãnt n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) produkt kosmetyczny pomagający zwalczać nieprzyjemny zapach ciała i jego potu; αποσμητικό

dezorientacja ˌdɛzɔrʲjɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
brak orientacji w jakiejś sprawie, niewłaściwy pogląd αποπροσανατολισμός

dezynfekcja ˌdɛzɨ̃nˈfɛkʦ̑ʲja n
odkażanie, postępowanie mające na celu maksymalne zmniejszenie liczby drobnoustrojów w odkażanym materiale; απολύμανση

dezynfekować ˌdɛzɨ̃nfɛˈkɔvaʨ̑ v
dokonywać dezynfekcji απολυμαίνω

diabetolog ˌdʲjabɛˈtɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem cukrzycy i jej powikłań διαβητολόγος
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka diabetologii διαβητολόγος

diabetyk dʲjaˈbɛtɨk n
osoba chora na cukrzycę διαβητικός

diabeł ˈdʲjabɛw n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) upadły anioł, kuszący do grzechu; διάβολος δαίμονας σατανάς

diagnoza dʲjaˈɡnɔza n
(medycyna, medyczny) rozpoznanie choroby διάγνωση

diagram ˈdʲjaɡrãm n
graficzna, schematyczna ilustracja czegoś, np. struktury, idei, procesu, wartości; διάγραμμα

dialekt ˈdʲjalɛkt n
(językoznawstwo, językoznawczy) regionalna odmiana języka, odznaczająca się swoistymi cechami fonetycznymi, leksykalnymi, itp. διάλεκτος

dialog ˈdʲjalɔk n
rozmowa dwóch osób διάλογος

diament ˈdʲjãmɛ̃nt n
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał, przezroczysta odmiana węgla występująca w przyrodzie; διαμάντι

diaspora dʲjaˈspɔra n
ogół ludności danego narodu mieszkającej poza swoim macierzystym krajem διασπορά

dielektryk dʲjɛˈlɛktrɨk n
materiał, który bardzo słabo przewodzi prąd; διηλεκτρικό διηλεκτρικός υλικό

diesel ˈdʲizɛl n
(motoryzacja) (potocznie, potoczny) pojazd z dieslem (1.1) ντίζελ αυτοκίνητο
(technologia, technika, techniczny) silnik wysokoprężny; ντίζελ πετρελαιοκινητήρας πετρελαιομηχανή

dieta ˈdʲjɛta n
(medycyna, medyczny) sposób odżywiania się δίαιτα
(potocznie, potoczny) odchudzanie się, niskokaloryczne jedzenie δίαιτα

difalia dʲiˈfalʲja n
(anatomia, anatomiczny) (seksuologia, seksuologiczny) wada wrodzona polegająca na posiadaniu podwójnego penisa διφαλία

dihydralazyna ˌdʲixɨdralaˈzɨ̃na n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek rozszerzający obwodowe naczynia tętnicze, będący pochodną hydrazynoftalazyny διυδραλαζίνη

dimos n
(administracja) grecki odpowiednik gminy administracyjnej; δήμος

dinozaur dʲĩˈnɔzawr n
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) wymarły gad naczelny z grupy archozaurów, która zdominowały ziemskie ekosystemy na ponad 160 mln lat, pojawiając się w środkowym triasie; δεινόσαυρος

dioda ˈdʲjɔda n
(elektronika, elektroniczny) element elektroniczny wykazujący różny opór w zależności od kierunku przepływu prądu; δίοδος

diuna ˈdʲjũna n
ruchoma wydma na wybrzeżu morskim powstała przez nawiewanie piasku αμμόλοφος

dla dla preposition
…używany w konstrukcjach, w których wyrażenie po przyimku określa cel, przeznaczenie, kierunek przekazania czegoś przez wykonawcę czynności για
…używany w konstrukcjach, w których wyrażenie po przyimku określa adresata uczuć wykonawcy czynności για

dlaczego dlaˈʧ̑ɛɡɔ pronoun
…pytający, używany w zdaniach, w których pytający pyta o przyczynę lub cel jakiejś czynności γιατί
…względny, używany w zdaniach podrzędnych określających przyczynę lub cel czynności γιατί

dmuchać ˈdmuxaʨ̑ v
(wulgarnie, wulgaryzm) o mężczyźnie: odbywać stosunek płciowy z kobietą πηδώ
wypuszczać powietrze z ust φυσώ

dno dnɔ n
dolna powierzchnia wgłębienia w skorupie ziemskiej, np. koryta rzeki lub wąwozu βυθός πυθμένας
wewnętrzna, dolna ścianka jakiegoś przedmiotu πάτος πυθμένας

do dɔ preposition
…określający końcowy punkt w przestrzeni σε

do dupy dɔ‿ˈdupɨ adj
(wulgarnie, wulgaryzm) o czymś lub kimś beznadziejnym, kiepskim του κώλου

do greckich kalend dɔ‿ˈɡrɛʦ̑ʲcix ˈkalɛ̃nt adv
(przenośnie, przenośnia) (przestarzałe, przestarzały) do bliżej nieokreślonego terminu w przyszłości στις ελληνικές καλένδες

do góry adv
w kierunku pionowym do ziemi, ponad powierzchnię πάνω

do góry nogami dɔ‿ˈɡurɨ nɔˈɡãmʲi idiom
dnem, spodnią częścią w kierunku góry, obrócony o 180 stopni w osi równoległej do podstawy άνω κάτω

do kurwy nędzy dɔ‿ˈkurvɨ ˈnɛ̃nʣ̑ɨ interjection
(wulgarnie, wulgaryzm) emocjonalne wyrażenie niezadowolenia, niedowierzania mówiącego w określonej sytuacji γαμώ το στανιό μου

do siego roku dɔ‿ˈɕɛɡɔ ˈrɔku idiom
forma życzeń noworocznych, (dosłownie) do tego roku (obyśmy dożyli) καλή χρονιά

do widzenia ˌdɔ‿vʲiˈʣ̑ɛ̃ɲa interjection
uprzejmy zwrot używany do pożegnania się z kimś εις το επανιδείν αντίο γεια χαίρετε

doba ˈdɔba n
jednostka czasu równa czasowi obrotu Ziemi wokół własnej osi (24 godziny) εικοσιτετράωρο

doberman dɔˈbɛrmãn n
(kynologia, kynologiczny) silny i duży, wilkowaty pies z grupy pinczerów, o gładkiej ciemnej sierści; ντόμπερμαν

dobra ˈdɔbra interjection
(potocznie, potoczny) zgoda, przyzwolenie γίνομαι εντάξει καλά

dobra, dobra ˈdɔbra ˈdɔbra interjection
(potocznie, potoczny) obiekcje, skrupuły, zastrzeżenia καλά
(potocznie, potoczny) powątpiewanie, poddanie w wątpliwość καλά
(potocznie, potoczny) pozorna akceptacja cudzego zdania καλά
(potocznie, potoczny) zgoda ze zniecierpliwieniem lub rezygnacją καλά

dobranoc dɔˈbrãnɔʦ̑ interjection
pożegnanie używane wieczorem, kiedy chcemy komuś życzyć dobrej, spokojnej nocy καληνύχτα καληνύκτα

dobrobyt dɔˈbrɔbɨt n
dobre warunki materialne ευημερία

dobroczynność n
działalność polegająca na bezinteresownym niesieniu pomocy potrzebującym αγαθοεργία

dobroć ˈdɔbrɔʨ̑ n
cecha postępowania odznaczająca się życzliwością καλοσύνη

dobry ˈdɔbrɨ adj
miły, uczynny, usłużny, szlachetny καλός αγαθός

dobry wieczór ˈdɔbrɨ ˈvʲjɛʧ̑ur interjection
uprzejme powitanie używane wieczorem καλησπέρα

dobrze ˈdɔbʒɛ adv
w należyty sposób καλά

dochód ˈdɔxut n
(ekonomia, ekonomiczny) suma wpływów z wszystkich źródeł lub określonego ich typu; εισόδημα προϊόν

dochód narodowy ˈdɔxut ˌnarɔˈdɔvɨ n
(ekonomia, ekonomiczny) wartość wszystkich dóbr i usług wytworzonych przez obywateli danego kraju na jego terenie i za granicą, pomniejszona o amortyzację i podatki pośrednie (zwykle liczony w okresie roku kalendarzowego); εθνικό εισόδημα

docierać dɔˈʨ̑ɛraʨ̑ v
dostosować się, dopasować się do siebie φτάνω

dodawanie ˌdɔdaˈvãɲɛ n
(matematyka, matematyczny) działanie arytmetyczne oznaczane symbolem + (plus); πρόσθεση
(matematyka, matematyczny) jedno z dwóch działań w pierścieniu – uogólnienie dodawania (1.1) πρόσθεση
(rzeczownik odczasownikowy) od: dodawać πρόσθεση

dodo ˈdɔdɔ n
(ornitologia, ornitologiczny) wymarły ptak nielot z wyspy Mauritius z gatunku Raphus cucullatus; ντόντο

dogodny adj
odpowiedni, właściwy, nadający się do czegoś, odpowiadający określonym potrzebom/wymaganiom βολικός

doić ˈdɔ<sup>j</sup>iʨ̑ v
pozyskiwać mleko, wyciskając je z wymion krowy, owcy αρμέγω
(przenośnie, przenośnia) zabierać, wyłudzać od kogoś pieniądze αρμέγω

dojrzałość n
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od dojrzały ωριμότητα

dojrzały dɔjˈʒawɨ adj
o żywych organizmach: taki, który osiągnął dojrzałość; taki, który jest w pełni swego rozwoju ώριμος
taki, który postępuje jak dorosły; działa rozsądnie, mądrze, jest odpowiedzialny ώριμος

dokonać dɔˈkɔ̃naʨ̑ v
wykonać, stworzyć coś ważnego, istotnego dla jakiejś dziedziny πραγματοποιώ
zrobić coś do końca, wykonać jakąś funkcję, czynność εκτελώ επιτελώ

dokrętka n
(technologia, technika, techniczny) nakrętka zabezpieczająca śrubę przed odkręceniem się κόντρα-παξιμάδι

doktorski dɔkˈtɔrsʲci adj
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) związany z doktorem, ze stopniem doktora; należący do doktora διδακτορικός

doktryna dɔkˈtrɨ̃na n
podstawowe założenia i twierdzenia jakiejś dziedziny wiedzy lub ideologii δόγμα θεωρία

dokument dɔˈkũmɛ̃nt n
materiał w postaci papierowej potwierdzający coś; έγγραφο
przedmiot poświadczający jakiś stan rzeczy χαρτιά

dokładnie dɔˈkwadʲɲɛ adv
w sposób dokładny, precyzyjny, staranny; z dbałością o szczegóły ακριβώς επακριβώς

dokładny dɔˈkwadnɨ adj
wykonany z dużą starannością ακριβής
o człowieku: robiący coś starannie ακριβής

dolar ˈdɔlar n
(jednostka monetarna) waluta niektórych krajów świata o symbolu $; δολάριο

dolegliwość ˌdɔlɛɡˈlʲivɔɕʨ̑ n
choroba, schorzenie, problem zdrowotny αρρώστια

dolewać oliwy do ognia dɔˈlɛvaʨ̑ ɔˈlʲivɨ dɔ‿ˈːɟɲa v
zwiększać czyjeś niezadowolenie lub rozdrażnienie, eskalować spór i potęgować negatywne emocje ρίχνω λάδι στη φωτιά

dolina dɔˈlʲĩna n
(geografia, geograficzny) wklęsła, wydłużona forma terenu, znajdująca się poniżej poziomu otaczającego terenu; κοιλάδα

dolmen ˈdɔlmɛ̃n n
(archeologia, archeologiczny) prehistoryczna budowla megalityczna o charakterze grobowca, składająca się z głazów wkopanych pionowo w ziemię i wielkiego płaskiego bloku skalnego, który był na nich ułożony; ντολμέν

dom dɔ̃m ˈdɔmɨ n
budynek mieszkalny σπίτι οίκος
ród, rodzina, dynastia σπίτι οίκος
placówka społeczna, usługowa lub handlowa κατάστημα οίκος
pomieszczenie, miejsce stałego zamieszkania (pobytu) σπίτι

dom akademicki ˈdɔ̃m ˌakadɛ̃ˈmʲiʦ̑ʲci n
budynek, w którym mieszkają studenci; φοιτητική εστία

dom dziecka ˈdɔ̃mʲ ˈʥ̑ɛʦ̑ka n
placówka opiekuńczo-wychowawcza typu socjalizacyjnego dla dzieci i młodzieży, których potrzeby stale lub okresowo nie mogą być zaspokajane w domu rodzinnym; ορφανοτροφείο

dom publiczny ˈdɔ̃m puˈblʲiʧ̑nɨ n
dom, w którym jest uprawiana prostytucja; οίκος ανοχής

dom starców ˈdɔ̃m ˈstarʦ̑uf n
zakład, w którym dożywają osoby stare i pozbawione opieki γηροκομείο

domagać się dɔ̃ˈmaɡaʨ̑‿ɕɛ v
wymagać, potrzebować, żądać, chcieć coś dla siebie απαιτώ

domek z kart ˈdɔ̃mɛk ˈs‿kart n
(przenośnie, przenośnia) coś, co jest nietrwałe χάρτινος πύργος χάρτινοι πύργοι

domena publiczna dɔ̃ˈmɛ̃na puˈblʲiʧ̑na n
ogół twórczości, która może być wykorzystana przez wszystkich w dowolnym celu ze względu na zrzeczenie się lub wygaśnięcia praw autorskich; κοινό κτήμα

domino dɔ̃ˈmʲĩnɔ n
gra towarzyska rozgrywana 28 kamieniami, z których każdy ma na swoich końcach od 0 do 6 kropek; ντόμινο
kamień do gry (1.1) ντόμινο
strój maskaradowy w formie płaszcza z kapturem ντόμινο

domowy dɔ̃ˈmɔvɨ adj
związany z domem, dotyczący domu κατοικίδιος σπιτίσιος σπιτικός

doniczka dɔ̃ˈɲiʧ̑ka n
naczynie, przeważnie z terakoty, zazwyczaj z otworem w denku służące do hodowania roślin ozdobnych; γλάστρα

doniosłość n
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od doniosły αξία

donosiciel ˌdɔ̃nɔˈɕiʨ̑ɛl n
ten, kto donosi καταδότης

dookoła ˌdɔːˈkɔwa preposition
ze wszystkich stron punktu położonego w środku γύρω γύρω γύρω

dopełniacz dɔˈpɛwʲɲaʧ̑ n
(gramatyka) drugi przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: kogo? czego?; γενική

dopełnienie ˌdɔpɛwʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
(gramatyka) część zdania oznaczająca przedmiot wykonywanej czynności; αντικείμενο
(matematyka, matematyczny) zbiór elementów nie należących do danego zbioru; συμπλήρωμα
(rzeczownik odczasownikowy) od: dopełnić συμπλήρωμα
część dopełniająca całość συμπλήρωμα

doping ˈdɔpʲĩŋk n
(sport, sportowy) zwiększanie swoich możliwości fizycznych przez stosowanie substancji nielegalnych lub dozwolonych, ale w zbyt dużej ilości ντοπάρισμα ντόπιγκ

dopóty dzban wodę nosi, dopóki mu się ucho nie urwie dɔˈputɨ ˈʣ̑bãn ˈvɔdɛ ˈnɔɕi dɔˈpuci‿mu‿ɕɛ ˈuxɔ ɲɛ‿ˈurvʲjɛ proverb
każdy ma swoje granice wytrzymałości πολλές φορές πάει η στάμνα για νερό και μια φορά σπάει πολλές φορές πάει η στάμνα για νερό, μα κάποτε ραγίζει

dorada dɔˈrada n
(ichtiologia, ichtiologiczny) srebrzysta ryba morska z pasami na bokach; τσιπούρα

doradca n
osoba udzielająca porad σύμβουλος

dorosły dɔˈrɔswɨ adj
o człowieku lub zwierzęciu: będący w wieku, w którym przeciętny organizm ma zdolność rozrodu, lub starszym μεγάλος

dosadnie dɔˈsadʲɲɛ adv
w sposób dosadny, mocny, nie pozostawiający złudzeń, wątpliwości, niejasności έντονα δηκτικά

doskonały ˌdɔskɔ̃ˈnawɨ adj
skończony, perfekcyjny; taki, któremu nic nie brakuje, w którym już nic nie da się ulepszyć τέλειος
wspaniały, bardzo dobry, najlepszy z możliwych, pozbawiony wad τέλειος

dostawca dɔˈstafʦ̑a n
(handel, handlowy) osoba lub instytucja zajmująca się dostarczaniem towarów lub usług dla klientów προμηθευτής

dostojnik dɔˈstɔjɲik n
osoba piastująca wysokie funkcje, wpływowa αξιωματούχος

dostrzegalny adj
możliwy do dostrzeżenia, zobaczenia ορατός

dostęp ˈdɔstɛ̃mp n
możliwość dotarcia do jakiegoś miejsca, zasobu lub osoby πρόσβαση

dostępny dɔˈstɛ̃mpnɨ adj
(o miejscu) taki, do którego można dojść lub dotrzeć ευπρόσιτος προσιτός προσηνής προσπελάσιμος
możliwy do zdobycia, uzyskania lub osiągnięcia εφικτός διαθέσιμος
łatwy do zrozumienia προσιτός

doszczętnie dɔˈʃʧ̑ɛ̃ntʲɲɛ adv
o niszczeniu czegoś: całkowicie, kompletnie κατά κράτος ολοκληρωτικά ολοσχερώς

dosłownie dɔˈswɔvʲɲɛ adv
w sposób ścisły; dokładnie tak, jak znaczą słowa κατά γράμμα κατά λέξη κυριολεκτικός πιστός

dotyczyć dɔˈtɨʧ̑ɨʨ̑ v
mieć z czymś związek, odnosić się do czegoś αφορώ

dotyk ˈdɔtɨk n
(fizjologia, fizjologiczny) jeden ze zmysłów umożliwiający odbiór rzeczywistości za pomocą narządów czucia powierzchniowego i głębokiego; αφή

dotykać dɔˈtɨkaʨ̑ v
(przenośnie, przenośnia) poruszać jakieś zagadnienie w rozmowie αγγίζω θίγω
(przenośnie, przenośnia) sprawiać komuś przykrość, urażać kogoś αγγίζω πειράζω
sięgać aż do czegoś, graniczyć, stykać się z czymś αγγίζω φτάνω
zbliżać się do czegoś do momentu zetknięcia, kontaktu fizycznego αγγίζω

doustnie adv
(medycyna, medyczny) przyjmowany lub podawany do ust, przez usta από στόματος από του στόματος

dowód ˈdɔvut n
przedmiot, okoliczność wykazujące coś (dowodzące czegoś) απόδειξη
(matematyka, matematyczny) skończony ciąg zdań wykazujący prawdziwość twierdzenia; απόδειξη

dowód osobisty ˈdɔvut ˌɔsɔˈbʲistɨ n
(administracja) dokument identyfikujący osobę oraz poświadczający jej obywatelstwo; δελτίο ταυτότητας ταυτότητα

dozorca dɔˈzɔrʦ̑a n
osoba opiekująca się budynkiem mieszkalnym, utrzymująca czystość w nim i wokół niego θυρωρός πορτιέρης

dołek ˈdɔwɛk n
(zdrobniale) od: dół; mały dół, zagłębienie λακκούβα
nieznaczne wgłębienie w ciele człowieka γούβα λακκάκι

doświadczalny ˌdɔɕfʲjaṭˈʧ̑alnɨ adj
bazujący na doświadczeniu; dowiedziony za pomocą doświadczenia πειραματικός
taki, który służy w doświadczeniu, przeznaczony do doświadczeń πειραματικός

doświadczać v
doznawać czegoś δοκιμάζω

dość dɔɕʨ̑ indefiniteCardinalNumeral
w pewnym stopniu; w sposób wystarczający, w miarę αρκετά

dożywocie ˌdɔʒɨˈvɔʨ̑ɛ n
(potocznie, potoczny) kara dożywotniego pozbawienia wolności; ισόβια

dożywotni ˌdɔʒɨˈvɔtʲɲi adj
taki, który potrwa do końca czyjegoś życia ισόβιος

drabina draˈbʲĩna n
drewniana lub metalowa konstrukcja z dwóch pionowych belek połączonych poziomymi szczeblami ułatwiająca wchodzenie na niewielkie wysokości, zazwyczaj do kilku metrów; σκάλα

drachma ˈdraxma n
(historia, historyczny, historycznie) moneta w starożytnej Grecji; δραχμή
(jednostka monetarna) nowożytna waluta Grecji w latach 1832-2002 δραχμή

dragon ˈdraɡɔ̃n n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz lekkiej jazdy, pieszy i konny, później tylko konny δραγόνος
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) o potężnej i energicznej kobiecie, która lubi dyrygować, dowodzić innymi αλόγα

drakońskie prawa draˈkɔ̃j̃sʲcɛ ˈprava idiom
(przenośnie, przenośnia) prawa surowe, bezwzględne, okrutne i ostre δρακόντειοι νόμοι

dram drãm n
(jednostka monetarna) waluta Armenii; ντραμ

dramat ˈdrãmat n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) jeden z trzech rodzajów literackich, obok liryki i epiki; δράμα

dramaturg drãˈmaturk n
pisarz tworzący dramaty przeznaczone do wystawienia na scenie δραματουργός

drapacz chmur ˈdrapaʧ̑ ˈxmur n
bardzo wysoki budynek ουρανοξύστης

drażliwość draʒˈlʲivɔɕʨ̑ n
cecha tego, kto jest drażliwy, kogo łatwo rozdrażnić ερεθιστικότητα

dreszcz drɛʃʧ̑ n
(fizjologia, fizjologiczny) odczucie zimna wraz z drżeniem ciała wywołane silną emocją lub chorobą; ρίγος

dreszczowiec drɛʃˈʧ̑ɔvʲjɛʦ̑ n
rodzaj utworu sensacyjnego, filmu lub powieści mającego wywołać u odbiorcy uczucie grozy; w odróżnieniu od horroru zagrożenie jest realne; θρίλερ

drewniak ˈdrɛvʲɲak n
but (zwykle klapek) z drewna lub na grubej drewnianej podeszwie ξυλοπάπουτσο σαμπό

drewniany drɛvʲˈɲãnɨ adj
wykonany z drewna ξύλινος

drewno ˈdrɛvnɔ n
(botanika, botaniczny) tkanka roślinna zbudowana głównie z martwych komórek, przewodząca wodę i sole mineralne z korzeni do liści oraz stanowiąca szkielet podtrzymujący roślinę; ξύλο
materiał uzyskiwany z gałęzi i pni drzew używany w budownictwie, stolarstwie, bednarstwie itp. do wytwarzania różnych przedmiotów oraz jako opał; ξύλο ξυλεία

drezyna drɛˈzɨ̃na n
mały pojazd kolejowy, wykorzystywany głównie przy pracach torowych; δραιζίνα

drobne ˈdrɔbnɛ n
(potocznie, potoczny) pieniądze o niewielkim nominale, monety ψιλά

drobnoziarnisty ˌdrɔbnɔʑarʲˈɲistɨ adj
złożony z drobnych ziarenek, cząstek, zawierający drobne ziarna λεπτόκοκκος

droga ˈdrɔɡa n
każdy wytyczony lub przyjęty pas terenu przeznaczony do ruchu pojazdów i ludzi, także zwierząt; δρόμος οδός στράτα

drogi ˈdrɔɟi adj
bliski uczuciowo αγαπητός
posiadający wysoką cenę ακριβός

dromader drɔ̃ˈmadɛr n
(zoologia, zoologiczny) wielbłąd jednogarbny; δρομάδα

drozd drɔst n
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki, owadożerny ptak śpiewający posiadający różnorodne upierzenie; τσίχλα κίχλη

drozd śpiewak n
(ornitologia, ornitologiczny) Turdus philomelos, gatunek ptaka z rodziny drozdowatych; κελαηδότσιχλα

drożdże ˈdrɔʒʤ̑ɛ n
(botanika, botaniczny) (mikologia, mikologiczny) Saccharomyces, rodzaj jednokomórkowych grzybów, które bez tlenu, na podłożu zawierającym cukier, wywołują fermentację alkoholową; μαγιά ζυμομύκητας
(cukiernictwo) (kulinaria) masa z drożdży (1.1) wykorzystywana m.in. w piekarnictwie, piwowarstwie i gorzelnictwie ζύμη προζύμι

druga strona medalu ˈdruɡa ˈstrɔ̃na mɛˈdalu idiom
inny (zwykle negatywny) aspekt danej sprawy, kwestii η άλλη πλευρά του νομίσματος η άλλη όψη του νομίσματος

druga wojna światowa ˈdruɡa ˈvɔjna ɕfʲjaˈtɔva pn
(historia, historyczny, historycznie) konflikt zbrojny w latach 1939-1945; Β' Παγκόσμιος Πόλεμος

druid ˈdru<sup>j</sup>it n
(historia, historyczny, historycznie) starożytny kapłan celtycki; δρυΐδης

drukarka druˈkarka n
urządzenie służące do drukowania εκτυπωτής

drukarka atramentowa n
(informatyka, informatyczny) drukarka wykorzystująca do druku tusz (umieszczony w kartridżach); εκτυπωτής έγχυσης μελάνης

drukarka laserowa n
(informatyka, informatyczny) rodzaj drukarki wykorzystującej w procesie drukowania laser, uzyskująca wydruk poprzez umieszczenie na papierze cząstek tonera; εκτυπωτής λέιζερ

drukarnia druˈkarʲɲa n
zakład zajmujący się produkcją druków; miejsce, w którym się drukuje τυπογραφείο

drukować druˈkɔvaʨ̑ v
dawać coś do druku, publikować τυπώνω εκτυπώνω
robić odbitki na prasie drukarskiej albo drukarce τυπώνω εκτυπώνω
umieszczać na tkaninie wzór przez barwienie, wytłaczanie, odciskanie εκτυπώνω τυπώνω

drumla ˈdrũmla n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) metalowy instrument wydający dźwięki dzięki wzbudzaniu drgań umieszczonej w ustach sprężystej blaszki; άρπα των Εβραίων

drut drut n
(technologia, technika, techniczny) długi, cienki i elastyczny element metalowy; σύρμα

drut kolczasty ˈdrut kɔlˈʧ̑astɨ n
materiał na ogrodzenia i zasieki w formie skręconych stalowych drutów z wystającymi ostrymi cierniami; συρματόπλεγμα

drużyna druˈʒɨ̃na n
zorganizowana grupa stworzona do wypełniania określonego obowiązku, wykonywania określonego zadania ομάδα
(wojskowość, wojskowy) mały oddział piechoty; ομάδα

drwal drval n
człowiek pracujący w leśnictwie, który ścina drzewa; ξυλοκόπος υλοτόμος

drwalnia ˈdrvalʲɲa n
pomieszczenie, w którym przechowuje się drewno na opał αποθήκη καυσόξυλο

drybling ˈdrɨblʲĩŋk n
(sport, sportowy) seria szybkich wymachów nogami nad piłką połączonych z nagłymi zwrotami ciała i zmianami kierunku poruszania się zawodnika w celu ominięcia zawodników przeciwnej drużyny i niestracenia przy tym piłki; ντρίμπλα

dryblować drɨˈblɔvaʨ̑ v
(sport, sportowy) poruszać się w sposób mający na celu zmylenie i ominięcie przeciwnika ντριμπλάρω

drylownica ˌdrɨlɔvʲˈɲiʦ̑a n
urządzenie do mechanicznego usuwania pestek z owoców αφαιρέτης κουκουτσιών

drzazga ˈḍʒazɡa n
niewielki, ostry odłamek jakiegoś materiału (drewna, metalu, szkła itp.) αγκάθι αγκίδα

drzemać ˈḍʒɛ̃maʨ̑ v
lekko, czujnie spać λαγοκοιμάμαι μισοκοιμάμαι

drzewo ˈḍʒɛvɔ n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) wieloletnia roślina składająca się z pnia i korony; δέντρο δένδρο
(informatyka, informatyczny) struktura danych reprezentująca (1.2); δέντρο
(matematyka, matematyczny) graf acykliczny i spójny, przypominający wyglądem odwrócone do góry nogami drzewo (1.1); δέντρο

drzewo genealogiczne ˈḍʒɛvɔ ˌɡɛ̃nɛalɔˈɟiʧ̑nɛ n
graf przedstawiający koligacje rodzinne γενεαλογικό δέντρο

drzeworyt n
(sztuka) technika graficzna druku wypukłego posługująca się drewnianymi płytkami do wykonywania odbitek; ξυλογραφία

drzeworytnik n
(sztuka) artysta zajmujący się drzeworytnictwem ξυλογράφος χαράκτης

drzwi ḍʒvʲi n
ruchome zakrycie otworu w ścianie umożliwiającego przejście; sam taki otwór πόρτα θύρα
zakrycie na podobieństwo drzwi (1.1) każdego otworu, przez który można wejść lub coś wkładać θύρα πόρτα

drzwiczki ˈḍʒvʲiʧ̑ʲci n
(zdrobniale) od: drzwi πορτίτσα πορτούλα

drób drup n
(zootechnika, zootechniczny) ptactwo hodowlane (kury, gęsi, indyki, kaczki itp.) πουλερικό

drżeć drʒɛʨ̑ v
trząść się, drgać, dygotać τρεμουλιάζω

dubeltówka ˌdubɛlˈtufka n
(łowiectwo, łowiecki) popularna, gładkolufowa, śrutowa broń myśliwska o dwóch równoległych – w pionie lub poziomie – lufach; δίκαννο

duch dux n
umysł, myśli ludzkie πνεύμα
temperament, usposobienie πνεύμα
zapał, entuzjazm πνεύμα
dusza ludzka πνεύμα
istota, treść, charakter czegoś πνεύμα
niematerialna postać, często obdarzona nienaturalną siłą lub zdolnościami; πνεύμα

duchowo duˈxɔvɔ adv
w sposób duchowy, dotyczący duchowości πνευματικά

duchowość duˈxɔvɔɕʨ̑ n
to, co duchowe, co odnosi się do życia wewnętrznego człowieka πνευματικότητα

dudek ˈdudɛk n
(ornitologia, ornitologiczny) Upupa epops, średni ptak wędrowny o upierzeniu w kolorach pomarańczowym, czarnym i białym, z czubem na głowie; τσαλαπετεινός

dulka ˈdulka n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) element łodzi wioślarskiej w postaci ruchomego pierścienia metalowego lub widełek, przymocowanych do burty łodzi, służący do utrzymywania wiosła w odpowiedniej pozycji; σκαρμός

dupa ˈdupa n
(wulgarnie, wulgaryzm) pośladki lub odbyt κώλος

dupek ˈdupɛk n
(grubiański, grubiańsko) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba lekceważona i pogardzana z racji swej niezaradności, głupoty i naiwności μαλάκας παπάρης

dureń ˈdurɛ̃ɲ n
(potocznie, potoczny) człowiek mało inteligentny βλάκας

durszlak ˈdurʃlak n
dziurkowana miska do odcedzania σουρωτήρι

dusza ˈduʃa n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niematerialny byt opuszczający człowieka (w niektórych religiach także zwierzę) w chwili śmierci; ψυχή

dusznica bolesna n
(medycyna, medyczny) zmiany chorobowe w naczyniach wieńcowych i niedokrwienie mięśnia sercowego, powodujące bóle zamostkowe i uczucie duszności στηθάγχη

duński ˈdũj̃sʲci adj
odnoszący się do Danii lub Duńczyków δανικός δανέζικος

duński ˈdũj̃sʲci n
język urzędowy Danii; δανέζικα δανικά

duża litera ˈduʒa lʲiˈtɛra n
litera pisana tak, jak na początku zdania albo nazwiska κεφαλαίο

dużo ˈduʒɔ indefiniteCardinalNumeral
w wielkiej ilości πολύς

duży ˈduʒɨ adj
mający znaczne, wielkie rozmiary μεγάλος

duży pokój ˈduʒɨ ˈpɔkuj n
zazwyczaj największy i najbardziej reprezentacyjny pokój w mieszkaniu służący jako pokój gościnny lub salon σαλόνι σάλα

dwa ognie ˈdva ˈɔɟɲɛ idiom
(sport, sportowy) gra zespołowa polegająca na zbijaniu piłką przez matkę i jej drużynę członków przeciwnej drużyny; μήλα

dwoinka zapalenia płuc dvɔˈ<sup>j</sup>ĩnka ˌzapaˈlɛ̃ɲa ˈpwuʦ̑ n
(medycyna, medyczny) bakteria będąca jedną z przyczyn zachorowań na zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i zapalenie płuc; πνευμονόκοκκος

dwoić się i troić ˈdvɔ<sup>j</sup>iʨ̑‿ɕɛ i‿ˈtrɔ<sup>j</sup>iʨ̑ v
starać się sprawnie coś zrobić, kilka rzeczy jednocześnie, wkładać w to wiele wysiłku γίνομαι κομμάτια γίνομαι χίλια κομμάτια

dworzec ˈdvɔʒɛʦ̑ n
miejsce przyjazdu, odjazdu i postoju autobusów lub pociągów wraz z budynkiem przystosowanym do obsługi pasażerów (kasami, poczekalnią, punktami gastronomicznymi itp.); σταθμός

dwubiegunowy ˌdvubʲjɛɡũˈnɔvɨ adj
taki, który ma dwa bieguny διπολικός

dwucyfrowy ˌdvuʦ̑ɨfˈrɔvɨ adj
składający się z dwóch cyfr διψήφιος

dwudziestościan n
(geometria) wielościan o dwudziestu ścianach εικοσάεδρος

dwugodzinny ˌdvuɡɔˈʥ̑ĩnːɨ adj
mający dwie godziny, istniejący od dwóch godzin δίωρος
trwający dwie godziny δίωρος

dwujęzyczny ˌdvujɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
o człowieku: mówiący w dwóch językach δίγλωσσος
napisany w dwóch językach δίγλωσσος
zamieszkany przez ludność, która posługuje się dwoma językami δίγλωσσος

dwukropek dvuˈkrɔpɛk n
(językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny używany przed zapisem np. cytatu lub wyliczaniem pojęć διπλή τελεία

dwumasztowy ˌdvũmaˈʃtɔvɨ adj
o żaglowcu: mający dwa maszty δικάταρτος

dwunastnica ˌdvũnaˈstʲɲiʦ̑a n
(anatomia, anatomiczny) początkowy odcinek jelita cienkiego; δωδεκαδάκτυλο

dwupłat ˈdvupwat n
(lotnictwo, lotniczy) samolot o dwóch płatach nośnych; διπλάνο

dwusetlecie ˌdvusɛˈtlɛʨ̑ɛ n
okres dwustu lat δεύτερος εκατονταετηρίδα

dwusieczna dvuˈɕɛʧ̑na n
(matematyka, matematyczny) linia prosta dzieląca kąt na połowy; διχοτόμος

dwuspadowy ˌdvuspaˈdɔvɨ adj
taki, który posiada dwie płaszczyzny spadku δίριχτος

dwusylabowy ˌdvusɨlaˈbɔvɨ adj
(językoznawstwo, językoznawczy) składający się z dwóch sylab δισύλλαβος

dwutlenek węgla dvuˈtlɛ̃nɛɡ ˈvɛ̃ŋɡla n
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, bezbarwny, bezwonny i niepalny gaz, produkt spalania i oddychania, wykorzystywany przez rośliny w procesie fotosyntezy; διοξείδιο του άνθρακα

dwutomowy ˌdvutɔ̃ˈmɔvɨ adj
mający dwa tomy, wydany w dwóch tomach δίτομος

dwutygodnik ˌdvutɨˈɡɔdʲɲik n
czasopismo wychodzące regularnie co dwa tygodnie δισεβδομαδιαίο περιοδικό

dwuznaczny dvuˈznaʧ̑nɨ adj
zawierający dwa znaczenia, możliwy do interpretowania na dwa różne sposoby διφορούμενος

dwuznak ˈdvuznak n
(językoznawstwo, językoznawczy) znak składający się z dwóch składników, najczęściej dwóch liter; jedna głoska oznaczona za pomocą dwóch liter δίψηφο

dycha ˈdɨxa n
(zgrubienie) dziesiątka (wszystkie znaczenia), zwykle dziesięć złotych δεκάρα

dydaktyczny ˌdɨdakˈtɨʧ̑nɨ adj
związany z dydaktyką διδακτικός
wykonany w celu pouczania διδακτικός

dyftong ˈdɨftɔ̃ŋk n
(językoznawstwo, językoznawczy) dźwięk samogłoskowy o zmiennym przebiegu artykulacji, będący złożeniem samogłoski i półsamogłoski; przez użytkowników języka postrzegany jako złożenie dwóch samogłosek; δίφθογγος

dyktator dɨkˈtatɔr n
(historia, historyczny, historycznie) urzędnik nadzwyczajny w republice rzymskiej, któremu przyznawano czasową władzę absolutną dla zapobieżenia kryzysowi; δικτάτορας
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przywódca kraju, który sprawuje władzę w sposób autorytarny, pozaprawny i zwykle brutalny δικτάτορας

dyktatorski adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z dyktatorem lub z dyktaturą δικτατορικός

dyktatura n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma sprawowania absolutnej i nieograniczonej władzy przez jedną osobę lub grupę osób; δικτατορία

dym dɨ̃m n
produkty spalania zawieszone w powietrzu καπνός

dymek ˈdɨ̃mɛk n
(potocznie, potoczny) w komiksach, ilustrowanych historyjkach: miejsce, w którym zamieszczona jest wypowiedź bohatera, a także: treść tejże wypowiedzi μπαλονάκι συννεφάκι

dymić ˈdɨ̃mʲiʨ̑ v
wydzielać dym καπνίζω

dymorfizm płciowy n
(biologia, biologiczny) zróżnicowanie w morfologii samicy i samca tego samego gatunku; φυλετικός διμορφισμός

dymówka dɨ̃ˈmufka n
(zoologia, zoologiczny) Hirundo rustica, jaskółka o granatowo-czarnym upierzeniu, rdzawym czole i gardzieli i silnie rozwidlonym ogonie, zamieszkująca gniazda, które lepi wewnątrz budynków; σταυλοχελίδονο

dynia ˈdɨ̃ɲa n
(botanika, botaniczny) Cucurbita, roślina z rodziny dyniowatych; κολοκυθιά
(kulinaria) duży, najczęściej żółty lub pomarańczowy owoc dyni (1.1) κολοκύθα κολοκύθι

dyplom ˈdɨplɔ̃m n
dokument stwierdzający czyjś tytuł naukowy bądź zawodowy δίπλωμα

dyplomacja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sposób prowadzenia polityki międzynarodowej środkami pokojowymi διπλωματία

dyplomata ˌdɨplɔ̃ˈmata n
oficjalny przedstawiciel państwa wobec innego państwa διπλωμάτης
(przenośnie, przenośnia) człowiek bardzo taktowny, kulturalny διπλωμάτης

dyrektor dɨˈrɛktɔr n
osoba zarządzająca jakąś instytucją διευθυντής γυμνασιάρχης λυκειάρχης

dyrektorka ˌdɨrɛkˈtɔrka n
forma żeńska od: dyrektor διευθύντρια

dyrygent dɨˈrɨɡɛ̃nt n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) człowiek, który kieruje wykonaniem utworu przez zespół muzyczny; μαέστρος

dyschromia dɨsˈxrɔ̃mʲja n
(medycyna, medyczny) zaburzenie pigmentacji skóry δυσχρωμία

dysfagia n
(medycyna, medyczny) zaburzenie połykania; δυσφαγία

dysforia dɨsˈfɔrʲja n
zły nastrój występujący w zaburzeniach psychicznych, samopoczucie nacechowane drażliwością, skłonnością do agresji i czynów impulsywnych δυσφορία

dysk twardy ˈdɨsk ˈtfardɨ n
(informatyka, informatyczny) urządzenie będące jednym z rodzajów magnetycznego nośnika umożliwiającego przechowywanie danych; σκληρός δίσκος

dyskietka dɨsʲˈcɛtka n
(informatyka, informatyczny) przenośny nośnik magnetyczny o niewielkiej pojemności, umożliwiający zarówno odczyt jak i zapis danych; δισκέτα

dyskoteka ˌdɨskɔˈtɛka n
(przestarzałe, przestarzały) płytoteka δισκοθήκη
lokal, w którym się takie zabawy odbywają; ντισκοτέκ δισκοθήκη

dyskusja dɨsˈkusʲja n
jeden ze sposobów wymiany poglądów praktykowany przez dwoje lub więcej osób zainteresowanych danym tematem lub zjawiskiem; συζήτηση

dyskusyjny ˌdɨskuˈsɨjnɨ adj
budzący dyskusje, spory αμφισβητήσιμος συζητήσιμος
dotyczący dyskusji, będący przedmiotem dyskusji συζητητικός

dyslalia dɨsˈlalʲja n
(medycyna, medyczny) ogólne określenie wad wymowy δυσλαλία

dysleksja dɨsˈlɛksʲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (edukacja, edukacyjny) (szkolnictwo, szkolny) specyficzne trudności w nauce czytania i pisania; δυσλεξία

dysproz ˈdɨsprɔs n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Dy i liczbie atomowej 66; δυσπρόσιο

dystopijny adj
związany z dystopią, dotyczący dystopii δυστοπικός

dysza ˈdɨʃa n
(hutnictwo, hutniczy) (motoryzacja) otwór wylotowy rury regulujący dopływ cieczy lub gazów ακροφύσιο
(technologia, technika, techniczny) część przewodu, w której zwiększa się energia kinetyczna płynu ακροφύσιο

dyszel ˈdɨʃɛl n
drąg łączący przednią część wozu, sań, bryczki itp. z zaprzęgiem konnym lub ciągnikiem; τιμόνι ρυμός

dywan ˈdɨvãn n
(rzadki, rzadko używany) ozdobna tkanina do powieszenia na ścianach τάπητας χαλί
gruba, wzorzysta tkanina, przeznaczona do przykrycia podłogi; χαλί τάπητας
rada doradcza sułtana w imperium osmańskim; διβάνι
urząd dworski w krajach muzułmańskich διβάνι

dywersyfikacja ˌdɨvɛrsɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
różnicowanie asortymentu produkcji lub usług w celu zmniejszenia ryzyka w prowadzeniu działalności gospodarczej; διαφοροποίηση

dywiz ˈdɨvʲis n
(drukarstwo, drukarski) znak graficzny w postaci krótkiej poziomej kreski biegnącej na wysokości średniej linii pisma lub nieco poniżej tej linii; stosowany przy dzieleniu wyrazu między wierszami oraz przy łączeniu wyrazów wieloczłonowych; κεραία

dywizja dɨˈvʲizʲja n
(wojskowość, wojskowy) jednostka taktyczna złożona z kilku pułków μεραρχία

dyżur ˈdɨʒur n
pełnienie obowiązków społecznych lub zawodowych w przedziale czasu, na określonych warunkach υπηρεσία

dzban ʣ̑bãn n
naczynie użytkowe lub dekoracyjne zwykle zwężone u góry, często z jednym uchem; κανάτι κανάτα στάμνα
zawartość dzbana (1.1) κανάτα κανάτι στάμνα

dzbanek ˈʣ̑bãnɛk n
niewielki dzban κανάτι

dzeta ˈʣ̑ɛta n
nazwa szóstej litery alfabetu greckiego, ζ; ζήτα

dziadek ˈʥ̑adɛk n
(potocznie, potoczny) starszy pan, mężczyzna w podeszłym wieku παππούς
ojciec ojca παππούς πάππος
ojciec matki παππούς πάππος

dziadek do orzechów ˈʥ̑adɛɡ ˌdɔ‿ːˈʒɛxuf n
ręczne narzędzie kuchenne, służące do rozłupywania skorup orzechów; καρυοθραύστης

działanie ʥ̑aˈwãɲɛ n
zespół ruchów i czynności zmierzających do czegoś, wykonywanie czynności w określonym celu, aktywne dążenie do zmiany czegoś πράξη

działać ˈʥ̑awaʨ̑ v
aktywnie uczestniczyć, pracować λειτουργώ

działo ˈʥ̑awɔ n
(wojskowość, wojskowy) broń palna kalibru co najmniej 20 mm; κανόνι πυροβόλο

dziczyzna ʥ̑iˈʧ̑ɨzna n
(spożywczy) mięso z ubitej zwierzyny łownej κυνήγι

dzieciarnia ʥ̑ɛ̇ˈʨ̑arʲɲa n
(książkowy) gromada dzieci παιδοθέμι παιδολόγι

dzieciobójca ˌʥ̑ɛ̇ʨ̑ɔˈbujʦ̑a n
(książkowy) zabójca dziecka lub dzieci παιδοκτόνος

dzieciobójczyni ˌʥ̑ɛ̇ʨ̑ɔbujˈʧ̑ɨ̃ɲi n
kobieta, która zabiła własne dziecko παιδοκτόνος

dzieciobójstwo ˌʥ̑ɛ̇ʨ̑ɔˈbujstfɔ n
(książkowy) zabójstwo dziecka, najczęściej własnego; παιδοκτονία

dziecięcy ʥ̑ɛ̇ˈʨ̑ɛ̃nʦ̑ɨ adj
przeznaczony dla dziecka, należący do dziecka, właściwy dziecku παιδικός

dzieciństwo ʥ̑ɛ̇ˈʨ̑ĩj̃stfɔ n
okres rozwoju w życiu człowieka poprzedzający dojrzewanie i okres młodzieńczy; παιδική ηλικία

dziecko ˈʥ̑ɛʦ̑kɔ n
istota ludzka w okresie wzrostu i dojrzewania, umownie do 18 roku życia; παιδί
potomek niezależnie od wieku: syn lub córka w odniesieniu do swoich rodziców biologicznych lub przybranych; παιδί τέκνο τέκνον

dziedzina ʥ̑ɛ̇ˈʥ̑ĩna n
(matematyka, matematyczny) zbiór wszystkich możliwych argumentów danej funkcji; πεδίο ορισμού χωρίο
sfera czyjejś aktywności τομέας κλάδος

dzielenie ʥ̑ɛˈlɛ̃ɲɛ n
(matematyka, matematyczny) działanie arytmetyczne, odwrotne do mnożenia; διαίρεση

dzielić ˈʥ̑ɛlʲiʨ̑ v
(matematyka, matematyczny) wyznaczać iloraz, stosunek dwóch wielkości, funkcji itp.; διαιρώ
dokonywać podziału, wyróżniać części jednej całości διαιρώ
być rozkładalnym na określone części διαιρούμαι

dzielnica ʥ̑ɛlʲˈɲiʦ̑a n
wydzielona, zwyczajowo lub administracyjnie, część dużego miasta; συνοικία

dziennik ˈʥ̑ɛ̇̃ɲːik n
(drukarstwo, drukarski) gazeta wydawana codziennie εφημερίδα
(księgowość) księga, w której notowane są codziennie operacje finansowe λογιστικό βιβλίο
(szkolnictwo, szkolny) zeszyt, w którym przechowuje się oceny i listy obecności uczniów παρουσιολόγιο βαθμολόγιο
(telewizja, telewizyjny) informacyjny program telewizyjny, radiowy δελτίο ειδήσεων είδηση
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (morski) księga, w której odnotowywane są dane żeglugi oraz wydarzenia, jakie zaszły na okręcie (łodzi, statku) podczas żeglugi ημερολόγιο σκάφους
notatki zapisywane codziennie ημερολόγιο σημειωματάριο

dziennikarka ˌʥ̑ɛ̇̃ɲːiˈkarka n
kobieta zajmująca się dziennikarstwem δημοσιογράφος

dziennikarski adj
związany z dziennikarstwem, dotyczący dziennikarstwa δημοσιογραφικός

dziennikarstwo ˌʥ̑ɛ̇̃ɲːiˈkarstfɔ n
zajęcie dziennikarzy i dziennikarek δημοσιογραφία

dziennikarz ʥ̑ɛ̇̃ɲˈːikaʃ n
osoba przygotowująca informacje do prasy, radia, telewizji, Internetu, itp.; δημοσιογράφος

dziesiątkować ˌʥ̑ɛ̇ɕɔ̃ntˈkɔvaʨ̑ v
(książkowy) bić, zabijać, rozstrzeliwać, karać co dziesiątą osobę αποδεκατίζω
(książkowy) niszczyć, tępić, uśmiercać masowo αποδεκατίζω

dziesiątkowy adj
związany z liczbą dziesięć, dotyczący liczby dziesięć δεκαδικός

dziesięciobój n
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa w której współzawodniczy się w dziesięciu różnych konkurencjach, a zwycięża ten kto łącznie zdobędzie najwięcej punktów; δέκαθλο

dziesięciolecie ˌʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlɛʨ̑ɛ n
dziesiąta rocznica (w latach) δέκατος επέτειος
okres dziesięciu lat δεκαετία

dziesiętny ʥ̑ɛ̇ˈɕɛ̃ntnɨ adj
mający za podstawę swego układu lub konstrukcji liczbę 10 δεκαδικός

dziewczyna ʥ̑ɛfˈʧ̑ɨ̃na n
(potocznie, potoczny) młoda, niezamężna kobieta κορίτσι
partnerka, nieformalna narzeczona κοπέλα κορίτσι

dziewczęcy ʥ̑ɛfˈʧ̑ɛ̃nʦ̑ɨ adj
dotyczący dziewczyny, taki, jak u dziewczyny/dziewczynki κοριτσίστικος

dziewica ʥ̑ɛˈvʲiʦ̑a n
osoba płci żeńskiej, która nie straciła dziewictwa; kobieta przed pierwszym stosunkiem seksualnym παρθένα

dziewictwo n
(fizjologia, fizjologiczny) stan kobiety do chwili pierwszego stosunku płciowego; bycie dziewicą παρθενιά

dziewiczy adj
czysty, świeży παρθένος
nietknięty przez człowieka, pierwotny παρθένος
właściwy dziewicy lub dziewictwu παρθενικός

dzieło ˈʥ̑ɛwɔ n
efekt pracy twórczej έργο
ogólnie – efekt czyichś działań έργο

dzieło sztuki ˈʥ̑ɛwɔ ˈʃtuci n
(sztuka) wytwór działalności artystycznej mający specjalną wartość artystyczną έργο τέχνης

dzień ʥ̑ɛ̇̃ɲ n
okres od świtu do zmierzchu μέρα ημέρα
okres pomiędzy dwiema kolejnymi północami; doba μέρα ημέρα

dzień dobry ˈʥ̑ɛɲ ˈdɔbrɨ interjection
zwrot używany, kiedy chcemy życzyć dobrego dnia; uprzejme powitanie stosowane do zmierzchu καλημέρα καλησπέρα

dzień wypłaty n
stały dzień tygodnia lub miesiąca, w którym pracownicy otrzymują wynagrodzenie ημέρα πληρωμής

dzik ʥ̑ik n
(zoologia, zoologiczny) gatunek ssaka z rzędu parzystokopytnych; αγριογούρουνο κάπρος

dziki ˈʥ̑ici adj
nieudomowiony, żyjący w naturalnych warunkach άγριος

dziobać ˈʥ̑ɔbaʨ̑ v
uderzać dziobem ραμφίζω

dzioborożec ˌʥ̑ɔbɔˈrɔʒɛʦ̑ n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak posiadający duży dziób z rogowymi naroślami; καλάο

dzisiaj ˈʥ̑iɕäj adv
cały dzień, który jest w tej chwili, dziś σήμερα

dzisiejszy ʥ̑iˈɕɛ̇jʃɨ adj
ogólnie: aktualny, mający miejsce w obecnych czasach σύγχρονος τωρινός
taki, który wydarzył się dziś σημερινός

dziura ˈʥ̑ura n
otwór powstały wskutek uszkodzenia τρύπα γούβα λάκκος

dziura ozonowa ˈʥ̑ura ˌɔzɔ̃ˈnɔva n
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko spadku stężenia ozonu w stratosferze Ziemi; τρύπα του όζοντος

dziurawiec ʥ̑uˈravʲjɛʦ̑ n
(botanika, botaniczny) Hypericum L., liczący około 370 gatunków rodzaj roślin z rodziny dziurawcowatych; υπερικό

dziurkacz biurowy ˈʥ̑urkaʧ̑ n
(biurowość, biurowy) przyrząd do robienia dziurek na brzegach kartek, które mają być przechowywane w skoroszytach lub segregatorach; διακορευτής περφορατέρ

dziwka ˈʥ̑ifka n
(wulgarnie, wulgaryzm) prostytutka τσούλα

dziwny ˈʥ̑ivnɨ adj
charakteryzujący się czymś niezrozumiałym παράξενος σπάνιος

dziób ʥ̑up n
(zoologia, zoologiczny) rogowe zakończenie głowy u ptaków oraz niektórych innych zwierząt służące najczęściej do chwytania pokarmów; ράμφος
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj ustnika; ράμφος
przednia część kadłuba samolotu; ράμφος

dziąsło ˈʥ̑ɔ̃w̃swɔ n
(anatomia, anatomiczny) zgrubiała tkanka osłaniająca zęby; ούλο

dzięcioł ˈʥ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɔw n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z podrodziny dzięciołów, Picinae δρυοκολάπτης

dzięcioł trójpalczasty ˈʥ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɔw ˌtrujpalˈʧ̑astɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Picoides tridactylus, gatunek średniej wielkości dzięcioła gnieżdżący się w północno-wschodniej części Europy oraz w górskich lasach Europy Środkowej; τριδάχτυλος δρυοκολάπτης

dzięgiel ˈʥ̑ɛ̃ŋʲɟɛl n
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) αγγελική
(botanika, botaniczny) Angelica L. rodzaj bylin z rodziny selerowatych; αγγελική

dziękować ʥ̑ɛ̃ŋˈkɔvaʨ̑ v
składać podziękowanie ευχαριστώ

dziękuję ʥ̑ɛ̃ŋˈkujɛ
…wyrażający wdzięczność ευχαριστώ

dziękuję bardzo ʥ̑ɛ̃ŋˈkujɛ ˈbarʣ̑ɔ
…wyrażający wdzięczność ευχαριστώ πολύ ευχαριστούμε πολύ

dzwon ʣ̑vɔ̃n n
duży metalowy przedmiot, który uderzany wydaje dźwięk; καμπάνα

dzwonek ˈʣ̑vɔ̃nɛk n
(botanika, botaniczny) Campanula L., roślina o dużych, najczęściej niebieskich kwiatach καμπανούλα
mały dzwon καμπανάκι καμπανούλα κουδούνι
urządzenie sygnalizacyjne, często elektryczne, np. przy drzwiach wejściowych, w szkole, teatrze, przy rowerze κουδούνι

dzwonnica ˌʣ̑vɔ̃nˈɲiʦ̑a n
(architektura, architektoniczny) część budynku (najczęściej wieża) lub osobna budowla, konstrukcja przeznaczone do zawieszania dzwonów; καμπαναριό κωδωνοστάσιο

dół duw n
dziura wykopana w ziemi γούβα λάκκος
najniższa część czegoś, np. budynku, obrazu, krajobrazu, terenu κάτω

dąb dɔ̃mp n
(botanika, botaniczny) drzewo lub krzew z rodzaju (1.1) ξύλο βαλανιδιά
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus L., rodzaj roślin drzewiastych lub krzewiastych z rodziny bukowatych; βελανιδιά δρυς βαλανιδιά

dąb korkowy ˈdɔ̃mp kɔrˈkɔvɨ n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus suber L., gatunek z rodzaju dębów, wiecznie zielone drzewo strefy śródziemnomorskiej, z którego kory wytwarza się korek; δρυς η φελλοφόρος φελλόδρυς

dąbrowa n
las lub zagajnik porośnięty przeważnie dębem δρυμός

dętka ˈdɛ̃ntka n
wypełniony powietrzem balon wewnątrz piłki σαμπρέλα
(motoryzacja) gumowy torus wypełniony powietrzem, znajdujący się wewnątrz opony; σαμπρέλα

dławigad indyjski dwaˈvʲiɡat ĩnˈdɨjsʲci n
(ornitologia, ornitologiczny) Mycteria leucocephala, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych; χρωματισμένος πελαργός

dławigad malajski dwaˈvʲiɡat maˈlajsʲci n
(ornitologia, ornitologiczny) Mycteria cinerea, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych; γαλακτώδης πελαργός

dłoń dwɔ̃ɲ n
(anatomia, anatomiczny) powierzchnia ręki pozbawiona owłosienia i mająca linie papilarne; παλάμη

dłubać ˈdwubaʨ̑ v
drążyć w czymś lub żłobić σκαλίζω

długaśny adj
(zgrubienie) (potocznie, potoczny) bardzo długi μακρύτατος

długi ˈdwuɟi adj
mający znaczny wymiar podłużny (długość) μακρύς πολύς
(potocznie, potoczny) używany przy określaniu długości lub czasu, jw. μακρύς πολύς
trwający znaczny czas μακρύς πολύς
(żartobliwie) o człowieku: wysoki μακρύς πολύς

długowieczny adj
długo żyjący lub mający długo żyć, długo trwający μακρόβιος

długość ˈdwuɡɔɕʨ̑ n
(fizyka, fizyczny) miara odległości między dwoma punktami liczona w linii prostej albo po krzywej; μάκρος

długość fali ˈdwuɡɔɕʨ̑ ˈfalʲi n
(fizyka, fizyczny) odległość między dwoma kolejnymi punktami będącymi w tej samej fazie drgań; μήκος κύματος

dźwigacz ˈʥ̑vʲiɡaʧ̑ n
(anatomia, anatomiczny) kręg szyjny, na którym opiera się czaszka; άτλαντας

dźwignia ˈʥ̑vʲiɟɲa n
(technologia, technika, techniczny) przełącznik zrealizowany za pomocą dającego się przesuwać drążka μοχλός
(fizyka, fizyczny) jedna z maszyn prostych, których zadaniem jest uzyskanie działania większej siły przez zastosowanie mniejszej siły; μοχλός

dźwięk ʥ̑vʲjɛ̃ŋk n
fala akustyczna odbierana przez słuch człowieka; ήχος

dźwiękonaśladowczy ˌʥ̑vʲjɛ̃ŋkɔ̃naɕlaˈdɔfʧ̑ɨ adj
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) naśladujący dźwięki lub odgłosy natury ηχομιμητικός

dżdżownica ʤ̑ːɔvʲˈɲiʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) walcowaty, zbudowany z pierścieni bezkręgowiec; γεωσκώληκας σκουληκαντέρα

dżem ʤ̑ɛ̃m n
(spożywczy) słodka, lepka substancja do smarowania chleba lub dodawana do naleśników, wytwarzana przez gotowanie owoców z cukrem; μαρμελάδα

dżezwa ˈʤ̑ɛzva n
tureckie naczynie kuchenne, zazwyczaj miedziane, przypominające tygielek i służące do przygotowywania kawy; μπρίκι

dżihad ˈʤ̑ʲixat n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) święta wojna muzułmańska τζιχάντ
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (rzadki, rzadko używany) w szerszym znaczeniu, przeniesione z nauk muzułmańskich: podejmowanie wysiłku w celu szerzenia islamu lub/i samodoskonalenia τζιχάντ

dżins ʤ̑ʲĩw̃s n
(włókiennictwo) (krawiectwo) mocna, bawełniana tkanina o skośnym splocie, klasycznie barwiona błękitem indygo, stosowana głównie do produkcji odzieży oraz toreb; τζην μπλουτζίν

dżinsy ˈʤ̑ʲĩw̃sɨ n
(krawiectwo) spodnie z dżinsu; μπλουτζίν

dżip ʤ̑ʲip n
(motoryzacja) (wojskowość, wojskowy) amerykański bezdrzwiowy samochód z okresu II wojny światowej τζιπ
(motoryzacja) samochód marki Jeep; τζιπ

dżudo ˈʤ̑udɔ n
(sport, sportowy) japońska sztuka walki τζούντο

dżuma ˈʤ̑ũma n
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) choroba zakaźna, o ostrym przebiegu, wywoływana przez pałeczkę Yersinia pestis; πανώλη πανώλης

dżungla ˈʤ̑ũŋɡla n
wilgotny las tropikalny; ζούγκλα

ebonit n
tworzywo sztuczne otrzymywane w wyniku wulkanizacji kauczuku z dużą ilością siarki, zwykle barwy czarnej lub ciemnobrązowej, posiada dobre właściwości izolacyjne; εβονίτης

echo ˈɛxɔ n
(akustyka, akustyczny) powtórzenie dźwięku słyszalne wskutek odbicia się go od oddalonej powierzchni; ηχώ

echokardiografia ˌɛxɔkardʲjɔˈɡrafʲja n
(medycyna, medyczny) metoda badania serca przy zastosowaniu ultradźwięków; ηχοκαρδιογραφία

echolalia ˌɛxɔˈlalʲja n
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne polegające na powtarzaniu słów wypowiedzianych lub usłyszanych; ηχολαλία

edredon ɛˈdrɛdɔ̃n n
(ornitologia, ornitologiczny) Somateria mollissima, duży, zamieszkujący skaliste wybrzeża, morski ptak o szczególnie miękkim puchu; πουπουλόπαπια

edukacja ˌɛduˈkaʦ̑ʲja n
nauczanie kogoś εκπαίδευση

edycja n
wydanie, publikacja έκδοση

edytor tekstu ɛˈdɨtɔr ˈtɛkstu n
(informatyka, informatyczny) program służący do obróbki (edycji) tekstu επεξεργαστής κειμένου

edytować ˌɛdɨˈtɔvaʨ̑ v
(informatyka, informatyczny) pisać, modyfikować tekst lub grafikę, zwykle przy pomocy komputera επεξεργάζομαι

efekt cieplarniany ˈɛfɛktʲ ˌʨ̑ɛplarʲˈɲãnɨ n
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko podwyższania temperatury Ziemi powodowane przez gazy cieplarniane; φαινόμενο θερμοκηπίου

efekt domina ˈɛfɛɡd ːɔ̃ˈmʲĩna n
(dosłownie) efekt polegający na tym, że po ustawieniu kamieni domina pionowo obok siebie popycha się stojący na końcu kamień, a ten, przewracając się, uderza w kamień sąsiedni, co skutkuje jego przewróceniem i uderzeniem w kamień następny itd.. φαινόμενο ντόμινο φαινόμενο του ντόμινο
(przenośnie, przenośnia) określenie sytuacji, w której jedno zdarzenie uruchamia szereg następujących po sobie, wynikających jedno z drugiego zdarzeń, zazwyczaj gwałtownych, niemożliwych do opanowania φαινόμενο ντόμινο φαινόμενο του ντόμινο

efemeryczny ˌɛfɛ̃mɛˈrɨʧ̑nɨ adj
krótkotrwały, szybko przemijający, przelotny εφήμερος

egalitarysta ˌɛɡalʲitaˈrɨsta n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik egalitaryzmu społecznego οπαδός η κοινωνικός ισότητα

egida ɛˈɟida n
(mitologia grecka) tarcza Zeusa wykuta przez Hefajstosa; αιγίδα

egipski ɛˈɟipsʲci adj
odnoszący się do Egiptu, dotyczący Egiptu, pochodzący z Egiptu αιγυπτιακός

egiptolog ˌɛɟipˈtɔlɔk n
specjalista w dziedzinie egiptologii αιγυπτιολόγος

egiryn n
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów łańcuchowych, zaliczany do grupy piroksenów, wzór chemiczny NaFe3+(Si2O6); αιγιρίνης

egocentryk ˌɛɡɔˈʦ̑ɛ̃ntrɨk n
osoba nie biorąca pod uwagę czyichś opinii, uważająca, że „świat kręci się wokół niej” εγωκεντρικός

egoista ˌɛɡɔˈ<sup>j</sup>ista n
osoba kierująca się własnym interesem bez zwracania uwagi na potrzeby innych εγωιστής

egoistka ˌɛɡɔˈ<sup>j</sup>istka n
kobieta kierująca się własnym interesem bez zwracania uwagi na potrzeby innych εγωίστρια

egoistyczny ˌɛɡɔ<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
charakterystyczny dla egoisty i egoizmu εγωιστικός

egoizm ɛˈɡɔ<sup>j</sup>ism̥ n
(filozofia, filozoficzny) (psychologia, psychologiczny) postawa życiowa cechująca się przedkładaniem własnego dobra lub korzyści ponad wszystko inne; εγωισμός

egzaltacja ˌɛɡzalˈtaʦ̑ʲja n
przesadne demonstrowanie uczuć, niewspółmierne do ich siły, nieadekwatne do poziomu emocjonalnego sytuacji, oraz nadmierne lub pełne zaangażowania i zachwytu wyrażanie myśli εγκωμιασμός

egzamin ɛɡˈzãmʲĩn n
(edukacja, edukacyjny) (szkolnictwo, szkolny) procedura sprawdzania wiedzy teoretycznej lub praktycznej εξέταση

egzamin wstępny ɛɡˈzãmʲĩn ˈfstɛ̃mpnɨ n
(szkolnictwo, szkolny) egzamin organizowany przez uczelnię, którego wyniki decydują o przyjęciu na studia εισιτήριες εξετάσεις πανελλήνιες πανελλήνιες εξετάσεις

egzaminować ˌɛɡzãmʲĩˈnɔvaʨ̑ v
przeprowadzać egzamin, poddawać coś lub kogoś egzaminowi εξετάζω

egzegeta n
(językoznawstwo, językoznawczy) językoznawca zajmujący się egzegezą εξηγητής
(teologia, teologiczny) biblista badający teksty biblijne εξηγητής

egzegeza n
(językoznawstwo, językoznawczy) (teologia, teologiczny) badanie, wyjaśnianie i komentowanie tekstów; εξήγηση

egzoksiężyc n
(astronomia, astronomiczny) księżyc obiegający egzoplanetę itp.; εξωδορυφόρος εξωφεγγάρι

egzosfera ˌɛɡzɔˈsfɛra n
(meteorologia, meteorologiczny) zewnętrzna warstwa atmosfery Ziemi; εξώσφαιρα

egzotyczny ˌɛɡzɔˈtɨʧ̑nɨ adj
niezwykły, osobliwy, rzadko spotykany εξωτικός
typowy dla dalekich krajów o odmiennej kulturze i klimacie εξωτικός

egzystencjalizm ˌɛɡzɨstɛ̃nˈʦ̑ʲjalʲism̥ n
(filozofia, filozoficzny) współczesny kierunek filozoficzny, którego przedmiotem badań są indywidualne losy jednostki ludzkiej; υπαρξισμός

einstein ˈajn͇ʃtajn n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Es i liczbie atomowej 99; αϊνστάνιο

ejakulacja ˌɛjakuˈlaʦ̑ʲja n
(fizjologia, fizjologiczny) wytrysk spermy (nasienia); εκσπερμάτωση

ekierka ɛˈcɛrka n
przyrząd kreślarski o kształcie trójkąta prostokątnego γνώμονας τρίγωνο

ekipa ɛˈcipa n
zespół ludzi mający określone zadanie do wykonania ομάδα

eklampsja n
(medycyna, medyczny) najcięższa postać zatrucia ciążowego εκλαμψία

eklektyczny ˌɛklɛkˈtɨʧ̑nɨ adj
będący zlepkiem kilku (często niespójnych) stylów, pojęć, poglądów εκλεκτικός
taki, który odnosi się do eklektyzmu, stylu w historii sztuki εκλεκτικός

eklezja n
(historia, historyczny, historycznie) zgromadzenie pełnoprawnych obywateli starożytnych Aten, którzy ukończyli 20 lat, najwyższy organ władzy decydujący o polityce zagranicznej i wewnętrznej polis; εκκλησία

ekliptyczny ˌɛklʲipˈtɨʧ̑nɨ adj
(przymiotnik) od: ekliptyka εκλειπτικός

ekliptyka ɛkˈlʲiptɨka n
(astronomia, astronomiczny) koło na sferze niebieskiej, wyznaczone przez pozorną, obserwowaną z Ziemi drogę Słońca na niebie; εκλειπτική

ekologia ˌɛkɔˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) nauka o strukturze i funkcjonowaniu przyrody; οικολογία

ekonazol ˌɛkɔ̃ˈnazɔl n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) przeciwgrzybiczy lek, pochodna imidazolu εκοναζόλη

ekonomia ˌɛkɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
nauka o produkcji, podziale, wymianie i konsumpcji dóbr; οικονομία

ekonomiczny ˌɛkɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
odnoszący się do gospodarki οικονομικός
związany z ekonomią lub ekonomiką οικονομικός

ekosystem ˌɛkɔˈsɨstɛ̃m n
fragment przyrody będący funkcjonalną całością; οικοσύστημα

ekran ˈɛkrãn n
część urządzeń pokazujących obraz lub tekst, na której wyświetlane są informacje οθόνη

ekscentryczny ˌɛksʦ̑ɛ̃nˈtrɨʧ̑nɨ adj
dziwaczny, odbiegający od normy εκκεντρικός

ekshaustor ɛksˈxawstɔr n
dmuchawa, ssawa, urządzenie wentylacyjne zasysające αναρροφητήρας αναρροφητής αερίων

ekshibicjonizm ˌɛksçibʲiˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
(seksuologia, seksuologiczny) dewiacja seksualna polegająca na obnażaniu się w miejscu publicznym; επιδειξιμανία

ekskomunikować ˌɛkskɔ̃mũɲiˈkɔvaʨ̑ v
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nałożyć na kogoś ekskomunikę, wyłączyć ze wspólnoty Kościoła αφορίζω

ekspedientka ˌɛkspɛˈdʲjɛ̃ntka n
kobieta, która sprzedaje towar w sklepie πωλήτρια

eksperymentalny ˌɛkspɛrɨ̃mɛ̃nˈtalnɨ adj
związany z eksperymentem; dokonywany po raz pierwszy πειραματικός

eksperymentator ˌɛkspɛrɨ̃mɛ̃nˈtatɔr n
człowiek realizujący nowe pomysły, testujący nowości, przeprowadzający eksperymenty πειραματιστής

eksplodować ˌɛksplɔˈdɔvaʨ̑ v
z hukiem i gwałtownie rozpadać się na mniejsze kawałki εκραγεί

eksplozja ɛksˈplɔzʲja n
rozerwanie się z hukiem; έκρηξη

eksponat ɛksˈpɔ̃nat n
przedmiot wystawiony do oglądania w muzeum, na wystawie, pokazie itp. έκθεμα

eksportować ˌɛkspɔrˈtɔvaʨ̑ v
(ekonomia, ekonomiczny) wywozić towary, kapitały za granicę w celu wymiany handlowej lub świadczyć odpłatne usługi na rzecz kontrahenta zagranicznego εξάγω

ekspozycja ˌɛkspɔˈzɨʦ̑ʲja n
(książkowy) prezentacja, wystawienie czegoś na pokaz; pokaz, wystawa έκθεση

ekstaza ɛkˈstaza n
(psychologia, psychologiczny) stan zachwytu o charakterze majaczeniowym, często mający treść lub zabarwienie religijne; stan oderwania od rzeczywistości; έκσταση

eksterminacja ˌɛkstɛrmʲĩˈnaʦ̑ʲja n
systematyczne działanie zmierzające do zagłady, wyniszczenia określonych grup ludności w imię jakiejś idei αφανισμός εξόντωση

eksterytorialność n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyłączenie spod jurysdykcji danego państwa osób reprezentujących inne państwa lub obiektów należących do innych państw εξωεδαφικότητα

ekstrapolacja ˌɛkstrapɔˈlaʦ̑ʲja n
(matematyka, matematyczny) wyznaczanie wartości funkcji poza przedziałem, w którym wartości tej funkcji są znane παρεκβολή
prognozowanie przebiegu wydarzeń na podstawie znajomości analogicznych zjawisk επέκταση παρεκβολή συμπερασματικός εξαγωγή

ekstremizm ɛksˈtrɛ̃mʲism̥ n
wyznawanie skrajnych, krańcowych poglądów w jakiejś kwestii εξτρεμισμός

ekstremum ɛksˈtrɛ̃mũm n
(matematyka, matematyczny) skrajna (minimalna lub maksymalna) wartość funkcji; ακρότατο
skrajność ακρότητα

ekwinokcjum ˌɛkfʲĩˈnɔkʦ̑ʲjũm n
(astronomia, astronomiczny) równonoc, zrównanie dnia i nocy ισημερία

elastyczność ˌɛlaˈstɨʧ̑nɔɕʨ̑ n
cecha tego, co elastyczne ελαστικότητα

elegancki ˌɛlɛˈɡãnʦ̑ʲci adj
dotyczący elegancji; charakteryzujący się elegancją κομψός

elekcja ɛˈlɛkʦ̑ʲja n
proces wyboru na stanowisko lub urząd państwowy εκλογή

elektro- ɛˈlɛktrɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z elektrycznością ηλεκτρο-

elektroda ˌɛlɛkˈtrɔda n
(fizyka, fizyczny) końcówka przewodnika pozostającego w kontakcie ze środowiskiem, do którego doprowadza lub z którego odprowadza prąd elektryczny; ηλεκτρόδιο

elektroencefalograf ˌɛlɛktrɔɛ̃nʦ̑ɛfaˈlɔɡraf n
(medycyna, medyczny) aparat elektroniczny do badania mózgu, rejestrujący odebrane za pomocą odpowiednich elektrod bioprądy; ηλεκτροεγκεφαλογράφος

elektroforeza n
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) zjawisko zachodzące w płynach pod wpływem pola elektrycznego, polegające na ruchu naładowanych cząstek w kierunku jednej z elektrod; ηλεκτροφόρηση

elektrolit ˌɛlɛkˈtrɔlʲit n
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) substancja zdolna do jonowego przewodzenia prądu elektrycznego; ηλεκτρολύτης

elektroliza ˌɛlɛktrɔˈlʲiza n
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) zmiana struktury chemicznej substancji, zachodzące pod wpływem przyłożonego do niej zewnętrznego napięcia elektrycznego ηλεκτρόλυση

elektroluminescencja ˌɛlɛktrɔlũmʲĩnɛˈsʦ̑ɛ̃nʦ̑ʲja n
(fizyka, fizyczny) świecenie ciał, wywołane działaniem zmiennego pola elektrycznego; ηλεκτροφωταύγεια

elektron ɛˈlɛktrɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o ujemnym ładunku elektrycznym, będąca leptonem i składnikiem atomu; ηλεκτρόνιο

elektroniczny ˌɛlɛktrɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
związany z elektroniką, opierający się na elektronice ηλεκτρονικός

elektroniczny papieros n
elektroniczny zamiennik papierosa tytoniowego pozwalający na inhalację par płynnych substancji aromatycznych; ηλεκτρονικό τσιγάρο

elektrownia ˌɛlɛkˈtrɔvʲɲa n
(elektryczność) zakład przemysłowy, w którym wytwarza się energię elektryczną; ηλεκτροπαραγωγικός σταθμός

elektrownia słoneczna n
(elektryczność) zakład przemysłowy, w którym przetwarza się energię niesioną przez promienie słońca w energię elektryczną; φωτοβολταϊκός σταθμός

elektrownia wodna ˌɛlɛkˈtrɔvʲɲa ˈvɔdna n
(technologia, technika, techniczny) elektrownia, która zamienia energię kinetyczną lub energię potencjalną (grawitacyjną) wody na energię elektryczną; υδροηλεκτρικός σταθμός

elektryczność ˌɛlɛkˈtrɨʧ̑nɔɕʨ̑ n
(fizyka, fizyczny) własność materii, pozwalająca jej oddziaływać z polem elektromagnetycznym; ηλεκτρισμός

elektryczny ˌɛlɛkˈtrɨʧ̑nɨ adj
związany z elektrycznością; działający przy wykorzystaniu elektryczności ηλεκτρικός

elektryk ɛˈlɛktrɨk n
osoba zajmująca się urządzeniami elektrycznymi ηλεκτρολόγος

element ɛˈlɛ̃mɛ̃nt n
część składowa στοιχείο
(matematyka, matematyczny) obiekt należący do rozważanego zbioru lub klasy στοιχείο
(filozofia, filozoficzny) w filozofii starożytnej synonim słowa pierwiastek: (ziemia, woda, ogień lub powietrze) στοιχείο
(pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) niepochlebne określenie grupy społecznej lub jej przedstawiciela στοιχείο

elementarz ˌɛlɛ̃ˈmɛ̃ntaʃ n
(edukacja, edukacyjny) podręcznik do początkowej nauki czytania i pisania; αλφαβητάριο αλφαβητάρι
(przenośnie, przenośnia) rzecz podstawowa; coś, co każdy powinien wiedzieć i umieć αλφαβητάρι αλφαβητάριο

elewacja ˌɛlɛˈvaʦ̑ʲja n
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) zewnętrzna powierzchnia ściany budynku z wszystkimi znajdującymi się na niej elementami; πρόσοψη
(astronomia, astronomiczny) wysokość ciała niebieskiego podawana w stopniach; kąt zawarty między horyzontem a prostą skierowaną do ciała niebieskiego ύψος

elipsa ɛˈlʲipsa n
(matematyka, matematyczny) zamknięta krzywa drugiego stopnia taka, że suma odległości każdego z punktów tej krzywej od dwóch innych, dowolnie obranych punktów (ognisk elipsy) jest stała; έλλειψη
(literacko) figura retoryczna, polegająca na celowym pominięciu jednego lub kilku wyrazów w zdaniu lub wersie; έλλειψη

elita ɛˈlʲita n
grupa ludzi wyróżniająca się pozytywnie w pewnym środowisku ελίτ
wyodrębniona, niekoniecznie sformalizowana, grupa przywódcza, stanowiąca wzór dla reszty społeczeństwa, kierująca jego życiem i określająca lub przynajmniej wpływająca na kierunek jego rozwoju ελίτ

embargo ɛ̃mˈbarɡɔ n
zakaz przywozu lub wywozu określonych towarów do lub z danego państwa ogłaszany przez inne państwo lub organizację międzynarodową; εμπάργκο
zakaz opuszczania przez obce statki handlowe portów albo wód terytorialnych danego państwa εμπάργκο
zakaz publikowania w środkach masowego przekazu jakiejś wiadomości przed określonym dniem i określoną godziną εμπάργκο
zarekwirowanie w czasie wojny mienia (statków, przedmiotów zaopatrzenia wojennego itp.) państwa neutralnego εμπάργκο

emeryt ɛ̃ˈmɛrɨt n
osoba, która przepracowała ustawowo wymaganą liczbę lat i osiągnąwszy wymagany wiek, przestała pracować i otrzymuje emeryturę συνταξιούχος

emerytura ˌɛ̃mɛrɨˈtura n
okresowe świadczenia pieniężne (pensja) otrzymywane za przepracowanie ustawowej liczby lat lub po osiągnięciu wymaganego wieku; σύνταξη

emigracja ˌɛ̃mʲiˈɡraʦ̑ʲja n
wyjazd z ojczystego kraju do innego państwa w celu osiedlenia się w nim αποδημία

emigrant ɛ̃ˈmʲiɡrãnt n
ktoś, kto na stałe lub na pewien okres czasu zamieszkał poza swoją ojczyzną μετανάστης

emigrantka ˌɛ̃mʲiˈɡrãntka n
kobieta, która na stałe lub na pewien okres czasu zamieszkała poza swoją ojczyzną μετανάστρια

emirat ɛ̃ˈmʲirat n
(administracja) terytorium podległe władzy emira εμιράτο

emocja ɛ̃ˈmɔʦ̑ʲja n
silne poruszenie, wzruszenie, przejęcie, podniecenie; przeżywanie czegoś pod względem emocjonalnym, uczuciowym; συγκίνηση συναίσθημα

empatia ɛ̃mˈpatʲja n
(psychologia, psychologiczny) zdolność do odczuwania stanów emocjonalnych innych osób i umiejętność przyjęcia ich sposobu myślenia; ενσυναίσθηση συμπάθεια

empiryczny ˌɛ̃mpʲiˈrɨʧ̑nɨ adj
(filozofia, filozoficzny) poznany w doświadczeniu, oparty na nim εμπειρικός

emu ˈɛ̃mu n
(zoologia, zoologiczny) gatunek dużego ptaka australijskiego, Dromaius novaehollandiae, jedyny żyjący przedstawiciel rodziny emu (1.1); εμού δρομαίος

encyklopedia ˌɛ̃nʦ̑ɨklɔˈpɛdʲja n
dzieło opisujące ogół wiedzy, uporządkowane w formie haseł; εγκυκλοπαίδεια

endemiczny adj
występujący tylko na określonym obszarze ενδημικός

endogenny adj
(biologia, biologiczny) pochodzący z wewnątrz organizmu ενδογενής

endorfina ˌɛ̃ndɔrˈfʲĩna n
(biochemia, biochemiczny) hormon peptydowy, endogenny opioid, który wywołuje zadowolenie i doskonałe samopoczucie oraz tłumi odczuwanie drętwienia i bólu; ενδορφίνη

energia ɛ̃ˈnɛrʲɟja n
(fizyka, fizyczny) zasób, kosztem którego możliwe jest wykonanie pracy; ενέργεια
entuzjazm, chęć do działania ενέργεια

energia jądrowa ɛ̃ˈnɛrʲɟja jɔ̃nˈdrɔva n
(fizyka, fizyczny) energia wydzielana podczas reakcji jądrowej; πυρηνική ενέργεια

enigmatyczny ˌɛ̃ɲiɡmaˈtɨʧ̑nɨ adj
zagadkowy, trudny do zrozumienia αινιγματικός

enolog ɛ̃ˈnɔlɔk n
specjalista w dziedzinie enologii οινολόγος

enologia ˌɛ̃nɔˈlɔɟja n
(spożywczy) wiedza o produkcji, pielęgnacji i rodzajach wina, obejmująca również zagadnienia jego chemii, mikrobiologii oraz analizy; οινολογία

enologiczny adj
dotyczący enologii, winoznawstwa οινολογικός

entalpia ɛ̃nˈtalpʲja n
(fizyka, fizyczny) jedna z funkcji stanu, miara ilości energii zawartej w układzie pod stałym ciśnieniem; ενθαλπία

entomolog ˌɛ̃ntɔ̃ˈmɔlɔk n
naukowiec zajmujący się badaniami owadów εντομολόγος
kobieta naukowiec zajmująca się badaniami owadów εντομολόγος

entomologia ˌɛ̃ntɔ̃mɔˈlɔɟja n
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o owadach; εντομολογία

entropia ɛ̃nˈtrɔpʲja n
(fizyka, fizyczny) jedna z termodynamicznych funkcji stanu, jest miarą liczby sposobów, na jakie można ułożyć elementy układu bez zmiany jego parametrów makroskopowych; εντροπία
(informatyka, informatyczny) (matematyka, matematyczny) średnia ilość informacji przypadająca na znak symbolizujący zajście zdarzenia z pewnego zbioru zdarzeń o danych prawdopodobieństwach; εντροπία

entuzjasta ˌɛ̃ntuˈzʲjasta n
osoba pełna entuzjazmu, chęci i wiary w możliwość zrealizowania jakiejś idei; osoba żywo poruszona, pobudzona jakąś ideą ενθουσιαστής

entuzjastka ˌɛ̃ntuˈzʲjastka n
kobieta pełna entuzjazmu, chęci i wiary w możliwość zrealizowania jakiejś idei; kobieta żywo poruszona, pobudzona jakąś ideą ενθουσιάστρια

enuncjacja ˌɛ̃nũnˈʦ̑ʲjaʦ̑ʲja n
(książkowy) wypowiedź, ogłoszenie, oświadczenie ανακοίνωση δήλωση

enzym ˈɛ̃w̃zɨ̃m n
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) białko wytwarzane przez komórki żywe i działające jako katalizator w procesach chemicznych organizmów; ένζυμο

eoliczny ˌɛɔˈlʲiʧ̑nɨ adj
(geologia, geologiczny) związany z działalnością wiatru αιολικός

epi- ˈɛpʲi
pierwszy człon wyrazów złożonych, mający znaczenie: zewnętrzny, poprzedzający coś, następujący po czymś, położony nad czymś επ- έπ- επι- επί- εφ- έφ-

epidemia ˌɛpʲiˈdɛ̃mʲja n
(medycyna, medyczny) duża liczba zachorowań na tę samą chorobę, na tym samym obszarze i w tym samym czasie; επιδημία

epidemiologia ˌɛpʲidɛ̃mʲjɔˈlɔɟja n
(edukacja, edukacyjny) (medycyna, medyczny) nauka zajmująca się czynników wpływających na powstawanie i szerzenie się epidemii, a także sposobami zwalczania i zapobiegania epidemiom; επιδημιολογία

epiderma ˌɛpʲiˈdɛrma n
(botanika, botaniczny) zewnętrzna warstwa komórek pokrywająca całą powierzchnię rośliny; επιδερμίδα
(zoologia, zoologiczny) jednowarstwowy nabłonek pokrywający ciało bezkręgowców επιδερμίδα

epidiaskop ˌɛpʲiˈdʲjaskɔp n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie projekcyjne będące połączeniem diaskopu i episkopu, służące do wyświetlania pojedynczych obrazów nieruchomych zarówno w świetle odbitym, jak i przechodzącym (przezroczy, folii, stron książki, fotografii itp.); επιδιασκόπιο

epidot n
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z grupy krzemianów o szeroko rozpowszechnionym zasięgu, kruchy, przezroczysty, w zależności od kierunku obserwacji zmienia swoją barwę od ciemnozielonej do żółtozielonej, Ca2(Fe,Al)Al2(SiO4)(Si2O7)O(OH); επίδοτο

epikureizm ˌɛpʲikuˈrɛ<sup>j</sup>ism̥ n
(filozofia, filozoficzny) jeden z kierunków filozoficznych; επικουρισμός

epilepsja ˌɛpʲiˈlɛpsʲja n
(medycyna, medyczny) choroba cechująca się napadami padaczkowymi będącymi efektem przejściowych zaburzeń czynności mózgu, polegających na nadmiernych i gwałtownych, samorzutnych wyładowaniach bioelektrycznych w komórkach nerwowych; επιληψία

epilog ɛˈpʲilɔk n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) końcowa część utworu informująca o dalszych losach bohaterów już po zamknięciu akcji; επίλογος

epistolografia ˌɛpʲistɔlɔˈɡrafʲja n
sztuka pisania listów; επιστολογραφία

epistoła ˌɛpʲiˈstɔwa n
(przestarzałe, przestarzały) list επιστολή

epitafium ˌɛpʲiˈtafʲjũm n
inskrypcja nagrobna; επιτύμβιο επιτύμβιο επίγραμμα

epizod ɛˈpʲizɔt n
zdarzenie, wydarzenie (zwykle mało istotne) επεισόδιο
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) drobna rola, drobna scena επεισόδιο
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wątek, odrębny fragment utworu powiązany z fabułą książki επεισόδιο

epoka ɛˈpɔka n
(geologia, geologiczny) formalna jednostka geochronologiczna, mniejsza od okresu i dzieląca się na wieki; εποχή
punkt w czasie, dla którego określone są współrzędne astronomiczne lub parametry orbity; εποχή
zamknięty w określonych ramach czasowych fragment procesu rozwojowego sztuki (kultury) εποχή

epoka kamienia n
(archeologia, archeologiczny) najstarsza i najdłuższa epoka prehistoryczna; εποχή του λίθου

epolet ɛˈpɔlɛt n
(wojskowość, wojskowy) naramiennik ozdobiony taśmą lub sznurem złotym lub srebrnym, często z frędzlami, w niektórych armiach z umieszczonymi oznakami stopnia wojskowego επωμίδα

epsilon ɛpˈsʲilɔ̃n n
nazwa piątej litery alfabetu greckiego, ε; έψιλον

era ˈɛra n
(geologia, geologiczny) jednostka podziału dziejów Ziemi; εποχή περίοδος
(historia, historyczny, historycznie) okres zapoczątkowany jakimś ważnym wydarzeniem - rzeczywistym lub legendarnym - który stanowi podstawę rachuby lat w kalendarzu. εποχή περίοδος

erekcja ɛˈrɛkʦ̑ʲja n
(fizjologia, fizjologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) usztywnienie i powiększenie się niektórych narządów (np. prącia, łechtaczki, sutka) w wyniku zwiększonego ciśnienia krwi; στύση
(książkowy) wzniesienie, zbudowanie lub ufundowanie jakiejś budowli ανέγερση οικοδόμηση

erotyczny ˌɛrɔˈtɨʧ̑nɨ adj
dotyczący erotyki, seksu ερωτικός

erozja ɛˈrɔzʲja n
(geologia, geologiczny) proces niszczenia powierzchni terenu (gruntu, skał) przez różne czynniki – wodę, wiatr, słońce, grawitację czy działalność organizmów żywych; αποσάθρωση

erudycja ˌɛruˈdɨʦ̑ʲja n
rozległy zasób książkowej wiedzy; gruntowne wykształcenie πολυμάθεια ευρυμάθεια

erupcja ɛˈrupʦ̑ʲja n
(geologia, geologiczny) wybuch wulkanu; έκρηξη

erygować ˌɛrɨˈɡɔvaʨ̑ v
(historia, historyczny, historycznie) (kościelny) wznosić, fundować ανεγείρω

erytrejski ˌɛrɨˈtrɛjsʲci adj
związany z Erytreą, dotyczący Erytrei ερυθραϊκός

erytrocyt ˌɛrɨˈtrɔʦ̑ɨt n
(medycyna, medyczny) składnik morfotyczny krwi; ερυθροκύτταρο

eschatologia ˌɛsxatɔˈlɔɟja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) dział teologii i filozofii dotyczący spraw ostatecznych: śmierci, końca świata, życia pozagrobowego, rodzajów sądu pośmiertnego, świata zmarłych itp. εσχατολογία

eseista ˌɛsɛˈ<sup>j</sup>ista n
literat, autor esejów, szkiców literackich δοκιμιογράφος

esej n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) forma literacka lub literacko-naukowa, prezentująca punkt widzenia autora; δοκίμιο

eskalacja n
stopniowe zwiększanie, potęgowanie się czegoś κλιμάκωση

esperanto ˌɛspɛˈrãntɔ n
(językoznawstwo, językoznawczy) sztuczny język opracowany przez Ludwika Zamenhofa w 1887 r.; Εσπεράντο εσπεράντο

espresso ɛsˈprɛsːɔ n
(kulinaria) włoska mocna kawa z ekspresu ciśnieniowego, przygotowana z małej, około 30 ml, ilości wody; εσπρέσο

esteta ɛˈstɛta n
człowiek wrażliwy na piękno, znawca piękna εστέτ

estetyka ɛˈstɛtɨka n
ładny, gustowny wygląd czegoś αισθητική
subiektywne kryteria piękna αισθητική

estoński ɛˈstɔ̃j̃sʲci adj
odnoszący się do Estonii lub Estończyków εσθονικός

eta ˈɛta n
nazwa siódmej litery alfabetu greckiego współczesnego i ósmej alfabetu starogreckiego, η; ήτα

etanol ɛˈtãnɔl n
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkoholi o wzorze C2H5OH; αιθανόλη

eten ˈɛtɛ̃n n
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy alken, bezbarwny i łatwopalny gaz o słodkawym zapachu, fitohormon; αιθένιο

etiopski ɛˈtʲjɔpsʲci adj
odnoszący się do Etiopii lub do Etiopczyków αιθιοπικός

etnograficzny adj
związany z etnografią εθνογραφικός

etola ɛˈtɔla n
rodzaj szala lub krótkiej pelerynki, zwykle z miękkiego futra; narzutka futrzana na ramiona noszona do sukien wieczorowych ετόλ

etologia ˌɛtɔˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) nauka o zachowaniu się zwierząt ηθολογία
(filozofia, filozoficzny) nauka badająca powstawanie charakteru i sposobu zachowania się człowieka ηθολογία

etologiczny ˌɛtɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
(biologia, biologiczny) związany z etologią, dotyczący etologii ηθολογικός

etyka ˈɛtɨka n
(filozofia, filozoficzny) dział filozofii zajmujący się badaniem moralności i tworzeniem systemów myślowych, z których można wyprowadzać zasady moralne; ηθική

etylen ɛˈtɨlɛ̃n n
(chemia, chemiczny) (zobacz) eten αιθυλένιο

etymologia ˌɛtɨ̃mɔˈlɔɟja n
(językoznawstwo, językoznawczy) pochodzenie danego wyrazu; informacja o tym pochodzeniu ετυμολογία ετυμολόγηση
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się pochodzeniem wyrazów; ετυμολογία ετυμολόγηση

eufemizm ɛwˈfɛ̃mʲism̥ n
(językoznawstwo, językoznawczy) oględne, delikatne słowo lub wyrażenie zastępujące inne, który jest zbyt drastyczne, nieprzyzwoite, dosadne; ευφημισμός

euforia ɛwˈfɔrʲja n
stan dużego zadowolenia, błogostan, stan radosnego podniecenia ευφορία

eunuch n
mężczyzna z wyciętymi jądrami; ευνούχος
(dawniej, dawny) sługa dworski, pokojowiec ευνούχος

euro ˈɛwrɔ n
(jednostka monetarna) waluta Unii Europejskiej; ευρώ

eurocent ɛwˈrɔʦ̑ɛ̃nt n
(potocznie, potoczny) (jednostka monetarna) moneta zdawkowa o wartości jednej setnej (1/100) euro λεπτό σεντ

eurodeputowany ˌɛwrɔdɛputɔˈvãnɨ n
poseł do Parlamentu Europejskiego; ευρωβουλευτής

europejski ˌɛwrɔˈpɛjsʲci adj
dotyczący Europy ευρωπαϊκός

eurosceptycyzm ˌɛwrɔsʦ̑ɛpˈtɨʦ̑ɨsm̥ n
(publikatory) negatywne nastawienie do integracji z Unią Europejską; ευρωσκεπτικισμός

eurosceptyk ˌɛwrɔˈsʦ̑ɛptɨk n
osoba przeciwna integracji z Unią Europejską ευρωσκεπτικός

eurowybory ˌɛwrɔvɨˈbɔrɨ n
wybory do Parlamentu Europejskiego ευρωεκλογές

eutanazja ˌɛwtãˈnazʲja n
(medycyna, medyczny) zadanie śmierci osobie nieuleczalnie chorej umotywowane skróceniem jej cierpień; ευθανασία

eutychianizm n
(teologia, teologiczny) (historia, historyczny, historycznie) doktryna głosząca, że w Chrystusie była tylko jedna boska natura, zaś ludzka została wchłonięta przez boską tuż po wcieleniu ευτυχιανισμός

ewakuacja ˌɛvakuˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
opuszczenie jakiegoś terenu lub obiektu przez ludzi, najczęściej wraz z dobytkiem i inwentarzem, z powodu klęski żywiołowej, wojny lub innego zagrożenia; εκκένωση

ewangelia ˌɛvãŋˈɡɛlʲja n
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) wczesnochrześcijański utwór zawierający opis życia i nauki Jezusa; ευαγγέλιο

ewangelista n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z czterech autorów kanonicznych ewangelii; ευαγγελιστής

ewzon ˈɛvzɔ̃n n
(historia, historyczny, historycznie) żołnierz bojowej, elitarnej jednostki piechoty górskiej εύζωνας
(wojskowość, wojskowy) grecki żołnierz gwardii honorowej, pełniący straż w tradycyjnym stroju; εύζωνας

ezoteryczny ˌɛzɔtɛˈrɨʧ̑nɨ adj
tajemny, sekretny, dostępny wyłącznie dla wtajemniczonych εσωτερικός

fabryka ˈfabrɨka n
produkcyjny zakład przemysłowy εργοστάσιο φάμπρικα

facet ˈfaʦ̑ɛt n
(potocznie, potoczny) mężczyzna τύπος

facjata faˈʦ̑ʲjata n
(slangowo) (potocznie, potoczny) twarz φάτσα
mieszkalne pomieszczenie na poddaszu, zwykle nadbudowane i posiadające odrębne zadaszenie σοφίτα

fagocista n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na fagocie φαγκοτίστας

fagot ˈfaɡɔt n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) stroikowy, drewniany instrument dęty o niskiej skali; φαγκότο βαρύαυλος

fajka ˈfajka n
przedmiot do palenia tytoniu; πίπα

fajnie adv
(potocznie, potoczny) w sposób fajny; dobrze, ładnie καλά

fake news n
(publikatory) nieprawdziwe, fałszywe wiadomości rozpowszechniane w mass mediach i Internecie; φέικ νιουζ

faks faks n
(potocznie, potoczny) numer telefonu, który wykorzystuje faks (1.1) φαξ
wiadomość przesłana faksem (1.1); arkusz papieru, na którym jest ta wiadomość φαξ
urządzenie przesyłające drukowany obraz za pomocą łączy telefonicznych; φαξ τέλεφαξ

fala ˈfala n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rozprzestrzeniające się zaburzenie powierzchni wody κύμα
(fizyka, fizyczny) każde rozprzestrzeniające się zaburzenie w dowolnym środowisku; κύμα
(przenośnie, przenośnia) duża grupa przedmiotów, zwierząt, ludzi poruszająca się w jedną stronę; duże, powtarzające się nasycenie czegoś w krótkim okresie κύμα
(wojskowość, wojskowy) (socjologia, socjologiczny) zjawisko tworzenia się nielegalnej hierarchii wśród żołnierzy, gdzie żołnierze o krótszym stażu służby są podporządkowani i niejednokrotnie poniżani przez żołnierzy o dłuższym stażu służby; κύμα

fale długie ˈfalɛ ˈdwuɟjɛ n
(fizyka, fizyczny) (radiofonia, radiokomunikacja, radiotechnika, radiofoniczny, radiokomunikacyjny, radiotechniczny, radiowy) fale radiowe o długości od 1 do 100 km; μακρά κύματα

fale krótkie ˈfalɛ ˈkrutʲcɛ n
(fizyka, fizyczny) (radiofonia, radiokomunikacja, radiotechnika, radiofoniczny, radiokomunikacyjny, radiotechniczny, radiowy) fale radiowe o długości od 10 do 100 m; βραχέα κύματα

fale ultrakrótkie ˈfalɛ ˌultraˈkrutʲcɛ n
(fizyka, fizyczny) (radiofonia, radiokomunikacja, radiotechnika, radiofoniczny, radiokomunikacyjny, radiotechniczny, radiowy) fale radiowe o długości od 1 do 10 m; υπερβραχέα κύματα

fale średnie ˈfalɛ ˈɕrɛdʲɲɛ n
(fizyka, fizyczny) (radiofonia, radiokomunikacja, radiotechnika, radiofoniczny, radiokomunikacyjny, radiotechniczny, radiowy) fale radiowe o długości od 100 do 1000 m; μεσαία κύματα

fallus ˈfalːus n
(anatomia, anatomiczny) penis, męski organ płciowy, symbol płodności φαλλός

falochron faˈlɔxrɔ̃n n
konstrukcja hydrotechniczna, która służy do ochrony wybrzeża lub portu przed działaniem fal; κυματοθραύστης

famotydyna ˌfãmɔtɨˈdɨ̃na n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek z grupy antagonistów receptorów histaminowych H2; φαμοτιδίνη

fanfaron fãnˈfarɔ̃n n
(przestarzałe, przestarzały) człowiek zarozumiały, pyszny, butny φανφαρόνος

fantastyczny ˌfãntaˈstɨʧ̑nɨ adj
(potocznie, potoczny) wspaniały, cudowny φανταστικός

faraon faˈraɔ̃n n
(historia, historyczny, historycznie) władca starożytnego Egiptu; φαραώ

farba ˈfarba n
mieszanina barwników służąca do malowania μπογιά χρώμα

farciara n
(potocznie, potoczny) kobieta, której wiedzie się w życiu, mająca szczęście, której coś się udało, powiodło się, którą ominęła nieprzyjemna sytuacja κωλόφαρδη ξεκωλιάρα

farciarz n
(potocznie, potoczny) człowiek, który ma szczęście, któremu coś się udało κωλόφαρδος ξεκωλιάρης τυχεράκιας

farma wiatrowa n
(technologia, technika, techniczny) grupa turbin wiatrowych pracujących wspólnie przy produkcji elektryczności αιολικό πάρκο

farmaceuta ˌfarmaˈʦ̑ɛwta n
specjalista, znawca farmacji φαρμακοποιός

farmaceutyczny ˌfarmaʦ̑ɛwˈtɨʧ̑nɨ adj
związany z farmacją φαρμακευτικός

farmaceutyk ˌfarmaˈʦ̑ɛwtɨk n
substancja wyprodukowana przez przemysł farmaceutyczny φάρμακο

farmacja farˈmaʦ̑ʲja n
nauka o lekach; φαρμακευτική

farmakologia ˌfarmakɔˈlɔɟja n
dziedzina medycyny i farmacji; nauka o działaniu leków φαρμακολογία

farsz farʃ n
(kulinaria) masa umieszczana wewnątrz niektórych potraw (ciast, wydrążonych mięs, ryb, warzyw czy owoców) powstała ze zmieszania siekanych lub zmielonych produktów spożywczych; γέμιση γέμισμα

fart fart n
(potocznie, potoczny) szczęście κωλοφαρδία ρέντα φάρδος

faryzeusz ˌfarɨˈzɛ<sup>w</sup>uʃ n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek stronnictwa polityczno-religijnego w starożytnej Judei uznający jedynie prawo pisane (Torę); φαρισαίος

fasola faˈsɔla n
(spożywczy) (kulinaria) nasiona lub całe strąki tej rośliny; także: potrawa z nich przyrządzona φασόλι
(botanika, botaniczny) Phaseolus L., roślina uprawna z rodziny bobowatych; φασόλι

fasolówka n
(kulinaria) zupa z fasoli φασολάδα φασουλάδα

fast food n
jadłodajnia serwująca fast foody (1.1) φαστφουντάδικο φαστ φουντ

faszerowany adj
(kulinaria) (gastronomia) przekładany, wypełniony nadzieniem γεμιστός

faszysta faˈʃɨsta n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik faszyzmu φασίστας

faszyzm ˈfaʃɨsm̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) doktryna polityczna powstała w okresie międzywojennym we Włoszech, m.in. sprzeciwiająca się demokracji parlamentarnej, głosząca kult państwa; φασισμός

faul fawl n
(sport, sportowy) umyślne lub przypadkowe zagranie niezgodne z przepisami gry, φάουλ

fauna ˈfawna n
(biologia, biologiczny) ogół zwierząt na danym obszarze, w danym środowisku lub okresie geologicznym; πανίδα

faworyzować ˌfavɔrɨˈzɔvaʨ̑ v
wyróżniać kogoś, darzyć szczególnymi względami ευνοώ

fałszywy fawˈʃɨvɨ adj
niezgodny z rzeczywistością, z prawdą; błędny, mylny ψεύτικος
o człowieku: obłudny, zakłamany, przewrotny; kierujący się negatywnymi uczuciami ψεύτικος
pozorny, udający coś, symulowany, udawany ψεύτικος
o dźwięku: nieharmoniczny φάλτσος
sztuczny, podrobiony πλαστός

federacja ˌfɛdɛˈraʦ̑ʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo składające się z mniejszych, obdarzonych autonomią państw związkowych (np. stanów, krajów, prowincji, kantonów, landów), ale posiadających wspólny (federalny) rząd; ομοσπονδία
związek stowarzyszeń, organizacji zawodowych, politycznych i innych ομοσπονδία

fedora fɛˈdɔra n
fason męskiego kapelusza z rondem i wklęsłą fałdą na środku; καβουράκι

felga ˈfɛlɡa n
element podwozia samochodu; metalowa obręcz na którą nakłada się oponę ζάντα

fellatio fɛlˈːatʲjɔ n
(seksuologia, seksuologiczny) oralna stymulacja penisa; πεολειξία πίπα

feminizm fɛ̃ˈmʲĩɲism̥ n
(książkowy) ideologia i ruch wyzwolenia kobiet; φεμινισμός

fenicki fɛ̃ˈɲiʦ̑ʲci adj
(historia, historyczny, historycznie) związany z Fenicjanami lub Fenicją φοινικικός

fenicki fɛ̃ˈɲiʦ̑ʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język z grupy kananejskiej rodziny języków semickich; φοινικικά

feniks ˈfɛ̃ɲiks n
(mitologia, mitologiczny) ognisty ptak z legend, symbol słońca, odradzania się i nieśmiertelności; φοίνικας

fenomenologiczny ˌfɛ̃nɔ̃mɛ̃nɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
(filozofia, filozoficzny) związany z fenomenologią, charakterystyczny dla fenomenologii φαινομενολογικός

ferm fɛrm n
(chemia, chemiczny) nietrwały pierwiastek chemiczny o symbolu Fm i liczbie atomowej 100; φέρμιο

fermentacja ˌfɛrmɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
(chemia, chemiczny) reakcja biochemiczna zachodząca pod wpływem enzymów produkowanych przez mikroorganizmy; ζύμωση

fermion ˈfɛrmʲjɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o połówkowym spinie; φερμιόνιο

feromon fɛˈrɔ̃mɔ̃n n
(biochemia, biochemiczny) substancja chemiczna wabiąca osobników płci przeciwnej φερομόνη

festiwal fɛˈstʲival n
impreza artystyczna, często cykliczna, połączona z konkursem φεστιβάλ

feta ˈfɛta n
(kulinaria) rodzaj greckiego sera (zwykle owczego), o słonym smaku; φέτα

fetoskopia ˌfɛtɔˈskɔpʲja n
(medycyna, medyczny) biopsja tkanek płodu; εμβρυοσκοπία

fez fɛs n
orientalne nakrycie głowy o kształcie ściętego stożka, wykonane z bordowego filcu i ozdobione czarnym frędzlem; φέσι

fi fʲi n
nazwa dwudziestej pierwszej litery alfabetu greckiego, φ; φι

fiasko ˈfʲjaskɔ n
nieudanie się jakiejś sprawy, niepowodzenie się czegoś φιάσκο

figa ˈfʲiɡa n
(spożywczy) (kulinaria) (cukiernictwo) owoc figi (1.1) σύκο

figowiec fʲiˈɡɔvʲjɛʦ̑ n
(botanika, botaniczny) Ficus carica, figowiec pospolity, roślina rodząca figi συκιά
(botanika, botaniczny) Ficus, rodzaj roślin z rodziny morwowatych; φίκος

figura fʲiˈɡura n
(sztuka) odwzorowana w rzeźbie lub malarstwie postać zwierzęcia lub człowieka μορφή

figura retoryczna fʲiˈɡura ˌrɛtɔˈrɨʧ̑na n
(językoznawstwo, językoznawczy) środek ekspresji językowej wzmacniający emocjonalność, obrazowość języka, polegający na stosowaniu ozdobnych zwrotów lub wyrażeń; σχήμα λόγου

filatelistyka ˌfʲilatɛˈlʲistɨka n
hobby polegające na kolekcjonowaniu artefaktów pocztowych; φιλοτελισμός

filia ˈfʲilʲja n
(zarządzanie) oddział przedsiębiorstwa, uczelni lub urzędu znajdujący się w innym miejscu niż centralny παράρτημα υποκατάστημα

filipika ˌfʲilʲiˈpʲika n
stanowcze, gwałtowne, oponujące mówienie; φιλιππικός

filipiński ˌfʲilʲiˈpʲĩj̃sʲci adj
związany z Filipinami, odnoszący się do państwa Filipiny φιλιππινέζικος

filiżanka ˌfʲilʲiˈʒãnka n
(potocznie, potoczny) (kulinaria) miara objętości równa pojemności filiżanki (1.1) φλιτζάνι κούπα
niewielkie naczynie z uszkiem, z którego pije się gorące napoje φλιτζάνι κούπα

film fʲilm n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) utwór audiowizualny na jakiś temat; nośnik, na którym jest nagrany taki utwór; ταινία φιλμ
(fotografia) światłoczuła taśma filmowa lub fotograficzna ταινία

filmidło fʲilˈmʲidwɔ n
(zgrubienie) od: film εργάρα ταινιάρα

filmik ˈfʲilmʲik n
(zdrobniale) od: film ταινιούλα φιλμάκι
krótki film φιλμάκι

filmoteka ˌfʲilmɔˈtɛka n
skatalogowany zbiór materiałów filmowych; także prywatna kolekcja filmów φιλμοθήκη

filmować fʲilˈmɔvaʨ̑ v
nagrywać coś kamerą filmową γυρίζω

filo ˈfʲilɔ n
tradycyjne greckie ciasto w formie cienkich płatów – surowe przygotowywane i sprzedawane jako półprodukt φύλλο

filologia ˌfʲilɔˈlɔɟja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina humanistyczna, zajmująca się językiem i literaturą jakiegoś narodu lub kręgu cywilizacyjnego; φιλολογία
(potocznie, potoczny) wydział wyższej uczelni, na którym wykłada się nauki filologiczne φιλολογία

filozof fʲiˈlɔzɔf n
specjalista w zakresie filozofii φιλόσοφος

filozofia ˌfʲilɔˈzɔfʲja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina zajmująca się rozważaniami na temat istoty bytu, źródeł poznania itp.; φιλοσοφία

filozoficzny ˌfʲilɔzɔˈfʲiʧ̑nɨ adj
związany z filozofią, dotyczący zagadnień filozofii φιλοσοφικός

filozofka ˌfʲilɔˈzɔfka n
kobieta filozof φιλόσοφος

filtr fʲiltr̥ n
(elektronika, elektroniczny) fragment obwodu elektrycznego odpowiedzialny za tłumienie sygnałów w określonym przedziale częstotliwości φίλτρο
(optyka, optyczny) materiał przepuszczający tylko promieniowanie w pewnym zakresie częstotliwości lub określonej polaryzacji φίλτρο
błona lub warstwa, zaprojektowana do przepuszczania jedynie pewnej grupy substancji i zatrzymywania innych φίλτρο

finansować v
dostarczać finansów χρηματοδοτώ

finansowo adv
pod względem finansów, pieniędzy οικονομικά

finał ˈfʲĩnaw n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zakończenie aktu lub całej opery, przedstawienia φινάλε
koniec, zakończenie τέλος τελικός

fioletowy ˌfʲjɔlɛˈtɔvɨ adj
mający kolor siódmego pasma tęczy, taki jak kolor kwiatu fiołka itp.; mający kolor pochodny, powstały ze zmieszania kolorów podstawowych: czerwonego i niebieskiego; μενεξεδής μοβ

fiord fʲjɔrt n
(geografia, geograficzny) rodzaj głębokiej zatoki wrzynającej się w ląd; φιόρδ

fiołek ˈfʲjɔwɛk n
(botanika, botaniczny) Viola L., rodzaj roślin zielnych z rodziny fiołkowatych rosnący w strefie umiarkowanej; μενεξές

fiołek trójbarwny ˈfʲjɔwɛk trujˈbarvnɨ n
(botanika, botaniczny) pospolity w Polsce gatunek rośliny należący do rodziny fiołkowatych; αγιοπανσές βιόλα η τρίχρωμη

fitogeografia ˌfʲitɔɡɛɔˈɡrafʲja n
dział biogeografii i geobotaniki zajmujący się badaniem rozmieszczenia roślin na kuli ziemskiej; φυτογεωγραφία

fitopatologia ˌfʲitɔpatɔˈlɔɟja n
(botanika, botaniczny) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział botaniki, nauka o chorobach roślin φυτοπαθολογία

fizjologia n
nauka o mechanizmach rządzących przebiegiem czynności życiowych organizmów φυσιολογία

fizjoterapeuta ˌfʲizʲjɔtɛraˈpɛwta n
(medycyna, medyczny) terapeuta, specjalista od fizjoterapii φυσιοθεραπευτής

fizyk ˈfʲizɨk n
naukowiec zajmujący się fizyką φυσικός
(potocznie, potoczny) nauczyciel fizyki φυσικός

fizyka ˈfʲizɨka n
nauka zajmująca się badaniem właściwości i oddziaływań materii; φυσική

fiński ˈfʲĩj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Finlandia lub Finów, pochodzący z Finlandii φινλανδικός φιλανδικός

fiński ˈfʲĩj̃sʲci n
ugrofiński język używany przez Finów; φινλανδικά φιλανδικά

flaga ˈflaɡa n
płat tkaniny określonego kształtu, barwy i znaczenia, przymocowywany do drzewca lub masztu σημαία λάβαρο

flaki ˈflaci n
(kulinaria) zupa z różnych części żołądka wołowego lub cielęcego pokrojonego w cienkie paski gotowana na wywarze z włoszczyzny; πατσάς

flamaster flãˈmastɛr n
rodzaj pióra wypełnionego tuszem i mającego kawałek filcu zamiast stalówki μαρκαδόρος

flambirowanie ˌflãmbʲirɔˈvãɲɛ n
(kulinaria) sposób podawania potrawy, polegający na oblaniu mocnym alkoholem i podpaleniu φλαμπέ

flaming ˈflãmʲĩŋk n
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak brodzący o białoróżowym upierzeniu; φλαμίγκο

flanela flãˈnɛla n
(włókiennictwo) miękka tkanina bawełniana lub wełniana, pokryta delikatnym meszkiem, stosowana do wyrobu m.in. koszul, piżam i pościeli; φανέλα

flauta ˈflawta n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) sytuacja na morzu, gdy brak wiatru; γαλήνη

flegmatyczny ˌflɛɡmaˈtɨʧ̑nɨ adj
odznaczający się spokojem, mało pobudliwy, powolny φλεγματικός

flesz n
lampa błyskowa aparatu fotograficznego φλας

flet flɛt n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny; φλάουτο

flet poprzeczny ˈflɛt pɔˈpʃɛʧ̑nɨ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj fletu z metalu lub drewna, na którym gra się trzymając go w poprzek; πλαγίαυλος

fletnia Pana ˈflɛtʲɲa ˈpãna n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny; aerofon wargowy złożony z drewnianych piszczałek różnej długości, połączonych w jednym rzędzie; emblemat wiatru; αυλός του Πανός

flirtować v
(przenośnie, przenośnia) czynić zalotne rozmowy oraz kokieteryjne gesty φλερτάρω

flora ˈflɔra n
(botanika, botaniczny) ogół organizmów roślinnych χλωρίδα

flora bakteryjna ˈflɔra ˌbaktɛˈrɨjna n
drobnoustroje występujące naturalnie w organizmie; μικροβιακή χλωρίδα

flota ˈflɔta n
zbiór jednostek pływających; στόλος

flotylla n
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) jednostka wojskowa występująca w marynarce wojennej odpowiadająca dywizji piechoty. στόλος

fluor ˈflu<sup>w</sup>ɔr n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu F i liczbie atomowej 9; φθόριο

fluoryt n
(mineralogia, mineralogiczny) różnobarwny minerał z gromady halogenków, zawierający fluorek wapnia; φθορίτης

fobia ˈfɔbʲja n
(psychologia, psychologiczny) uporczywy, chorobliwy, nieuzasadniony lęk przed różnymi określonymi sytuacjami, zjawiskami, zwierzętami lub przedmiotami; φοβία

fok fɔk n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jeden z żagli pierwszego masztu; φλόκος

foka ˈfɔka n
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) morski ssak drapieżny; φώκια

fokstrot ˈfɔkstrɔt n
(choreografia, choreograficzny) taniec towarzyski w rytmie 4/4 (cztery czwarte); φοξ τροτ

folder ˈfɔldɛr n
(informatyka, informatyczny) (zobacz) katalog φάκελος
rodzaj druku reklamowego lub informacyjnego; μπροσούρα φυλλάδιο

foliogram fɔˈlʲjɔɡrãm n
folia z odbitym na niej materiałem tekstowym i graficznym, którą za pomocą rzutnika (grafoskopu) wyświetla się na ekranie διαφάνεια

folklor ˈfɔlklɔr n
(etnografia, etnograficzny) ogół ludowej kultury i twórczości artystycznej, jak baśnie, pieśni, obrzędy, stroje, architektura, kuchnia itp. φολκλόρ λαογραφία

fondue n
(kulinaria) szwajcarska i francuska potrawa z roztopionego sera i białego wina podawanego na gorąco, w którym macza się kawałki pieczywa lub warzyw; φοντύ φοντί

fonetyczny adj
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z fonetyką, dotyczący fonetyki φωνητικός

fonetyka fɔ̃ˈnɛtɨka n
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się opisywaniem głosek danego języka; φωνητική

fonologia ˌfɔ̃nɔˈlɔɟja n
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o fonemach i relacjach między nimi; φωνολογία

fonometr fɔ̃ˈnɔ̃mɛtr̥ n
(akustyka, akustyczny) przyrząd do mierzenia natężenia dźwięku φωνόμετρο

fontanna fɔ̃nˈtãnːa n
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) zwykle w lm: fontanny: wzburzony strumień wody πίδακας
dekoracyjny element architektoniczny złożony ze zbiornika z wodą oraz otworu, przez który woda wpada do zbiornika; σιντριβάνι αναβρυτήριο

forma ˈfɔrma n
(kulinaria) naczynie do pieczenia ciast φόρμα
kondycja fizyczna osoby φόρμα
zewnętrzny kształt μορφή σχήμα

forma sonatowa ˈfɔrma ˌsɔ̃naˈtɔva n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) trzyczęściowa forma muzyczna składająca się z ekspozycji, przetworzenia i repryzy, występująca jako pierwsza część sonaty, koncertu czy symfonii; φόρμα σονάτας

formularz fɔrˈmulaʃ n
blankiet jakiegoś dokumentu do wypełnienia έντυπο

formuła fɔrˈmuwa n
przepis na daną czynność, sposób funkcjonowania czegoś τύπος

forsa ˈfɔrsa n
(potocznie, potoczny) pieniądze μαλλί παραδάκι

forteca fɔrˈtɛʦ̑a n
(architektura, architektoniczny) fortyfikacja obronna, na którą składają się forty i umocnienia; φρούριο κάστρο οχυρό

fortepian fɔrˈtɛpʲjãn n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument muzyczny, z poziomo umieszczonym pudłem rezonansowym; πιάνο με ουρά

fortuna fɔrˈtũna n
los, szczególnie ten dobry τύχη
wielkie bogactwo τύχη

fosa ˈfɔsa n
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) zapora w postaci rowu otaczającego umocnienia; τάφρος

fosfor ˈfɔsfɔr n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu P i liczbie atomowej 15; φωσφόρος φώσφορος

fosforescencja ˌfɔsfɔrɛˈsʦ̑ɛ̃nʦ̑ʲja n
(fizyka, fizyczny) świecenie ciał wywołane uprzednim naświetlaniem i trwające po jego ustaniu; φωσφορισμός

fosylizacja ˌfɔsɨlʲiˈzaʦ̑ʲja n
(geologia, geologiczny) ogół procesów prowadzących do utrwalenia w osadzie organizmów roślinnych i zwierzęcych, bądź też śladów ich działalności życiowej; απολίθωση

fotel ˈfɔtɛl n
rodzaj siedziska z oparciem na plecy i podłokietnikami; πολυθρόνα

foto- ˈfɔtɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze światłem φωτο-

fotodepilacja ˌfɔtɔdɛpʲiˈlaʦ̑ʲja n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) depilacja za pomocą silnej wiązki światła, np. lasera φωτοαποτρίχωση

fotogeniczny adj
korzystnie wyglądający na zdjęciach φωτογενής

fotograf fɔˈtɔɡraf n
osoba zajmująca się wykonywaniem fotografii, najczęściej zawodowo; φωτογράφος

fotografia ˌfɔtɔˈɡrafʲja n
sztuka wykonywania fotografii (1.1); φωτογραφία
nieruchomy obraz rzeczywistości utrwalony aparatem fotograficznym φωτογραφία

fotograficzny ˌfɔtɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
związany z fotografią, fotografowaniem, robieniem zdjęć φωτογραφικός

fotografować ˌfɔtɔɡraˈfɔvaʨ̑ v
robić zdjęcie, robić fotografię φωτογραφίζω φωτογραφώ

fotomontaż ˌfɔtɔ̃ˈmɔ̃ntaʃ n
(fotografia) obraz fotograficzny powstały przez manipulację lub skomponowanie kilku obrazów; φωτομοντάζ

foton ˈfɔtɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o zerowej masie spoczynkowej i ładunku, kwant oddziaływania elektromagnetycznego; φωτόνιο

fototranzystor ˌfɔtɔtrãw̃ˈzɨstɔr n
(elektronika, elektroniczny) element optoelektroniczny złożony z trzech warstw półprzewodnika o kolejno zmieniających się typach przewodnictwa; φωτοτρανζίστορ

fotowoltaiczny ˌfɔtɔvɔltaˈ<sup>j</sup>iʧ̑nɨ adj
(przymiotnik) związany z przetwarzaniem światła słonecznego na energię elektryczną φωτοβολταϊκός

fragment ˈfraɡmɛ̃nt n
wyodrębniona część czegoś απόσπασμα περικοπή

fragmentacja ˌfraɡmɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
podział na części, wydzielenie fragmentów θρυμμάτισμα

frajer ˈfrajɛr n
(potocznie, potoczny) osoba dająca się łatwo nabrać, naiwna; osoba nadmiernie wierna normom moralnym, które przez innych nie są przestrzegane αγαθιάρης αφελής χαζοβιόλης χαζοχαρούμενος

frakcjonowanie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: frakcjonować κλασμάτωση

fraktal ˈfraktal n
(matematyka, matematyczny) matematyczny obiekt określany jako „samopodobny”, czyli charakteryzujący się m.in. tym, że podczas dowolnego powiększania jego fragmentów, stale zachowuje taką samą złożoność struktury; μορφόκλασμα φράκταλ

franciszkański frãɲˈʨ̑iʃkaɨ̃j̃sʲci adj
związany z franciszkanami lub franciszkankami, dotyczący franciszkanów lub franciszkanek φραγκισκανικός

franciszkański frãɲˈʨ̑iʃkaɨ̃j̃sʲci possessiveAdjective
należący do franciszkanów lub franciszkanek, będący ich własnością φραγκισκανικός

francuska choroba frãnˈʦ̑uska xɔˈrɔba n
(potocznie, potoczny) (eufemistycznie) kiła γαλλική αρρώστια μαλαφράντζα

francuski frãnˈʦ̑usʲci adj
odnoszący się do Francji lub Francuzów; związany lub wywodzący się z Francji γαλλικός γαλλικά

francuski frãnˈʦ̑usʲci n
język urzędowy Francji, części Belgii, Szwajcarii, Kanady oraz kilkunastu innych państw; γαλλικά

francuski pocałunek frãnˈʦ̑usʲci ˌpɔʦ̑aˈwũnɛk n
namiętny, erotyczny pocałunek, podczas którego języki obojga partnerów dotykają się i wchodzą w kontakt z wnętrzem ich ust; γαλλικό φιλί

francuskojęzyczny frãnˈʦ̑uskɔjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
posługujący się językiem francuskim γαλλόφωνος
taki, którego mieszkańcy posługują się językiem francuskim γαλλόφωνος

franczyza n
(ekonomia, ekonomiczny) rodzaj współpracy gospodarczej pomiędzy samodzielnymi pod względem prawnym i finansowym podmiotami, tj. pomiędzy franczyzodawcą i jego franczyzobiorcami, w ramach której franczyzobiorca prowadzi swoje przedsiębiorstwo pod marką i według koncepcji franczyzodawcy, ponosząc opłaty na jego rzecz δικαιόχρηση

frankofilia ˌfrãŋkɔˈfʲilʲja n
umiłowanie wszystkiego, co francuskie; sympatia do Francuzów lub ich kultury γαλλοφιλία

frans frãw̃s n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Fr i liczbie atomowej 87; φράγκιο

frappe n
grecki napój przyrządzany z mrożonej kawy ubijanej w celu uzyskania wysokiej pianki φραπέ

frazes ˈfrazɛs n
często powtarzane, wyszukane powiedzenie, pozbawione jednak głębszego sensu κοινοτοπία

fregata frɛˈɡata n
(ornitologia, ornitologiczny) szerokoskrzydły, szybujący ptak oceaniczny z rodziny fregatowatych; φρεγάδα φρεγάτα
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej trzy maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie rejowe; φρεγάτα φρεγάδα

fresk frɛsk n
(sztuka) malowidło ścienne wykonane techniką (1.1) νωπογραφία
(sztuka) technika malarska nakładania farby na świeży tynk; νωπογραφία

front frɔ̃nt n
(budownictwo) przód budynku πρόσοψη φάτσα όψη
przód, przednia część πρόσοψη φάτσα όψη
(wojskowość, wojskowy) rejon działań wojennych; μέτωπο
(meteorologia, meteorologiczny) strefa między dwiema masami powietrza; μέτωπο
zgromadzenie partii lub osób pod jednym wspólnym programem μέτωπο

froterować ˌfrɔtɛˈrɔvaʨ̑ v
polerować zapastowaną podłogę froterką lub miękką tkaniną γυαλίζω

fruktoza n
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy ketoz, naturalnie występujący w stanie wolnym w owocach, miodzie, nektarze kwiatów; φρουκτόζη

fryzjer ˈfrɨzʲjɛr n
osoba zajmująca się obcinaniem włosów, ich czesaniem i pielęgnacją; u mężczyzn również goleniem κομμωτής κουρέας

fundować v
(potocznie, potoczny) zapraszać i płacić za poczęstunek κερνάω κερνώ
zakładać i opłacać instytucje στήνω

funkcja ˈfũŋkʦ̑ʲja n
(informatyka, informatyczny) podprogram; wydzielona część programu wykonująca określone zadanie συνάρτηση
(matematyka, matematyczny) przyporządkowanie każdemu elementowi ze zbioru dokładnie jednego elementu z innego zbioru; (potocznie, potoczny) wykres, rysunek takiego przyporządkowania; συνάρτηση
przeznaczenie, zadanie jakiegoś urządzenia lub osoby, cel jego działania; λειτούργημα συνάρτηση

funkcjonowanie ˌfũŋkʦ̑ʲjɔ̃nɔˈvãɲɛ n
działanie λειτουργία

funkcjonować ˌfũŋkʦ̑ʲjɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
działać, wykonywać czynności w sposób właściwy λειτουργώ

furman ˈfurmãn n
człowiek powożący zaprzęgiem konnym, zwykle furmanką αμαξάς καροτσέρης

fusta ˈfusta n
(historia, historyczny, historycznie) (marynarka) rodzaj lekkiej galery; φούστα

futbolista ˌfudbɔˈlʲista n
(sport, sportowy) zawodnik grający w piłkę nożną ποδοσφαιριστής

futurolog n
mężczyzna przewidujący przyszłość cywilizacji w oparciu o przesłanki naukowe μελλοντολόγος

futurologiczny adj
związany z futurologią, dotyczący futurologii μελλοντολογικός

futurystyczny ˌfuturɨˈstɨʧ̑nɨ adj
(sztuka) związany z futuryzmem, dotyczący futuryzmu φουτουριστής
taki, który wygląda jakby był wytworem techniki przyszłości φουτουριστής

futuryzm fuˈturɨsm̥ n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) awangardowy kierunek w sztuce dwudziestowiecznej powstały we Włoszech na początku XX w. manifestujący fascynację techniką, mechanizacją i dynamizmem wielkomiejskim; φουτουρισμός

gabardyna ˌɡabarˈdɨ̃na n
(włókiennictwo) tkanina o splocie skośnym, najczęściej wełniana, używana do szycia płaszczy, garniturów itp. γκαμπαρντίνα

gabinet cieni n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skład rządu formowany przez opozycyjną partię, gotowy do przejęcia władzy po wyborach; σκιώδης κυβέρνηση

gabinet zabiegowy n
(medycyna, medyczny) sala przystosowana do wykonywania niewielkich zabiegów medycznych αίθουσα θεραπείας

gad ɡat n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gromady Reptilia, kręgowiec zmiennocieplny oddychający wyłącznie płucami; ερπετό

gadatliwy ˌɡadaˈtlʲivɨ adj
taki, który dużo i chętnie mówi πολυλογάς

gadolin ɡaˈdɔlʲĩn n
(chemia, chemiczny) srebrzystobiały metal; pierwiastek chemiczny o symbolu Gd i liczbie atomowej 64; γαδολίνιο

gadożer ɡaˈdɔʒɛr n
(ornitologia, ornitologiczny) Circaetus gallicus, duży, leśny ptak drapieżny żywiący się płazami i gadami; φιδαετός

gaj ɡaj n
(książkowy) mały las lub grupa drzew, przeważnie dziko rosnących άλσος
(potocznie, potoczny) plantacja owocowych drzew egzotycznych περιβόλι

gajówka ɡaˈjufka n
(ornitologia, ornitologiczny) Sylvia borin, mały, niepozorny ptak leśny o melodyjnym głosie; κηποτσιροβάκος

gal ɡal n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ga i liczbie atomowej 31; γάλλιο

galaktyczny adj
związany z galaktyką, dotyczący galaktyki γαλαξιακός

galaktyka ɡaˈlaktɨka n
(astronomia, astronomiczny) duży obiekt składający się z miliardów gwiazd oraz czarnych dziur, pyłu i gazów; γαλαξίας

galaretka ˌɡalaˈrɛtka n
(kulinaria) deser lub słodycze przyrządzone z wywaru z owoców z dodatkiem żelatyny, podawane na zimno; ζελεδάκι

galera ɡaˈlɛra n
(historia, historyczny, historycznie) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wiosłowy statek lub okręt używany w czasach od starożytności do odrodzenia; γαλέρα

galery n
(historia, historyczny, historycznie) kara polegająca na zmuszeniu kogoś do pracy jako wioślarz na galerze κάτεργο

galon ˈɡalɔ̃n n
jednostka objętości używana w krajach anglosaskich; γαλόνι
naszywka ze złotej lub srebrnej taśmy na mundurach lub liberiach; γαλόνι

gamma ˈɡãmːa n
nazwa trzeciej litery alfabetu greckiego, γ; γάμμα γάμα

gangster ˈɡãŋkstɛr n
osoba należąca do gangu γκάνγκστερ

garaż ˈɡaraʃ n
wydzielony budynek lub część budynku służąca do parkowania pojazdów i zapewniająca im ochronę przed środowiskiem zewnętrznym i złodziejami; γκαράζ

garbarstwo ɡarˈbarstfɔ n
(rzemiosło, rzemieślniczy) wyprawianie skór; βυρσοδεψία

garbus ˈɡarbus n
(pogardliwie) człowiek z garbem (kifozą) καμπούρης
(potocznie, potoczny) (motoryzacja) jeden z modeli samochodu marki Volkswagen σκαθάρι

garderoba ˌɡardɛˈrɔba n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) w teatrze, pokój w którym ubierają i charakteryzują się aktorzy καμαρίνι

gardło ˈɡardwɔ n
(anatomia, anatomiczny) odcinek między przełykiem a jamą ustną, mieszczący się w przedniej części szyi; τράχηλος

garig ˈɡarʲik n
(ekologia, ekologiczny) (botanika, botaniczny) zimozielona formacja roślinna wtórna po wycięciu lasów, występująca w okolicach Morza Śródziemnego φρύγανο

garncarski adj
dotyczący garncarstwa albo garncarza πηλοπλαστικός

garncarstwo ɡarn̥ˈʦ̑arstfɔ n
rzemiosło zajmujące się ręcznym wyrobem naczyń glinianych; αγγειοπλαστική

garncarz ˈɡarn̥ʦ̑aʃ n
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wykonujący garnki i inne naczynia ceramiczne αγγειοπλάστης τσουκαλάς

garnek ˈɡarnɛk n
(kulinaria) ognioodporny pojemnik do przygotowywania i przechowywania ciepłych potraw; κατσαρόλα τσουκάλι χύτρα

garnitur ɡarʲˈɲitur n
eleganckie ubranie męskie; κουστούμι κοστούμι
komplet przedmiotów stanowiących pewną całość lub służących do jednego celu σετ σύνολο

garść ɡarʲɕʨ̑ n
dłoń złożona tak, aby móc coś zaczerpnąć lub chwycić φούχτα χούφτα
ilość mieszcząca się w garści (1.1) χούφτα φούχτα

gasnąć ˈɡasnɔ̃ɲʨ̑ v
o źródle światła lub ciepła, o uczuciach zanikać, zmniejszać swoją moc, siłę σβήνω

gatunek gaˈtuŋki ɡaˈtũnɛk n
(biologia, biologiczny) najniższa jednostka klasyfikacji organizmów żywych; είδος
odmiana czegoś, typ, rodzaj είδος

gawial n
(zoologia, zoologiczny) gad z gatunku gawial gangesowy; γαβιάλης

gawron ˈɡavrɔ̃n n
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus frugilegus, gatunek ptaka o czarnym upierzeniu, ale mniejszy od kruka z rodziny krukowatych; χαβαρόνι

gaz ɡas n
(fizyka, fizyczny) lotny stan materii; αέριο ατμός
(wojskowość, wojskowy) gaz (1.1), mający właściwości trujące, używany jako broń chemiczna αέριο ατμός
substancja służąca do opalania, gotowania itp., w postaci gazu (1.1) αέριο ατμός

gaz cieplarniany ˈɡasʲ ˌʨ̑ɛplarʲˈɲãnɨ n
gazowy składnik atmosfery powodujący efekt cieplarniany przez zatrzymywanie promieniowania podczerwonego w atmosferze; αέριο του θερμοκηπίου αέριο που προκαλεί το φαινόμενο του θερμοκηπίου

gaz musztardowy ˈɡas ˌmuʃtarˈdɔvɨ n
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) zwyczajowa nazwa iperytu siarkowego αέριο μουστάρδας

gaz szlachetny ˈɡas ʃlaˈxɛtnɨ n
(chemia, chemiczny) bezbarwny, bezwonny gaz, którego atomy nie łączą się w cząsteczki; ευγενές αέριο

gaz ziemny ˈɡazʲ ˈʑɛ̃mnɨ n
(geologia, geologiczny) mieszanina lekkich węglowodorów, wśród których dominuje metan, towarzysząca ropie naftowej lub tworząca własne złoża; φυσικό αέριο

gaza n
(medycyna, medyczny) materiał opatrunkowy z gazy (1.1); γάζα
(włókiennictwo) cienka i rzadka tkanina bawełniana; γάζα

gazeciarz ɡaˈzɛʨ̑aʃ n
człowiek, który sprzedaje lub dostarcza gazety εφημεριδοπώλης

gazela ɡaˈzɛla n
(zoologia, zoologiczny) mała afrykańska antylopa; γαζέλα

gazeta ɡaˈzɛta n
drukowany środek przekazu informacji, zazwyczaj ukazujący się codziennie; εφημερίδα

gazociąg ɡaˈzɔʨ̑ɔ̃ŋk n
(technologia, technika, techniczny) rurociąg do transportu gazu; αγωγός αερίου

gałka muszkatołowa ˈɡawka ˌmuʃkatɔˈwɔva n
(kulinaria) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) jądro nasiona muszkatołowca korzennego używane jako przyprawa i w przemyśle farmaceutycznym; μοσχοκάρυδο

gałąź ˈɡawɔ̃w̃ɕ n
(botanika, botaniczny) boczny pęd drzewa lub krzewu κλαδί κλαρί
odgałęzienie, odnoga, rozgałęzienie czegoś κλάδος
(przenośnie, przenośnia) dział gospodarki, nauki itp. κλάδος

gaśnica ɡaɕˈɲiʦ̑a n
(technologia, technika, techniczny) przenośny przyrząd do gaszenia pożaru; πυροσβεστήρας

gdakać ˈɡdakaʨ̑ v
o kurze: wydawać głos κακαρίζω

gdy ɡdɨ conjunction
…rozpoczynający zdanie podrzędne określające czas zajścia czynności ze zdania głównego όταν

gdy kota nie ma, myszy harcują ˈɡdɨ ˈkɔta ˈɲɛ‿ma ˈmɨʃɨ xarˈʦ̑ujɔ̃w̃ proverb
kiedy nie ma przez jakiś czas kontroli („kota”) nad podwładnymi lub podopiecznymi („myszami”), to następuje lekceważenie reguł, obowiązków itp. όταν λείπει η γάτα χορεύουν τα ποντίκια

gdy się drzewo obali, każdy wióry zbiera ˈɡdɨ‿ɕɛ ˈḍʒɛvɔ ːˈbalʲi ˈkaʒdɨ ˈvʲjurɨ ˈzbʲjɛra proverb
wszyscy wykorzystują nieszczęście, które spotkało kogoś ważnego δρυός πεσούσης πας ανήρ ξυλεύεται

gdyby ˈɡdɨbɨ conjunction
…wprowadzający w zdaniu podrzędnym warunek, który w danej sytuacji nie jest możliwy do spełnienia αν

gdzie ɟʥ̑ɛ pronoun
…pytajny, służący do tworzenia pytań o lokalizację πού
…względny, zastępujący określenie miejsca όπου

gdzie drwa rąbią, tam wióry lecą ˈɟʥ̑ɛ ˈdrva ˈrɔ̃mbʲjɔ̃w̃ ˈtãm ˈvʲjurɨ ˈlɛʦ̑ɔ̃w̃ proverb
uczestnicząc biernie, choć niekoniecznie świadomie w jakiejś nieprzyjemnej sytuacji, często ponosi się jej przykre konsekwencje κοντά στα ξερά καίγονται και τα χλωρά

gdzie indziej ˈɟʥ̑ɛ ˈĩɲʥ̑ɛ̇j
do innego miejsca αλλού
w innym miejscu αλλού

gdzie kucharek sześć, tam nie ma co jeść ˈɟʥ̑ɛ kuˈxarɛk ˈʃɛɕʨ̑ ˈtãmʲ ˈɲɛ‿ma ˈʦ̑ɔ ˈjɛ̇ɕʨ̑ proverb
jeśli zbyt wiele osób pracuje nad tą samą rzeczą, tym samym problemem, dublują się ich zadania, to nie odniosą sukcesu όπου λαλούν πολλοί κοκόροι, αργεί να ξημερώσει

gdzie praca, pilność na straży, tam się bieda wejść nie waży ˈɟʥ̑ɛ ˈpraʦ̑a ˈpʲilnɔɕʨ̑ na‿ˈstraʒɨ ˈtãmʲ‿ɕɛ ˈbʲjɛda ˈvɛjɕʨ̑ ɲɛ‿ˈvaʒɨ proverb
pracowity człowiek nie zazna biedy έκατσε η δουλειά στην πόρτα και κυνήγησε τη φτώχεια

gejsza ˈɡɛjʃa n
w kulturze Japonii, kobieta do towarzystwa o umiejętnościach artystycznych – konwersacji, tańca, gry na instrumentach, dobrych manier, literatury, poezji itp.; γκέισα

gejzer ˈɡɛjzɛr n
(geologia, geologiczny) źródło tryskające gorącą wodą i parą; θερμοπίδακας

gekon ˈɡɛkɔ̃n n
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka z rodziny gekonowatych o palcach umożliwiających wspinanie się po gładkich ścianach σαμιαμίδι σαμιαμίθι

gem ɡɛ̃m n
(sport, sportowy) część seta w tenisie γκέιμ παιχνίδι

gen ɡɛ̃n n
(biologia, biologiczny) część chromosomów jądra komórkowego, podstawowa jednostka dziedziczności odpowiedzialna za przekazanie cech dziedzicznych organizmu; γονίδιο

generator ˌɡɛ̃nɛˈratɔr n
(elektryczność) prądnica, szczególnie o dużej mocy; γεννήτρια

generał ɡɛ̃ˈnɛraw n
(wojskowość, wojskowy) wysoki stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych; στρατηγός πτέραρχος

generał broni ɡɛ̃ˈnɛraw ˈbrɔ̃ɲi n
(wojskowość, wojskowy) wysoki stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych, wyższy od generała dywizji; αντιπτέραρχος αντιστράτηγος

generał dywizji ɡɛ̃ˈnɛraw dɨˈvʲizʲji n
(wojskowość, wojskowy) wysoki stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych, wyższy od generała brygady i niższy od generała broni υποπτέραρχος υποστράτηγος

genetyka ɡɛ̃ˈnɛtɨka n
dziedzina naukowa zajmująca się badaniami nad dziedzicznością; γενετική

geneza ɡɛ̃ˈnɛza n
zespół czynników prowadzących do powstania czegoś γένεση

genitalny adj
związany z genitaliami, dotyczący genitaliów γεννητικός

genua ɡɛ̃ˈnu<sup>w</sup>a n
trójkątny żagiel przedni w omasztowaniu jachtów; τζένοα

geodezja ˌɡɛɔˈdɛzʲja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka o pomiarach Ziemi; γεωδαισία

geograf ɡɛˈɔɡraf n
osoba zajmująca się geografią lub ucząca geografii γεωγράφος

geografia ˌɡɛɔˈɡrafʲja n
nauka zajmująca się badaniem zjawisk przyrodniczych i społecznych na powierzchni Ziemi; γεωγραφία

geograficzny ˌɡɛɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
związany z geografią, odnoszący się do geografii γεωγραφικός

geolog ɡɛˈɔlɔk n
(edukacja, edukacyjny) (geologia, geologiczny) specjalista w dziedzinie geologii γεωλόγος

geologia ˌɡɛɔˈlɔɟja n
nauka zajmująca się budową, własnościami i historią Ziemi; γεωλογία

geometria ˌɡɛɔ̃ˈmɛtrʲja n
(matematyka, matematyczny) dział matematyki badający figury geometryczne i zależności między nimi γεωμετρία
(matematyka, matematyczny) szerzej: dział matematyki badający dla wybranych przekształceń ich niezmienniki; γεωμετρία

geomorfologia ˌɡɛɔ̃mɔrfɔˈlɔɟja n
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) nauka o formach rzeźby powierzchni Ziemi, ich wyglądzie zewnętrznym, właściwościach, pochodzeniu, rozwoju i rozmieszczeniu; γεωμορφολογία

geopolityczny ˌɡɛɔpɔlʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
dotyczący położenia geograficznego danego obszaru, które wpływa na jego sytuację polityczną γεωπολιτικός

gepard ˈɡɛpart n
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak z rodziny kotowatych; γατόπαρδος

geranos ɡɛˈrãnɔs n
(choreografia, choreograficzny) (mitologia, mitologiczny) taniec żurawia γερανός

geriatria ɡɛrʲˈjatrʲja n
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się schorzeniami wieku podeszłego; γηριατρική

german ˈɡɛrmãn n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ge i liczbie atomowej 32; γερμάνιο

giez ɟɛs n
(zoologia, zoologiczny) owad podobny do muchy, pasożyt, kąsa głównie bydło i konie; αλογόμυγα

giełda ˈɟɛwda n
(ekonomia, ekonomiczny) instytucja publiczna, w której kupcy i pośrednicy (maklerzy) kupują lub sprzedają papiery wartościowe i niektóre towary masowe; χρηματιστήριο

gigant ˈɟiɡãnt n
(zobacz) olbrzym γίγαντας γίγας

gilotyna ˌɟilɔˈtɨ̃na n
przyrząd służący do cięcia papieru, blachy itp. κόφτης
urządzenie służące do wykonywania kary śmierci przez ścięcie głowy; καρμανιόλα γκιλοτίνα λαιμητόμος

gimnazjum ɟĩmˈnazʲjũm n
(szkolnictwo, szkolny) trzyletnia, ponadpodstawowa szkoła ogólnokształcąca; γυμνάσιο

ginekolog ˌɟĩnɛˈkɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista ginekologii γυναικολόγος
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka ginekologii γυναικολόγος

ginekologia ˌɟĩnɛkɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób żeńskiego układu płciowego; γυναικολογία

ginekomastia ˌɟĩnɛkɔ̃ˈmastʲja n
(medycyna, medyczny) rozrost tkanki gruczołowej sutka u mężczyzny, objawiające się jego powiększeniem γυναικομαστία

gips ɟips n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy siarczanów, dwuwodny siarczan wapnia; także skała osadowa której głównym składnikiem jest dwuwodny siarczan wapnia, dodatkowo może ona zawierać anhydryt, iły, różne węglany; γύψος
(potocznie, potoczny) opatrunek unieruchamiający wykonany z gipsu γύψος

gitara ɟiˈtara n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) strunowy instrument muzyczny; κιθάρα

gitara elektryczna ɟiˈtara ˌɛlɛkˈtrɨʧ̑na n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gitara wyposażona w urządzenie przekazujące sygnał do wzmacniacza i modulujące dźwięk; ηλεκτρική κιθάρα

gitarzysta ˌɟitaˈʒɨsta n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na gitarze κιθαρίστας

gitarzystka ˌɟitaˈʒɨstka n
kobieta, która gra na gitarze κιθαρίστρια

gladiator ɡlaˈdʲjatɔr n
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: osoba walcząca dla uciechy publiczności na arenie z innymi osobami lub dzikimi zwierzętami; μονομάχος

glin ɡlʲĩn n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Al i liczbie atomowej 13; αλουμίνιο αργίλιο

glina ˈɡlʲĩna n
(geologia, geologiczny) skała osadowa; πηλός άργιλος

gliniarz ˈɡlʲĩɲaʃ n
(potocznie, potoczny) policjant μπάτσος

glista ˈɡlʲista n
(potocznie, potoczny) nicień, pasożyt jelita; ασκαρίδα

glob ɡlɔp n
(geografia, geograficzny) kula ziemska υδρόγειος

globalizacja ˌɡlɔbalʲiˈzaʦ̑ʲja n
proces zacieśniania się powiązań państw poprzez m.in. zwiększanie obrotów handlowych i przepływu ludzi oraz powodujący ujednolicanie się kultur i trybu życia ludzi na świecie; παγκοσμιοποίηση

glon ɡlɔ̃n n
Algae, rodzaj organizmów wodnych; φύκι

glukoza n
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, monosacharyd występujący we wszystkich organizmach żywych; γλυκόζη

gluon ˈɡlu<sup>w</sup>ɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna, będąca nośnikiem oddziaływań silnych γλουόνιο

gmatwać ˈɡmatfaʨ̑ v
czynić coś trudnym do zrozumienia lub rozwiązania, czynić niejasnym, niezrozumiałym, powodować zamęt w czymś μπερδεύω περιπλέκω

gmina ˈɡmʲĩna n
(administracja) podstawowa i zarazem najmniejsza jednostka samorządu terytorialnego; κοινότητα

gnejs ɡnɛjs n
(geologia, geologiczny) skała metamorficzna średnio- i gruboziarnista o teksturze kierunkowej; γνεύσιος

gniazdo ˈɟɲazdɔ n
(zoologia, zoologiczny) konstrukcja lęgowa najczęściej ptaków i innych zwierząt; φωλιά

gnić ɟɲiʨ̑ v
ulegać procesowi rozkładu pod wpływem działania drobnoustrojów: bakterii i grzybów σαπίζω

gnu ɡnu n
(zoologia, zoologiczny) Connochaetes, rodzaj dużych antylop z rodziny krętorogich; γκνου

godny ˈɡɔdnɨ adj
wart, zacny άξιος αξιοπρεπής
zasługujący na coś άξιος

godzina ɡɔˈʥ̑ĩna n
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) odstęp, przedział czasu równy 60 minutom; równy 3600 sekundom; ώρα
jedna z 24 chwil podczas doby oddzielonych od siebie co godzinę (1.1), począwszy od północy ώρα

godzina policyjna ɡɔˈʥ̑ĩna ˌpɔlʲiˈʦ̑ɨjna n
pora doby, w której zakazane jest przebywanie na ulicach; απαγόρευση της κυκλοφορίας απαγόρευση κυκλοφορίας

godzina prawdy ɡɔˈʥ̑ĩna ˈpravdɨ n
sytuacja, w której dowiadujemy się czegoś ważnego o sobie lub o innych ώρα της αλήθειας

godzinny ɡɔˈʥ̑ĩnːɨ adj
trwający jedną godzinę ωριαίος

godło ˈɡɔdwɔ n
(heraldyka, heraldyczny) wizerunek przedstawiony na tarczy herbowej; έμβλημα

gogle n
okulary z oprawą ściśle przylegającą do twarzy, chroniących oczy przed wiatrem, deszczem, urazami; γυαλιά ασφαλείας

gol ɡɔl n
(sport, sportowy) umieszczenie piłki lub krążka w bramce i punkt zdobyty w ten sposób γκολ τέρμα

golenie ɡɔˈlɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: golić ξύρισμα

golf ɡɔlf n
(sport, sportowy) dyscyplina sportu polegająca na bijaniu kijem do dołków małej piłki; γκολφ

golfista ɡɔlˈfʲista n
(sport, sportowy) ktoś, kto uprawia golf γκόλφερ

golfistka ɡɔlˈfʲistka n
(sport, sportowy) kobieta uprawiająca golf γκόλφερ

golić ˈɡɔlʲiʨ̑ v
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) pozbawiać kogoś pieniędzy σουφρώνω
usuwać zarost lub owłosienie, tnąc je tuż przy skórze ξυρίζω

golonka ɡɔˈlɔ̃nka n
(spożywczy) część szynki z kością goleniową; κότσι

gondola ɡɔ̃nˈdɔla n
wąska, drewniana łódka z jednym wiosłem, przystosowana do przewozu pasażerów, stosowana głównie w Wenecji; γόνδολα

gong ɡɔ̃ŋk n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny w formie okrągłej, mosiężnej płyty zawieszonej pionowo na stelażu; γκονγκ

goniec ˈɡɔ̃ɲɛʦ̑ n
roznosiciel korespondencji άγγελος

gorczyca ɡɔrˈʧ̑ɨʦ̑a n
(botanika, botaniczny) Sinapis L., roślina z rodziny kapustowatych; σινάπι

gorset ˈɡɔrsɛt n
część ubioru damskiego używana od końca XIV wieku do pierwszej dekady XX wieku; κορσές

goryl ˈɡɔrɨl n
(zoologia, zoologiczny) Gorilla gorilla, największa małpa człekokształtna; γορίλας
(potocznie, potoczny) osobisty ochroniarz, szczególnie jeśli wysoki i mocno zbudowany γορίλας μπράβος

gorzki ˈɡɔʃʲci adj
taki, którego smak zawiera gorycz; przeciwny słodkiemu πικρός
(przenośnie, przenośnia) taki, który jest smutny, bolesny, nieprzyjemny πικρός

gorący ɡɔˈrɔ̃nʦ̑ɨ adj
bardzo ciepły, tak, że odczuwany nieprzyjemnie θερμός καυτός

gorączka ɡɔˈrɔ̃n͇ʧ̑ka n
(medycyna, medyczny) stan, w którym temperatura ciała człowieka przekracza 38℃; πυρετός
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) stan uniesienia emocjonalnego πυρετός

gorączka krwotoczna Ebola n
(medycyna, medyczny) ciężka, często śmiertelna choroba zakaźna wywoływana przez wirus Ebola; αιμορραγικός πυρετός Έμπολα

gorączka złota ɡɔˈrɔ̃n͇ʧ̑ka ˈzwɔta idiom
nagły pęd do poszukiwania złota πυρετός του χρυσού

gospodarz ɡɔsˈpɔdaʃ n
(biologia, biologiczny) organizm żywy, na którym żyje pasożyt ξενιστής

gospodyni domowa ˌɡɔspɔˈdɨ̃ɲi dɔ̃ˈmɔva n
kobieta, która zajmuje się własnym domem i opieką nad dziećmi νοικοκυρά οικοδέσποινα

goszysta ɡɔˈʃɨsta n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik odchylenia lewicowego, lewak αριστεριστής

gotowy ɡɔˈtɔvɨ adj
skończony, wykonany έτοιμος
chętny i zdolny do zrobienia czegoś έτοιμος
przygotowany do czegoś, na coś έτοιμος
o wyrobach, zwłaszcza ubraniu: wykonany seryjnie, nie na miarę έτοιμος
o żywności: wyprodukowany w fabryce i wymagający tylko podgrzania έτοιμος

gotówka ɡɔˈtufka n
pieniądze w postaci banknotów lub monet μετρητά

gołowąs ɡɔ.ˈwɔvɔ̃.w̃s n
(przestarzałe, przestarzały) młodzik, niedoświadczony chłopak αγένειος αμούστακος

gołąb ˈɡɔwɔ̃mp n
(ornitologia, ornitologiczny) średniej wielkości ptak często spotykany w miastach; περιστέρι

gołąbek ɡɔˈwɔ̃mbɛk n
(kulinaria) danie z ryżu i mielonego mięsa zawiniętego w liście kapusty; λάχανο ντολμάδες λαχανοντολμάς

gołębi ɡɔˈwɛ̃mbʲi adj
(zoologia, zoologiczny) charakterystyczny dla gołębia, dotyczący gołębia, odnoszący się do gołębia, związany z gołębiem περιστερίσιος

gołębica ˌɡɔwɛ̃mˈbʲiʦ̑a n
(ornitologia, ornitologiczny) samica gołębia περιστέρα

gołębnik ɡɔˈwɛ̃mbʲɲik n
pomieszczenie lub budowla do hodowli gołębi περιστερώνας

goździk ˈɡɔʑʥ̑ik n
(botanika, botaniczny) Dianthus, roślina ozdobna o różnokolorowych kwiatach; γαριφαλιά
(kulinaria) wysuszony pąk kwiatowy drzewa goździkowego, służący jako przyprawa; γαρίφαλο μοσχοκάρφι
kwiat rośliny (1.1) γαρίφαλο

gra ɡra n
granie na instrumencie παίξιμο παιχνίδι
zabawa według ustalonych reguł; παιχνίδι
(sport, sportowy) mecz παιχνίδι

gra słów ˈɡra ˈswuf n
budowanie zdań w oparciu o wieloznaczność lub homonimię wyrazów λογοπαίγνιο

grabarz ˈɡrabaʃ n
osoba zajmująca się kopaniem grobów i grzebaniem zmarłych; νεκροθάφτης

grabie ˈɡrabʲjɛ n
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) ręczne narzędzie rolnicze lub ogrodnicze (drewniane lub metalowe) służące do grabienia; τσουγκράνα

grabież ˈɡrabʲjɛʃ n
zabieranie siłą czyjejś własności; obrabowanie, plądrowanie λεηλασία πλιάτσικο

gracz ɡraʧ̑ n
uczestnik gry lub zawodów παίκτης παίχτης

grad ɡrat n
(meteorologia, meteorologiczny) opad atmosferyczny w postaci kulek lodu; χαλάζι
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) wiele przedmiotów (także: słów, wyzwisk itp.) lecących w jakąś stronę χαλάζι

grafem n
najmniejsza, fundamentalna jednostka pisma; γράφημα

grafia ˈɡrafʲja n
postać graficzna wyrazu, pisownia γραφή

grafit n
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) odmiana alotropowa węgla, krucha, stalowoszara, dobrze przewodząca prąd elektryczny i ciepło, używana do wyrobu ołówków, smarów, elektrod itd. czy jako moderator w elektrowniach jądrowych; γραφίτης

grafoskop ɡraˈfɔskɔp n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie projekcyjne służące do wyświetlania na ekranie grafiki lub tekstu umieszczonych na folii diapozytywowej (foliogramie); προβολέας διαφανειών

gramatyka ɡrãˈmatɨka n
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się opisywaniem języka, γραμματική

gramofon ɡrãˈmɔfɔ̃n n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do odtwarzania dźwięku zapisanego na płytach gramofonowych; γραμμόφωνο φωνογράφος

gramofonowy ˌɡrãmɔfɔ̃ˈnɔvɨ adj
dotyczący gramofonu γραμμόφωνο

granat ˈɡrãnat n
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) (zobacz) granatowiec; ροδιά
(spożywczy) owoc granatowca ρόδι
(wojskowość, wojskowy) pocisk wyrzucany ręcznie, wypełniony materiałem wybuchowym; χειροβομβίδα
kolor ciemnoniebieski, także ubranie, materiał itp. w tym kolorze; γκρενά

granatowiec ˌɡrãnaˈtɔvʲjɛʦ̑ n
(botanika, botaniczny) Punica granatum L., drzewo lub krzew z rodziny krwawnicowatych o jadalnych owocach, rodzące granaty; ροδιά

granatowy ˌɡrãnaˈtɔvɨ adj
mający kolor szóstego pasma tęczy, taki jak kolor bezchmurnego, nocnego nieba itp.; kolor ciemnoniebieski; μπλε σκούρος

granica ɡrãˈɲiʦ̑a n
(administracja) umowna linia oddzielająca państwa, regiony itp.; σύνορο σύνορα
(matematyka, matematyczny) wartość, do której zmierza ciąg lub funkcja; όριο

graniczyć ɡrãˈɲiʧ̑ɨʨ̑ v
(w odniesieniu do uczuć, stanu fizycznego lub psychicznego) być bliskim, być podobnym, przypominać αγγίζω πλησιάζω
mieć wspólną granicę, sąsiadować γειτονεύω συνορεύω

granit ˈɡrãɲit n
(geologia, geologiczny) pospolita, kwaśna skała magmowa; γρανίτης

grasica n
(anatomia, anatomiczny) gruczoł układu chłonnego znajdujący się tuż za mostkiem, szczególnie aktywny w okresie dorastania; θύμος

grawitacja ˌɡravʲiˈtaʦ̑ʲja n
(fizyka, fizyczny) powszechna siła przyciągania działająca pomiędzy ciałami mającymi masę; βαρύτητα

grawitacyjny ˌɡravʲitaˈʦ̑ɨjnɨ adj
(fizyka, fizyczny) związany z grawitacją, dotyczący grawitacji βαρυτικός

grawiton n
(fizyka, fizyczny) hipotetyczny kwant pola grawitacyjnego βαρυτόνιο

grać w otwarte karty ˈɡraʥ̑ v‿ɔtˈfartɛ ˈkartɨ v
(przenośnie, przenośnia) być szczerym, mówić całą prawdę παίζω με ανοιχτά χαρτιά

grdyka ˈɡrdɨka n
(anatomia, anatomiczny) wystająca na przedniej części szyi chrząstka krtani (zazwyczaj u mężczyzn) καρύδι

grecki ˈɡrɛʦ̑ʲci adj
związany z Grecją, dotyczący Grecji lub Greków ελληνικός ελληνικά

grecki ˈɡrɛʦ̑ʲci n
język Greków i po części Cypryjczyków; ελληνικά ελληνικός

greckojęzyczny ˌɡrɛʦ̑kɔjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
posługujący się językiem greckim ελληνόγλωσσος ελληνόφωνος
spisany, stworzony w języku greckim ελληνόγλωσσος

grejpfrut ˈɡrɛjpfrut n
(botanika, botaniczny) roślina cytrusowa z rodziny rutowatych; γκρέιπ-φρουτ
(spożywczy) owoc grejpfruta (1.1) γκρέιπ-φρουτ

grobowa cisza ɡrɔˈbɔva ˈʨ̑iʃa n
złowroga cisza, pełna napięcia emocjonalnego νεκρική σιγή

groch ɡrɔx n
(botanika, botaniczny) Pisum L., roślina uprawna z rodziny bobowatych; μπιζέλι

grochy ˈɡrɔxɨ n
deseń w postaci dużych kropek wyraźnie odcinających się od tła πουά

gromadzenie ˌɡrɔ̃maˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: gromadzić συσσώρευση

gronostaj ɡrɔ̃ˈnɔstaj n
(zoologia, zoologiczny) Mustela erminea, gatunek niewielkiego ssaka drapieżnego z rodziny łasicowatych; ερμίνα
futro z gronostaja (1.1), zwykle w lm gronostaje; (dawniej, dawny) symbol władzy ερμίνα

grosso modo adv
w ogólnych zarysach, w przybliżeniu grosso modo πάνω κάτω χοντρικά

grosz ɡrɔʃ n
(historia, historyczny, historycznie) miedziana lub srebrna moneta różnej wartości, bita w krajach Europy γρόσι
(historia, historyczny, historycznie) setna część szylinga austriackiego γρόσι
(jednostka monetarna) jednostka monetarna w Polsce, obecnie setna część złotego; γρόσι

grosz do grosza, a będzie kokosza ˈɡrɔʒ dɔ‿ˈɡrɔʃa ː‿ˈbɛ̃ɲʥ̑ɛ kɔˈkɔʃa proverb
dzięki cierpliwemu oszczędzaniu można sobie pozwolić na więcej φασούλι το φασούλι γεμίζει το σακούλι

groszek ˈɡrɔʃɛk n
(botanika, botaniczny) Lathyrus L., roślina o prostej lub pnącej się łodydze i kwiatach o różnych kolorach; μπιζελιά
(kulinaria) zielone nasiona grochu; także potrawa z tych nasion μπιζέλι

grota ˈɡrɔta n
(geologia, geologiczny) naturalne zagłębienie w skale, zwykle niezbyt głębokie; σπηλιά σπήλαιο

groźba ˈɡrɔʑba n
zapowiedź kary, zemsty, niebezpieczeństwa itd. απειλή φοβέρα

grubiutki ɡruˈbʲjutʲci adj
(zdrobniale) od: gruby παχουλός

grubodziób ɡruˈbɔʥ̑up n
(ornitologia, ornitologiczny) Coccothraustes coccothraustes, mały eurazjatycki ptak o masywnym dziobie zmieniającym kolor zależnie od pory roku; κοκκοθραύστης χοντρομύτης

grubość n
wymiar w krótszej osi πάχος

gruby ˈɡrubɨ adj
mający dużą grubość, średnicę χοντρός
(staropolski) wulgarny, prostacki, nieokrzesany, grubiański χοντρός
o głosie: niski χοντρός
otyły χοντρός παχύς

gruczolak ɡruˈʧ̑ɔlak n
(medycyna, medyczny) nowotwór niezłośliwy tkanek gruczołowych; αδένωμα

gruczoł ˈɡruʧ̑ɔw n
(anatomia, anatomiczny) narząd w organizmie ludzkim lub zwierzęcym składający się z tkanki nabłonkowej, o przeznaczeniu wydzielania i wytwarzania swoistych substancji, niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania ustroju; αδένας

grudzień ˈɡruʥ̑ɛ̇̃ɲ n
dwunasty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego); Δεκέμβριος Δεκέμβρης

grupa ˈɡrupa n
(chemia, chemiczny) kolumna układu okresowego ομάδα
zbiór elementów (żywych lub martwych) o wspólnej cesze ομάδα
zbiór osób lub zwierząt (rzadziej: przedmiotów) znajdujących się blisko siebie ομάδα

grupa nominalna ˈɡrupa ˌnɔ̃mʲĩˈnalna n
(językoznawstwo, językoznawczy) jednostka składniowa, której centralnym elementem jest rzeczownik lub zaimek rzeczowny ονοματική φράση

grupa werbalna ˈɡrupa vɛrˈbalna n
(językoznawstwo, językoznawczy) jednostka składniowa, której centralnym elementem jest czasownik ρηματική φράση

grusza ˈɡruʃa n
(botanika, botaniczny) Pyrus L., rodzaj drzewa owocowego z rodziny różowatych; αχλαδιά
(technologia, technika, techniczny) drewno gruszy (1.1) αχλαδόξυλο

gruszka ˈɡruʃka n
(spożywczy) owoc gruszy; αχλάδι

gruszkowaty ˌɡruʃkɔˈvatɨ adj
przypominający kształtem gruszkę αχλαδόσχημος

gruyère n
(spożywczy) jeden z rodzajów szwajcarskiego, dojrzewającego sera; γραβιέρα

gruziński ɡruˈʑĩj̃sʲci adj
dotyczący Gruzji, związany z Gruzją lub Gruzinami γεωργιανός

gruziński ɡruˈʑĩj̃sʲci n
język urzędowy Gruzji; γεωργιανά

gruźlica ɡruʑˈlʲiʦ̑a n
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba zakaźna atakująca głównie płuca; φυματίωση

gryka ˈɡrɨka n
(botanika, botaniczny) Fagopyrum L., roślina uprawna na kaszę gryczaną; φαγόπυρο

grypa ˈɡrɨpa n
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna układu oddechowego; γρίπη

gryzoń ˈɡrɨzɔ̃ɲ n
ssak z rzędu Rodentia; τρωκτικό
gryzonie rząd Rodentia τρωκτικά

gryźć ɡrɨɕʨ̑ v
(przenośnie, przenośnia) martwić, niepokoić τρώω
zatapiać w czymś zęby δαγκώνω
atakować lub walczyć zębami δαγκώνω

grzebać ˈɡʒɛbaʨ̑ v
chować zmarłego do grobu lub zajmować się grabarstwem θάβω
rozgarniać, np. ziemię σκαλίζω

grzebień ˈɡʒɛbʲjɛ̇̃ɲ n
(fryzjerstwo, fryzjerski) przyrząd do czesania, rozczesywania włosów; χτένα

grzech ɡʒɛx n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) celowe przekroczenie norm moralnych uznawanych w danej religii; αμαρτία

grzechotka ɡʒɛˈxɔtka n
rodzaj zabawki dla niemowląt grzechoczącej przy potrząsaniu κουδουνίστρα

grzechotnik ɡʒɛˈxɔtʲɲik n
(herpetologia, herpetologiczny) wąż o długich zębach jadowych i z charakterystyczną grzechotką na końcu ogona; κροταλίας

grzesznica ɡʒɛʃʲˈɲiʦ̑a n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grzeszna osoba płci żeńskiej αμαρτωλή αμαρτωλότητα

grzeszny ˈɡʒɛʃnɨ adj
popełniający grzechy; taki, który czyni rzeczy złe, niewłaściwe, niedobre, niemoralne αμαρτωλός

grzmot ɡʒmɔt n
huk towarzyszący, wraz z błyskawicą, piorunowi βροντή
silny huk βροντή

grzyb ɡʒɨp ˈɡʒɨbɨ n
(mikologia, mikologiczny) organizm cudzożywny plechowy; μύκητας μανιτάρι
(potocznie, potoczny) owocnik grzyba (1.1) kapeluszowego, np. borowik, maślak, kurka, muchomor μανιτάρι
(przenośnie, przenośnia) coś w kształcie grzyba (1.2), np. chmura po wybuchu μανιτάρι
(pogardliwie) ktoś stary, niedołężny μύκητες

grzybobranie ˌɡʒɨbɔˈbrãɲɛ n
zbieranie grzybów ξεφυτρώματος

grzybobójczy ˌɡʒɨbɔˈbujʧ̑ɨ adj
taki, który zabija grzyby i zapobiega ich rozwojowi oraz pojawieniu się μυκητοκτόνος

grzywa ˈɡʒɨva n
(zoologia, zoologiczny) dłuższa sierść niektórych zwierząt znajdująca się na tylnej części głowy lub szyi χαίτη
(książkowy) bujna czupryna χαίτη

grzywna n
kara pieniężna nakładana przez organy sądowe lub administracyjne πρόστιμο

grób ɡrup n
przykryty dół, gdzie jest pochowany zmarły; τάφος

gręplarz ˈɡrɛ̃mplaʃ n
pracownik zajmujący się gręplowaniem ξάντης

gubernator n
(administracja) tytuł wysokich urzędników zarządzających częścią terytorium w niektórych państwach; κυβερνήτης

guma do żucia n
(spożywczy) wyrób cukierniczy przeznaczony do żucia; τσίχλα

gumka ˈɡũmka n
(fryzjerstwo, fryzjerski) elastyczna taśma przetykana kawałkami gumy, służąca do związywania włosów; (zobacz) gumka do włosów λαστιχάκι
(handel, handlowy) rozciągliwa, gumowa taśma, służąca do związywania przedmiotów; (zobacz) gumka recepturka λάστιχο λαστιχάκι
(informatyka, informatyczny) narzędzie w programach graficznych służące do usuwania fragmentów narysowanych obiektów, odpowiadające funkcji gumki (1.1) λάστιχο
(szkolnictwo, szkolny) (biurowość, biurowy) kawałek kauczuku służący do wycierania śladów ołówka i kredek z papieru; γομολάστιχα γόμα σβήστρα σβηστήρα

gumno ˈɡũmnɔ n
klepisko αλώνι

guru ˈɡuru n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba o wielkim autorytecie religijnym, przewodnik duchowy w hinduizmie, sikhizmie i niektórych odłamach buddyzmu; γκουρού

gutacja n
(biologia, biologiczny) zjawisko wydzielania kropel wodnych przez rośliny poprzez wypotniki; σταγονόρροια

guzik ˈɡuʑik n
(krawiectwo) element ubioru służący do zapinania np. płaszcza, swetra, spodni; κουμπί
(potocznie, potoczny) włącznik, przycisk διακόπτης πλήκτρο

gwara ˈɡvara n
(językoznawstwo, językoznawczy) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) odmiana mowy określonego środowiska zawodowego lub społecznego αργκό
(językoznawstwo, językoznawczy) mówiona odmiana języka ogólnonarodowego (tzw. języka literackiego), posiadająca swoiste słownictwo, a często i odmienną frazeologię oraz artykulację; διάλεκτος

gwatemalczyk ˌɡvatɛ̃ˈmalʧ̑ɨk n
mieszkaniec Gwatemali (stolicy państwa Gwatemala) Γουατεμαλέζος

gwałciciel ɡvawʲˈʨ̑iʨ̑ɛl n
osoba dopuszczająca się gwałtu βιαστής

gwałt ɡvawt n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (seksuologia, seksuologiczny) zmuszenie do odbycia stosunku seksualnego lub innej czynności seksualnej; βιασμός

gwałtownie ɡvawˈtɔvʲɲɛ adv
intensywnie βίαια
nagle, raptownie απότομα

gwiazda ˈɡvʲjazda n
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie będące skupiskiem związanej grawitacyjnie materii, w której zachodzą reakcje syntezy jądrowej; αστέρι άστρο αστέρας άστερας αστήρ αστρί

gwiazda Dawida n
(żydowski) symbol w postaci sześcioramiennej gwiazdy, utworzonej przez dwa zachodzące na siebie trójkąty równoboczne, będący m.in. godłem Izraela; άστρο του Δαβίδ

gwiazda spadająca ˈɡvʲjazda ˌspadaˈjɔ̃nʦ̑a n
(astronomia, astronomiczny) bryła kamienna lub metaliczna poruszająca się w przestrzeni międzyplanetarnej διάττοντας διάττοντας αστέρας

gwiazdozbiór ɡvʲjazˈdɔzbʲjur n
(astronomia, astronomiczny) grupa gwiazd, zajmujących pewien obszar nieba; αστερισμός

gwintownica n
narzędzie służące do nacinania gwintów zewnętrznych; βιδολόγος φιλιέρα

gwintownik ɡvʲĩnˈtɔvʲɲik n
narzędzie skrawające wieloostrzowe, służące do nacinania gwintów wewnętrznych; κολαούζο

gwizdać ˈɡvʲizdaʨ̑ v
wydawać z siebie gwizd, gwizdanie σφυρίζω
(przenośnie, przenośnia) ignorować coś, nie przejmować się czymś σφυρίζω
poprzez gwizdanie wyrażać dezaprobatę σφυρίζω

gwizdek ˈɡvʲizdɛk n
dźwięk wydawany przez gwizdek (1.1) σφύριγμα
nieposiadający części ruchomych przyrząd wytwarzający dźwięki pod wpływem wdmuchiwanego powietrza; σφυρίχτρα

gwóźdź ɡvuɕʨ̑ n
podłużny cienki metalowy trzpień, o jednym końcu ostrym, a drugim zakończonym płaską główką, służący do łączenia elementów; καρφί

gyros n
(kulinaria) wywodząca się z Grecji potrawa, składająca się z opiekanego mięsa, pomidorów, cebuli i sosu tzatziki, często podawana zawinięta w placek; γύρος

góra ˈɡura n
(geografia, geograficzny) duże wzniesienie terenu; βουνό όρος

góra lodowa ˈɡura lɔˈdɔva n
olbrzymia bryła lodu unosząca się na falach morza lub oceanu; παγόβουνο άισμπεργκ

górnik ˈɡurʲɲik n
pracownik kopalni zatrudniony przy wydobyciu z ziemi kopalin μεταλλωρύχος ανθρακωρύχος

górski ˈɡursʲci adj
związany z górami, dotyczący gór βουνίσιος ορεινός

górzysty ɡuˈʒɨstɨ adj
pełen gór, wzniesień, pokryty górami ορεινός

gówno ˈɡuvnɔ n
(wulgarnie, wulgaryzm) odchody stałe, kał σκατό
(wulgarnie, wulgaryzm) (przenośnie, przenośnia) coś brzydkiego, bezwartościowego σκατό
(wulgarnie, wulgaryzm) (przenośnie, przenośnia) nic σκατό

gąbczasty ɡɔ̃mpˈʧ̑astɨ adj
mający budowę charakterystyczną dla gąbki, podobny do gąbki: porowaty, miękki i sprężysty σπογγώδης

gągoł ˈɡɔ̃ŋɡɔw n
(ornitologia, ornitologiczny) gniazdujący w dziuplach gatunek kaczki; βουκεφάλα κουδουνόπαπια

gąsienica ˌɡɔ̃w̃ɕɛ̇̃ˈɲiʦ̑a n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) larwa motyla; także każdy owad o wielu odnóżach i bez skrzydeł; σαρανταποδαρούσα κάμπια
metalowa taśma umieszczana na spodzie niektórych pojazdów zastępująca koła i umożliwiająca im poruszanie się w trudnym terenie ερπύστρια

gąsienicowy ˌɡɔ̃w̃ɕɛ̇̃ɲiˈʦ̑ɔvɨ adj
związany z gąsienicą (stalową taśmą), dotyczący gąsienicy ερπυστριοφόρος

gęgawa ɡɛ̃ŋˈɡava n
(ornitologia, ornitologiczny) Anser anser, pospolity gatunek gęsi, gniazdujący również w Polsce, przodek gęsi domowej; σταχτόχηνα

gęsia skórka ˈɡɛ̃w̃ɕa ˈskurka n
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) fizjologiczna reakcja skóry na zimno lub emocje objawiająca się wyprostowaniem włosków; ανατριχίλα

gęś ɡɛ̃j̃ɕ ɡɛ̃w̃ɕ ɡɛ̃ɕ n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny kaczkowatych; χήνα
(kulinaria) potrawa z mięsa gęsi (1.2) rzadziej (1.1) χήνα
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pogardliwie) kobieta ograniczona, naiwna, głupia, niedoświadczona χήνα

gładzica ɡwaˈʥ̑iʦ̑a n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Pleuronectes platessa, flądra zamieszkująca europejskie wybrzeża Oceanu Atlantyckiego, Morza Śródziemnego, Bałtyckiego i Białego; γλωσσάκι ευρωπαϊκή χωματίδα φασί

głaskać ˈɡwaskaʨ̑ v
łagodnie przesuwać dłonią po jakiejś powierzchni χαϊδεύω

głodnemu chleb na myśli ɡwɔdˈnɛ̃mu ˈxlɛp na‿ˈmɨɕlʲi proverb
człowiek naturalnie kieruje swoje myśli i starania ku temu, czego mu najdotkliwiej brakuje ο πεινασμένος καρβέλια ονειρεύεται

głodny ˈɡwɔdnɨ adj
czujący potrzebę zjedzenia czegoś; również w użyciu rzeczownikowym ten, kto jest głodny νηστικός πεινασμένος

głos ɡwɔs n
decyzja wyrażona podczas wyborów, głosowania ψήφος φωνή
dźwięk wydawany przez istoty żyjące φωνή
zdanie, osąd, opinia φωνή
zdolność wydawania dźwięku (1.1) φωνή
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) partia jednego z wokalistów w utworze zespołowym φωνή
prawo / pozwolenie przemawiania λόγος φωνή

głos wołającego na puszczy ˈɡwɔz ˌvɔwajɔ̃nˈʦ̑ɛɡɔ na‿ˈpuʃʧ̑ɨ n
czyjeś słowa, apele nieznajdujące oddźwięku, zlekceważone φωνή βοώντος εν τη ερήμω

głosowanie ˌɡwɔsɔˈvãɲɛ n
wspólne decydowanie poprzez wyrażenie poparcia lub sprzeciwu wobec czegoś ψηφοφορία ψήφιση

głosować ɡwɔˈsɔvaʨ̑ v
oddawać głos, dokonywać wyboru w czasie głosowania ψηφίζω

głosowy adj
związany z głosem, dotyczący głosu φωνητικός

głowa ˈɡwɔva n
(anatomia, anatomiczny) część ciała zwierząt i człowieka, znajdująca się u góry lub z przodu ciała, zawierająca mózg; κεφάλι κεφαλή

głowizna ɡwɔˈvʲizna n
(spożywczy) mięso z głowy zwierząt rzeźnych κεφαλάκι

głośno ˈɡwɔɕnɔ adv
w sposób głośny, słyszalny, nie szeptem δυνατά

głuchoniemy ˌɡwuxɔ̃ˈɲɛ̃mɨ adj
niesłyszący i jednocześnie nieumiejący mówić κωφάλαλος

głuchoniemy ˌɡwuxɔ̃ˈɲɛ̃mɨ n
osoba głuchoniema (1.1) κωφάλαλος

głupawka ɡwuˈpafka n
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) niekontrolowany napad śmiechu; stan bezmyślnej wesołości – często zaraźliwej νευρικό γέλιο

głupi ˈɡwupʲi adj
bez głębszego znaczenia, pozbawiony sensu κουτή κουτό κουτός
kłopotliwy, niezręczny κουτή κουτό κουτός
naiwny, łatwowierny, dający się wykorzystywać κουτή κουτό κουτός
niemądry, ograniczony intelektualnie χαζός ανόητος κουτός βλάκας κουτή κουτό

głupota ɡwuˈpɔta n
niedostatek rozumu przejawiający się brakiem bystrości, nieumiejętnością rozpoznawania istoty rzeczy, związków przyczynowo-skutkowych, przewidywania i kojarzenia βλακεία ηλιθιότητα

głupstwo ˈɡwupstfɔ n
(przestarzałe, przestarzały) niewiedza, brak bystrości μωρία
głupie, niedorzeczne powiedzenie ανοησία κουταμάρα μωρία
lekkomyślny, głupi postępek ανοησία βλακεία

głuszec ˈɡwuʃɛʦ̑ n
(ornitologia, ornitologiczny) duży, eurazjatycki ptak leśny z ciemnym upierzeniem; αγριόκουρκος

głuszek ˈɡwuʃɛk n
(ornitologia, ornitologiczny) (Emberiza cia) ptak z rodziny trznadlowatych; βουνοτσίχλονο

głód ɡwut n
(fizjologia, fizjologiczny) uczucie potrzeby zjedzenia pożywienia; πείνα
(przenośnie, przenośnia) uczucie potrzeby osiągnięcia, zdobycia, zrobienia czegoś πείνα
u osób uzależnionych od nałogu: potrzeba, pragnienie skorzystania z przedmiotu nałogu πείνα
czas, obszar, na którym wielu ludzi lub zwierząt cierpi głód (1.1) λιμός

główka ˈɡwufka n
(zdrobniale) od: głowa κεφαλάκι
mała głowa κεφαλάκι

główny ˈɡwuvnɨ adj
pierwszorzędny, podstawowy, zasadniczy, najważniejszy κύριος

głęboki ɡwɛ̃mˈbɔci adj
charakteryzujący się dużym wymiarem w głąb czegoś, daleko od brzegu βαθύς βαρύς

głęboko ɡwɛ̃mˈbɔkɔ adv
daleko w głębi βαθιά

głębokość ɡwɛ̃mˈbɔkɔɕʨ̑ n
odległość od powierzchni lub poziomu czegoś w dół, do dna lub w głąb, do wnętrza βάθος

habit nie czyni mnicha ˈxabʲitʲ ɲɛ‿ˈʧ̑ɨ̃ɲi ˈmʲɲixa proverb
wygląd zewnętrzny nie świadczy o wartości człowieka το ράσο δεν κάνει τον παπά

hadron ˈxadrɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) silnie oddziałująca cząstka złożona z kwarków; αδρόνιο

hafn xafn̥ n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hf i liczbie atomowej 72 άφνιο

haftka ˈxaftka n
(potocznie, potoczny) uszko haftki (1.1) θηλιά
rodzaj drucianej zapinki składającej się z haczyka (konika) i uszka; (zobacz) też haftka w Encyklopedii staropolskiej κόπιτσα κόπτσα

hagiograficzny adj
(przenośnie, przenośnia) opisujący bardzo pozytywnie i bezkrytycznie jakąś postać αγιοποιητικός
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) typowy dla piśmiennictwa kościelnego o żywotach świętych αγιογραφικός

haiku xaˈ<sup>j</sup>iku n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wywodzący się z Japonii gatunek poezji lirycznej o zwięzłej formie; χαϊκού

haitański ˌxa<sup>j</sup>iˈtãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Haiti αϊτινός

haker ˈxakɛr n
(środowiskowy) (informatyka, informatyczny) osoba o bardzo dużych, praktycznych umiejętnościach informatycznych (lub elektronicznych), która identyfikuje się ze społecznością hakerską; χάκερ

halabarda ˌxalaˈbarda n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) średniowieczna broń piechoty przypominająca topór o długim drzewcu; αλεβάρδα λογχοπέλεκυς

halibut xaˈlʲibut n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Hippoglossus hippoglossus, drapieżna ryba morska z rodziny flądrowatych o szerokim otworze gębowym; ιππόγλωσσα χάλιμπατ

halka ˈxalka n
część bielizny damskiej zakładana pod suknię lub spódnicę; κομπινεζόν

halowy adj
(sport, sportowy) taki, który jest rozgrywany w hali sportowej κλειστός

halucynacja ˌxaluʦ̑ɨ̃ˈnaʦ̑ʲja n
odbierane zmysłami wrażenie czegoś, co nie istnieje, z przekonaniem, że jest rzeczywiste; παραίσθηση

hamburger xãmˈburɡɛr n
(kulinaria) kanapka z kotletem z mielonej wołowiny podawana na ciepło; χάμπουργκερ

hamowanie ˌxãmɔˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: hamować φρενάρισμα

hamulec xãˈmulɛʦ̑ n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zmniejszania prędkości pojazdu lub maszyny; πέδη φρένο

hamulec ręczny xãˈmulɛʦ̑ ˈrɛ̃n͇ʧ̑nɨ n
(motoryzacja) ręcznie aktywowany hamulec postojowy w samochodzie; χειρόφρενο

handel ˈxãndɛl n
proces gospodarczy polegający na sprzedaży i kupnie; wymiana dóbr materialnych; εμπόριο

handlowy xãnˈdlɔvɨ adj
związany z handlem, odnoszący się do handlu εμπορικός

hangar ˈxãŋɡar n
pomieszczenie, garaż służący do przechowywania samolotów, szybowców (rzadziej także do trzymania statków wodnych lub ładunków portowych); υπόστεγο

hantel n
(sport, sportowy) ciężarek gimnastyczny do trzymania w jednej ręce; αλτήρας

hanzeatycki ˌxãw̃zɛaˈtɨʦ̑ʲci adj
(historia, historyczny, historycznie) dotyczący hanzy, należący do hanzy χανσεατικός

haplo- ˈxaplɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający: pojedynczy, prosty απλο- απλό-

haplologia ˌxaplɔˈlɔɟja n
(językoznawstwo, językoznawczy) zjawisko fonetyczne polegające na skróceniu wyrazu przez usunięcie jednej z sylab bezpośrednio po sobie następujących, jednakowych lub o jednakowym spółgłoskowym nagłosie; απλολογία

harcerz ˈxarʦ̑ɛʃ n
(harcerski) członek harcerstwa, polskiej organizacji skautowej πρόσκοπος

harem ˈxarɛ̃m n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) część domu muzułmańskiego, do którego nie mają wstępu obcy mężczyźni; χαρέμι
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) wszystkie żony i nałożnice muzułmanina, zamieszkałe w haremie (1.1) χαρέμι

harfa ˈxarfa n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument strunowy w kształcie trójkąta; άρπα

harfista xarˈfʲista n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na harfie αρπιστής

harować xaˈrɔvaʨ̑ v
ciężko pracować μοχθώ σκοτώνομαι

harować jak wół xaˈrɔvaʨ̑ ˈjaɡ ˈvuw v
(potocznie, potoczny) bardzo ciężko pracować δουλεύω σαν σκύλος

harpun ˈxarpũn n
miotana broń myśliwska w postaci grotu z zadziorami, osadzonego na drzewcu (drewnianym lub metalowym); umocowana na linie; καμάκι

has xas n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hs i liczbie atomowej 108; χάσσιο χάσιο

haszysz ˈxaʃɨʃ n
narkotyk uzyskiwany z żywicy konopi indyjskich; χασίς χασίσι

hasło ˈxaswɔ n
jeden z możliwych elementów kampanii marketingowej lub politycznej σλόγκαν
myśl przewodnia, idea σύνθημα
tajny wyraz lub ciąg znaków σύνθημα
wyraz lub wyrażenie stanowiące odrębną część w słowniku lub katalogu λήμμα

hau xaw interjection
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) onomatopeja naśladująca szczekanie psa γαβ βαβ γαυ

haubica xawˈbʲiʦ̑a n
(wojskowość, wojskowy) działo o krótkiej lufie i małej prędkości początkowej pocisku, przeznaczone głównie do strzelania stromotorowego; οβιδοβόλο χόβιτζερ

hazardzista ˌxazarʲˈʥ̑ista n
człowiek uprawiający hazard; gracz hazardowy τζογαδόρος

hałas ˈxawas n
głośne, uciążliwe dźwięki; θόρυβος

hałaśliwy ˌxawaɕˈlʲivɨ adj
powodujący hałas θορυβώδης θορυβοποιός

heban ˈxɛbãn n
cenne drewno różnych gatunków drzew (głównie hebanowców) rosnących w strefie międzyzwrotnikowej i podzwrotnikowej; έβενος

hebraizm xɛˈbra<sup>j</sup>ism̥ n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka hebrajskiego; εβραϊσμός

hebrajski xɛˈbrajsʲci adj
związany z Hebrajczykami εβραϊκός εβραϊκά

hebrajski xɛˈbrajsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy kananejskiej języków semickich; εβραϊκά

hegemonia ˌxɛɡɛ̃ˈmɔ̃ɲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) panowanie, przewodnictwo jakiejś osoby lub grupy osób (np. klasy społecznej, partii politycznej czy państwa) nad kimś lub czymś ηγεμονία

hel xɛl n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu He i liczbie atomowej 2; ήλιο

helio- ˈxɛlʲjɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze Słońcem, energią słoneczną lub światłem słonecznym ηλιο-

heliograf n
(meteorologia, meteorologiczny) urządzenie służące do pomiaru czasu trwania usłonecznienia w danym miejscu; ηλιογράφος

hellenista n
znawca starożytnej Grecji – języka, historii, kultury; specjalista w dziedzinie hellenistyki ελληνιστής

helleński adj
związany z Helladą i Hellenami, dotyczący Hellady i Hellenów ελληνικός

helmintologia ˌxɛlmʲĩntɔˈlɔɟja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział zoologii zajmujący się robakami pasożytniczymi; ελμινθολογία

hematyt n
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał, tlenek żelaza (III); αιματίτης

hemofilia n
(medycyna, medyczny) wrodzona choroba krwi polegająca na obniżeniu jej krzepliwości; αιμοφιλία

henna ˈxɛ̃nːa n
(botanika, botaniczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) czerwonopomarańczowy barwnik otrzymywany z liści lawsonii bezwonnej, używany do farbowania skóry i włosów; χένα

heparyna ˌxɛpaˈrɨ̃na n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwzakrzepowy, aktywator antytrombiny; ηπαρίνη

hepatocyt ˌxɛpaˈtɔʦ̑ɨt n
(medycyna, medyczny) (anatomia, anatomiczny) komórka wątrobowa; ηπατοκύτταρο

heptagram n
(geometria) figura w kształcie regularnej siedmioramiennej gwiazdy επτάγραμμα

herbaciarnia ˌxɛrbaˈʨ̑arʲɲa n
(gastronomia) lokal gastronomiczny specjalizujący się w podawaniu herbaty τσαγερία

herbata xɛrˈbata n
napój, napar z herbaty (1.2); τσάι τσάϊ
napój, napar z innych ziół i owoców τσάι
popołudniowe spotkanie towarzyskie przy stole, często przy herbacie (1.3) τσάι
susz z pąków lub liści służący do przygotowania herbaty (1.3) τσάι τέιο τέιον
wiecznie zielona roślina z rodzaju Camellia, zwłaszcza Camellia sinensis, uprawiana dla herbaty (1.2); τεϊόδεντρο τσάι τσάι

herezja xɛˈrɛzʲja n
(przenośnie, przenośnia) kontrowersyjny pogląd, odstępstwo od powszechnie przyjętych poglądów αίρεση
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd religijny sprzeczny z dogmatami religii panującej; αίρεση

herezjarcha n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) założyciel lub przywódca ruchu religijnego uznanego za heretycki przez denominację, z której ruch ten się wydzielił; αιρεσιάρχης

heroina ˌxɛrɔˈ<sup>j</sup>ĩna n
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, pochodna morfiny, biały krystaliczny proszek; ηρωίνη

herold ˈxɛrɔlt n
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu mistrz ceremonii na dworze panującego władcy; także sędzia podczas rycerskich turniejów τελετάρχης
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu poseł ogłaszający zarządzenia w imieniu władcy αγγελιαφόρος αγγελιοφόρος
(przenośnie, przenośnia) głosiciel nowej myśli αγγελιαφόρος αγγελιοφόρος

herpetologia ˌxɛrpɛtɔˈlɔɟja n
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o płazach i gadach; ερπετολογία

heteroseksualny ˌxɛtɛrɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
odczuwający pociąg seksualny wyłącznie do osób płci przeciwnej ετεροφυλόφιλος

hetman ˈxɛtmãn n
(szachy, pojęcie szachowe) figura mogąca poruszać się w każdym kierunku; βασίλισσα

heurystyka xɛwˈrɨstɨka n
(logika, logiczny) umiejętność wykrywania nowych faktów oraz znajdywania związków między faktami, zwłaszcza z wykorzystaniem hipotez; ευρετική

hełm xɛwm n
zwykle usztywnione nakrycie głowy chroniące ją przed urazami; κράνος κάσκα

hełmiatka xɛwˈmʲjatka n
(ornitologia, ornitologiczny) Netta rufina, średni ptak wodny z upierzeniem głowy tworzącym puszysty hełm; ροπαλόπαπια

hiacynt ˈçjaʦ̑ɨ̃nt n
(botanika, botaniczny) wieloletnia roślina cebulowa z rodzaju Hyacinthus L. o ozdobnych kwiatach; υάκινθος ζουμπούλι

hiena ˈçjɛ̃na n
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak przypominający masywnego kota i żywiący się padliną; ύαινα

hierarchia çjɛˈrarçja n
osoby sprawujące władzę w jakiejś organizacji εκκλησία
układ elementów jakiejś struktury uporządkowany od najwyższych do najniższych według określonego kryterium; ιεραρχία

hierarchizacja n
uporządkowanie elementów czegoś według pewnej hierarchii ιεράρχηση

hieroglif çjɛˈrɔɡlʲif n
starożytne egipskie pismo obrazkowe; ιερογλυφικά
(przenośnie, przenośnia) nieczytelny pojedynczy znak pisarski ιερογλυφικά
(przenośnie, przenośnia) pismo nieczytelne ιερογλυφικά
pismo obrazkowe (starożytne, trudne do odczytania) ιερογλυφικά

higiena çiˈɟɛ̃na n
dbanie o czystość ciała υγιεινή
nauka o wpływie środowiska na zdrowie ludzkie υγιεινή

higieniczny adj
zapewniający przestrzeganie czystości i utrzymywanie zdrowia υγιεινός

hinduistyczny ˌçĩndu<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
związany z hinduizmem, dotyczący hinduizmu ινδουιστικός

hiperbola ˌçipɛrˈbɔla n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) zabieg stylistyczny polegający na wyolbrzymieniu, przejaskrawieniu cech przedmiotów, osób, zjawisk; υπερβολή
(matematyka, matematyczny) zbiór punktów, których bezwzględna wartość różnicy odległości od dwóch ustalonych punktów jest stała; υπερβολή

hipersomnia n
(medycyna, medyczny) nadmierna senność, występowanie senności mimo przespania nocy, przedłużanie się snu lub występowanie senności w czasie przeznaczonym na aktywność; υπερυπνία

hipertekst çipɛrˈtɛkst n
(informatyka, informatyczny) organizacja tekstu komputerowego polegająca na zastosowaniu hiperłączy przenoszących użytkownika do innych informacji; υπερκείμενο

hipertermia ˌçipɛrˈtɛrmʲja n
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) stan nadmiernego wzrostu temperatury organizmu stałocieplnego; υπερθερμία θερμοπληξία

hipertroficzny adj
dotyczący hipertrofii; nadmiernie rozwinięty, przerosły, rozrośnięty υπερτροφικός

hipo- ˈçipɔ prefix
pierwszy człon wyrazów złożonych, oznaczający „pod”, „poniżej normy” υπο-

hipoalergiczny ˌçipɔalɛrʲˈɟiʧ̑nɨ adj
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) o kosmetykach: przeznaczony dla alergików, niewywołujący alergii υποαλλεργικός

hipodrom n
(architektura, architektoniczny) (sport, sportowy) starożytny konny tor wyścigowy o kształcie wydłużonego, zaokrąglonego prostokąta ιππόδρομος

hipoglikemia n
(medycyna, medyczny) obniżenie się zawartości glukozy we krwi do poziomu poniżej normy fizjologicznej υπογλυκαιμία

hipokorystyk n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz pieszczotliwy; υποκοριστικό

hipokryzja ˌçipɔˈkrɨzʲja n
(psychologia, psychologiczny) postawa osoby, która postępuje sprzecznie z deklarowanymi przez siebie zasadami moralnymi w celu osiągania korzyści lub przedstawienia siebie w lepszym świetle; υποκρισία

hipologia ˌçipɔˈlɔɟja n
(zoologia, zoologiczny) nauka o koniu domowym; ιππολογία

hiponim çiˈpɔ̃ɲĩm n
wyraz o znaczeniu węższym od danego i podrzędnym wobec niego, np. „drzewo” w stosunku do słowa „roślina” υπώνυμο

hipopotam ˌçipɔˈpɔtãm n
(zoologia, zoologiczny) ssak z rzędu parzystokopytnych prowadzący ziemnowodny tryb życia; ιπποπόταμος

hipoteka ˌçipɔˈtɛka n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj zabezpieczenia długu poprzez umożliwienie wierzycielowi odzyskanie go z nieruchomości, której to zabezpieczenie dotyczy; υποθήκη

hipotermia ˌçipɔˈtɛrmʲja n
(medycyna, medyczny) stan chorobowy utraty ciepłoty ciała i zaniku funkcji życiowych; υποθερμία

hipoteza ˌçipɔˈtɛza n
niepotwierdzony konstrukt myślowy wyjaśniający dane zagadnienie; υπόθεση

histeria çiˈstɛrʲja n
(psychologia, psychologiczny) wybuchowa płaczliwość, nerwowość, rozemocjonowanie; υστερία

histeryczka ˌçistɛˈrɨʧ̑ka n
kobieta cierpiąca na histerię, która ma ataki histerii υστερική υστερικιά

histeryczny adj
właściwy histerii υστερικός

histeryk çiˈstɛrɨk n
człowiek cierpiący na histerię; taki, który ma ataki histerii υστερικός

histo- ˈçistɔ
(biologia, biologiczny) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z tkanką ιστο-

histogram çiˈstɔɡrãm n
(matematyka, matematyczny) wykres słupkowy ukazujący rozkład empiryczny danej cechy, np. jasności pikseli na fotografii cyfrowej; ιστόγραμμα

histologia n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka o tkankach ιστολογία

historia çiˈstɔrʲja n
nauka zajmująca się badaniem przeszłości; ιστορία
krótka opowieść, opis jakiegoś wydarzenia ιστορία

historyk çiˈstɔrɨk n
specjalista w dziedzinie historii, badacz dziejów ιστορικός
specjalistka w dziedzinie historii, badaczka dziejów ιστορικός

hiszpański çiʃˈpãj̃sʲci adj
nawiązujący do/pochodzący z Hiszpanii lub odnoszący się do Hiszpanów ισπανικός ισπανικά

hiszpański çiʃˈpãj̃sʲci n
romański język używany m.in. w Hiszpanii; ισπανικός ισπανικά

hokej ˈxɔkɛj n
(sport, sportowy) każda z kilku rodzajów gier zespołowych rozgrywanych na lodowisku lub na boisku, w której zawodnicy trącając zakrzywionym kijem krążek lub małą piłkę, starają się trafić do bramki przeciwnika; χόκεϊ

hokej na lodzie ˈxɔkɛj na‿ˈlɔʥ̑ɛ n
(sport, sportowy) hokej rozgrywany na lodowisku; χόκεϊ επί πάγου

hokej na rolkach ˈxɔkɛj na‿ˈrɔlkax n
(sport, sportowy) hokej rozgrywany na boisku, naktórym gracze jeżdżą na rolkach; χόκεϊ με πατίνια

hokej na trawie ˈxɔkɛj na‿ˈtravʲjɛ n
(sport, sportowy) hokej rozgrywany na boisku pokrytym trawą; χόκεϊ επί χόρτου

hol xɔl n
duża, reprezentacyjna sala znajdująca się u wejścia do kina, teatru, hotelu, do apartamentów itp. χολ

holenderski ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲci adj
związany z Holandią, dotyczący Holandii ολλανδικός ολλανδέζικος

holenderski ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲci n
główny język Holandii; ολλανδέζικος ολλανδικός

holm xɔlm n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ho i liczbie atomowej 67; όλμιο

holokaust xɔˈlɔkawst n
(historia, historyczny, historycznie) zagłada, całkowite zniszczenie, zwłaszcza prześladowanie i zagłada Żydów europejskich przez hitlerowców w czasie II wojny światowej, (zobacz) Holokaust ολοκαύτωμα

holownik xɔˈlɔvʲɲik n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) niewielki, silny i zwrotny statek przystosowany do ciągnięcia większych jednostek; ρυμουλκό

homar ˈxɔ̃mar n
(zoologia, zoologiczny) skorupiak z rzędu homarowatych – Nephropidae – masowo poławiany dla celów spożywczych; αστακός

homarzec xɔ̃ˈmaʒɛʦ̑ n
(zoologia, zoologiczny) gatunek homara ceniony ze względu na walory smakowe; καραβίδα

homeopatia ˌxɔ̃mɛɔˈpatʲja n
leczenie schorzenia za pomocą rozcieńczonego czynnika wywołującego daną chorobę; ομοιοπαθητική

homeostaza ˌxɔ̃mɛɔˈstaza n
zdolność organizmu do utrzymywania stałości parametrów wewnętrznych mimo zmian w otoczeniu ομοιόσταση

homerycki ˌxɔ̃mɛˈrɨʦ̑ʲci adj
odnoszący się do Homera lub jego twórczości; ομηρικός

homo- ˈxɔ̃mɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych, mający znaczenie: taki sam, jednolity ομο- ομό-

homofobia ˌxɔ̃mɔˈfɔbʲja n
silna niechęć do homoseksualizmu i homoseksualistów; ομοφοβία

homofonia ˌxɔ̃mɔˈfɔ̃ɲja n
(językoznawstwo, językoznawczy) identyczność fonetyczna między wyrazami o różnej pisowni i różnym znaczeniu ομοφωνία
styl utworów muzycznych, w których jeden głos dominuje nad pozostałymi, które stanowią akompaniament ομοφωνία

homoseksualizm ˌxɔ̃mɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
kierowanie popędu seksualnego do osobników tej samej płci ομοφυλοφιλία

homoseksualny ˌxɔ̃mɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
związany z homoseksualizmem, dotyczący homoseksualizmu ομοφυλοφιλικός

honduraski ˌxɔ̃nduˈrasʲci adj
odnoszący się do państwa Honduras ονδουρανός

hoplita xɔˈplʲita n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ciężkozbrojny żołnierz piechoty starożytnej Grecji walczący w falandze; οπλίτης

hormon ˈxɔrmɔ̃n n
(biologia, biologiczny) wytwarzana w organizmie substancja która reguluje procesy życiowe; ορμόνη

horoskop xɔˈrɔskɔp n
opis konfiguracji ciał niebieskich, na podstawie którego sporządza się przepowiednię ωροσκόπιο

horror ˈxɔrːɔr n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (literacko) dzieło, głównie film, przedstawiające makabryczną, najczęściej nierealną i pełną napięcia akcję; έργο φρίκης ταινία φρίκης
(przenośnie, przenośnia) straszne zdarzenie, dramatyczna sytuacja, uciążliwe okoliczności φρίκη

hortensja xɔrˈtɛ̃w̃sʲja n
(potocznie, potoczny) kwiat rośliny z rodzaju (1.1) ορτανσία
(botanika, botaniczny) Hydrangea L., rodzaj roślin z rodziny hortensjowatych; ορτανσία

horyzont xɔˈrɨzɔ̃nt n
linia powstała z przecięcia sfery niebieskiej na dwie części, i wyznaczająca granicę pomiędzy przestrzenią widoczną dla obserwacji i zasłoniętą przez Ziemię; ορίζοντας

hosanna interjection
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pierwotnie wezwanie do Boga o pomoc, współcześnie wykrzyknik stosowany jako radosna inwokacja; ωσαννά

hospitalizacja ˌxɔspʲitalʲiˈzaʦ̑ʲja n
umieszczenie pacjenta w szpitalu νοσοκομειακή περίθαλψη

hostia ˈxɔstʲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) okrągły opłatek z mąki pszennej używany podczas mszy oraz wystawiany w monstrancji do adoracji; όστια

hotel ˈxɔtɛl n
budynek do czasowego pobytu za opłatą; ξενοδοχείο

hołota xɔˈwɔta n
(pogardliwie) grupa osób, które zachowują się w sposób niekulturalny, chamski, ordynarny, prostacki όχλος συρφετός

hrabina xraˈbʲĩna n
żona hrabiego κόμισσα

hrabstwo ˈxrapstfɔ n
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu w Europie Zachodniej: jednostka administracyjna zarządzana przez hrabiego; κομητεία
(urzędowy) jednostka podziału administracyjnego w Wielkiej Brytanii, Irlandii i Stanach Zjednoczonych κομητεία

hrywna ˈxrɨvna n
waluta Ukrainy; γκρίβνα

hulajnoga ˌxulajˈnɔɡa n
prosty pojazd złożony z dwóch lub trzech kół, kierownicy i miejsc na nogi πατίνι

humanistyka ˌxũmãˈɲistɨka n
grupa nauk dotyczących człowieka, jego wytworów i społeczeństwa ludzkiego; ανθρωπιστικές επιστήμες

humanizm n
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) intelektualny i kulturalny prąd epoki Odrodzenia przedkładający sprawy ludzkie, doczesne nad to, co nieziemskie ανθρωπισμός
postawa moralna i intelektualna przejawiająca się zainteresowaniem człowiekiem, jego dobrem, godnością i wolnością ανθρωπισμός

hummus n
(kulinaria) pasta z ciecierzycy, czosnku i pasty tahini, popularna na Bliskim Wschodzie; χούμους ρεβιθοσαλάτα

humor ˈxũmɔr n
zdolność dostrzegania komicznych stron rzeczywistości χιούμορ

humus n
(geologia, geologiczny) składnik gleby tworzący się w wyniku rozkładu obumarłych organizmów; χούμος

huragan xuˈraɡãn n
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) silny, porywisty wiatr, w którego prędkość wynosi powyżej 33 m/s, zwykle towarzyszący cyklonom tropikalnym; τυφώνας λαίλαπα

huta ˈxuta n
zakład metalurgiczny, w którym wytapia się stal, aluminium lub inne metale χυτήριο

huzar n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz jazdy lekkiej; ουσάρος

huśtawka xuɕˈtafka n
przyrząd do bujania dzieci; κούνια τραμπάλα

huśtać ˈxuɕtaʨ̑ v
wprawiać w ruch wahadłowy κουνώ

hybryda xɨ.ˈbrɨ.da n
(biologia, biologiczny) roślina lub zwierzę powstałe ze skrzyżowania osobników należących do dwóch różnych odmian, ras lub gatunków; υβρίδιο
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz złożony z elementów pochodzących z dwóch różnych języków; υβρίδιο
(książkowy) coś, co składa się z różnych elementów, często niepasujących do siebie υβρίδιο
(fotografia) aparat kompaktowy z wymienną optyką, dawniej także kompakt z dużym zoomem i bardziej zaawansowanymi funkcjami υβρίδιο
(potocznie, potoczny) samochód hybrydowy υβρίδιο
w heraldyce fantastyczne zwierzę, będące połączeniem cech zwierząt realnie istniejących; υβρίδιο

hycel ˈxɨʦ̑ɛl n
(potocznie, potoczny) osoba zajmująca się wyłapywaniem bezpańskich psów μπόγιας
(przenośnie, przenośnia) osoba niegodziwa, bezwartościowa μπόγιας

hydrant ˈxɨdrãnt n
urządzenie, które umożliwia bezpośredni pobór z głównych przewodów sieci wodociągowej wody do celów gospodarczych i pożarniczych; κρουνός πυροσβεστικός κρουνός

hydraulik xɨˈdrawlʲik n
robotnik, którego praca polega na montażu i naprawie instalacji wodociągowej, kanalizacyjnej oraz centralnego ogrzewania υδραυλικός

hydro-
pierwszy człon wyrazów oznaczających związek z wodą υδρο- νερο- υδατο- υδρ- υδρό-

hydrobiologia ˌxɨdrɔbʲjɔˈlɔɟja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział biologii zajmujący się organizmami wodnymi; υδροβιολογία

hydrodynamiczny adj
związany z hydrodynamiką, dotyczący hydrodynamiki υδροδυναμικός

hydrofon xɨˈdrɔfɔ̃n n
(technologia, technika, techniczny) mikrofon służący do odbierania dźwięków rozchodzących się w wodzie lub innych cieczach; υδρόφωνο

hydrograficzny ˌxɨdrɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
związany z hydrografią, dotyczący hydrografii υδρογραφικός

hydrologia ˌxɨdrɔˈlɔɟja n
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) nauka o wodzie występującej w przyrodzie; υδρολογία

hydroplan xɨˈdrɔplãn n
samolot, który może lądować na wodzie i startować z niej; υδροπλάνο

hydroponika ˌxɨdrɔˈpɔ̃ɲika n
bezglebowa metoda uprawy roślin w roztworach wodnych, z których pobierają one składniki pokarmowe, a ziemia została zastąpiona ceramicznym granulatem służącym jedynie do utrzymania rośliny w pionie; υδροπονία

hydrostatyka ˌxɨdrɔˈstatɨka n
nauka zajmująca się cieczami w stanie spoczynku lub bezwładności; υδροστατική

hymn xɨ̃mn n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (urzędowy) uroczysta i podniosła pieśń pochwalna o apostroficznym charakterze wypowiedzi, komponowana na cześć bóstwa, szczególnej osoby, wydarzenia, ojczyzny (kraju), a także idei; ύμνος

i i conjunction
…łączący słowa i zdania równorzędne και κι
…uwydatniający znaczenie (przy powtórzeniach) και κι

i i n
dwunasta litera alfabetu polskiego oznaczająca samogłoskę ustną; και κι

i tak dalej adv
wyrażenie zamykające wypowiedź, zastępujące dalszy ciąg wyliczenia και ούτω καθεξής

i w Paryżu nie zrobią z owsa ryżu ˌi‿f‿paˈrɨʒu ɲɛ‿ˈzrɔbʲjɔ̃w̃ ˈz‿ɔfsa ˈrɨʒu proverb
pewne rzeczy są niemożliwe do zrobienia τον αράπη κι αν τον πλένεις, το σαπούνι σου χαλάς

ibis ˈibʲis n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak brodzący z podrodziny ibisów, Threskiornithinae; ίβις

ichtiolog n
(biologia, biologiczny) uczony – specjalista badający ryby ιχθυολόγος

ichtiologia ˌixtʲjɔˈlɔɟja n
(zoologia, zoologiczny) nauka o rybach; ιχθυολογία

idea iˈdɛa n
myśl przewodnia; ιδέα

idealistka ˌidɛaˈlʲistka n
(filozofia, filozoficzny) zwolenniczka idealizmu ιδεαλίστρια

ideał n
doskonałość, najwyższy cel dążeń, pragnień ιδανικό

identyczny ˌidɛ̃nˈtɨʧ̑nɨ adj
dokładnie taki sam ολόιδιος

ideolog n
twórca, teoretyk lub zagorzały propagator określonej ideologii ιδεολόγος

ideologiczny ˌidɛɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z ideologią, mający cechy ideologii ιδεολογικός

idiolekt iˈdʲjɔlɛkt n
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór indywidualnych cech mowy danego rozmówcy; ιδιόλεκτο ιδιόλεκτος

idiom ˈidʲjɔ̃m n
zwrot charakterystyczny dla danego języka, niemożliwy do dosłownego przetłumaczenia na inny język ιδιωτισμός

idiosynkrazja n
(psychologia, psychologiczny) czyjś indywidualny sposób spostrzegania, doświadczania i reakcji na pewną zwyczajną sytuację ιδιοσυγκρασία

idol ˈidɔl n
osoba, którą się podziwia είδωλο
figura bóstwa είδωλο

idy ˈidɨ n
(historia, historyczny, historycznie) w kalendarzu rzymskim trzynasty, a w marcu, maju, lipcu i październiku piętnasty dzień miesiąca; ειδοί

ignorancja ˌiɡnɔˈrãnʦ̑ʲja n
brak wiedzy na jakiś ważny temat άγνοια αμάθεια

ignorować ˌiɡnɔˈrɔvaʨ̑ v
pomijać, nie zwracać uwagi αγνοώ αδιαφορώ

igrać z ogniem ˈiɡraʥ̑ ˈz‿ɔɟɲɛ̃m idiom
niebezpiecznie, nadmiernie ryzykować παίζω με τη φωτιά

igrzyska olimpijskie iˈɡʒɨska ˌɔlʲĩmˈpʲijsʲcɛ n
najstarsza międzynarodowa impreza sportowa organizowana co cztery lata w różnych miastach; ολυμπιακοί αγώνες

igła ˈiɡwa n
(krawiectwo) cienki podłużny przedmiot o ostrym końcu, najczęściej wykonany z metalu; βελόνα πευκοβελόνα

ikona iˈkɔ̃na n
(informatyka, informatyczny) niewielki obrazek widoczny na ekranie, symbolizujący określony plik, folder, aplikację lub program i stanowiący odsyłacz uruchamiający je; εικονίδιο
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obraz sakralny, malowany na drewnie, wyobrażający postacie świętych, sceny z ich życia, sceny biblijne lub liturgiczno-symboliczne; εικόνα

ikosaedr ˌikɔˈsaɛtr̥ n
(geometria) dwudziestościan foremny εικοσάεδρο

ile ˈilɛ interrogativePronoun
używany do pytania o liczność elementów w zbiorze πόσος
używany do pytania o wielkość πόσος

ile ˈilɛ pronoun
rozpoczynający zdanie podrzędne określające liczność elementów w zbiorze πόσος
rozpoczynający zdanie podrzędne określające wielkość czegoś πόσος

iloczyn iˈlɔʧ̑ɨ̃n n
(matematyka, matematyczny) wynik mnożenia arytmetycznego γινόμενο

iloraz iˈlɔras n
(matematyka, matematyczny) wynik dzielenia πηλίκο

ilościowy adj
dotyczący ilości ποσοτικός

ilość ˈilɔɕʨ̑ n
liczba określająca objętość lub masę; ποσότητα
liczba sztuk ποσότητα

iluzja n
(psychologia, psychologiczny) uświadomione doznanie wrażenia widzenia czegoś nieistniejącego, zniekształcone widzenie παραίσθηση

imadło ĩˈmadwɔ n
(technologia, technika, techniczny) przyrząd, który służy do mocowania przedmiotów poddawanych obróbce lub w trakcie montażu; μέγγενη

imbecyl ĩmˈbɛʦ̑ɨl n
(medycyna, medyczny) ktoś z niedorozwojem umysłowym βλάκας

imbir ˈĩmbʲir n
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin wieloletnich, Zingiber Boehm., pochodzących z Azji i Australii; ζιγγίβερι πιπερόριζα
(kulinaria) przyprawa z imbiru lekarskiego, Zingiber officinale Rosc., w formie świeżego kłącza lub proszku πιπερόριζα τζίντζερ

imieniny ˌĩmʲjɛ̇̃ˈɲĩnɨ n
dzień patrona określonego imienia; dzień, który jest świętem dla osób o danym imieniu ονομαστική γιορτή

imienniczka ˌĩmʲjɛ̇̃ɲˈːiʧ̑ka n
kobieta lub dziewczyna mająca takie samo imię lub nazwisko, jak inna osoba συνονόματη

imiennik ĩˈmʲjɛ̇̃ɲːik n
ktoś niespokrewniony, kto nosi takie samo nazwisko, jak dana osoba συνεπώνυμος συνονόματος
ktoś, kto ma takie samo imię, jak dana osoba συνονόματος

imiesłów ĩˈmʲjɛswuf n
(gramatyka) forma czasownika używana jako przymiotnik lub przysłówek; μετοχή

imigracja ˌĩmʲiˈɡraʦ̑ʲja n
napływ cudzoziemców do jakiegoś kraju w celu osiedlenia się w nim είσοδος μεταναστών

imigrant ĩˈmʲiɡrãnt n
osoba przybywająca do jakiegoś kraju w celu osiedlenia się w nim μετανάστης

imitować ˌĩmʲiˈtɔvaʨ̑ v
naśladować coś lub kogoś αντιγράφω μιμούμαι

imię ˈĩmʲjɛ n
indywidualna nazwa osoby i stworzeń wyższych (anioła, boga, diabła itd.); (potocznie, potoczny) również nazwa zwierzęcia, rośliny itp. όνομα
imię (1.1) i nazwisko όνομα
(przestarzałe, przestarzały) rzeczownik (imię rzeczowne), przymiotnik (imię przymiotne) lub liczebnik (imię liczbowe) όνομα

imperialistyczny adj
dotyczący imperializmu albo imperialistów; będący wyrazem działań mających na celu podporządkowanie świata ιμπεριαλιστικός

imperializm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka zagraniczna oparta o militaryzm, dążenie do podporządkowania sobie innych krajów, stania się imperium ιμπεριαλισμός

imponderabilia ˌĩmpɔ̃ndɛraˈbʲilʲja n
coś, czego nie da się zmierzyć (np. uczucie), ale co ma istotny wpływ na sytuację oraz przebieg wydarzeń αστάθμητος παράγοντας

imponujący adj
wzbudzający uznanie i zachwyt εντυπωσιακός

importować v
(handel, handlowy) sprowadzać towary z innych krajów εισάγω

impotent ĩmˈpɔtɛ̃nt n
ktoś cierpiący na impotencję ανίκανος
ktoś niezdolny do działania ανίκανος

impresjonizm n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) nurt w sztuce europejskiej i amerykańskiej drugiej połowy XIX wieku; ιμπρεσιονισμός

impulsywny ˌĩmpulˈsɨvnɨ adj
taki, który szybko i wyraziście reaguje na bodźce; taki, który jest porywczy παρορμητικός

inauguracja ˌĩnawɡuˈraʦ̑ʲja n
uroczyste zapoczątkowanie έναρξη εγκαίνια

ind ĩnt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu In i liczbie atomowej 49; ίνδιο

indagować ˌĩndaˈɡɔvaʨ̑ v
(książkowy) przeprowadzać indagację, wypytywać kogoś o coś, dopytywać się, badać, zasypywać pytaniami ερευνώ

indoeuropejski ˌĩndɔɛwrɔˈpɛjsʲci adj
(językoznawstwo, językoznawczy) wywodzący się z praindoeuropejskiej wspólnoty językowej lub stanowiący jej kontynuację ινδοευρωπαϊκός

indonezyjski ˌĩndɔ̃nɛˈzɨjsʲci adj
odnoszący się do państwa Indonezja ινδονησιακός

indyjski ĩnˈdɨjsʲci adj
związany z Indiami, dotyczący Indii ινδικός

indyk ˈĩndɨk n
(ornitologia, ornitologiczny) Meleagris, duży hodowlany ptak grzebiący z rodziny kurowatych; γαλοπούλα

inercja ĩˈnɛrʦ̑ʲja n
bierność, bezwładność, niezdarność, niezgrabność, próżniactwo, lenistwo; bierne poddawanie się, niechęć do czynu αδράνεια απραξία

infekcja ĩnˈfɛkʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) proces chorobowy wywołany przez drobnoustroje chorobotwórcze w organizmie; μόλυνση

inflacja ĩnˈflaʦ̑ʲja n
(ekonomia, ekonomiczny) postępujący spadek wartości pieniądza prowadzący do wzrostu cen; πληθωρισμός

informacja ˌĩnfɔrˈmaʦ̑ʲja n
miejsce, w którym udziela się wiadomości z określonej dziedziny πληροφορία
poinformowanie o czymś, zakomunikowanie πληροφορία
(informatyka, informatyczny) dane przesyłane bądź przetwarzane πληροφορία

informatyka ˌĩnfɔrˈmatɨka n
nauka o gromadzeniu i przetwarzaniu informacji; πληροφορική

informować ˌĩnfɔrˈmɔvaʨ̑ v
przekazywać wiadomość i objaśniać πληροφορώ

inhibitor ˌĩnçiˈbʲitɔr n
(chemia, chemiczny) substancja zwalniająca lub hamująca reakcję chemiczną; αναστολέας

inicjatywa n
propozycja zrealizowania określonych działań πρωτοβουλία
skłonność do samodzielnego inicjowania działań πρωτοβουλία

inkubator ˌĩŋkuˈbatɔr n
(medycyna, medyczny) urządzenie do podtrzymywania procesów życiowych wcześniaków w ściśle kontrolowanych warunkach; επωαστήρας

innowierca ˌĩnːɔˈvʲjɛrʦ̑a n
człowiek wyznający religię inną niż osoba mówiąca lub inną niż dominująca w jakimś środowisku αλλόθρησκος

inny ˈĩnːɨ indefinitePronoun
nie ten, jakiś odmienny άλλος

innymi słowy ĩnˈːɨ̃mʲi ˈswɔvɨ
inaczej mówiąc, ujmując coś w innych słowach μ' άλλα λόγια

inochód ĩˈnɔxut n
(zoologia, zoologiczny) sposób poruszania się niektórych zwierząt czworonożnych (kopytnych i psowatych), polegający na stawianiu jednocześnie raz obu kończyn prawych, raz lewych; πλαγιοδιποδισμός πλαγιοτροχασμός

inseminacja ˌĩw̃sɛ̃mʲĩˈnaʦ̑ʲja n
(zootechnika, zootechniczny) sztuczne zapłodnienie poprzez wprowadzenie do dróg rodnych samicy nasienia pobranego od samca; σπερματέγχυση τεχνητή γονιμοποίηση

inspiracja ˌĩw̃spʲiˈraʦ̑ʲja n
natchnienie, twórczy zapał, wena έμπνευση

inspirować v
dostarczać natchnienia εμπνέω

instalacja ˌĩw̃staˈlaʦ̑ʲja n
(technologia, technika, techniczny) czynność instalowania – montowanie czegoś z części i podzespołów εγκατάσταση
(technologia, technika, techniczny) system urządzeń, przewodów tworzący jakąś całość εγκατάσταση

instalator n
(technologia, technika, techniczny) osoba zakładająca instalację εγκατάστασης

instalować ˌĩw̃staˈlɔvaʨ̑ v
(informatyka, informatyczny) umieszczać program komputerowy na komputerze tak, aby poprawnie działał εγκαθιστώ
montować jakieś urządzenie do pracy w danym miejscu lub warunkach εγκαθιστώ
(potocznie, potoczny) wprowadzać się do nowego mieszkania, pokoju itp., urządzać się εγκαθίσταμαι

instrument ĩw̃ˈstrũmɛ̃nt n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd wytwarzający dźwięk, (zobacz) instrument muzyczny όργανο

insulina ˌĩw̃suˈlʲĩna n
(fizjologia, fizjologiczny) hormon produkowany przez trzustkę; ινσουλίνη

integralność n
nierozdzielność, związek całości ολοκληρία

inteligencja ˌĩntɛlʲiˈɡɛ̃nʦ̑ʲja n
sprawność umysłowa, umiejętność polegająca na rozumieniu danych sytuacji; νοημοσύνη

inteligentny ˌĩntɛlʲiˈɡɛ̃ntnɨ adj
odznaczający się inteligencją έξυπνος

intencja ĩnˈtɛ̃nʦ̑ʲja n
chęć, zamiar πρόθεση

intensywny ˌĩntɛ̃w̃ˈsɨvnɨ adj
natężony, mocny, nasycony έντονος
o dużej dynamice, wzmożonej aktywności υπερεντατικός

intercyza ˌĩntɛrˈʦ̑ɨza n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kontrakt przedmałżeński/przedślubny, umowa między narzeczonymi lub małżonkami o zachowaniu odrębnych majątków, rezygnacji ze wspólnoty majątkowej γαμήλιο συμβόλαιο

interdyscyplinarny ˌĩntɛrdɨsʦ̑ɨplʲĩˈnarnɨ adj
dotyczący kilku dyscyplin naukowych διεπιστημονικός

interes ĩnˈtɛrɛs n
sprawa (do załatwienia) ασχολία

interesujący ˌĩntɛrɛsuˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
ciekawy, zajmujący ενδιαφέρων

interfejs użytkownika ĩnˈtɛrfɛjs ˌuʒɨtkɔvʲˈɲika n
(informatyka, informatyczny) część oprogramowania odpowiadająca za interakcję między aplikacją i użytkownikiem; διασύνδεση χρήστη

interlingua ˌĩntɛrˈlʲĩŋɡva n
międzynarodowy sztuczny język pomocniczy; ιντερλίνγκουα

internetowy ˌĩntɛrnɛˈtɔvɨ adj
dotyczący internetu; korzystający z internetu διαδικτυακός ιντερνετικός

interpunkcja ˌĩntɛrˈpũŋkʦ̑ʲja n
(językoznawstwo, językoznawczy) użycie znaków przestankowych w piśmie στίξη

interwencja ˌĩntɛrˈvɛ̃nʦ̑ʲja n
wejście pomiędzy, mieszać się do czegoś aby osiągnąć zamierzony cel επέμβαση

interwencjonizm ˌĩntɛrvɛ̃nˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) polityka interwencji w sprawy ekonomiczne własnego państwa επεμβατισμός

interweniować ˌĩntɛrvɛ̃ˈɲɔvaʨ̑ v
mieszać się w sprawy kogoś innego lub innego kraju, w celu uzyskania określonego efektu επεμβαίνω

intifada ˌĩntʲiˈfada n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) arabskie określenie buntu, rebelii, powstania; ιντιφάντα

intonacja ˌĩntɔ̃ˈnaʦ̑ʲja n
(językoznawstwo, językoznawczy) sposób akcentowania wyrazów i zdań; τονισμός

introligator ˌĩntrɔlʲiˈɡatɔr n
(drukarstwo, drukarski) (rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się zawodowo oprawą książek i innych wydawnictw; βιβλιοδέτης

introligatornia ˌĩntrɔlʲiɡaˈtɔrʲɲa n
(drukarstwo, drukarski) (rzemiosło, rzemieślniczy) zakład rzemieślniczy, w którym oprawia się książki i inne wydawnictwa βιβλιοδετείο

inwalida ˌĩnvaˈlʲida n
osoba, która jest pozbawiona możliwości pracy (całkowicie lub połowicznie) ze względu na kalectwo, utratę zdrowia ανάπηρος

inwazja ĩnˈvazʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) najazd lub wtargnięcie zbrojne na czyjeś terytorium; εισβολή επιδρομή
(biologia, biologiczny) gwałtowne rozprzestrzenienie się nowego gatunku na terytorium zajmowane dotąd przez reprezentantów rodzimych populacji; εισβολή επιδρομή

inwentaryzacja ˌĩnvɛ̃ntarɨˈzaʦ̑ʲja n
spisywanie inwentarza απογραφή

inwestor ĩnˈvɛstɔr n
(ekonomia, ekonomiczny) osoba lub firma/spółka dokonująca inwestycji επενδυτής

inwestycja ˌĩnvɛˈstɨʦ̑ʲja n
(ekonomia, ekonomiczny) nakład gospodarczy na tworzenie lub zwiększanie majątku trwałego; επένδυση
(ekonomia, ekonomiczny) wydatek przedsiębiorstwa na dobra, które mogą być użyte do produkcji innych dóbr i wykonywania usług επένδυση
(przenośnie, przenośnia) wyrzeczenie się obecnych, pewnych korzyści na rzecz niepewnych osiągnięć w przyszłości επένδυση

inżynier ĩn͇ˈʒɨ̃ɲɛr n
człowiek zajmujący się zawodowo inżynierią, mający wyższe wykształcenie techniczne; μηχανικός

iperyt iˈpɛrɨt n
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) (potocznie, potoczny) iperyt siarkowy, bojowy środek trujący υπερίτης

ipsylon ipˈsɨlɔ̃n ipˈsʲilɔ̃n n
nazwa dwudziestej litery alfabetu greckiego, υ; ύψιλον

iracki iˈraʦ̑ʲci adj
odnoszący się do państwa Irak ιρακινός

irański iˈrãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Iran ιρανικός

irga ˈirɡa n
(botanika, botaniczny) Cotoneaster, rodzaj roślin z rodziny różowatych; κυδωνίαστρο

irlandzki irˈlãnʦ̑ʲci adj
odnoszący się do Irlandii lub Irlandczyków ιρλανδέζικος ιρλανδικός

ironia iˈrɔ̃ɲja n
zawoalowana drwina, szyderstwo lub złośliwość ukryte pod pozorną aprobatą; ειρωνεία ειρωνία

ironicznie ˌirɔ̃ˈɲiʧ̑ʲɲɛ adv
używając ironii; pozornie szczerze/prawdziwie ειρωνικά

ironiczny ˌirɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
zawierający ukryte szyderstwo, drwiący pod pozorem czegoś innego ειρωνικός

irracjonalny ˌirːaʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
sprzeczny z rozumem, rozsądkiem αλόγιστος

iryd ˈirɨt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ir i liczbie atomowej 77 ιρίδιο

irygacja n
(rolnictwo, rolniczy) sztuczne nawadnianie pól; άρδευση

iskra ˈiskra n
rozżarzona cząstka płonącego ciała oddzielająca się od całości σπίθα
(przenośnie, przenośnia) człowiek ruchliwy, szybki, zwinny σπίθα

islam ˈislãm n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna założona przez Mahometa; ισλάμ Ισλάμ

islamizm isˈlãmʲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) islam polityczny – doktryna polityczna oparta na islamie, łącząca religię z ideologią, w której Koran uznany jest za podstawę prawa i polityki państwa; ισλαμισμός

islamofobia ˌislãmɔˈfɔbʲja n
uprzedzenie, niechęć, wrogość w stosunku do islamu i muzułmanów; ισλαμοφοβία

istnienie iˈstʲɲɛ̇̃ɲɛ n
bycie, trwanie, występowanie, egzystencja ύπαρξη
wyodrębniona całość, istota, byt ον

istnieć ˈistʲɲɛ̇ʨ̑ v
być, występować w rzeczywistości υπάρχω

istotny iˈstɔtnɨ adj
taki, który jest istotą czegoś; jest charakterystyczny, specyficzny, ważny ουσιώδης αρχικός
taki, który jest prawdziwy, rzeczywisty ουσιαστικός

iterb ˈitɛrp n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Yb i liczbie atomowej 70; υττέρβιο

itr itr̥ n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Y i liczbie atomowej 39; ύττριο

izo- ˈizɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający jednakowość, równość, np. „izobara” ισο-

izobara ˌizɔˈbara n
(meteorologia, meteorologiczny) krzywa łącząca miejsca o jednakowym ciśnieniu atmosferycznym; ισοβαρής καμπύλη

izoglosa ˌizɔˈɡlɔsa n
(językoznawstwo, językoznawczy) linia na mapie wyznaczająca zasięg danej cechy językowej ισόγλωσσο

izotop iˈzɔtɔp n
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) każda z odmian tego samego pierwiastka chemicznego, która ma jednakową liczbę protonów w atomach, lecz różne liczby neutronów; ισότοπο

izraelski ˌizraˈɛlsʲci adj
odnoszący się do państwa Izrael ισραηλινός

iłołupek n
(geologia, geologiczny) zwięzła osadowa skała ilasta wykazująca łupkowatość; αργιλικός σχιστόλιθος σχιστή άργιλος

iść spać ˈiɕʨ̑ ˈspaʨ̑ v
udawać się na sen κοιμάμαι πάω για ύπνο

ja ja n
jaźń, jestestwo εγώ

ja ja personalPronoun
pierwsza osoba liczby pojedynczej εγώ

jabłecznik jabˈwɛʧ̑ʲɲik n
(kulinaria) ciasto z jabłkami μηλόπιτα
słabe wino z jabłek μηλίτης μηλόκρασο

jabłko ˈjap.kɔ ˈjap.w̥kɔ n
(spożywczy) owoc jabłoni μήλο

jabłko Adama ˈjap.kɔ a.ˈdã.ma ˈjapw̥.kɔ a.ˈdã.ma n
(przenośnie, przenośnia) (anatomia, anatomiczny) (zobacz) grdyka (u mężczyzn) μήλο του Αδάμ

jabłko niezgody ˈjapkɔ ɲɛˈzɡɔdɨ ˈjapw̥kɔ ɲɛˈzɡɔdɨ n
rzecz, sprawa, która skłóca, poróżnia dane osoby μήλον της Έριδος

jabłoń ˈjabwɔ̃ɲ n
drzewo, na którym rosną jabłka; μηλιά

jacht jaxt n
lekki statek o napędzie żaglowym lub motorowym służący do rekreacji, turystyki, uprawiania sportu; θαλαμηγός γιοτ

jadalnia jaˈdalʲɲa n
pomieszczenie przeznaczone do spożywania w nim posiłków τραπεζαρία
komplet mebli znajdujących się w jadalni (1.1) τραπεζαρία

jadalny jaˈdalnɨ adj
nadający się do jedzenia; taki, którym nie można się otruć βρώσιμος εδώδιμος φαγώσιμος

jaglica n
(medycyna, medyczny) wirusowe zapalenie spojówek lub całego oka; τράχωμα

jagniątko jäɟˈɲɔ̃ntkɔ n
(zdrobniale) od: jagnię αρνάκι

jagnię ˈjäɟɲɛ n
(zoologia, zoologiczny) młode owcy; αρνί

jagnięcina ˌjäɟɲɛ̇̃ɲˈʨ̑ĩna n
(kulinaria) potrawa z jagnięciny (1.1) αρνάκι αρνί
(spożywczy) mięso jagnięce (z młodej owcy) αρνί αρνάκι

jaguar jaˈɡu<sup>w</sup>ar n
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak z gatunku jaguar amerykański, Panthera onca; ιαγουάρος

jajeczkowanie ˌjäjɛʧ̑kɔˈvãɲɛ n
(biologia, biologiczny) występujące okresowo wydalanie dojrzałego jaja z jajnika do jajowodu; ωορρηξία

jajecznica ˌjäjɛʧ̑ʲˈɲiʦ̑a n
(kulinaria) smażona potrawa z wymieszanych jajek; ομελέτα χτυπητά αβγά

jajko ˈjäjkɔ n
(ornitologia, ornitologiczny) ptasi zarodek w wapiennej osłonce αβγό

jajko Kolumba ˈjäjkɔ kɔˈlũmba idiom
(książkowy) proste rozwiązanie pozornie trudnego zagadnienia; αβγό του Κολόμβου

jajnik ˈjäjɲik n
(anatomia, anatomiczny) żeński gruczoł płciowy; ωοθήκη

jajo ˈjäjɔ n
(biologia, biologiczny) dojrzała komórka rozrodcza żeńska zwierząt i człowieka; ωάριο
(spożywczy) jajo (1.1) drobiu używane przez ludzi jako pożywienie; αβγό

jajowaty ˌjäjɔˈvatɨ adj
kształtem przypominający ptasie jajo ωοειδής αβγοειδής

jajowód jäˈjɔvut n
(anatomia, anatomiczny) przewód o długości ok. 10-12 cm, który biegnie od rogu macicy, dochodząc do jajnika; ωαγωγός

jak jak n
(zoologia, zoologiczny) ssak z rodziny pustorożców; γιακ

jak jak pronoun
…używany w zdaniach zależnych jeśli όπως

jak rak świśnie a ryba piśnie adv
nigdy όταν ασπρίσει ο κόρακας και γίνει περιστέρι

jak się drzewo powali, każdy je rąbie i pali ˈjäc‿ɕɛ ˈḍʒɛvɔ pɔˈvalʲi ˈkaʒdɨ‿jɛ ˈrɔ̃mbʲjɛ i‿ˈpalʲi proverb
wszyscy wykorzystują nieszczęście, które spotkało kogoś ważnego δρυός πεσούσης πας ανήρ ξυλεύεται

jak się masz ˈjäc‿ɕɛ ˈmaʃ
…otwierający rozmowę i będący pytaniem o czyjeś samopoczucie, nastrój πώς είσαι ; πώς είστε ; τι κάνεις ; τι κάνετε ;

jak sobie pościelesz, tak się wyśpisz ˈjak ˈsɔbʲjɛ pɔˈɕʨ̑ɛlɛʃ ˈtac‿ɕɛ ˈvɨɕpʲiʃ proverb
sami mamy wpływ na to, co się dzieje w naszym życiu, na jego jakość όπως έστρωσες, θα κοιμηθείς όπως στρώσεις, θα κοιμηθείς

jak słoń w składzie porcelany ˈjak ˈswɔ̃ɲ ˈf‿skwaʥ̑ɛ ˌpɔrʦ̑ɛˈlãnɨ adv
w sposób niezręczny, nieumiejętny σαν ταύρος σε υαλοπωλείο ως ταύρος εν υαλοπωλείο

jaki pan, taki kram ˈjäci ˈpãn ˈtaci ˈkrãm proverb
taka, jaka jest osoba, taki jest u niej porządek κατά τα βουνά και τα χιόνια μαθημένα τα βουνά απ' τα χιόνια

jakikolwiek ˌjäciˈkɔlvʲjɛk pronoun
dowolny, nieokreślony, wszystko jedno jaki οποιοσδήποτε

jako ˈjakɔ conjunction
pot., przest. jak όπως

jako ˈjakɔ preposition
używany do określania roli, stanowiska, znaczenia itp., które sprawuje podmiot σαν

jakobin n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w czasie Wielkiej Rewolucji Francuskiej: członek lewicowego klubu politycznego dążącego do radykalnych zmian i wprowadzenia republiki; Ιακωβίνος

jakoś ˈjakɔɕ pronoun
w pewien, nie do końca określony, sposób κάπως

jakościowy adj
odnoszący się do jakości, związany z jakością ποιοτικός

jakość ˈjakɔɕʨ̑ n
wartość, rodzaj, stan czegoś; zalety przedmiotu świadczące o jego użyteczności, wartości, porządnym wykonaniu ποιότητα

jama bębenkowa ˈjãma ˌbɛ̃mbɛ̃ŋˈkɔva n
(anatomia, anatomiczny) część ucha środkowego będąca przestrzenią powietrzną pomiędzy błoną bębenkową a ścianą kostną; τυμπανική κοιλότητα

jama ustna ˈjãma ˈustna n
(anatomia, anatomiczny) usta, początkowy odcinek przewodu pokarmowego i oddechowego; στόμα στοματική κοιλότητα

jamajski jãˈmajsʲci adj
odnoszący się do państwa Jamajka τζαμαϊκανός

jamb jãmp n
(językoznawstwo, językoznawczy) w języku polskim: stopa złożona z sylaby nieakcentowanej i akcentowanej ίαμβος
(językoznawstwo, językoznawczy) w wersyfikacji antycznej: stopa, miara wierszowa złożona z sylaby krótkiej i długiej; ίαμβος

japoński jaˈpɔ̃j̃sʲci adj
dotyczący lub odnoszący się do Japonii lub Japończyków ιαπωνικός γιαπωνέζικος

japoński jaˈpɔ̃j̃sʲci n
język używany w Japonii; ιαπωνικός

jarzębina ˌjaʒɛ̃mˈbʲĩna n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) (potocznie, potoczny) rodzaj drzewa o małych, czerwonych owocach; σουρβιά
owoc jarzębiny (1.1) σούρβο

jasiek ˈjäɕɛk n
mała poduszka, zwykle pod głowę μαξιλάρι

jaskinia jaˈsʲcĩɲa n
naturalna pusta przestrzeń w skale, a ściśle taka o rozmiarach umożliwiających penetrację przez człowieka; σπηλιά σπήλαιο

jaskiniowiec ˌjasʲcĩˈɲɔvʲjɛʦ̑ n
(antropologia, antropologiczny) człowiek jaskiniowy, wczesny człowiek mieszkający w jaskini άνθρωπος των σπηλαίων

jaskółka jaˈskuwka n
(ornitologia, ornitologiczny) owadożerny ptak o długich i ostro zakończonych skrzydłach i ogonie; χελιδόνι

jasne jak słońce idiom
(potocznie, potoczny) oczywiste, niebudzące wątpliwości φως φανάρι

jasnowidz jasˈnɔvʲiʦ̑ n
człowiek zdolny pozazmysłowo przewidywać zdarzenia z przyszłości lub odtwarzać przeszłe wydarzenia μάντης

jasny jak słońce ˈjasnɨ ˈjak ˈswɔ̃j̃nʦ̑ɛ adj
oczywisty, ewidentny, zrozumiały, bardzo łatwy do zrozumienia φως φανάρι

jastrząb ˈjasṭʃɔ̃mp n
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak drapieżny z rodziny jastrzębiowatych; διπλοσάινο γεράκι

jaszczurka jaʃˈʧ̑urka n
(herpetologia, herpetologiczny) czworonożny lub beznogi gad o wydłużonym ciele, oczach uzbrojonych w powieki i mocnych szczękach; σαύρα

jazz ʤ̑ɛs n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) jeden z improwizowanych gatunków muzycznych; τζαζ

jałmużna jawˈmuʒna n
(książkowy) dobrowolne ofiarowanie czegoś komuś biedniejszemu; coś, co jest przekazane w ramach tego ofiarowania ελεημοσύνη

jałowiec jaˈwɔvʲjɛʦ̑ n
(botanika, botaniczny) roślina iglasta należący do rodzaju jałowcowatych, Juniperus L.; γιουνίπερος

jałówka jaˈwufka n
(zoologia, zoologiczny) młoda, nieposiadająca jeszcze potomstwa, samica głównie w odniesieniu do krów δαμάλα

jaśmin ˈjäɕmʲĩn n
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny oliwkowatych; γιασεμί

jaźń jäɕɲ̊ n
świadomość siebie i swojej osobowości εγώ

jebaka jɛˈbaka n
(wulgarnie, wulgaryzm) (potocznie, potoczny) mężczyzna odbywający dużo stosunków płciowych z wieloma kobietami γαμίκος γαμιάς

jechać ˈjɛxaʨ̑ v
(potocznie, potoczny) brzydko pachnieć, śmierdzieć βρωμάω μυρίζω
(potocznie, potoczny) o butach, sankach: ślizgać się γλιστρώ παγοδρομώ
o człowieku, towarze, zwierzęciu itp.: poruszać się, przemieszczać się przy użyciu pojazdu lub na grzbiecie zwierzęcia οδηγώ πάω κινούμαι οχούμαι
o pojazdach: poruszać się, przemieszczać się z jednego miejsca na inne κινούμαι κυκλοφορώ πηγαίνω

jeden ˈjɛdɛ̃n cardinalNumeral
liczba 1 ένας ένα

jeden ˈjɛdɛ̃n n
cyfra 1 ένα

jeden ˈjɛdɛ̃n pronoun
jednaki, jednakowy ένας
sam, pojedynczy, bez nikogo/niczego innego ένας

jeden za wszystkich, wszyscy za jednego idiom
zawołanie podkreślające solidarność i współodpowiedzialność ένας για όλους, όλοι για έναν

jedna jaskółka nie czyni wiosny ˈjɛdna jaˈskuwka ɲɛ‿ˈʧ̑ɨ̃ɲi ˈvʲjɔsnɨ proverb
nie należy wyciągać pochopnych wniosków na podstawie jednego tylko faktu ένα χελιδόνι δε φέρνει την άνοιξη ένας κούκος δε φέρνει την άνοιξη

jedna jaskółka wiosny nie czyni ˈjɛdna jaˈskuwka ˈvʲjɔsnɨ ɲɛ‿ˈʧ̑ɨ̃ɲi proverb
nie należy wyciągać pochopnych wniosków na podstawie pojedynczych faktów ένα χελιδόνι δε φέρνει την άνοιξη ένας κούκος δε φέρνει την άνοιξη

jednocześnie ˌjɛdnɔˈʧ̑ɛɕɲɛ adv
naraz, równolegle ταυτόχρονα
w tej samej chwili, w jednym czasie ταυτόχρονα
zarazem, również (sygnalizuje kontrast w opisie czegoś) ταυτόχρονα

jednofazowy ˌjɛdnɔfaˈzɔvɨ adj
składający się z jednej fazy, jednego etapu μονοφασικός

jednogłośny ˌjɛdnɔˈɡwɔɕnɨ adj
jednomyślny ομόφωνος

jednokomórkowiec ˌjɛdnɔkɔ̃murˈkɔvʲjɛʦ̑ n
(biologia, biologiczny) organizm składający się tylko z jednej komórki μονοκύτταρος οργανισμός

jednokomórkowy ˌjɛdnɔkɔ̃murˈkɔvɨ adj
(biologia, biologiczny) składający się z jednej komórki μονοκύτταρος μονοκυτταρικός

jednokołowy ˌjɛdnɔkɔˈwɔvɨ adj
taki, który ma jedno koło μονότροχος

jednolity ˌjɛdnɔˈlʲitɨ adj
niezróżnicowany pod względem budowy, składu ομοιογενής ομοιόμορφος

jednomasztowy ˌjɛdnɔ̃maˈʃtɔvɨ adj
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) o żaglowcu – mający jeden maszt μονοκάταρτος

jednomyślność ˌjɛdnɔ̃ˈmɨɕl̥nɔɕʨ̑ n
zupełna zgodność zdań, opinii, myśli ομοφωνία

jednomyślny adj
bez różnic w przekonaniach ομόφωνος

jednooki ˌjɛdnɔˈːci adj
taki, który ma jedno oko μονόφθαλμος

jednopiętrowy ˌjɛdnɔpʲjɛ̃nˈtrɔvɨ adj
mający tylko parter i jedno piętro μονώροφος

jednorożec ˌjɛdnɔˈrɔʒɛʦ̑ n
(mitologia, mitologiczny) (książkowy) fantastyczne stworzenie posiadające jeden róg na czole, pojawiające się w mitach i legendach; μονόκερος μονόκερως

jednospadowy ˌjɛdnɔspaˈdɔvɨ adj
taki, który ma tylko jedną powierzchnię spadku μονόριχτη

jednosylabowy ˌjɛdnɔsɨlaˈbɔvɨ adj
liczący jedną sylabę, składający się z jednej sylaby μονοσύλλαβος

jednoślad jɛdˈnɔɕlat n
pojazd, którego koła są ustawione w jednej linii (tak, że jadąc, pozostawiają po sobie ślad w postaci jednej linii) δίτροχος όχημα

jednym słowem ˈjɛdnɨ̃m ˈswɔvɛ̃m idiom
nie rozwodząc się nad jakimś tematem, nie rozwlekając zagadnienia με μια λέξη

jedwab ˈjɛdvap n
(włókiennictwo) tkanina z przędzy (1.1); μετάξι
(włókiennictwo) przędza uzyskiwana z kokonów jedwabników μετάξι

jedwabnictwo ˌjɛdvabʲˈɲiʦ̑tfɔ n
(rolnictwo, rolniczy) dział gospodarki rolnej obejmujący hodowlę jedwabników, wstępną obróbkę kokonów oraz uprawę morwy σηροτροφία
(włókiennictwo) przemysł zajmujący się produkcją jedwabiu σηροτροφία

jedwabnik jɛdˈvabʲɲik n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad, z którego kokonów wytwarzany jest jedwab; μεταξοσκώληκας

jedynaczka ˌjɛdɨ̃ˈnaʧ̑ka n
osoba płci żeńskiej, która nie ma rodzeństwa; jedyne dziecko rodziny μοναχοκόρη

jedynak jɛˈdɨ̃nak n
osoba płci męskiej, która nie ma rodzeństwa; jedyny syn rodziny μοναχογιός

jedynka jɛˈdɨ̃nka n
(edukacja, edukacyjny) (szkolnictwo, szkolny) ocena niedostateczna (najniższa) w szkole μονάδα
(matematyka, matematyczny) element neutralny różnych działań matematycznych μονάδα
(hotelarstwo) pokój przeznaczony dla jednej osoby, z jednym łóżkiem μονόκλινο

jedyny jɛˈdɨ̃nɨ adj
istniejący tylko w jednym egzemplarzu μοναδικός

jedzenie jɛˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
coś, co można jeść; żywność, pokarm φαγητό

jej jɛ̇j pronoun
3 (osoba) lp, rodzaj żeński της

jeleń ˈjɛlɛ̃ɲ n
(zoologia, zoologiczny) duży ssak lądowy o rozłożystym porożu u samców; ελάφι ζαρκάδι

jelito jɛˈlʲitɔ n
(anatomia, anatomiczny) część przewodu pokarmowego między żołądkiem a odbytem; έντερο

jelito grube n
(anatomia, anatomiczny) odcinek przewodu pokarmowego od ujścia jelita cienkiego do odbytnicy; παχύ έντερο

jemioła jɛ̃ˈmʲjɔwa n
(botanika, botaniczny) rodzaj pasożytniczej rośliny; ιξός γκι

jemiołuszka ˌjɛ̃mʲjɔˈwuʃka n
(ornitologia, ornitologiczny) rodzaj ptaka z rodziny jemiołuszek / jemiołuszkowatych Bombycillidae, ; βομβυκίλα

jen jɛ̃n n
(jednostka monetarna) waluta Japonii; γιεν γεν

jeniec ˈjɛ̇̃ɲɛʦ̑ n
osoba wzięta do niewoli w czasie wojny; αιχμάλωτος αιχμάλωτος πολέμου

jeniectwo jɛ̇̃ˈɲɛʦ̑tfɔ n
(rzadki, rzadko używany) niewola αιχμαλωσία

jerzyk ˈjɛʒɨk n
(ornitologia, ornitologiczny) smukły ptak, którego palce uniemożliwiają stąpanie po ziemi i siedzenie na gałęziach; πετροχελίδονο

jesienny jɛ̇ˈɕɛ̃nːɨ adj
mający związek z jesienią, dotyczący jesieni, odbywający się jesienią φθινοπωρινός

jesień ˈjɛ̇ɕɛ̇̃ɲ n
pora roku między latem a zimą; φθινόπωρο

jesion ˈjɛ̇ɕɔ̃n n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Fraxinus L., rodzaj roślin z rodziny oliwkowatych; μελιά

jesiotr ˈjɛ̇ɕɔtr̥ n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Acipenser, duża ryba wędrowna o wydłużonej głowie i szorstkiej, pokrytej płytkami kostnymi skórze; στουριόνι μουρούνα

jeszcze ˈjɛʃʧ̑ɛ particle
w funkcji przysłówka znowu, znów, ponownie; dodatkowo πάλι

jezdnia ˈjɛzdʲɲa n
część ulicy przeznaczona do ruchu pojazdów οδόστρωμα

jeziorny adj
związany z jeziorem, dotyczący jeziora, pochodzący z jeziora λιμνίσιος λιμναίος

jezioro jɛ̇ˈʑɔrɔ n
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) śródlądowy zbiornik wodny, zwykle naturalny; λίμνη

jezuicki adj
dotyczący zakonu jezuitów albo członka tego zakonu ιησουιτικός
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) postępujący w sposób przebiegły, przewrotny i obłudny lub świadczący o przebiegłości, przewrotności i obłudzie ιησουιτικός

jezuityzm n
zakłamany i przewrotny sposób postępowania przypisywany jezuitom ιησουιτισμός

jeść jɛ̇ɕʨ̑ v
spożywać, przyjmować pokarmy τρώω τρώγω

jeść jak wróbelek ˈjɛ̇ɕʨ̑ ˈjaɡ vruˈbɛlɛk v
jeść bardzo mało τρώω σα σπουργίτι

jeździec ˈjɛ̇ʑʥ̑ɛʦ̑ n
(jeździectwo, jeździecki) osoba jeżdżąca wierzchem na zwierzęciu wierzchowym; ιππέας καβαλάρης

jeździectwo n
(sport, sportowy) dyscyplina sportu konnego z wyjątkiem wyścigów konnych ιππασία

jeż jɛʃ n
(zoologia, zoologiczny) owadożerny ssak pokryty igłami σκαντζόχοιρος σκατζόχοιρος

jeżeli jɛˈʒɛlʲi conjunction
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających warunek zajścia wydarzenia ze zdania głównego εάν

jeżozwierz jɛˈʒɔzvʲjɛʃ n
(zoologia, zoologiczny) Hystricidae, duży gryzoń pokryty długimi kolcami; ακανθόχοιρος

jeżyna jɛˈʒɨ̃na n
(botanika, botaniczny) Rubus L., rodzaj krzewów z rodziny różowatych o pędach okrytych kolcami i czarnych lub czerwonych jadalnych owocach; βατόμουρο
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) krzew jeżyny (1.1) o czarnych owocach, m.in. z gatunku jeżyna popielica βατόμουρο

jidysz ˈjidɨʃ n
język Żydów aszkenazyjskich; γίντις

jod jɔt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu I i liczbie atomowej 53; ιώδιο

jodła ˈjɔdwa n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzew z rodziny sosnowatych; έλατο

joga ˈjɔɡa n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) jeden z sześciu ortodoksyjnych systemów filozofii indyjskiej; γιόγκα

jogging n
(sport, sportowy) forma rekreacji lub treningu polegająca na niespiesznym bieganiu, zwykle w miejscu publicznym; τρέξιμο

jogurt ˈjɔɡurt n
(kulinaria) produkt mleczarski fermentowany mlekowo; γιαούρτι γιαούρτη
(potocznie, potoczny) jedno opakowanie jogurtu (1.1) γιαούρτη γιαούρτι

joint n
(slangowo) rodzaj skręta zawierający marihuanę; τσιγαριλίκι

jon jɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) atom lub grupa atomów posiadająca ładunek elektryczny (ujemny lub dodatni); ιόν

jonasz ˈjɔ̃naʃ n
(przenośnie, przenośnia) człowiek sprowadzający nieszczęście, przynoszący pecha, ściągający biedę γρουσούζης

jota ˈjɔta n
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa dziewiątej litery alfabetu greckiego, ι; γιώτα

jotacyzm jɔˈtaʦ̑ɨsm̥ n
(językoznawstwo, językoznawczy) sposób wymawiania starogreckich samogłosek η, υ oraz dyftongów ει, οι, ηι, υι jako samogłoski [i] (jota) ιωτακισμός

jowialność n
(rzadki, rzadko używany) pogodne usposobienie i nieco rubaszne poczucie humoru; radość i humor φαιδρότητα

jubiler juˈbʲilɛr n
osoba zajmująca się jubilerstwem; rzemieślnik artystyczny trudniący się wyrobem, przeróbką, naprawą, wyceną i sprzedażą przedmiotów z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu) oraz kamieni szlachetnych i ozdobnych κοσμηματοπώλης χρυσοχόος

juczny ˈjuʧ̑nɨ adj
o zwierzęciu: przeznaczony do noszenia ciężarów na grzbiecie φορτηγός

judaizm juˈda<sup>j</sup>ism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna, narodowa religia Żydów; ιουδαϊσμός

judasz ˈjudaʃ n
(budownictwo) przyrząd optyczny umożliwiający sprawdzenie, czy ktoś stoi po drugiej stronie drzwi ιούδας

judaszowy pocałunek ˌjudaˈʃɔvɨ ˌpɔʦ̑aˈwũnɛk idiom
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) znak, symbol fałszywej przyjaźni; φιλί του Ιούδα

judeochrześcijański ˌjudɛɔxʃɛɕʨ̑iˈjä̃j̃sʲci adj
(książkowy) odnoszący się do związków między kulturą judaistyczną i chrześcijańską, świadczący o ich ciągłości ιουδαιοχριστιανικός

juliański juˈlʲjä̃j̃sʲci adj
autorstwa lub wprowadzony przez Juliusza Cezara ιουλιανός
z czasów Juliusza Cezara ιουλιανός

jurta ˈjurta n
(etnografia, etnograficzny) namiot pokryty zazwyczaj skórami lub wojłokiem, używany przez ludy tureckie i mongolskie w środkowej Azji i południowej Syberii; γιούρτα γιούρτη

jutro ˈjutrɔ adv
następnego dnia po obecnym αύριο αύριο αύριο

jutro ˈjutrɔ n
dzień następny w stosunku do obecnego αύριο

jutrzejszy juˈṭʃɛjʃɨ adj
odnoszący się do jutra αυριανός

już juʃ particle
…określająca granicę między przeszłością a przyszłością πια
…podkreślająca, że coś jest wynikiem minionego czasu i zdarzeń ήδη κιόλας

jąderko n
(zdrobniale) od: jądro πυρηνίσκος

jądro ˈjɔ̃ndrɔ n
(anatomia, anatomiczny) narząd rozrodczy wytwarzający nasienie; όρχις
(informatyka, informatyczny) główna część systemu operacyjnego; πυρήνας
(biologia, biologiczny) jedno z organelli, zawierające materiał genetyczny; πυρήνας
(fizyka, fizyczny) centralna część atomu; πυρήνας
wewnętrzna część planet i innych ciał niebieskich; πυρήνας

jądro Ziemi ˈjɔ̃ndrɔ ˈʑɛ̃mʲi n
(geologia, geologiczny) wewnętrzna część Ziemi; γήινος πυρήνας πυρήνας

jąkała jɔ̃ŋˈkawa n
(potocznie, potoczny) ktoś, kto się jąka τραυλός
(potocznie, potoczny) kobieta, która się jąka τραυλή

jęczmień ˈjɛ̃n͇ʧ̑mʲjɛ̇̃ɲ n
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina z rodzaju (1.1) κριθάρι
(spożywczy) (kulinaria) ziarno z nasion rośliny (1.1) κριθάρι
(medycyna, medyczny) torbielowata infekcja powieki; κριθαράκι

jętka ˈjɛ̃ntka n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) wodny owad żyjący bardzo krótko; εφημερόπτερο

język ˈjɛ̃w̃zɨk n
(anatomia, anatomiczny) mięsień znajdujący się w jamie ustnej lub gębowej, pełniący funkcję narządu smaku, ułatwiający jedzenie, a u ludzi także mówienie; γλώσσα
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór słów, reguł gramatycznych, alfabetu, zasad wymowy, umożliwiający porozumiewanie się osób znających ten zbiór; γλώσσα
(informatyka, informatyczny) zbiór rozkazów i reguł ich łączenia sterujących pracą komputera; γλώσσα
część języka (1.2), obejmująca tylko terminy z jednej dziedziny wiedzy γλώσσα
część buta osłaniająca stopę pod sznurówką γλώσσα

język i do Krakowa dopyta ˈjɛ̃w̃zɨk ˌi‿dɔ‿kraˈkɔva dɔˈpɨta proverb
kto pyta o to, czego nie wie, może zajść daleko ρωτώντας πας στην Πόλη

język migowy ˈjɛ̃w̃zɨk mʲiˈɡɔvɨ n
język gestów (tzw. znaków migowych), za pomocą którego rozmawiają głusi νοηματική γλώσσα

język obcy ˈjɛ̃w̃zɨk ˈɔpʦ̑ɨ n
język inny niż język ojczysty ξένη γλώσσα

język ojczysty ˈjɛ̃w̃zɨk ɔjˈʧ̑ɨstɨ n
język, którego ktoś uczy się jako pierwszego w kraju, w którym się wychowuje μητρική γλώσσα

język programowania ˈjɛ̃w̃zɨk ˌprɔɡrãmɔˈvãɲa n
(informatyka, informatyczny) język sztuczny przeznaczony do zapisu algorytmów lub programów komputerowych γλώσσα προγραμματισμού

językoznawca ˌjɛ̃w̃zɨkɔˈznafʦ̑a n
(językoznawstwo, językoznawczy) specjalista w zakresie językoznawstwa γλωσσολόγος

językoznawstwo ˌjɛ̃w̃zɨkɔˈznafstfɔ n
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o języku; γλωσσολογία

kabaret kaˈbarɛt n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) spektakl (niekiedy na estradzie, czasem w restauracji, kawiarni) o lekkim repertuarze skeczów, monologów literackich, piosenek, tańców itp.; καμπαρέ

kabaretki n
rodzaj ażurowych pończoch tworzących siatkę o widocznych oczkach διχτυωτές κάλτσες
rodzaj ażurowych rajstop tworzących siatkę o widocznych oczkach διχτυωτό καλσόν

kabel ˈkabɛl n
(budownictwo) rodzaj liny, w której druty prowadzone są równolegle; καλώδιο συρματόσκοινο
(elektryczność) gruby przewód elektryczny lub światłowodowy, zwykle spleciony z kilku odizolowanych żył; καλώδιο
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jednostka długości równa 185,2 metra, czyli jednej dziesiątej mili morskiej; ναυτικός στάδιο
(potocznie, potoczny) donosiciel καρφί σπιούνος

kabotaż ka.ˈbɔ.taʃ n
żegluga między portami tego samego kraju ακτοπλοΐα

kabotażowy ˌka.bɔ.ta.ˈʒɔ.vɨ adj
związany z kabotażem ακτοπλοϊκός

kabriolet kaˈbrʲjɔlɛt n
(motoryzacja) samochód osobowy o otwartym nadwoziu (brak stałego dachu) καμπριολέ

kaczeniec kaˈʧ̑ɛ̃ɲɛʦ̑ n
(botanika, botaniczny) Caltha palustris, knieć błotna; roślina o żółtych kwiatach i nerkowatych liściach; κάλθα η ελοχαρής

kaczka ˈkaʧ̑ka n
(medycyna, medyczny) naczynie do oddawania moczu bez wstawania z łóżka πάπια
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny kaczkowatych; πάπια νήσσα

kaczy ˈkaʧ̑ɨ adj
dotyczący, odnoszący się do kaczki (o ptaku) παπίσιος

kaczątko kaˈʧ̑ɔ̃ntkɔ n
(ornitologia, ornitologiczny) młoda kaczka παπάκι παπί

kadm katm̥ n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cd i liczbie atomowej 48; κάδμιο

kadzidło kaˈʥ̑idwɔ n
przeznaczona do spalenia w celach kultu mieszanina żywic, dająca intensywną, przyjemną woń θυμίαμα θυμιάμα

kafejka kaˈfɛjka n
(potocznie, potoczny) mała kawiarnia καφενείο

kafenijo ˌkafɛ̃ˈɲijɔ n
typowo grecki lokal gastronomiczny z kawą, alkoholami i zakąskami, tradycyjnie męski, rodzaj pubu lub piwiarni καφενείο

kaftan bezpieczeństwa ˈkaftãn ˌbɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfa n
bluza z długimi rękawami wiązanymi na plecach, używana do unieruchomienia osób psychicznie chorych; ζουρλομανδύας

kaganek kaˈɡãnɛk n
(dawniej, dawny) mała lampka w kształcie miseczki (glinianej lub metalowej) z dziobkiem i uchwytem, wypełnionej tłuszczem, najczęściej olejem; λυχνάρι λύχνος

kaganiec kaˈɡãɲɛʦ̑ n
przyrząd do oświetlania w formie żelaznego koszyka wypełnionego ogniem καντήλι
siatka pleciona z drutu lub skóry zakładana zwierzętom na pysk; φίμωτρο

kainowe piętno ˌka<sup>j</sup>ĩˈnɔvɛ ˈpʲjɛ̃ntnɔ idiom
znamię zabójcy brata lub rodaka σημάδι του Κάιν

kajak ˈkajak n
niewielka łódź zakryta z wierzchu, z otworem na pomieszczenie jednej, dwu lub czterech osób, poruszana wiosłami o dwu piórach; καγιάκ

kakadu kaˈkadu n
(ornitologia, ornitologiczny) papuga posiadająca na głowie charakterystyczny czub z piór; κακατόης

kakofonia n
nieprzyjemne połączenie dźwięków; κακοφωνία

kaktus ˈkaktus n
(botanika, botaniczny) roślina o soczystych, zgrubiałych łodygach pokrytych kolcami, rosnąca na pustynnych obszarach Ameryki Środkowej i Południowej; κάκτος

kalafior kaˈlafʲjɔr n
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. botrytis L., odmiana kapusty o białych, mięsistych kwiatach; κουνουπίδι

kalafonia ˌkalaˈfɔ̃ɲja n
(technologia, technika, techniczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) łamliwa i przezroczysta pozostałość po destylacji terpentyny z żywicy drzew iglastych; κολοφώνιο

kalarepa ˌkalaˈrɛpa n
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. gongylodes L., odmiana kapusty warzywnej; γογγυλοκράμβη γογγύλι ραφανοκράμβη
(kulinaria) warzywo, jadalny bulwa pędowa rośliny (1.1) γογγυλίδα γογγύλι καυλοράπα λαχανόγουλο

kalejdoskop ˌkalɛjˈdɔskɔp n
(optyka, optyczny) urządzenie optyczne (zabawka), w którym dzięki wielokrotnym odbiciom obrazów różnokolorowych szkiełek, w odpowiednio rozmieszczonych zwierciadłach, obserwuje się różnobarwne, symetryczne figury, zmieniające się przy jego obracaniu; καλειδοσκόπιο

kalendarz kaˈlɛ̃ndaʃ n
system rachuby dni i dłuższych odstępów czasu, oparty zazwyczaj na cyklu zmian pór roku (związanych z obiegiem Ziemi wokół Słońca) i zmian faz Księżyca; ημερολόγιο

kalendarz adwentowy n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wywodzący się z tradycji niemieckiej, specjalny dziecięcy kalendarz służący do odliczania dni od pierwszego dnia grudnia do wigilii Bożego Narodzenia; Χριστουγεννιάτικο ημερολόγιο

kalendy kaˈlɛ̃ndɨ n
(historia, historyczny, historycznie) pierwszy dzień każdego miesiąca w kalendarzu rzymskim; καλένδες

kalenica ˌkalɛ̃ˈɲiʦ̑a n
(architektura, architektoniczny) najwyższa część dachu utworzona na przecięciu połaci dachowych; καβαλάρης κορφιάς

kalif n
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) islamski przywódca religijny, a początkowo także i polityczny, tytularny następca Mahometa; χαλίφης

kaliforn kaˈlʲifɔrn n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cf i liczbie atomowej 98; καλιφόρνιο

kaligrafia ˌkalʲiˈɡrafʲja n
sztuka polegająca na pięknym, starannym pisaniu; καλλιγραφία

kaligrafować ˌkalʲiɡraˈfɔvaʨ̑ v
pisać zgodnie z zasadami kaligrafii καλλιγραφώ

kalmar ˈkalmar n
(kulinaria) (zoologia, zoologiczny) Teuthida, kałamarnica; zwykle w lm; καλαμάρι καλαμαράκι

kaloryfer ˌkalɔˈrɨfɛr n
element grzewczy w postaci połączonych ze sobą równolegle w płaszczyźnie metalowych rur, przez które przepływa gorąca woda lub para wodna καλοριφέρ

kambodżański ˌkãmbɔˈʤ̑ãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Kambodża καμποτζιανός

kameleon ˌkãmɛˈlɛɔ̃n n
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka słynąca ze zdolności do zmiany ubarwienia, długiego języka i oryginalnych kształtów ciała; χαμαιλέοντας
(przenośnie, przenośnia) o człowieku, który łatwo zmienia poglądy χαμαιλέοντας

kamera kãˈmɛra n
urządzenie do nagrywania ruchomego obrazu, często również z dźwiękiem; κάμερα

kamerdyner n
starszy lokaj nadzorujący służbę, podawanie do stołu czy prace porządkowe αρχιοικονόμος

kameruński ˌkãmɛˈrũj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Kamerun καμερουνέζος

kamerzysta ˌkãmɛˈʒɨsta n
ktoś, kto obsługuje kamerę i filmuje κάμεραμαν

kamfora kãw̃ˈfɔra n
organiczny związek chemiczny z grupy terpenów, pochodna kamfenu, stosowany w technice i medycynie; καμφορά κάμφορα

kamieniołom n
(górnictwo, górniczy) miejsce pozyskiwania kamienia budowlanego, zwykle metodą odkrywkową; λατομείο

kamienisty ˌkãmʲjɛ̇̃ˈɲistɨ adj
taki, który pokryty jest kamieniami albo zawiera dużo kamieni πετρώδης

kamienny kãˈmʲjɛ̃nːɨ adj
(przenośnie, przenośnia) przypominający kamień, taki jak kamień pod względem właściwości (np. twardości, nieruchomości) λίθινος πέτρινος
zrobiony, powstały z kamienia, złożony z kamieni λίθινος πέτρινος

kamień ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ n
(medycyna, medyczny) złóg powstający w nerkach lub drogach moczowych λίθος
obiekt pochodzenia mineralnego o konsystencji stałej, twardy, wyraźnie odgraniczający się od otoczenia πέτρα λίθος
twardy osad; ; πέτρα

kamień milowy ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ mʲiˈlɔvɨ n
słupek przy drodze z napisaną na nim odległością do najbliższego miasta; χιλιομετροδείκτης

kamień półszlachetny n
(jubilerstwo, jubilerski) względnie pospolity minerał jubilerski o niższej jakości i wartości ημιπολύτιμος λίθος

kamień szlifierski ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ ʃlʲiˈfʲjɛrsʲci n
twardy materiał ścierny, stanowiący roboczą część maszyn szlifujących ακονόπετρα

kamień węgielny ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ vɛ̃ŋʲˈɟɛlnɨ n
(przenośnie, przenośnia) podstawa, najważniejsza część czegoś αγκωνάρι θεμέλιος λίθος
obecnie pierwsza cegła lub inny element budowlany stawiany jako pierwszy podczas budowy, mający znaczenie symboliczne αγκωνάρι θεμέλιος λίθος
kamień znajdujący się w węgle αγκωνάρι

kamizelka ˌkãmʲiˈzɛlka n
ubranie bez rękawów i kołnierza nakładane na tułów, zapinane na guziki γελέκι

kanadyjski ˌkãnaˈdɨjsʲci adj
związany z Kanadą, dotyczący Kanady καναδέζικος καναδικός

kanalia kãˈnalʲja n
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba podła, niegodziwa κανάγιας

kanalizacja ˌkãnalʲiˈzaʦ̑ʲja n
system urządzeń sanitarnych służących do odprowadzania ścieków αποχέτευση

kananejski ˌkãnãˈnɛjsʲci adj
(przymiotnik) od Kanaan χαναναϊκός

kanapa kãˈnapa n
podłużny mebel z oparciem przeznaczony do siedzenia καναπές

kanapka kãˈnapka n
(spożywczy) (kulinaria) pieczywo pomasowane czymś lub z dodatkiem znajdującym się na nim ; σάντουιτς

kanarek kãˈnarɛk n
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak hodowlany o żółtym upierzeniu; καναρίνι

kanał ˈkãnaw n
(potocznie, potoczny) jeden z programów telewizyjnych κανάλι
droga wysyłania i odbierania informacji κανάλι
przewód w murze, służący do wentylacji κανάλι
(przenośnie, przenośnia) (slangowo) niepowodzenie, nieprzyjemna sytuacja θέση ορχήστρα λούκι
koryto podziemne odprowadzające nieczystości i wodę deszczową αγωγός κανάλι
wykonany przez człowieka wykop w ziemi, którym płynie woda; służy np. do nawadniania lub osuszania pól albo umożliwienia żeglugi statków κανάλι διώρυγα
wykop w garażu lub warsztacie, ułatwiający dostęp do podwozia pojazdu λάκκος επιθεώρησης

kandydat kãnˈdɨdat n
ktoś, kto kandyduje do czegoś, ubiega się o coś υποψήφιος

kandydatura n
wniosek proponujący kogoś na określone stanowisko czy funkcję υποψηφιότητα

kangur ˈkãŋɡur n
(zoologia, zoologiczny) torbacz słynący z długich skoków; καγκουρό

kanibal kãˈɲibal n
człowiek, który jada ludzkie mięso κανίβαλος

kanibalizm ˌkãɲiˈbalʲism̥ n
(zoologia, zoologiczny) praktyka zjadania osobników własnego gatunku; κανιβαλισμός

kanonada n
(wojskowość, wojskowy) silny, długotrwały ostrzał z dział, nawała artyleryjska κανονιοβολισμός

kanonizacja ˌkãnɔ̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalne uznanie zmarłego za świętego i zezwolenie na jego publiczny kult w Kościele katolickim lub Cerkwi prawosławnej; αγιοποίηση

kanton ˈkãntɔ̃n n
kraj wchodzący w skład Konfederacji Szwajcarskiej; καντόνι

kantyna kãnˈtɨ̃na n
bar, restauracja przeznaczona dla określonej grupy osób, np. żołnierzy τραπεζαρία

kaolin kaˈɔlʲĩn n
(geologia, geologiczny) skała osadowa zawierająca w swym składzie głównie kaolinit, surowiec ceramiczny; καολίνης

kapar ˈkapar n
(botanika, botaniczny) Capparis, drzewo, krzew lub pnącze o pojedynczych liściach i dużych, białych, kremowych lub różowych kwiatach na długich szypułach, rosnące w wielu gatunkach w strefie tropikalnej obu półkul; κάππαρη
(kulinaria) pąk kwiatowy lub młody owoc kaparu ciernistego (Capparis spinosa L.) o pikantnym smaku, używany w sztuce kulinarnej jako przyprawa κάππαρη

kapecytabina n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) syntetyczny lek doustny z grupy antymetabolitów, pochodna fluoropirymidyny, stosowany m.in. w chemioterapii raka piersi i okrężnicy καπεσιταβίνη

kapelusz kaˈpɛluʃ n
rodzaj nakrycia głowy z rondem i częścią wypukłą w środku; καπέλο

kapeć ˈkapɛʨ̑ n
obuwie używane tylko w domu παντόφλα παντούφλα

kapitalizm ˌkapʲiˈtalʲism̥ n
(ekonomia, ekonomiczny) (społeczny) system ekonomiczny i społeczny oparty na prywatnej własności, swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej, wolnej konkurencji, zapewniający podstawowe wolności i prawa obywatelskie; καπιταλισμός κεφαλαιοκρατία

kapitan kaˈpʲitãn n
(sport, sportowy) gracz reprezentujący całą swoją drużynę αρχηγός
(wojskowość, wojskowy) stopień oficerski, między porucznikiem a majorem; λοχαγός σμηναγός
dowódca cywilnego statku wodnego lub samolotu πλοίαρχος καπετάνιος

kapitał kaˈpʲitaw n
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) majątek, zasoby (zwykle pieniędzy) κεφάλαιο
(ekonomia, ekonomiczny) osoby lub instytucje dysponujące wielkimi sumami pieniędzy κεφάλαιο

kapitulacja ˌkapʲituˈlaʦ̑ʲja n
zaprzestanie walki, poddanie się wrogowi συνθηκολόγηση

kaplica kaˈplʲiʦ̑a n
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niewielki wolnostojący budynek służący celom religijnym; παρεκκλήσι
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wydzielona część budynku, służąca do odprawiania nabożeństw, często z umieszczonym ołtarzem παρεκκλήσι

kapliczka kaˈplʲiʧ̑ka n
mała kaplica εκκλησάκι ναΐσκος

kappa ˈkapːa n
nazwa dziesiątej litery alfabetu greckiego, κ; κάπα κάππα

kapral ˈkapral n
(wojskowość, wojskowy) najniższy stopień wojskowy w korpusie podoficerskim; δεκανέας

kapturka kapˈturka n
(ornitologia, ornitologiczny) (Sylvia atricapilla) mały ptak z rodziny pokrzewkowatych; μαυροσκούφης

kapucyn kaˈpuʦ̑ɨ̃n n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek zakonu braci kapucynów; καπουτσίνος

kapusta kaˈpusta n
(botanika, botaniczny) roślina warzywna o jadalnych liściach zbitych w główkę; λάχανο

kapusta kiszona n
(spożywczy) półprodukt spożywczy z szatkowanej kapusty: przyprawionej, zasolonej i poddanej fermentacji z udziałem bakterii mlekowych ξινό λάχανο

kapuś ˈkapuɕ n
(potocznie, potoczny) donosiciel χαφιές

kapłan ˈkapwãn n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie duchowny po przyjęciu święceń mający prawo do odprawiania mszy i udzielania sakramentów świętych ιερέας

kapłanka kapˈwãnka n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta, która sprawuje posługę religijną ιέρεια

kapłański kapˈwãj̃sʲci adj
związany z kapłaństwem lub kapłanem ιερατικός

kapłon n
(zootechnika, zootechniczny) wykastrowany kogut kury domowej καπόνι

kara ˈkara n
dolegliwość wymierzona jako sankcja ποινή τιμωρία

kara śmierci ˈkara ˈɕmʲjɛrʲʨ̑i n
kara polegająca na pozbawieniu życia sprawcy przestępstwa; θανατική ποινή καταδίκη εις θάνατον καταδίκη σε θάνατο

karabin kaˈrabʲĩn n
(wojskowość, wojskowy) indywidualna broń strzelecka o długiej lufie; τουφέκι

karabin maszynowy kaˈrabʲĩn ˌmaʃɨ̃ˈnɔvɨ n
(wojskowość, wojskowy) zespołowa broń samoczynna zasilana amunicją o kalibrze do 20 mm; πολυβόλο

karabinek ˌkaraˈbʲĩnɛk n
indywidualna broń strzelecka o lufie krótszej niż w karabinie; καραμπίνα

karabińczyk ˌkaraˈbʲĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
(technologia, technika, techniczny) (geologia, geologiczny) (jubilerstwo, jubilerski) rodzaj zaczepu w postaci pierścienia z otwieranym zamkiem z jednej strony, używanego do zaczepiania różnych przedmiotów, np. kluczy, zapinania łańcuszków itp.; αρπαγή κλιπ κρίκος

karalny kaˈralnɨ adj
taki, który podlega karze αξιόποινος τιμωρητέος

karaluch kaˈralux n
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Blatta orientalis, duży, żyjący w siedliskach ludzkich owad żywiący się produktami spożywczymi; κατσαρίδα

karangioza ˌkarãŋʲˈɟɔza n
rodzaj ludowego greckiego i tureckiego teatru cieni καραγκιόζης

karat ˈkarat n
dawna miara zawartości złota w stopach (czyste złoto miało 24 karaty); καράτι
jubilerska jednostka masy równa 0,2 g, stosowana do mierzenia masy kamieni szlachetnych i pereł; καράτι

karate kaˈratɛ n
(sport, sportowy) japońska sztuka walki; καράτε

karateka ˌkaraˈtɛka n
(sport, sportowy) osoba uprawiająca karate καρατέκα καρατίστας

karawan n
pojazd do przewozu trumny ze zwłokami νεκροφόρα

karawela ˌkaraˈvɛla n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jednopokładowy, dwu- lub trójmasztowy żaglowiec o wysokich nadbudówkach na dziobie i rufie, używany od XV do XVII wieku; καραβέλα

karcer n
(więziennictwo, więzienny) kara przebywania w celi bez pryczy απομόνωση
(więziennictwo, więzienny) karna cela więzienna bez pryczy i często bez okna απομόνωση

karczoch ˈkarʧ̑ɔx n
(botanika, botaniczny) Cynara scolymus, rodzaj wieloletnich roślin z rodziny astrowatych; αγκινάρα

kardamon karˈdãmɔ̃n n
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku kardamon malabarski lub któregoś z innych gatunków należącego do rodzaju Elettaria; κάρδαμο
(kulinaria) przyprawa z suszonych nasion lub całych owoców rośliny (1.1) κάρδαμο

kardio- ˈkardʲjɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z sercem καρδι- καρδιο- καρδιό-

kardiologia ˌkardʲjɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się schorzeniami i wadami układu sercowo-naczyniowego, ich rozpoznawaniem i leczeniem; καρδιολογία

kardiologiczny ˌkardʲjɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z kardiologią, dotyczący kardiologii καρδιολογικός

kardynał karˈdɨ̃naw n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najwyższa po papieżu godność kościelna w Kościele katolickim; καρδινάλιος
(ornitologia, ornitologiczny) Cardinalis cardinalis, ptak z rodziny łuszczaków; καρδινάλιος

karetka kaˈrɛtka n
(medycyna, medyczny) (motoryzacja) samochód służący do przewozu chorych ασθενοφόρο νοσοκομειακό

kariatyda ˌkarʲjaˈtɨda n
(architektura, architektoniczny) podpora architektoniczna w postaci kobiecej spełniająca funkcję kolumny lub pilastra, dźwigająca na głowie belkowanie, balkon czy gzyms; Καρυάτις Καρυάτιδα

kark kark n
(anatomia, anatomiczny) tylny fragment szyi powyżej grzbietu αυχένας σβέρκος

karlica karˈlʲiʦ̑a n
osoba płci żeńskiej o niedoborze wzrostu; γυναίκα νάνος

karmazyn karˈmazɨ̃n n
barwa intensywnie czerwona κοκκινόψαρο

karmić ˈkarmʲiʨ̑ v
(u samic ssaków) żywić potomstwo własnym mlekiem βυζαίνω τρέφω θηλάζω

karnawał karˈnavaw n
okres od święta Trzech Króli (albo od Bożego Narodzenia, albo od Nowego Roku) do Środy Popielcowej, w czasie którego urządzane są zabawy, bale, maskarady i pochody; καρναβάλι

karnisz ˈkarʲɲiʃ n
drążek albo listwa nad drzwiami lub oknem służące do zawieszania portier, firanek, zasłon itp. κουρτινόξυλο

karo ˈkarɔ n
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czerwonym rombem; karta tego koloru; καρό

karp karp n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Cyprinus carpio, ryba słodkowodna z rodziny karpiowatych, hodowlana; κυπρίνος

karta do gry ˈkarta dɔ‿ˈɡrɨ n
(termin karciany) (sport, sportowy) papierowa lub plastikowa karta z symbolem z jednej strony, służąca do gier karcianych; τραπουλόχαρτο

karta do głosowania n
(urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kartka papieru służąca do tajnego głosowania w wyborach ψηφοδέλτιο

karta dźwiękowa ˈkarta ʥ̑vʲjɛ̃ŋˈkɔva n
(informatyka, informatyczny) karta rozszerzeniowa umożliwiająca generowanie dźwięku przez komputer i głośniki do niej podłączone; κάρτα ήχου

karta graficzna ˈkarta ɡraˈfʲiʧ̑na n
(informatyka, informatyczny) urządzenie odpowiadające za wyświetlany obraz na monitorze komputera; κάρτα γραφικών

karta kredytowa ˈkarta ˌkrɛdɨˈtɔva n
(bankowość, bankowy) karta magnetyczna uprawniająca do korzystania ze środków pieniężnych przyznanych jej posiadaczowi w ramach limitu kredytowego ustalonego przez daną instytucję finansową; πιστωτική κάρτα

karta pamięci n
(elektronika, elektroniczny) (informatyka, informatyczny) niewielki, przenośny półprzewodnikowy nośnik danych stosowany m.in. w aparatach fotograficznych i smartfonach; κάρτα μνήμης κάρτα φλας

kartagiński ˌkartaˈɟĩj̃sʲci adj
związany z Kartaginą καρχηδονιακός

kartoflisko ˌkartɔfˈlʲiskɔ n
pole, na którym rosną ziemniaki φυτεία γεώμηλο

kartografia ˌkartɔˈɡrafʲja n
nauka o tworzeniu map; χαρτογραφία

kartograficzny ˌkartɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
dotyczący kartografii χαρτογραφικός

kary ˈkarɨ adj
czarny (o maści konia) μαύρος

kary ˈkarɨ n
koń maści czarnej καράς

kasetofon ˌkasɛˈtɔfɔ̃n n
magnetofon mogący odtwarzać taśmy umieszczone w kasetach magnetofonowych κασετόφωνο

kasjer ˈkasʲjɛr n
pracownik instytucji finansowej lub firmy handlowej przyjmujący lub wypłacający pieniądze ταμίας

kasjerka kaˈsʲjɛrka n
forma żeńska od: kasjer (pracownik przyjmujący/wypłacający pieniądze) ταμίας

kask kask n
rodzaj ochronnego nakrycia głowy; κράνος κάσκα

kaskader n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba zastępująca aktora w ryzykownych albo technicznie wymagających scenach κασκαντέρ

kasować kaˈsɔvaʨ̑ v
stemplować, dziurkować bilet na znak jego wykorzystania επικυρώνω

kasownik kaˈsɔvʲɲik n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak umieszczany przed nutą, anulujący działanie innych znaków chromatycznych – krzyżyka i bemola; αναίρεση

kastet n
broń do walki wręcz w kształcie zespojonych ze sobą pierścieni; σιδηρογροθιά

kastracja kaˈstraʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) usunięcie chirugiczne gruczołów płciowych lub zniszczenie komórek rozrodczych promieniami rentgenowskimi; ευνουχισμός

kasyno kaˈsɨ̃nɔ n
budynek przeznaczony do legalnego uprawiania hazardu; καζίνο

kaszalot kaˈʃalɔt n
(zoologia, zoologiczny) Physeter macrocephalus, waleń z rodziny kaszalowatych o dużej głowie i potężnej poziomej płetwie ogonowej; φυσητήρας

kaszanka kaˈʃãnka n
(kulinaria) wyrób wędliniarski z kaszy lub ryżu, krwi oraz niekiedy podrobów; λουκάνικο με αίμα

kaszel ˈkaʃɛl n
nagłe wyrzucenie powietrza z płuc połączone z zachrypnięciem, spodowane podrażnieniem układu oddechowego βήχας

kaszleć ˈkaʃlɛʨ̑ v
gwałtownie wyrzucać powietrze z płuc βήχω

kasztan ˈkaʃtãn n
(botanika, botaniczny) Castanea Mill., rodzaj krzewów lub drzew z rodziny bukowatych; καστανιά
rudobrązowy kolor, kolor kasztana (2.2) καστανό
(kulinaria) owoc (orzech) kasztana (1.1) κάστανο
nasienie kasztanowca κάστανο
(jeździectwo, jeździecki) koń o maści kasztanowej – rudobrązowej sierści, skórze oraz takiej samej grzywie i ogonie καστανός άλογο

kasztanowiec ˌkaʃtãˈnɔvʲjɛʦ̑ n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Aesculus L., rodzaj krzewów lub drzew z rodziny kasztanowcowatych; ιπποκαστανιά καστανιά

kasztanowy ˌkaʃtãˈnɔvɨ adj
mający kolor rudawobrązowy, taki jak kolor owocu kasztanowca καστανός

kat kat n
osoba wykonująca wyroki sądowe skazujące na chłostę, tortury lub śmierć; δήμιος

kataforeza n
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) zjawisko zachodzące w płynach pod wpływem pola elektrycznego, polegające na ruchu dodatnio naładowanych cząstek w kierunku katody καταφόρηση

katalityczny ˌkatalʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
(chemia, chemiczny) dotyczący katalizy καταλυτικός

katalizator ˌkatalʲiˈzatɔr n
(chemia, chemiczny) substancja przyspieszająca przebieg reakcji chemicznej; καταλύτης
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zawierające katalizator (1.1) καταλύτης
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) czynnik będący przyczyną czegoś, przyśpieszający coś καταλυτής καταλύτης

katalizator samochodowy ˌkatalʲiˈzatɔr ˌsãmɔxɔˈdɔvɨ n
(motoryzacja) (zobacz) reaktor katalityczny καταλυτικός μετατροπέας

katalog kaˈtalɔk n
(informatyka, informatyczny) plik interpretowany przez system plików jako lista odwołań do innych plików; κατάλογος
folder lub księga zawierająca spis towarów wraz z ich cenami κατάλογος

katamaran ˌkatãˈmarãn n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek zbudowany z dwóch kadłubów, które są połączone ze sobą równolegle καταμαράν

katapulta ˌkataˈpulta n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) oblężnicza machina wojenna używana w starożytności i w średniowieczu do miotania ciężkich pocisków; καταπέλτης
(lotnictwo, lotniczy) (wojskowość, wojskowy) urządzenie skracające drogę startu samolotów z lotniskowca; καταπέλτης
(potocznie, potoczny) każda inna wyrzutnia καταπέλτης

katar ˈkatar n
(medycyna, medyczny) zapalenie błony śluzowej, zwykle w odniesieniu do nosa; συνάχι καταρροή

katarakta ˌkataˈrakta n
(geologia, geologiczny) próg skalny na rzece, zbudowany z bardzo twardych skał, powodujący gwałtowny spadek wód; καταρράκτης καταρράχτης

kataryniarz ˌkataˈrɨ̃ɲaʃ n
uliczny grajek grający na katarynce λατερνατζής

katarynka n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) urządzenie mechaniczne, napędzane korbą, odtwarzające muzykę zapisaną na specjalnych kartach dziurkowanych, które sterują piszczałkami; λατέρνα ρομβία

katastrofa ˌkataˈstrɔfa n
tragiczny wypadek, którego skutkiem jest czasami śmierć wielu ludzi καταστροφή

katecheza n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nauczanie zasad wiary chrześcijańskiej; κατήχηση

katechumen ˌkatɛˈxũmɛ̃n n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba przygotowująca się do przyjęcia chrztu κατηχούμενος

katechumenka ˌkatɛxũˈmɛ̃nka n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) forma żeńska od: katechumen κατηχούμενη

katedra kaˈtɛdra n
(kościelny) główny kościół diecezji; μητρόπολη καθεδρικός ναός
greckie krzesło z oparciami, tron έδρα
szeroki stół wykładowcy, podium pod tym stołem έδρα

katharewusa n
(językoznawstwo, językoznawczy) greka oczyszczona, sztuczny język grecki stworzony na początku XIX w.; καθαρεύουσα

kation ˈkatʲjɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) dodatnio naładowany jon; κατιόν

katoda kaˈtɔda n
(elektryczność) elektroda o ujemnym potencjale; κάθοδος

katolicki ˌkatɔˈlʲiʦ̑ʲci adj
związany z katolicyzmem i katolikami, dotyczący katolicyzmu καθολικός

katolicyzm ˌkatɔˈlʲiʦ̑ɨsm̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) trynitarne wyznanie chrześcijańskie, mające system dogmatyczno-doktrynalny oparty na Biblii i tradycji, uznające siedem sakramentów, autorytet Kościoła oraz kult maryjny i świętych; καθολικισμός

katoliczka ˌkatɔˈlʲiʧ̑ka n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta, która wyznaje katolicyzm καθολική καθολικιά

katolik kaˈtɔlʲik n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek Kościoła katolickiego καθολικός

katorga n
(historia, historyczny, historycznie) zesłanie na Syberię, często związane z ciężką niewolniczą pracą κάτεργο

kaucja ˈkawʦ̑ʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) suma pieniężna złożona jako gwarancja dotrzymania zobowiązania εγγύηση ενέχυρο

kaval ˈkaval n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy dęty instrument drewniany, otwarty na obydwóch końcach καβάλι

kawa ˈkava n
(kulinaria) napój przygotowany z palonych i rozdrobnionych ziaren kawowych καφές ελληνικός νες φραπές
kawowiec, drzewo lub krzew z rodziny marzanowatych Coffea; καφέα καφές
ziarna tej rośliny, z których po odpowiednim przygotowaniu można uzyskać aromatyczny napój (1.3) καφές

kawaler kaˈvalɛr n
(przestarzałe, przestarzały) rycerz ιππότης
mężczyzna, który nigdy nie był żonaty ανύπαντρος άγαμος
mężczyzna, który otrzymał dany order ταξιάρχης
młody mężczyzna, młodzieniec παλικάρι

kawaleria ˌkavaˈlɛrʲja n
(wojskowość, wojskowy) rodzaj wojsk walczących konno; ιππικό

kawał ˈkavaw n
(potocznie, potoczny) dowcip, śmieszna historyjka ανέκδοτο αστείο πλάκα
(zgrubienie) od kawałek κομμάτι μέρος

kawałek kaˈvawɛk n
fragment pewnej całości κομμάτι μέρος

kawiarnia kaˈvʲjarʲɲa n
lokal, w którym podaje się kawę i inne napoje; καφενείο καφέ καφετερία

kawior ˈkavʲjɔr n
(kulinaria) przekąska z solonej ikry niektórych gatunków ryb (np. łososia, dorsza), w kolorze czarnym lub czerwonym; χαβιάρι

kawka ˈkafka n
(ornitologia, ornitologiczny) Coloeus, ptak z rodziny krukowatych; κάργια
(zdrobniale) od: kawa (napój) καφεδάκι

kawowy kaˈvɔvɨ adj
mający kolor kawy z mlekiem; jasnobrązowy καφετής
mający smak kawy, zawierający kawę – palone i zmielone ziarna kawowca καφεϊκός

kawusia kaˈvuɕa n
(potocznie, potoczny) (pieszczotliwie, pieszczotliwy) (zdrobniale) od: kawa (napój) καφεδάκι

kazanie kaˈzãɲɛ n
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) nadęta mowa umoralniająca δασκάλεμα
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religijna przemowa, której celem jest przekazanie prawd wiary i zasad życia moralnego, w chrześcijaństwie także część mszy lub nabożeństwa; κήρυγμα

kazirodztwo n
stosunki płciowe z osobą blisko spokrewnioną, rodzaj parafilii; αιμομιξία

kaznodzieja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto wygłasza kazania; ιεροκήρυκας

kał kaw n
(medycyna, medyczny) wydalone, niestrawione resztki pokarmowe; περίττωμα κόπρος

kałamarz kaˈwãmaʃ n
pojemnik do przechowywania atramentu lub tuszu; μελανοδοχείο

kałasznikow n
(wojskowość, wojskowy) (potocznie, potoczny) karabinek automatyczny radzieckiej konstrukcji; καλάσνικοφ

kałuża kaˈwuʒa n
płytki dołek wypełniony wodą, błotem νερόλακκος

każda pliszka swój ogonek chwali ˈkaʒda ˈplʲiʃka ˈsfuj ɔˈɡɔ̃nɛk ˈxfalʲi proverb
każdy się chwali i przypisuje sobie zasługi κάθε παπάς την καμπάνα του επαινεί κάθε παπάς την καμπάνα του παινά

każdy ˈkaʒdɨ pronoun
odnoszący się do wszystkich, wszystkiego w danym zbiorze, bez wyjątku κάθε καθένας

kciuk cʨ̑uk n
(anatomia, anatomiczny) pierwszy palec dłoni u ssaków naczelnych, położony przeciwstawnie do pozostałych palców; αντίχειρας

kebab ˈkɛbap n
(kulinaria) (spożywczy) popularne w kuchni tureckiej kawałki pieczonego mięsa z dodatkami; κεμπάπ κεμπάπι

keczup ˈkɛʧ̑up n
(kulinaria) (spożywczy) sos z pomidorów z przyprawami, stosowany na zimno jako dodatek do potraw; κέτσαπ

kelner ˈkɛlnɛr n
osoba w restauracji przyjmująca zamówienie i przynosząca potrawy σερβιτόρος μπάρμαν

kelnerka kɛlˈnɛrka n
osoba płci żeńskiej przyjmująca w restauracji zamówienie i przynosząca potrawy σερβιτόρα

kemping ˈkɛ̃mpʲĩŋk n
ogrodzony i strzeżony teren przeznaczony dla namiotów, samochodów kempingowych i przyczep kempingowych; κάμπινγκ

keratyna ˌkɛraˈtɨ̃na n
(chemia, chemiczny) białko występujące w rogach, włosach, paznokciach; κερατίνη

khaki ˈkaci ˈkxaci adj
(książkowy) szarozielony χακί

kibic ˈcibʲiʦ̑ n
osoba interesująca się danym sportem, przyglądająca się rozgrywkom sportowym, kibicująca jakiejś drużynie sportowej lub sportowcowi; φίλαθλος οπαδός

kibuc ˈcibuʦ̑ n
izraelskie spółdzielcze gospodarstwo rolne lub produkcyjne wraz z osadą mieszkańców, w którym ziemia i środki produkcji są własnością wspólną; κιμπούτς

kichać ˈcixaʨ̑ v
gwałtownie wypuszczać powietrze z powodu podrażnienia nosa np. przez kurz φταρνίζομαι φτερνίζομαι

kicz ciʧ̑ n
mierne artystycznie dzieło lub utwór, który jest wyrazem złego, ale popularnego gustu κιτς

kiedy ˈcɛdɨ pronoun
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających czas jakiegoś zdarzenia όταν πότε
…służący do tworzenia pytań o czasie jakiegoś wydarzenia πότε

kiedy indziej ˈcɛdɨ ˈĩɲʥ̑ɛ̇j adv
w jakimś innym czasie, przy innej okazji άλλος φορά άλλοτε

kieliszeczek ˌcɛlʲiˈʃɛʧ̑ɛk n
(potocznie, potoczny) (zdrobniale) od: kieliszek ποτηράκι

kieliszek cɛˈlʲiʃɛk n
zawartość kieliszka (1.1) ποτήρι ποτηράκι ποτηριά
zazwyczaj szklane naczynie z podstawką i nóżką, przeznaczone do konsumpcji niektórych napojów alkoholowych jak wino, koniak, drinki i koktajle; ποτήρι ποτηράκι

kielnia ˈcɛlʲɲa n
narzędzie murarskie składające się z płaskiej stalowej płytki i trzonka; μυστρί

kier cɛr n
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czerwonym sercem; karta tego koloru κούπα

kierowca cɛˈrɔfʦ̑a n
osoba kierująca pojazdem (mężczyzna lub kobieta) οδηγός

kierownica ˌcɛrɔvʲˈɲiʦ̑a n
element rozjazdu torowego; αντιτροχιά
element służący do zmiany kierunku jazdy pojazdu; τιμόνι

kierunkowskaz ˌcɛrũŋˈkɔfskas n
(motoryzacja) urządzenie służące do sygnalizowania zamiaru zmiany kierunku poruszania się φλας
(zobacz) drogowskaz; znak wskazujący drogę οδοδείκτης

kiesa ˈcɛsa n
(dawniej, dawny) woreczek wykorzystywany do przechowywania pieniędzy πουγκί

kieszeń ˈcɛʃɛ̃ɲ n
(krawiectwo) rodzaj małego schowka np. w ubraniu lub torbie; τσέπη

kieszonkowe ˌcɛʃɔ̃ŋˈkɔvɛ n
zazwyczaj stała suma pieniędzy otrzymywana przez dziecko od rodziców na własne wydatki χαρτζιλίκι

kieszonkowiec ˌcɛʃɔ̃ŋˈkɔvʲjɛʦ̑ n
osoba, która kradnie przedmioty z kieszeni ludzi πορτοφολάς

kieszonkowy ˌcɛʃɔ̃ŋˈkɔvɨ adj
o małym rozmiarze, mogącym pomieścić się w kieszeni τσέπης

kiełb cɛwp n
(ichtiologia, ichtiologiczny) drobna europejska ryba słodkowodna; γυφτόψαρο μουστακάς

kiełbasa cɛwˈbasa n
(kulinaria) wędlina z rozdrobnionego mięsa w osłonce sztucznej lub z jelita zwierzęcego; λουκάνικο σαλάμι

kij cij n
długi patyk; ξύλο

kijanka ciˈjãnka n
(zoologia, zoologiczny) prowadząca wodny tryb życia larwa płazów; γυρίνος

kilo ˈcilɔ n
(potocznie, potoczny) kilogram κιλό

kilo- ˈcilɔ
(fizyka, fizyczny) (informatyka, informatyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający jednostki miary tysiąc razy większe od podstawowych; χιλιο-

kilobajt ciˈlɔbajt n
(informatyka, informatyczny) jednostka informacji lub pojemności pamięci komputera równa 1 024 bajtom κιλομπάιτ

kiloherc n
(metrologia, metrologiczny) jednostka częstotliwości równa tysiącowi herców κιλοχέρτς

kilowatogodzina ˌcilɔvatɔɡɔˈʥ̑ĩna n
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) (elektryczność) ilość energii elektrycznej równa pracy wykonywanej przez prąd o mocy 1 kilowata w ciągu jednej godziny; κιλοβατώρα

kimation cĩˈmatʲjɔ̃n n
(sztuka) (architektura, architektoniczny) ornament ciągły ze stylizowanych liści, rzeźbiony lub malowany, występujący w dekoracji architektury, w reliefach, malarstwie i w rzemiośle artystycznym; κυμάτιο

kimono cĩˈmɔ̃nɔ n
tradycyjny strój japoński; κιμονό

kindżał n
(wojskowość, wojskowy) rodzaj długiego sztyletu pochodzenia tureckiego albo kaukaskiego o ostrzu obosiecznym, prostym albo zakrzywionym κάμα

kinematograf n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) aparat do realizacji i ekranowej projekcji ruchomych obrazów; κινηματογράφος

kino ˈcĩnɔ n
(sztuka) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) budynek, w którym wyświetla się filmy σινεμά κινηματογράφος
ogół filmów, które mają wspólną cechę, np. kraj produkcji, tematykę; σινεμά κινηματογράφος

kiosk cɔsk n
mała budka handlowa, w której sprzedaje się m.in. pisma, bilety, papierosy περίπτερο

kirgiski cirʲˈɟisʲci adj
odnoszący się do Kirgistanu lub Kirgizów κιργιζικός

kirgiski cirʲˈɟisʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Kirgistanu; κιργιζικά

kirys ˈcirɨs n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) tułowiowa część zbroi; θώρακας

kitel ˈcitɛl n
lekkie ubranie ochronne noszone w pracy lub w celach higienicznych; ποδιά

klacz klaʧ̑ n
(zoologia, zoologiczny) samica ssaków nieparzystokopytnych, szczególnie samica konia; φοράδα

klakier ˈklacɛr n
osoba opłacona przez artystę, która za wynagrodzenie wyraża zachwyt nad jego dziełem κλακαδόρος

klamerka klãˈmɛrka n
przyrząd do przypinania suszącej się odzieży do sznura μανταλάκι

klamka ˈklãmka n
dźwignia przy drzwiach lub oknach, umożliwiająca ich otwieranie i zamykanie χερούλι

klan klãn n
(historia, historyczny, historycznie) patriarchalny klan (1.1) z silnym przywódcą w dawnej Irlandii i Szkocji; κλίκα
wielopokoleniowa rodzina, której członkowie są silnie ze sobą związani; πατριά σόι

klapek ˈklapɛk n
lekkie obuwie składające się z samej podeszwy i paska na palce; σαγιονάρα

klarnet ˈklarnɛt n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty drewniany ze stroikiem; κλαρινέτο κλαρίνο

klasa ˈklasa n
(informatyka, informatyczny) w programowaniu obiektowym: typ wyrażony przez rekord danych wraz z funkcjami operującymi na tych danych κλάση
dobry styl κλάση
grupa dzieci w szkole τάξη
pewien zbiór spełniający dane kryteria τάξη
(botanika, botaniczny) jednostka podziału świata roślin τάξη
pomieszczenie (sala) w szkole, gdzie odbywają się lekcje τάξη

klaskać ˈklaskaʨ̑ v
wielokrotnie uderzać dłonią o dłoń, zwykle wyrażając w ten sposób uznanie χειροκροτώ βαράω παλαμάκια χτυπάω παλαμάκια

klasy n
zabawa dziecięca polegająca na przeskakiwaniu pól narysowanych kredą κουτσό

klasztor ˈklaʃtɔr n
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek lub kompleks budynków będący siedzibą zakonnic lub zakonników określonej reguły μοναστήρι μονή
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dom buddyjskiej wspólnoty mniszej μοναστήρι

klatka ˈklatka n
skrzynia, pomieszczenie z prętów lub siatki κλουβί

klatka piersiowa ˈklatka pʲjɛrʲˈɕɔva n
(anatomia, anatomiczny) część ciała chroniąca żebrami płuca i serce; θώρακας

klaustrofobia ˌklawstrɔˈfɔbʲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed przebywaniem w pomieszczeniu zamkniętym lub ciasnym κλειστοφοβία

klawesyn klaˈvɛsɨ̃n n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument strunowy, w którym dźwięk wzbudzany jest przez piórka szarpiące struny; τσέμπαλο

klawiatura ˌklavʲjaˈtura n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) układ klawiszy umieszczonych kolejno obok siebie, zamocowanych w odpowiedni sposób, ułatwiający granie na instrumentach klawiszowych πληκτρολόγιο κλαβιέ
część maszyny do pisania, komputera i innych urządzeń, wyposażona w klawisze i pozwalająca na wprowadzanie znaków πληκτρολόγιο

klawiatura numeryczna ˌklavʲjaˈtura ˌnũmɛˈrɨʧ̑na n
część klawiatury komputera zawierająca pogrupowane klawisze z cyframi; αριθμητικό πληκτρολόγιο

klawisz ˈklavʲiʃ n
element klawiatury odpowiadający za wydobywanie dźwięku w instrumentach muzycznych lub za wprowadzenie znaku w komputerach, maszynach do pisania itp. πλήκτρο

klej klɛj n
lepka substancja, rodzaj spoiwa używanego do łączenia przedmiotów κόλλα

klepsydra klɛpˈsɨdra n
niewielki plakat informujący o czyjejś śmierci oraz terminie i miejscu pogrzebu αγγελτήριο θανάτου κηδειόσημο κηδειόχαρτο νεκρώσιμο
przyrząd do odmierzania czasu, składający się z dwóch połączonych ze sobą identycznych, szklanych naczyń, w którym woda lub piasek przesączają się przez wąski kanalik łączący; κλεψύδρα

kler klɛr n
ogół duchowieństwa danego wyznania lub kraju κλήρος ιερατείο

klerykalny adj
związany z klerykalizmem, charakterystyczny dla klerykalizmu κληρικός

kleszcz klɛʃʧ̑ n
(zoologia, zoologiczny) pasożytniczy pajęczak żywiący się krwią; τσιμπούρι

kleszcze porodowe ˈklɛʃʧ̑ɛ ˌpɔrɔˈdɔvɛ n
(medycyna, medyczny) kleszcze wykorzystywane przy porodzie kleszczowym εμβρυουλκός

klient ˈklʲi<sup>j</sup>ɛ̃nt n
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) osoba kupująca w sklepie, interesant załatwiający sprawy w urzędzie lub placówce usługowej πελάτης

klientela ˌklʲi<sup>j</sup>ɛ̃nˈtɛla n
ogół klientów jakiejś instytucji, jakiegoś sklepu, punktu usługowego itp. πελατεία

klika ˈklʲika n
(matematyka, matematyczny) część grafu, w której każdy wierzchołek jest połączony z każdym różnym od niego; πλήρες γράφημα
(socjologia, socjologiczny) grupa ludzi powiązanych wspólnymi interesami i wspierających się wzajemnie, wbrew interesowi szerszej grupy, do której należą; κλίκα

klikać ˈklʲikaʨ̑ v
(informatyka, informatyczny) naciskać przycisk myszy komputerowej κλικάρω

klimat ˈklʲĩmat n
(geografia, geograficzny) warunki pogodowe przeważające na danym obszarze przez wiele lat; κλίμα

klimat umiarkowany ˈklʲĩmat ˌũmʲjarkɔˈvãnɨ n
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) klimat pośredni między gorącym a zimnym; κλίμα εύκρατο

klimatyzacja ˌklʲĩmatɨˈzaʦ̑ʲja n
automatyczny system utrzymywania stałej temperatury i innych warunków klimatycznych w zamkniętym pomieszczeniu; κλιματισμός

klimatyzacyjny adj
związany z klimatyzacją, dotyczący klimatyzacji κλιματιστικός

klimatyzator ˌklʲĩmatɨˈzatɔr n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do klimatyzowania pomieszczeń; κλιματιστικό αιρκοντίσιον ερκοντίσιον

klon klɔ̃n n
(biologia, biologiczny) zbiór komórek lub cały organizm wywodzący się z jednej komórki, identyczny pod względem genetycznym; κλώνος
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Acer L., rodzaj drzew i krzewów z rodziny klonowatych; σφεντάμι σφενδάμι

kloszard ˈklɔʃart n
odziany w łachy żebrak, często bezdomny αλήτης αλάνης κλοσάρ

kloszowy adj
mający formę klosza, taki jak klosz κλος

klub klup n
stowarzyszenie, grupa osób o wspólnych zainteresowaniach λέσχη

klucz kluʧ̑ n
przyrząd do otwierania zamka; κλειδί
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak na pięciolinii określający wysokość opisywanych dźwięków; κλειδί
kod do szyfru; κλειδί
narzędzie w postaci dźwigni rozwidlonej na końcu do odkręcania i przykręcania śrub κλειδί
podpowiedź umożliwiająca rozwiązanie zagadki κλειδί
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pokrętło do naciągu strun i strojenia instrumentu κλειδί

klucz francuski ˈkluʧ̑ frãnˈʦ̑usʲci n
(technologia, technika, techniczny) klucz z regulowanym rozstawem szczęk uchwytu; ρυθμιζόμενο κλειδί

kląć klɔ̃ɲʨ̑ v
używać wyrazów obelżywych lub wulgarnych βρίζω βλαστημώ

klęska ˈklɛ̃w̃ska n
fatalna przegrana w bitwie ήττα
wielkie nieszczęście, niepowodzenie lub zniszczenie καταστροφή συμφορά

kminek ˈkmʲĩnɛk n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kulinaria) suszone owoce jednej z odmian tej rośliny zawierające olejek kminkowy, stosowany w sztuce kulinarnej jako przyprawa oraz w ziołolecznictwie κύμινο
(botanika, botaniczny) Carum, rodzaj roślin z rodziny selerowatych; κύμινο

knować ˈknɔvaʨ̑ v
planować, obmyślać potajemnie coś złego, knuć spisek μηχανεύομαι σκευωρώ

koaksjalny ˌkɔakˈsʲjalnɨ adj
(technologia, technika, techniczny) współosiowy ομοαξονικός

koala kɔˈala n
(zoologia, zoologiczny) nadrzewny ssak australijski; κοάλα

koalicja ˌkɔaˈlʲiʦ̑ʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) porozumienie partii politycznych, które realizują wspólne cele polityczne tworząc rząd albo działając w opozycji συνασπισμός συμμαχία

kobalt ˈkɔbalt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Co i liczbie atomowej 27; κοβάλτιο

kobaltyn n
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady siarkosoli, siarczek kobaltu i arsenu; κοβαλτίτης

kobieciarz kɔˈbʲjɛ̇ʨ̑aʃ n
(potocznie, potoczny) mężczyzna lubiący flirty z kobietami γυναικάς

kobiecy kɔˈbʲjɛʦ̑ɨ adj
dotyczący kobiety, kobiecości; charakterystyczny dla kobiety γυναικείος

kobieta kɔˈbʲjɛta n
dorosły człowiek płci żeńskiej; γυναίκα

kobuz ˈkɔbus n
(ornitologia, ornitologiczny) Falco subbuteo, ptak drapieżny z rodziny sokołowatych; δεντρογέρακο

kobyła kɔˈbɨwa n
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) kobieta dużego wzrostu, niezgrabna, bez wdzięku αλόγα φοράδα
(zoologia, zoologiczny) klacz, samica konia φοράδα αλόγα

koc kɔʦ̑ n
gruba tkanina, zwykle wełniana, najczęściej w kształcie prostokąta, służąca do okrywania w celu ochrony przed zimnem κουβέρτα

kochanek kɔˈxãnɛk n
mężczyzna utrzymujący stosunki seksualne bez wchodzenia w związek małżeński εραστής
ogólnie o mężczyźnie z punktu widzenia jakości relacji seksualnych εραστής

kochanie kɔˈxãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: kochać έρωτας αγάπη
osoba ukochana αγάπη μωρό

kochany kɔˈxãnɨ adj
taki, który jest darzony przez kogoś miłością ακριβός

kochany kɔˈxãnɨ n
osoba bliska, darzona miłością φίλος

kochać ˈkɔxaʨ̑ v
odczuwać miłość do kogoś αγαπώ
uwielbiać jakąś rzecz αγαπώ
uwielbiać, darzyć kogoś wielkim podziwem αγαπώ

kochliwy kɔxˈlʲivɨ adj
mający skłonność do łatwego zakochiwania się ερωτόληπτος

koci ˈkɔ.ʨ̑i possessiveAdjective
należący do kota γατίσιος

kocioł parowy ˈkɔʨ̑ɔw paˈrɔvɨ n
urządzenie służące do wytwarzania pary wodnej; ατμογεννήτρια ατμολέβητας

kocię ˈkɔʨ̑ɛ n
młody kot γατάκι

kocur ˈkɔʦ̑ur n
samiec kota γάτος

kod kreskowy ˈkɔt krɛˈskɔvɨ n
standaryzowany znak graficzny w formie kresek, w którym zapisywana jest informacja do automatycznego odczytania przez specjalne czytniki; γραμμοκωδικός γραμμωτός κώδικας ραβδοκώδικας ραβδωτός κώδικας

kod źródłowy ˈkɔdʲ ʑrudˈwɔvɨ n
(informatyka, informatyczny) zapis programu komputerowego w którymś ze zrozumiałych dla człowieka (programisty), wyjściowym języku programowania; πηγαίος κώδικας

kofeina ˌkɔfɛˈ<sup>j</sup>ĩna n
(biochemia, biochemiczny) alkaloid znajdujący się w surowcach roślinnych będący środkiem pobudzającym; καφεΐνη

kognitywny ˌkɔɟɲiˈtɨvnɨ adj
taki, który zajmuje się poznaniem, dotyczy poznania, ma związek z poznaniem γνωστικός

kogut ˈkɔɡut n
(ornitologia, ornitologiczny) (rolnictwo, rolniczy) samiec kury domowej; κόκορας πετεινός

koherencja n
wewnętrzna spójność np. tekstu, poglądów, wypowiedzi συνάφεια

kohorta kɔˈxɔrta n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) w starożytnym Rzymie: oddział wojska stanowiący dziesiątą część legionu; κοόρτη

kojec n
zagroda dla małych dzieci do bezpiecznej zabawy; πάρκο

kojot ˈkɔjɔt n
(zoologia, zoologiczny) Canis latrans, preriowy drapieżnik przypominający wilka; κογιότ

kok kɔk n
(fryzjerstwo, fryzjerski) włosy upięte w węzeł z tyłu głowy κότσος

kokaina ˌkɔkaˈ<sup>j</sup>ĩna n
silna, uzależniająca substancja psychotropowa uzyskiwana z krasnodrzewu pospolitego (krzewu koka), używana jako narkotyk i środek medyczny; κοκαΐνη

kokietować ˌkɔcɛˈtɔvaʨ̑ v
starać się komuś spodobać, zwykle okazując seksapil ερεθίζω ερωτοτροπώ φλερτάρω

kokos ˈkɔkɔs n
(botanika, botaniczny) palma kokosowa (kokos właściwy, Cocos nucifera L.); κοκοφοίνικας
(spożywczy) owoc palmy kokosowej (1.1) ινδική καρύδα ινδοκάρυδο

koktajl ˈkɔktajl n
(kulinaria) kolorowy napój alkoholowy z różnych napitków i soków, często podawany w dekoracyjny sposób; κοκτέιλ
(książkowy) oficjalne przyjęcie popołudniowe, na którym podaje się alkohole oraz skromne przekąski κοκτέιλ
(przenośnie, przenośnia) mieszanka czegoś, np. styli muzycznych, artystycznych κοκτέιλ

koktajl Mołotowa ˈkɔktajl ˌmɔwɔˈtɔva n
(potocznie, potoczny) prymitywny granat zapalający wykonany z butelki napełnionej benzyną; κοκτέιλ μολότωφ

kolacja kɔˈlaʦ̑ʲja n
ostatni posiłek w ciągu dnia δείπνο βραδινό

kolano kɔˈlãnɔ n
(anatomia, anatomiczny) największy staw w organizmie człowieka, łączy dwie części nogi: udo i łydkę; γόνατο

kolarstwo kɔˈlarstfɔ n
forma sportu polegająca na ściganiu się na rowerach lub akrobacjach rowerowych; ποδηλασία

kolarz ˈkɔlaʃ n
(sport, sportowy) osoba uprawiająca wyczynowo jazdę na rowerze ποδηλατιστής ποδηλατοδρόμος

kolaż n
(sztuka) kompozycja plastyczna wykonana z kawałków różnych materiałów, fragmentów innych obiektów; κολλάζ

kolce ˈkɔlʦ̑ɛ n
(sport, sportowy) buty o podeszwie z ostrymi, metalowymi ćwiekami, używany do biegów i skoków αθλητικός παπούτσι με τάπα

kolczyk ˈkɔlʧ̑ɨk n
znakowana blaszka umieszczana w przekłutym uchu zwierzęcia σκουλαρίκι ενώτιο

kolebka kɔˈlɛpka n
(przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym coś powstało, rozpoczęło się κοιτίδα λίκνο
kołyska, łóżeczko dla dziecka κούνια λίκνο

kolega kɔˈlɛɡa n
towarzysz pracy, nauki lub zabawy συνάδελφος συμπαίκτης συμφοιτητής

kolegium n
(kościelny) ogół kardynałów Kościoła katolickiego; κολλέγιο

kolej ˈkɔlɛj n
następstwo zdarzeń według ustalonego porządku σειρά
środek transportu lądowego wytyczony torem lub liną; σιδηρόδρομος τρένο

kolejarz kɔˈlɛjaʃ n
pracownik kolei σιδηροδρομικός

kolejowy ˌkɔlɛˈjɔvɨ adj
związany z kolejnictwem (koleją); taki, który dotyczy kolejnictwa, pociągów σιδηροδρομικός

kolekcja kɔˈlɛkʦ̑ʲja n
zbiór przedmiotów tego samego typu, gromadzonych zwykle z powodu ich wartości (artystycznej, historycznej itp.) συλλογή
zestaw projektów jakiejś firmy na dany sezon συλλογή

kolekcjoner ˌkɔlɛkˈʦ̑ʲjɔ̃nɛr n
osoba, która coś kolekcjonuje; właściciel kolekcji συλλέκτης

kolekcjonerka ˌkɔlɛkʦ̑ʲjɔ̃ˈnɛrka n
kobieta, która coś kolekcjonuje; właścicielka kolekcji συλλέκτρια

kolendra kɔˈlɛ̃ndra n
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny selerowatych, mających zastosowanie kulinarne; κόλιαντρος κόλιανδρος

koliber kɔˈlʲibɛr n
(ornitologia, ornitologiczny) barwnie upierzony i żywiący się nektarem najmniejszy z ptaków; κολιμπρί

kolokwializm ˌkɔlɔˈkfʲjalʲism̥ n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub wyrażenie potoczne, używane tylko w swobodnej rozmowie έκφραση της καθομιλουμένης

kolonia bakteryjna n
(biologia, biologiczny) widoczne gołym okiem skupisko wielu komórek bakterii powstałych z jednej komórki lub z jednej jednostki wzrostowej; βακτηριακή αποικία

kolonializm ˌkɔlɔ̃ˈɲalʲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) system i polityka mocarstw opierająca się na opanowaniu i utrzymywaniu w politycznej oraz ekonomicznej zależności krajów słabo rozwiniętych w celu czerpania z nich zysków; αποικιοκρατία

kolonoskop ˌkɔlɔ̃ˈnɔskɔp n
(medycyna, medyczny) urządzenie do przeprowadzania kolonoskopii w zakresie diagnostyki i niewielkich zabiegów; κολονοσκόπιο

kolonoskopia ˌkɔlɔ̃nɔˈskɔpʲja n
(medycyna, medyczny) endoskopowe badanie jelita grubego przez odbyt; może obejmować również niewielkie zabiegi; κολονοσκόπηση

kolor ˈkɔlɔr n
cecha przedmiotu, określająca, jaka część pasma widzialnego światła jest odbijana przez przedmiot; χρώμα
(zobacz) kolory χρώμα
w kartach: symbol na karcie umieszczony obok jej wartości; χρώμα

kolorowy ˌkɔlɔˈrɔvɨ adj
wielobarwny, pełen różnych kolorów έγχρωμος χρωματιστός

kolos na glinianych nogach ˈkɔlɔs ˌna‿ɡlʲĩˈɲãnɨx ˈnɔɡax n
(książkowy) coś pozornie mocnego, potężnego, wielkiego, a w rzeczywistości małego, słabego, nieznacznego γίγαντας με πήλινα πόδια

kolumbarium ˌkɔlũmˈbarʲjũm n
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) rodzaj rzymskiego zbiorowego grobowca w formie budowli z niszami na urny z prochami; κολουμβάριο
(współcześnie) (architektura, architektoniczny) cmentarna ściana z miejscami na urny z prochami zmarłych κολουμβάριο

kolumbijski ˌkɔlũmˈbʲijsʲci adj
odnoszący się do państwa Kolumbia κολομβιανός

kolęda kɔˈlɛ̃nda n
pieśń religijna, tematycznie nawiązująca do Bożego Narodzenia; κάλαντα

komandor kɔ̃ˈmãndɔr n
stopień oficerski w marynarce wojennej odpowiadający pułkownikowi; πλοίαρχος

komandor podporucznik kɔ̃ˈmãndɔr ˌpɔtpɔˈruʧ̑ʲɲik n
stopień oficerski w marynarce wojennej odpowiadający majorowi; πλωτάρχης

komandor porucznik kɔ̃ˈmãndɔr pɔˈruʧ̑ʲɲik n
stopień oficerski w marynarce wojennej odpowiadający podpułkownikowi; αντιπλοίαρχος

komar ˈkɔ̃mar n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielki latający owad z rodziny Culicidae, znany ze swędzących ugryzień; κουνούπι

komedia kɔ̃ˈmɛdʲja n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) utwór sceniczny lub filmowy przedstawiający w sposób zabawny lub satyryczny postacie, obyczaje, wydarzenia itp.; κωμωδία

komentator ˌkɔ̃mɛ̃nˈtatɔr n
osoba, która komentuje coś σχολιαστής

kometa kɔ̃ˈmɛta n
(astronomia, astronomiczny) małe, nietrwałe ciało niebieskie, złożone z jądra otoczonego komą, które na krótko pojawia się w pobliżu gwiazdy centralnej; κομήτης

komfortowy ˌkɔ̃w̃fɔrˈtɔvɨ adj
sprawiający, że czujemy się bardzo wygodnie αναπαυτικός βολικός

komiczność n
cecha tego, co jest komiczne κωμικότητα

komiczny kɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
taki, który wywołuje śmiech; jest śmieszny κωμικός
związany z komedią; taki, jak komedia; humorystyczny κωμικός

komiks ˈkɔ̃mʲiks n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) z reguły opowiadanie utworzone przez połączenie kilku lub więcej obrazków składających się na jakąś historię; κόμικς

komin ˈkɔ̃mʲĩn n
(budownictwo) konstrukcja służąca do odprowadzenia ku górze dymu z paleniska, silnika lub pieca; φουγάρο καπνοσωλήνας

kominek kɔ̃ˈmʲĩnɛk n
(zdrobniale) od: komin εστία τζάκι

kominiarka ˌkɔ̃mʲĩˈɲarka n
(potocznie, potoczny) czapka okrywająca głowę i szyję, mająca niewielkie wycięcie na twarz, a czasem tylko na oczy i usta, noszona także w formie wywiniętej wokół głowy κουκούλα σκούφος

kominiarz kɔ̃ˈmʲĩɲaʃ n
rzemieślnik zajmujący się czyszczeniem kominów; καπνοδοχοκαθαριστής

komoda kɔ̃ˈmɔda n
mebel z szufladami, niski, ok. metr, półtora metra wysoki; σκευοθήκη

komora kɔ̃ˈmɔra n
wydzielone pomieszczenie θάλαμος

komora gazowa kɔ̃ˈmɔra ɡaˈzɔva n
urządzenie służące do wykonywania kary śmierci przez zagazowanie skazańca; θάλαμος αερίων

kompas ˈkɔ̃mpas n
przyrząd nawigacyjny służący do wyznaczania bieżącego kierunku południka magnetycznego; πυξίδα

kompendium kɔ̃mˈpɛ̃ndʲjũm n
książka zawierająca zwięzły wykład podstawowych wiadomości z danej dziedziny wiedzy επιτομή

kompleks ˈkɔ̃mplɛks n
(budownictwo) zespół budowli i urządzeń, które tworzą jakąś całość κόμπλεξ συγκρότημα
(psychologia, psychologiczny) zespół wyobrażeń lub odczuć tkwiących w psychice człowieka i nieakceptowanych przez niego; σύμπλεγμα
zespół zjawisk lub cech, które są grupowane w całość συναπάρτισμα

kompleks Elektry ˈkɔ̃mplɛks ɛˈlɛktrɨ n
(psychologia, psychologiczny) podświadoma skłonność płciowa córki do ojca (występująca u dziewczynek w wieku 3-6 lat) i strach przed odwetem matki; uczucie wrogości wobec matki; σύμπλεγμα της Ηλέκτρας

kompleks Medei ˈkɔ̃mplɛks mɛˈdɛji n
(psychologia, psychologiczny) wrogość matki wobec własnych dzieci, połączona z pragnieniem ich śmierci, uwarunkowana chęcią zemsty na ojcu dzieci; σύμπλεγμα της Μήδειας

kompost ˈkɔ̃mpɔst n
produkt rozkładu substancji organicznych, najczęściej odpadów, za pomocą mikroorganizmów - bakterii i grzybów, insektów i robaków (dżdżownic) κομπόστ λίπασμα

kompot ˈkɔ̃mpɔt n
(kulinaria) słodki napój z gotowanych owoców; κομπόστα

kompozytor ˌkɔ̃mpɔˈzɨtɔr n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba tworząca, komponująca muzykę συνθέτης

komputer kɔ̃mˈputɛr n
(informatyka, informatyczny) maszyna licząca, służąca do przetwarzania wszelkich informacji, które da się zapisać w formie ciągu cyfr, albo sygnału ciągłego; υπολογιστής κομπιούτερ

komunikacja ˌkɔ̃mũɲiˈkaʦ̑ʲja n
(książkowy) porozumiewanie się, przekazywanie myśli, udzielanie wiadomości επικοινωνία
ogół działań składających się na utrzymanie łączności między danymi miejscami; drogi, szlaki i środki lokomocji służące do utrzymywania tej łączności συγκοινωνία επικοινωνία

komunista ˌkɔ̃mũˈɲista n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik komunizmu κομμουνιστής
(żartobliwie) przyjmujący pierwszą komunię αυτός που παίρνω την πρώτος θεία κοινωνία

komunistka ˌkɔ̃mũˈɲistka n
zwolenniczka komunizmu κομουνίστρια

komunizm kɔ̃ˈmũɲism̥ n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój ekonomiczny i doktryna polityczna, zgodnie z którymi środki produkcji powinny być własnością społeczeństwa; κομμουνισμός

komórka kɔ̃ˈmurka n
(biologia, biologiczny) podstawowa jednostka budowy organizmów żywych; κύτταρο
(potocznie, potoczny) (telekomunikacja) telefon komórkowy κινητό
małe pomieszczenie, pokój κελάρι

komórka macierzysta n
(biologia, biologiczny) komórka względnie niewyspecjalizowana, z której podczas pojedynczego podziału powstają: identyczna komórka potomna i nieco bardziej zróżnicowana komórka potomna βλαστοκύτταρο

koncentryczny ˌkɔ̃nʦ̑ɛ̃nˈtrɨʧ̑nɨ adj
skierowany ku środkowi, ku określonemu punktowi; współśrodkowy ομοκεντρικός ομόκεντρος

koncert ˈkɔ̃nʦ̑ɛrt n
występ muzyczny instrumentalny, wokalny, bądź wokalno-instrumentalny; συναυλία

koncesja n
(urzędowy) pozwolenie władz administracyjnych na prowadzenie danej działalności gospodarczej άδεια

kondensacja ˌkɔ̃ndɛ̃w̃ˈsaʦ̑ʲja n
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna, w której substraty łączą się ze sobą, tworząc większą od nich cząsteczkę produktu głównego, i jedną lub więcej małych cząsteczek produktu ubocznego αντίδραση συμπύκνωσης συμπύκνωση
(fizyka, fizyczny) przejście ze stanu gazowego w ciecz lub w ciało stałe συμπύκνωση υγροποίηση
(meteorologia, meteorologiczny) powstawanie chmur συμπύκνωση

kondensator ˌkɔ̃ndɛ̃w̃ˈsatɔr n
(elektryczność) (elektronika, elektroniczny) podzespół zbudowany z dwóch przewodników rozdzielonych dielektrykiem, mający za zadanie gromadzić ładunki elektryczne; πυκνωτής
skraplacz; συμπυκνωτής

kondolencje ˌkɔ̃ndɔˈlɛ̃nʦ̑ʲjɛ n
(książkowy) wyrażanie żalu z powodu czyjejś śmierci, wyrazy współczucia składane komuś, kto stracił bliską osobę συλλυπητήρια

konduktor kɔ̃nˈduktɔr n
osoba zajmująca się sprawdzaniem biletów, czasem też ich sprzedażą w pociągu (dawniej także w autobusie, tramwaju itp.); εισπράκτορας ελεγκτής

konewka kɔ̃ˈnɛfka n
pojemnik z uchem i szyjką, który służy do podlewania roślin; ποτιστήρι

konfederacja ˌkɔ̃nfɛdɛˈraʦ̑ʲja n
związek, stowarzyszenie, unia ομοσπονδία συνομοσπονδία

konferencja prasowa ˌkɔ̃nfɛˈrɛ̃nʦ̑ʲja praˈsɔva n
spotkanie przedstawicieli jakiejś instytucji z dziennikarzami, wysłannikami mediów; συνέντευξη τύπου

konflikt ˈkɔ̃nflʲikt n
sprzeczność (racji, wartości), spór między osobami; brak zgodności σύρραξη

konformistka n
kobieta, która bezkrytycznie podporządkowuje się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie κομφορμίστρια

konformistyczny adj
taki, który bezkrytycznie podporządkowuje się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie κομφορμιστικός

konformizm n
(socjologia, socjologiczny) (psychologia, psychologiczny) bezkrytyczne podporządkowywanie się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie; κομφορμισμός

konfucjanizm n
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system filozoficzno-religijny zapoczątkowany przez Konfucjusza; κομφουκιανισμός

kongijski kɔ̃ŋʲˈɟijsʲci adj
odnoszący się do państwa Demokratyczna Republika Konga κονγκολέζος

koniak ˈkɔ̃ɲak n
rodzaj mocnego alkoholu, wytwarzanego we wschodniej Francji; κονιάκ

koniczyna ˌkɔ̃ɲiˈʧ̑ɨ̃na n
(botanika, botaniczny) Trifolium L., rodzaj roślin z rodziny bobowatych; τριφύλλι
liść tej rośliny; motyw graficzny przypominający ten liść τριφύλλι

koniec ˈkɔ̃ɲɛʦ̑ n
chwila, w której jakaś czynność nie jest już dłużej wykonywana τέρμα τέλος
okoliczności końca (1.2) τέλος τέρμα
ostatni fragment, część podłużnego przedmiotu, czubek άκρη

konieczność kɔ̃ˈɲɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
coś, czego nie można uniknąć αναγκαιότητα απαίτηση

konieczny kɔ̃ˈɲɛʧ̑nɨ adj
taki, który dotyczy konieczności; jest nieunikniony lub niezbędny αναγκαίος απαραίτητος

konik morski ˈkɔ̃ɲik ˈmɔrsʲci n
(ichtiologia, ichtiologiczny) tropikalna ryba oceaniczna z rodzaju Hippocampus przypominająca kształtem konika szachowego; ιππόκαμπος αλογάκι της θάλασσας

konik polny ˈkɔ̃ɲik ˈpɔlnɨ idiom
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (potocznie, potoczny) owad z rodzaju konik; ακρίδα

koniugacja ˌkɔ̃ɲuˈɡaʦ̑ʲja n
(językoznawstwo, językoznawczy) odmiana czasownika przez osoby, liczbę, czas, tryb, aspekt, rodzaj; συζυγία

konklawe kɔ̃ŋˈklavɛ n
(kościelny) w Kościele katolickim: zgromadzenie wybierające papieża; obrady tego zgromadzenia. κογκλάβιο κονκλάβιο

konkludować ˌkɔ̃ŋkluˈdɔvaʨ̑ v
(przestarzałe, przestarzały) formułować wnioski, podsumowywać najważniejsze zagadnienia συγκεφαλαιώνω συνοψίζω

konkubina ˌkɔ̃ŋkuˈbʲĩna n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kobieta żyjąca z mężczyzną bez zawarcia związku małżeńskiego παλλακή

konkubinat ˌkɔ̃ŋkuˈbʲĩnat n
związek dwóch osób, podobny do małżeństwa, ale nieformalny z powodu braku rejestracji cywilnej bądź religijnego usankcjonowania; παλλακεία

konkurs piękności ˈkɔ̃ŋkurs pʲjɛ̃ŋkˈnɔɕʨ̑i n
impreza, w czasie której jury wybiera najpiękniejszą spośród zgłoszonych uczestniczek; διαγωνισμός ομορφιάς

konno ˈkɔ̃nːɔ adv
o sposobie poruszania się: na koniu καβάλα

konował kɔ̃ˈnɔvaw n
(pogardliwie) kiepski lekarz κομπογιαννίτης αγύρτης

konserwant n
(chemia, chemiczny) substancja będąca dodatkiem do żywności albo produktów przemysłowych zapobiegająca niepożądanym zmianom chemicznym, rozwojowi bakterii, grzybów i wirusów oraz przedłużająca termin przydatności produktów; συντηρητικό

konserwatyzm ˌkɔ̃w̃sɛrˈvatɨsm̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kierunek w polityce, popierający konserwatyzm (1.1) συντηρητισμός
postawa cechująca się przywiązaniem do tradycji, a niechęcią do zmian; συντηρητισμός

konspekt ˈkɔ̃w̃spɛkt n
zarys, plan, szkic wykładu, utworu περίληψη σύνοψη

konsternacja ˌkɔ̃w̃stɛrˈnaʦ̑ʲja n
stan osłupienia spowodowany nieoczekiwanym zwrotem sytuacji, w której znajduje się osoba „skonsternowana”; uczucie strachu spowodowane nieprzewidywalnością dalszego przebiegu sytuacji κατάπληξη

konstruktywizm n
(sztuka) kierunek w sztuce abstrakcyjnej zapoczątkowany w 1913 w Rosji i głoszący syntezę sztuki, nauki i wiedzy technicznej; κονστρουκτιβισμός

konstytucja ˌkɔ̃w̃stɨˈtuʦ̑ʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny, określany także jako ustawa zasadnicza, który zazwyczaj ma najwyższą moc prawną w systemie źródeł prawa w państwie; σύνταγμα

konstytucyjny ˌkɔ̃w̃stɨtuˈʦ̑ɨjnɨ adj
dotyczący konstytucji συνταγματικός
zgodny z konstytucją, wynikający z konstytucji συνταγματικός

konsul ˈkɔ̃w̃sul n
urzędnik państwa pełniący funkcje za granicą, w urzędzie konsularnym; πρόξενος

konsulat kɔ̃w̃ˈsulat n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) urząd państwa wysyłającego w państwie przyjmującym; προξενείο

konsumpcja kɔ̃w̃ˈsũmpʦ̑ʲja n
spożywanie, jedzenie κατανάλωση
zużywanie dóbr w celu zaspokojenia określonych potrzeb; kupowanie, nabywanie, używanie, użytkowanie, zużycie, wykorzystanie κατανάλωση

kontener kɔ̃nˈtɛ̃nɛr n
standaryzowany pojemnik służący do przechowywania i przewożenia towarów; εμπορευματοκιβώτιο κοντέινερ

kontestacja ˌkɔ̃ntɛˈstaʦ̑ʲja n
protest, manifestowanie sprzeciwu wobec czemuś; poddanie w wątpliwość αμφισβήτηση αντίρρηση

konto ˈkɔ̃ntɔ n
(ekonomia, ekonomiczny) rachunek w banku, na którym są przechowywane pieniądze klienta; λογαριασμός

kontrabas kɔ̃nˈtrabas n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) największy smyczkowy instrument strunowy; κοντραμπάσο

kontrast ˈkɔ̃ntrast n
(optyka, optyczny) stosunek między największym a najmniejszym stopniem naświetlenia jakiegoś przedmiotu κοντράστ
sprzeczność występująca między zestawionymi elementami (przedmiotami, zjawiskami itp.) αντίθεση

kontrola jakości kɔ̃nˈtrɔla jaˈkɔɕʨ̑i n
świadome działania przedsiębiorstwa mające na celu dbanie o jakość towarów i usług; ποιοτικός έλεγχος

kontroler kɔ̃nˈtrɔlɛr n
osoba kierująca ruchem wielu obiektów ρυθμιστήρας
osoba kontrolująca, sprawdzająca coś ελεγκτής

kontrolować ˌkɔ̃ntrɔˈlɔvaʨ̑ v
dokonywać kontroli; sprawdzać, czy coś działa sprawnie (lub tak jak powinno); weryfikować ελέγχω

kontrrewolucja ˌkɔ̃ntr̥rɛvɔˈluʦ̑ʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) działania stanowiące reakcję w stosunku do rewolucji; αντεπανάσταση

kontrwywiad kɔ̃ndr‿vɨˈvʲjat n
instytucja państwowa zajmująca się bezpieczeństwem państwa poprzez uniemożliwianie działalności szpiegom obcych państw; αντικατασκοπία αντικατασκοπεία

kontuar kɔ̃nˈtu<sup>w</sup>ar n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) stół gry w organach piszczałkowych κονσόλα
blat oddzielający sprzedawcę, szatniarza itp. od klienta; πάγκος

kontuzjować ˌkɔ̃ntuˈzʲjɔvaʨ̑ v
(sport, sportowy) spowodować czyjąś kontuzję μωλωπίζω

kontynent kɔ̃nˈtɨ̃nɛ̃nt n
(geografia, geograficzny) wielki obszar lądu otoczony morzem lub oceanem, mający więcej niż 5 000 000 kilometrów kwadratowych; ήπειρος

kontynuować ˌkɔ̃ntɨ̃nuˈ<sup>w</sup>ɔvaʨ̑ v
dalej wykonywać określoną czynność; rozwijać coś συνεχίζω

konwalia kɔ̃nˈvalʲja n
(botanika, botaniczny) Convallaria L., rodzaj roślin o białych kwiatach i intensywnym zapachu; μιγκέ

konwojować v
towarzyszyć komuś lub czemuś w drodze w celu ochrony lub uniemożliwienia ucieczki συνοδεύω φρουρώ

konwulsja n
gwałtowna zmiana poprzedzająca koniec czegoś αναταραχή
mimowolny, gwałtowny skurcz mięśni powodujący silne drgania całego ciała σπασμός σύσπαση

konwój ˈkɔ̃nvuj n
grupa uzbrojonych osób ochraniająca przewożony ładunek lub ludzi συνοδεία
poruszająca się wspólnie grupa pojazdów lub okrętów, sformowana ze względów logistycznych lub z uwagi na bezpieczeństwo; νηοπομπή κομβόι

kopalnia kɔˈpalʲɲa n
zakład górniczy zajmujący się wydobyciem kopalin; ορυχείο μεταλλείο

koparka kɔˈparka n
maszyna budowlana, pojazd służący do kopania dużych dołów w miękkim gruncie lub do wybierania gruntu εκσκαφέας

kopać ˈkɔpaʨ̑ v
uderzać kogoś / coś nogą κλοτσάω
wydobywać np. ziemię przy pomocy łopaty, innego narzędzia lub maszyny σκάβω
wydobywać minerały lub płody rolne z ziemi przy pomocy narzędzi lub maszyn σκάβω

koper ˈkɔpɛr n
(botanika, botaniczny) (kulinaria) roślina o pierzastych liściach i zielonożółtych kwiatach, używana jako przyprawa; άνηθος

kopernik kɔˈpɛrʲɲik n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cn i liczbie atomowej 112; κοπερνίκιο

koperta kɔˈpɛrta n
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) płaskie opakowanie papierowe na list, pismo lub drobne przedmioty; φάκελος

kopertować ˌkɔpɛrˈtɔvaʨ̑ v
wkładać do koperty, zaklejać w kopercie φακελώνω

kopia ˈkɔpʲja n
przedmiot wykonany na wzór pierwszego, nie oryginał αντίγραφο

kopiowanie ˌkɔpʲjɔˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: kopiować αντιγραφή λογοκλοπία

kopnięcie kɔpʲˈɲɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
cios zadany nogą κλοτσιά

koprolalia ˌkɔprɔˈlalʲja n
obsesyjne wypowiadanie słów nieprzyzwoitych lub wulgarnych κοπρολαλία

koptyjski kɔpˈtɨjsʲci adj
(antropologia, antropologiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Koptami; dotyczący Kościoła koptyjskiego i jego wyznawców κοπτικός

koptyjski kɔpˈtɨjsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) ostatnia faza rozwojowa języka egipskiego, język wywodzący się ze staroegipskiego, należący do rodziny języków afroazjatyckich κοπτικά κοπτική

kopytny adj
taki, który ma kopyta οπληφόρος

kopyto kɔˈpɨtɔ n
(zoologia, zoologiczny) rogowe zakończenie kończyn niektórych ssaków; οπλή

koralik kɔˈralʲik n
mały koral, paciorek χάντρα

korekta kɔˈrɛkta n
poprawienie błędu lub niedoskonałości, dorównanie do stanu prawidłowego διόρθωση

korektorka ˌkɔrɛkˈtɔrka n
(drukarstwo, drukarski) kobieta zawodowo poprawiająca teksty na różnych etapach przygotowywania druku διορθώτρια

korespondencja ˌkɔrɛspɔ̃nˈdɛ̃nʦ̑ʲja n
wymiana informacji między ludźmi na papierze (list, pocztówka) lub w postaci elektronicznej (e-mail, czat, komunikatory) αλληλογραφία
zbiór dokumentujący korespondencję (1.1), ogół listów wymienionych z kimś lub w konkretnej sprawie lub w jakimś okresie αλληλογραφία

korkociąg kɔrˈkɔʨ̑ɔ̃ŋk n
(lotnictwo, lotniczy) rodzaj akrobacji lotniczej; ελικοειδής πτώση αεροσκάφους
urządzenie służące do wyjmowania korków z butelek; τιρμπουσόν

kormoran kɔrˈmɔrãn n
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak wodny zamieszkujący brzegi mórz i rzek; κορμοράνος

korona kɔˈrɔ̃na n
atrybut królewski (złota obręcz zakładana na głowę) στέμμα
(jednostka monetarna) waluta w Czechach; στέμμα
(jednostka monetarna) waluta w Skandynawii; στέμμα
(botanika, botaniczny) część drzewa składająca się z gałęzi; στέμμα
(jednostka monetarna) (dawniej, dawny) waluta w Czechosłowacji, na Węgrzech i na Słowacji, w Austro-Węgrzech στέμμα
monarchia στέμμα

koronacja n
akt przekazania insygniów królewskich następcy tronu στέψη

korpulentny ˌkɔrpuˈlɛ̃ntnɨ adj
o człowieku odznaczający się nadwagą, o tęgiej budowie ciała ευτραφής

kort kɔrt n
(sport, sportowy) miejsce do gry w tenisa γηπέδο αντισφαίρισης γηπέδο τένις

korweta n
(marynarka) (dawniej, dawny) okręt żaglowy do służby zwiadowczej oraz zadań pomocniczych; κορβέττα
(marynarka) średni okręt wojenny o wyporności od 500 do 1000 ton; κορβέττα

koryfeusz n
(historia, historyczny, historycznie) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) przewodnik chóru w starożytnym teatrze greckim; κορυφαίος

koryncki kɔˈrɨ̃nʦ̑ʲci adj
(historia, historyczny, historycznie) od Korynt (miasto w starożytnej Grecji) κορινθιακός
(historia, historyczny, historycznie) od Korynt (państwo-miasto, polis w starożytnej Grecji) κορινθιακός
od Korynt (miasto w obecnej Grecji) κορινθιακός

korytarz kɔˈrɨtaʃ n
(budownictwo) wąskie pomieszczenie łączące inne pomieszczenia w budynku; διάδρομος

korzenie kɔˈʒɛ̃ɲɛ n
pochodzenie, rodowód, początki ρίζα

korzeń ˈkɔʒɛ̃ɲ n
(botanika, botaniczny) organ roślin naczyniowych umiejscowiony zwykle w podłożu (glebie), utrzymujący roślinę w jednym miejscu i pobierający dla niej wodę i składniki mineralne; ρίζα
(anatomia, anatomiczny) element organu tkwiący wewnątrz innej części ciała ρίζα

korzyść ˈkɔʒɨɕʨ̑ n
zysk, pożytek κέρδος

kos kɔs n
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak leśny, ogrodowy i parkowy z gatunku (1.1) κότσυφας κοτσύφι

kosa ˈkɔsa n
narzędzie do ścinania zbóż, traw itp.: ostrze na długim kiju; κόσα

kosaciec kɔˈsaʨ̑ɛʦ̑ n
(botanika, botaniczny) Iris, roślina o barwnych kwiatach, najczęściej fioletowych, niebieskich lub żółtych; ίριδα

kosmetyczka ˌkɔsmɛˈtɨʧ̑ka n
kobieta, która wykonuje zabiegi kosmetyczne; αισθητικός
torebka, saszetka do noszenia / przechowywania kosmetyków νεσεσέρ καλλυντικών τσαντάκι καλλυντικών

kosmetyk kɔsˈmɛtɨk n
substancja, produkt przeznaczony do pielęgnacji, oczyszczania, ochrony i upiększania ciała lub włosów καλλυντικό

kosmita kɔsˈmʲita n
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) hipotetyczny mieszkaniec planety innej niż Ziemia, planetoidy, księżyca itp.; εξωγήινος

kosmo- ˈkɔsmɔ
wskazuje na związek znaczeniowy wyrazu złożonego z kosmosem κοσμ- κοσμο- κοσμό-

kosmogoniczny adj
związany z kosmogonią, dotyczący kosmogonii κοσμογονικός

kosmologia ˌkɔsmɔˈlɔɟja n
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, który zajmuje się kosmosem; nauka o wszechświecie; κοσμολογία
(filozofia, filozoficzny) dział filozofii zajmujący się tematami powstania, istoty i końca wszechświata κοσμολογία

kosmopolita ˌkɔsmɔpɔˈlʲita n
człowiek nieuznający jakiegokolwiek obywatelstwa, a jedynie światowe κοσμοπολίτης

kosmos ˈkɔsmɔs n
(astronomia, astronomiczny) przestrzeń poza obszarem ziemskiej atmosfery; διάστημα κόσμος σύμπαν

kosteczki słuchowe kɔˈstɛʧ̑ʲci swuˈxɔvɛ n
(anatomia, anatomiczny) drobne kostki w jamie bębenkowej ucha przenoszące drgania błony bębenkowej do ucha wewnętrznego; ακουστικά οστάρια

kostium kąpielowy ˈkɔstʲjũm ˌkɔ̃mpʲjɛˈlɔvɨ n
strój służący do pływania μαγιό μπανιερό

kostka Rubika ˈkɔstka ruˈbʲika n
zabawka logiczna o kształcie sześcianu; κύβος του Ρούμπικ

kostucha kɔˈstuxa n
(potocznie, potoczny) personifikacja śmierci zabierająca ludzi w zaświaty, przedstawiana jako szkielet, zwykle z atrybutami takimi jak kosa, klepsydra czy kaptur χάρος

kosz kɔʃ n
pojemnik pleciony z elastycznego materiału naturalnego lub sztucznego καλάθι
jakikolwiek pojemnik przypominający kosz (1.1) καλάθι
(potocznie, potoczny) (sport, sportowy) trafienie piłką do kosza (1.5) καλάθι

kosz dziobowy n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) barierka z metalowych prętów w dziobowej części pokładu jachtu; δελφινιέρα

koszmar ˈkɔʃmar n
marzenie senne o treści wywołującej u śniącego uczucie strachu; εφιάλτης

kosztować kɔˈʃtɔvaʨ̑ v
mieć jakąś cenę (także przenośnie) κοστίζω στοιχίζω κάνω έχω
(przenośnie, przenośnia) korzystać z czegoś απολαμβάνω τέρπομαι
próbować smakiem γεύομαι δοκιμάζω

koszula kɔˈʃula n
(krawiectwo) lekkie ubranie z rękawami, nakładane na tułów, zapinane na guziki; πουκάμισο

koszyk ˈkɔʃɨk n
mały, pleciony pojemnik służący do noszenia przedmiotów καλάθι

koszykarz kɔˈʃɨkaʃ n
(sport, sportowy) sportowiec grający w koszykówkę μπασκετμπολίστας
rzemieślnik wyplatający kosze i koszyki καλαθοποιός

koszykówka ˌkɔʃɨˈkufka n
(sport, sportowy) dyscyplina sportu drużynowego, w której dwie pięcioosobowe drużyny grają przeciwko sobie, próbując zdobyć punkty, umieszczając piłkę w koszu; καλαθοσφαίριση καλαθόσφαιρα μπάσκετ μπάσκετμπολ

kot kɔt n
(zoologia, zoologiczny) Felis silvestris domesticus, zwierzę domowe; γάτα

kotek ˈkɔtɛk n
(językoznawstwo, językoznawczy) (zdrobniale) od: kot γατάκι γατούλα

kotlet mielony ˈkɔtlɛt mʲjɛˈlɔ̃nɨ n
(kulinaria) kotlet z mięsa mielonego, zwykle wieprzowego, z dodatkiem bułki, cebuli i jaj κεφτές μπιφτέκι χάμπουργκερ

kotwica kɔtˈfʲiʦ̑a n
przyrząd służący do unieruchomienia statku (czasem także innych pływających obiektów) przez zaczepienie o dno; άγκυρα

kotwicowisko ˌkɔtfʲiʦ̑ɔˈvʲiskɔ n
(marynarka) część redy (lub portu), w której można zakotwiczać statki; αγκυροβόλιο

kowadełko ˌkɔvaˈdɛwkɔ n
(anatomia, anatomiczny) jedna z trzech kosteczek słuchowych u ssaków; άκμονας

kowal ˈkɔval n
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wyrabiający przedmioty z metalu; σιδεράς σιδηρουργός

koza ˈkɔza n
(zoologia, zoologiczny) ssak z rodziny krętorogich; κατσίκα γίδα

kozi ˈkɔʑi adj
dotyczący kozy, odnoszący się do kozy (o zwierzęciu) κατσικίσιος

kozia bródka ˈkɔʑa ˈbrutka idiom
zarost w formie spiczastej, nieco podkręconej w górę bródki μούσι

kozioł ofiarny ˈkɔʑɔw ɔˈfʲjarnɨ n
(przenośnie, przenośnia) człowiek, na którego inni zrzucają całą odpowiedzialność za coś; αποδιοπομπαίος τράγος
(biblijny) (dosłownie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ofiara z kozła składana bogu, wg Bibliii, za grzechy ludzi αποδιοπομπαίος τράγος

kołchoz ˈkɔwxɔs n
spółdzielcze gospodarstwo rolne w Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich; κολχόζ

kołczan ˈkɔwʧ̑ãn n
podłużny pojemnik na strzały noszony na pasku u boku lub na plecach; φαρέτρα

kołdra ˈkɔwdra n
element pościeli składający się z tkaniny oraz wypełnienia, służący do okrywania ciała podczas snu πάπλωμα

kołnierz ˈkɔwʲɲɛʃ n
część ubrania otaczająca szyję; γιακάς περιλαίμιο

koło ˈkɔwɔ n
(potocznie, potoczny) linia o kształcie brzegu koła (1.1), okrąg κύκλος
określona grupa osób, stowarzyszenie ludzi o podobnych celach κύκλος
(geometria) okrąg wraz z odciętym przez niego fragmentem płaszczyzny; κύκλος
przedmiot o takim kształcie, zwykle część maszyny lub urządzenia, zwłaszcza pojazdu; ρόδα τροχός

koło ˈkɔwɔ preposition
obok, przy, blisko czegoś δίπλα
około γύρω περίπου

koło garncarskie ˈkɔwɔ ɡarn̥ˈʦ̑arsʲcɛ n
urządzenie do wykonywania przedmiotów i narzędzi z gliny techniką toczenia; τροχός ο αγγειοπλάστης

koło ratunkowe ˈkɔwɔ ˌratũŋˈkɔvɛ n
przyrząd służący do ratowania tonącej osoby w postaci obręczy z lekkiego impregnowanego materiału, z płótna wypełnionego korkiem, ze styropianu lub z gumy wypełnionej powietrzem; σωσίβιο

koło zębate ˈkɔwɔ zɛ̃mˈbatɛ n
(mechanika) koło lub walec z wystającymi zębami, element czynny przekładni zębatej oraz innych mechanizmów; οδοντωτός τροχός γρανάζι

kołowanie ˌkɔwɔˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: kołować τροχοδρόμηση

kołysanka ˌkɔwɨˈsãnka n
piosenka śpiewana małym dzieciom, żeby łatwiej zasnęły νανούρισμα

koń kɔ̃ɲ n
(sport, sportowy) przyrząd gimnastyczny w formie skrzyni na czterech nogach ίππος
(szachy, pojęcie szachowe) (potocznie, potoczny) skoczek szachowy; ίππος άλογο
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gatunku Equus caballus L., hodowane jako pociągowe lub do jazdy wierzchem; άλογο ίππος

koń mechaniczny ˈkɔ̃ɲ ˌmɛxãˈɲiʧ̑nɨ n
(fizyka, fizyczny) jedna z pozaukładowych jednostek mocy; ιπποδύναμη

koń trojański ˈkɔ̃ɲ trɔˈjä̃j̃sʲci idiom
(przenośnie, przenośnia) o czymś pozornie wyglądającym na przyjacielski podarunek, w rzeczywistości będącym niebezpieczeństwem; ukryte niebezpieczeństwo; spisek, podstęp δούρειος ίππος

końcówka kɔ̃j̃nˈʦ̑ufka n
(językoznawstwo, językoznawczy) końcowy element wyrazu podlegający odmianie κατάληξη

kości ˈkɔɕʨ̑i n
gra hazardowa sześciennymi kostkami ζάρια

kości zostały rzucone ˈkɔɕʨ̑i zɔˈstawɨ ʒuˈʦ̑ɔ̃nɛ idiom
(książkowy) stała się rzecz nieodwracalna; zapadła ostateczna decyzja; ο κύβος ερρίφθη

kościół ˈkɔɕʨ̑uw n
(budownictwo) świątynia chrześcijańska; εκκλησία ναός

kościółek kɔɕˈʨ̑uwɛk n
(zdrobniale) od: kościół εκκλησάκι
mały kościół εκκλησάκι ναΐσκος

kość kɔɕʨ̑ n
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu ludzi lub zwierząt; οστό κόκαλο
wielościan z oczkami służący do gry; ζάρι κύβος

kość krzyżowa ˈkɔɕʨ̑ kʃɨˈʒɔva n
(anatomia, anatomiczny) dolny odcinek kręgosłupa powstały ze zrośnięcia pięciu kręgów krzyżowych; ιερό οστό

kość niezgody ˈkɔɕʨ̑ ɲɛˈzɡɔdɨ n
przyczyna sporu, konfliktu μήλον της Έριδος

kość słoniowa ˈkɔɕʨ̑ swɔ̃ˈɲɔva n
(zoologia, zoologiczny) materiał pochodzący z zębów dużych ssaków: słonia, morsa, hipopotama, narwala; ελεφαντόδοντο ελεφαντοστό

koźlątko kɔʑˈlɔ̃ntkɔ n
(zdrobniale) od: koźlę κατσικάκι

koźlę n
(zootechnika, zootechniczny) młode kozy domowej κατσίκι

kpić v
odnosić się z lekceważeniem, żartować, wyśmiewać, drwić γελώ

krabik n
(zdrobniale) od: krab καβουράκι
mały krab καβουράκι

krach krax n
(ekonomia, ekonomiczny) bankructwo, upadek gospodarczy, załamanie ekonomiczne κραχ
(ekonomia, ekonomiczny) nagły, gwałtowny spadek kursu walut, akcji, obligacji lub innych aktywów; κραχ

kradzież ˈkraʥ̑ɛʃ n
przejęcie cudzej własności bez zgody właściciela i bez podstawy prawnej κλοπή

kraj kraj n
(geografia, geograficzny) kraina, obszar geograficzny; χώρα
państwo χώρα

krakać ˈkrakaʨ̑ v
(przenośnie, przenośnia) wygłaszać pesymistyczne sądy κακομελετώ
wydawać charakterystyczny dla wron i kruków dźwięk κρώζω

kran krãn n
rodzaj zaworu pozwalający na regulację przepływu cieczy lub gazu; βρύση

kraska ˈkraska n
(ornitologia, ornitologiczny) Coracias garrulus, ptak o jaskrawym upierzeniu, najczęściej owadożerny; χαλκοκουρούνα

kraska zwyczajna n
(ornitologia, ornitologiczny) Coracias garrulus, gatunek ptaka z rodziny krasek; χαλκοκουρούνα

krater ˈkratɛr n
(geologia, geologiczny) lejkowate zagłębienie na szczycie stożka wulkanicznego, przez który wydobywa się lawa i gazy wulkaniczne; κρατήρας
(geologia, geologiczny) owalne zagłębienie spowodowane upadkiem meteorytu; κρατήρας
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji, rodzaj naczynia używanego do mieszania wina z wodą; κρατήρας

kraul krawl n
(sport, sportowy) sposób pływania polegający na naprzemiennych, zagarniających ruchach rąk oraz nóg pracujących jak nożyce; κρόουλ

krawat ˈkravat n
(krawiectwo) pasek materiału noszony na szyi przez mężczyzn, rzadziej przez kobiety; γραβάτα

krawcowa krafˈʦ̑ɔva n
(rzemiosło, rzemieślniczy) kobieta zajmująca się krawiectwem ράφτρα μοδίστρα

krawiec ˈkravʲjɛʦ̑ n
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik zajmujący się szyciem ubrań i innych rzeczy z tkanin; ράφτης

krawężnik kraˈvɛ̃w̃ʒʲɲik n
(budownictwo) elemnt budowlany oddzielający chodnik od jezdni i wyznaczający granicę między chodnikiem a jezdnią κράσπεδο πεζοδρόμιο

kraść kraɕʨ̑ v
brać coś na własność bez zgody i wiedzy właściciela κλέβω

kreatynina ˌkrɛatɨ̃ˈɲĩna n
(biochemia, biochemiczny) bezwodnik kreatyny, metabolit stanowiący parametr do oceny wydolności nerek; κρεατινίνη

kreda ˈkrɛda n
(geologia, geologiczny) miękka skała osadowa składająca się z węglanu wapnia; κιμωλία
kruchy, najczęściej biały materiał z kredy (1.1) do pisania po tablicy lub kartonie κιμωλία
(geologia, geologiczny) okres geologiczny trwający od około 145 do 66 mln lat temu, w którym tworzyły się pokłady kredy (1.1); Κρητιδικό

kredka ˈkrɛtka n
ołówek z kolorowym grafitem służący do rysowania lub pisania μπογιά

krematorium ˌkrɛ̃maˈtɔrʲjũm n
miejsce, w którym przeprowadza się palenie zwłok; κρεματόριο

kres krɛs n
granica pewnej przestrzeni όριο

kreskówka krɛˈskufka n
film rysunkowy, zazwyczaj przeznaczony dla dzieci κινούμενα σχέδια

kret krɛt n
(zoologia, zoologiczny) ssak owadożerny o czarnej sierści, kopiący podziemne tunele; τυφλοπόντικας ασπάλακας

kretowisko ˌkrɛtɔˈvʲiskɔ n
kopczyk ziemi usypany przez kreta λοφίσκος τυφλοπόντικας

kretyn ˈkrɛtɨ̃n n
(przestarzałe, przestarzały) (medycyna, medyczny) osoba dotknięta wrodzonym zespołem niedoboru jodu, nazywanego dawniej kretynizmem lub matołectwem κρετίνος

krew krɛf n
(biologia, biologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) płynna tkanka łączna zwierząt; αίμα

krew żylna ˈkrɛv ˈʒɨlna n
(fizjologia, fizjologiczny) krew płynąca w żyłach krwiobiegu dużego φλεβικό αίμα

krewetka krɛˈvɛtka n
(kulinaria) mięso z odwłoka niektórych małych gatunków krewetek (1.1) γαρίδα
(zoologia, zoologiczny) Caridea, rodzaj skorupiaków o dziesięciu nogach; γαρίδα

krewni wstępni ˈkrɛvʲɲi ˈfstɛ̃mpʲɲi n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przodkowie w linii prostej, np. rodzice, dziadkowie ανιόντες ανιόντες συγγενείς

krewni zstępni ˈkrɛvʲɲi ˈsːtɛ̃mpʲɲi n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) krewni pochodzący od wspólnego przodka w linii prostej, np. dzieci, wnuki, prawnuki κατιόντες κατιόντες συγγενείς

krewny ˈkrɛvnɨ n
człowiek mający z kimś wspólnego przodka συγγενής

krnąbrność ˈkr̥nɔ̃mbrnɔɕʨ̑ n
brak posłuszeństwa, ignorowanie rozkazów, nakazów ξεροκεφαλιά πείσμα

krochmalić krɔxˈmalʲiʨ̑ v
nasycać tkaninę krochmalem, usztywniać κολλάρω

krocze n
(anatomia, anatomiczny) część ciała położona między narządami płciowymi a odbytem περίνεο

kroić ˈkrɔ.<sup>j</sup>iʨ̑ v
oddzielać z czegoś kawałki lub dzielić na części za pomocą noża lub ostrego narzędzia κόβω τεμαχίζω

krok krɔk n
przestawienie nogi, by wykonać ruch βήμα

krokiet ˈkrɔcɛt n
(kulinaria) potrawa z masy z gotowanych ziemniaków z jajkiem i przyprawami w postaci smażonych kulek lub o walcowatym kształcie κροκέτα
(sport, sportowy) gra popularna w XIX wieku w Wielkiej Brytanii i USA; κροκέ

krokodyl krɔˈkɔdɨl n
(herpetologia, herpetologiczny) drapieżny, ziemnowodny gad z rzędu krokodyli (Crocodilia), o wydłużonym ciele; κροκόδειλος

krokodyle łzy ˌkrɔkɔˈdɨlɛ ˈwzɨ idiom
nieszczery płacz; fałszywe, udawane ubolewanie κροκοδείλια δάκρυα

krokus ˈkrɔkus n
(botanika, botaniczny) Crocus L., rodzaj roślin cebulowych z rodziny kosaćcowatych, kwitnących zwykle wczesną wiosną; κρόκος

kromka ˈkrɔ̃mka n
(kulinaria) cienki kawałek chleba odcięty nożem φέτα

kropka ˈkrɔpka n
znak graficzny w postaci drobnego kółka (punktu) stosowany m.in.: τελεία

kropka w kropkę ˈkrɔpka ˈf‿krɔpkɛ
tak samo, identycznie λέξη προς λέξη

kropla ˈkrɔpla n
drobna ilość płynu w kształcie zbliżonym do kuli, utrzymująca spoistość; σταγόνα

kropla drąży skałę ˈkrɔpla ˈdrɔ̃w̃ʒɨ ˈskawɛ proverb
długie i wytrwałe działania przynoszą w końcu oczekiwane wyniki στάλα με στάλα το νερό τρυπάει το λιθάρι στάλα τη στάλα το νερό τρυπάει το λιθάρι σταλαγματιά σταλαγματιά γεμίζει η στάμνα η πλατιά

kropla w morzu ˈkrɔpla ˈv‿mɔʒu idiom
bardzo mała, całkowicie niewystarczająca ilość czegoś σταγόνα στον ωκεανό

kropla, która przepełnia czarę ˈkrɔpla ˈktura pʃɛˈpɛwʲɲa ˈʧ̑arɛ n
dowolna przykrość lub niedogodność (jak niepowodzenie albo złośliwy postępek ze strony drugiego człowieka) występująca jako kolejna w łańcuchu i ostatecznie przekraczająca granice cierpliwości osoby, którą spotyka. η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι

kroplomierz krɔˈplɔ̃mʲjɛʃ n
(metrologia, metrologiczny) przyrząd do odmierzania, dozowania kropli σταγονόμετρο

krosno ˈkrɔsnɔ n
(włókiennictwo) maszyna włókiennicza lub ręczny warsztat tkacki do wytwarzania tkanin, dywanów itp. przez wielokrotne przeplatanie nitek osnowy i wątku; αργαλειός

krowa ˈkrɔva n
(zoologia, zoologiczny) dorosła samica bydła domowego; αγελάδα

krtań kr̥tãɲ n
(anatomia, anatomiczny) górny odcinek układu oddechowego łączący gardło z tchawicą; λάρυγγας

krucyfiks kruˈʦ̑ɨfʲiks n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) krzyż z wizerunkiem ukrzyżowanego Chrystusa; σταυρός

kruk kruk n
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus corax, czarny ptak z rodziny krukowatych, większy od wrony i gawrona zamieszkujący półkulę północną; κόρακας κοράκι

kruk krukowi oka nie wykole ˈkruk ːruˈkɔvʲi ˈɔka ˌɲɛ‿vɨˈkɔlɛ proverb
osoby znające się, zaprzyjaźnione i podobne do siebie, osoby należące do tej samej grupy interesów, do tej samej grupy zawodowej nie będą robiły sobie krzywdy κόρακας κοράκου μάτι δε βγάζει

kruszconośny ˌkruʃʦ̑ɔ̃ˈnɔɕnɨ adj
(geologia, geologiczny) zawierający kruszce μεταλλοφόρος

krużganek kruʒˈɡãnɛk n
(architektura, architektoniczny) korytarz otwarty arkadami na dziedziniec; πρόπυλο

krwiak n
(medycyna, medyczny) patologiczne nagromadzenie krwi w organizmie; αιμάτωμα

krwionośny kr̥fʲjɔ̃ˈnɔɕnɨ adj
(medycyna, medyczny) mający związek z krążeniem krwi αιμοφόρος

krwiopijca kr̥fʲjɔˈpʲijʦ̑a n
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) ten, który wyzyskuje innych βδέλλα ύαινα

krwotok ˈkr̥fɔtɔk n
obfita utrata krwi na skutek urazu lub jako objaw choroby; αιμορραγία

kryjówka krɨˈjufka n
miejsce bezpiecznego ukrycia czegoś; miejsce, gdzie ktoś ukrywa się κρυψώνας κρυψώνα

krymski ˈkrɨ̃msʲci adj
od Krym κριμαϊκός

kryptografia n
umiejętność przekształcania tekstu zrozumiałego dla wszystkich w tekst zaszyfrowany; szyfrowanie κρυπτογραφία

kryptograficzny adj
związany z kryptografią, dotyczący kryptografii κρυπτογραφικός

krypton ˈkrɨptɔ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Kr i liczbie atomowej 36; κρυπτόν κρυπτό

kryształ ˈkrɨʃ.taw n
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (mineralogia, mineralogiczny) ciało stałe o geometrycznie uporządkowanej budowie wewnętrznej; κρύσταλλος

krytyka ˈkrɨtɨka n
surowa lub negatywna ocena kogoś lub czegoś κριτική

krytykować ˌkrɨtɨˈkɔvaʨ̑ v
oceniać negatywnie, wytykać będy, niepowodzenia, wady επικρίνω

kryzys ˈkrɨzɨs n
zła sytuacja (trwająca dłużej) κρίση

krzak kʃak n
(botanika, botaniczny) krzew θάμνος
(przenośnie, przenośnia) (informatyka, informatyczny) zwykle w lm zbiór bezsensownych znaków powstały z logicznego tekstu, np. na skutek niepoprawnych ustawień strony kodowej lub wystąpienia błędów κινέζικα

krzak gorejący ˈkʃaɡ ˌːɔrɛˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według Biblii: płonący krzak, pod postacią którego Bóg objawił się Mojżeszowi; φλεγομένη βάτος

krzem kʃɛ̃m n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Si i liczbie atomowej 14; πυρίτιο

krzemowy adj
dotyczący krzemu πυριτικός

krzepkość n
cecha tego, kto jest krzepki, pełen tężyzny αλκή

krzesło ˈkʃɛswɔ n
mebel przeznaczony do siedzenia, zazwyczaj prosty, bez podłokietników, z oparciem na plecy i czterema nogami; καρέκλα

krzesło elektryczne ˈkʃɛswɔ ˌɛlɛkˈtrɨʧ̑nɛ n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wykonywania wyroków śmierci; ηλεκτρική καρέκλα

krzyk kʃɨk n
głośne wołanie lub nieartykułowane dźwięki κραυγή

krzywa ˈkʃɨva n
(matematyka, matematyczny) dowolna linia ciągła na płaszczyźnie lub w przestrzeni; καμπύλη

krzywoprzysięstwo ˌkʃɨvɔpʃɨˈɕɛ̃w̃stfɔ n
złożenie fałszywych zeznań pod przysięgą ψευδορκία

krzywoprzysięzca ˌkʃɨvɔpʃɨˈɕɛ̃w̃sʦ̑a n
ktoś, kto przysięgając składa fałszywe zeznanie ψεύδορκος

krzyż kʃɨʃ n
(anatomia, anatomiczny) część kręgosłupa; ιερό οστό μέση
konstrukcja, figura geometryczna lub znak złożony z dwóch przecinających się linii; σταυρός
(przenośnie, przenośnia) cierpienie, trudności σταυρός
order, odznaczenie w kształcie krzyża (1.1) σταυρός

krzyżodziób świerkowy kʃɨˈʒɔʥ̑upʲ ɕfʲjɛrˈkɔvɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Loxia curvirostra, gatunek ptaka z rodziny łuszczaków, rodzaju krzyżodziobów; σταυρομύτης

krzyżowiec n
(historia, historyczny, historycznie) uczestnik zwoływanych przez kościół wypraw krzyżowych σταυροφόρος

krzyżyk ˈkʃɨʒɨk n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak muzyczny podnoszący nutę o pół tonu; δίεση
(potocznie, potoczny) o wieku: dziesięć lat δεκαετία
mały krzyż σταυρουδάκι
motyw graficzny składający się z dwóch prostopadle przecinających się linii σταυρός

krzyżówka kʃɨˈʒufka n
(biologia, biologiczny) roślina lub zwierzę mające rodziców z dwóch różnych taksonów (gatunków, podgatunków, odmian lub form), posiadające przez to cechy obojga osobników; υβρίδιο
(ornitologia, ornitologiczny) Anas platyrhynchos, gatunek kaczki; πρασινοκέφαλη πάπια
(potocznie, potoczny) skrzyżowanie dróg σταυροδρόμι
zagadka, którą rozwiązuje się przez wpisywanie w odpowiednie pola odgadniętych wyrazów; σταυρόλεξο

król krul n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koronowany władca państwa; βασιλιάς ρήγας
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) osoba najważniejsza w danej dziedzinie βασιλιάς
(szachy, pojęcie szachowe) najważniejsza figura w szachach; βασιλιάς ρήγας
(termin karciany) figura w kartach między damą a asem; ρήγας βασιλιάς

królestwo kruˈlɛstfa kruˈlɛstfɔ n
ustrój państwa, w którym rządzi król lub królowa; βασίλειο
(biologia, biologiczny) kategoria systematyczna niższa od domeny i wyższa od typu (w zoologii) albo od gromady (w botanice); βασίλειο

królewski kruˈlɛfsʲci adj
mający związek z królem lub królową βασιλικός
(przenośnie, przenośnia) bogaty i pełen przepychu, jakby z królewskiego (1.1) dworu βασιλικός

królik ˈkrulʲik n
(zoologia, zoologiczny) udomowione zwierzę z rodziny zającowatych; κουνέλι
(pejoratywnie, pejoratywny) władca małego państwa βασιλίσκος

królowa kruˈlɔva n
monarchini rządząca królestwem βασίλισσα ρήγαινα ρήγισσα
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) płodna samica niektórych owadów społecznych, np. pszczół, os, trzmieli, mrówek, termitów βασίλισσα ρήγαινα ρήγισσα
(szachy, pojęcie szachowe) (zobacz) hetman βασίλισσα ρήγαινα ρήγισσα

krótkowzroczność ˌkrutkɔˈvzrɔʧ̑nɔɕʨ̑ n
(medycyna, medyczny) wada refrakcyjna wzroku, polegająca na tym, że oko nieprawidłowo skupia promienie świetlne, przez co niewyraźnie widzi się odległe przedmioty; μυωπία

krąg krɔ̃ŋk n
okrąg κύκλος
grupa ludzi, których coś łączy κύκλος

kręgosłup krɛ̃ŋˈɡɔswup n
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu, stanowiąca jego główną oś i podporę; σπονδυλική στήλη ραχοκοκαλιά

kręgowiec krɛ̃ŋˈɡɔvʲjɛʦ̑ n
(zoologia, zoologiczny) organizm mający szkielet z kręgosłupem; σπονδυλωτό

krętacz n
człowiek oszukujący, używający wykrętów, wybiegów απατεώνας καταφερτζής κατεργάρης

krętarz ˈkrɛ̃ntaʃ n
(anatomia, anatomiczny) wyniosłość kostna na górnym końcu kości udowej; τροχαντήρας
(zoologia, zoologiczny) odcinek odnóża owadów τροχαντήρας

krętogłów krɛ̃nˈtɔɡwuf n
(ornitologia, ornitologiczny) Jynx torquilla, ptak leśny potrafiący znacznie wykręcać głowę; στραβολαίμης

ksenia n
(botanika, botaniczny) zjawisko ujawniania się genotypu rośliny ojcowskiej w tkankach nasion lub owoców; ξενία

ksenofobia ˌksɛ̃nɔˈfɔbʲja n
(psychologia, psychologiczny) niechęć, wrogość, lęk wobec obcokrajowców i wszystkiego, co obce, zagraniczne, cudzoziemskie; ξενοφοβία

ksenon ˈksɛ̃nɔ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Xe i liczbie atomowej 54; ξένον ξένο

kserograf ksɛˈrɔɡraf n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do kopiowania materiałów drukowanych lub odręcznych φωτοτυπικό φωτοτυπικό μηχάνημα

kserokopia n
(biurowość, biurowy) kopia dokumentu sporządzona przy użyciu kserokopiarki φωτοτυπία φωτοαντίγραφο φωτοκόπια

kserokopiarka n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do kopiowania materiałów drukowanych lub odręcznych; φωτοτυπικό

ksi ksʲi n
nazwa czternastej litery alfabetu greckiego, ξ; χι

ksiądz cɕɔ̃nʦ̑ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijański duchowny, posiadający święcenia kapłańskie παπάς ιερέας

książeczka żeglarska n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (administracja) państwowy dokument zawodowy marynarzy pracujących w marynarce handlowej, który potwierdza tożsamość, dokumentuje przebieg pracy oraz umożliwia przekraczanie granic morskich i pobyt we wszystkich portach świata; ναυτικό φυλλάδιο

książka ˈcɕɔ̃w̃ʃka n
dokument piśmienniczy w postaci publikacji wielostronicowej o określonej liczbie stron, o charakterze trwałym; βιβλίο

książka elektroniczna n
(informatyka, informatyczny) e-book, utwór literacki w wersji elektronicznej; ηλεκτρονικό βιβλίο

książka kucharska ˈcɕɔ̃w̃ʃka kuˈxarska n
książka będąca zbiorem przepisów kulinarnych; βιβλίο μαγειρικής οδηγός μαγειρικής τσελεμεντές

książka telefoniczna ˈcɕɔ̃w̃ʃka ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲiʧ̑na n
spis właścicieli telefonów wraz z numerami telefonów, posortowany zazwyczaj alfabetycznie albo tematycznie; τηλεφωνικός κατάλογος

książę ˈcɕɔ̃w̃ʒɛ n
władca księstwa, monarcha niekoronowany na króla πρίγκιπας

książę z bajki ˈcɕɔ̃w̃ʒɛ ˈz‿bajci n
(żartobliwie) nieosiągalny ideał partnera wymarzony przez młodą kobietę, dziewczynę (mężczyznę, chłopaka) πρίγκιπας του παραμυθιού πριγκιπόπουλο του παραμυθιού

księga ˈcɕɛ̃ŋɡa n
opasła książka βιβλίο
część dzieła literackiego βιβλίο

księgarnia cɕɛ̃ŋˈɡarʲɲa n
sklep z książkami, czasopismami, mapami itp.; βιβλιοπωλείο

księgowość cɕɛ̃ŋˈɡɔvɔɕʨ̑ n
(ekonomia, ekonomiczny) systematyczne rejestrowanie przychodów i wydatków przedsiębiorstwa; λογιστική

księgowy cɕɛ̃ŋˈɡɔvɨ n
osoba zajmująca się zawodowo prowadzeniem ksiąg rachunkowych λογιστής

księżniczka cɕɛ̃w̃ʒʲˈɲiʧ̑ka n
córka księcia βασιλοπούλα πριγκίπισσα

księżyc ˈcɕɛ̃w̃ʒɨʦ̑ n
Księżyc widziany jako tarcza na niebie lub jej część φεγγάρι σελήνη

księżycowy ˌcɕɛ̃w̃ʒɨˈʦ̑ɔvɨ adj
związany z Księżycem, dotyczący Księżyca σεληνιακός

ksylitol ksɨˈlʲitɔl n
(chemia, chemiczny) (spożywczy) zredukowana pochodna ksylozy stosowana w przemyśle spożywczym jako dodatek służący do słodzenia żywności; ξυλιτόλη

ksylofon ksɨˈlɔfɔ̃n n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) samobrzmiący instrument perkusyjny (idiofon uderzany), w którym dźwięk powstaje na skutek uderzenia w szereg płytek różnej długości; ξυλόφωνο

kszyk kʃɨk n
(ornitologia, ornitologiczny) Gallinago gallinago, mały, długodzioby, jasnobrązowy ptak eurazjatycki; μπεκατσίνι

kto ktɔ pronoun
(zobacz) ktoś κάποιος
…służący do zadawania pytań o takie orzeczniki ποιος
…służący jako podmiot zdania podrzędnego, gdy określa ono osobę lub zwierzę ποιος

kto mieczem wojuje, (ten) od miecza ginie ˈktɔ ˈmʲjɛʧ̑ɛ̃m vɔˈjüjɛ ˈtɛ̃n ɔd‿ˈmʲjɛʧ̑a ˈɟĩɲɛ proverb
jeśli ktoś próbuje kogoś skrzywdzić, to najczęściej sam zostaje poszkodowany, pokonany takimi samymi metodami μάχαιραν έδωκας, μάχαιραν θα λάβεις

kto pod kim dołki kopie, sam w nie wpada ˈktɔ pɔtʲ‿ˈcĩm ˈdɔwʲci ˈkɔpʲjɛ ˈsãm ˈvʲ‿ɲɛ ˈfpada proverb
intrygi zwykle obracają się przeciw intrygantowi όποιος σκάβει το λάκκο του αλλουνού, πέφτει ο ίδιος μέσα

kto pyta, nie błądzi ˈktɔ ˈpɨta ɲɛ‿ˈbwɔ̃ɲʥ̑i proverb
zamiast uczyć się na własnych błędach, warto spytać o radę ρωτώντας πας στην Πόλη

kto rano wstaje, temu Pan Bóg daje ˈktɔ ˈrãnɔ ˈfstajɛ ˈtɛ̃mu ˈpãn‿buɡ ˈdajɛ proverb
ludziom pracowitym dobrze się wiedzie, bo wszystko im sprzyja, nawet sam Bóg όποιος πρόλαβε, τον Κύριον είδε

kto sieje wiatr, ten zbiera burzę ˈktɔ ˈɕɛ̇jɛ ˈvʲjatr̥ ˈtɛ̃n ˈzbʲjɛra ˈbuʒɛ proverb
kto wywołuje zamęt, niezgodę, może sam paść ofiarą swoich poczynań όποιος σπέρνει ανέμους, θερίζει θύελλες

kto szuka, ten znajdzie ˈktɔ ˈʃuka ˈtɛ̃n ˈznajʥ̑ɛ proverb
jeśli jest się wytrwałym w swoich postanowieniach, na pewno osiągnie się swój cel όποιος ψάχνει, βρίσκει

kto wiatr sieje, zbiera burzę ˈktɔ ˈvʲjatr̥ʲ ˈɕɛ̇jɛ ˈzbʲjɛra ˈbuʒɛ proverb
kto mąci, sieje zamieszanie i zamęt naraża się na niemiłe konsekwencje swych własnych poczynań όποιος σπέρνει ανέμους, θερίζει θύελλες

ktoś ktɔɕ indefinitePronoun
nieokreślona osoba, nieznany człowiek κάποιος
(potocznie, potoczny) osoba, która coś osiągnęła κάποιος

który ˈkturɨ pronoun
…pytajny, służący do tworzenia pytań o numer elementu w danej grupie ποιος τι
…względny, łączący zdanie podrzędne z nadrzędnym, gdy zdanie podrzędne opisuje cechę jednego z rzeczowników (lub wyrazów pełniących funkcję rzeczownika) zdania nadrzędnego που όποιος

kubek ˈkubɛk n
naczynie ceramiczne bądź drewniane, z którego można pić, może być zaopatrzone w ucho, κούπα μαστραπάς

kubizm ˈkubʲism̥ n
(sztuka) kierunek w sztuce zapoczątkowany we Francji na początku XX wieku, który opiera się o spłaszczenie perspektywy i zgeometryzowanie kształtów; κυβισμός

kucharz ˈkuxaʃ n
(kulinaria) ten, kto gotuje potrawy; μάγειρας

kuchenka mikrofalowa n
(kulinaria) (technologia, technika, techniczny) piecyk kuchenny podgrzewający produkty przy pomocy energii mikrofal radiowych; φούρνος μικροκυμάτων

kuchnia ˈkuçɲa n
pomieszczenie w budynku lub mieszkaniu do przygotowywania posiłków; κουζίνα μαγειρείο
zbiór dań charakterystycznych dla danej narodowości lub sposobu odżywiania się κουζίνα
komplet mebli kuchennych κουζίνα
sposób przyrządzania potraw przez daną osobę, restaurację itp. κουζίνα
piec kuchenny κουζίνα

kucki ˈkuʦ̑ʲci n
pozycja w przysiadzie ανακούρκουδα w kucki

kucyk ˈkuʦ̑ɨk n
(zoologia, zoologiczny) (zdrobniale) od kuc πόνεϊ
(fryzjerstwo, fryzjerski) rodzaj fryzury, w której włosy są związane razem i luźno opadają; αλογοουρά

kufel ˈkufɛl n
grubościenne duże naczynie z uchem do picia piwa lub wina; ποτήρι μπίρα

kujon ˈkujɔ̃n n
(pogardliwie) osoba, która dużo się uczy, ale bez zrozumienia σπασίκλας φυτό

kukurydza ˌkukuˈrɨʣ̑a n
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Zea L., rodzaj roślin zbożowych z rodziny wiechlinowatych; καλαμπόκι
(kulinaria) kolba kukurydzy (1.1) καλαμπόκι
(kulinaria) ziarno kukurydzy (1.1) καλαμπόκι

kukuryku ˌkukuˈrɨku interjection
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) dźwięk naśladujący pianie koguta κουκουρίκου κικιρίκου

kukułka kuˈkuwka n
(ornitologia, ornitologiczny) Cuculus canorus, ptak wędrowny podrzucający jaja do innych gniazd; κούκος
figurka ptaka w ściennych zegarach, wysuwająca się ze środka w równych odstępach czasu κούκος

kula ˈkula n
(geometria) abstrakcyjna bryła utworzona z wszystkich punktów, których odległość od pewnego ustalonego punktu jest niewiększa od pewnej ustalonej liczby; σφαίρα
każdy przedmiot o kształcie zbliżonym do kuli (1.1) σφαίρα
(wojskowość, wojskowy) pocisk z broni palnej σφαίρα
(fizyka, fizyczny) (astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie w kształcie zbliżonym do kuli (1.1) σφαίρα
(sport, sportowy) sprzęt lekkoatletyczny używany w konkurencji pchnięcia kulą; σφαίρα
(medycyna, medyczny) rodzaj laski do wysokości pachy ułatwiająca chodzenie inwalidzie; δεκανίκι

kulczyk ˈkulʧ̑ɨk n
(ornitologia, ornitologiczny) Serinus serinus, ptak z rodziny łuszczaków; σκαρθάκι

kulisty kuˈlʲistɨ adj
przypominający kształtem kulę σφαιρικός

kulon ˈkulɔ̃n n
(ornitologia, ornitologiczny) Burhinus oedicnemus, średni eurazjatycki i afrykański ptak wędrowny o dużych, żółtych oczach; πετροτριλίδα

kuloodporny adj
taki, który jest odporny na przebicie kulą z broni palnej αλεξίσφαιρος

kult kult n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zachowania o charakterze religijnym skupione na bóstwie, innej istocie lub przedmiocie; λατρεία
(przenośnie, przenośnia) opowiadanie się za jakąś wartością, przekonaniem λατρεία

kultura kulˈtura n
całokształt dorobku materialnego i duchowego danej społeczności lub całej ludzkości πολιτισμός κουλτούρα
umiejętność obcowania z ludźmi κουλτούρα πολιτισμός

kultywar kulˈtɨvar n
(botanika, botaniczny) odmiana uprawna rośliny wybrana z uwagi na szczególne właściwości; καλλιεργητική ποικιλία

kum kũm interjection
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) imitacja dźwięku wydawanego przez żabę βρεκεκέξ κουαξ

kumin ˈkũmʲĩn n
(spożywczy) przyprawa z nasion kminu rzymskiego κύμινο

kumkwat ˈkũmkfat n
mały, pomarańczowy, słodko-kwaśny owoc tej rośliny κουμκουάτ κουμ κουάτ κουμ-κουάτ

kumpel ˈkũmpɛl n
(potocznie, potoczny) kolega, przyjaciel φιλάρας φιλαράκος

kuna ˈkũna n
(zoologia, zoologiczny) rodzaj ssaków drapieżnych z rodziny łasicowatych (Martes), zwyczajowo także ssak należący do tego rodzaju; κουνάβι

kupon ˈkupɔ̃n n
blankiet, formularz z wydrukowanymi rubrykami do wypełnienia używany do udziału w grze liczbowej, konkursie κουπόνι

kupować kuˈpɔvaʨ̑ v
nabywać coś w zamian za jakąś sumę pieniędzy αγοράζω

kupować kota w worku kuˈpɔvaʨ̑ ˈkɔta ˈv‿ːɔrku v
kupować bez dokładnego sprawdzenia, bez obejrzenia, bez kontroli, w ciemno αγοράζω γουρούνι στο σακί

kura ˈkura n
(ornitologia, ornitologiczny) (rolnictwo, rolniczy) ptak hodowany dla mięsa i jaj; κότα όρνιθα

kura znosząca złote jajka n
(przenośnie, przenośnia) źródło łatwych i dużych dochodów κότα με τα χρυσά αυγά

kurcz n
(medycyna, medyczny) bezwiedne nadmierne skurcze mięśni poprzecznie prążkowanych lub gładkich, występujące pod wpływem działania różnych bodźców i często powodujące uczucie bólu; κράμπα

kurczak ˈkurʧ̑ak n
(ornitologia, ornitologiczny) większe kurczę (pisklę kury) κοτόπουλο
(kulinaria) mięso z kurczaka (1.1) κοτόπουλο
(kulinaria) potrawa z kurczaka (1.1) κοτόπουλο

kurczę ˈkurʧ̑ɛ interjection
…wyrażający zdziwienie, zaskoczenie αμάν

kurczę ˈkurʧ̑ɛ n
pisklę kury νεοσσός

kurek ˈkurɛk n
(ichtiologia, ichtiologiczny) przybrzeżna ryba atlantycka i sąsiednich mórz, poławiana dla celów konsumpcyjnych; καπόνι
(wojskowość, wojskowy) element powodujący odpalenie pocisku wskutek uderzenia iglicą; πετεινός
(zdrobniale) (dawniej, dawny) kur πετεινός

kurewka n
(wulgarnie, wulgaryzm) (zdrobniale) od: kurwa τσουλάκι τσουλί τσουλίτσα

kurnik ˈkurʲɲik n
(rolnictwo, rolniczy) pomieszczenie gospodarcze dla kur; κοτέτσι

kuropatwa ˌkurɔˈpatfa n
(ornitologia, ornitologiczny) Perdix perdix, polny ptak łowny, żywiący się m.in. stonką ziemniaczaną; πέρδικα

kursor ˈkursɔr n
(informatyka, informatyczny) wskaźnik na ekranie monitora komputerowego poruszający się wraz z ruchami myszy komputerowej; δρομέας κέρσορας
(informatyka, informatyczny) wskaźnik na ekranie monitora komputerowego wyznaczający miejsce wpisywania znaków z klawiatury κέρσορας

kurtka ˈkurtka n
krótkie okrycie wierzchnie; μπουφάν σακάκι

kurtuazja ˌkurtuˈ<sup>w</sup>azʲja n
wyszukana, oficjalna uprzejmość i takt w zachowaniu αβροφροσύνη

kurtyna kurˈtɨ̃na n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) zasłona oddzielająca scenę od widowni αυλαία

kurwa ˈkurva n
(wulgarnie, wulgaryzm) prostytutka πουτάνα
(wulgarnie, wulgaryzm) (pogardliwie) do kobiety / o kobiecie πουτάνα
(wulgarnie, wulgaryzm) (pogardliwie) człowiek postępujący w sposób podły lub niemoralny, łajdak, nikczemnik, sprzedający się πουτάνα
(wulgarnie, wulgaryzm) kobieta prowadząca rozwiązły tryb życia πουτάνα

kurwisko kurˈvʲiskɔ n
(wulgarnie, wulgaryzm) (zgrubienie) od: kurwa πουτανάρα

kurz kuʃ n
pył powstały ze sproszkowanych ziarenek piasku, ziemi itp. σκόνη

kusza ˈkuʃa n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) broń miotająca bełty, rodzaj żelaznego łuku z kolbą i spustem oraz mechanizmem napinającym; βαλλίστρα

kusznik ˈkuʃʲɲik n
(wojskowość, wojskowy) żołnierz uzbrojony w kuszę, strzelający z kuszy; βαλλιστριδοφόρος

kuzyn ˈkuzɨ̃n n
syn wujka / stryjka lub cioci / wujenki / stryjenki ξάδελφος

kuzynka kuˈzɨ̃nka n
córka wujka/stryjka lub cioci/wujenki/stryjenki ξαδέλφη

kuć żelazo, póki gorące ˈkuʥ̑ ʒɛˈlazɔ ˈpuci ɡɔˈrɔ̃nʦ̑ɛ proverb
robić coś wykorzystując sprzyjające okoliczności; próbować zdążyć ze swoim celem póki jest to możliwe στη βράση κολλάει το σίδερο

kwadrat ˈkfadrat n
(geometria) figura geometryczna, czworokąt foremny; τετράγωνο
(matematyka, matematyczny) wynik potęgowania stopnia drugiego jakiejś liczby; τετράγωνο

kwadratowy ˌkfadraˈtɔvɨ adj
(matematyka, matematyczny) o pierwiastku: drugiego stopnia τετραγωνικός τετράγωνος
(matematyka, matematyczny) związany z kwadratem, dotyczący kwadratu τετράγωνος

kwadryga kfaˈdrɨɡa n
rzymski wóz dwukołowy, zaprzężony w cztery konie obok siebie; τέθριππο

kwarantanna n
przymusowe odosobnienie osób, zwierząt i rzeczy przybyłych z miejsc objętych epidemią καραντίνα

kwarc kfarʦ̑ n
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał zbudowany głównie z dwutlenku krzemu występujący w wielu odmianach i kolorach; χαλαζίας

kwas kfas n
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, składający się z wodoru i reszty kwasowej; οξύ

kwas akrylowy ˈkfas ˌakrɨˈlɔvɨ n
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy nienasycony kwas karboksylowy, stosowany do produkcji tworzyw sztucznych i żywic akrylowych; ακρυλικό οξύ

kwas azotowy ˈkfas ˌazɔˈtɔvɨ n
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, silny kwas o wzorze HNO3 νιτρικό οξύ

kwas chlebowy n
(kulinaria) bezalkoholowy napój otrzymywany przez fermentację chleba lub słodu zbożowego; κβας

kwas foliowy ˈkfas fɔˈlʲjɔvɨ n
(biochemia, biochemiczny) witamina z grupy B; φολικό οξύ

kwas krotonowy ˈkfas ˌkrɔtɔ̃ˈnɔvɨ n
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy kwasów karboksylowych; κροτονικό οξύ

kwas mlekowy ˈkfas mlɛˈkɔvɨ n
(chemia, chemiczny) organiczny hydroksykwas, obecny w skwaśniałym mleku, powstający w mięśniach w trakcie intensywnego wysiłku fizycznego, kiedy dochodzi do procesu beztlenowej glikolizy; γαλακτικό οξύ

kwas octowy ˈkfas ɔʦ̑ˈtɔvɨ n
(chemia, chemiczny) bezbarwny i ciekły lub skrystalizowany związek organiczny o wzorze sumarycznym CH3COOH; αιθανικό οξύ οξικό οξύ

kwazar ˈkfazar n
(astronomia, astronomiczny) bardzo odległe ciało niebieskie emitujące promieniowanie elektromagnetyczne o ogromnej mocy, oglądane przez teleskop wygląda jak gwiazda; κβάζαρ κβασάρ

kwaśny ˈkfaɕnɨ adj
(chemia, chemiczny) mający właściwości kwasu όξινος
mający cierpki smak ξινός στυφός

kwestionariusz n
arkusz zawierający szereg pytań dotyczących konkretnego zagadnienia ερωτηματολόγιο

kwiaciarka kfʲjäˈʨ̑arka n
(handel, handlowy) kobieta, która sprzedaje kwiaty ανθοπώλισσα

kwiaciarnia kfʲjäˈʨ̑arʲɲa n
(handel, handlowy) sklep z kwiatami ανθοπωλείο

kwiat kfʲjat n
(botanika, botaniczny) organ roślin nasiennych, w którym wykształcają się wyspecjalizowane elementy służące do rozmnażania λουλούδι άνθος
(ogrodnictwo, ogrodniczy) kwitnąca roślina ozdobna λουλούδι άνθος

kwiatostan kfʲjaˈtɔstãn n
(botanika, botaniczny) zgrupowanie kwiatów na jednym pędzie rośliny; ανθοταξία ταξιανθία

kwiczoł ˈkfʲiʧ̑ɔw n
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki europejski ptak wędrowny; κεδρότσιχλα

kwiecień ˈkfʲjɛ̇ʨ̑ɛ̇̃ɲ n
czwarty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego); Απρίλιος Απρίλης Ἀπρίλιος

kwietniowy kfʲjɛtʲˈɲɔvɨ adj
charakterystyczny dla kwietnia, związany z kwietniem; taki, jak w kwietniu απριλιάτικος απριλιανός

kwintesencja ˌkfʲĩntɛˈsɛ̃nʦ̑ʲja n
elementy najważniejsze dla jakiejś sprawy; istota rzeczy πεμπτουσία

kwitnąć ˈkfʲitnɔ̃ɲʨ̑ v
(botanika, botaniczny) rozwijać i wydawać kwiaty ανθίζω ανθώ λουλουδίζω
(przenośnie, przenośnia) rozwijać się, prosperować ακμάζω ανθίζω ανθώ

kwoka ˈkfɔka n
kura będąca w okresie lęgowym κλώσα

kwokacz ˈkfɔkaʧ̑ n
(ornitologia, ornitologiczny) Tringa nebularia, gatunek ptaka z rodziny bekasowatych; πρασινοσκέλης

kworum ˈkfɔrũm n
liczba uczestników niezbędna do obradowania i podejmowania prawomocnych decyzji απαρτία

kwota ˈkfɔta n
ilość pieniędzy bądź innych dóbr materialnych ποσό σύνολο
ustalony limit danej substancji/materiału ποσότητα

kółko i krzyżyk ˈkuwkɔ i‿ˈkʃɨʒɨk n
popularna gra strategiczna, w której gracze, wykonujący ruchy na zmianę, dążą do objęcia trzech pól planszy w jednej linii przy jednoczesnym uniemożliwieniu tego samego przeciwnikowi; τρίλιζα

kąkol ˈkɔ̃ŋkɔl n
(botanika, botaniczny) Agrostemma L., roślina z rodziny goździkowatych, pospolity chwast zbożowy o purpurowoliliowych kwiatach; γόγγολη

kąpielówki ˌkɔ̃mpʲjɛˈlufʲci n
krótkie spodenki męskie zakładane do kąpieli μαγιό μπανιερό

kąt kɔ̃nt n
(matematyka, matematyczny) część płaszczyzny ograniczona dwiema półprostymi γωνία

kąt prosty ˈkɔ̃nt ˈprɔstɨ n
(geometria) kąt równy 90 stopni; ορθή γωνία

kłamać ˈkwãmaʨ̑ v
świadomie mówić nieprawdę ψεύδομαι λέω ψέμα ψεματίζω

kłamca ˈkwãmʦ̑a n
osoba płci męskiej, która kłamie ψεύτης

kłamstwo ˈkwãmstfɔ n
nieprawda powiedziana świadomie mająca na celu wprowadzenie kogoś w błąd; ψέμα

kłamstwo ma krótkie nogi ˈkwãmstfɔ ˈma ˈkrutʲcɛ ˈnɔɟi proverb
kłamstwo zawsze wyjdzie na jaw το ψέμα έχει κοντά ποδάρια το ψέμα δε ζει για να γεράσει

kłamstwo oświęcimskie n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (historia, historyczny, historycznie) praktyka negowania holokaustu, upowszechnianie opinii, że znane fakty na temat Holocaustu są wyolbrzymione lub nieprawdziwe; άρνηση του Ολοκαυτώματος

kłopotliwy ˌkwɔpɔˈtlʲivɨ adj
sprawiający kłopot lub wprowadzający w zakłopotanie ενοχλητικός οχληρός

kłos kwɔs n
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) rodzaj kwiatostanu i owocostanu groniastego, występujący głównie u traw i zbóż; στάχυ

kłusownik kwuˈsɔvʲɲik n
(łowiectwo, łowiecki) człowiek zajmujący się kłusownictwem, nielegalnie polujący na zwierzęta λαθροθήρας

kłódka ˈkwutka n
przenośne urządzenie do zamykania w formie pałąka i sztabki z zamkiem; λουκέτο

kłąb n
zbite, obłe, splątane nagromadzenie czegoś κουβάρι

kłącze ˈkwɔ̃n͇ʧ̑ɛ n
(botanika, botaniczny) pęd podziemny niektórych roślin, pełniący funkcję organu spichrzowego i przetrwalnikowego; ρίζωμα
(filozofia, filozoficzny) twór pozbawiony centrum i różny w każdym swoim punkcie ρίζωμα

kłębek ˈkwɛ̃mbɛk n
przędza (np. nić) zwinięty w kulkę κουβάρι

labirynt laˈbʲirɨ̃nt n
ciąg korytarzy, w którym trudno znaleźć wyjście; λαβύρινθος

laboratorium ˌlabɔraˈtɔrʲjũm n
pomieszczenie przeznaczone do przeprowadzania eksperymentów naukowych, analiz medycznych lub nadzorowania procesów technologicznych; εργαστήριο

lada ˈlada n
rodzaj stołu lub blat w sklepach, służący do obsługi klientów, wydawania oraz prezentacji towaru πάγκος

lagana laˈɡãna n
rodzaj tradycyjnego greckiego chleba pieczonego i spożywanego w Czysty Poniedziałek (Καθαρή Δευτέρα) λαγάνα

laguna laˈɡũna n
(geografia, geograficzny) zatoka, najczęściej płytka, odcięta od morza przez lido, mierzeję, rafę koralową lub atol; λιμνοθάλασσα

laicyzacja ˌla<sup>j</sup>iʦ̑ɨˈzaʦ̑ʲja n
zeświecczenie różnych poziomów życia społecznego εκλαΐκευση

laik ˈla<sup>j</sup>ik n
ktoś niekompetentny λαοσ

lak lak n
topliwy materiał do odciskania pieczęci; βουλοκέρι

lakier ˈlacɛr n
(technologia, technika, techniczny) płynny i twardniejący środek do pokrywania powierzchni przedmiotów w celu jej upiększenia lub ochrony βερνίκι

lakier do paznokci ˈlacɛr ˌdɔ‿pazˈnɔcʨ̑i n
kolorowy lakier do nakładania na paznokcie jako ozdoba, zarówno u dłoni, jak i stóp βερνίκι νυχιών

laktaza lakˈtaza n
enzym trawienny rozkładający laktozę do glukozy i galaktozy; λακτάσης

lalka ˈlalka n
dziecięca zabawka mająca ludzką postać; κούκλα

lama ˈlãma n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę juczne o sierści wykorzystywanej do produkcji wełny; λάμα προβατοκάμηλος
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nauczyciel buddyzmu tybetańskiego; λάμα

lamaizm lãˈma<sup>j</sup>ism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) buddyzm tybetański λαμαϊσμός

lambda ˈlãmbda n
nazwa jedenastej litery alfabetu greckiego, λ; λάμδα

lampa ˈlãmpa n
urządzenie będące sztucznym źródłem światła; wytwarzające światło; λάμπα

lampa Aladyna ˈlãmpa ˌːlaˈdɨ̃na n
(książkowy) magiczny przedmiot mający spełniać wszelkie życzenia osoby, która go posiada λυχνάρι του Αλαντίν

lampart ˈlãmpart n
(zoologia, zoologiczny) zwykle cętkowany, afrykański i azjatycki kot drapieżny; λεοπάρδαλη

lampka wieczysta ˈlãmpka vʲjɛˈʧ̑ɨsta n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nigdy niegasnąca, mała lampa przed tabernakulum φως της Θείας Ευχαριστίας

lando ˈlãndɔ n
(historia, historyczny, historycznie) rodzaj pojazdu konnego czterokołowego z siedzeniami dla pasażerów umieszczonymi naprzeciw siebie; λαντό

langusta lãŋˈɡusta n
(zoologia, zoologiczny) duży skorupiak mórz ciepłych poławiany dla celów spożywczych i zaliczany do owoców morza; αστακός

lantan ˈlãntãn n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu La i liczbie atomowej 57; λανθάνιο

laotański ˌlaɔˈtãj̃sʲci adj
odnoszący się do Laosu lub Laotańczyków λαοτινός

laotański ˌlaɔˈtãj̃sʲci n
język urzędowy Laosu; λαοτινά

laparoskopia ˌlaparɔˈskɔpʲja n
(medycyna, medyczny) wziernikowanie jamy otrzewnej; λαπαροσκόπηση

laparoskopowy adj
związany z laparoskopią, dotyczący laparoskopii λαπαροσκοπικός

lapoński laˈpɔ̃j̃sʲci adj
dotyczący Laponii, związany z Laponią, pochodzący z Laponii λαπωνικός

lapoński laˈpɔ̃j̃sʲci n
język używany w Laponii; Λαπωνικά

laptop ˈlaptɔp n
(informatyka, informatyczny) (potocznie, potoczny) komputer przenośny większy niż palmtop; φορητός υπολογιστής

larwa ˈlarva n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) stadium życia owada różniące się pod względem budowy i zachowań od osobnika dojrzałego; προνύμφη

laryngolog ˌlarɨ̃ŋˈɡɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób krtani i gardła λαρυγγολόγος

laryngoskop n
(medycyna, medyczny) przyrząd medyczny pozwalający obejrzeć wnętrze krtani; λαρυγγοσκόπιο

las las n
gęste zbiorowisko drzew; δάσος δρυμός

latarnia laˈtarʲɲa n
lampa przeznaczona do oświetlania otwartej przestrzeni φανάρι
lampa przeznaczona do wysyłania sygnałów świetlnych φάρος

latarnia Diogenesa laˈtarʲɲa ˌdʲjɔɡɛ̃ˈnɛsa n
symbol niewiary w istnienie prawdziwego człowieka φανάρι του Διογένη

latarnia morska laˈtarʲɲa ˈmɔrska n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) budowla z silnym światłem na szczycie, wznoszona do celów nawigacyjnych w pobliżu wybrzeża morskiego; φάρος φανάρι

latawiec laˈtavʲjɛʦ̑ n
zabawka w kształcie czworokąta, zrobiona z drewna i papieru lub płótna, która lata na wietrze na uwięzi; χαρταετός

latać ˈlataʨ̑ v
umieć przemieszczać się ponad gruntem, w powietrzu lub kosmosie πετώ
(przenośnie, przenośnia) być w ruchu, śpieszyć się πετώ

lateks ˈlatɛks n
(chemia, chemiczny) koloidalny roztwór kauczuku w cieczy; κόμμι λατέξ

lato ˈlatɔ n
pora roku, charakteryzująca się najwyższymi temperaturami; καλοκαίρι θέρος

latoś adv
(dawniej, dawny) dziś (gwarowe, gwara) (także (regionalizm śląski)) w tym, bieżącym roku εφέτος

lawa ˈlava n
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) ciekły produkt działalności wulkanicznej; λάβα

lawenda laˈvɛ̃nda n
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych kwitnących na niebiesko lub purpurowo, niektóre gatunki są uprawiane dla olejków wykorzystywanych w kosmetyce i w lecznictwie; λεβάντα

laweta laˈvɛta n
(wojskowość, wojskowy) podstawa armaty służąca jako oparcie dla lufy i przyrządów celowniczych κιλλίβαντας

lazuryt laˈzurɨt n
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów; κύανος

lać jak z cebra ˈlaʨ̑ ˈjak ˈs‿ʦ̑ɛbra v
(potocznie, potoczny) bardzo mocno padać, o ulewnym deszczu βρέχει με το τουλούμι βρέχει καρεκλοπόδαρα ρίχνει καρεκλοπόδαρα βρέχει με το κανάτι

leading n
(termin typograficzny) odległość w pionie pomiędzy sąsiednimi wierszami drukowanego tekstu; διάστιχο

lecieć ˈlɛʨ̑ɛ̇ʨ̑ v
przemieszczać się w powietrzu πετώ

leczniczy lɛʧ̑ʲˈɲiʧ̑ɨ adj
pomagający wyzdrowieć θεραπευτικός ιαματικός

leczyć ˈlɛʧ̑ɨʨ̑ v
przywracać do zdrowia; uwalniać od choroby γιατρεύω θεραπεύω

ledwo ˈlɛdvɔ adv
… czasu: niedawno, dopiero co μόλις
… sposobu: z trudem μόλις μόλις που

ledwo ˈlɛdvɔ conjunction
… wskazujący, że bardzo niewiele czasu upłynęło pomiędzy jednym zdarzeniem a drugim, że zaszły one niemal równocześnie: zaledwie, bezpośrednio / tuż po tym jak, gdy tylko, jak tylko μόλις

ledwo ˈlɛdvɔ particle
podkreślająca, że czegoś jest mniej, niż spodziewała się osoba mówiąca μόλις
prawie nie μόλις μόλις που

legendarny ˌlɛɡɛ̃nˈdarnɨ adj
fikcyjny, ale taki, który pochodzi z legend θρυλικός επικός μυθικός
rzeczywisty, ale tak sławny, że krążą o nim legendy ξακουστός φημισμένος

legia cudzoziemska ˈlɛɟja ˌʦ̑uʣ̑ɔˈʑɛ̃mska n
w niektórych armiach, oddziały żołnierzy zawodowych składające się - w części lub w w całości - z obcokrajowców λεγεώνα των ξένων

legion ˈlɛɟɔ̃n n
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: jednostka wojskowa o liczebności do 6000 żołnierzy; λεγεώνα
(potocznie, potoczny) masa, rzesza λεγεώνα

legitymacja ˌlɛɟitɨ̃ˈmaʦ̑ʲja n
dokument potwierdzający tożsamość oraz przynależność do określonej grupy ludzi ταυτότητα

lekarski lɛˈkarsʲci adj
dotyczący leczenia, mający zastosowanie w leczeniu ιατρικός
związany z lekarzem, dotyczący lekarza ιατρικός

lekarstwo lɛˈkarstfɔ n
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) produkt, który leczy φάρμακο

lekarz ˈlɛkaʃ n
(medycyna, medyczny) osoba, która zawodowo zajmuje się zdrowiem ludzi lub zwierząt; γιατρός ιατρός

lekarz rodzinny ˈlɛkaʃ rɔˈʥ̑ĩnːɨ n
(medycyna, medyczny) lekarz, specjalista medycyny rodzinnej; οικογενειακός ιατρός

lekceważenie ˌlɛkʦ̑ɛvaˈʒɛ̃ɲɛ n
traktowanie kogoś z pogardą, bez dostatecznej uwagi περιφρόνηση υποτίμηση

lekceważyć ˌlɛkʦ̑ɛˈvaʒɨʨ̑ v
traktować kogoś lub coś pogardliwie, bez szacunku lub zainteresowania περιφρονώ υποτιμώ

lekcja ˈlɛkʦ̑ʲja n
jednostka zajęć dydaktycznych μάθημα

lekka śmierć ˈlɛkːa ˈɕmʲjɛrʲʨ̑ n
śmierć bezbolesna i bez cierpienia ανώδυνος θάνατος ευθανασία

lekki ˈlɛcːi adj
o słabej sile, niskim natężeniu αλαφριός αλαφρός αλαφρύς ελαφριός ελαφρός ελαφρύς

lekkoatletyka ˌlɛkːɔaˈtlɛtɨka n
(sport, sportowy) zespół konkurencji sportowych obejmujący biegi, skoki i rzuty; στίβος

lekkość n
cecha tego, co lekkie ελαφρότητα

leksykografia n
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o opracowywaniu i układaniu słowników; λεξικογραφία
tworzenie słowników, słownikarstwo λεξικογραφία

lelek kozodój ˈlɛlɛk ːɔˈzɔduj n
(ornitologia, ornitologiczny) europejski ptak leśny ze sztywnymi piórami otaczającymi dziób; γιδοβυζάστρα ευρωπαϊκό γιδοβύζι

lemiesz ˈlɛ̃mʲjɛʃ n
(anatomia, anatomiczny) płaska kość stanowiąca tylną część przegrody nosowej; ύνιδα
(technologia, technika, techniczny) element roboczy spycharki lub równiarki; άκρο σάρωση λεπίδα
(wojskowość, wojskowy) płyta przy lawecie działa zapobiegająca odrzutowi przy wystrzale αγκύρωση πυροβόλο
dolna część pługa odcinająca skibę; υνί

lemoniada ˌlɛ̃mɔ̃ˈɲada n
napój z cytryn λεμονάδα γκαζόζα

lenistwo lɛ̃ˈɲistfɔ n
odpoczywanie ponad potrzebę, unikanie wysiłku τεμπελιά

leniwiec lɛ̃ˈɲivʲjɛʦ̑ n
(zoologia, zoologiczny) średniej wielkości, powolny, nadrzewny, roślinożerny ssak; βραδύπους βραδύποδας

leniwy lɛ̃ˈɲivɨ adj
charakteryzujący się lenistwem τεμπέλης

lepiej ˈlɛpʲjɛ̇j adv
(zobacz) dobrze κάλλιο καλύτερα
nie powinno się (robić czegoś) κάλλιο καλύτερα

lepiej późno niż wcale ˈlɛpʲjɛ̇j ˈpuʑnɔ ˈɲiʃ ˈfʦ̑alɛ proverb
sytuacja, w której robi się coś po właściwym czasie, z opóźnieniem, jest lepsza niż niezrobienie tej czynności wcale κάλλιο αργά παρά ποτέ

lepszy wróbel w garści niż gołąb na dachu ˈlɛpʃɨ ˈvrubɛl ˈv‿ɡarʲɕʨ̑i ˈɲiʒ ˈɡɔwɔ̃mp na‿ˈdaxu proverb
lepsze coś, co jest niedoskonałe, ale pewne, dostępne niż niedostępny ideał κάλλιο πέντε και στο χέρι, παρά δέκα και καρτέρει

lesbijka lɛzˈbʲijka n
homoseksualna kobieta; λεσβία

lesisty lɛˈɕistɨ adj
obfitujący w lasy, pokryty lasami δασοσκέπαστος δασοσκεπής

letniość ˈlɛtʲɲɔ̇ɕʨ̑ n
cecha, tego co letnie, średnie, bez temperamentu, bez wyrazu χλιαρότητα

letnisko n
osada lub miejscowość o funkcji wypoczynkowej, często zamieszkała tylko sezonowo; εξοχή

lew lɛf n
(zoologia, zoologiczny) Panthera leo, gatunek dużego ssaka z rodziny kotowatych; λιοντάρι λέων

lewa ˈlɛva n
(termin karciany) karty wzięte przez gracza na jednym etapie rozgrywki μπάζα χαρτωσιά λεβέ

lewar n
(technologia, technika, techniczny) (mechanika) rodzaj dźwigni do podnoszenia ciężarów γρύλος

lewarek lɛˈvarɛk n
(technologia, technika, techniczny) (mechanika) niezbyt dużych rozmiarów często poręczny rodzaj dźwigni do podnoszenia ciężarów γρύλος

lewatywa ˌlɛvaˈtɨva n
(medycyna, medyczny) zabieg leczniczy polegający wprowadzenie do odbytnicy ciepłej wody, czasem z dodatkiem leków lub soli, w celu wywołania wypróżnienia; κλύσμα ένεμα

lewicowiec n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik lewicy αριστερός

lewicowy ˌlɛvʲiˈʦ̑ɔvɨ adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z lewicą, właściwy lewicy, charakterystyczny dla idei lewicy αριστερός

lewo ˈlɛvɔ n
lewa strona αριστερά

leworęczny ˌlɛvɔˈrɛ̃n͇ʧ̑nɨ n
osoba leworęczna (1.1) αριστερόχειρας

lewoskrętny ˌlɛvɔˈskrɛ̃ntnɨ adj
taki, który skręca się odwrotnie do ruchu wskazówek zegara αριστερόστροφος

lewy ˈlɛvɨ adj
znajdujący się po tej stronie, po której znajduje się serce człowieka αριστερός

leśnictwo lɛɕˈɲiʦ̑tfɔ n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) zespół nauk leśnych zajmujący się całokształtem zagadnień związanych z gospodarką leśną δασολογία
(urzędowy) dział gospodarki zajmujący się zagospodarowaniem, ochroną i użytkowaniem zasobów leśnych δασοπονία

leśniczy lɛɕˈɲiʧ̑ɨ n
(leśnictwo) pracownik zajmujący się gospodarowaniem lasu, odpowiedzialny za obszar leśnictwa δασοφύλακας

leśnik ˈlɛɕɲik n
pracownik lub urzędnik zajmujący się zagospodarowaniem lasu δασοκόμος δασοφύλακας

leżak ˈlɛʒak n
rodzaj fotela, służący do leżenia; zwykle składany, co umożliwia jego łatwy transport ξαπλώστρα

libański lʲiˈbãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Liban λιβανέζικος

liberia lʲiˈbɛrʲja n
(historia, historyczny, historycznie) uniform używany przez służbę królewską i magnacką, a także urzędników dworskich λιβρέα

libero lʲiˈbɛrɔ n
(sport, sportowy) w piłce nożnej: stoper grający najbliżej bramki, kierujący całą obroną λίμπερο
(sport, sportowy) w siatkówce: zawodnik mogący brać udział jedynie w obronie, wyróżniający się spośród kolegów z zespołu innym kolorem koszulki λίμπερο

libido lʲiˈbʲidɔ n
(seksuologia, seksuologiczny) pożądanie, dążenie do zaspokojenia seksualnego; λίμπιντο

libijski lʲiˈbʲijsʲci adj
odnoszący się do państwa Libia λιβυκός

licealistka ˌlʲiʦ̑ɛaˈlʲistka n
uczennica liceum μαθήτρια λύκειο

licencja poetycka lʲiˈʦ̑ɛ̃nʦ̑ʲja ˌpɔɛˈtɨʦ̑ka n
(literacko) swoboda poetycka dopuszczająca odstępstwa od norm językowych, reguł formalnych lub wierności w opisie faktów ποιητική άδεια

liceum lʲiˈʦ̑ɛ<sup>w</sup>ũm n
szkoła średnia zawodowa lub ogólnokształcąca, przygotowująca do studiów uniwersyteckich; λύκειο

lichwiarz n
(pejoratywnie, pejoratywny) człowiek pożyczający pieniądze na wysoki procent τοκογλύφος

liczba ˈlʲiʤ̑ba n
(matematyka, matematyczny) pojęcie będące w najprostszym przypadku abstrakcyjną reprezentacją liczebności zbioru lub poziomu jakiejś wielkości (np. fizycznej); αριθμός πλήθος
grupa o określonej liczebności αριθμός
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) w deklinacji: kategoria gramatyczna wynikająca z liczności elementów, które dany wyraz określa αριθμός
zapis liczby (1.1) αριθμός νούμερο

liczba atomowa ˈlʲiʤ̑ba ˌːtɔ̃ˈmɔva n
(fizyka, fizyczny) liczba określająca, ile protonów znajduje się w jądrze danego atomu; ατομικός αριθμός

liczba całkowita ˈlʲiʤ̑ba ˌʦ̑awkɔˈvʲita n
(matematyka, matematyczny) liczba należąca do zbioru liczb naturalnych dodatnich lub zbioru liczb przeciwnych do nich, a także liczba 0; ακέραιος αριθμός ακέραιος

liczba mnoga ˈlʲiʤ̑ba ˈmnɔɡa n
(gramatyka) w deklinacji: cecha wyrazu opisującego więcej niż jeden element πληθυντικός

liczba pierwsza ˈlʲiʤ̑ba ˈpʲjɛrfʃa n
(matematyka, matematyczny) liczba naturalna, która ma dokładnie dwa dzielniki naturalne: jedynkę i siebie samą; πρώτος αριθμός

liczba podwójna ˈlʲiʤ̑ba pɔˈdvujna n
(gramatyka) w deklinacji: cecha wyrazu opisującego dokładnie dwa elementy, różna od liczby mnogiej; δυϊκός

liczba pojedyncza ˈlʲiʤ̑ba ˌpɔjɛˈdɨ̃n͇ʧ̑a n
(gramatyka) cecha wyrazu oznaczająca, iż odnosi się on do jednej osoby lub jednej rzeczy ενικός

liczebnik lʲiˈʧ̑ɛbʲɲik n
(gramatyka) nazwa liczby αριθμητικό

liczebnikowy ˌlʲiʧ̑ɛbʲɲiˈkɔvɨ adj
(językoznawstwo, językoznawczy) mający cechy liczebnika lub mający związek z liczebnikiem αριθμητικός

ligatura ˌlʲiɡaˈtura n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak graficzny oznaczający następstwo dwu lub więcej nut λεγκάτο

likier ˈlʲicɛr n
słodki i mocny napój alkoholowy; λικέρ

liktor n
(historia, historyczny, historycznie) rzymski niższy funkcjonariusz państwowy, stanowiący ochronę urzędników; ραβδούχος

lilak ˈlʲilak n
(botanika, botaniczny) Syringa L., rodzaj krzewów lub drzew z rodziny oliwkowatych; πασχαλιά

lilia ˈlʲilʲja n
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny liliowatych; κρίνο λείριον

limfa n
(fizjologia, fizjologiczny) płyn ustrojowy pośredniczący w wymianie składników między krwią i tkankami; chłonka; λέμφος

limfocyt lʲĩw̃ˈfɔʦ̑ɨt n
(biologia, biologiczny) typ komórki znajdującej się we krwi i limfie, podklasa leukocytów; λεμφοκύτταρο

limnologia ˌlʲĩmnɔˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) dział hydrobiologii i hydrologii badający życie organizmów wodnych w zbiornikach śródlądowych jak też właściwości chemiczne i fizyczne tego środowiska; λιμνολογία

limonit lʲĩˈmɔ̃ɲit n
(geologia, geologiczny) żółtobrązowa bądź ciemnobrunatna bardzo drobnoziarnista lub skrytokrystaliczna mieszanina minerałów (tlenków i wodorotlenków żelaza); λειμωνίτης

limuzyna n
(motoryzacja) luksusowy samochód; λιμουζίνα

lin lʲĩn n
(ichtiologia, ichtiologiczny) słodkowodna ryba; γλίνι γλινάρι γλινί

lingwistyczny adj
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) związany z lingwistyką lub dotyczący lingwisty γλωσσολογικός

lingwistyka lʲĩŋɡˈvʲistɨka n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) (językoznawstwo, językoznawczy) nauka o języku γλωσσολογία

linia ˈlʲĩɲja n
kształt dający się narysować jednym pociągnięciem ołówka γραμμή
trasa dla środków lokomocji γραμμή
umowna granica czegoś γραμμή
wiersz tekstu γραμμή

linie lotnicze n
(lotnictwo, lotniczy) przedsiębiorstwo świadczące usługi transportu lotniczego; αεροπορική εταιρία

linijka lʲĩˈɲijka n
przyrząd służący do kreślenia linii i odmierzania odległości; ρίγα χάρακας

link lʲĩŋk n
(informatyka, informatyczny) odnośnik w dokumencie elektronicznym (np. na stronie WWW) prowadzący do innego dokumentu elektronicznego lub do innego miejsca w tym samym dokumencie σύνδεσμος

linkomycyna ˌlʲĩŋkɔ̃mɨˈʦ̑ɨ̃na n
(biochemia, biochemiczny) antybiotyk z grupy linkozamidów λινκομυκίνη

linoleum ˌlʲĩnɔˈlɛ<sup>w</sup>ũm n
wodoodporny materiał zrobiony z płótna pokrytego masą z utwardzonego oleju lnianego; λινόλαιο

lipa ˈlʲipa n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Tilia L., rodzaj drzew liściastych z podrodziny lipowatych; φιλύρα φλαμουριά

lipid ˈlʲipʲit n
(biochemia, biochemiczny) związek chemiczny tworzący cząsteczki hydrofobowe albo amfifilne, służący głównie do magazynowania energii lub jako substrat budulcowy komórek i tkanek; λιπίδιο

lipiec ˈlʲipʲjɛʦ̑ n
siódmy miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego); Ιούλιος ιούλιος

lipień ˈlʲipʲjɛ̇̃ɲ n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Thymallus, słodkowodna ryba z rodziny łososiowatych; θύμαλος θύμαλλος

lipo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na związek znaczeniowy z tłuszczem λιπ- λιπο- λιπό-

liposukcja ˌlʲipɔˈsukʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) zabieg odsysania tkanki tłuszczowej; λιποαναρρόφηση

lira ˈlʲira n
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) waluta Malty; λίρα
(jednostka monetarna) waluta Turcji; λίρα
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) smyczkowy strunowy instrument muzyczny, posiadający trzy lub cztery struny, popularny na Krecie, Dodekanezie, w Tracji i wśród uchodźców z Azji Mniejszej λύρα
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) starogrecki instrument muzyczny, szarpany posiadający od czterech do dziesięciu strun; λύρα

liryzm n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pierwiastek uczuciowy w utworze lub zachowaniu osób λυρισμός

lis lʲis n
(zoologia, zoologiczny) Vulpes, drapieżnik z rodziny psów o długim i puszystym ogonie; αλεπού

list lʲist n
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) przesyłka pocztowa zawierająca korespondencję lub drobne rzeczy dopuszczone do przewozu pocztowego, nadane w zamkniętym opakowaniu επιστολή γράμμα
papier, na którym napisano wypowiedź (1.1) επιστολή γράμμα
wiadomość, wypowiedź sformułowana pisemnie γράμμα επιστολή

list otwarty ˈlʲist ɔtˈfartɨ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) upubliczniony list z apelem lub deklaracją; ανοιχτή επιστολή

lista ˈlʲista n
elementy zapisane w kolejności λίστα

listek figowy ˈlʲistɛk fʲiˈɡɔvɨ idiom
(przenośnie, przenośnia) skąpa przysłona nagości φύλλο συκής

listonosz lʲiˈstɔ̃nɔʃ n
pracownik urzędu pocztowego, który doręcza adresatom listy i inne przesyłki ταχυδρόμος

listopad lʲiˈstɔpat n
jedenasty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego); Νοέμβριος Νοέμβρης

listopadowy ˌlʲistɔpaˈdɔvɨ adj
mający miejsce, odbywający się w listopadzie νοεμβριανός

listwa przypodłogowa n
(budownictwo) podłużny dekoracyjny element konstrukcyjny, który wykańcza ścianę przy podłodze σοβατεπί

lit lʲit n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Li i liczbie atomowej 3; λίθιο
(jednostka monetarna) dawna waluta Litwy; λίτας

litanijny adj
związany z litanią λιτανικός

litera lʲiˈtɛra n
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwany znak graficzny, odpowiadający konkretnemu dźwiękowi, umożliwiający zapis słów; γράμμα

litera prawa lʲiˈtɛra ˈprava n
dosłowne brzmienie, strona formalna tekstu prawnego, przepisu itp. γράμμα του νόμου

literatura ˌlʲitɛraˈtura n
wszystkie dzieła artystyczne zachowane w formie pisanej lub w przekazie ustnym; λογοτεχνία

litewski lʲiˈtɛfsʲci adj
odnoszący się do Litwy lub Litwinów λιθουανικός

litosfera ˌlʲitɔˈsfɛra n
(geologia, geologiczny) zewnętrzna, najbardziej sztywna sfera kuli ziemskiej; λιθόσφαιρα

litość ˈlʲitɔɕʨ̑ n
współczucie, miłosierdzie, żal nad kimś οίκτος λύπηση

litraż ˈlʲitraʃ n
pojemność zbiornika lub naczynia wyrażona w litrach κυβισμός

liza ˈlʲiza n
(biologia, biologiczny) rozpad na cząstki elementarne; λύση

lizać ˈlʲizaʨ̑ v
dotykać czegoś językiem i przesuwając po tym γλείφω

lizus ˈlʲizus n
(potocznie, potoczny) (pogardliwie) człowiek przesadnie lub sztucznie grzeczny, żeby uzyskać czyjeś względy γλείφτης κωλογλείφτης κόλακας τσανακογλείφτης

liściasty lʲiɕˈʨ̑astɨ adj
mający liście, złożony z drzew lub krzewów mających liście πλατύφυλλος

liścik ˈlʲiɕʨ̑ik n
(zdrobniale) od: list γραμματάκι

liść lʲiɕʨ̑ n
(botanika, botaniczny) element budowy sporofitu rośliny naczyniowej, pełniący funkcje odżywcze dzięki zawartości chlorofilu; φύλλο

liść laurowy ˈlʲiɕʨ̑ lawˈrɔvɨ n
(kulinaria) suszony liść wawrzynu szlachetnego używany jako przyprawa φύλλο δάφνης

locha ˈlɔxa n
(zoologia, zoologiczny) dorosła samica świni γουρούνα

lodowiec lɔˈdɔvʲjɛʦ̑ n
wolno płynąca rzeka lodu powstała z przekształcenia pokładów wiecznego śniegu; παγετώνας

lodołamacz ˌlɔdɔˈwãmaʧ̑ n
statek o wzmocnionym kadłubie, przystosowany do rozbijania pokrywy lodu na morzu lub rzece celem utworzenia drogi dla innych statków; παγοθραυστικό παγοθραύστης

lody n
(spożywczy) deser, który stanowi słodka, zamrożona masa sporządzona z mleka, cukru, jaj i innych dodatków παγωτό

lodówka lɔˈdufka n
(ornitologia, ornitologiczny) Clangula hyemalis, gatunek morskiej kaczki; χιονόπαπια
pojemnik, szafka lub urządzenie izolowane termicznie, umożliwiające przechowywanie czegoś w obniżonej temperaturze; ψυγείο

logiczny lɔˈɟiʧ̑nɨ adj
(potocznie, potoczny) mający sens, zrozumiały, rozsądny λογικός
związany z logiką, zgodny z logiką λογικός

logika ˈlɔɟika n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina naukowa zajmująca się regułami poprawnego myślenia i wnioskowania; λογική
poprawne, rzeczowe myślenie, oparte na związkach przyczynowo-skutkowych λογική

logo ˈlɔɡɔ n
znak graficzny spełniający rolę marketingową i informacyjną; λογοτύπο λογοτύπος

lojalność n
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest lojalne; cecha tych, którzy są lojalni εντιμότητα

lokalizacja ˌlɔkalʲiˈzaʦ̑ʲja n
usytuowanie, położenie jakiegoś obiektu; miejsce, pozycja zajmowana przez jakiś obiekt εντοπισμός

lokalny lɔˈkalnɨ adj
związany z jakimś rejonem, miejscem, ograniczony do jakiegoś miejsca τοπικός επιτόπιος

lokomotywa ˌlɔkɔ̃mɔˈtɨva n
(kolejnictwo) pojazd szynowy mający własny napęd, przeznaczony do ciągnięcia (lub pchania) wagonów; . μηχανή

lokówka lɔˈkufka n
(fryzyjski) (technologia, technika, techniczny) przyrząd elektryczny służący do zakręcenia loków na gorąco σίδερο για μπούκλες
(fryzyjski) wałek wykonany z metalu lub tworzyw sztucznych, służący do zakręcania włosów μπικουτί ρόλεϊ

lombard ˈlɔ̃mbart n
instytucja udzielająca pożyczek pod zastaw przedmiotów lub papierów wartościowych; ενεχυροδανειστήριο

londynka lɔ̃nˈdɨ̃nka n
mieszkanka Londynu Λονδρέζα

londyńczyk lɔ̃nˈdɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
mieszkaniec Londynu Λονδρέζος

lorens ˈlɔrɛ̃w̃s n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Lr i liczbie atomowej 103; λορένσιο λωρένσιο

losowy lɔˈsɔvɨ adj
przypadkowy, niezależny od decyzji τυχαίος

lot lɔt n
przemieszczanie się w jakiejś przestrzeni w powietrzu πτήση
podróż, np. samolotem, balonem πτήση

lotnictwo lɔtʲˈɲiʦ̑tfɔ n
ogół zagadnień związanych ze wszelkiego rodzaju statkami powietrznymi; αεροπορία

lotnisko lɔtʲˈɲiskɔ n
wydzielony obszar na ziemi przystosowany do obsługi statków powietrznych; αεροδρόμιο αερολιμένας

lotniskowiec ˌlɔtʲɲiˈskɔvʲjɛʦ̑ n
(wojskowość, wojskowy) okręt stanowiący ruchomą bazę dla samolotów, poprzez odpowiednio ukształtowany pokład jako pas startowy; αεροπλανοφόρο

lotność n
(fizyka, fizyczny) właściwość niektórych substancji do występowania w stanie lotnym lub do przechodzenia w stan lotny πτητικότητα

lotos ˈlɔtɔs n
(botanika, botaniczny) Nelumbo Adans., rodzaj roślin z rodziny lotosowatych; λωτός

lub lup conjunction
spójnik łączący dwa zdania równorzędne oraz dwie części zdania, wskazując, że przynajmniej jedna część jest prawdziwa; ή

lubieżność luˈbʲjɛʒnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co lubieżne, wyuzdane, rozerotyzowane, rozpustne ασέλγεια λαγνεία

lubieżny luˈbʲjɛʒnɨ adj
rozpustny, sprośny λάγνος φιλήδονος

lucerna luˈʦ̑ɛrna n
(botanika, botaniczny) rodzaj jednorocznych lub dwuletnich bylin z rodziny bobowatych; αλφάλφα τριφύλλι

ludność ˈludnɔɕʨ̑ n
ogół ludzi zamieszkujących dane terytorium πληθυσμός

ludobójstwo ˌludɔˈbujstfɔ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrodnia przeciwko ludzkości polegająca na celowym wyniszczaniu całych narodów lub ich części (grup etnicznych / religijnych / rasowych) poprzez zabójstwa jak i tworzenie warunków życia obliczonych na fizyczne wyniszczenie; γενοκτονία

ludowy luˈdɔvɨ adj
dotyczący obszarów wiejskich i chłopów δημοτικός
pochodzący od ludu λαϊκός
przeznaczony dla ludu, powszechny λαϊκός

ludożerca ˌludɔˈʒɛrʦ̑a n
człowiek zjadający mięso ludzkie ανθρωποφάγος

ludożerczy adj
właściwy ludożercy ανθρωποφάγος

ludożerstwo ˌludɔˈʒɛrstfɔ n
jedzenie mięsa ludzkiego przez innych ludzi ανθρωποφαγία

ludzik n
lekceważąco o człowieku ανθρωπάκι

ludzki ˈluʦ̑ʲci adj
odnoszący się do wytworów rąk lub umysłu człowieka ανθρώπινος
cecha charakterystyczna dla poczynań lub dążeń człowieka ανθρώπινος

luksemburski ˌluksɛ̃mˈbursʲci adj
odnoszący się do miasta Luksemburg λουξεμβουργιανός
odnoszący się do państwa Luksemburg λουξεμβουργιανός

luksus ˈluksus n
warunki zapewniające komfortowe życie i zbytek; λούσο τρυφή
zbędny przedmiot zaspokajający czyjś wyszukany gust, czyjeś wygórowane wymagania λούσο

luksusowy adj
taki, który jest przejawem luksusu, bogatego życia πολυτελής λουξ λουσάτος

lunapark lũˈnapark n
teren z zespołem urządzeń rozrywkowych; λούνα παρκ

lusterko wsteczne luˈstɛrkɔ ˈfstɛʧ̑nɛ n
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) lusterko pojazdu (samochodu, samolotu) znajdujące się w polu widzenia kierowcy, służące do obserwacji tego, co dzieje się z tyłu, bez odwracania głowy κεντρικός καθρέφτης πλαϊνός καθρέφτης

lustro ˈlustrɔ n
gładka powierzchnia odbijająca światło; tafla szkła od spodu pokrytego warstwą srebra lub aluminium; καθρέφτης

luty ˈlutɨ n
drugi miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego) Φεβρουάριος Φλεβάρης

lwi lvʲi adj
właściwy lwu, należący do lwa λιονταρίσιος

lwia część ˈlvʲja ˈʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ idiom
ironiczne określenie zagarniętej całości lub niemalże całości, jako efekt współpracy z kimś silniejszym μερίδα του λέοντος

lwica ˈlvʲiʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) samica lwa λιονταρίνα λέαινα

lód lut n
stały stan skupienia wody; πάγος
(potocznie, potoczny) lodowisko πάγος
często w lm deser przyrządzany ze zmrożonego mleka, czasem z dodatkiem owoców oraz innych substancji παγωτό πάγος

ląd lɔ̃nt n
obszar skorupy ziemskiej niepokryty wodami mórz i oceanów; ξηρά στεριά γη

lądowanie ˌlɔ̃ndɔˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: lądować προσγείωση

lądowy lɔ̃nˈdɔvɨ adj
dotyczący lądu, odbywający się na lądzie, żyjący na lądzie χερσαίος

lśnienie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: lśnić γυαλάδα

lśnić l̥ʲɕɲiʨ̑ v
świecić, błyszczeć, odbijać światło γυαλίζω

macedoński ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃j̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Macedonia lub Macedończyków σκοπιανός τα Σκόπια
odnoszący się do regionu Macedonia w Grecji lub mieszkańców tego regionu μακεδονικός

macedoński ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃j̃sʲci n
język urzędowy Macedonii; Σλαβομακεδονική
język wymarły używany przez starożytnych mieszkańców Macedonii; Μακεδονική

macica maˈʨ̑iʦ̑a n
(anatomia, anatomiczny) narząd kręgowców, w którym rozwija się embrion; μήτρα

macierz ˈmaʨ̑ɛʃ n
(matematyka, matematyczny) prostokątna tablica wielkości należących do pewnego ciała K lub pierścienia; μήτρα πίνακας

macierzanka ˌmaʨ̑ɛˈʒãnka n
(botanika, botaniczny) Thymus L., liczący 35 gatunków rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych; θυμάρι

macierzyński ˌmaʨ̑ɛˈʒɨ̃j̃sʲci adj
dotyczący macierzyństwa, właściwy matce μητρικός

macierzyństwo ˌmaʨ̑ɛˈʒɨ̃j̃stfɔ n
bycie matką μητρότητα

macocha maˈʦ̑ɔxa n
żona ojca, ale nie matka μητριά

maczuga n
jedna z najstarszych broni obuchowych, pałka z grubym końcem nabitym ostrymi kamieniami lub kawałkami metalu; ρόπαλο ματσούκα ματσούκι

madagaskarski ˌmadaɡaˈskarsʲci adj
odnoszący się do państwa Madagaskar μαλγασικός

madejowe łoże ˌmadɛˈjɔvɛ ˈwɔʒɛ n
(historia, historyczny, historycznie) narzędzie tortur w formie ławy z kołowrotem do rozciągania kończyn; τροχός

madrytczyk maˈdrɨṭʧ̑ɨk n
mieszkaniec Madrytu Μαδριλένος

madrytka maˈdrɨtka n
mieszkanka Madrytu Μαδριλένα

maestria maˈɛstrʲja n
artyzm, mistrzostwo μαεστρία

mafijny maˈfʲijnɨ adj
dotyczący mafii; taki, który jest związany z mafią; mający charakter mafii μαφιόζικος

mafioso maˈfʲjɔzɔ n
członek mafii μαφιόζος

magazyn maˈɡazɨ̃n n
cykliczna audycja radiowa lub telewizyjna μαγκαζίνο
czasopismo περιοδικό
pomieszczenie do przechowywania przedmiotów, zwłaszcza towarów αποθήκη

magazynek n
(zdrobniale) od: magazyn γεμιστήρα γεμιστήρας

magazynować ˌmaɡazɨ̃ˈnɔvaʨ̑ v
przechowywać w magazynie αποθηκεύω

magia ˈmaɟja n
praktyki oparte na wierze w zjawiska nadprzyrodzone, wykorzystujące zaklęcia i czynności rytualne; μαγεία

magicznie adv
w sposób magiczny μαγικά

magma ˈmaɡma n
(geologia, geologiczny) gorąca, ruchliwa materia, ciekły stop złożony głównie z krzemianów i glinokrzemianów, znajdujący się w głębi skorupy ziemskiej; μάγμα

magnes ˈmaɡnɛs n
przedmiot mający zdolność przyciągania niektórych przedmiotów (zrobionych z żelaza i jego stopów); μαγνήτης

magnetofon ˌmaɡnɛˈtɔfɔ̃n n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wielokrotnego nagrywania i odtwarzania dźwięku na specjalnej taśmie magnetycznej; μαγνητόφωνο

magnetofon kasetowy n
(elektronika, elektroniczny) przenośne lub stacjonarne urządzenie do nagrywania lub odtwarzana dźwięku z kaset magnetofonowych; κασετόφωνο

magnetyczny ˌmaɡnɛˈtɨʧ̑nɨ adj
(fizyka, fizyczny) charakteryzujący się magnetyzmem; dotyczący magnesu, magnetyzmu; mający właściwości takie jak magnes μαγνητικός
taki, który jest przyciągający, działa przyciągająco (również w znaczeniu przenośnym) μαγνητικός

magnez ˈmaɡnɛs n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mg i liczbie atomowej 12 μαγνήσιο

magnezyt n
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady węglanów, składający się w głównej mierze ze związków magnezu; μαγνησίτης

magnolia maɡˈnɔlʲja n
(botanika, botaniczny) Magnolia L., drzewo lub krzew należący do rodziny magnoliowatych; μανόλια

mahoń ˈmaxɔ̃ɲ n
(potocznie, potoczny) mebel z mahoniu (1.1) μαόνι
drewno otrzymywane z mahoniowca μαόνι ακαγιού ακαζού
kolor czerwonobrunatny ακαγιού ακαζού
mahoniowiec ακαγιού ακαζού

maj maj n
piąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego) Μάης Μάιος Μάιος

majeranek ˌmajɛˈrãnɛk n
(botanika, botaniczny) roślina uprawna stosowana w lecznictwie i gastronomii; μαντζουράνα ματζουράνα
(kulinaria) przyprawa z suszonych pędów majeranku (1.1) μαντζουράνα ματζουράνα

majonez maˈjɔ̃nɛs n
(kulinaria) gęsty sos z żółtek, musztardy, przypraw i oleju μαγιονέζα

major ˈmajɔr n
(wojskowość, wojskowy) stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych wyższy od kapitana; ταγματάρχης επισμηναγός

majorowa ˌmajɔˈrɔva n
żona majora ταγματαρχίνα

majstersztyk majˈstɛrʃtɨk n
(książkowy) coś wyjątkowo udanego, umiejętnie przeprowadzonego; osiągnięcie αριστούργημα

makaron maˈkarɔ̃n n
(spożywczy) (kulinaria) półprodukt żywnościowy wytwarzany z ciasta zagniecionego z mąki, wody i soli; μακαρόνι

make-up n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) podkład pod makijaż μέικ απ

makieta maˈcɛta n
model czegoś wykonany w małej skali μακέτα

makijaż maˈcijaʃ n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyki (szminka, tusz, cień do powiek itp.) nałożone na twarz μέικ απ μακιγιάζ

makrela maˈkrɛla n
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba morska z rodziny makrelowatych z rodzaju Scomber lub Scomberomorus; σκουμπρί

makrocząsteczka ˌmakrɔʧ̑ɔ̃w̃ˈstɛʧ̑ka n
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) cząsteczka zbudowana z bardzo dużej liczby atomów; μακρομόριο

maksymalny ˌmaksɨ̃ˈmalnɨ adj
taki, który osiągnął maksimum; taki, który jest największy (np. w nasileniu) μέγιστος

makówka maˈkufka n
(botanika, botaniczny) owoc maku w formie torebki z nasionami κάψα παπαρούνας κωδία της μήκωνος

malachit maˈlaçit n
(mineralogia, mineralogiczny) (jubilerstwo, jubilerski) minerał o zielonej barwie, wykorzystywany w jubilerstwie, architekturze, sztuce zdobniczej oraz jako pigment; μαλαχίτης

malakologia ˌmalakɔˈlɔɟja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (zoologia, zoologiczny) dział zoologii zajmujący się mięczakami; μαλακολογία μαλακοζωολογία

malaria maˈlarʲja n
(medycyna, medyczny) zimnica, rodzaj choroby tropikalnej; ελονοσία

malarstwo maˈlarstfɔ n
(sztuka) sztuka plastyczna posługująca się m.in. plamą barwną, linią nakładaną na określoną powierzchnię (np. płótno, tektura, deska, ściana); ζωγραφική

malarz ˈmalaʃ n
(budownictwo) rzemieślnik, który maluje ściany i inne części budynku μπογιατζής ζωγράφος
(sztuka) artysta, który maluje obrazy ζωγράφος

malediwski ˌmalɛˈdʲifsʲci adj
odnoszący się do państwa Malediwy μαλδιβικός

malezyjski ˌmalɛˈzɨjsʲci adj
odnoszący się do państwa Malezja μαλαισιακός μαλαισιανός

maleńki maˈlɛ̃ɲci adj
(zdrobniale) od: mały μικρούλικος

malina maˈlʲĩna n
(botanika, botaniczny) Rubus L., rodzaj krzewów z rodziny różowatych; σμεουριά βατομουριά
(botanika, botaniczny) Rubus idaeus L., krzew maliny właściwej βατομουριά σμεουριά
(potocznie, potoczny) (kulinaria) owoc maliny właściwej (1.2) σμέουρο

malować maˈlɔvaʨ̑ v
nakładać farbę na jakąś powierzchnię (płótno, papier, tekturę, ścianę), wypełniać coś kolorem βάφω
tworzyć obraz lub dzieło malarskie ζωγραφίζω
robić makijaż sobie βάφομαι
(o uczuciu, stanie ducha) ukazywać się, uwidaczniać się na twarzy lub w postawie człowieka ζωγραφίζομαι

maltański malˈtãj̃sʲci adj
(geografia, geograficzny) (administracja) odnoszący się do państwa Malta μαλτέζικος
(geografia, geograficzny) odnoszący się do wyspy Malta μαλτέζικος

maltański malˈtãj̃sʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Malty; μαλτέζικα

mama ˈmãma n
(potocznie, potoczny) matka μαμά μάνα

mammografia ˌmãmːɔˈɡrafʲja n
(medycyna, medyczny) radiologiczne badanie piersi; μαστογραφία

mamusia mãˈmuɕa n
(zdrobniale) matka μαμάκα μανούλα

manat ˈmãnat n
(jednostka monetarna) waluta Azerbejdżanu; μανάτ
(jednostka monetarna) waluta Turkmenistanu; μανάτ

manatki mãˈnatʲci n
(potocznie, potoczny) drobiazgi, rzeczy osobiste, pakunki πράγμα

mandarynka ˌmãndaˈrɨ̃nka n
(botanika, botaniczny) Citrus reticulata Blanco, niewysokie, wiecznie zielone drzewo cytrusowe rosnące w ciepłych krajach, uprawiane dla jadalnych owoców; μανταρινιά
(ornitologia, ornitologiczny) Aix galericulata, ptak wodny z rodziny kaczkowatych; μανδαρινόπαπια πάπια μανδαρίνος
(spożywczy) owoc mandarynki (1.1) mniejszy od pomarańczy, o cienkiej skórce μανταρίνι

mandat ˈmãndat n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kara w postaci grzywny za wykroczenie; πρόστιμο

mandolina ˌmãndɔˈlʲĩna n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szarpany strunowy instrument muzyczny; μαντολίνο

manekin mãˈnɛcĩn n
figura z dowolnego materiału mająca kształt człowieka; κούκλα

manewry mãˈnɛvrɨ n
(wojskowość, wojskowy) ćwiczenia wojskowe w terenie, w warunkach zbliżonych do bojowych άσκηση

mangan ˈmãŋɡãn n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mn i liczbie atomowej 25; μαγγάνιο

manicure n
pielęgnacja dłoni, paznokci u rąk; μανικιούρ

manierka n
płaska, blaszana butelka używana przez żołnierzy i skautów do przenoszenia płynów; παγούρι

manna z nieba ˈmãnːa ˈzʲ‿ɲɛba n
coś dobrego, co przychodzi nagle, niespodziewanie lub łatwo (bez wysiłku) μάννα εξ ουρανού

manometr mãˈnɔ̃mɛtr̥ n
przyrząd do mierzenia ciśnienia; μανόμετρο

manuskrypt mãˈnuskrɨpt n
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dzieło napisane odręcznie; χειρόγραφο

maoista ˌmaɔˈ<sup>j</sup>ista n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik maoizmu μαοϊστής

maoizm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sformułowana przez Mao Tse-tunga doktryna Komunistycznej Partii Chin; μαοϊσμός

mapa ˈmapa n
graficzne odwzorowanie terenu, także nieba; χάρτης άτλαντας

mapa topograficzna ˈmapa ˌtɔpɔɡraˈfʲiʧ̑na n
dokładna mapa terenu, która szczegółowo przedstawia elementy jego powierzchni; τοπογραφικός χάρτης

maraton maˈratɔ̃n n
(sport, sportowy) bieg na dystansie 42 km i 195 m μαραθώνιος

maratończyk ˌmaraˈtɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
biegacz biorący udział w maratonie μαραθωνοδρόμος

marcepan marˈʦ̑ɛpãn n
(kulinaria) masa ze zmielonych migdałów utartych z cukrem i białkiem, używana w do wyrobów cukierniczych; αμυγδαλόπαστα

marchew ˈmarxɛf n
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodzaju selerowatych, Daucus L.; καρότο

marcowy mar.ˈʦ̑ɔ.vɨ adj
odnoszący się do marca, trzeciego miesiąca roku μαρτιάτικος

margaryna ˌmarɡaˈrɨ̃na n
(kulinaria) (spożywczy) produkt spożywczy, tłuszcz jadalny podobny do masła, wytwarzany z olejów roślinnych; μαργαρίνη

margines n
niezadrukowany brzeg strony, (na przykład) zeszytu; περιθώριο
(przenośnie, przenośnia) coś, co dzieje się poza głównym nurtem περιθώριο

marihuana ˌmarʲixuˈ<sup>w</sup>ãna n
substancja psychoaktywna wytwarzana z konopi siewnych; μαριχουάνα

marinizm maˈrʲĩɲism̥ n
(literacko) styl poetycki związany z literaturą włoskiego baroku; μαρινισμός

marionetka ˌmarʲjɔ̃ˈnɛtka n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) lalka poruszana za pomocą sznurków μαριονέτα

markasyt n
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady siarczków, dwusiarczek żelaza; μαρκασίτης

markiza marʲˈciza n
daszek, najczęściej z płótna, umieszczany nad oknami domów, wystawami sklepów itp. τέντα

marksista marʲˈcɕista n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik marksizmu μαρξιστής

marksizm ˈmarʲcɕism̥ n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koncepcja filozoficzna, ekonomiczna i społeczno-polityczna stworzona przez Karola Marksa i Fryderyka Engelsa, zakładająca, że motorem zmian historycznych jest walka klas, prowadząca do utworzenia społeczeństwa komunistycznego; μαρξισμός

marmur ˈmarmur n
(geologia, geologiczny) skała metamorficzna powstała z przeobrażenia wapieni, stosowana jako dekoracyjny materiał budowlany i artystyczny; μάρμαρο

marokański ˌmarɔˈkãj̃sʲci adj
odnoszący się do Maroka μαροκινός

marskość ˈmarskɔɕʨ̑ n
(medycyna, medyczny) stwardnienie narządu i związane z tym upośledzenie jego czynności κίρρωση

martwa natura ˈmartfa naˈtura n
(sztuka) kompozycja malarska przedstawiająca drobne przedmioty, owoce, zabite zwierzęta itp. νεκρή φύση

martwić ˈmartfʲiʨ̑ v
wzbudzać niepokój, obawę, smutek στεναχωρώ στενοχωρώ

martwy ˈmartfɨ adj
taki, który umarł νεκρός πεθαμένος

marynarka ˌmarɨ̃ˈnarka n
(krawiectwo) rodzaj męskiej kurtki, noszonej jako część garnituru lub munduru σακάκι
(wojskowość, wojskowy) wojska walczące na wodzie albo ogół statków, infrastruktury i ich obsługi przeznaczonych do jednego celu ναυτικό

marynarka wojenna ˌmarɨ̃ˈnarka vɔˈjɛ̃nːa n
(wojskowość, wojskowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) ogół morskich sił zbrojnych jakiegoś państwa; πολεμικό ναυτικό

marynarz maˈrɨ̃naʃ n
człowiek należący do załogi okrętu lub statku; ναύτης

marzec ˈmaʒɛʦ̑ n
trzeci miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego) Μάρτιος Μάρτης

marzenie maˈʒɛ̃ɲɛ n
ciąg nieuporządkowanych myśli pojawiający się podczas snu όνειρο
fantazjowanie, pragnienie czegoś, chęć uzyskania lub osiągnięcia czegoś όνειρο
(przenośnie, przenośnia) coś niewiarygodnego, nierzeczywistego όνειρο

marzyć ˈmaʒɨʨ̑ v
myśleć o czymś przyjemnym, stwarzając tego obraz w wyobraźni; bardzo pragnąć, aby coś się wydarzyło ονειρεύομαι

masa perłowa ˈmasa pɛrˈwɔva n
ozdobny materiał jubilerski i dekoracyjny uzyskiwany z wnętrza muszli mięczaków; μάργαρο

masakra maˈsakra n
umyślne, masowe zabijanie w sposób wyjątkowo okrutny; σφαγή

masarz ˈmasaʃ n
pracownik masarni zajmujący się produkcją wędlin αλλαντοποιός

masaż ˈmasaʃ n
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) zabieg fizjoterapeutyczny lub kosmetyczny wykonywany ręcznie lub przy pomocy aparatury, polegający na ugniataniu, głaskaniu, rozcieraniu, oklepywaniu ciała; μασάζ

maseczka maˈsɛʧ̑ka n
(zdrobniale) od: maska μάσκα

maska ˈmaska n
część przednia samochodu, pod którą znajduje się silnik καπό
przykrycie twarzy lub jej części z otworami na oczy, używana w różnych celach, np. ochronnych lub obrzędowych; μάσκα

maskonur maˈskɔ̃nur n
(ornitologia, ornitologiczny) Fratercula arctica, wodny ptak o krótkim, silnym i kolorowym dziobie występujący na północnych wybrzeżach Atlantyku; θαλασσινός παπαγάλος θαλασσοψιττακός

masochistka ˌmasɔˈçistka n
(psychologia, psychologiczny) forma żeńska od: masochista; kobieta znajdująca upodobanie w masochizmie μαζοχίστρια

mason ˈmasɔ̃n n
członek masonerii, stowarzyszenia masońskiego μασόνος

masoneria ˌmasɔ̃ˈnɛrʲja n
międzynarodowe, elitarne stowarzyszenie o specyficznych strukturach organizacyjnych, które swe pryncypia i idee wyraża za pośrednictwem rozbudowanej symboliki i rytuałów; μασονία τεκτονισμός

masowiec n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek handlowy przystosowany do masowego przewozu suchych, sypkich ładunków luzem; μπαλκ κάριερ

mastektomia ˌmastɛkˈtɔ̃mʲja n
(medycyna, medyczny) chirurgiczne usunięcie piersi; μαστεκτομή

masturbacja ˌmasturˈbaʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) (zobacz) onanizm αυνανισμός μαλακία

maszt maʃt n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pionowe drzewce ustawione przeważnie w osi jednostki pływającej o napędzie żaglowym, którego podstawowym zadaniem jest stawianie na nim żagli i przenoszenie działania siły aerodynamicznej na kadłub jednostki; κατάρτι

maszyna do pisania maˈʃɨ̃na ˌdɔ‿pʲiˈsãɲa n
(technologia, technika, techniczny) przenośne urządzenie mechaniczne do pisania tekstów; γραφομηχανή

maszyna do szycia maˈʃɨ̃na dɔ‿ˈʃɨʨ̑a n
urządzenie do łączenia kawałków elastycznych materiałów za pomocą nici poprzez utworzenie szwu; ραπτομηχανή

maszyna prosta maˈʃɨ̃na ˈprɔsta n
(fizyka, fizyczny) urządzenie do zmiany kierunku i wartości siły bez użycia dodatkowego źródła energii; απλή μηχανή

maszynista ˌmaʃɨ̃ˈɲista n
(kolejnictwo) osoba prowadząca pociąg; αμαξοδηγός μηχανοδηγός

maszynka do golenia maˈʃɨ̃nka ˌdɔ‿ɡɔˈlɛ̃ɲa n
narzędzie służące do usuwania w bezpieczny sposób owłosienia ciała ξυράφι

maszynka do mięsa maˈʃɨ̃nka dɔ‿ˈmʲjɛ̃w̃sa n
mechaniczne narzędzie kuchenne, służące do rozdrabniania mięsa; κρεατομηχανή μηχανή του κιμά

masło ˈmaswɔ n
(spożywczy) tłuszcz jadalny produkowany z mleka; βούτυρο
(spożywczy) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) spożywczy lub kosmetyczny zamiennik masła (1.1) produkowany z tłuszczy roślinnych βούτυρο

mat mat n
(wojskowość, wojskowy) podoficer marynarki, odpowiednik kaprala w wojskach lądowych; υποναύκληρος
(szachy, pojęcie szachowe) stan gry, w którym król jednej ze stron jest zaszachowany i nie ma żadnego pola, na które mógłby odejść; ματ
przedmiot, powierzchnia bez połysku θαμπάδα ματ

matcha n
(spożywczy) specjalny rodzaj sproszkowanej zielonej herbaty; μάτσα

matczyny maṭˈʧ̑ɨ̃nɨ adj
(książkowy) dotyczący matki, należący do matki, właściwy matce, charakteryzujący matkę μητρικός

matematyczny ˌmatɛ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
związany z matematyką μαθηματικός

matematyka ˌmatɛ̃ˈmatɨka n
(edukacja, edukacyjny) nauka dedukcyjna zajmująca się analizą zbiorów, liczb i innych elementów abstrakcyjnych; μαθηματικά

materac maˈtɛraʦ̑ n
duży płaski przedmiot, wypełniony elastycznym materiałem dla uniknięcia kontaktu z twardą powierzchnią np. podczas snu lub ćwiczeń gimnastycznych; στρώμα

materia maˈtɛrʲja n
(filozofia, filozoficzny) byt rozciągły w przestrzeni i czasie; ύλη
(fizyka, fizyczny) ogół obiektywnie istniejących przedmiotów, poznawalnych za pomocą zmysłów lub przyrządów pomiarowych; ύλη

materializm ˌmatɛrʲˈjalʲism̥ n
kierowanie się w życiu względami materialnymi υλισμός

matka ˈmatka n
rodzic płci żeńskiej; μητέρα μάνα μαμά

matka chrzestna ˈmatka ˈxʃɛstna n
(kościelny) kobieta przedstawiająca do chrztu osobę chrzczoną νονά ανάδοχος πνευματική μητέρα

matkobójca n
(książkowy) zabójca własnej matki μητροκτόνος

matriarchat maˈtrʲjarxat n
(socjologia, socjologiczny) organizacja społeczeństwa pierwotnego, w którym dominujące znaczenie mają kobiety; μητριαρχία
(przenośnie, przenośnia) dominacja kobiety w związku rodzinnym μητριαρχία

maurytyjski ˌmawrɨˈtɨjsʲci adj
odnoszący się do państwa Mauritius μαυρικιανός

mauzoleum ˌmawzɔˈlɛ<sup>w</sup>ũm n
(architektura, architektoniczny) monumentalny grobowiec, przeważnie osobna budowla pełniąca taką funkcję; μαυσωλείο

mazurek maˈzurɛk n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (choreografia, choreograficzny) stylizowany taneczny utwór muzyczny w takcie 3/4, oparty na mazurze, oberku lub kujawiaku; μαζούρκα

mało ˈmawɔ indefiniteCardinalNumeral
niewielka ilość czegoś lub kogoś λίγος

małpa ˈmawpa n
(potocznie, potoczny) (informatyka, informatyczny) znak @ παπάκι
(zoologia, zoologiczny) człekokształtne zwierzę z rzędu naczelnych; πίθηκος μαϊμού

małpi ˈmawpʲi adj
związany z małpą, dotyczący małpy μαϊμουδίστικος πιθηκικός

mały ˈmawɨ adj
mający niewielkie rozmiary, nieduży, drobny, niski μικρός
występujący w niewielkiej ilości lub liczbie (zwykle z domyślną cechą) μικρός

mały ˈmawɨ n
dziecko, niedorosły μικρός

mały palec ˈmawɨ ˈpalɛʦ̑ n
(anatomia, anatomiczny) piąty, najmniejszy palec u ręki lub nogi μικρός

małż mawʃ n
(zoologia, zoologiczny) spłaszczony i okryty muszlą mięczak; μύδι

małżeństwo mawˈʒɛ̃j̃stfɔ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (etnografia, etnograficzny) (socjologia, socjologiczny) usankcjonowany prawnie lub kulturowo stały związek dwóch osób, zwykle płci przeciwnej, tradycyjnie mający ułatwić wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego i finansów, pożycie oraz wychowanie dzieci; γάμος
dwie osoby będące w związku (1.1) αντρόγυνο

małżowina n
(zoologia, zoologiczny) skorupa małża; (dawniej, dawny) każdego skorupiaka κέλυφος

maślanka maɕˈlãnka n
(spożywczy) (kulinaria) napój mleczny powstały w efekcie oddzielenia tłuszczu od zmaślonej śmietany; βουτυρόγαλα

mdłości ˈmdwɔɕʨ̑i n
(fizjologia, fizjologiczny) stan wywołany przez czynniki fizyczne lub psychiczne poprzedzający wymioty; αναγούλα

mebel ˈmɛbɛl n
ruchomy sprzęt użytkowy przeznaczony do wyposażenia pomieszczeń; έπιπλο

mech mɛx n
(botanika, botaniczny) drobna, niewielka roślina zarodnikowa żyjąca w ocienionych i wilgotnych miejscach βρύο

mechanizm mɛˈxãɲism̥ n
(technologia, technika, techniczny) zespół pracujących elementów maszyny / urządzenia mających wykonywać określoną czynność μηχανισμός
grupa współdziałających wydarzeń, procesów lub zachowań μηχανισμός

mecz mɛʧ̑ n
(sport, sportowy) część rozgrywek sportowych, rozgrywana między dwoma zawodnikami lub drużynami, umożliwiająca wyłonienie zwycięzcy αγώνας

meczet ˈmɛʧ̑ɛt n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek, miejsce modlitwy i sprawowania kultu Boga w islamie; τζαμί τέμενος

medal ˈmɛdal n
niewielki okrągły wytwór metalowy, ozdobiony reliefem, często na wstążce, wykonany dla upamiętnienia ważnych wydarzeń lub jako odznaczenie; μετάλλιο

medalion mɛˈdalʲjɔ̃n n
(jubilerstwo, jubilerski) ozdobny wisiorek-pojemniczek, w którym umieszcza się miniaturowy portret lub pamiątkę; μενταγιόν

mediacja n
pośredniczenie w sporze, aby ułatwić stronom dojście do porozumienia μεσολάβηση

mediana mɛˈdʲjãna n
(statystyka, statystyczny) wartość liczbowa, która zajmująca środkowe miejsce w rosnącym szeregu liczb (przy parzystej ilości elementów jest średnią dwóch środkowych liczb); διάμεσος

meduza mɛˈduza n
(zoologia, zoologiczny) galaretowate zwierzę morskie, którego parasolowate ciało unoszone jest przez toń morską; μέδουσα τσούχτρα

medycyna ˌmɛdɨˈʦ̑ɨ̃na n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) nauka o zdrowiu i chorobach człowieka i zwierząt oraz sposobach zapobiegania i leczenia, ιατρική

mejoza mɛˈjɔza n
(biologia, biologiczny) proces podziału redukcyjnego jądra komórkowego, z którego powstają cztery jądra o połowie chromosomów komórki macierzystej; μείωση

meksykański ˌmɛksɨˈkãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Meksyk μεξικάνικος

melancholia ˌmɛlãnˈxɔlʲja n
(psychologia, psychologiczny) depresja psychiczna objawiająca się apatią i niechęcią do życia μελαγχολία

melasa mɛˈlasa n
(kulinaria) ciemnobrązowy, gęsty syrop o odczynie słabo alkalicznym, który powstaje jako produkt uboczny podczas produkcji cukru spożywczego; μελάσα

melizanosalata ˌmɛlʲizãnɔsaˈlata n
(kulinaria) grecka pasta z pieczonych bakłażanów μελιτζανοσαλάτα

melodia mɛˈlɔdʲja n
ciąg dźwięków, każdy o określonej wysokości i czasie trwania, rozpoznawany przez słuchacza jako jedna całość; μελωδία

melodramatyczny adj
dotyczący melodramatu μελοδραματικός

melodyjny adj
o przyjemnym brzmieniu μελωδικός μουσικός

melon ˈmɛlɔ̃n n
(spożywczy) jadalny owoc rośliny (1.1) πεπόνι

meltemi n
(meteorologia, meteorologiczny) silny wiatr na Morzu Egejskim wiejący w końcu czerwca lub na początku lipca, osiągający pełnię siły w lipcu, zamierający zaś w końcu września i na początku października, a wywołany wyżem atmosferycznym nad Bałkanami i Wyżyną Węgierską oraz niżem nad Azją Mniejszą μελτέμι

mendelew mɛ̃nˈdɛlɛf n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Md i liczbie atomowej 101; μεντελέβιο μεντελεγέβιο μεντελέβιο

mendoweszka ˌmɛ̃ndɔˈvɛʃka n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (medycyna, medyczny) Pthirus pubis, wesz łonowa, menda; μουνόψειρα

menstruacja ˌmɛ̃w̃struˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
(fizjologia, fizjologiczny) cykliczne złuszczanie się nabłonka macicy kobiety pod wpływem zmian stężenia hormonów płciowych; εμμηνόρροια περίοδος

menu n
(informatyka, informatyczny) zestawienie funkcji programu μενού
karta z nazwami potraw oferowanych w restauracji μενού

metabolizm ˌmɛtaˈbɔlʲism̥ n
(biochemia, biochemiczny) przemiana materii w organizmie; μεταβολισμός

metafizycznie adv
w sposób metafizyczny μεταφυσικά

metafizyczny ˌmɛtafʲiˈzɨʧ̑nɨ adj
(filozofia, filozoficzny) związany z metafizyką, charakterystyczny dla metafizyki i metafizyków μεταφυσικός

metafizyka n
(filozofia, filozoficzny) podstawowa dyscyplina filozoficzna, badająca powszechne własności bytu μεταφυσική

metafora ˌmɛtaˈfɔra n
(językoznawstwo, językoznawczy) środek stylistyczny polegający na zestawieniu obcych sobie znaczeniowo wyrazów w celu uzyskania nowego, przenośnego znaczenia; μεταφορά

metal ˈmɛtal n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny charakteryzujący się obecnością w sieci krystalicznej elektronów swobodnych; μέταλλο

metalizacja ˌmɛtalʲiˈzaʦ̑ʲja n
(technologia, technika, techniczny) proces pokrywania powierzchni przedmiotu warstwą metalu επιμετάλλωση

metalizowanie n
(technologia, technika, techniczny) pokrywanie przedmiotu powłoką z metalu επιμετάλλωση

metalowy ˌmɛtaˈlɔvɨ adj
związany z metalem, dotyczący metalu, zrobiony z metalu μεταλλικός

metamorfoza n
przekształcenie się jednej formy, postaci, struktury w inną μεταμόρφωση

metan ˈmɛtãn n
(chemia, chemiczny) najprostszy alkan, bezwonny i bezbarwny gaz, główny składnik gazu ziemnego, stosowany do syntezy wielu związków organicznych i jako gaz opałowy; μεθάνιο

metempsychoza n
reinkarnacja, ponowne wcielenie duszy, wędrówka dusz μετεμψύχωση

meteor mɛˈtɛɔr n
(astronomia, astronomiczny) świecący ślad, jaki zostawia po sobie spalający się w górnych warstwach atmosfery okruch skalny (meteoroid); μετέωρο

meteorologia ˌmɛtɛɔrɔˈlɔɟja n
nauka zajmująca się badaniem zjawisk fizycznych i procesów zachodzących w atmosferze i stanem pogody; μετεωρολογία

meteoryt ˌmɛtɛˈɔrɨt n
(astronomia, astronomiczny) pozostałość drobnego skalnego ciała niebieskiego (meteoroidu) przyciągniętego przez znacznie większe ciało niebieskie, która w postaci ciała stałego dotarła do jego powierzchni; μετεωρίτης

metoda mɛˈtɔda n
sposób postępowania mający doprowadzić do osiągnięcia zamierzonego celu μέθοδος

metoda kija i marchewki mɛˈtɔda ˈcija ˌi‿marˈxɛfʲci n
(potocznie, potoczny) sposób postępowania z ludźmi mający na celu skłonienie ich do określonych działań poprzez straszenie i schlebianie, karanie i nagradzanie na przemian μέθοδος του καρότου και του ραβδιού

metonimia n
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na zastąpieniu nazwy czegoś nazwą czegoś innego, co pozostaje z nim w uchwytnej zależności; μετωνυμία

metr mɛtr̥ n
odległość, jaką pokonuje światło w próżni w czasie 1/299 792 458 sekundy; μέτρο

metr kwadratowy ˈmɛtr̥ ˌkfadraˈtɔvɨ n
(matematyka, matematyczny) jednostka miary równa polu kwadratu o boku jednego metra; τετραγωνικό μέτρο

metr sześcienny n
(jednostka miary) jednostka objętości równa objętości sześcianu o krawędzi jednego metra; κυβικό μέτρο

metro ˈmɛtrɔ n
podziemna kolej miejska μετρό

metronidazol ˌmɛtrɔ̃ɲiˈdazɔl n
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) chemioterapeutyk będący pochodną nitroimidazolu; μετρονιδαζόλη

metropolia ˌmɛtrɔˈpɔlʲja n
(geografia, geograficzny) (urbanistyka, urbanistyczny) główne miasto kraju μητρόπολη

metroseksualny ˌmɛtrɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
o wielkomiejskim mężczyźnie nowoczesny, dbający o swój wygląd, podążający za modą, korzystający ze zdobyczy kosmetologii μετροσεξουαλικός

mewa ˈmɛva n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak płetwonogi o gęstym upierzeniu koloru białego lub popielatego żyjący na wybrzeżach basenów wodnych; γλάρος

mezopauza ˌmɛzɔˈpawza n
(meteorologia, meteorologiczny) warstwa atmosfery Ziemi oddzielająca mezosferę od termosferę; μεσόπαυση

mezosfera ˌmɛzɔˈsfɛra n
(meteorologia, meteorologiczny) warstwa atmosfery Ziemi znajdująca się między stratosferą a termosferą; μεσόσφαιρα

mgła mɡwa n
zawiesina mikroskopijnych kropelek wody unosząca się nisko nad ziemią w postaci obłoku utrudniającego widoczność; ομίχλη

mgławica mɡwaˈvʲiʦ̑a n
(astronomia, astronomiczny) obłok gazu i pyłu międzygwiazdowego; νεφέλωμα

mi mʲi n
jedna z nazw dwunastej litery alfabetu greckiego; μι

mianownik mʲjãˈnɔvʲɲik n
(gramatyka) pierwszy przypadek deklinacji, który odpowiada na pytania: kto? co?; ονομαστική
(matematyka, matematyczny) w wyrażeniu ułamkowym: część tego wyrażenia umieszczona pod kreską ułamkową; παρονομαστής

miasteczko mʲjaˈstɛʧ̑kɔ n
małe miasto κωμόπολη

miasto ˈmʲjastɔ n
(administracja) znaczny obszar gęsto zabudowany, będący skupiskiem ludności wykonującej zawody nierolnicze, a który otrzymał prawa miejskie; πόλη
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) ogół mieszkańców miasta (1.1) πόλη
(potocznie, potoczny) centrum, główne miejsce miasta (1.1) άστυ πόλη

miasto-państwo ˌmʲjastɔ‿ˈpãj̃stfɔ n
(historia, historyczny, historycznie) w starożytności: zespół terenów i osiedli zgrupowanych wokół miast, mający charakter odrębnego państwa; πόλη-κράτος

miau mʲjaw interjection
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) dźwięk wydawany przez kota νιάου

miazga ˈmʲjazɡa n
(botanika, botaniczny) warstwa komórek u roślin drzewiastych znajdujących się między drewnem a łykiem; μαλακός φλοιός
bezkształtna masa powstała wskutek rozbicia, zgniecenia lub roztarcia czegoś πολτός πούλπα

miażdżyca mʲjaʒˈʤ̑ɨʦ̑a n
(medycyna, medyczny) przewlekły proces zapalno-zwyrodnieniowy tętnic, powodujący ich stwardnienie i zwężenie ich światła; jedna z chorób cywilizacyjnych; αθηροσκλήρωση

miecz mʲjɛʧ̑ n
obosieczna broń z długim, prostym metalowym ostrzem; ξίφος σπαθί

miecz Damoklesa ˈmʲjɛʤ̑ ˌdãmɔkˈlɛsa n
wyrok losu, kara nieubłaganie wisząca nad człowiekiem; δαμόκλειος σπάθη

mieczyk ˈmʲjɛʧ̑ɨk n
(botanika, botaniczny) Gladiolus L., rodzaj roślin z rodziny kosaćcowatych o kwiatach w postaci grona na wzniesionej łodydze; γλαδίολος γλαδιόλα σπαθόχορτο
(potocznie, potoczny) kwiat mieczyka (1.2) γλαδίολος γλαδιόλα

miednica mʲjɛdʲˈɲiʦ̑a n
(anatomia, anatomiczny) wklęsła, parzysta kość w obrębie lędźwi, łącząca kończynę dolną (tylną) z kręgosłupem; λεκάνη πύελος
duża miska, głównie do mycia lub prania; λεκάνη

miedź mʲjɛ̇ʨ̑ n
(chemia, chemiczny) metal, pierwiastek chemiczny o symbolu Cu i liczbie atomowej 29; χαλκός μπακίρι

miejsce ˈmʲjɛ̇jsʦ̑ɛ n
obszar lub punkt w przestrzeni μέρος τόπος

miejsce artykulacji ˈmʲjɛ̇jsʦ̑ɛ ˌartɨkuˈlaʦ̑ʲji n
(językoznawstwo, językoznawczy) miejsce, w którym narządy mowy zbliżają się do siebie podczas wymawiania danej głoski τόπος άρθρωσης

miejscownik mʲjɛ̇jsˈʦ̑ɔvʲɲik n
(gramatyka) szósty przypadek deklinacji polskiej, odpowiada na pytania (o) kim? (o) czym?; τοπικός πτώση

miejski ˈmʲjɛ̇jsʲci adj
związany z miastem αστικός δημοτικός

mierzalny adj
taki, który daje się zmierzyć μετρήσιμος

miesiąc ˈmʲjɛ̇ɕɔ̃nʦ̑ n
(przestarzałe, przestarzały) ((współcześnie) (poetycki, poetycko) (literacko) lub (gwarowe, gwara)) księżyc (naturalny satelita Ziemi) φεγγάρι
jednostka czasu obejmująca 28–31 dni; każda z dwunastu części roku; μήνας

miesiąc miodowy ˈmʲjɛ̇ɕɔ̃nʦ̑ mʲjɔˈdɔvɨ n
pierwsze tygodnie po ślubie spędzane tylko we dwoje μήνας του μέλιτος σελήνη του μέλιτος

miesiączkowy adj
(fizjologia, fizjologiczny) dotyczący miesiączki, menstruacji εμμηνορροϊκός

mieszaniec mʲjɛˈʃãɲɛʦ̑ n
(biologia, biologiczny) osobnik powstały w wyniku skrzyżowania dwóch organizmów rodzicielskich należących do innych ras, odmian υβρίδιο μιγάδας

mieszkanie mʲjɛˈʃkãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: mieszkać κατοικία
miejsce, gdzie dana osoba mieszka κατοικία
zespół pomieszczeń mający odrębne wejście, przystosowanych do zamieszkania przez ludzi; διαμέρισμα κατοικία

mieszkaniec mʲjɛˈʃkãɲɛʦ̑ n
osoba, która gdzieś mieszka (żyje) κάτοικος

mieszkać ˈmʲjɛʃkaʨ̑ v
przebywać w jakimś miejscu przez wiele dni, wraz ze spaniem κατοικώ μένω ζω

mieć mʲjɛ̇ʨ̑ v
być w posiadaniu czegoś, posiadać coś έχω
dysponować środkami na wykonanie czegoś έχω
dążyć do oddania czegoś komuś έχω
musieć coś zrobić έχω
czuć coś έχω
być w coś ubranym έχω
czasownik posiłkowy używany do podkreślenia aspektu dokonanego innego czasownika έχω

mieć bzika na punkcie czegoś ˈmʲjɛ̇ʥ̑ ˈbʲʑika na‿ˈpũŋʲcʨ̑ɛ ˈʧ̑ɛɡɔɕ v
bardzo się czymś interesować, mieć manię na punkcie czegoś είμαι τρελός για

mieć miejsce ˈmʲjɛ̇ʨ̑ ˈmʲjɛ̇jsʦ̑ɛ idiom
rozgrywać się, odbywać się, zaistnieć συμβαίνει

mieć mocne plecy v
mieć poparcie, protekcję έχω γερές πλάτες έχω πλάτες

mieć na końcu języka ˈmʲjɛ̇ʨ̑ na‿ˈkɔ̃j̃nʦ̑u jɛ̃w̃ˈzɨka v
wiedzieć, co się chce powiedzieć, ale w danej chwili to umknęło; mieć wrażenie, że za chwilę się to przypomni το έχω στην άκρη της γλώσσας μου

mieć nadzieję ˈmʲjɛ̇ʨ̑ naˈʥ̑ɛ̇jɛ v
wierzyć, ufać, wyrażać nadzieję na coś; myśleć, że; spodziewać się, że ελπίζω

mieć nierówno pod sufitem ˈmʲjɛ̇ʨ̑ ɲɛˈruvnɔ ˌpɔt‿suˈfʲitɛ̃m v
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) być niespełna rozumu, być osobą nierozsądną, działającą wariacko lub niemądrze έχω κάλο στο κεφάλι έχω κάλο στο μυαλό έχω κάλο στον εγκέφαλο

mieć się na baczności ˈmʲjɛ̇ʨ̑‿ɕɛ ˌna‿baʧ̑ˈnɔɕʨ̑i v
uważać; postępować ostrożnie w stosunku do czegoś lub kogoś έχω τα μάτια μου τέσσερα

mieć węża w kieszeni ˈmʲjɛ̇ʥ̑ ˈvɛ̃w̃ʒa fʲ‿cɛˈʃɛ̃ɲi v
niechętnie wydawać pieniądze, być skąpym lub nazbyt oszczędnym έχω καβούρια στην τσέπη

migdał ˈmʲiɡdaw n
(anatomia, anatomiczny) (zobacz) migdałek αμυγδαλή
(kulinaria) jadalna pestka owocu migdałowca pokryte brązową łuską, wewnątrz barwy kremowej; αμύγδαλο μύγδαλο
(zobacz) migdałowiec αμυγδαλιά

migdałowiec pospolity n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Prunus dulcis, gatunek krzewu lub niedużego drzewa z rodziny różowatych; αμυγδαλιά
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo lub krzew z gatunku (1.1), uprawiane, o owocach z jadalnym nasieniem αμυγδαλιά

migiem ˈmʲiɟɛ̃m adv
szybko, natychmiast αστραπιαία εν ριπή οφθαλμού μάνι μάνι μέχρι να πεις κύμινο όσο να πεις κύμινο

migotanie przedsionków ˌmʲiɡɔˈtãɲɛ pʃɛtʲˈɕɔ̃nkuf n
(medycyna, medyczny) arytmia serca polegająca na braku koordynacji pobudzeń przedsionków serca; κολπική μαρμαρυγή

migrena mʲiˈɡrɛ̃na n
(medycyna, medyczny) choroba objawiająca się napadami silnego bólu głowy połączonego często z mdłościami; ημικρανία

mikrobiologia ˌmʲikrɔbʲjɔˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) nauka zajmująca się badaniem organizmów niewidocznych gołym okiem; μικροβιολογία

mikroelement n
pierwiastek chemiczny występujący w minimalnych ilościach w organizmach żywych μικροστοιχείο

mikrofon mʲiˈkrɔfɔ̃n n
urządzenie służące do zamiany informacji dźwiękowej na sygnał elektryczny, zwykle celem jej wzmocnienia; μικρόφωνο

mikroorganizm ˌmʲikrɔːrˈɡãɲism̥ n
(biologia, biologiczny) organizm żywy widoczny tylko pod mikroskopem μικροοργανισμός

mikroskop mʲiˈkrɔskɔp n
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny umożliwiający obserwowanie z bliskiej odległości przedmiotów niewidocznych gołym okiem; μικροσκόπιο

mikroskopijny ˌmʲikrɔskɔˈpʲijnɨ adj
bardzo mały, w skali mikro μικροσκοπικός

mila ˈmʲila n
jednostka długości stosowana m.in. w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych; μίλι

milczenie mʲilˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
nieodzywanie się, niemówienie σιωπή

milczeć ˈmʲilʧ̑ɛʨ̑ v
nie mówić, nie wydawać głosu σωπαίνω σιωπώ

milenium n
okres tysiąca lat χιλιετηρίδα

mili- ˈmʲilʲi
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary tysiąc razy mniejsze od podstawowych; μιλι-

miliamper mʲilʲjˈãmpɛr n
(fizyka, fizyczny) jednostka natężenia pola elektrycznego równa jedna tysięcznej ampera μιλιαμπέρ

miliarder mʲiˈlʲjardɛr n
osoba bardzo bogata, posiadająca miliardy δισεκατομμυριούχος

milimetrowy adj
taki, który ma wielkość jednego milimetra μιλιμετρέ

milioner mʲiˈlʲjɔ̃nɛr n
osoba bardzo bogata, posiadająca miliony εκατομμυριούχος

militaryzm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tendencja w polityce wewnętrznej polegająca na rozbudowywaniu potencjału militarnego państwa do rozmiarów przekraczających rzeczywiste potrzeby obronne μιλιταρισμός

miliwolt mʲiˈlʲivɔlt n
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) tysięczna część wolta μιλιβόλτ

mimo ˈmʲĩmɔ preposition
wskazuje na zrobienie czegoś, choć warunki temu nie sprzyjają παρά

mina ˈmʲĩna n
(wojskowość, wojskowy) ukryty ładunek wybuchowy, przeznaczony do detonacji, gdy w pobliżu znajdzie się ofiara; νάρκη
wyraz twarzy μορφασμός γκριμάτσα

minaret mʲĩˈnarɛt n
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wieża przy meczecie, z której muezin woła wiernych na modlitwę; μιναρές

mineralogia ˌmʲĩnɛraˈlɔɟja n
(geologia, geologiczny) nauka o minerałach; μεταλλειολογία

minerał mʲĩˈnɛraw n
(geologia, geologiczny) substancja, której struktura ukształtowała się w wyniku procesów geologicznych, będąca ciałem krystalicznym lub posiadająca jednorodną strukturę chemiczną; ορυκτό

minister mʲĩˈɲistɛr n
urzędnik będący członkiem rządu i kierujący ministerstwem; υπουργός

ministerstwo ˌmʲĩɲiˈstɛrstfɔ n
urząd, którego szefem jest minister υπουργείο

ministra mʲĩˈɲistra n
kobieta minister υπουργός

ministrant mʲĩˈɲistrãnt n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chłopiec pełniący funkcję pomocnika katolickiego prezbitera, głównie podczas sprawowania mszy; παπαδάκι παπαδοπαίδι

mintaj ˈmʲĩntaj n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Theragra chalcogramma, ryba z północnego Pacyfiku, masowo odławiana dla przemysłu spożywczego; γάδος της Αλάσκας μπακαλιάρος της Αλάσκας

minuskuła ˌmʲĩnuˈskuwa n
(termin typograficzny) mała litera; πεζό

minuta mʲĩˈnuta n
jednostka czasu, równa 60 sekundom (= sześćdziesięciu); λεπτό

miododajny ˌmʲjɔdɔˈdajnɨ adj
(botanika, botaniczny) taki, który zawiera nektar wykorzystywany przez pszczoły do wytwarzania miodu μελιτοφόρος
bogaty w miód μελιτοφόρος

miotacz ˈmʲjɔtaʧ̑ n
(sport, sportowy) lekkoatleta uprawiający pchnięcie kulą, rzut dyskiem lub rzut oszczepem ρίπτης
(sport, sportowy) zawodnik drużyny baseballa będący na pozycji, z której rzuca piłkę ρίπτης

miotła ˈmʲjɔtwa n
narzędzie służące do zamiatania, zazwyczaj w postaci pęku rózg związanych z jednej strony i przymocowanych do trzonka; symbol czarownicy; σκούπα

mirra ˈmʲirːa n
żywica o przyjemnym zapachu, gorzkim, korzennym smaku otrzymywana z drzew i krzewów z rodzaju balsamowiec; μύρο μύρρο

mirt mʲirt n
(botanika, botaniczny) Myrtus, krzew wiecznie zielony, o wonnych liściach i białych kwiatach, będący symbolem dziewictwa; μύρτος

mistrzostwo mʲiˈsṭʃɔstfɔ n
(sport, sportowy) tytuł mistrza w określonej konkurencji lub dyscyplinie πρωτάθλημα
(sport, sportowy) w lm zawody lub rozgrywki o tytuł mistrza πρωτάθλημα
najwyższa biegłość w czymś μαστοριά

mistrzowski mʲiˈsṭʃɔfsʲci adj
świetny, wspaniały, doskonały w swojej dziedzinie; doskonale wykonany αριστοτεχνικός αριστουργηματικός

mistycyzm mʲiˈstɨʦ̑ɨsm̥ n
kierunek religijno-filozoficzny dopuszczający możliwość pozazmysłowego, bezpośredniego kontaktu z Bogiem; μυστικισμός

mit mʲit n
baśń, stara opowieść fantastyczna; μύθος
fałszywy pogląd o czymś μύθος

mitolog mʲiˈtɔlɔk n
(antropologia, antropologiczny) (historia, historyczny, historycznie) badacz mitologii μυθολόγος

mitologia ˌmʲitɔˈlɔɟja n
funkcjonujący w określonej religii lub społeczności zbiór mitów i podań; μυθολογία
nauka zajmująca się mitami μυθολογία

mitologiczny ˌmʲitɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z mitologią, dotyczący mitologii μυθολογικός

mitrydatyzm ˌmʲitrɨˈdatɨsm̥ n
zabezpieczanie się przed truciznami poprzez przyjmowanie małych nieletalnych dawek trucizny; μιθριδατισμός

mityczny mʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
związany z mitem, mitologią μυθικός

mizantropia ˌmʲizãnˈtrɔpʲja n
niechęć do ludzi, do obcowania z nimi; μισανθρωπία

mizantropijny adj
charakteryzujący się mizantropią, niechętny ludziom μισάνθρωπος

mizoginia ˌmʲizɔˈɟĩɲja n
patologiczne, silne uprzedzenie mężczyzny do kobiet; μισογυνία

miód mʲjut n
(spożywczy) gęsty, słodki produkt spożywczy, w kolorze żółtym lub brązowym, wytwarzany przez pszczoły; μέλι
(spożywczy) napój alkoholowy powstały w wyniku fermentacji brzeczki miodu (1.1) i innych składników; υδρόμελι

miód sztuczny ˈmʲjut ˈʃtuʧ̑nɨ n
(spożywczy) (kulinaria) stały lub ciekły, syntetyczny produkt spożywczy imitujący miód naturalny, wytwarzany z sacharozy lub syropu skrobiowego z użyciem barwników, aromatów i dodatków smakowych; τεχνητό μέλι

mięczak ˈmʲjɛ̃n͇ʧ̑ak n
(zoologia, zoologiczny) bezkręgowe zwierzę wodne; μαλάκιο
(pogardliwie) człowiek miękki, uległy, bez charakteru μαλακός

między ˈmʲjɛ̃nʣ̑ɨ preposition
…używany, gdy coś znajduje się pomiędzy obiektami μεταξύ
…określający przedział czasowy μεταξύ
…podkreślający pośredni charakter czegoś μεταξύ
…używany, gdy coś jest dzielone lub jest tego wiele, a części dostaje kilkoro odbiorców μεταξύ
…używany, gdy coś otoczone jest większą ilością czegoś innego μεταξύ
…zaznaczający możliwość wyboru μεταξύ

między Scyllą a Charybdą ˈmʲjɛ̃nʣ̑ɨ ˈsʦ̑ɨlːɔ̃w̃ ˌa‿xaˈrɨbdɔ̃w̃ idiom
(książkowy) sytuacja wyboru między dwiema złymi możliwościami, z których każda obciążona jest kosztami ανάμεσα στη Σκύλλα και στη Χάρυβδη μεταξύ της Σκύλλας και της Χάρυβδης

między innymi adv
fraza informująca o tym, że oprócz wymienionych po niej rzeczy, osób itd. istnieją również inne, które odnoszą się do tego, o czym mowa μεταξύ άλλων μεταξύ

między młotem a kowadłem ˈmʲjɛ̃nʣ̑ɨ ˈmwɔtɛ̃m ˌa‿kɔˈvadwɛ̃m adv
w sytuacji wyboru między dwiema złymi możliwościami μεταξύ σφύρας και άκμονος

międzynarodowy ˌmʲjɛ̃nʣ̑ɨ̃narɔˈdɔvɨ adj
taki, który dotyczy dwu lub więcej narodów διεθνής

międzyplanetarny ˌmʲjɛ̃nʣ̑ɨplãnɛˈtarnɨ adj
taki, który znajduje się między planetami, dzieje się w przestrzeni między danymi planetami διαπλανητικός

miękki ˈmʲjɛ̃ŋʲci adj
taki, który łatwo ugina się pod naciskiem μαλακός

mięsień ˈmʲjɛ̃w̃ɕɛ̇̃ɲ n
(anatomia, anatomiczny) czynny element narządu ruchu; μυς ποντίκι

mięsień sercowy ˈmʲjɛ̃w̃ɕɛ̇̃ɲ sɛrˈʦ̑ɔvɨ n
(anatomia, anatomiczny) główna warstwa mięśniowa serca; μυοκάρδιο

mięso ˈmʲjɛ̃w̃sɔ n
(spożywczy) jadalne części zabitego zwierzęcia; κρέας σάρκα

mięso mielone ˈmʲjɛ̃w̃sɔ mʲjɛˈlɔ̃nɛ n
(kulinaria) surowiec spożywczy z mocno rozdrobnionego mięsa (bez względu na rodzaj) κιμάς

mięsożerca ˌmʲjɛ̃w̃sɔˈʒɛrʦ̑a n
(ekologia, ekologiczny) zwierzę lub roślina żywiąca się głównie mięsem σαρκοβόρος σαρκοφάγος σαρκοφάγος ζώο

mięsożerny ˌmʲjɛ̃w̃sɔˈʒɛrnɨ adj
(zoologia, zoologiczny) żywiący się mięsem σαρκοφάγος

mięta ˈmʲjɛ̃nta n
(botanika, botaniczny) Mentha, ziele z rodziny wargowych o charakterystycznym zapachu; μέντα

mięśniak ˈmʲjɛ̃w̃ɕɲak n
(medycyna, medyczny) guz łagodny pochodzenia mezenchymalnego, wywodzący się z tkanki mięśniowej; ινομύωμα

miłosierdzie ˌmʲiwɔˈɕɛrʲʥ̑ɛ n
okazywane współczucie, dobroć lub litość έλεος

miłość ˈmʲiwɔɕʨ̑ n
osoba, którą się kocha αγάπη
uczucie, którym się darzy kochaną osobę; αγάπη έρωτας

miłość platoniczna ˈmʲiwɔɕʨ̑ ˌplatɔ̃ˈɲiʧ̑na n
miłość pozbawiona zmysłowości, miłość aseksualna πλατωνικός έρωτας

miłość własna ˈmʲiwɔʑʥ̑ ˈvwasna n
poczucie własnej wartości, pewność siebie, miłość do samego siebie, kierowana pragnieniem własnego szczęścia (w pozytywnym znaczeniu) φιλαυτία

miś mʲiɕ n
(potocznie, potoczny) (zdrobniale) niedźwiedź lub niedźwiadek αρκουδάκι

mlecz mlɛʧ̑ n
(botanika, botaniczny) Sonchus L., liczący około 60 gatunków rodzaj roślin z rodziny astrowatych; ζωχός
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) ζωχός
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) mniszek lekarski αγριοράδικο

mleczarnia n
miejsce, gdzie przechowuje, oczyszcza i przetwarza się mleko γαλακτοκομείο

mleczarz ˈmlɛʧ̑aʃ n
(potocznie, potoczny) roznosiciel lub sprzedawca mleka γαλατάς

mleko ˈmlɛkɔ n
(spożywczy) wydzielina gruczołów mlecznych, najczęściej krowy, spożywana przez ludzi jako dodatek do pokarmu γάλα

mleko sojowe ˈmlɛkɔ sɔˈjɔvɛ n
tradycyjny chiński napój otrzymywany poprzez namoczenie w wodzie ziaren soi; γάλα σόγιας

mleć mlɛʨ̑ v
powoli coś żuć αλέθω
rozdrabniać coś za pomocą odpowiednich przyrządów αλέθω

mniej więcej ˈmʲɲɛ̇j ˈvʲjɛ̃nʦ̑ɛj
szacunkowe podanie miary, wielkości περίπου πάνω-κάτω

mniejszość ˈmʲɲɛ̇jʃɔɕʨ̑ n
grupa ludności różniąca się od większości mieszkańców danego państwa przynależnością narodową, rasową, wyznaniową itp. μειονότητα
mniejsza część jakiejś całości μειονότητα

mnogi ˈmnɔɟi adj
(książkowy) występujący w dużej ilości πλήθος

mnożenie mnɔˈʒɛ̃ɲɛ n
(matematyka, matematyczny) działanie arytmetyczne, będące dla liczb naturalnych wielokrotnym dodawaniem πολλαπλασιασμός
(matematyka, matematyczny) jedno z dwóch działań w pierścieniu, uogólnienie mnożenia (1.1) πολλαπλασιασμός
(rzeczownik odczasownikowy) od: mnożyć πολλαπλασιασμός

moc mɔʦ̑ n
(fizyka, fizyczny) ilość pracy w jednostce czasu, wielkość fizyczna wyrażana w watach; ισχύς
(matematyka, matematyczny) liczebność zbioru ισχύς
(potocznie, potoczny) wiele, mnóstwo ισχύς
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) obowiązywanie jakiegoś prawa, ustawy ισχύς
siła, umiejętność, zdolność do wysiłku ισχύς

mocarstwo n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo pełniące kluczową rolę w stosunkach międzynarodowych; δύναμη μεγάλη δύναμη

mocz mɔʧ̑ n
(fizjologia, fizjologiczny) płynne resztki usuwane z organizmu zwierząt; ούρο

moczopędny ˌmɔʧ̑ɔˈpɛ̃ndnɨ adj
taki, który wywołuje wydzielanie moczu lub zwiększenie jego objętości διουρητικός

model ˈmɔdɛl n
(matematyka, matematyczny) (ekonomia, ekonomiczny) matematyczny opis zachowania jakiegoś układu; μοντέλο
(matematyka, matematyczny) zbiór obiektów matematycznych, spełniających pewne aksjomaty; μοντέλο
fizycznie istniejący wzór, prototyp jakiegoś obiektu μοντέλο
kopia czegoś wykonana w mniejszych rozmiarach μοντέλο
mężczyzna prezentujący stroje na pokazach mody μοντέλο

modelka mɔˈdɛlka n
kobieta prezentująca stroje na pokazach mody μανεκέν μοντέλο

modem ˈmɔdɛ̃m n
(informatyka, informatyczny) urządzenie zmieniające sygnał elektryczny w postaci analogowej na sygnał cyfrowy, przystosowany do odbioru przez komputer i na odwrót; μόντεμ

modliszka mɔˈdlʲiʃka n
(zoologia, zoologiczny) drapieżny owad z rzędu Mantodea, przypominający osobę ze złożonymi rękoma do modlitwy; αλογάκι της Παναγίας

modlitewnik ˌmɔdlʲiˈtɛvʲɲik n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) książka zawierająca zbiór pieśni religijnych i modlitw; προσευχητάριο προσευχητάρι

modlitwa mɔˈdlʲitfa n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) forma kultu religijnego, kierowanie myśli do boga, świętych, aniołów, ogólnie do sfery sacrum; προσευχή

modlić się ˈmɔdlʲiʨ̑‿ɕɛ v
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mówić modlitwę, prosić Boga (bóstwa) o coś, dziękować Mu (im) za coś προσεύχομαι

modrzew ˈmɔḍʒɛf n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Larix Mill., rodzaj drzew z rodziny sosnowatych; λάριξ
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo iglaste z rodzaju (1.1), o delikatnych, jasnozielonych igłach, opadających na zimę λάριξ λάρικας

moim zdaniem
wyrażenie oceniające, wprowadzające osobistą opinię autora wypowiedzi κατά τη γνώμη μου

mojito n
(kulinaria) kubański alkoholowy drink przygotowany na bazie białego rumu z dodatkiem limonki i mięty; μοχίτο

mokry ˈmɔkrɨ adj
pokryty lub nasiąknięty wodą, albo inną cieczą βρεγμένος μουσκεμένος

molekularny adj
dotyczący cząsteczki, najmniejszych części czegoś μοριακός

molekuła ˌmɔlɛˈkuwa n
(chemia, chemiczny) obojętne elektrycznie indywiduum chemiczne, złożone z więcej niż jednego atomu, które są ze sobą trwale połączone wiązaniami chemicznymi; μόριο

molibden mɔˈlʲibdɛ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mo i liczbie atomowej 42; μολυβδαίνιο μολυβδένιο

molibdenit n
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady siarczków, którego głównym składnikiem jest disiarczek molibdenu; μολυβδαινίτης

moment ˈmɔ̃mɛ̃nt n
krótki odcinek czasu στιγμή

monakijski ˌmɔ̃naˈcijsʲci adj
odnoszący się do państwa Monako μονεγάσκικος

monarcha mɔ̃ˈnarxa n
osoba, która rządzi krajem o ustroju nierepublikańskim; μονάρχης

monarchia mɔ̃ˈnarçja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, w którym krajem rządzi jedna osoba nazywana monarchą; μοναρχία

monarchista ˌmɔ̃narˈçista n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik monarchizmu μοναρχικός

monarchistyczny adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z monarchizmem lub monarchistami βασιλικός

moneta mɔ̃ˈnɛta n
metalowy krążek lub wielobok, o określonym wymiarze, wadze i wzorze plastycznym, służący jako środek płatniczy; κέρμα νόμισμα

monitor mɔ̃ˈɲitɔr n
(technologia, technika, techniczny) uproszczony telewizor odbierający sygnał z urządzeń technicznych lub komputera οθόνη

monofizytyzm ˌmɔ̃nɔfʲiˈzɨtɨsm̥ n
(teologia, teologiczny) pogląd głoszący, że w Chrystusie była tylko jedna boska natura, zaś ludzka została wchłonięta przez boską tuż po wcieleniu; μονοφυσιτισμός

monoftong mɔ̃ˈnɔftɔ̃ŋk n
(językoznawstwo, językoznawczy) prosty dźwięk samogłoskowy μονόφθογγος

monografia ˌmɔ̃nɔˈɡrafʲja n
(literacko) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) rozprawa naukowa o jednym zagadnieniu – epoce, życiu, twórczości jednej osoby itp., której celem jest wyczerpujące i wielostronne przedstawienie omawianego tematu; μονογραφία

monokultura ˌmɔ̃nɔkulˈtura n
system wieloletniego uprawiania tego samego gatunku roślin na określonym gruncie; μονοκαλλιέργεια

monoteizm ˌmɔ̃nɔˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wiara w jednego boga; μονοθεϊσμός

monotonia ˌmɔ̃nɔˈtɔ̃ɲja n
jednostajny, powtarzalny stan bez urozmaicenia μονοτονία

monotonny ˌmɔ̃nɔˈtɔ̃nːɨ adj
ciągle taki sam, bez urozmaicenia μονότονος

montować mɔ̃nˈtɔvaʨ̑ v
instalować, zakładać, umocowywać στήνω

morawski mɔˈravsʲci adj
związany z Morawami, dotyczący Moraw, pochodzący z Moraw μοραβικός

morderca mɔrˈdɛrʦ̑a n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, która popełniła morderstwo φονιάς δολοφόνος

morderstwo mɔrˈdɛrstfɔ n
celowe odebranie komuś życia δολοφονία

morela mɔˈrɛla n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzew z rodziny różowatych; βερικοκιά βερίκοκο
(spożywczy) (kulinaria) (cukiernictwo) owoce tego drzewa βερίκοκο

morena mɔˈrɛ̃na n
(geologia, geologiczny) materiał skalny transportowany i osadzany przez lodowiec; λιθώνας μοραίνα

morfem ˈmɔrfɛ̃m n
(gramatyka) najmniejsza znacząca cząstka wyrazu; μόρφημα

morfina mɔrˈfʲĩna n
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) narkotyk (alkaloid opium) stosowany w medycynie jako silny środek przeciwbólowy, otrzymywany z maku; μορφίνη

morze ˈmɔ.ʒɛ n
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) duży zbiornik słonej wody mający połączenie z oceanem; θάλασσα πέλαγος πόντος πέλαγο πέλαο

morze Marmara pn
(geografia, geograficzny) morze we wschodniej części Morza Śródziemnego, łączące je z Morzem Czarnym; Θάλασσα του Μαρμαρά Προποντίδα

morświn ˈmɔrʲɕfʲĩn n
(zoologia, zoologiczny) Phocaena phocaena, ssak morski półkuli północnej, waleń spokrewniony z delfinem; φαλιανός

mosiądz ˈmɔɕɔ̃nʦ̑ n
stop miedzi z cynkiem; ορείχαλκος

moskiewski mɔˈsʲcɛfsʲci adj
odnoszący się do miasta Moskwa μοσχοβίτικος

moskit ˈmɔsʲcit n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielki owad tropikalny przenoszący wiele chorób; σκνίπα

moskitiera ˌmɔsʲciˈtʲjɛra n
zasłona z gęstej siatki chroniąca przed przedostawaniem się owadów (np. do pomieszczeń); κουνουπιέρα

most mɔst n
(anatomia, anatomiczny) część mózgu zawarta między rdzeniem przedłużonym a śródmózgowiem; γέφυρα Ουαρόλειος
(architektura, architektoniczny) konstrukcja tworząca drogę ponad wodą; γέφυρα

mostek ˈmɔstɛk n
(anatomia, anatomiczny) środkowa kość przedniej ściany klatki piersiowej; στέρνο
(stomatologia, stomatologiczny) rodzaj protezy zębowej γέφυρα
(zdrobniale) od: most γεφυράκι

moszcz mɔʃʧ̑ n
(spożywczy) półprodukt ze świeżo wyciśniętego soku z owoców lub warzyw γλεύκος μούστος

moszna ˈmɔʃna n
(anatomia, anatomiczny) skórno-mięśniowy woreczek, w którym mieszczą się jądra, występujący u samców wielu ssaków lądowych (w tym u człowieka), znajdujący się pomiędzy prąciem i odbytem; όσχεο

motek ˈmɔtɛk n
pewna liczba kolisto namotanych pasm nici, przędzy zwiniętych luźno w podłużny pęczek κούκλα νηματόδεμα

motel ˈmɔtɛl n
hotel znajdujący się w pobliżu szosy, zazwyczaj składający się z małych oddzielnych domków i obsługujący przejezdnych podróżnych; μοτέλ

motocykl mɔˈtɔʦ̑ɨkl̥ n
(motoryzacja) niemający nadwozia pojazd silnikowy, najczęściej dwukołowy, przeznaczony dla jednej, dwóch lub rzadko dla trzech osób; μοτοσικλέτα μηχανάκι

motorniczy ˌmɔtɔˈrʲɲiʧ̑ɨ n
osoba zajmująca się zawodowo prowadzeniem tramwaju; τραμβαγέρης

motorower ˌmɔtɔˈrɔvɛr n
(motoryzacja) pojazd jednośladowy lub dwuśladowy, posiadający dwa lub cztery koła jezdne, wyposażony w silnik spalinowy o pojemności do 50 cm³ i czasem również pedały; μοτοποδήλατο μοτοσακό παπάκι

motyka mɔˈtɨka n
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) proste narzędzie rolnicze służące m.in. do spulchniania ziemi; τσάπα

motyl ˈmɔtɨl n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) dorosły owad z rodziny motyli, Lepidoptera; πεταλούδα

motyw ˈmɔtɨf n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najmniejszy element formy w utworze muzycznym, struktura powstająca w wyniku współdziałania elementów muzycznych; μοτίβο
(sztuka) powtarzający się element kompozycyjny w dziełach sztuki μοτίβο
(psychologia, psychologiczny) bodziec skłaniający do działania; ελατήριο κίνητρο

motłoch n
(pogardliwie) tłum chuliganów, hołota όχλος

mowa jest srebrem, a milczenie złotem ˈmɔva ˈjɛst ˈsrɛbrɛ̃m ˌa‿mʲilˈʧ̑ɛ̃ɲɛ ˈzwɔtɛ̃m proverb
chociaż mowa jest dobra, to czasem lepiej milczeć τα λίγα λόγια είναι ζάχαρη, τα καθόλου μέλι

mowa niezależna ˈmɔva ˌɲɛzaˈlɛʒna n
(literacko) (językoznawstwo, językoznawczy) dosłowne przytoczenie czyichś słów wyodrębnione z narracji cudzysłowem lub myślnikiem; ευθύς λόγος

mowa zależna ˈmɔva zaˈlɛʒna n
(literacko) (językoznawstwo, językoznawczy) przytoczenie czyichś słów w formie zdania podrzędnego podporządkowane narracji πλάγιος λόγος

mozaika mɔˈzajka n
(sztuka) dekoracja w postaci ornamentu lub obrazu, wykonana z małych, wielobarwnych kamyczków, kawałków szkła lub ceramiki o różnej fakturze i kształcie; ψηφιδωτό μωσαϊκό

mozarab n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijanin żyjący na Półwyspie Iberyjskim pod dominacją Arabów; Μοζάραβας

mozolny mɔˈzɔlnɨ adj
wymagający sporego wysiłku i dużo cierpliwości, pochłaniający wiele czasu βαρύς

moździerz ˈmɔʑʥ̑ɛʃ n
(kulinaria) narzędzie kuchenne lub laboratoryjne w postaci ciężkiego naczynia i tłuczka, służące do rozdrabniania czegoś na proszek; γουδί
(wojskowość, wojskowy) lekka broń artyleryjska ładowana od lufy, umożliwia częsty ostrzał pociskami małego kalibru; όλμος ολμοβόλο

może ˈmɔʒɛ particle
…nadająca wypowiedzi charakter przypuszczenia μπορεί ίσως
…stosowana w celu wyrażenia propozycji, rady, prośby μπορεί ίσως

możliwość mɔʒˈlʲivɔɕʨ̑ n
stan, w którym coś jest możliwe (da się zrealizować) δυνατότητα

można ˈmɔʒna v
jest możliwe do wykonania επιτρέπεται να μπορώ να

mrowisko mrɔˈvʲiskɔ n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) gniazdo budowane przez owady z rodziny mrówkowatych; μυρμηγκοφωλιά μυρμηγκιά
(przenośnie, przenośnia) zgromadzenie ludzi, zbiorowisko μυρμηγκιά

mrówka ˈmrufka n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z rodzaju mrówkowatych, Formicidae μυρμήγκι μυρμήκι

mrówka faraona ˈmrufka ˌfaraˈɔ̃na n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Monomorium pharaonis, gatunek bardzo małych mrówek; μυρμήγκι του Φαραώ

mszyca ˈm̥ʃɨʦ̑a n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały owad żerujący na roślinach; αφίδα

mucha ˈmu.xa n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) pospolity czarny dwuskrzydły owad; μύγα
krawat w kształcie kokardy, muszka; παπιγιόν
sztuczna przynęta wędkarska imitująca rozmaite owady wodne ομοίωμα μύγας

muczeć v
o bydle: wydawać niski, przeciągły odgłos μουγκρίζω

mudżahedin n
muzułmański bojownik uczestniczący w ruchu religijnym, społecznym lub wyzwoleńczym; μουτζαχεντίν

muezin muˈ<sup>w</sup>ɛzʲĩn n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) w islamie: mężczyzna wzywający z minaretu pięć razy dziennie wiernych na modlitwę; μουεζίνης

mufka n
rodzaj futrzanego lub sukiennego tunelu do ocieplania rąk, noszonego przeważnie przez kobiety; μανσόν

mugol ˈmuɡɔl n
(fantasy) (literacko) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba nieposiadająca magicznych zdolności; Μαγκλ

multi-
(zobacz) wielo- πολυ- πολύ-

mumia ˈmũmʲja n
zwłoki zabezpieczone przed rozkładem; μούμια

mundur ˈmũndur n
charakterystyczny, regulowany przepisami ubiór członków jakiejś organizacji, grupy lub formacji – zwykle militarnej; στολή

mundurowy ˌmũnduˈrɔvɨ adj
związany z mundurem, dotyczący munduru ένστολος

mundurowy ˌmũnduˈrɔvɨ n
(potocznie, potoczny) umundurowany policjant lub żołnierz ένστολος

munsztuk ˈmũw̃ʃtuk n
połączone ze sobą metalowe drążki, wkładane do pyska narowistym koniom, służące do powodowania koniem; rodzaj kiełzna; στομίδα

murarstwo muˈrarstfɔ n
rzemiosło i rodzaj pracy zajmujące się głównie murowaniem – wznoszeniem ścian; τοιχοποιία

murarz ˈmuraʃ n
robotnik pracujący przy wznoszeniu ścian, murów χτίστης πλινθοκτίστης κτίστης

murawa muˈrava n
gęsta, niska trawa pokrywająca jakiś teren γκαζόν
nawierzchnia boiska piłkarskiego γκαζόν χλοοτάπητας

musaka muˈsaka n
(kulinaria) zapiekanka z bakłażanów, mielonego mięsa i ziemniaków znana z kuchni bałkańskiej i tureckiej; μουσακάς

musieć ˈmuɕɛ̇ʨ̑ modal
być zobowiązanym do zrobienia czegoś πρέπει πρέπει να

muskuł ˈmuskuw n
(potocznie, potoczny) mięsień μυς

muszka ˈmuʃka n
(zdrobniale) mucha; mała mucha μυγάκι μυγίτσα μυγούλα
jeden z elementów celownika mechanicznego; στόχαστρο
rodzaj ozdoby noszonej przez mężczyzn zamiast krawata; παπιγιόν παπιόν
sztuczna przynęta wędkarska imitująca owada; ομοίωμα μύγας

muszkiet ˈmuʃʲcɛt n
(wojskowość, wojskowy) czarnoprochowa, odprzodowa długa broń palna wyposażona w lufę gładką kalibru od 17 do 25 milimetrów, μουσκέτο

musztarda muˈʃtarda n
(kulinaria) (spożywczy) przyprawa wytwarzana z ziaren gorczycy i octu; μουστάρδα

muza ˈmuza n
(mitologia grecka) każda z dziewięciu bogiń sztuki i nauki, córek Zeusa i Mnemosyne, utożsamianych z rzymskimi kamenami; μούσα
(książkowy) kobieta będąca inspiracją, natchnieniem dla artysty μούσα

muzeum muˈzɛ<sup>w</sup>ũm n
(turystyka, turystyczny) instytucja zajmująca się przechowywaniem obiektów o wartości historycznej, zwykle z jednej dziedziny wiedzy, celem pokazywania ich odwiedzającym; μουσείο
(turystyka, turystyczny) budynek instytucji (1.1) μουσείο

muzułmanin ˌmuzuwˈmãɲĩn n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca islamu; μουσουλμάνος

muzułmański ˌmuzuwˈmãj̃sʲci adj
związany z muzułmanami, dotyczący muzułmanów μουσουλμανικός

muzyk ˈmuzɨk n
osoba, która zajmuje się muzyką; μουσικός

muzyka ˈmuzɨka n
kompozycja artystyczna złożona z dźwięków μουσική
całokształt takich kompozycji μουσική
sztuka układania takich kompozycji μουσική

muzykalne ucho ˌmuzɨˈkalnɛ ˈuxɔ n
zdolność dokładnego odbierania tonów i wysokości dźwięków i wrażliwość na rytm μουσικό αυτί

muzykalny ˌmuzɨˈkalnɨ adj
uzdolniony muzycznie, wrażliwy na muzykę μουσικός

muzykant muˈzɨkãnt n
(potocznie, potoczny) osoba grająca na instrumencie muzycznym nie posiadająca wykształcenia muzycznego μουζικάντης

muzykologia n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) naukowe badania nad muzyką w aspekcie historycznym, teoretycznym czy też fizycznej natury dźwięku; μουσικολογία

muł muw n
(zoologia, zoologiczny) juczny, wytrzymały mieszaniec ogiera osła i klaczy konia; μουλάρι μούλος
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba uparta, bardzo niechętna do zmiany swojego zdania μουλάρι
naturalny, grząski i błotnisty osad zbiorników wodnych; βόρβορος

muślin ˈmuɕlʲĩn n
(włókiennictwo) cienka, lekka, przejrzysta tkanina jedwabna lub bawełniana o splocie płóciennym, zwykle jednobarwna; μουσελίνα

mużyk n
(potocznie, potoczny) (pogardliwie) ciemny, zacofany chłop μουζίκος
(potocznie, potoczny) (pogardliwie) nieobyty mężczyzna ubrany po chłopsku μουζίκος

my mɨ personalPronoun
pierwsza osoba liczby mnogiej, grupa osób, wśród której znajduje się osoba mówiąca εμείς

mydelniczka ˌmɨdɛlʲˈɲiʧ̑ka n
pojemnik na mydło θήκη σαπούνι

mydlarz ˈmɨdlaʃ n
osoba produkująca mydło σαπουνάς σαπωνοποιός
sprzedawca w sklepie z mydłem σαπουνάς υπάλληλος σαπουνάδικο
właściciel sklepu z mydłem ιδιοκτήτης σαπουνάδικο σαπουνάς

mydło ˈmɨdwɔ n
substancja używana do mycia i prania σαπούνι

myjnia ˈmɨjɲa n
miejsce i urządzenia do mycia pojazdów πλυντήριο

mykeński mɨˈkɛ̃j̃sʲci adj
dotyczący Myken μυκηναϊκός μυκηναίος

mykologiczny adj
związany z mykologią μυκητολογικός

mylny ˈmɨlnɨ adj
wynikający z pomyłki, błędu λανθασμένος σφαλερός

myrmekologia ˌmɨrmɛkɔˈlɔɟja n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) dział entomologii, nauka o mrówkach; μυρμηγκολογία

mysikrólik ˌmɨɕiˈkrulʲik n
(ornitologia, ornitologiczny) Regulus regulus, mały, eurazjatycki ptak owadożerny; χρυσοβασιλίσκος

mysz mɨʃ n
(zoologia, zoologiczny) nazwa kilkunastu gatunków gryzoni z rodziny myszowatych; ποντίκι ποντικός
(informatyka, informatyczny) urządzenie komputerowe umożliwiające poruszanie kursorem na ekranie monitora ποντίκι ποντικός

myć mɨʨ̑ v
czyścić coś za pomocą wody πλένω

myśl mɨɕl̥ n
(potocznie, potoczny) pomysł ιδέα
efekt pracy umysłu σκέψη
zbiór powiązanych idei σκέψη

myśleć ˈmɨɕlɛʨ̑ v
kojarzyć, wnioskować, zastanawiać się, przetwarzać świadomie informację w mózgu σκέφτομαι νομίζω
mieć zdanie σκέφτομαι
chcieć coś zrobić, mieć zamiar σκέφτομαι
skupiać się nad czymś σκέφτομαι

myśliwy mɨɕˈlʲivɨ n
(łowiectwo, łowiecki) osoba polująca na dzikie zwierzęta κυνηγός

móc muʦ̑ modal
być w stanie coś wykonać μπορώ
mieć szansę zaistnieć, wydarzyć się μπορώ
mieć zezwolenie lub uprawnienie do wykonania czegoś μπορώ

mój muj pronoun
1 (osoba) lp ο δικός εγώ μου

mówić ˈmuvʲiʨ̑ v
posługiwać się jakimś językiem μιλώ μιλάω
rozmawiać μιλώ
używać mowy do wyrażania myśli μιλώ

mówić na ty ˈmuvʲiʨ̑ na‿ˈtɨ v
zwracać się do kogoś używając formy drugiej osoby, nie używać wobec niego formy „pan”, „pani” („państwo”) μιλώ στον ενικός

mówić trzy po trzy ˈmuvʲiʨ̑ ṭʃɨ‿ˈpɔ‿ṭʃɨ v
mówić bez sensu, pleść bzdury η γλώσσα μου πάει ροδάνι/ψαλίδι

mózg musk n
(anatomia, anatomiczny) narząd znajdujący się wewnątrz czaszki odpowiedzialny za myślenie; εγκέφαλος
(przenośnie, przenośnia) osoba o wybitnym intelekcie εγκέφαλος

mądrość ˈmɔ̃ndrɔɕʨ̑ n
umiejętność podejmowania uzasadnionych decyzji, poparta wiedzą i doświadczeniem σοφία

mąka ˈmɔ̃ŋka n
(spożywczy) zmielone na drobny proszek ziarna zbóż; αλεύρι

mąż mɔ̃w̃ʃ n
(przestarzałe, przestarzały) mężczyzna; rycerz, wojownik άντρας
mężczyzna będący w małżeństwie σύζυγος άντρας

męczennik n
(przenośnie, przenośnia) osoba, która cierpi z powodu swych przekonań μάρτυρας
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto poniósł śmierć za wiarę i zwykle został wyniesiony na ołtarze; μάρτυρας ιερομάρτυρας

męka ˈmɛ̃ŋka n
wielkie cierpienie (fizyczne lub psychiczne) άλγος κούραση

męska kurwa ˈmɛ̃w̃ska ˈkurva n
(wulgarnie, wulgaryzm) mężczyzna trudniący się prostytucją ζιγκολό

mężatka mɛ̃w̃ˈʒatka n
kobieta, która jest żoną παντρεμένος

mężczyzna mɛ̃w̃ʃˈʧ̑ɨzna n
dorosły człowiek płci męskiej; άντρας

młociarz ˈmwɔʨ̑aʃ n
(sport, sportowy) zawodnik rzucający młotem σφυροβόλος

młodoturek n
(historia, historyczny, historycznie) członek nacjonalistycznego i modernistycznego ruchu politycznego istniejącego w Turcji na przełomie XIX i XX wieku, dążącego do obalenia monarchii osmańskiej i przebudowy państwa; νεότουρκος

młodość ˈmwɔdɔɕʨ̑ n
okres życia pomiędzy dzieciństwem a dorosłością νιάτα νιότη

młody ˈmwɔdɨ adj
znajdujący się w okresie między dzieciństwem a dorosłością νεαρός νέος

młodzieniec mwɔˈʥ̑ɛ̇̃ɲɛʦ̑ n
(książkowy) młody mężczyzna νεαρός

młodzieńczy mwɔˈʥ̑ɛ̇̃j̃n͇ʧ̑ɨ adj
właściwy młodym ludziom νεανικός

młodzież ˈmwɔʥ̑ɛʃ n
młodzi ludzie νεολαία

młotek ˈmwɔtɛk n
narzędzie służące do uderzania, najczęściej do przybijania gwoździ σφυρί

młyn mwɨ̃n n
budynek, w którym zboże miele się na mąkę μύλος

młynarz ˈmwɨ̃naʃ n
człowiek, który miele mąkę w młynie μυλωνάς

mściciel ˈm̥ʲɕʨ̑iʨ̑ɛl n
osoba dokonująca zemsty, mszcząca się εκδικητής

mścicielka n
kobieta dokonująca zemsty, mszcząca się εκδικήτρια

mściwy ˈm̥ʲɕʨ̑ivɨ adj
skłonny do zemsty, niewybaczający εκδικητικός

na barana ˌna‿baˈrãna adv
o noszeniu kogoś na plecach lub na barkach καβάλα

na chybił trafił adv
losowo, przypadkowo στα κουτουρού στην τύχη

na czczo na‿ˈʧ̑ːɔ adv
przed zjedzeniem czegoś, o pustym żołądku νηστικός

na dwoje babka wróżyła na‿ˈdvɔjɛ ˈbapka vruˈʒɨwa idiom
mówiący o sytuacji, której wynik jest niepewny; gdy każda z opcji jest możliwa ή του ύψους ή του βάθους

na końcu świata na‿ˈkɔ̃j̃nʦ̑u ˈɕfʲjata adv
bardzo daleko τέρμα Θεού
w nieokreślonym miejscu τέρμα Θεού

na oścież na‿ˈɔɕʨ̑ɛʃ adv
o drzwiach, oknie: na całą szerokość ορθάνοιχτος τέντα

na pamięć na‿ˈpãmʲjɛ̇̃ɲʨ̑ adv
w taki sposób, aby wiernie zapamiętać απέξω από μνήμης παπαγαλίστικα

na pewno na‿ˈpɛvnɔ adv
z całą pewnością, bez wątpliwości σίγουρα

na przykład na‿ˈpʃɨkwat
… poprzedzająca wyliczenie przykładów παραδείγματος χάρη παραδείγματος χάριν

na razie na‿ˈraʑɛ adv
tymczasem, w pierwszej chwili, póki coś się nie zmieni για την ώρα προς το παρόν προσωρινά

na razie na‿ˈraʑɛ interjection
(potocznie, potoczny) do zobaczenia wkrótce! τα λέμε θα τα πούμε

na wszelki wypadek na‿ˈfʃɛlʲci vɨˈpadɛk idiom
przewidując wszelkie możliwe okoliczności, zabezpieczając się przed czymś niespodziewanym για κάθε ενδεχόμενο διά παν ενδεχόμενο καλού κακού

na wynos na‿ˈvɨ̃nɔs adj
o daniach, napojach: taki, który można wziąć ze sobą πακέτο

na zawsze adv
bez możliwości zmiany danego stanu για πάντα

na zdrowie na‿ˈzdrɔvʲjɛ interjection
zwrot używany przed toastem γειά μας εις υγείαν στην υγειά
zwrot używany w stosunku do kogoś, kto właśnie kichnął γείτσες

na żądanie adj
taki, który wystąpi tylko wtedy, gdy ktoś zażąda τη αιτήσει

nabrzeże naˈbʒɛʒɛ n
budowla zabezpieczająca i utwardzająca brzeg rzeki, jeziora lub morza, dostosowana do przyjmowania statków, często połączona z chodnikiem spacerowym; μόλος μώλος προκυμαία

nabój ˈnabuj n
(wojskowość, wojskowy) jednostka amunicji broni palnej w formie metalowego walca zawierającego pocisk oraz materiał wybuchowy; φυσίγγιο φυσίγγι

nacjonalista ˌnaʦ̑ʲjɔ̃naˈlʲista n
(pejoratywnie, pejoratywny) zwolennik nacjonalizmu εθνικιστής

nacjonalizacja ˌnaʦ̑ʲjɔ̃nalʲiˈzaʦ̑ʲja n
(ekonomia, ekonomiczny) przejmowanie przez państwo przedsiębiorstw, banków, majątków ziemskich lub innego mienia, będącego własnością prywatną lub niemającego właściciela; εθνικοποίηση

nacjonalizować ˌnaʦ̑ʲjɔ̃nalʲiˈzɔvaʨ̑ v
(ekonomia, ekonomiczny) zmieniać właściciela czegoś z prywatnego na państwowego εθνικοποιώ

naczelny n
(zoologia, zoologiczny) zwykle w lm Primates, przedstawiciel rzędu ssaków charakteryzujących się najlepiej rozwiniętym mózgiem; πρωτεύον

naczyniak krwionośny naˈʧ̑ɨ̃ɲak ːr̥fʲjɔ̃ˈnɔɕnɨ n
łagodny nowotwór z naczyń krwionośnych αιμαγγείωμα

naczynie naˈʧ̑ɨ̃ɲɛ n
(biologia, biologiczny) rodzaj tkanki lub element układu przystosowany do transportowania płynów (limfy, krwi, wody) αγγείο
rodzaj pojemnika używanego, zwykle do przechowywania, przyrządzania lub serwowania jedzenia αγγείο δοχείο σκεύος

naczynie krwionośne n
(anatomia, anatomiczny) narząd przenoszący krew, stanowiący element układu krążenia αιμοφόρο αγγείο

naczyniowy ˌnaʧ̑ɨ̃ˈɲɔvɨ adj
dotyczący naczynia, np. chłonnego lub krwionośnego αγγειακός

nadajnik n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zamieniające doprowadzone doń informacje na fale elektromagnetyczne i przesyłające je dalej do odbiornika πομπός

nadawca naˈdafʦ̑a n
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) ktoś wysyłający list, przekaz, przesyłkę αποστολέας
ten, kto nadaje komunikat, wiadomość πομπός

nadbrzusze nadˈbʒuʃɛ n
(anatomia, anatomiczny) górna okolica brzucha; επιγάστριο

nadciśnienie płucne ˌnatʲʨ̑iɕˈɲɛ̇̃ɲɛ ˈpwuʦ̑nɛ n
(medycyna, medyczny) nieprawidłowe, zwiększone ciśnienie w tętnicy płucnej πνευμονική υπέρταση

naddźwiękowy ˌnadʲʥ̑vʲjɛ̃ŋˈkɔvɨ adj
poruszający się szybciej niż dźwięk (w powietrzu) υπερηχητικός

nadgarstek nadˈɡarstɛk n
(anatomia, anatomiczny) część ręki pomiędzy ramieniem a dłonią; καρπός

nadgodzina ˌnadɡɔˈʥ̑ĩna n
(urzędowy) godzina nadliczbowa, spędzona w pracy poza obowiązującym wymiarem υπερωρία

nadir ˈnadʲir n
(astronomia, astronomiczny) punkt na sferze niebieskiej, położony naprzeciwko zenitu; ναδίρ

nadkonsumpcja ˌnatkɔ̃w̃ˈsũmpʦ̑ʲja n
(socjologia, socjologiczny) zjawisko masowego wydawania pieniędzy ponad możliwości finansowe υπερκαταναλωτισμός

nadmiar ˈnadmʲjar n
reszta pozostała po czymś, z czegoś περίσσεμα
zbyt duża ilość lub liczba czegoś περίσσεμα

nadmorski nadˈmɔrsʲci adj
znajdujący się w niewielkiej odległości od morza παραθαλάσσιος

nadnercze nadˈnɛrʧ̑ɛ n
(anatomia, anatomiczny) gruczoł dokrewny położony w sąsiedztwie nerek; επινεφρίδιο

nadzieja naˈʥ̑ɛ̇ja n
oczekiwanie spełnienia się upragnionej rzeczy; wiara, że to się wydarzy ελπίδα
osoba, rzecz, działanie, z którym wiążemy oczekiwania, pragnienia ελπίδα

naga prawda ˈnaɡa ˈpravda n
(przenośnie, przenośnia) prawda, fakt zawierający najistotniejszą treść; fakt pozbawiony ozdobników, uzupełnień, zbędnych dodatków γυμνή αλήθεια

nagi ˈnaɟi adj
bez ubrania na sobie ubrania, rozebrany do naga γυμνός

nagle ˈnaɡlɛ adv
w nieoczekiwany i gwałtowny sposób ξαφνικά

nagolenica ˌnaɡɔlɛ̃ˈɲiʦ̑a n
(historia, historyczny, historycznie) część zbroi ochraniająca goleń; κνημίδα

nagolennik ˌnaɡɔˈlɛ̃ɲːik n
(historia, historyczny, historycznie) część zbroi ochraniająca goleń; κνημίδα
(sport, sportowy) usztywniony ochraniacz, mający za zadanie osłaniać goleń περικνημίδα

nagość ˈnaɡɔɕʨ̑ n
brak ubrania na ciele γυμνότητα

nagranie naˈɡrãɲɛ n
zapis dźwięku lub obrazu taki, że można później znowu zobaczyć ten obraz lub posłuchać tego dźwięku ηχογράφηση

nagrobek naˈɡrɔbɛk n
trwałe oznaczenie miejsca pochówku ciała lub prochów osób, rzadziej zwierząt, w postaci kompozycji architektonicznej; ταφόπλακα ταφόπετρα επιτύμβια πλάκα

nagroda naˈɡrɔda n
wyróżnienie lub wynagrodzenie za dokonany czyn lub pracę βραβείο

nagrywarka ˌnaɡrɨˈvarka n
(informatyka, informatyczny) urządzenie służące do zapisywania danych na płytach CD lub DVD; συσκευή εγγραφής

nagrywać naˈɡrɨvaʨ̑ v
rejestrować obraz, dźwięk lub informację na nośniku γράφω

naiwny naˈ<sup>j</sup>ivnɨ adj
taki, który jest pełen prostoty, łatwowierności, naiwności απλοϊκός ναΐφ

naj- naj prefix
…służący do tworzenia stopnia najwyższego od stopnia wyższego przymiotników i przysłówków πιο

najciężej pierwszy krok zrobić najˈʨ̑ɛ̃w̃ʒɛj ˈpʲjɛrfʃɨ ˈkrɔɡ ˈzrɔbʲiʨ̑ proverb
oddaje trudność rozpoczęcia czegoś dla osób nie mających doświadczenia w danej dziedzinie κάθε αρχή και δύσκολη

najemnik naˈjɛ̃mʲɲik n
(rzadki, rzadko używany) pracownik, pracujący zwykle dorywczo dla różnych pracodawców, pracownik najemny μεροκαματιάρης μισθωτός
(wojskowość, wojskowy) wynajęty za pieniądze, niezależny żołnierz; μισθοφόρος

najpierw ˈnajpʲjɛrf adv
przedtem, na początku, jako pierwsze w kolejności πρώτα κατ' αρχάς

naktuz n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wąska szafka stanowiąca podstawę kompasu okrętowego; πυξιδοθήκη

naleśnik naˈlɛɕɲik n
(kulinaria) cienki placek z rzadkiego ciasta, z mąki, mleka i jaj, smażony na patelni, podawany zwykle z nadzieniem, zwinięty w rulonik lub złożony w rożek; τηγανίτα κρέπα

należeć naˈlɛʒɛʨ̑ v
(tylko forma bezosobowa) należy = wypada, powinno się πρέπει
być członkiem jakiejś organizacji, społeczności, elementem zbioru ανήκω
być w posiadaniu czyimś ανήκω

należy naˈlɛʒɨ v
powinno się; warto, trzeba, wypada πρέπει

namaszczenie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: namaścić χρίσμα

namiot ˈnãmʲjɔt n
(turystyka, turystyczny) (wojskowość, wojskowy) rodzaj przenośnego schronienia z impregnowanej tkaniny, używanego przez jedną lub więcej osób; σκηνή

namydlanie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: namydlać σαπούνισμα

nankin ˈnãŋʲcĩn n
rodzaj tkaniny bawełnianej o gęstym splocie; νανκίν

nanometr nãˈnɔ̃mɛtr̥ n
jednostka długości równa jednej miliardowej metra νανόμετρο

naparstek naˈparstɛk n
(krawiectwo) metalowa nasadka na palec ułatwiająca wbijanie igieł przy ręcznym szyciu; δαχτυλήθρα

napastnik naˈpastʲɲik n
(sport, sportowy) w piłce nożnej: zawodnik mający za zadanie strzelać bramki; επιθετικός κυνηγός
strona atakująca, osoba dokonująca napaści εισβολέας επιδρομέας

napierśnik naˈpʲjɛrʲɕɲik n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) pancerz będący częścią zbroi, osłaniającą piersi θώρακας
(jeździectwo, jeździecki) część rzędu końskiego, która zapobiegająca przesuwaniu się siodła do tyłu; προστερνίδιο
górna część fartucha zakrywająca piersi πέτο

napiwek naˈpʲivɛk n
pieniądze dodawane przez klienta do właściwej opłaty za usługę; πουρμπουάρ φιλοδώρημα

napletek naˈplɛtɛk n
(anatomia, anatomiczny) fałd skórny osłaniający częściowo lub całkowicie żołądź prącia; πόσθη

napotny naˈpɔtnɨ adj
(medycyna, medyczny) taki, który powoduje intensywniejsze pocenie εφιδρωτικός ιδρωτικός

napój ˈnapuj n
(spożywczy) (kulinaria) płyn przeznaczony do picia; ποτό

naramiennik ˌnarãˈmʲjɛ̇̃ɲːik n
umieszczony na ramieniu munduru pasek materiału, służący do zamocowania odznak stopni wojskowych lub innych odznak przynależności; ωμίτης

narciarstwo wodne narʲˈʨ̑arstfɔ ˈvɔdnɛ n
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa obejmująca trzy konkurencje: slalom, skoki i jazdę figurową na nartach wodnych; θαλάσσιο σκι

narcyz ˈnarʦ̑ɨs n
(botanika, botaniczny) Narcissus L., rodzaj roślin z rodziny amarylkowatych; νάρκισσος
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) νάρκισσος

narkoman narˈkɔ̃mãn n
osoba uzależniona od narkotyków ναρκομανής τοξικομανής

narkotyczny ˌnarkɔˈtɨʧ̑nɨ adj
związany z narkotykiem, dotyczący narkotyku ναρκωτικός

narkotyk narˈkɔtɨk n
substancja, którą przyjmowanie powoduje po jakimś okresie używania uzależnienie fizyczne; ναρκωτικό

narkoza narˈkɔza n
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wprowadzenie osoby lub zwierzęcia w stan snu przy użyciu substancji powodujących utratę świadomości i wrażliwości na ból; νάρκωμα
stan uśpienia spowodowany zastosowaniem (1.1) νάρκωση

narobić bigosu naˈrɔbʲiʥ̑ bʲiˈɡɔsu v
zrobić zamieszanie, ferment; zrobić kłopot, problem τα κάνω σαλάτα

narodowość ˌnarɔˈdɔvɔɕʨ̑ n
przynależność do określonego narodu (np. polskiego, niemieckiego, rosyjskiego), poczucie przynależności do narodu; εθνικότητα

narodowy socjalizm ˌnarɔˈdɔvɨ sɔˈʦ̑ʲjalʲism̥ n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (zobacz) nazizm; εθνικοσοσιαλισμός

narrator narˈːatɔr n
postać fikcyjna powołana przez autora w celu opowiedzenia określonej fabuły αφηγητής

narta ˈnarta n
(sport, sportowy) długa listwa wygięta z przodu do góry, ze specjalnym wiązaniem służącym do przymocowania do buta (zwykle też specjalnego), przeznaczona do jeżdżenia po śniegu; σκι

nartnik ˈnartʲɲik n
(zoologia, zoologiczny) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z rodziny Gerridae, nartnikowatych, z podrzędu pluskwiaków różnoskrzydłych, który potrafi chodzić po powierzchni wody νεροβάτης

narzeczona ˌnaʒɛˈʧ̑ɔ̃na n
kobieta, która jest w stanie narzeczeństwa, jest zaręczona αρραβωνιαστικιά

narzekać naˈʒɛkaʨ̑ v
mówić w sposób wyrażający niezadowolenie παραπονιέμαι παραπονιούμαι

narzędzie naˈʒɛ̃ɲʥ̑ɛ n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zazwyczaj trzymane w ręku, służące do wykonywania danej czynności lub zadania; εργαλείο
(informatyka, informatyczny) program komputerowy służący do wykonywania danej czynności lub zadania εργαλείο
(przenośnie, przenośnia) osoba wykorzystywana bez swojej wiedzy εργαλείο

naród ˈnarut n
grupa ludzi, których łączy wspólna kultura, język, religia, historia, lub pochodzenie etniczne; έθνος λαός

nasenny naˈsɛ̃nːɨ adj
wywołujący sen υπνωτικός

nasierdzie naˈɕɛrʲʥ̑ɛ n
(anatomia, anatomiczny) błona surowicza pokrywająca z zewnątrz mięsień sercowy, stanowiąca wewnętrzną blaszkę osierdzia; επικάρδιο

nasiono naˈɕɔ̃nɔ n
(botanika, botaniczny) zarodek powstały z zapłodnionego zalążka roślin nasiennych σπέρμα σπόρος

naskórek naˈskurɛk n
najbardziej zewnętrzna warstwa skóry; επιδερμίδα

nastolatek ˌnastɔˈlatɛk n
chłopiec w wieku od jedenastu do dziewiętnastu lat έφηβος

następca naˈstɛ̃mpʦ̑a n
ktoś obejmujący, dziedziczący po kimś jakąś funkcję, posadę, urząd itp. διάδοχος

następnie naˈstɛ̃mpʲɲɛ adv
później, w chwili następnej έπειτα μετά ύστερα

następny naˈstɛ̃mpnɨ adj
mający nastąpić, kolejny επόμενος

nasyp ˈnasɨp n
(architektura, architektoniczny) wał usypany w celu podniesienia terenu w danym miejscu; ανάχωμα

nasz naʃ pronoun
1 osoba lm: należący do nas lub mający związek z nami δικός εμείς μας

naszyjnik naˈʃɨjɲik n
(rzemiosło, rzemieślniczy) (jubilerstwo, jubilerski) element biżuterii w postaci ozdoby na szyję; περιδέραιο κολιέ

natrętny naˈtrɛ̃ntnɨ adj
taki, który się komuś naprzykrza, taki, który nie daje spokoju, powraca lub powtarza się ενοχλητικός φορτικός

naturalizacja ˌnaturalʲiˈzaʦ̑ʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nadanie cudzoziemcowi obywatelstwa państwa, na terytorium którego się osiedlił; πολιτογράφηση

naturalny ˌnatuˈralnɨ adj
charakterystyczny dla natury φυσικός
najbardziej powszechny, zwykły φυσικός
wykonany z surowców występujących w naturze φυσικός
(matematyka, matematyczny) będący liczbą naturalną, czyli nieujemną (albo według innych dodatnią) liczbą całkowitą. φυσικός

natychmiast naˈtɨxmʲjast adv
w tej chwili; od razu; momentalnie αμέσως

natychmiastowy adj
dziejący się natychmiast, bardzo szybko po jakimś wydarzeniu άμεσος

nauczyciel ˌna<sup>w</sup>uˈʧ̑ɨʨ̑ɛl n
osoba zajmująca się nauczaniem; δάσκαλος καθηγητής

nauczycielka ˌna<sup>w</sup>uʧ̑ɨˈʨ̑ɛlka n
kobieta, która zajmuje się nauczaniem δασκάλα

nauka naˈ<sup>w</sup>uka n
proces uczenia (siebie lub kogoś) διάβασμα εκμάθηση σπουδή
usystematyzowana, wielokrotnie rzeczowo weryfikowana i rzetelna wiedza; επιστήμη

nauki humanistyczne naˈ<sup>w</sup>uci ˌxũmãɲiˈstɨʧ̑nɛ n
nauki, których przedmiotem badań jest człowiek jako istota społeczna i jego wytwory; ανθρωπιστικές επιστήμες γράμματα

nauki polityczne naˈ<sup>w</sup>uci ˌpɔlʲiˈtɨʧ̑nɛ n
nauki zajmujące się problemami dotyczącymi polityki oraz zdobywaniem i sprawowaniem władzy w państwie; πολιτική επιστήμη

nauki społeczne naˈ<sup>w</sup>uci spɔˈwɛʧ̑nɛ n
nauki zajmujące się społeczeństwem, badające z różnych punktów widzenia zjawiska i procesy społeczne; κοινωνικές επιστήμες

nauki stosowane naˈ<sup>w</sup>uci ˌstɔsɔˈvãnɛ n
nauki służące potrzebom praktycznym; εφαρμοσμένες επιστήμες

naukowiec ˌna<sup>w</sup>uˈkɔvʲjɛʦ̑ n
człowiek zajmujący się nauką; επιστήμονας

naukowy ˌna<sup>w</sup>uˈkɔvɨ adj
związany z nauką επιστημονικός

nawa ˈnava n
(architektura, architektoniczny) główna, wydzielona dla wiernych część kościoła pomiędzy kruchtą, przy wejściu, a prezbiterium; κλίτος

nawet ˈnavɛt particle
…wyrażająca obojętność mówiącego wobec czyjegoś wyboru ακόμα και
…wyrażająca zdziwienie mówiącego wywołane jakąś nietypową lub nieoczekiwaną sytuacją ακόμα και ούτε

nawierzchnia naˈvʲjɛʃçɲa n
górna część drogi, placu, chodnika; οδόστρωμα

nawyk ˈnavɨk n
(psychologia, psychologiczny) nabyta skłonność do mechanicznego wykonywania jakiejś czynności, wynikająca z częstego jej wykonywania, także: sama ta czynność; συνήθεια ιδίωμα χούι

nazista naˈʑista n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik nazizmu ναζιστής ναζί

nazizm ˈnaʑism̥ n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna i ideologia państwowa III Rzeszy niemieckiej, charakteryzująca się m.in. nacjonalizmem, rasizmem, antykomunizmem, antyparlamentaryzmem, korporacjonizmem i kultem wodza; ναζισμός

nazwa ˈnazva n
wyraz lub termin określający coś όνομα

nazwisko naˈzvʲiskɔ n
nazwa rodziny, do której dana osoba należy; επώνυμο επίθετο

nazwisko panieńskie n
nazwisko kobiety przed wyjściem za mąż πατρικό όνομα

nazywać naˈzɨvaʨ̑ v
określać nazwą, mianem ονομάζω

nazywać rzeczy po imieniu naˈzɨvaʥ̑ ˈʒɛʧ̑ɨ ˌpɔ‿ĩˈmʲjɛ̇̃ɲu v
mówić szczerze, bez ogródek λέω τα σύκα σύκα και τη σκάφη σκάφη λέω τα πράγματα με τ' όνομά τους

nałóg ˈnawuk n
(medycyna, medyczny) chroniczna potrzeba dostarczania szkodliwych bodźców do organizmu człowieka, zwykle sprzeczna z jego wolą i intelektem; εθισμός

negacja nɛˈɡaʦ̑ʲja n
zaprzeczenie, przeciwieństwo άρνηση
(logika, logiczny) (matematyka, matematyczny) zaprzeczenie w logice, symbol odpowiadający słowu „nie”; άρνηση
odrzucenie, podważanie słuszności άρνηση

negatyw nɛˈɡatɨf n
(fotografia) obraz na kliszy fotograficznej lub taśmie filmowej; αρνητικό
(fotografia) (potocznie, potoczny) klisza negatywowa αρνητικό

nekrolog nɛˈkrɔlɔk n
afisz z zawiadomieniem o czyjejś śmierci i terminie pogrzebu νεκρώσιμο

nekromancja n
(ezoteryka) wróżenie polegające na wywoływaniu duchów zmarłych w celu uzyskania od nich wiedzy o przyszłości; νεκρομαντεία

nektarynka ˌnɛktaˈrɨ̃nka n
(spożywczy) (kulinaria) (cukiernictwo) owoc nektarynki (1.1) νεκταρίνι

nenufar nɛ̃ˈnufar n
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) Nymphaea alba L., grzybień biały, roślina wodna νούφαρο

neo- ˈnɛɔ prefix
nowy, niedawny νεο- νέο- νιο- νιό-

neogotycki adj
wykorzystujący elementy charakterystyczne dla gotyku νεογοτθικό

neolit nɛˈɔlʲit n
(historia, historyczny, historycznie) końcowy okres epoki kamienia Νεολιθική

neologizm ˌnɛɔˈlɔɟism̥ n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub wyrażenie, które niedawno pojawiło się w danym języku; νεολογισμός

neon ˈnɛɔ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ne i liczbie atomowej 10; νέον

neonatolog ˌnɛɔ̃naˈtɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz, specjalista neonatologii νεογνολόγος
(medycyna, medyczny) lekarka, specjalistka neonatologii νεογνολόγος

neoplatoński ˌnɛɔplaˈtɔ̃j̃sʲci adj
(filozofia, filozoficzny) związany z neoplatonizmen lub neoplatonikami, dotyczący neoplatonizmu lub neoplatoników νεοπλατωνικός

nepotyzm nɛˈpɔtɨsm̥ n
obsadzanie podległych sobie stanowisk krewnymi i znajomymi νεποτισμός

nerka ˈnɛrka n
(anatomia, anatomiczny) narząd w układzie wydalniczym zwierząt; νεφρό νεφρός

nerpa ˈnɛrpa n
(zoologia, zoologiczny) Pusa hispida, mała foka o ciemnym futrze z jasnymi kolistymi plamami, żyje w głównie morzach arktycznych; δακτυλιοφόρο φώκια

nerw nɛrf n
(anatomia, anatomiczny) splot włókien okrytych wspólną otoczką, którego zadaniem jest przewodzenie bodźców czuciowych i ruchowych; νεύρο
(botanika, botaniczny) włókno w roślinach, głównie liściach, służące przewodzeniu i wzmacnianiu; νεύρο

nestorianizm n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijańska doktryna chrystologiczna, która uznaje w Chrystusie dwie osoby, boską i ludzką, oraz neguje kult Marii jako Matki Boskiej; νεστοριανισμός

nestoriański adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący nestorianizmu νεστοριανός

neurobiologia n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) termin na określenie różnych dziedzin nauki, których przedmiotem badań jest układ nerwowy; νευροβιολογία

neurofizjologia n
(medycyna, medyczny) fizjologia układu nerwowego νευροφυσιολογία

neuron n
(anatomia, anatomiczny) rodzaj elektrycznie pobudliwej komórki zdolnej do przetwarzania i przewodzenia informacji; νευρώνας

neutralność n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sytuacja państwa, które nie bierze udziału w wojnie toczącej się między innymi państwami ουδετερότητα

neutralny nɛwˈtralnɨ ˌnɛ<sup>w</sup>uˈtralnɨ adj
taki, który nie opowiada się za żadną ze stron w sporze, bezstronny ουδέτερος

neutrino nɛwˈtrʲĩnɔ n
(fizyka, fizyczny) trwała cząstka elementarna, należąca do leptonów, mająca zerowy ładunek elektryczny i masę bliską zeru; νετρίνο

neutron nɛˈ<sup>w</sup>utrɔ̃n ˈnɛwtrɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) cząstka złożona z dwóch kwarków dolnych i jednego górnego; νετρόνιο

newralgia nɛvˈralʲɟja n
(medycyna, medyczny) nerwoból νευραλγία

ni ɲi n
nazwa trzynastej litery alfabetu greckiego, „ν”; νι

nic ɲiʦ̑ indefinitePronoun
…sygnalizujący – zazwyczaj w połączeniu z przeczeniem – nieistnienie obiektu lub zdarzenia o właściwościach określonych w danym zdaniu τίποτα τίποτα δεν

nicość n
pustka, brak, nieistnienie czegoś ανυπαρξία μηδενικό

nie ɲɛ particle
zaprzeczenie w odpowiedzi na pytanie o prawdziwość czegoś όχι δεν μη μην

nie chwal dnia przed zachodem słońca ɲɛ‿ˈxfal ˈdʲɲa ˌpʃɛd‿zaˈxɔdɛ̃m ˈswɔ̃j̃nʦ̑a proverb
nie ciesz się z pozytywnych efektów zbyt wcześnie, bo możesz zapeszyć προτού σκάσουν τ' αυγά μη μετράς πουλιά

nie kiwnąć palcem w bucie ɲɛ‿ˈcivnɔ̃ɲʨ̑ ˈpalʦ̑ɛ̃m ˈv‿buʨ̑ɛ v
(potocznie, potoczny) nie zdobyć się nawet na minimalny wysiłek δεν κουνώ ούτε το μικρό μου δαχτυλάκι δεν κουνώ το δαχτυλάκι μου

nie ma dymu bez ognia ˈɲɛ‿ma ˈdɨ̃mu bɛz‿ˈɔɟɲa proverb
nie ma skutku bez przyczyny δεν υπάρχει καπνός χωρίς φωτιά

nie ma róży bez kolców ˈɲɛ‿ma ˈruʒɨ bɛs‿ˈkɔlʦ̑uf proverb
nie ma radości bez smutku; wszystko ma zalety i wady δεν υπάρχει ρόδο χωρίς αγκάθι

nie mieć nic do stracenia ˈɲɛ‿mʲjɛ̇ʨ̑ ˈɲiʣ̑ ˌdɔ‿straˈʦ̑ɛ̃ɲa v
być w tak trudnej sytuacji, że żadna decyzja nie stanowi już ryzyka δεν έχω τίποτα να χάσω
nie mieć już niczego, czego by można zostać pozbawionym δεν έχω τίποτα να χάσω

nie mieć zielonego pojęcia ˈɲɛ‿mʲjɛ̇ʥ̑ ˌʑɛlɔ̃ˈnɛɡɔ pɔˈjɛ̇̃ɲʨ̑a v
nic nie wiedzieć o czymś, zupełnie sobie czegoś nie wyobrażać έχω μαύρα σκοτάδια δε σκαμπάζω γρι δεν έχω ιδέα

nie od razu Kraków zbudowano ˌɲɛ‿ɔd‿ˈrazu ˈkrakuv ˌzbudɔˈvãnɔ proverb
nie osiąga się natychmiast imponujących wyników η Ρώμη δε χτίστηκε σε μια μέρα

nie samym chlebem człowiek żyje ɲɛ‿ˈsãmɨ̃m ˈxlɛbɛ̃m ˈʧ̑wɔvʲjɛɡ ˈʒɨjɛ proverb
człowiek, oprócz podstawowych potrzeb materialnych, ma także wyższe potrzeby — duchowe ο άνθρωπος δεν ζει μονάχα με ψωμί ουκ επ' άρτω μόνο ζήσεται άνθρωπος

nie szata zdobi człowieka ɲɛ‿ˈʃata ˈzdɔbʲi ʧ̑wɔˈvʲjɛka proverb
nie należy oceniać ludzi po stroju czy wyglądzie, a po charakterze τα ράσα δεν κάνουν τον παπά το ράσο δεν κάνει τον παπά

nie wierzyć własnym oczom ɲɛ‿ˈvʲjɛʒɨʥ̑ ˈvwasnɨ̃m ˈɔʧ̑ɔ̃m idiom
bardzo dziwić się czemuś; być bardzo zaskoczonym, zdumionym; uważać coś, co się widzi za rzecz nieprawdopodobną δεν πιστεύω στα μάτια μου

nie wszystko złoto, co się świeci ɲɛ‿ˈfʃɨstkɔ ˈzwɔtɔ ˈʦ̑ɔ‿ɕɛ ˈɕfʲjɛ̇ʨ̑i proverb
nie wszystko, co na pozór wydaje się idealne, jest takie w rzeczywistości ό,τι λάμπει δεν είναι χρυσός

nieadekwatny adj
(książkowy) niezgodny z czymś, niedokładnie czemuś odpowiadający ακατάλληλος

niebezpieczeństwo ˌɲɛbɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfɔ n
sytuacja zagrażająca czemuś lub komuś, mogąca wywołać szkody κίνδυνος

niebezpieczny ˌɲɛbɛsˈpʲjɛʧ̑nɨ adj
taki, który stanowi niebezpieczeństwo: jest groźny, szkodliwy lub taki, który może spowodować wypadek lub coś złego επικίνδυνος

niebiański adj
związany z mitycznym niebem, dotyczący tego nieba αιθέριος ουράνιος

niebieski ɲɛˈbʲjɛsʲci adj
mający kolor piątego pasma tęczy, taki jak kolor pogodnego, bezchmurnego nieba, kwiatu lnu itp.; mający kolor podstawowy; μπλε γαλάζιος ουρανής
(astronomia, astronomiczny) dotyczący nieba jako pozornego sklepienia Ziemi ουράνιος
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący nieba jako wyobrażanego miejsca pobytu Boga, bogów, aniołów, świętych itp. ουράνιος ο ουρανός

niebieskooki ˌɲɛbʲjɛskɔˈːci adj
taki, który ma niebieskie oczy γαλανομάτης μπλαβομάτης

niebieskozielony ˌɲɛbʲjɛskɔʑɛˈlɔ̃nɨ adj
zielony o odcieniu niebieskim κυανός

niebo ˈɲɛbɔ n
(astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) część atmosfery lub kosmosu widziana z Ziemi jako otaczająca ją sfera; ουρανός
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mityczne miejsce, gdzie przebywa Bóg, bogowie ουρανός

niech żyje ˈɲɛγ ˈʒɨjɛ interjection
wiwat na cześć kogoś lub czegoś ζήτω

niecierpliwie ˌɲɛ̇ʨ̑ɛrˈplʲivʲjɛ adv
okazując brak cierpliwości, z niecierpliwością ανυπόμονα

niecierpliwość ˌɲɛ̇ʨ̑ɛrˈplʲivɔɕʨ̑ n
brak cierpliwości, brak umiejętności czekania na coś ανυπομονησία

nieczystość ɲɛˈʧ̑ɨstɔɕʨ̑ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niezachowywanie zaleceń lub przykazań swojej religii odnośnie życia seksualnego ακαθαρσία

niedaleko pada jabłko od jabłoni ˌɲɛdaˈlɛkɔ ˈpada ˈjapw̥kɔ ˌːdʲ‿jabˈwɔ̃ɲi proverb
dzieci zwykle dziedziczą skłonności i cechy charakteru po rodzicach το μήλο πέφτει κάτω από τη μηλιά

niedawno ɲɛˈdavnɔ adv
w niedalekiej przeszłości πρόσφατα νεωστί

niedojrzały ˌɲɛdɔjˈʒawɨ adj
o człowieku: niedorosły; taki, który nie osiągnął dojrzałości, nie jest w pełni ukształtowany psychicznie lub fizycznie ανώριμος
o owocu, warzywie: taki, który jeszcze nie nadaje się do jedzenia ανώριμος πράσινος

niedokrwistość ˌɲɛdɔˈkr̥fʲistɔɕʨ̑ n
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na niższym poziomie niektórych składników krwi; αναιμία

niedopałek ˌɲɛdɔˈpawɛk n
niedopalona pozostałość papierosa lub innego przedmiotu γόπα

niedostatek ˌɲɛdɔˈstatɛk n
zbyt mała ilość έλλειψη

niedostrzegalny adj
niemożliwy do dostrzeżenia, zobaczenia αδιόρατος ανεπαίσθητος

niedouczony ˌɲɛdɔ<sup>w</sup>uˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
mający gruntowne braki w wiedzy na jakiś temat αγράμματος

niedowierzanie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: nie dowierzać δυσπιστία

niedziela ɲɛ̇ˈʥ̑ɛla n
siódmy i ostatni dzień tygodnia; Κυριακή

niedźwiedzi ɲɛ̇ˈʥ̑vʲjɛ̇ʥ̑i adj
związany z niedźwiedziem, dotyczący niedźwiedzia αρκουδίσιος

niedźwiedzica ˌɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ˈʥ̑iʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) samica niedźwiedzia άρκτος αρκούδα

niedźwiedź ˈɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ʨ̑ n
(zoologia, zoologiczny) duży, drapieżny ssak pokryty futrem z rodziny niedźwiedziowatych (Ursidae); αρκούδα άρκτος

nieestetyczny ˌɲɛːstɛˈtɨʧ̑nɨ adj
niezgodny z wymaganiami estetyki ακαλαίσθητος

nieetyczny ˌɲɛːˈtɨʧ̑nɨ adj
niezgodny z etyką ανήθικος

nieformalny ˌɲɛfɔrˈmalnɨ adj
taki, który nie ma charakteru oficjalnego, nie opiera się na obowiązujących przepisach ανεπίσημος

niegrzeczny ɲɛˈɡʒɛʧ̑nɨ adj
zachowujący się niewłaściwie, nieuprzejmy αγενής

nieistnienie ˌɲɛ<sup>j</sup>iˈstʲɲɛ̇̃ɲɛ n
fakt, że coś nie istnieje ανυπαρξία

niekonstytucyjnie adv
w sposób niekonstytucyjny αντισυνταγματικά

nielegalnie ˌɲɛlɛˈɡalʲɲɛ adv
w sposób nielegalny; niezgodnie z prawem παράνομα παρανόμως

nielegalny ˌɲɛlɛˈɡalnɨ adj
niezgodny z prawem έκνομος παράνομος

niemiecki ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ʲci adj
związany z Niemcami, dotyczący Niemców lub Niemiec γερμανικός γερμανικά

niemiecki ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ʲci n
język używany w Niemczech, Austrii i części Szwajcarii (język niemiecki); γερμανικά

niemiły ɲɛ̃ˈmʲiwɨ adj
niesympatyczny, wredny, zachowujący się wobec innych w odpychający sposób κακοήθης

niemniej jednak
…przyłączająca zdanie lub wyrażenie, którego treść nie jest zgodna z tym, co można by wywnioskować z wcześniejszego kontekstu ωστόσο παρ' όλα αυτά εντούτοις όμως

niemowlak n
(potocznie, potoczny) małe dziecko nieumiejące jeszcze mówić βρέφος μωρό

niemowlę ɲɛ̃ˈmɔvlɛ n
małe dziecko nie umiejące jeszcze mówić; βρέφος μωρό

nienawidzić ˌɲɛ̃naˈvʲiʥ̑iʨ̑ v
czuć nienawiść do jakiegoś obiektu (osoby czy przedmiotu) lub pojęcia; być do czegoś lub kogoś bardzo negatywnie nastawionym; mieć silną awersję, niechęć wobec czegoś lub kogoś μισώ

nienawiść ɲɛ̃ˈnavʲiɕʨ̑ n
silna niechęć, awersja, wrogość μίσος έχθρα

nienormalny ɲɛnɔrˈmalnɨ adj
taki, który odbiega od pewnej normy άρρωστος

nieobecność ˌɲɛɔˈbɛʦ̑nɔɕʨ̑ n
(urzędowy) opuszczenie lekcji, zajęć itp. απουσία
brak kogoś w jakimś miejscu απουσία

nieobecny ˌɲɛɔˈbɛʦ̑nɨ adj
(przenośnie, przenośnia) zamyślony, nieuważny απών
taki, którego nie ma tam, gdzie się go spodziewa απών

nieoczekiwanie ˌɲɛɔʧ̑ɛciˈvãɲɛ adv
nagle, niespodziewanie ξαφνικά

nieoczekiwany ˌɲɛɔʧ̑ɛciˈvãnɨ
taki, którego nikt nie oczekiwał, nie spodziewał się απροσδόκητος ανέλπιστος

nieodwracalny adj
taki, którego nie można usunąć, cofnąć; uniemożliwiający przywrócenie do poprzedniego stanu αμετάκλητος

nieograniczony ˌɲɛɔɡrãɲiˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
nie mający żadnych ograniczeń, niczym nie skrępowany απεριόριστος

nieopisywalny ˌɲɛɔpʲisɨˈvalnɨ adj
niemożliwy do opisania απερίγραπτος

niepalący ˌɲɛpaˈlɔ̃nʦ̑ɨ n
osoba, która nie pali papierosów μη καπνίζοντος

nieparzysty ˌɲɛpaˈʒɨstɨ adj
(matematyka, matematyczny) niedzielący się przez dwa μονός
niewystępujący w parze, parami, będący nie do pary μονός

niepewność ɲɛˈpɛvnɔɕʨ̑ n
brak pewności αβεβαιότητα

niepełnosprawność ˌɲɛpɛwnɔˈspravnɔɕʨ̑ n
bycie niepełnosprawnym, cecha osoby niepełnosprawnej μειονέκτημα

niepiśmienny adj
taki, który nie umie pisać αγράμματος

niepodległościowy adj
(książkowy) związany z walką o niepodległość, wyrażający dążność do niepodległości ανεξαρτησιακός απελευθερωτικός

niepodległość ˌɲɛpɔdˈlɛɡwɔɕʨ̑ n
niezależność państwa od innych państw pod względem stosunków zewnętrznych i spraw wewnętrznych; ανεξαρτησία

niepokalane poczęcie n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) poczęcie osoby ludzkiej bez przekazania jej grzechu pierworodnego άμωμος σύλληψη

niepokoić ˌɲɛpɔˈkɔ<sup>j</sup>iʨ̑ v
wzbudzać niepokój, martwić ανησυχώ

niepokój ɲɛˈpɔkuj n
stan emocjonalny, który charakteryzuje się napięciem, pobudzeniem psychicznym, brakiem równowagi ανησυχία άγχος

nieporozumienie ˌɲɛpɔrɔzũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
pomyłka wynikła z niewłaściwego zrozumienia słów, sytuacji παρεξήγηση

nieposzlakowany ˌɲɛpɔʃlakɔˈvãnɨ adj
bez zarzutu, najczęściej pod względem moralnym αδιάβλητος

nieposłuszeństwo ˌɲɛpɔswuˈʃɛ̃j̃stfɔ n
cecha kogoś, kto jest nieposłuszny; brak posłuszeństwa ανυπακοή παρακοή

nieposłuszny adj
odznaczający się nieposłuszeństwem ανυπάκουος παράκουος

niepotrzebny ˌɲɛpɔˈṭʃɛbnɨ adj
taki, który nie jest potrzebny περιττός

niepowodzenie ˌɲɛpɔvɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
przeciwieństwo powodzenia, sukcesu; przegrana, porażka αποτυχία

niepowtarzalny adj
wyjątkowy, nadzwyczajny, jedyny w swoim rodzaju μοναδικός

nieprzechodni ˌɲɛpʃɛˈxɔdʲɲi adj
(gramatyka) o czasowniku: niemający formy strony biernej αμετάβατος

nieprzyjaciel ˌɲɛpʃɨˈjäʨ̑ɛl n
(wojskowość, wojskowy) wroga armia, ogół wrogich wojsk εχθρός
ktoś wrogo nastawiony wobec kogoś lub czegoś εχθρός

nieprzytomny ˌɲɛpʃɨˈtɔ̃mnɨ adj
taki, który stracił przytomność, świadomość αναίσθητος λιπόθυμος

nierdzewny adj
nieulegający rdzewieniu, odporny na rdzewienie ανοξείδωτος

nierealnie adv
w sposób nierealny εξωπραγματικά εξωπραγματικώς

nieruchomo ˌɲɛruˈxɔ̃mɔ adv
bez ruchu, nie poruszając się, nie wykonując żadnych ruchów ακίνητα

nieruchomość ˌɲɛruˈxɔ̃mɔɕʨ̑ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) grunt, budynek trwale związany z gruntem lub część budynku, które stanowią odrębny przedmiot własności; ακίνητα

nieskończony ˌɲɛskɔ̃j̃n͇ˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
(przenośnie, przenośnia) trwający niezwykle długo, nieustający ατέλειωτος ατέρμων
niemający końca, niekończący się απέραντος ατέλειωτος

niesprawiedliwość ˌɲɛspravʲjɛˈdlʲivɔɕʨ̑ n
brak sprawiedliwości αδικία
niesprawiedliwy czyn; przykre, niesprawiedliwe zdarzenie αδίκημα αδικία

niestałość ɲɛˈstawɔɕʨ̑ n
zmienność, brak stałości, trwałości (np. w przekonaniach) αστάθεια μεταβλητότητα

niestety ɲɛˈstɛtɨ particle
…służąca do wyrażania żalu, że dana sytuacja ma miejsce δυστυχώς

nieszczęśliwy ˌɲɛʃʧ̑ɛ̃w̃ɕˈlʲivɨ adj
nieodczuwający szczęścia, przygnębiony δυστυχισμένος καημένος κακόμοιρος
prowadzący do niekorzystnego przebiegu wydarzeń άτυχος

niesłychany ˌɲɛswɨˈxãnɨ adj
taki, o którym nie słyszano, nadzwyczajny ανήκουστος απίθανος πρωτάκουστος

nietoperz ɲɛˈtɔpɛʃ n
(zoologia, zoologiczny) niewielki, latający ssak, kierujący się echolokacją; νυχτερίδα νυκτερίδα

nieuleczalny ˌɲɛ<sup>w</sup>ulɛˈʧ̑alnɨ adj
(medycyna, medyczny) taki, który jest niemożliwy do wyleczenia αθεράπευτος
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) taki, którego nie można zmienić lub przezwyciężyć αδιόρθωτος

nieuprzejmy adj
niemiły, nieżyczliwy, zachowujący się wobec innych w sposób pozbawiony uprzejmości αγενής

nieustający adj
taki, który nie ustaje ακατάπαυστος

nieustannie ˌɲɛ<sup>w</sup>uˈstãɲːɛ adv
bez przerwy, non-stop, bez ustanku αδιάκοπα ακατάπαυστα

nieustanny adj
taki, który nie ustaje, trwający ciągle αδιάκοπος

nieuwaga ˌɲɛ<sup>w</sup>uˈvaɡa n
brak uwagi, koncentracji αβλεψία αμέλεια απροσεξία

niewdzięczność ɲɛˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑nɔɕʨ̑ n
brak wdzięczności; cecha tego, co jest niewdzięczne; cecha tego, kto jest niewdzięczny αχαριστία

niewdzięczny ɲɛˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
pozbawiony wdzięczności, nieokazujący wdzięczności; (także, też) świadczący o wdzięczności αχάριστος

niewiarygodny ˌɲɛvʲjarɨˈɡɔdnɨ adj
któremu trudno uwierzyć, niegodny zaufania απίθανος
w który trudno uwierzyć, graniczący z nieprawdopodobieństwem απίστευτος

niewidoczny ˌɲɛvʲiˈdɔʧ̑nɨ adj
taki, którego nie widać αόρατος

niewidzialny ˌɲɛvʲiˈʥ̑alnɨ adj
niemożliwy do zaobserwowania wzrokiem lub, ogólniej, instrumentami pomiarowymi αόρατος

niewinny ɲɛˈvʲĩnːɨ adj
taki, który nie popełnił czegoś złego; taki, który nie ma winy αθώος

niewola ɲɛˈvɔla n
areszt dla żołnierzy drugiej strony podczas wojny αιχμαλωσία
brak wolności, suwerenności; zamknięcie αιχμαλωσία σκλαβιά

niewolnictwo ˌɲɛvɔlʲˈɲiʦ̑tfɔ n
(socjologia, socjologiczny) system społeczny oparty na pozbawieniu pewnej grupy ludzi wolności i uczynieniu ich czyjąś własnością, zwykle w celu wykorzystywania do przymusowej pracy bez wynagrodzenia; δουλεία σκλαβιά

niewolnik ɲɛˈvɔlʲɲik n
osoba będąca w niewoli δούλος σκλάβος

niewrażliwość n
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest niewrażliwe; cecha tych, którzy są niewrażliwi αναισθησία

niewybaczalny ˌɲɛvɨbaˈʧ̑alnɨ adj
taki, którego nie można wybaczyć ασυγχώρητος

niewymowny ˌɲɛvɨ̃ˈmɔvnɨ adj
niemożliwy do wyrażenia za pomocą słów άφατος

niewyobrażalny ˌɲɛvɨɔbraˈʒalnɨ adj
(książkowy) niedający się wyobrazić αφάνταστος

niezadowolenie ˌɲɛzadɔvɔˈlɛ̃ɲɛ n
brak zadowolenia; negatywne uczucie będące rezultatem tego, że coś dzieje się niezgodnie z czyimś życzeniem, planem, zamiarem δυσαρέσκεια

niezależny ˌɲɛzaˈlɛʒnɨ adj
samodzielny, niepodporządkowany, niebędący w zależności od nikogo ani niczego ανεξάρτητος

niezapominajka ˌɲɛzapɔ̃mʲĩˈnajka n
(botanika, botaniczny) Myosotis L., rodzaj roślin z rodziny ogórecznikowatych; μη με λησμόνει μυοσωτίς

niezbędny ɲɛˈzbɛ̃ndnɨ adj
taki, bez którego nie można przetrwać, normalnie funkcjonować; taki, który jest bardzo potrzebny απαραίτητος

niezidentyfikowany obiekt latający n
obserwowany statek powietrzny o nieustalonym pochodzeniu, domniemany obiekt pozaziemski; άγνωστης ταυτότητας ιπτάμενο αντικείμενο

nieziszczalny adj
taki, który nie może się ziścić απραγματοποίητος

niezliczony adj
niedający się zliczyć, bardzo liczny αμέτρητος αναρίθμητος

nieznany ɲɛˈznãnɨ adj
ten, którego się nie zna; niezidentyfikowany άγνωστος

nieznośny ɲɛˈznɔɕnɨ adj
taki, którego nie da się znieść; bardzo męczący ανυπόφορος αβάσταχτος

niezwyciężony ˌɲɛzvɨʨ̑ɛ̃w̃ˈʒɔ̃nɨ adj
taki, którego nie da się zwyciężyć ανίκητος αήττητος
taki, którego nikt nie zwyciężył αήττητος ανίκητος

nieład ˈɲɛwat n
brak ładu, uporządkowania ακαταστασία αταξία

nieśmiertelność ˌɲɛ̇ɕmʲjɛrˈtɛlnɔɕʨ̑ n
koncepcja życia przez potencjalnie nieskończenie długi czas; αθανασία

nieśmiertelny ˌɲɛ̇ɕmʲjɛrˈtɛlnɨ adj
wiecznie żywy, żyjący, nieumierający αθάνατος

nieść ɲɛ̇ɕʨ̑ v
zmieniać położenie jakiegoś przedmiotu, idąc i będąc nim obciążonym κουβαλώ

nieść pomoc v
pomagać, śpieszyć z pomocą δίνω χέρι βοήθειας παρέχω βοήθεια

nieżonaty ˌɲɛʒɔ̃ˈnatɨ adj
zwykle o mężczyźnie: niemający żony άγαμος

nigdy ˈɲiɡdɨ pronoun
w żadnym czasie, momencie, sytuacji ποτέ

nigdy indziej ˈɲiɡdɨ ˈĩɲʥ̑ɛ̇j adv
w żadnym innym czasie ποτέ άλλοτε‏

nigdzie indziej ˈɲiɟʥ̑ɛ ˈĩɲʥ̑ɛ̇j adv
w żadnym innym miejscu πουθενά αλλού

nijaki ɲiˈjäci adj
(gramatyka) rodzaj nijaki ουδέτερο

nikiel ˈɲicɛl n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ni i liczbie atomowej 28; νικέλιο

nikielin n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady arsenków o metalicznym połysku i miedzianoczerwonym kolorze; νικελίνης

nikotyna ˌɲikɔˈtɨ̃na n
bezbarwny, płynny alkaloid spotykany przede wszystkim w liściach tytoniu; νικοτίνη

nikt ɲikt pronoun
żadna osoba κανένας κανείς

nikt nie jest prorokiem we własnym kraju ˈɲiktʲ ˈɲɛ‿jɛst prɔˈrɔcɛ̃m vɛ‿ˈvwasnɨ̃m ˈkraju proverb
łatwiej znaleźć uznanie u obcych niż wśród swoich, najtrudniej zdobyć uznanie wśród rodaków ουδείς προφήτης στον τόπο του

nimfomanka ˌɲĩw̃fɔ̃ˈmãnka n
kobieta o chorobliwie nadmiernym popędzie seksualnym νυμφομανής

niob ɲɔp n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Nb i liczbie atomowej 41; νιόβιο

niski ˈɲisʲci adj
mający mały wymiar w pionie χαμηλός
mały w porównaniu z innymi na skali jakiejś wartości χαμηλός
oceniany ujemnie w sensie moralnym ποταπός χαμηλός

niszczyć ˈɲiʃʧ̑ɨʨ̑ v
pozbawiać rzecz jej kształtu bądź funkcji γκρεμίζω καταστρέφω

nić ɲiʨ̑ n
cienkie włókno używane np. do szycia νήμα κλωστή

nić Ariadny ˈɲiʨ̑ arʲˈjadnɨ idiom
coś, co pomaga wybrnąć z kłopotów; kluczowy element będący rozwiązaniem problemu μίτος της Αριάδνης

noc nɔʦ̑ n
okres od zmierzchu do świtu; νύχτα

nocna zmiana ˈnɔʦ̑na ˈzmʲjãna n
okres czasu pracy przebiegający w nocy νυχτερινή βάρδια

nocny ˈnɔʦ̑nɨ adj
związany z nocą – mający miejsce w nocy, żyjący w nocy, pracujący w nocy, przeznaczony do użycia w nocy νυχτερινός νυχτιάτικος

nocny marek ˈnɔʦ̑nɨ ˈmarɛk n
(potocznie, potoczny) ktoś, kto pracuje w nocy; w nocy wykonuje czynności, które zazwyczaj wykonuje się w dzień ξενύχτης

noga ˈnɔɡa n
(anatomia, anatomiczny) kończyna dolna człowieka lub jedna z kończyn czworonoga; πόδι
element budowy mebla πόδι

nogawka nɔˈɡafka n
(krawiectwo) część spodni okrywająca nogę μπατζάκι

nomofobia ˌnɔ̃mɔˈfɔbʲja n
(neologizm) strach przed sytuacją niemożliwości korzystania z telefonu komórkowego νομοφοβία

nonkonformizm n
(socjologia, socjologiczny) (psychologia, psychologiczny) postawa sprzeciwu wobec zasad, norm i opinii obowiązujących w danym środowisku; αντικομφορμισμός

nora ˈnɔra n
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) obskurne, podejrzane, zaniedbane mieszkanie lub lokal αχούρι
(zoologia, zoologiczny) podziemne schronienie zwierząt φωλιά

norka n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z każdego z dwóch gatunków z rodziny łasicowatych: norka europejska lub norka amerykańska; βιζόν

normalny nɔrˈmalnɨ adj
zgodny z normą, uchodzący za taki, jaki powinien być κανονικός

norweski nɔrˈvɛsʲci adj
odnoszący się do państwa Norwegia lub Norwegów νορβηγικός

norweski nɔrˈvɛsʲci n
język urzędowy Norwegii; νορβηγικά

nos nɔs n
(anatomia, anatomiczny) część twarzy powyżej ust, między oczami, narząd zmysłu węchu, część układu oddechowego, również u zwierząt; μύτη
koniec buta μύτη
dziób samolotu ρύγχος μύτη

nosiciel nɔˈɕiʨ̑ɛl n
(medycyna, medyczny) organizm zawierający bakterie, wirusy lub w inny sposób dotknięty chorobą, sam nie cierpiący z powodu jej objawów, lecz mogący nią zarażać; φορέας

nosorożec ˌnɔsɔˈrɔʒɛʦ̑ n
(zoologia, zoologiczny) Rhinoceros, duży ssak z rzędu nieparzystokopytnych; ρινόκερος

nostalgia nɔˈstalʲɟja n
tęsknota, zwłaszcza za krajem νοσταλγία

nostalgiczny ˌnɔstalʲˈɟiʧ̑nɨ adj
taki, który wyraża, odczuwa lub wzbudza nostalgię; jest pełen tęsknoty νοσταλγικός

noszowy n
sanitariusz, ratownik wyznaczony do noszy τραυματιοφορέας φορειοφόρος

nosówka nɔˈsufka n
(weterynaria, weterynaryjny) groźna choroba zakaźna psów; μόρβα νόσος του Carré νόσος του Καρέ

notarialny adj
odnoszący się do notariusza lub notariatu, związany z notariuszem lub notariatem συμβολαιογραφικός

notariusz n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urzędnik sporządzający akty prawne na żądanie stron συμβολαιογράφος

notatka nɔˈtatka n
robocze, odręczne zapiski, np. z wykładów, z pracy koncepcyjnej σημείωση
krótki tekst, mający na celu przypomnienie jakiejś informacji σημείωση

notes ˈnɔtɛs n
plik zszytych kartek papieru, zwykle w sztywnej oprawie, który służy do zapisywania osobistych notatek; σημειωματάριο ατζέντα

nowalijka ˌnɔvaˈlʲijka n
młode warzywo pojawiające się po raz pierwszy w sezonie πρώιμο οπωροκηπευτικό

nowiusieńki ˌnɔvʲjüˈɕɛ̇̃ɲci adj
(potocznie, potoczny) (pieszczotliwie, pieszczotliwy) (zdrobniale) od: nowiuśki του κουτιού

nowogrecki ˌnɔvɔˈɡrɛʦ̑ʲci adj
związany z Grecją nowożytną, dotyczący Grecji nowożytnej νεοελληνικός

nowogrecki ˌnɔvɔˈɡrɛʦ̑ʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) współczesny język grecki używany powszechnie w Grecji i na Cyprze; νέα ελληνική νεοελληνική γλώσσα

nowojorski ˌnɔvɔˈjɔrsʲci adj
dotyczący Nowego Jorku, związany z Nowym Jorkiem, pochodzący z Nowego Jorku νεοϋορκέζικος

noworoczny ˌnɔvɔˈrɔʧ̑nɨ adj
związany z dniem Nowego Roku πρωτοχρονιάτικος

noworodek ˌnɔvɔˈrɔdɛk n
człowiek lub zwierzę tuż po przyjściu na świat; νεογνό νεογέννητο

nowotwór nɔˈvɔtfur n
(medycyna, medyczny) choroba rozrostowa ludzi, zwierząt i roślin polegająca na niekontrolowanej proliferacji komórek wywodzących się z danej tkanki; νεόπλασμα όγκος

nowożeniec ˌnɔvɔˈʒɛ̃ɲɛʦ̑ n
mężczyzna świeżo po ślubie νιόπαντρος

nowy ˈnɔvɨ adj
istniejący od niedawna νέος καινούργιος καινούριος

nozdrze ˈnɔzḍʒɛ n
(anatomia, anatomiczny) jeden z dwóch otworów nosa ρουθούνι

nożyczki nɔˈʒɨʧ̑ʲci n
małe nożyce; ψαλίδι

nudności n
(medycyna, medyczny) mdłości, stan poprzedzający wymioty αναγούλα

nudny ˈnudnɨ adj
wywołujący nudę, niebudzący zainteresowania, powodujący apatię i zmęczenie ανιαρός βαρετός

nudysta nuˈdɨsta n
osoba przebywająca towarzysko na zewnątrz nago dla kontaktu z naturą γυμνιστής

nudzić się jak mops ˈnuʥ̑iʨ̑‿ɕɛ ˈjak ˈmɔps idiom
bardzo się nudzić πλήττω θανάσιμα

numer ˈnũmɛr n
egzemplarz czasopisma z daną datą νούμερο
pozycja w programie (zwykle w cyrku) νούμερο
(przenośnie, przenośnia) żart, przekręt, oszustwo νούμερο
identyfikator zawierający, między innymi, cyfry; νούμερο
liczba naturalna, która identyfikuje jakiś element ze zbioru νούμερο αριθμός

numeryczny ˌnũmɛˈrɨʧ̑nɨ adj
składający się z liczb lub cyfr αριθμητικός
operujący na przybliżonych wartościach liczbowych αριθμητικός

numizmatyk n
specjalista w dziedzinie numizmatyki νομισματολόγος м

nurkowanie ˌnurkɔˈvãɲɛ n
pływanie pod wodą; κατάδυση
skakanie do wody βουτιά

nurkować nurˈkɔvaʨ̑ v
pływać pod powierzchnią wody βουτώ

nuta ˈnuta n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak graficzny oznaczający długość trwania dźwięku, a po umieszczeniu na pięciolinii także jego wysokość νότα
(przenośnie, przenośnia) delikatne wrażenie zmysłowe: dźwięku, smaku lub zapachu νότα

nutacja n
(fizyka, fizyczny) zjawisko drgania osi obrotu ciała poddanego precesji; κλόνηση

nów nuf n
(astronomia, astronomiczny) faza Księżyca, w której księżyc jest oświetlony przez Słońce w taki sposób, że z Ziemi widać wyłącznie jego zacienioną część; νέα σελήνη νέο φεγγάρι νουμηωία

nóż nuʃ n
krótkie i ostre narzędzie ręczne do krojenia lub cięcia; μαχαίρι

o ɔ interjection
…używany przy wyrażaniu silnych emocji ω

o mały włos ɔ‿ˈmawɨ ˈvwɔs adv
omal, niewiele brakowało παρά τρίχα

o wilku mowa, a wilk tu ɔ‿ˈvʲilku ˈmɔva ː‿ˈvʲilk ˈtu idiom
(zobacz) o wilku mowa κατά φωνή και το πουλί κατά φωνή κι ο γάιδαρος

oaza ɔˈaza n
(geografia, geograficzny) odosobniony teren o bardzo bujnej roślinności wegetującej na obszarze pustyń i półpustyń dzięki lokalnej obecności wody; όαση

obalać ɔˈbalaʨ̑ v
odbierać komuś władzę, moc, wpływ itp. ανατρέπω

obcas ˈɔpʦ̑as n
część buta w tylnej jego części, pod piętą, często unoszący ją do góry; τακούνι

obcisły ɔpʲˈʨ̑iswɨ adj
o ubraniu: ściśle przylegający do ciała, ciasno opinający σφιχτός

obcokrajowiec ˌɔpʦ̑ɔkraˈjɔvʲjɛʦ̑ n
osoba pochodząca z innego kraju αλλοδαπός

obecność ɔˈbɛʦ̑nɔɕʨ̑ n
bycie, przebywanie gdzieś παρουσία

obecny ɔˈbɛʦ̑nɨ adj
dzisiejszy, teraźniejszy, współczesny σύγχρονος
osobiście przy czymś będący, znajdujący się gdzieś w danej chwili παρών

obejmować ˌɔbɛjˈmɔvaʨ̑ v
mieścić w sobie περιλαμβάνω περιέχω
otaczać ramionami αγκαλιάζω
rozpoczynać sprawowanie funkcji, urzędu, stanowiska itp. αναλαμβάνω

obezwładniać ˌɔbɛzvˈwadʲɲäʨ̑ v
pozbawiać kogoś swobody poruszania się αδρανοποιώ ακινητοποιώ

obezwładnić ˌɔbɛzvˈwadʲɲiʨ̑ v
pozbawić kogoś swobody ruchu καταβάλλω

obfitość ɔpˈfʲitɔɕʨ̑ n
duża, w zupełności wystarczająca ilość czegoś αφθονία πλησμονή

obiad ˈɔbʲjat n
gorący posiłek spożywany zwykle w środku dnia; γεύμα μεσημεριανό

obiecywać ˌɔbʲjɛˈʦ̑ɨvaʨ̑ v
mówić, że coś się z pewnością zrobi; dawać obietnicę τάζω

obiektywny ˌɔbʲjɛkˈtɨvnɨ adj
odznaczający się obiektywizmem, wolny od uprzedzeń αδέκαστος

obieżyświat ˌɔbʲjɛˈʒɨɕfʲjat n
ktoś wiele podróżujący, włóczący się po świecie κοσμογυρισμένος ταξιδευτής

objaw ˈɔbʲjaf n
oznaka jakiegoś zjawiska σύμπτωμα

objazd ˈɔbʲjast n
(motoryzacja) tymczasowa trasa wyznaczona w celu ominięcia miejsca zablokowanego przez roboty drogowe lub wypadek παράκαμψη
objeżdżanie, omijanie (np. korka) παράκαμψη

oblężenie ˌɔblɛ̃w̃ˈʒɛ̃ɲɛ n
otoczenie siłami zbrojnymi jakiejś twierdzy lub miasta w celu ich zdobycia πολιορκία

obmierzły ɔbˈmʲjɛrzwɨ adj
budzący wstręt βδελυρός σιχαμένος

obnażać v
czynić nagim siebie samego γδύνομαι

obojczyk ɔˈbɔjʧ̑ɨk n
(anatomia, anatomiczny) kość obręczy barkowej, która łączący mostek z łopatką; κλείδα

obora ɔˈbɔra n
budynek gospodarski dla krów, miejsce ich przebywania βουστάσιο

obornik ɔˈbɔrʲɲik n
(rolnictwo, rolniczy) odchody zwierząt hodowlanych uprzątnięte wraz ze ściółką; κοπριά

obosieczny ˌɔbɔˈɕɛʧ̑nɨ adj
(przenośnie, przenośnia) niebezpieczny dla obu stron konfliktu, mogący zwrócić się przeciwko obu stronom δίκοπος
mający ostrze z obu stron δίκοπος

obowiązkowy ˌɔbɔvʲjɔ̃w̃ˈskɔvɨ adj
(o człowieku) dobrze wywiązujący się z obowiązków ευσυνείδητος
będący czyimś obowiązkiem υποχρεωτικός

obrabiarka ˌɔbraˈbʲjarka n
maszyna do mechanicznej obróbki przedmiotów; εργαλειομηχανή

obraz ˈɔbras n
(fizyka, fizyczny) reprezentacja rzeczywistego przedmiotu w punkcie przecięcia promieni świetlnych po przejściu układu optycznego; είδωλο
(sztuka) dzieło plastyczne, wykonane ręcznie dwuwymiarowe odwzorowanie rzeczywistości lub wizji πίνακας εικόνα
widok na ekranie urządzenia εικόνα
(informatyka, informatyczny) dokładna kopia płyty kompaktowej, dysku twardego lub partycji; εικόνα
(matematyka, matematyczny) zbiór wartości funkcji dla argumentów z zadanego zbioru; εικόνα

obraza ɔbˈraza n
urażenie czyjejś godności osobistej προσβολή

obraźliwy ˌɔbraʑˈlʲivɨ adj
obrażający się z byle powodu, skłonny do obrażania się ευερέθιστος εύθικτος οξύθυμος
stanowiący dla kogoś obrazę προσβλητικός υβριστικός

obrażać ɔbˈraʒaʨ̑ v
sprawiać komuś przykrość προσβάλλω υβρίζω
być urażonym, dotkniętym θίγομαι παρεξηγιέμαι παρεξηγούμαι

obrona ɔbˈrɔ̃na n
przeciwdziałanie atakowi, chronienie się przed obcą agresją άμυνα
(wojskowość, wojskowy) przeciwdziałanie atakowi zbrojnemu; άμυνα

obronny ɔbˈrɔ̃nːɨ adj
taki, który stanowi obronę przed atakiem; taki, który służy do obrony αμυντικός

obrotnik ɔbˈrɔtʲɲik n
(anatomia, anatomiczny) drugi kręg szyjny; άξονας

obrus ˈɔbrus n
wykończony i zazwyczaj zdobiony materiał używany do przykrycia jadalnego stołu; τραπεζομάντιλο

obrzezanie ˌɔbʒɛˈzãɲɛ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (medycyna, medyczny) zabieg częściowego usunięcia napletka ze względów rytualnych, religijnych, leczniczych, higienicznych bądź estetycznych; περιτομή

obrzydliwiec ˌɔbʒɨˈdlʲivʲjɛʦ̑ n
(potocznie, potoczny) osoba mająca w zwyczaju robienie rzeczy obrzydliwych; osoba oceniana negatywnie, wzbudzająca niesmak lub obrazę, obrzydzenie σκουλήκι

obrócić w popiół ɔbˈruʨ̑iʨ̑ ˈf‿pɔpʲjuw v
zniszczyć coś całkowicie, zrujnować doszczętnie κάνω στάχτη

obserwować ˌɔpsɛrˈvɔvaʨ̑ v
uważnie, przez dłuższy czas przyglądać się czemuś παρατηρώ
spostrzegać παρατηρώ

obsesja ɔpˈsɛsʲja n
(książkowy) myśl, idea, przekonanie itp. uporczywie kogoś prześladujące, niemożność uwolnienia się od takich myśli lub od wykonywania powtarzających się czynności έμμονη ιδέα
(psychologia, psychologiczny) objaw choroby (nerwicy lub psychonerwicy), polegający na uporczywych myślach i czynnościach i niemożności uwolnienia się od nich; ιδεοληψία

obsesyjny adj
właściwy obsesji, taki, jak w obsesji απορροφημένος

obszar euro ˈɔpʃar ˈɛwrɔ n
(ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) obszar państw, których walutą jest euro ζώνη ευρώ

oburzać v
odczuwać oburzenie αγανακτώ αγαναχτώ

oburzenie ˌɔbuˈʒɛ̃ɲɛ n
silne zdenerwowanie spowodowane czyimś nieodpowiednim / niewłaściwym / niesprawiedliwym zachowaniem αγανάκτηση

oburęczny ˌɔbuˈrɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
posługujący się z równą sprawnością obiema rękami αμφιδέξιος

obwarzanek ˌɔbvaˈʒãnɛk n
(kulinaria) wyrób piekarniczy w kształcie pierścienia uformowanego z wałka skręconego w spiralę, wykonany z ciasta parzonego (obwarzonego) przed pieczeniem; κουλούρα κουλούρι
(potocznie, potoczny) coś, co przypomina kształtem obwarzanek (1.1) κουλούρα

obwodnica ˌɔbvɔdʲˈɲiʦ̑a n
droga poprowadzona wokół obszarów miejskich, umożliwiająca ich ominięcie; περιφερειακή οδός

obwód ˈɔbvut n
(administracja) jednostka podziału terytorialnego w niektórych krajach; περιφέρεια
(geometria) długość brzegu figury geometrycznej; περίμετρος

obwód drukowany n
(elektronika, elektroniczny) płytka z materiału izolacyjnego z naniesionymi na powierzchni ścieżkami przewodzącymi oraz punktami lutowniczymi do montażu elementów elektronicznych; πλακέτα τυπωμένου κυκλώματος

obywatel ˌɔbɨˈvatɛl n
członek społeczeństwa danego państwa, mający określone uprawnienia i obowiązki zastrzeżone przez prawo i konstytucję; πολίτης

obywatelka ˌɔbɨvaˈtɛlka n
kobieta związana z krajem oficjalnymi prawami i obowiązkami υπήκοος

obywatelstwo ˌɔbɨvaˈtɛlstfɔ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (urzędowy) związek prawny osoby fizycznej z jakimś państwem, który daje jej określone prawa i obowiązki; ιθαγένεια υπηκοότητα

obój ˈɔbuj n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu dętego drewnianego z grupy aerofonów dwustroikowych; όμποε οξύαυλος

obóz koncentracyjny ˈɔbus ˌkɔ̃nʦ̑ɛ̃ntraˈʦ̑ɨjnɨ n
miejsce, w którym są przetrzymywane grupy ludności w celu ich izolacji, wykonywania niewolniczej pracy albo eksterminacji tych grup; στρατόπεδο συγκέντρωσης στρατόπεδο συγκεντρώσεως

obłok ˈɔbwɔk n
(meteorologia, meteorologiczny) kłęby zawieszonej wysoko nad ziemią skroplonej pary wodnej σύννεφο

ocean ɔˈʦ̑ɛãn n
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rozległy obszar słonej wody, pokrywający większą część powierzchni Ziemi ωκεανός

oceanograf ˌɔʦ̑ɛãˈnɔɡraf n
specjalista w dziedzinie oceanografii (oceanologii) ωκεανογράφος

oceanografia ˌɔʦ̑ɛãnɔˈɡrafʲja n
nauka o oceanach i morzach; ωκεανογραφία

oceanologia n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o oceanach ωκεανολογία

ocena ɔˈʦ̑ɛ̃na n
(szkolnictwo, szkolny) nota dawana uczniowi lub studentowi βαθμός
opinia kogoś o czymś lub kimś εκτίμηση

ocet ˈɔʦ̑ɛt n
(spożywczy) (kulinaria) spożywczy kwas octowy o stężeniu 5–10%, czasem z domieszkami; ξίδι ξύδι

och ɔx interjection
…służący wyrażaniu stanów uczuciowych (zachwytu, zaskoczenia, przestrachu) ωχ

ochota ɔˈxɔta n
pragnienie osiągnięcia, posiadania lub doświadczenia czegoś κέφι προθυμία

ochrona środowiska n
(ekologia, ekologiczny) ogół działań, których celem jest wykorzystanie zasobów środowiska naturalnego ograniczając jednocześnie negatywne wpływy działalności człowieka; προστασία του περιβάλλοντος

ochroniarz ɔxˈrɔ̃ɲaʃ n
(potocznie, potoczny) pracownik służb ochrony σωματοφύλακας

oczerniać v
rozgłaszać nieprawdziwe informacje o kimś, mając na celu przedstawienie go w niekorzystnym świetle λασπολογώ

oczko ˈɔʧ̑kɔ n
(termin karciany) hazardowa gra w karty; εικοσιένα εικοσιμία στούκι
(zdrobniale) od: oko ματάκι
najmniejszy element w splocie dzianiny; πόντος

oczyszczalnia ścieków ˌɔʧ̑ɨʃˈʧ̑alʲɲa ˈɕʨ̑ɛkuf n
zespół urządzeń i obiektów technologicznych służących do usuwania zanieczyszczeń z odpadów płynnych; μονάδα επεξεργασίας λυμάτων σταθμός επεξεργασίας λυμάτων

oczytany adj
taki, który przeczytał wiele książek διαβασμένος πολυδιαβασμένος

oczywisty ˌɔʧ̑ɨˈvʲistɨ adj
taki, który jest bezsporny, jasny, pewny, określony; taki, co do którego nie ma wątpliwości, którego nie trzeba objaśniać ολοφάνερος φανερός

od czasu do czasu ɔt‿ˈʧ̑asu dɔ‿ˈʧ̑asu adv
co jakiś czas, niezbyt regularnie lub niezbyt często από καιρού εις καιρόν από καιρό σε καιρό κάπου κάπου πότε πότε κατά καιρούς

od czubka głowy do pięt ɔt‿ˈʧ̑upka ˈɡwɔvɨ dɔ‿ˈpʲjɛ̃nt adv
całkowicie, zupełnie, cała postać od dołu do góry απ' την κορυφή ως τα νύχια

od groma ɔd‿ˈɡrɔ̃ma
bardzo dużo, mnóstwo με τη σέσουλα

od stóp do głów ɔt‿ˈstub dɔ‿ˈɡwuf adv
całkowicie, zupełnie, cała postać od dołu do góry απ' την κορυφή ως τα νύχια απ' την κορφή ως τα νύχια

oda ˈɔda n
patetyczny utwór liryczny sławiący wybitną osobę, doniosłe wydarzenie lub wzniosłe idee; ωδή

odaliska ˌɔdaˈlʲiska n
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) biała niewolnica lub konkubina w haremie sułtańskim οδαλίσκη

odbijacz ɔdˈbʲijaʧ̑ n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) elastyczny przedmiot mocowany na nabrzeżu lub na burcie statku w celu ochrony burty przed uszkodzeniem wskutek tarcia i zgniotu; μπαλόνι παράβλημα στρωμάτσο

odbyt ˈɔdbɨt n
(anatomia, anatomiczny) końcowy otwór, ujście układu pokarmowego; πρωκτός

odbytnica ˌɔdbɨtʲˈɲiʦ̑a n
(anatomia, anatomiczny) końcowy odcinek jelita grubego ssaków; ορθό ορθόν

odcień ˈɔtʲʨ̑ɛ̇̃ɲ n
odmiana koloru, która różni się od niego intensywnością lub domieszką innego koloru τόνος

odcisk ˈɔtʲʨ̑isk n
odbicie kształtu jakiegoś obiektu, przedmiotu w innym αποτύπωμα
zgrubienie skóry powstałe na skutek ucisku κάλος

odcisk palca ˈɔtʲʨ̑isk ˈpalʦ̑a n
wzór linii papilarnych palca odciśnięty na jakiejś powierzchni w celu identyfikacji osoby δακτυλικό αποτύπωμα

odczasownikowy adj
(gramatyka) utworzony od czasownika, pochodzący od czasownika ρηματικός

odczucie ɔṭˈʧ̑uʨ̑ɛ n
wrażenie, które się odczuwa εντύπωση

oddawać ɔdˈːavaʨ̑ v
dawać coś komuś z powrotem, zwracać właścicielowi επιστρέφω

oddać honory ˈɔdːaʨ̑ xɔ̃ˈnɔrɨ idiom
(wojskowość, wojskowy) wykonać ustalone gesty lub czynności będące oznaką uszanowania, np. zasalutować, sprezentować broń αποδίδω τιμές

oddech ˈɔdːɛx n
pobranie tlenu poprzez wciągnięcie go do płuc αναπνοή

oddychanie ˌɔdːɨˈxãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: oddychać αναπνοή

oddychać ɔdˈːɨxaʨ̑ v
(fizjologia, fizjologiczny) (zoologia, zoologiczny) (biologia, biologiczny) pobierać tlen z naturalnego dla danego gatunku środowiska αναπνέω

oddziaływać ˌɔdʲʥ̑aˈwɨvaʨ̑ v
(chemia, chemiczny) powodować reakcję chemiczną αντιδρώ
wpływać, powodować skutek επιδρώ

oddzielić ziarno od plew ɔdʲˈʥ̑ɛlʲiʥ̑ ˈʑarnɔ ːt‿ˈplɛf v
wybrać to, co wartościowe, spośród tego, co niewiele warte lub bezwartościowe ξεχωρίζω την ήρα από το σιτάρι χωρίζω τα πρόβατα από τα ερίφια χωρίζω τους αμνούς από τα ερίφια

oddzielić ziarno od plewy ɔdʲˈʥ̑ɛlʲiʥ̑ ˈʑarnɔ ːt‿ˈplɛvɨ idiom
(książkowy) oddzielić to, co dobre, od tego, co złe, oddzielić dobrych od złych ξεχωρίζω την ήρα από το σιτάρι χωρίζω τα πρόβατα από τα ερίφια χωρίζω τους αμνούς από τα ερίφια

odejmowanie ˌɔdɛjmɔˈvãɲɛ n
(matematyka, matematyczny) działanie odwrotne do dodawania; αφαίρεση
(rzeczownik odczasownikowy) od: odejmować αφαίρεση

odejmować ˌɔdɛjˈmɔvaʨ̑ v
(matematyka, matematyczny) wykonywać działanie odejmowania; αφαιρώ

odjemna ɔdʲˈjɛ̃mna n
(matematyka, matematyczny) liczba, od której odejmujemy μειωτέος

odjemnik ɔdʲˈjɛ̃mʲɲik n
(matematyka, matematyczny) liczba, którą odejmujemy od innej αφαιρετέος

odkrycie ɔtˈkrɨʨ̑ɛ n
napotkanie i opisanie prawa lub rzeczy istniejącej w naturze, ale przez nikogo do tej pory nieopisanej ανακάλυψη
ujawnienie czegoś, co dotąd było skrywane lub nieznane αποκάλυψη

odkurzacz ɔtˈkuʒaʧ̑ n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zbierania kurzu i drobnych śmieci poprzez wsysanie ich do specjalnego zbiornika; ηλεκτρική σκούπα

odległy ɔdˈlɛɡwɨ adj
znajdujący się daleko μακρινός

odmiana ɔdˈmʲjãna n
(językoznawstwo, językoznawczy) zmiana formy wyrazu w zależności od przypadku, osoby itp. κλίση

odpoczynek ˌɔtpɔˈʧ̑ɨ̃nɛk n
przerwa podczas jakiegoś wysiłku, mająca na celu ponowne nabranie sił αναπνοή ξεκούραση

odpoczywać ˌɔtpɔˈʧ̑ɨvaʨ̑ v
przerwać czynność fizyczną w celu zrelaksowania się i nabrania sił ξεκουράζομαι

odpowiadać ˌɔtpɔˈvʲjadaʨ̑ v
być równoważnym czemuś αντιστοιχώ
dawać odpowiedź απαντώ
odpisywać (np. na list) απαντώ
być za coś odpowiedzialnym απαντώ
odpowiadać (1.1) na pytania nauczyciela w celu oceny wiedzy απαντώ
podobać się ταιριάζω

odpowiedzialność ˌɔtpɔvʲjɛ̇ˈʥ̑alnɔɕʨ̑ n
obowiązek odpowiadania za swoje działanie, bycia odpowiedzialnym za coś ευθύνη

odpowiedź ɔtˈpɔvʲjɛ̇ʨ̑ n
reakcja na pytanie απάντηση απόκριση

odpychający adj
taki, który wzbudza niechęć; zrażający do siebie απεχθής αποκρουστικός

odpływ ˈɔtpwɨf n
(hydrologia, hydrologiczny) niski stan wody w akwenie morskim wynikający ze zjawiska pływów άμπωτη

odra ˈɔdra n
(medycyna, medyczny) wirusowa choroba zakaźna wieku dziecięcego, której objawami są: wysoka gorączka, stan zapalny górnych dróg oddechowych, plamista wysypka; παραμαγούλα παρωτίτιδα

odstęp księżycowy ˈɔtstɛ̃mp ˌcɕɛ̃w̃ʒɨˈʦ̑ɔvɨ n
(nawigacja) różnica między momentem kulminacji Księżyca, a momentem wystąpienia wody wielkiej lub wody niskiej σεληνοπαλιρροϊκό διάστημα

odstępca n
ktoś, kto odstąpił od dotychczas wyzwanych ideałów αποστάτης

odszczepieniec ˌɔṭʃʧ̑ɛˈpʲjɛ̇̃ɲɛʦ̑ n
ktoś, kto zerwał z jakąś tradycją, ideologią itp. αρνησίθρησκος εξωμότης

odszkodowanie ˌɔṭʃkɔdɔˈvãɲɛ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj świadczenia, które wynika z odpowiedzialności za szkodę; αποζημίωση

odtrutka ɔtˈːrutka n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) środek likwidujący lub zmniejszający działanie trucizny; αντίδοτο

odwaga ɔdˈvaɡa n
zdolność zrobienia czegoś, podjęcia ryzyka, mimo silnych obaw lub strachu czy niebezpieczeństwa θάρρος τόλμη

odważnik ɔdˈvaʒʲɲik n
przedmiot służący do pomiaru masy innych przedmiotów na wadze szalkowej; σταθμά βαρίδι

odważny ɔdˈvaʒnɨ adj
taki, który ma odwagę γενναίος θαρραλέος άφοβος

odwet n
odwzajemnienie za zło ρεβάνς

odwrotny ɔdˈvrɔtnɨ adj
odbywający się w przeciwnym kierunku αντίθετος

odwrót n
(wojskowość, wojskowy) wycofanie się wojska υποχώρηση

odwłok ˈɔdvwɔk n
(zoologia, zoologiczny) tylny odcinek ciała stawonogów κοιλιά

odzież ˈɔʥ̑ɛʃ n
ubranie, okrycie, tkanina służąca do ochrony przed zimnem, wilgocią oraz okrywająca intymne miejsca ρούχο

odznaczenie ˌɔdznaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: odznaczyć παρασημοφόρηση
honorowe wyróżnienie w formie emblematu: odznaki, medalu, krzyża lub gwiazdy, przyznawane komuś za wybitny czyn lub osiągnięcia – przez władze, dowództwo wojskowe lub instytucję; παράσημο

odłożyć na półkę ɔdˈwɔʒɨʨ̑ na‿ˈpuwkɛ v
(przenośnie, przenośnia) zostawić coś do zrobienia na później, na czas bliżej nieokreślony βάζω στο ράφι

offset ˈɔfːsɛt n
(drukarstwo, drukarski) technika druku płaskiego; όφσετ

oficer ɔˈfʲiʦ̑ɛr n
(wojskowość, wojskowy) (administracja) osoba zajmująca odpowiednią pozycję w hierarchii jakiejś służby mundurowej; w Polsce: posiadająca stopień od podporucznika wzwyż; αξιωματικός

oficjalny ˌɔfʲiˈʦ̑ʲjalnɨ adj
zatwierdzony przez jakiś organ władzy i obowiązujący επίσημος

ogier ˈɔɟɛr n
(zootechnika, zootechniczny) niekastrowany samiec konia i innych koniowatych; επιβήτορας ίππος επιβήτορας

ogień ˈɔɟɛ̇̃ɲ n
płomienie i żar powstające podczas procesu gwałtownego utleniania; φωτιά πυρ

ogon ˈɔɡɔ̃n n
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) część ciała niektórych zwierząt, składająca się z włosów, piór lub kręgów, także futro z tej części ciała; ουρά
końcowa część jakiegoś przedmiotu ουρά
(potocznie, potoczny) długa kolejka ουρά

ogrodniczka ˌɔɡrɔdʲˈɲiʧ̑ka n
kobieta, dziewczyna pracująca w ogrodzie κηπουρός

ogrodnik ɔˈɡrɔdʲɲik n
osoba zajmująca się ogrodem κηπουρός

ogrodzenie ˌɔɡrɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
przeszkoda ogradzająca jakiś teren, np. w postaci płotu, parkanu, muru φραγμός

ogromny ɔˈɡrɔ̃mnɨ adj
mający bardzo duży rozmiar τεράστιος πελώριος

ogród ˈɔɡrut n
miejsce, gdzie uprawia się rośliny – np. kwiaty, drzewa, krzewy – w celach konsumpcyjnych lub estetycznych; κήπος περιβόλι

ogród botaniczny ˈɔɡrud ˌbɔtãˈɲiʧ̑nɨ n
(ogrodnictwo, ogrodniczy) ogród, w którym jest hodowane dla celów naukowych rośliny różnych stref klimatycznych i środowisk, zwykle dostępny dla zwiedzających; βοτανικός κήπος

ogród zoologiczny ˈɔɡrud ˌzɔːlɔˈɟiʧ̑nɨ n
teren do ekspozycji i hodowli zwierząt z różnych stron świata; ζωολογικός κήπος

ogródek jordanowski ɔˈɡrudɛc ˌjɔrdãˈnɔfsʲci n
teren z urządzeniami sportowymi, przeznaczony dla dzieci na miejsce gier, zabaw i ćwiczeń fizycznych; παιδική χαρά

ogólnie ɔˈɡulʲɲɛ adv
powszechnie, w sposób przyjęty przez ogół określonych ludzi lub grupy γενικά γενικώς
w sposób pozbawiony wnikania w szczegóły γενικά γενικώς

ogólny ɔˈɡulnɨ adj
nieuwzględniający szczegółów γενικός
zbierający w całość γενικός
powszechny, często występujący γενικός

ogórek ɔˈɡurɛk n
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Cucumis L., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny dyniowatych; αγγουριά αγγούρι
(spożywczy) (kulinaria) owoc ogórka siewnego, Cucumis sativus L. αγγούρι

ogłoszenie ˌɔɡwɔˈʃɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: ogłosić ανακοίνωση άγγελμα
pisemny komunikat umieszczony w miejscu publicznym lub wiadomość rozpowszechniona przez środki masowego przekazu αγγελία

ogłowie ɔˈɡwɔvʲjɛ n
(jeździectwo, jeździecki) element uprzęży zakładany na głowę konia; χαλινάρι

ohar ˈɔxar n
(ornitologia, ornitologiczny) Tadorna tadorna, wędrowny, eurazjatycki ptak wodny; βαρβάρα

ojciec ˈɔjʨ̑ɛʦ̑ n
mężczyzna mający własne dziecko (w stosunku do tego dziecka); πατέρας
założyciel, pierwszy przedstawiciel; πατέρας
(biologia, biologiczny) samiec mający potomstwo πατέρας
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) forma tytularna zakonników, rzadziej księży; πατέρας

ojciec chrzestny ˈɔjʨ̑ɛʦ̑ ˈxʃɛstnɨ n
(kościelny) mężczyzna przedstawiający do chrztu osobę chrzczoną νονός

ojcobójca n
(książkowy) zabójca własnego ojca πατροκτόνος

ojcostwo ɔjˈʦ̑ɔstfɔ n
bycie ojcem πατρότητα

ojcowie ɔjˈʦ̑ɔvʲjɛ n
(podniośle) przodkowie γονείς πατεράδες

ojczenasz ɔjˈʧ̑ɛ̃naʃ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) modlitwa chrześcijan zaczynająca się od słów „Ojcze nasz” Πάτερ

ojczym ˈɔjʧ̑ɨ̃m n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) mąż matki, który nie jest ojcem biologicznym πατριός μητριός

ojczysty ɔjˈʧ̑ɨstɨ adj
(dawniej, dawny) dotyczący ojca, charakteryzujący ojca, wywodzący się od ojca, spokrewniony przez ojca πατρικός
dotyczący ojczyzny, charakteryzujący ojczyznę, wywodzący się z ojczyzny πάτριος

ojczyzna ɔjˈʧ̑ɨzna n
kraj, w którym ktoś się urodził; πατρίδα

okaryna ˌɔkaˈrɨ̃na n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj fletu naczyniowego o jajowatym korpusie; οκαρίνα

okienko ɔˈcɛ̃nkɔ n
(potocznie, potoczny) wolna jednostka zajęciowa w trakcie dnia θυρίδα
miejsce, stoisko w urzędach lub biurach, przy którym są obsługiwani klienci θυρίδα
(zdrobniale) od okno παραθυράκι

okiennica ˌɔcɛ̇̃ɲˈːiʦ̑a n
rozchylane na boki zamknięcie okna w postaci skrzydła, służące do zabezpieczania lub zacieniania okna od zewnątrz; παραθυρόφυλλο

oklaskiwać ˌɔklaˈsʲcivaʨ̑ v
klaskać w dłonie dla wyrażenia uznania χειροκροτώ

oklejarka ˌɔklɛˈjarka n
przyrząd ułatwiający klejenie lub oklejanie przedmiotów za pomocą taśmy samoprzylepnej ρολό αυτοκόλλητη ταινία

okno ˈɔkna ˈɔknɔ n
oszklony otwór w ścianie παράθυρο
(informatyka, informatyczny) wydzielony obszar na ekranie obsługiwany przez jeden program παράθυρο
(matematyka, matematyczny) czas, w którym pobierane są wartości sygnałów do danego filtra παράθυρο

oko ˈɔkɔ n
(anatomia, anatomiczny) narząd wzroku; μάτι οφθαλμός όμμα

oko cyklonu ˈɔkɔ ʦ̑ɨkˈlɔ̃nu n
obszar ciszy w centrum cyklonu; μάτι του κυκλώνα

oko za oko, ząb za ząb ˈɔkɔ za‿ˈɔkɔ ˈzɔ̃mb za‿ˈzɔ̃mp proverb
zasada odwetu, odpłacanie złem za zło; οφθαλμόν αντί οφθαλμού και οδόντα αντί οδόντος

oko złożone n
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) rodzaj oka występujący u owadów, wijów i niektórych skorupiaków, składające się z tysięcy drobnych omatidiów; σύνθετος οφθαλμός

okolicznik ˌɔkɔˈlʲiʧ̑ʲɲik n
(gramatyka) część zdania określająca czasownik; προσδιορισμός

okoliczność ˌɔkɔˈlʲiʧ̑nɔɕʨ̑ n
coś, co towarzyszy czemuś; kontekst sytuacji, zdarzenia περίσταση

okop ˈɔkɔp n
odkryty, ogniowy obiekt fortyfikacyjny, zwykle mający postać wykopu ziemnego; χαράκωμα τάφρος

okostna ɔˈkɔstna n
(anatomia, anatomiczny) błona otaczająca i ochraniająca kości; περιόστεο

około ɔˈkɔwɔ particle
… wskazująca przybliżenie liczby, miary, czasu περίπου κοντά γύρω

około ɔˈkɔwɔ preposition
(dawniej, dawny) … określający miejsce dookoła przedmiotu γύρω περίπου
… wskazujący przybliżenie liczby, miary, czasu περίπου κοντά γύρω

okołoporodowy ˌɔkɔwɔpɔrɔˈdɔvɨ adj
taki, który ma miejsce w okresie porodu oraz bezpośrednio przed nim lub po nim περιγεννητικός

okra ˈɔkra n
(botanika, botaniczny) Abelmoschus moschatus Medik., roślina jednoroczna o wyprostowanych pędach o wysokości jednego metra i żółtych kwiatach, stosowana jako roślina ozdobna, warzywo i zioło; μπάμια

okrakiem ɔˈkracɛ̃m adv
obejmując coś rozstawionymi nogami καβάλα

okres ˈɔkrɛs n
przedział czasu, czas trwania czegoś περίοδος
(fizyka, fizyczny) czas, po którym jakieś zjawisko się powtarza; czas trwania jakiegoś zjawiska, po którym się ono powtórzy; περίοδος
(geologia, geologiczny) część podziału historii Ziemi, podzielona na epoki; περίοδος
(matematyka, matematyczny) dla funkcji okresowej: przedział zmiennej niezależnej, w którym zmienna zależna (wartości funkcji) przyjmuje te same wartości, co w każdym przedziale odległym o całkowitą wielokrotność długości tego przedziału; περίοδος
(potocznie, potoczny) (fizjologia, fizjologiczny) u kobiety: część cyklu menstruacyjnego, która wiąże się z krwawieniem περίοδος

okresowy ˌɔkrɛˈsɔvɨ adj
cyklicznie powtarzający się περιοδικός
trwający lub mający trwać tylko przez pewien czas, chwilowy προσωρινός

określać ɔˈkrɛɕlaʨ̑ v
definiować, ustalać cechy czegoś καθορίζω προσδιορίζω ορίζω

okrutny ɔˈkrutnɨ adj
nie znający litości, nieludzki, charakteryzujący się okrucieństwem στυγνός

okrąg ˈɔkrɔ̃ŋk n
(geometria) krzywa na płaszczyźnie wyznaczona przez wszystkie punkty leżące w jednakowej odległości od danego punktu (środka okręgu); περιφέρεια
kształt utworzony na podobieństwo okręgu (1.1) περιφέρεια

okrągły ɔˈkrɔ̃ŋɡwɨ adj
mający kształt koła, owalu, elipsy, kuli lub zbliżony do nich στρογγυλός

okręt ˈɔkrɛ̃nt n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (wojskowość, wojskowy) jednostka pływająca pod banderą wojenną, należąca do marynarki wojennej państwa; πολεμικό πολεμικό πλοίο

okręt podwodny n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (wojskowość, wojskowy) okręt wojenny, który może pływać i walczyć w zanurzeniu; υποβρύχιο

oksymoron ˌɔksɨ̃ˈmɔrɔ̃n n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura retoryczna polegająca na celowym zestawieniu dwóch pojęć sprzecznych; οξύμωρο σχήμα

oktan ˈɔktãn n
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, jeden ze składników benzyny; οκτάνιο

oktawa ɔkˈtava n
(literacko) strofa składająca się z ośmiu wierszy οκτάβα
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) interwał między pierwszym a ósmym dźwiękiem w skali diatonicznej οκτάβα
przedział czasu równy ośmiu dniom οκταήμερο

okularnik ˌɔkuˈlarʲɲik n
(potocznie, potoczny) ktoś, kto nosi okulary γυαλάκιας
(zoologia, zoologiczny) Naja naja, duży jadowity wąż mający brązowe lub piaskowe ubarwienie i rysunek okularów na kapturze szyjnym; νάγια

okulary ˌɔkuˈlarɨ n
przedmiot służący do korekty wzroku lub ochrony oczu; γυαλιά

okulary przeciwsłoneczne ˌɔkuˈlarɨ ˌpʃɛʨ̑ifswɔ̃ˈnɛʧ̑nɛ n
(optyka, optyczny) rodzaj okularów z przyciemnianymi szkłami, chroniących przed słońcem; γυαλιά ηλίου

okulista ˌɔkuˈlʲista n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób oczu οφθαλμίατρος οφθαλμολόγος

okulistyczny adj
(medycyna, medyczny) związany z okulistyką, dotyczący okulistyki οφθαλμικός

okultyzm n
doktryna ezoteryczna zakładająca istnienie w przyrodzie i człowieku sił tajemnych, które można pobudzić poprzez stosowanie odpowiednich praktyk; αποκρυφισμός

okup ˈɔkup n
pieniądze dawane porywaczom w zamian za uwolnienie zakładników λύτρα

okupacja ˌɔkuˈpaʦ̑ʲja n
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przejęcie władzy nad obcym terytorium κατοχή
tymczasowe zajęcie czegoś dla osiągnięcia zamierzonego celu κατάληψη

okwiat ˈɔkfʲjat n
(botanika, botaniczny) część kwiatu złożona z kielicha i korony osłaniająca pręciki i słupek lub słupki; περιάνθιο

olbrzym ˈɔlbʒɨ̃m n
człowiek o wyjątkowo dużym wzroście i sile γίγαντας γίγας

olcha ˈɔlxa n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzew z rodziny brzozowatych; κλήθρα σκλήθρα

olej ˈɔlɛj n
(spożywczy) płynny tłuszcz otrzymywany z nasion lub owoców niektórych roślin lub tkanek zwierząt, używany np. w przemyśle spożywczym i jako paliwo λάδι έλαιο
(sztuka) obraz namalowany farbami olejnymi λάδι
(technologia, technika, techniczny) produkt rafinacji ropy naftowej, przerobu smoły węglowej lub węgla kamiennego służący głównie jako paliwo λάδι πετρέλαιο ορυκτέλαιο

olej palmowy n
(spożywczy) olej spożywczy i techniczny o czerwonej barwie uzyskiwany z nasion lub miąższu owoców olejowca gwinejskiego; φοινικέλαιο

olej rycynowy n
olej pozyskiwany z nasion rącznika pospolitego, mający zastosowanie w medycynie i kosmetyce; ρητινέλαιο

olej sezamowy n
(spożywczy) olej tłoczony z ziaren sezamu; σησαμέλαιο

olej sojowy ˈɔlɛj sɔˈjɔvɨ n
olej roślinny wytwarzany z ziaren soi; σογιέλαιο

olej słonecznikowy ˈɔlɛj ˌswɔ̃nɛʧ̑ʲɲiˈkɔvɨ n
olej wytwarzany z nasion słonecznika; ηλιέλαιο

olejek eteryczny ɔˈlɛjɛk ˌɛtɛˈrɨʧ̑nɨ n
mieszanina bezbarwnych, lotnych związków organicznych o przyjemnym zapachu, występujących naturalnie w roślinach, mająca zastosowanie w przemyśle spożywczym i perfumeryjnym oraz w lecznictwie; αιθέριο έλαιο εσάνς

oligarchia ˌɔlʲiˈɡarçja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielka grupa uprzywilejowanych ludzi sprawująca władzę lub mająca na nią duży wpływ ολιγαρχία
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów, polegający na sprawowaniu władzy w państwie przez wąską grupę uprzywilejowanych obywateli; ολιγαρχία

olimpijski ˌɔlʲĩmˈpʲijsʲci adj
taki, który dotyczy Olimpu, geograficznego lub mitycznego ολύμπιος
związany z olimpiadą (starożytną lub nowożytną), taki, który dotyczy olimpiady albo taki jak na olimpiadzie ολυμπιακός

oliwa ɔˈlʲiva n
(spożywczy) ciekły tłuszcz wytłaczany z oliwek; ελαιόλαδο λάδι
(technologia, technika, techniczny) olej mineralny, którym oliwi się urządzenia mechaniczne έλαιο λάδι

oliwka ɔˈlʲifka n
(botanika, botaniczny) Olea, rodzaj drzew z rodziny oliwkowatych, wykorzystywane również jako rośliny uprawne; ελαιόδεντρο ελιά
owoc oliwki (1.1) ελιά

omański ɔ̃ˈmãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Oman ομανικός

ombudsman ɔ̃mˈbutsmãn n
rzecznik praw obywatelskich συνηγόρος του πολίτη

omega ɔ̃ˈmɛɡa n
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa dwudziestej czwartej litery alfabetu greckiego, ω; ωμέγα

omikron ɔ̃ˈmʲikrɔ̃n n
nazwa piętnastej litery alfabetu greckiego, ο; όμικρον

omlet ˈɔ̃mlɛt n
(spożywczy) (kulinaria) potrawa przyrządzona z ubitych jajek z dodatkiem mleka i mąki, smażona, przypominająca gruby naleśnik; podawana samodzielnie lub z nadzieniem, na słodko lub pikantnie; ομελέτα

omnipotencja ˌɔ̃mʲɲipɔˈtɛ̃nʦ̑ʲja n
wszechmoc, wszechwładza παντοδυναμία

omocznia ɔ̃ˈmɔʧ̑ʲɲa n
(biologia, biologiczny) jedna z błon płodowych; αλλαντοΐδα αλλαντοειδής υμένας

on ɔ̃n personalPronoun
trzecia osoba liczby pojedynczej, rodzaj męski αυτός

ona ˈɔ̃na personalPronoun
trzecia osoba liczby pojedynczej, rodzaj żeński αυτή

onanizm ɔ̃ˈnãɲism̥ n
zachowanie seksualne polegające na erotycznym pobudzaniu własnych organów płciowych; αυνανισμός

onanizować się ˌɔ̃nãɲiˈzɔvaʨ̑‿ɕɛ v
zaspokajać popęd płciowy bez udziału partnera αυνανίζομαι μαλακίζομαι παίζω το πουλί μου

one ˈɔ̃nɛ personalPronoun
3 (osoba) lm rodzaju niemęskoosobowego αυτές αυτά αυτοί

oni ˈɔ̃ɲi personalPronoun
trzecia osoba liczby mnogiej rodzaju męskoosobowego αυτοί

onkolog ɔ̃ŋˈkɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób nowotworowych ογκολόγος
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka onkologii ογκολόγος

onkologia ˌɔ̃ŋkɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się nowotworami ογκολογία

ono ˈɔ̃nɔ personalPronoun
trzecia osoba liczby pojedynczej, rodzaj nijaki αυτό εκείνο

onomatopeja ˌɔ̃nɔ̃matɔˈpɛja n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wyraz dźwiękonaśladowczy; ονοματοποιία

ontologia ˌɔ̃ntɔˈlɔɟja n
(filozofia, filozoficzny) dziedzina wiedzy, która stara się odpowiadać na pytania o strukturę rzeczywistości i problematykę związaną z pojęciem bytu; οντολογία

opactwo ɔˈpaʦ̑tfɔ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) klasztor katolicki pod zarządem opata; αβαείο μοναστήρι

opakowanie ˌɔpakɔˈvãɲɛ n
to, co służy do przechowywania συσκευασία

opal ˈɔpal n
(mineralogia, mineralogiczny) mieniący się barwami minerał zaliczany do krzemianów, uwodniony dwutlenek krzemu; οπάλι οπάλιο οπάλιος

opalenizna ˌɔpalɛ̃ˈɲizna n
ciemniejsze zabarwienie skóry uzyskane poprzez działanie promieni słonecznych lub UV; μαύρισμα

opat ˈɔpat n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożony opactwa αβάς αββάς

opera ˈɔpɛra n
utwór muzyczny, przedstawienie z fabułą, przeznaczone dla orkiestry i śpiewaków, będących jednocześnie aktorami; όπερα
budynek przeznaczony do wystawiania oper (1.1); όπερα

opieka ɔˈpʲjɛka n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nadzór prawny nad osobą małoletnią επιμέλεια
dbanie o kogoś lub coś; φροντίδα

opiekun klienta n
osoba odpowiedzialna za bezpośredni kontakt z klientem – w agencji reklamowej, banku itp.; υπεύθυνος διαχείρισης λογαριασμών

opinia ɔˈpʲĩɲja n
sąd, zdanie na jakiś temat γνώμη άποψη
zdanie innych ludzi na temat danej osoby, renoma, reputacja φήμη όνομα

opinia publiczna ɔˈpʲĩɲja puˈblʲiʧ̑na n
reakcja zbiorowości ludzkich na działania polityczne i społeczne; wyrażany publicznie stan świadomości owych zbiorowości; κοινή γνώμη

opisowy adj
mający charakter opisu περιγραφικός

opisywać ˌɔpʲiˈsɨvaʨ̑ v
przekazywać informacje w sposób słowny, dawać opis περιγράφω

opium ˈɔpʲjũm n
wysuszony sok mleczny z ponacinanych, niedojrzałych makówek; όπιο

opona ɔˈpɔ̃na n
(anatomia, anatomiczny) błona tkanki łącznej, otaczająca mózg i rdzeń kręgowy; (zobacz) [[opony mózgowo-rdzeniowe]] μηνίγγι
(motoryzacja) zewnętrzna część koła nakładana na felgę lub obręcz; λάστιχο

oponka ɔˈpɔ̃nka n
(kulinaria) okrągłe ciastko o złotawej barwie, z otworem w środku, wykonane z ciasta drożdżowego lub serowego, smażone na głębokim tłuszczu, często posypywane cukrem pudrem λουκουμάς

opornik ɔˈpɔrʲɲik n
(elektryczność) (elektronika, elektroniczny) element elektroniczny zamieniający energię elektryczną w ciepło; αντίσταση αντιστάτης

oportunista ˌɔpɔrtũˈɲista n
(książkowy) człowiek niekierujący się żadnymi stałymi zasadami, dostosowujący się do aktualnych okoliczności dla osiągnięcia własnych korzyści καιροσκόπος οπορτουνιστής

oportunistka ˌɔpɔrtũˈɲistka n
forma żeńska od: oportunista οπορτουνίστρια

oportunizm ˌɔpɔrˈtũɲism̥ n
postawa moralna człowieka kierującego się w swym postępowaniu nie powszechnie przyjętymi zasadami, lecz tym, co w danej sytuacji jest dla niego korzystne; καιροσκοπισμός οπορτουνισμός

opowiadanie ˌɔpɔvʲjaˈdãɲɛ n
coś, co zostało opowiedziane αφήγηση
krótki utwór epicki αφήγημα

opowiadać ˌɔpɔˈvʲjadaʨ̑ v
mówić o jakiejś historii, przedstawiać słowami jakieś wydarzenie, relacjonować διηγούμαι αφηγούμαι ιστορώ λέγω

opozycja ˌɔpɔˈzɨʦ̑ʲja n
(astronomia, astronomiczny) układ planet, ciał niebieskich w stosunku do Ziemi; αντίθεση
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) partia, stronnictwo przeciwne rządowi, większości parlamentarnej αντιπολίτευση
przeciwstawienie, przeciwdziałanie αντίρρηση

oprogramowanie ˌɔprɔɡrãmɔˈvãɲɛ n
ogół programów komputerowych λογισμικό

oprócz ˈɔpruʧ̑ preposition
oznaczający, że coś nie znajduje się w jakimś zbiorze, poza, z wyłączeniem, nie licząc εκτός

optować ɔpˈtɔvaʨ̑ v
wybierać coś, opowiadać się za czymś, głosować na kogoś lub coś διαλέγω επιλέγω

optyka n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) dział fizyki będący nauką o świetle οπτική

optymista ˌɔptɨ̃ˈmʲista n
człowiek przeniknięty skłonnością do dostrzegania dobrych stron życia αισιόδοξος οπτιμιστής

optymistka ˌɔptɨ̃ˈmʲistka n
kobieta przeniknięta skłonnością do dostrzegania dobrych stron życia οπτιμίστρια

optymizm ɔpˈtɨ̃mʲism̥ n
wiara w pomyślność, dostrzeganie pozytywów αισιοδοξία οπτιμισμός

opłucna n
(anatomia, anatomiczny) błona surowicza okrywająca płuca i wyściełająca wnętrze klatki piersiowej; υπεζωκώς

oralny ɔˈralnɨ adj
o zachowaniu seksualnym z użyciem języka i ust στοματικός
ustny, przekazywany za pomocą mowy προφορικός στοματικός

orangutan ˌɔrãŋˈɡutãn n
(zoologia, zoologiczny) rodzaj nadrzewnej małpy człekokształtnej; ουρακοτάγκος ουραγκοτάγκος

oranżada ˌɔrãn͇ˈʒada n
napój o smaku pomarańczowym, również jego surogat πορτοκαλάδα

orać ˈɔraʨ̑ v
(rolnictwo, rolniczy) przygotowywać ziemię pod zasiew poprzez przerzucenie górnej jej warstwy pługiem αροτριώνω οργώνω

orchidea ˌɔrçiˈdɛa n
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) egzotyczny storczyk; ορχιδέα

ordalia ɔrˈdalʲja n
(historia, historyczny, historycznie) Sąd Boży; αγνείας πείρα

oreada ˌɔrɛˈada n
(mitologia grecka) nimfa zamieszkująca góry i jaskinie, którymi opiekuje się i które ochrania; ορεάδα

oregano ˌɔrɛˈɡãnɔ n
(botanika, botaniczny) lebiodka pospolita, gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny jasnotowatych, Origanum vulgare L. ρίγανη
(kulinaria) liście lebiodki stosowane jako przyprawa ρίγανη

organizacja ˌɔrɡãɲiˈzaʦ̑ʲja n
grupa społeczna funkcjonująca według określonych reguł, współpracująca ze sobą w celu osiągnięcia określonych celów οργανισμός οργάνωση
sposób przygotowywania czegoś, planowania διοργάνωση

organizacja pozarządowa ˌɔrɡãɲiˈzaʦ̑ʲja ˌpɔzaʒɔ̃nˈdɔva n
stowarzyszenie zrzeszające osoby fizyczne lub osoby prawne, które jest niezależne od władz państwowych i nie działa dla zysku; μη κυβερνητική οργάνωση

organizator ˌɔrɡãɲiˈzatɔr n
instytucja lub osoba, do której należy zorganizowanie czegoś (np. wydarzenia) οργανωτής

organizatorka ˌɔrɡãɲizaˈtɔrka n
forma żeńska od: organizator οργανώτρια

organizm ɔrˈɡãɲism̥ n
(biologia, biologiczny) istota żywa charakteryzująca się procesami życiowymi; οργανισμός

organizować ˌɔrɡãɲiˈzɔvaʨ̑ v
porządkować, zbierać, zakładać coś; układać coś w pewną całość podległą określonym normom οργανώνω

orgazm ˈɔrɡasm̥ n
(seksuologia, seksuologiczny) szczytowy moment podniecenia w stosunku płciowym, związany z odczuwaniem rozkoszy; οργασμός

orgia ˈɔrʲɟja n
(historia, historyczny, historycznie) początkowo muzyczny, z czasem ekstatyczny obrzęd ku czci bóstw; όργιο
(potocznie, potoczny) zabawa niemoralna, nieprzyzwoita, często alkoholowa, hałaśliwa, uciążliwa dla otoczenia παρτούζα όργια
(przenośnie, przenośnia) przesadzona, rozbuchana różnorodność πανδαισία

orientalny ˌɔrʲjɛ̃nˈtalnɨ adj
związany z Orientem, dotyczący Orientu ανατολικός

origami ˌɔrʲiˈɡãmʲi n
(sztuka) technika artystycznego składania papieru, pochodząca z Chin, rozwinięta w Japonii; οριγκάμι

ork n
(literacko) (fantasy) rosły człekokształtny potwór z zieloną skórą ορκ

orkiestra ɔrʲˈcɛstra n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wieloosobowy zespół instrumentalny, który pod kierownictwem dyrygenta wykonuje utwory muzyczne ορχήστρα

orli ˈɔrlʲi adj
związany z orłem, dotyczący orła αετίσιος

ornitolog ˌɔrʲɲiˈtɔlɔk n
(biologia, biologiczny) specjalista w zakresie ornitologii ορνιθολόγος
(biologia, biologiczny) specjalistka w dziedzinie ichtiologii ορνιθολόγος

ornitologia ˌɔrʲɲitɔˈlɔɟja n
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o ptakach; ορνιθολογία

ornitologiczny ˌɔrʲɲitɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
(biologia, biologiczny) związany z ornitologią, dotyczący ornitologii ορνιθολογικός

oronim ɔˈrɔ̃ɲĩm n
(językoznawstwo, językoznawczy) (geografia, geograficzny) nazwa obiektów znajdujących się n.p.m.; w szczególności wzniesień ορώνυμο

orszak ˈɔrʃak n
grupa ludzi uroczyście towarzyszących komuś ακολουθία συνοδεία

ortografia ˌɔrtɔˈɡrafʲja n
zbiór zasad i norm regulujących sposób zapisu słów danego języka za pomocą liter alfabetu i innych symboli; ορθογραφία

oryginalność n
cecha tego, co jest oryginalne πρωτοτυπία

orzech ˈɔʒɛx n
drewno drzewa z rodziny orzechowatych; καρυδιά
roślina, której owoce to orzechy (1.1); καρυδιά

orzech włoski n
(botanika, botaniczny) Juglans regia L., gatunek drzewa liściastego z rodziny orzechowatych; καρυδιά
(spożywczy) (kulinaria) jadalne nasiono, orzech z drzewa (1.2) καρύδι

orzech ziemny ˈɔʒɛh ˈʑɛ̃mnɨ n
(botanika, botaniczny) (Arachis hypogaea) brazylijska roślina zielna uprawiana w klimacie ciepłym ze względu na jadalne nasiona; αραχίδα

orzechówka ˌɔʒɛˈxufka n
(ornitologia, ornitologiczny) Nucifraga caryocatactes, ptak o długim, mocnym dziobie, czekoladowobrązowym upierzeniu w białe plamki i ogonie czarnym z zielonkawym lub niebieskawym połyskiem, żywiący się orzechami laskowymi, żołędziami, jarzębiną itp.; καρυοθραύστης

orzeczenie ˌɔʒɛˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
(językoznawstwo, językoznawczy) część zdania informująca o czynności lub stanie podmiotu κατηγόρημα ρήμα

orzeczenie proste ˌɔʒɛˈʧ̑ɛ̃ɲɛ ˈprɔstɛ n
(językoznawstwo, językoznawczy) orzeczenie wyrażone za pomocą jednowyrazowych form osobowych czasowników łączących się bezpośrednio z podmiotem μονολεκτικό κατηγόρημα

orzecznik ɔˈʒɛʧ̑ʲɲik n
(językoznawstwo, językoznawczy) nieczasownikowa część orzeczenia imiennego; κατηγορούμενο

orzeł ˈɔʒɛw n
(numizmatyka, numizmatyczny) (bankowość, bankowy) rewers monety κορόνα
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak drapieżny z podrodziny Aquilinae, o zakrzywionym dziobie, mocnych szponach i szerokich, deskowatych skrzydłach; αετός ἀετός
(przenośnie, przenośnia) zdolna, bystra osoba αετός

osa ˈɔsa n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Vespula, uskrzydlony owad o żółto-czarnym ubarwieniu, posiadający żądło; σφήκα

oscylacja ˌɔsʦ̑ɨˈlaʦ̑ʲja n
wahanie, drganie, falowanie, kołysanie; ruch wahadłowy ταλάντωση

oset ˈɔsɛt n
(botanika, botaniczny) Carduus rodzaj roślin z rodziny astrowatych; γαϊδουράγκαθο

osiedle ɔˈɕɛdlɛ n
nieduże skupisko budynków miejskich lub wiejskich οικισμός συνοικία

osiemdziesięciolatek ˌɔɕɛ̃mʲʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlatɛk n
osoba w wieku 80-89 lat ογδοηκοντούτης ογδοντάρης

osiemdziesięciolecie ˌɔɕɛ̃mʲʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlɛʨ̑ɛ n
okres osiemdziesięciu lat ογδοηκονταετηρίδα
osiemdziesiąta rocznica ογδοηκονταετηρίδα

osiemnastolatek ˌɔɕɛ̃mnastɔˈlatɛk n
mężczyzna mający osiemnaście lat δεκαοχτάρης δεκαοχτάχρονος

osiemnastoletni ˌɔɕɛ̃mnastɔˈlɛtʲɲi adj
mający osiemnaście lat δεκαοχτάρης δεκαοχτάχρονος
trwający osiemnaście lat δεκαοχτάχρονος

osioł ˈɔɕɔw n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę domowe z rodziny koniowatych; γάιδαρος γαϊδούρι

osiołek ɔˈɕɔwɛk n
(zdrobniale) od: osioł γαϊδουράκι

osiołek Buridana ɔˈɕɔwɛɡ ˌburʲiˈdãna idiom
osoba nieumiejąca podjąć decyzji, dokonać wyboru γαϊδούρι του Μπουριντάν

oskarżony ˌɔskarˈʒɔ̃nɨ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, przeciw której rozpoczęto postępowanie karne κατηγορούμενος

osm ɔsm̥ n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Os i liczbie atomowej 76; όσμιο

osmotyczny ˌɔsmɔˈtɨʧ̑nɨ adj
oparty na procesie osmozy; dotyczący osmozy ωσμωτικός

osnowa ɔsˈnɔva n
(włókiennictwo) sposób ułożenia nici w tkaninie, w które wplata się nici wątku; także same nici tworzące ten układ; υφάδι

osoba ɔˈsɔba n
(gramatyka) pojęcie używane do określenia formy czasownika, w zależności od wykonawcy czynności πρόσωπο
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) podmiot czynności prawnych πρόσωπο
bohater dramatu πρόσωπο
pojedynczy człowiek, ktoś άτομο

osoba fizyczna ɔˈsɔba fʲiˈzɨʧ̑na n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wobec prawa: każdy człowiek od chwili urodzenia do chwili śmierci; φυσικό πρόσωπο

osoba prawna ɔˈsɔba ˈpravna n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jednostka organizacyjna powołana do określonych celów, którą przepis prawny uznaje za samodzielny podmiot prawa cywilnego; νομικό πρόσωπο

osobistość ˌɔsɔˈbʲistɔɕʨ̑ n
osoba wybitna, ważna i wpływowa προσωπικότητα

osobliwy adj
nietypowy, oryginalny, dziwaczny, inny niż reszta γραφικός παράξενος περίεργος

ostatni ɔˈstatʲɲi adj
znajdujący się na końcu listy, kolejności τελευταίος

ostatnia deska ratunku ɔˈstatʲɲa ˈdɛska raˈtũnku n
sposób wyjścia z trudnej sytuacji σανίδα σωτηρίας

ostatnio ɔˈstatʲɲɔ adv
ostatnim razem τελευταία
w niedalekiej przeszłości πρόσφατα

ostentacja ˌɔstɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
(książkowy) demonstracyjny, manifestacyjny sposób zachowania się, mający na celu zwrócenie czyjejś uwagi, na pokaz επίδειξη

osteoporoza ˌɔstɛɔpɔˈrɔza n
(medycyna, medyczny) stan chorobowy charakteryzujący się postępującym ubytkiem masy kostnej, osłabieniem struktury kości i większą podatnością na ich złamania; οστεοπόρωση

ostrokrzew ɔˈstrɔkʃɛf n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ilex L., rodzaj roślin z rodziny ostrokrzewowatych; krzew lub drzewo zimozielone o pojedynczych, skórzastych, ciemnozielonych, całobrzegich lub kolczasto ząbkowanych liściach i kulistych owocach; ίληξ αρκουδοπούρναρο

ostrokrzew kolczasty ɔˈstrɔkʃɛf kɔlˈʧ̑astɨ n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ilex aquifolium L., gatunek krzewu zimozielonego z rodziny ostrokrzewowatych; αρκουδοπούρναρο

ostrosłup ɔˈstrɔswup n
(matematyka, matematyczny) bryła o wielokącie w podstawie i trójkątnych ścianach zbiegających się w jednym punkcie; πυραμίδα

ostrożnie ɔˈstrɔʒʲɲɛ adv
w sposób ostrożny, uważny προσεχτικά

ostrożność n
zdolność do działania z rozwagą προσοχή σύνεση

ostryga ɔˈstrɨɡa n
(zoologia, zoologiczny) (kulinaria) osiadły małż morski żyjący w ławicach na przybrzeżnych skałach płytkich mórz, o dużym znaczeniu w przemyśle spożywczym; στρείδι

ostrze ˈɔsṭʃɛ n
część robocza narzędzia do krajania, ostre zakończenie lub krawędź przedmiotu λεπίδα κόχη λάμα

ostrzegawczy ˌɔsṭʃɛˈɡafʧ̑ɨ adj
będący ostrzeżeniem, ostrzegający przed czymś, sygnalizujący zagrożenie, niebezpieczeństwo προειδοποιητικός

ostrzeżenie ˌɔsṭʃɛˈʒɛ̃ɲɛ n
akt ostrzegania; przestroga przed czymś προειδοποίηση

osuwisko ˌɔsuˈvʲiskɔ n
(geologia, geologiczny) forma rzeźby terenu powstała w wyniku przemieszczenia materiału skalnego w dół stoku wzdłuż powierzchni poślizgu, efekt osuwania κατολίσθηση

oszczep ˈɔʃʧ̑ɛp n
(łowiectwo, łowiecki) (wojskowość, wojskowy) (dawniej, dawny) broń wojenna lub myśliwska, o długim drzewcu i twardym, metalowym a wcześniej kamiennym, grocie; ακόντιο
(sport, sportowy) długi, zaostrzony pręt używany w lekkoatletyce do rzucania; ακόντιο

oszczepniczka ˌɔʃʧ̑ɛpʲˈɲiʧ̑ka n
(sport, sportowy) sportsmenka uprawiająca rzut oszczepem ακοντίστρια

oszczepnik ɔʃˈʧ̑ɛpʲɲik n
(historia, historyczny, historycznie) żołnierz, rycerz, myśliwy uzbrojony w oszczep ακοντιστής
(sport, sportowy) sportowiec uprawiający rzut oszczepem ακοντιστής

oszczerstwo ɔʃˈʧ̑ɛrstfɔ n
kłamliwa wypowiedź, która ma na celu poniżenie lub ośmieszenie kogoś συκοφαντία

oszukańczy ˌɔʃuˈkãj̃n͇ʧ̑ɨ adj
opierający się na oszustwie, nieuczciwości απατηλός δόλιος πλανερός

osąd ˈɔsɔ̃nt n
wydanie opinii o czymś κρίση

osądzić ɔˈsɔ̃ɲʥ̑iʨ̑ v
(książkowy) wydać opinię o czymś lub o kimś δικάζω
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozpatrzyć sprawę i wydać wyrok δικάζω

osłomuł ɔsˈwɔ̃muw n
(zootechnika, zootechniczny) mieszaniec ogiera konia i klaczy osła, bezpłodny; μουλάρι

otchłań ˈɔtxwãɲ n
puste, ogromne, głębokie miejsce άβυσσος

otoczak ɔˈtɔʧ̑ak n
(geologia, geologiczny) kamień wygładzony i zaokrąglony podczas transportu przez wodę; βότσαλο

otręby ɔˈtrɛ̃mbɨ n
(rolnictwo, rolniczy) (spożywczy) łuski nasion i zarodki ziarna pozostałe po jego zmieleniu, używane jako cenna pasza treściwa lub dodawane do potraw; πίτουρο

otwarty ɔtˈfartɨ adj
o sklepie: czynny, działający ανοικτός ανοιχτός

otwieracz ɔtˈfʲjɛraʧ̑ n
przyrząd służący do otwierania, np. konserw, butelek ανοιχτήρι

otwierać ɔtˈfʲjɛraʨ̑ v
powodować, że coś przestaje być zamknięte ανοίγω

otwór ˈɔtfur n
dziura lub wgłębienie άνοιγμα

otyłość ɔˈtɨwɔɕʨ̑ n
(medycyna, medyczny) szkodliwy dla zdrowia skutek spożywania zbyt dużych ilości jedzenia przy braku ruchu; poważna nadwaga; παχυσαρκία

ouzo n
(kulinaria) bezbarwny, niesłodzony grecki likier anyżowy; ούζο

owad ˈɔvat n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielkie zwierzę, zaliczane do stawonogów, posiadające trzy pary odnóży oraz zazwyczaj dwie pary skrzydeł; έντομο

owadobójczy ˌɔvadɔˈbujʧ̑ɨ adj
używany do zabijania owadów εντομοκτόνος

owadożerca ˌɔvadɔˈʒɛrʦ̑a n
zwierzę lub roślina żywiąca się owadami εντομοφάγο

owadożerny ˌɔvadɔˈʒɛrnɨ adj
żywiący się owadami εντομοφάγος

owal ˈɔval n
(geometria) krzywa płaska, zamknięta, kształtem przypominająca elipsę; ωοειδές

owalny ɔˈvalnɨ adj
przypominający kształtem owal οβάλ

owca ˈɔfʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) Ovis, zwierzę hodowlane o białej wełnie; πρόβατο προβατίνα

owczy ˈɔfʧ̑ɨ adj
związany z owcami, pochodzący od owcy προβατίσιος πρόβιος

owdowieć v
zostać wdowcem lub wdową χηρεύω

owies ˈɔvʲjɛs n
(botanika, botaniczny) Avena L., rodzaj roślin zbożowych należących do rodziny wiechlinowatych, mających kwiatostan w kształcie wiechy; βρόμη βρώμη

owoc ˈɔvɔʦ̑ n
(botanika, botaniczny) organ rozrodczy roślin, powstający z zalążni, zawierający nasiona; φρούτο καρπός

owocnia ɔˈvɔʦ̑ʲɲa n
(botanika, botaniczny) część owocu, powstająca ze ściany zalążni; περικάρπιο

owocożerny adj
(zoologia, zoologiczny) żywiący się owocami καρποφάγος

owulacja n
(biologia, biologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) proces wytwarzania komórek jajowych u ssaków płci żeńskiej; ωορρηξία

ozdabiać ɔzˈdabʲjäʨ̑ v
czynić coś ładniejszym lub strojniejszym στολίζω

oznaczać ɔzˈnaʧ̑aʨ̑ v
wyrażać określoną treść σημαίνω
znakować, wyróżniać, robić znak σημαίνω σημαδεύω

ozon ˈɔzɔ̃n n
(chemia, chemiczny) alotropowa odmiana tlenu o trzech atomach; όζον

ołtarz ˈɔwtaʃ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stół lub podwyższenie, na którym składa się ofiarę bogu lub bóstwu; βωμός Αγία Τράπεζα

ołów ˈɔwuf n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pb i liczbie atomowej 82; μόλυβδος

ołówek ɔˈwuvɛk n
przyrząd służący do pisania, mający rysik z grafitu, można go zmazywać; μολύβι

oś ɔɕ n
centralna linia danego układu άξονας

oślica ɔɕˈlʲiʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) samica osła γαϊδάρα γαϊδούρα

ośmiomiesięczny ˌɔɕmʲjɔ̃mʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
trwający osiem miesięcy οκτάμηνος

ośmiornica ˌɔɕmʲjɔˈrʲɲiʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) drapieżny głowonóg o ośmiu ramionach; χταπόδι οκτάπους

ośmiotysięcznik ˌɔɕmʲjɔtɨˈɕɛ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
góra o wysokości przekraczającej osiem tysięcy metrów n.p.m.; οκτάρα κορυφή

oświadczać ɔɕˈfʲjaṭʧ̑aʨ̑ v
komunikować w podniosły lub formalny sposób δηλώνω

ość ɔɕʨ̑ n
(ichtiologia, ichtiologiczny) mała kość u ryb; ψαροκόκαλο ψαροκόκκαλο

ożenić ɔˈʒɛ̃ɲiʨ̑ v
dać komuś kobietę za żonę, spowodować zawarcie związku małżeńskiego z kobietą νυμφεύομαι παντρεύομαι στεφανώνομαι

pacha ˈpaxa n
(anatomia, anatomiczny) wgłębienie pod stawem ramiennym μασχάλη

pachnieć ˈpaçɲɛ̇ʨ̑ v
wydzielać jakiś zapach, zwykle przyjemny μυρίζω

pachwina paxˈfʲĩna n
(anatomia, anatomiczny) zagłębienie między dolną (u człowieka) lub tylną (u zwierząt) boczną częścią podbrzusza a wewnętrzną powierzchnią górnej części uda βουβώνας
(botanika, botaniczny) miejsce między górną stroną nasady liścia a łodygą μασχάλη

pacjent ˈpaʦ̑ʲjɛ̃nt n
osoba, która korzysta ze świadczeń opieki zdrowotnej; ασθενής πελάτης γιατρός

packa ˈpaʦ̑ka n
przyrząd do zabijania much μυγοσκοτώστρα

pacyfizm n
pogląd głoszący pokój i konieczność zaprzestania wojen πασιφισμός

paczka ˈpaʧ̑ka n
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) przesyłka pocztowa nie mieszcząca się lub nie nadająca się do wysłania listem; δέμα

padalec paˈdalɛʦ̑ n
(zoologia, zoologiczny) Anguis, rodzaj beznogiej jaszczurki; κονάκι

padlina paˈdlʲĩna n
zwierzęce zwłoki ψοφίμι κουφάρι

padlinożerny ˌpadlʲĩnɔˈʒɛrnɨ adj
żywiący się padliną νεκροφάγος

pafijski paˈfʲijsʲci adj
dotyczący Pafos πάφιος

pagaj ˈpaɡaj n
(środowiskowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) krótkie wiosło z jednym piórem, służące do wiosłowania bez użycia dulki, np. w kanadyjce παγαία

pagórek paˈɡurɛk n
niewielkie wzniesienie, zazwyczaj od kilku do kilkudziesięciu metrów λοφίσκος

pajac ˈpajaʦ̑ n
(przenośnie, przenośnia) (pogardliwie) ktoś zachowujący się niepoważnie, bez godności παλιάτσος αρλεκίνος νευρόσπαστο
komiczna postać w dawnej krotochwili αρλεκίνος παλιάτσος
figurka z drewna lub tektury, o komicznym wyglądzie, zwykle z ruchomymi kończynami poruszanymi za pomocą sznurka νευρόσπαστο

pająk ˈpajɔ̃ŋk n
(zoologia, zoologiczny) ośmionożny pajęczak budujący pajęczyny; αράχνη

pajęczyna ˌpajɛ̃n͇ˈʧ̑ɨ̃na n
sieć tkana przez pająka ιστός η αράχνη

palacz ˈpalaʧ̑ n
ktoś, kto zawodowo pali w piecu; θερμαστής
osoba, która pali tytoń, zwykle nałogowo καπνιστής

palec ˈpalɛʦ̑ n
(technologia, technika, techniczny) element maszyny w kształcie sztyftu, który służy do przekazywania ruchu δείκτης
część rękawiczki przykrywająca palce (1.1) δάχτυλο
u człowieka i zwierzęcia: jedno z pięciu cienkich zakończeń dłoni lub stopy δάχτυλο δάκτυλος

palec wskazujący ˈpalɛʦ̑ ˌfskazuˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
(anatomia, anatomiczny) drugi po kciuku palec ręki; δείκτης

palenie paˈlɛ̃ɲɛ n
zwyczaj palenia papierosów, tytoniu κάπνισμα

palenisko n
(technologia, technika, techniczny) część pieca lub urządzenia, w którym pali się ogień τζάκι

paleo- paˈlɛɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z dawnymi czasami, prehistorią παλαιο-

paleoantropologia ˌpalɛɔãntrɔpɔˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) nauka o ewolucji człowieka; παλαιοανθρωπολογία

paleografia ˌpalɛɔˈɡrafʲja n
badanie dziejów pisma i rozwoju narzędzi piśmienniczych; παλαιογραφία

paleolityczny ˌpalɛɔlʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
żyjący / mający miejsce w paleolicie lub pochodzący/wywodzący się z niego παλαιολιθικός

paleontolog ˌpalɛɔ̃ˈntɔlɔk n
(biologia, biologiczny) naukowiec zajmujący się badaniem organizmów kopalnych παλαιοντολόγος
specjalistka z zakresu paleontologii παλαιοντολόγος

palestyński ˌpalɛˈstɨ̃j̃sʲci adj
związany z Palestyną, dotyczący Palestyny lub jej mieszkańców παλαιστινιακός

paliczek paˈlʲiʧ̑ɛk n
(anatomia, anatomiczny) mała kość palców stopy i dłoni; φάλαγγα

palimpsest paˈlʲĩmpsɛst n
(historia, historyczny, historycznie) rękopis spisany na używanym już wcześniej materiale piśmienniczym, z którego usunięto poprzedni tekst; παλίμψηστο

palindrom paˈlʲĩndrɔ̃m n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub zdanie brzmiące tak samo przy czytaniu od lewej strony do prawej, jak i odwrotnie (np. kajak, zaraz); καρκινικός στίχος καρκινική επιγραφή

palinodia ˌpalʲĩˈnɔdʲja n
(literacko) (historia, historyczny, historycznie) utwór literacki, którego autor, w formie satyrycznej, odwołuje swoje uprzednio wyrażone poglądy; παλινωδία

palinologia ˌpalʲĩnɔˈlɔɟja n
(botanika, botaniczny) nauka o pyłkach oraz zarodnikach roślin παλυνολογία

paliwo paˈlʲivɔ n
substancja palna używana do napędzania silników i maszyn lub do palenia w piecach καύσιμο

palić ˈpalʲiʨ̑ v
wdychać dym tytoniowy z papierosa, fajki itp.; czynić to nałogowo καπνίζω

palić jak smok ˈpalʲiʨ̑ ˈjak ˈsmɔk idiom
palić dużo, nadmiernie καπνίζω σαν Αράπης

palić za sobą mosty ˈpalʲiʥ̑ za‿ˈsɔbɔ̃w̃ ˈmɔstɨ v
(książkowy) uniemożliwiać sobie drogę powrotu, wycofanie się z czegoś, zrywać z kimś, z czymś nieodwołalnie γκρεμίζω τις γέφυρες κόβω τις γέφυρες

pallad ˈpalːat n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pd i liczbie atomowej 46; παλλάδιο

palma ˈpalma n
(botanika, botaniczny) Arecaceae, roślina drzewiasta z rodziny arekowatych z gładkim pniem i charakterystycznym pióropuszem liści na szczycie φοίνικας φοινικιά

palto ˈpaltɔ n
ciepłe okrycie wierzchnie do noszenia głównie zimą παλτό πανωφόρι

pamflet ˈpãw̃flɛt n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) satyryczny utwór publicystyczny lub literacki mający na celu zdemaskowanie, ośmieszenie i poniżenie osoby, grupy, środowiska społecznego lub instytucji λίβελος λιβελογράφημα

pamiątka pãˈmʲjɔ̃ntka n
drobny przedmiot lub znak przypominający jakieś zdarzenie, miejsce albo osobę ενθύμιο σουβενίρ

pamiątkowy ˌpãmʲjɔ̃ntˈkɔvɨ adj
taki, który został wykonany, aby upamiętniać coś lub kogoś αναμνηστικός

pamięć ˈpãmʲjɛ̇̃ɲʨ̑ n
zdolność umysłu do zapamiętywania – przechowywania wspomnień, informacji itp.; μνήμη
(informatyka, informatyczny) podzespół lub urządzenie przechowujące dane μνήμη
fakt zachowania informacji, możliwość przypominania sobie – indywidualnie albo w umyśle i kulturze zbiorowości μνήμη

pan pãn n
feudał lub właściciel ziemski, również magnat; władca δεσπότης κύριος
zwrot grzecznościowy w stosunku do mężczyzny; w zwrotach bezpośrednich zastępuje zaimek ty κύριος
pracodawca dla służby κύριος
właściciel niewolników κύριος

pan młody ˈpãn ˈmwɔdɨ n
mężczyzna w dniu swojego ślubu γαμπρός

panaceum ˌpãnaˈʦ̑ɛ<sup>w</sup>ũm n
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) środek na wszystkie dolegliwości, kłopoty i trudności πανάκεια
(książkowy) lek (środek) na wszystko; superlekarstwo πανάκεια

panarabizm ˌpãnaˈrabʲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna głosząca zjednoczenie wszystkich ludów arabskojęzycznych; παναραβισμός

panarabski ˌpãnaˈrapsʲci adj
związany z panarabizmem, głoszący zjednoczenie ludów arabskich παναραβικός

pancernik pãnˈʦ̑ɛrʲɲik n
(zoologia, zoologiczny) niewielki ssak o pancerzu złożonym z ruchomych tarczek; αρμαντίλλο αρμαδίλιο
(marynarka) (wojskowość, wojskowy) silnie opancerzony okręt, wyposażony w działa bardzo dużego kalibru; θωρηκτό

pancerny adj
(wojskowość, wojskowy) związany z wojskami pancernymi τεθωρακισμένος
taki, który ma pancerz τεθωρακισμένος

pancerz ˈpãnʦ̑ɛʃ n
(wojskowość, wojskowy) metalowa powłoka wokół pojazdu, okrętu chroniąca jego załogę przed zagrożeniem; metalowa powłoka chroniąca dowolny przedmiot przed zniszczeniem mechanicznym θώρακας θωράκιση
(zoologia, zoologiczny) u niektórych zwierząt: fragment twardej skóry lub innej powierzchni chroniący narządy wewnętrzne przed uszkodzeniem mechanicznym; ubranie o takiej cesze; καύκαλο θωράκιση

pandeizm pãnˈdɛ<sup>j</sup>ism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) poglądy teologiczne i filozoficzne lub przekonania religijne utożsamiające Boga ze światem; παντεϊσμός

pandemia pãnˈdɛ̃mʲja n
(medycyna, medyczny) globalna epidemia, obejmująca duże obszary (kraj, kontynent lub cały świat) πανδημία

pandemonium ˌpãndɛ̃ˈmɔ̃ɲũm n
przerażająca sytuacja, wydarzenie, miejsce πανδαιμόνιο
królestwo władcy piekieł i demonów πανδαιμόνιο

pani ˈpãɲi n
zwrot grzecznościowy w stosunku do kobiety; w zwrotach bezpośrednich zastępuje zaimek ty κυρία

panichida ˌpãɲiˈçida n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) prawosławne nabożeństwo żałobne; μνημόσυνο

panienka pãˈɲɛ̃nka n
młoda dziewczyna δεσποινίδα δεσποινίς

pankracjon n
(sport, sportowy) (historia, historyczny, historycznie) (starożytność) połączenie boksu i zapasów παγκράτιο

panna ˈpãnːa n
dziewczyna, młoda kobieta δεσποινίς
kobieta, która nigdy nie była mężatką, dawniej tytuł grzecznościowy dla takiej kobiety (obecnie: pani) δεσποινίς δεσποινίδα

panorama ˌpãnɔˈrãma n
rozległy, szeroki widok πανόραμα

panoramiczny ˌpãnɔrãˈmʲiʧ̑nɨ adj
taki, który ukazuje panoramę, pełen obraz czegoś πανοραμικός

panslawizm pãw̃ˈslavʲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ruch ideowy dążący do zjednoczenia Słowian bazujący na jedności kulturowo-językowej narodów słowiańskich; πανσλαβισμός

pantograf pãnˈtɔɡraf n
przyrząd kreślarski do wykonywania powiększeń lub pomniejszeń; παντογράφος
przyrząd służący do pobierania prądu z napowietrznej sieci trakcyjnej przez pojazdy szynowe; παντογράφος

pantokrator ˌpãntɔˈkratɔr n
(ikonografia, ikonograficzny) malarski sposób przedstawienia Chrystusa jako wszechwładcy i sędziego wszechrzeczy – z Biblią i gestem błogosławieństwa; παντοκράτορας παντοκράτωρ

pantomima ˌpãntɔ̃ˈmʲĩma n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) widowisko sceniczne, w którym treść przekazywana jest tylko za pomocą ruchu; παντομίμα

papier ˈpapʲjɛr n
wyrób z celulozy w postaci arkusza, zwykle przeznaczony do zapisywania informacji; χαρτί
(potocznie, potoczny) (biurowość, biurowy) (księgowość) (urzędowy) dokument χαρτί

papier milimetrowy n
arkusz papieru kreślarskiego z naniesioną siatką milimetrową χαρτί μιλιμετρέ

papier toaletowy ˈpapʲjɛr ˌtɔalɛˈtɔvɨ n
chłonny papier przeznaczony do utrzymywania higieny po wypróżnieniu χαρτί υγείας

papier wartościowy ˈpapʲjɛr ˌvartɔɕˈʨ̑ɔvɨ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) dokument lub zapis w systemie informatycznym, który poświadcza prawo posiadacza do własności lub innych praw majątkowych; αξία αξιόγραφο τίτλος

papier ścierny ˈpapʲjɛrʲ ˈɕʨ̑ɛrnɨ n
jeden z rodzajów wyrobów ściernych przeznaczonych do obróbki ściernej powierzchni przedmiotów wykonanych z takich materiałów jak drewno, metal, tworzywa sztuczne; σμυριδόχαρτο

papieros paˈpʲjɛrɔs n
wyrób tytoniowy w postaci cienkiej papierowej rurki długości kilku centymetrów wypełnionej zmielonym tytoniem; τσιγάρο

papierośnica ˌpapʲjɛrɔɕˈɲiʦ̑a n
mały, elegancki pojemnik do trzymania papierosów. ταμπακιέρα τσιγαροθήκη

papieski paˈpʲjɛsʲci adj
związany z papieżem lub papiestwem, dotyczący papieża lub papiestwa παπικός

papież ˈpapʲjɛʃ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biskup i patriarcha Rzymu, głowa Kościoła katolickiego oraz państwa Watykan; πάπας ποντίφικας

papirologia n
nauka, która zajmuje się badaniem i odczytywaniem rękopisów; παπυρολογία

papirusowy adj
wykonany z papirusu παπύρινος

paplać ˈpaplaʨ̑ v
(potocznie, potoczny) mówić dużo i bez sensu lub o mało istotnych sprawach φλυαρώ κουτσομπολεύω

paproć ˈpaprɔʨ̑ n
(botanika, botaniczny) Polypodiopsida, klasa roślin z gromady paprotników; φτέρη

papucaki ˌpapuˈʦ̑aci n
(kulinaria) potrawa grecka z połówek bakłażana nadziewanych mielonym mięsem i zapiekanych z beszamelem παπουτσάκι

papuga paˈpuɡa n
(ornitologia, ornitologiczny) Psittaciformes, rząd ptaków tropikalnych; παπαγάλος
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z podrodziny (1.1) παπαγάλος
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto powtarza czyjeś słowa lub gesty παπαγάλος

papużka falista paˈpuʃka faˈlʲista n
(ornitologia, ornitologiczny) Melopsittacus undulatus, gatunek ptaka z rodziny papug wschodnich, występujacy w Australii, ceniony przez hodowców ze względu na różnorodne barwy upierzenia; παπαγαλάκι

para ˈpara n
(fizyka, fizyczny) woda w stanie gazowym; ατμός
drugi przedmiot z przedmiotów występujących po dwa ταίρι
dwie osoby, darzące się uczuciem ζευγάρι
dwa przedmioty stanowiące komplet ζευγάρι
dwie osoby występujące wspólnie, np. w grze, w tańcu ζευγάρι
określenie niektórych przedmiotów, składających się z dwóch takich samych części ζευγάρι

para- ˈpara
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający: niby, prawie, podobny do tego, co jest określane drugą częścią złożenia παρ- παρά- παρα-

parabola ˌparaˈbɔla n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przypowieść, alegoria; παραβολή
(matematyka, matematyczny) zbiór punktów równo odległych od pewnej prostej (kierownicy paraboli) i pewnego punktu (ogniska paraboli) nieleżącego na tej prostej; παραβολή

paradoks paˈradɔks n
rozumowanie logiczne, pozornie oczywiste, prowadzące z powodu pewnych nieścisłości logicznych do wyniku sprzecznego z założeniem lub udowadniające jednocześnie dwie sprzeczne tezy παράδοξο
zaskakujące twierdzenie sprzeczne z przyjętą powszechnie opinią παράδοξο

paradoksalny ˌparadɔˈksalnɨ adj
sprzeczny z tym, co jest lub wydaje się oczywiste, będący paradoksem lub mający cechy paradoksu, osobliwy, absurdalny παράδοξος

paradygmat ˌparaˈdɨɡmat n
(filozofia, filozoficzny) zbiór pojęć i teorii tworzących podstawy danej nauki; παράδειγμα
(językoznawstwo, językoznawczy) system form odmieniającego się wyrazu; παράδειγμα

parafia paˈrafʲja n
(kościelny) najmniejsza jednostka podziału administracyjnego w niektórych wspólnotach chrześcijańskich, wspólnota eucharystyczna kierowana przez proboszcza; ενορία

parafilia n
(seksuologia, seksuologiczny) (medycyna, medyczny) zboczenie lub zaburzenie seksualne παραφιλία

paragraf paˈraɡraf n
podstawowa jednostka redakcyjna rozporządzenia, oznaczana w tekście symbolem §; παράγραφος

paraliż paˈralʲiʃ n
utrata możliwości ruchu spowodowana uszkodzeniem układu nerwowego παράλυση

paraliżować v
utrudniać swobodne funkcjonowanie czegoś παραλύω

paralotniarstwo ˌparalɔtʲˈɲarstfɔ n
sport i forma rekreacji polegająca na lataniu przy użyciu paralotni: αλεξίπτωτο πλαγιάς παραπέντε

parametr paˈrãmɛtr̥ n
(informatyka, informatyczny) wartość lub zmienna przekazywana do podprogramu podczas jego wywoływania, pozwalająca na sterowanie jego zachowaniem lub uzyskanie jego wyników; παράμετρος
(technologia, technika, techniczny) (matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) wielkość charakteryzująca właściwości czegoś (np. równania, rozkładu, urządzenia, procesu technologicznego, materiału, itp.) παράμετρος

paranauka n
część wiedzy przez naukowców nieuznawana za naukę παραεπιστήμη

paranoiczny adj
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) związany z paranoją, charakterystyczny dla paranoi παρανοϊκός

paranoja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna charakteryzująca się występowaniem urojeń o różnym podłożu; παράνοια
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) sytuacja absurdalna, niedorzeczna παράνοια

parawan n
rozstawialna segmentowa ścianka wydzielająca część pomieszczenia; παραβάν παραπέτασμα

parazytologia ˌparazɨtɔˈlɔɟja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział biologii zajmujący się pasożytami; παρασιτολογία

parazytologiczny adj
dotyczący parazytologii παρασιτολογικός

parch parx n
(medycyna, medyczny) grzybicza choroba owłosionej skóry głowy; ψώρα

paremia paˈrɛ̃mʲja n
(przestarzałe, przestarzały) przysłowie, sentencja παροιμία

pareo n
(etnografia, etnograficzny) kawałek kolorowej tkaniny, rodzaj spódnicy noszonej przez kobiety lub mężczyzn na Tahiti; παρεό
prostokątna, kwadratowa lub trójkątna chusta z cienkiej tkaniny noszona jako część damskiego stroju plażowego, zawiązywana zwykle na biodrach i noszona jako spódnica lub zawiązywana na szyi i noszona jako sukienka παρεό

park park n
duży śródmiejski, rekreacyjny ogród z wytyczonymi alejkami; πάρκο

park narodowy ˈpark ˌnarɔˈdɔvɨ n
obszar wydzielony przez władze państwowe w celu ochrony przyrody; εθνικός δρυμός

parkiet ˈparʲcɛt n
drewniane klepki na podłogi παρκέ
podłoga z drewnianych klepek (1.1) παρκέ

parkinson parʲˈcĩw̃sɔ̃n n
(potocznie, potoczny) choroba Parkinsona πάρκινσον

parkowanie ˌparkɔˈvãɲɛ n
zatrzymywanie pojazdu na postoju, parkingu lub w innym przeznaczonym do tego miejscu παρκάρισμα στάθμευση

parkować parˈkɔvaʨ̑ v
zostawiać samochód na parkingu, miejscu przeznaczonym do zatrzymania samochodu lub innym wolnym miejscu παρκάρω

parlament parˈlãmɛ̃nt n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w systemach demokratycznych najwyższy organ ustawodawczy; κοινοβούλιο βουλή

parlamentarny ˌparlãmɛ̃nˈtarnɨ adj
dotyczący parlamentu, związany z parlamentem κοινοβουλευτικός βουλευτικός

parmezan parˈmɛzãn n
(kulinaria) włoski twardy ser podpuszczkowy, dojrzewający kilka lat, utarty dodawany do potraw jako przyprawa; παρμεζάνα

parodia paˈrɔdʲja n
celowa przeróbka czyjegoś utworu (książki, filmu, muzyki itp., także stylu) lub zachowania, gestów, służąca ośmieszeniu oryginału lub będąca żartem z niego; παρωδία

parodiować v
dokonywać parodii czegoś παρωδώ

paronim paˈrɔ̃ɲĩm n
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo bardzo podobne do innego brzmieniem, ale mające zupełnie inne znaczenie i często mylone; παρώνυμο

parostatek ˌparɔˈstatɛk n
dawny, niewielki statek z silnikiem parowym, zwykle przeznaczony do żeglugi śródlądowej lub przybrzeżnej, z podsiębiernymi kołami napędowymi ατμόπλοιο

parowóz paˈrɔvus n
(kolejnictwo) lokomotywa, której napęd stanowi silnik parowy ατμομηχανή ατμάμαξα

parsek n
(astronomia, astronomiczny) jednostka długości w astronomii, odległość, przy której paralaksa roczna jest równa 1 sekundzie łuku παρσέκ

partenogeneza n
(biologia, biologiczny) rozmnażanie z niezapłodnionej komórki jajowej; παρθενογένεση

parter ˈpartɛr n
kondygnacja budynku położona tuż nad ziemią ισόγειο

parterowy ˌpartɛˈrɔvɨ adj
nie mający pięter μονόπατος μονώροφος
znajdujący się na parterze ισόγειος

partia polityczna ˈpartʲja ˌpɔlʲiˈtɨʧ̑na n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) grupa ludzi, zwykle zarejestrowana w odpowiedni sposób w administracji państwowej, których celem jest przejęcie władzy i rządzenie państwem; πολιτικό κόμμα κόμμα

partyjska strzała idiom
cięte i trafne słowa wypowiedziane na odchodnem, na pożegnanie πάρθιο βέλος

partyjski adj
związany z Partami lub Partią, dotyczący Partów lub Partii πάρθιος

partykuła ˌpartɨˈkuwa n
(językoznawstwo, językoznawczy) nieodmienna i niesamodzielna część mowy wyrażająca, uwydatniająca pytanie, rozkaz, zaprzeczenie, życzenie, np. bym, byście, -li, -ż, -że, nie, czy, niech; μόριο

partytura ˌpartɨˈtura n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szczegółowy zapis nutowy całości utworu muzycznego z założenia przeznaczony do wykonywania przez wiele instrumentów, uporządkowanych według powszechnie przyjętej kolejności jedna partia pod drugą; παρτιτούρα

partyzancki ˌpartɨˈzãnʦ̑ʲci adj
związany z partyzantką i partyzantami αντάρτικος ανταρτικός παρτιζάνικος

paruzja paˈruzʲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: ponowne przyjście Chrystusa na świat, Δευτέρα Παρουσία παρουσία

paryski paˈrɨsʲci adj
związany z Paryżem, dotyczący Paryża παρισινός

paryżanin ˌparɨˈʒãɲĩn n
mieszkaniec Paryża Παριζιάνος Παρισινός

paryżanka ˌparɨˈʒãnka n
mieszkanka Paryża Παριζιάνα Παρισινή

parzysty paˈʒɨstɨ adj
taki, który występuje w parze ζυγός

parzyć ˈpaʒɨʨ̑ v
(kulinaria) poddawać coś działaniu wrzątku lub gorącej wody ζεματίζω
być odczuwanym jako gorące ζεματίζω

parówka paˈrufka n
(kulinaria) tania kiełbasa z przemielonej masy mięsno-kostno-tłuszczowej, spożywana zwykle na gorąco; λουκάνικο λουκάνικο Φρανκφούρτη

pas cnoty ˈpas ˈʦ̑nɔtɨ n
(historia, historyczny, historycznie) specjalny metalowy lub skórzany pas, który mąż mocował wokół bioder i pachwin żony, aby uniemożliwić jej stosunek seksualny z drugim mężczyzną podczas swojej nieobecności; ζώνη αγνότητας

pas startowy ˈpas ːtarˈtɔvɨ n
(lotnictwo, lotniczy) wydzielona i specjalnie oznaczona część lotniska przeznaczona do startów i lądowań samolotów πίστα τροχόδρομος

pasażer paˈsaʒɛr n
osoba podróżująca, ale nie kierująca pojazdem επιβάτης

pasażerka ˌpasaˈʒɛrka n
kobieta podróżująca, ale nie kierująca pojazdem επιβάτισσα

pasażerski adj
taki, który służy do przewozu pasażerów επιβατηγός επιβατικός

pasek narzędzi ˈpasɛk naˈʒɛ̃ɲʥ̑i n
(informatyka, informatyczny) pasek interfejsu graficznego programu, na którym znajdują się ikony narzędzi programu γραμμή εργαλείων

pasierb ˈpaɕɛrp n
syn małżonka z innego małżeństwa προγονός προγόνι

pasierbica ˌpaɕɛrˈbʲiʦ̑a n
córka małżonka z innego małżeństwa προγονή προγόνι

pasjans ˈpasʲjãw̃s n
(termin karciany) rodzaj jednoosobowej gry karcianej polegająca na układaniu w odpowiedni sposób talii kart na stole; πασιέντσα

paskudztwo paˈskuʦ̑tfɔ n
coś paskudnego, bardzo brzydkiego, nieestetycznego αίσχος

pasożyt paˈsɔʒɨt n
(biologia, biologiczny) organizm czerpiący korzyści ze współżycia z innym organizmem, zazwyczaj ze szkodą dla swego gospodarza; παράσιτο
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) człowiek wykorzystujący innych dla osiągnięcia własnych korzyści παράσιτος

pasożytniczy adj
(biologia, biologiczny) dotyczący pasożytów παράσιτος

pasta do zębów ˈpasta dɔ‿ˈzɛ̃mbuf n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) półpłynna substancja przechowywana w tubce służąca do utrzymywania czystości zębów i jamy ustnej; οδοντόκρεμα οδοντόπαστα

pasterka paˈstɛrka n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) msza odprawiana w noc Bożego Narodzenia νυχτερινός δοξολογία της παραμονής ο Χριστούγεννα
dziewczyna pasąca bydło, gęsi, itp. βοσκοπούλα

pasteryzacja ˌpastɛrɨˈzaʦ̑ʲja n
(spożywczy) metoda konserwacji żywności przez jej podgrzewanie; παστερίωση

pasterz ˈpastɛʃ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przenośnie, przenośnia) duchowy lub religijny opiekun ποιμένας βοσκός
osoba, opiekująca się zwierzętami podczas wypasu βοσκός ποιμένας

pasticjo paˈstʲiʦ̑ʲjɔ n
(kulinaria) włoska potrawa z długich makaronowych rurek układany warstwowo z podsmażony mięsem mielonym i zapiekanych w beszamelu παστίτσιο

pastisz ˈpastʲiʃ n
(książkowy) dzieło sztuki, którego autor świadomie naśladuje styl innego autora, innej szkoły lub epoki; παστίτσιο

pastor ˈpastɔr n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny protestancki; πάστορας

pastuch n
człowiek wypasający hodowlane zwierzęta domowe βοσκός

pasturma paˈsturma n
(kulinaria) rodzaj wędliny z suszonej wołowiny o wyrazistym smaku i aromacie; specjalność kuchni tureckiej; παστουρμάς παστρουμάς

pastuszek paˈstuʃɛk n
chłopiec zajmujący się pasterstwem βοσκόπουλο

pastwisko paˈstfʲiskɔ n
(rolnictwo, rolniczy) teren porośnięty trawą, przeznaczony do wypasania zwierząt βοσκότοπος βοσκοτόπι

pasywność paˈsɨvnɔɕʨ̑ n
(książkowy) bierna postawa, brak aktywności παθητικότητα

pasza ˈpaʃa n
(historia, historyczny, historycznie) wysoki urzędnik wojskowy lub cywilny w Imperium Osmańskim; także tytuł tego dostojnika; πασάς
(zootechnika, zootechniczny) pożywienie przeznaczone dla zwierząt gospodarskich; karma; κτηνοτροφή

paszkwil ˈpaʃkfʲil n
publikacja brukająca czyjąś reputację; λίβελος

paszport ˈpaʃpɔrt n
dokument tożsamości uprawniający do przekraczania granic państwowych; διαβατήριο

pasztet ˈpaʃtɛt n
(kulinaria) potrawa z kilku gatunków duszonego lub gotowanego mięsa i podrobów, które się miele i zwykle zapieka πατέ

pasztet strasburski ˈpaʃtɛt strazˈbursʲci n
(kulinaria) pasztet z otłuszczonych wątróbek gęsich lub kaczych, specjalność kuchni francuskiej; φουά γκρα

pat pat n
(szachy, pojęcie szachowe) sytuacja remisowa, w której gracz, na którego przypada posunięcie, nie może wykonać ruchu, a jego król nie jest szachowany; πατ

patelnia paˈtɛlʲɲa n
naczynie kuchenne służące do smażenia potraw; τηγάνι

patetyczny ˌpatɛˈtɨʧ̑nɨ adj
poważny, doniosły, uroczysty παθητικός

patio ˈpatʲjɔ n
(architektura, architektoniczny) niewielki dziedziniec wewnątrz domu, z wejściami do pomieszczeń, często z krużgankami, zwykle w architekturze hiszpańskiej i portugalskiej; μεσαύλιο

patriotyczny ˌpatrʲjɔˈtɨʧ̑nɨ adj
taki, którego cechuje patriotyzm πατριωτικός
związany z patriotyzmem, dotyczący patriotyzmu πατριωτικός

patriotyzm paˈtrʲjɔtɨsm̥ n
miłość ojczyzny i własnego narodu, połączona z gorliwością ofiar dla nich; πατριωτισμός

patrolować v
wykonywać obchód kontrolowanego terenu περιπολώ

patronimiczny ˌpatrɔ̃ɲĩˈmʲiʧ̑nɨ adj
(językoznawstwo, językoznawczy) utworzony od imienia ojca πατρωνυμικός

patrzeć ˈpaṭʃɛʨ̑ v
kierować wzrok na coś lub na kogoś κοιτάζω
(potocznie, potoczny) szukać czegoś, kogoś wzrokiem κοιτάζω
(potocznie, potoczny) zważać na coś, mieć coś na uwadze κοιτάζω
obserwować, zauważać κοιτάζω
pojmować lub oceniać coś w pewien sposób κοιτάζω
traktować kogoś lub coś w jakiś sposób κοιτάζω

patrzeć przez palce v
udawać, że się czegoś nie widzi, być pobłażliwym, tolerować coś κάνω τα στραβά μάτια

patyczek do szaszłyków paˈtɨʧ̑ɛɡ ˌdɔ‿ʃaʃˈwɨkuf n
(kulinaria) zaostrzony, drewniany patyk używany do nabijania mięsa i innych składników szaszłyka καλαμάκι

patyczek do uszu n
plastikowy patyczek zakończony watą przeznaczony do higieny uszu μπατονέτα ωτογλυφίδα ωτοκαθαριστής

patyk ˈpatɨk n
cienkie drewienko ξύλο

patyna paˈtɨ̃na n
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) oznaka dawności, znamię czasu zwykle nadające wartości, szlachetności πατίνα
rdza na miedzi i jej stopach (brąz, mosiądz) w postaci zielonego nalotu πατίνα
warstwa zasadowych węglanów wytwarzana sztucznie w celach zdobniczych πατίνα

paw paf n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju (1.1) παγόνι παγώνι

pawian ˈpavʲjãn n
(zoologia, zoologiczny) małpa z charakterystycznie odsłoniętymi pośladkami i o wydłużonym pysku; βαβουίνος

paznokieć pazˈnɔcɛ̇ʨ̑ n
(anatomia, anatomiczny) płaska rogowa osłona ostatniego członu palca małp i człowieka; νύχι

pałac ˈpawaʦ̑ n
(architektura, architektoniczny) okazały, pozbawiony cech obronnych budynek mieszkalny należący do władcy lub bogatego człowieka παλάτι

pański possessiveAdjective
należący do mężczyzny, do którego zwracamy się per pan εσείς

państwo ˈpãj̃stfɔ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) struktura polityczna obejmująca określony obszar i grupę ludzi go zamieszkującą, rządzona przez osoby reprezentujące tę grupę; ustrój takiej struktury; κράτος
pan i pani wobec służby αφεντικό
tytuł grzecznościowy wobec małżeństwa ανδρόγυνο ο κύριος και η κυρία
zwrot grzecznościowy względem grupy, w której są zarówno kobiety, jak i mężczyźni κυρίες και κύριοι ομάδα άτομο με άντρας και γυναίκα

państwowy pãj̃ˈstfɔvɨ adj
będący w posiadaniu lub pod kontrolą państwa, ustanowiony lub sprawowany przez państwo; odnoszący się do państwa, związany z państwem κρατικός

pańszczyzna pãj̃ˈʃʧ̑ɨzna n
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) uciążliwy obowiązek αγγαρεία

paść ofiarą ˈpaɕʨ̑ ɔˈfʲjarɔ̃w̃ v
zostać zaatakowanym, stać się ofiarą czegoś lub kogoś πέφτω θύμα

październik paʑˈʥ̑ɛrʲɲik n
dziesiąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego); Οκτώβριος Οκτώβρης

październikowy ˌpaʑʥ̑ɛrʲɲiˈkɔvɨ adj
dotyczący października, dziejący się w październiku οκτωβριανός οχτωβριανός

pchać pxaʨ̑ v
(przenośnie, przenośnia) namawiać do czegoś σκουντώ ωθώ
przesuwać coś przed sobą napierając z tyłu σπρώχνω προωθώ σκουντώ ωθώ

pchnięcie kulą ˈpçɲɛ̇̃ɲʨ̑ɛ ˈkulɔ̃w̃ n
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, polegająca na wypchnięciu kuli jednorącz z koła o średnicy 2,135 m; σφαιροβολία

pchła pxwa n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały, bezskrzydły, skaczący owad żywiący się krwią; ψύλλος

pechowiec n
(potocznie, potoczny) ktoś, kto ma pecha γκαντέμης

pedantyczny ˌpɛdãnˈtɨʧ̑nɨ adj
skrajnie, nadmiernie dokładny σχολαστικός

pedał ˈpɛdaw n
(technologia, technika, techniczny) dźwignia przeznaczona do obsługi stopą w samochodzie, samolocie, rowerze itp., także w niektórych instrumentach muzycznych; πεντάλ
(slangowo) (obraźliwie) określenie mężczyzny homoseksualnego (niekiedy rozszerzane na osoby, które nie są gejami, ale są stereotypowo postrzegane jak homoseksualiści) αδελφή κίναιδος πούστης

pediatra pɛˈdʲjatra n
(medycyna, medyczny) lekarz dziecięcy παιδίατρος
(medycyna, medyczny) lekarka dziecięca παιδίατρος

pediatria n
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się dziećmi, ich rozwojem, opieką nad nimi oraz chorobami dziecięcymi; παιδιατρική

pedikiurzystka ˌpɛdʲicuˈʒɨstka n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kobieta wykonująca pedikiur zawodowo πεντικιουρίστα

pedofil pɛˈdɔfʲil n
(seksuologia, seksuologiczny) dorosły odczuwający popęd płciowy do dzieci παιδόφιλος

pedofobia n
(psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed dziećmi, niechęć wobec dzieci παιδοφοβία

pejoratywny ˌpɛjɔraˈtɨvnɨ adj
mający negatywny, ujemny (obraźliwy, zniechęcający) wydźwięk εξευτελιστικός

pejzaż ˈpɛjzaʃ n
(książkowy) krajobraz przedstawiony w dziele sztuki θέα τοπίο
(przenośnie, przenośnia) ogół faktów i procesów tworzących obraz pewnego zjawiska τοπίο
(sztuka) obraz, którego tematem jest krajobraz τοπίο τοπιογραφία

pelikan pɛˈlʲikãn n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rzędu pełnopłetwych; πελεκάνος

penis ˈpɛ̃ɲis n
(anatomia, anatomiczny) narząd kopulacyjny samców, zarówno u ludzi, jak i u niektórych zwierząt; πέος

peniuar pɛ̃ˈɲu<sup>w</sup>ar n
(historia, historyczny, historycznie) pelerynka zakładana dawniej podczas czesania i pudrowania włosów, używana w XVIII w. πενιουάρ πενουάρ
(książkowy) delikatny, zwiewny kobiecy strój domowy nakładany rano lub wieczorem, zwykle na nocną bieliznę; πενιουάρ πενουάρ

pentagram n
(geometria) pięciokąt gwiaździsty; πεντάλφα

pepsi ˈpɛpsʲi n
rodzaj ciemnego, gazowanego napoju chłodzącego produkowanego przez koncern PepsiCo; πέπσι

perfekcja pɛrˈfɛkʦ̑ʲja n
doskonałość, cecha tego, co jest perfekcyjne τελειότητα

perforator ˌpɛrfɔˈratɔr n
(zobacz) dziurkarka περφορατέρ

pergamin n
niegarbowana, cienka, odpowiednio przygotowana skóra owcza, cielęca lub ośla, przeznaczona do pisania lub malowania περγαμηνή

pergola pɛrˈɡɔla n
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) budowla ogrodowa w postaci dwóch rzędów podpór i umieszczonej na nich poziomej ażurowej konstrukcji, po której pną się rośliny; πέργκολα κληματαριά

perkoz ˈpɛrkɔs n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak śródlądowy zmieniający upierzenie stosownie do pory roku; βουτηχτάρα βουτηχτάρι

perkoz dwuczuby ˈpɛrkɔz dvuˈʧ̑ubɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Podiceps cristatus, gatunek ptaka z rodziny perkozów; σκουφοβουτηχτάρα σκουφοβουτηχτάρι

perkoz rdzawoszyi ˈpɛrkɔs ˌrʣ̑avɔˈʃɨji n
(ornitologia, ornitologiczny) Podiceps grisegena, gatunek ptaka z rodziny perkozów; κοκκινοβουτηχτάρα κοκκινοβουτηχτάρι

perkusista ˌpɛrkuˈɕista n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk grający na perkusji ντράμερ ντραμίστας

perliczka pɛrˈlʲiʧ̑ka n
(ornitologia, ornitologiczny) Numida meleagris, udomowiony naziemny ptak grzebiący z rodziny perlic; φραγκόκοτα

peron ˈpɛrɔ̃n n
(kolejnictwo) wydzielona część stacji kolejowej, przeznaczona dla pasażerów, umożliwiająca im wsiadanie do pociągu i wysiadanie z niego πλατφόρμα αποβάθρα

personel pɛrˈsɔ̃nɛl n
zespół pracowników jakiejś instytucji, najczęściej publicznej, których celem jest wykonywanie ściśle określonych zadań nienależących do kierownika tej instytucji προσωπικό

perswadować ˌpɛrsfaˈdɔvaʨ̑ v
tłumaczyć, wyjaśniać, dowodzić coś komuś; przekonywać o czymś, udowodnić coś; korzystać z perswazji πείθω

perswazja pɛrsˈfazʲja n
nakłanianie, tłumaczenie, przekonywanie kogoś do czegoś πειθώ

persymona ˌpɛrsɨ̃ˈmɔ̃na n
(botanika, botaniczny) Diospyros L., rodzaj tropikalnych roślin drzewiastych z rodziny hebankowatych; λωτός
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z rodzaju (1.1) λωτός
(spożywczy) czerwonopomarańczowy, jadalny owoc rośliny z rodzaju (1.1) λωτός

peruka pɛˈruka n
cudze lub sztuczne włosy przystosowane do zakładania na głowę; περούκα

peruwiański ˌpɛruˈvʲjä̃j̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Peru περουβιανός

peryfraza ˌpɛrɨˈfraza n
(językoznawstwo, językoznawczy) zastąpienie nazwy jakiegoś zjawiska przez bardziej lub mniej rozbudowane jego opisanie περίφραση

peryhelium ˌpɛrɨˈxɛlʲjũm n
(astronomia, astronomiczny) punkt orbity okołosłonecznej planety, planety karłowatej, planetoidy lub komety położony najbliżej Słońca; περιήλιο

perła ˈpɛrwa n
(biologia, biologiczny) wytwór płaszcza niektórych mięczaków, szczególnie perłopławów; μαργαριτάρι

pestycyd pɛˈstɨʦ̑ɨt n
częściej w lm: (chemia, chemiczny) substancja syntetyczna lub naturalna stosowana do zwalczania organizmów szkodliwych lub niepożądanych, używana głównie do ochrony roślin uprawnych, lasów, zbiorników wodnych; φυτοφάρμακο

pesymizm pɛˈsɨ̃mʲism̥ n
tendencja do zakładania, że wydarzenia potoczą się najgorszym z możliwych scenariuszy; πεσιμισμός

peszmerg n
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kurdyjski bojownik walczący w partyzantce i powstaniach o niepodległość Kurdystanu; πεσμεργκά

petrochemiczny ˌpɛtrɔxɛ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
(technologia, technika, techniczny) (chemia, chemiczny) dotyczący produkcji i przerobu surowców otrzymywanych z ropy naftowej lub gazu ziemnego πετροχημικός

petrografia ˌpɛtrɔˈɡrafʲja n
(geologia, geologiczny) nauka o składzie i właściwościach skał; πετρογραφία

petrologia ˌpɛtrɔˈlɔɟja n
(geologia, geologiczny) nauka o składzie, powstawaniu i rozmieszczeniu skał w skorupie ziemskiej πετρολογία

petycja pɛˈtɨʦ̑ʲja n
(administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pismo zawierające zbiorową prośbę, kierowane najczęściej do organów władzy; αίτηση υπόμνημα

pewien ˈpɛvʲjɛ̃n adj
całkowicie przekonany o słuszności σίγουρος
określający rzecz znaną mówiącemu, lecz nieujawnianą czy nieokreślaną dokładnie w danej wypowiedzi; niejaki, jakiś κάποιος

pełnia ˈpɛwʲɲa n
(astronomia, astronomiczny) faza księżyca, w której księżyc jest oświetlony przez słońce w taki sposób, że z ziemi widać wyłącznie jego jasną część πανσέληνος

pełnoletni adj
mający wiek, w którym według prawa nabywa się pełnię praw obywatelskich oraz ponosi odpowiedzialność za swoje czyny ενήλικος

pełzanie pɛwˈzãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: pełzać ερπυσμός
(technologia, technika, techniczny) (geologia, geologiczny) powolne zwiększanie się odkształceń materiału poddanego długotrwałemu obciążeniu; ερπυσμός

pi pʲi n
nazwa szesnastej litery alfabetu greckiego, π; πι

piana ˈpʲjãna n
masa drobnych pęcherzyków powietrza na powierzchni płynu αφρός

pianino pʲjä̃ˈɲĩnɔ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument muzyczny ze strunami w środku ustawionymi pionowo; πιάνο κλειδοκύμβαλο

pianista pʲjä̃ˈɲista n
osoba, która gra na pianinie lub fortepianie πιανίστας

pianistka pʲjä̃ˈɲistka n
kobieta, która gra na pianinie, fortepianie πιανίστα πιανίστρια

piasek ˈpʲjasɛk n
luźna skała osadowa złożona z ziaren i okruchów skalnych o rozmiarze od 0,0625 do 2 mm, głównie kwarcu; άμμος

piaskownica ˌpʲjaskɔvʲˈɲiʦ̑a n
wydzielone miejsce pokryte lub wypełnione piaskiem, przeznaczone do zabaw dla dzieci; αμμοδόχος αμμοδοχείο αμμοδόχη

piaszczysty pʲjaʃˈʧ̑ɨstɨ adj
usypany z piasku, pełen piasku αμμώδης αμμουδερός

piec pʲjɛʦ̑ n
budowla lub konstrukcja przeznaczona do spalania φούρνος σόμπα θερμάστρα κλίβανος

piec pʲjɛʦ̑ v
poddawać coś (zwykle żywność) działaniu wysokiej temperatury powyżej 100°C bez udziału wody ψήνω ψένω
działać na coś wysoką temperaturą καίω
powodować ból odbierany jako gorące swędzenie καίω τσούζω

piechota pʲjɛˈxɔta n
(wojskowość, wojskowy) rodzaj wojsk walczących pieszo i w bliskim kontakcie z nieprzyjacielem; πεζικό

pieczeń ˈpʲjɛʧ̑ɛ̃ɲ n
(kulinaria) potrawa z upieczonego mięsa (z wyjątkiem ryb) ψητό

pieczona głowa pʲjɛˈʧ̑ɔ̃na ˈɡwɔva n
(kulinaria) potrawa z pieczonej głowizny – baraniej lub koziej κεφαλάκι

pieczywo pʲjɛˈʧ̑ɨvɔ n
(spożywczy) ogólnie o produktach spożywczych wypiekanych na bazie mąki αρτοσκεύασμα

pieczęć ˈpʲjɛʧ̑ɛ̃ɲʨ̑ n
znak rozpoznawczy osoby prawnej lub fizycznej, wyciskany za pomocą stempla (tłoka); nadaje moc prawną pismu lub dokumentowi, stanowi świadectwo wiarygodności σφραγίδα
środek zabezpieczający nienaruszalność zamkniętego pisma lub przedmiotu σφραγίδα

pieg pʲjɛk n
mała plamka na skórze człowieka występująca najczęściej u osób o jasnej karnacji (blondynów i rudych); φακίδα πανάδα

piegowaty ˌpʲjɛɡɔˈvatɨ adj
pokryty piegami φακιδιάρης

piegowaty ˌpʲjɛɡɔˈvatɨ n
ktoś piegowaty (1.1) φακιδιάρης

piegus ˈpʲjɛɡus n
(potocznie, potoczny) człowiek, który ma piegi φακιδιάρης

piegża ˈpʲjɛɡʒa n
(ornitologia, ornitologiczny) Sylvia curruca, niewielki ptak eurazjatycki wijący gniazda wewnątrz ciernistych krzewów lub żywopłotów; λαλοτσιροβάκος

piekarnia pʲjɛˈkarʲɲa n
miejsce pracy piekarza; zakład produkujący chleb oraz inne wyroby z mąki αρτοποιείο φούρνος
sklep, w którym sprzedaje się wyroby piekarnicze αρτοπωλείο φούρνος

piekarnik pʲjɛˈkarʲɲik n
wbudowane w trzon kuchenny lub wolno stojące domowe urządzenie do pieczenia, głównie ciast i potraw mięsnych; φούρνος

piekarz ˈpʲjɛkaʃ n
człowiek, który pracuje w piekarni i wypieka chleb, bułki itp. αρτοποιός φούρναρης

piekło ˈpʲjɛkwɔ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) (filozofia, filozoficzny) miejsce przebywania dusz zmarłych potępionych za grzechy lub winy wobec bogów popełnione na ziemi; κόλαση
(przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym trudno wytrzymać (z powodu ciężkich warunków), bardzo nieprzyjemna sytuacja, wydarzenie przysparzające wielu cierpień κόλαση

pielucha pʲjɛˈluxa n
niegdyś niewielki kawałek płótna lub podobnego materiału, dziś specjalny rodzaj jednorazowej bielizny służącej do przewijania, najczęściej niemowląt πάνα

pieluszka pʲjɛˈluʃka n
(potocznie, potoczny) jednorazowy artykuł higieniczny łączący funkcję pieluszki (1.1) z majtkami πάμπερς πάνα
kawałek płótna do przewijania niemowląt πάνα

pielęgniarka ˌpʲjɛlɛ̃ŋʲɟˈɲarka n
kobieta sprawująca podstawową opiekę medyczną nad pacjentami; νοσοκόμα

pielęgnować ˌpʲjɛlɛ̃ŋɡˈnɔvaʨ̑ v
dbać o chorych, pomagać w leczeniu chorych περιποιούμαι φροντίζω
dbać o coś, zajmować się czymś z dużą dbałością i troską διατηρώ διαφυλάσσω

piemontyt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów o czerwonej lub brunatnej barwie; πιεμοντίτης

pieniądz pʲɛ̇ˈɲɔnʣɛ ˈpʲjɛ̇̃ɲɔ̃nʦ̑ n
(bankowość, bankowy) umowny środek płatniczy, obecnie w postaci monet i banknotów; χρήμα

pienić ˈpʲjɛ̇̃ɲiʨ̑ v
wytwarzać pianę na czymś αφρίζω
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) objawiać gniew, złość αφρίζω οργίζομαι
wytwarzać pianę na sobie αφρίζω

pieprz pʲjɛpʃ n
(botanika, botaniczny) roślina zielna lub krzew; πιπεριά
(kulinaria) przyprawa otrzymywana z tej rośliny πιπέρι

pieprzyca siewna pʲjɛˈpʃɨʦ̑a ˈɕɛvna n
(botanika, botaniczny) roślina zielna z rodziny kapustowatych, stosowana w kuchni; κάρδαμο

pierdolić pʲjɛr.ˈdɔ.lʲiʨ̑ v
(wulgarnie, wulgaryzm) uprawiać z kimś seks (jako strona aktywna) γαμώ πηδάω
(wulgarnie, wulgaryzm) zmyślać, mówić coś głupiego δεν γαμώ
(wulgarnie, wulgaryzm) uprawiać seks ze sobą nawzajem γαμώ πηδάω
(wulgarnie, wulgaryzm) psuć się γαμώ πηδάω

pierdzieć ˈpʲjɛrʲʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
(wulgarnie, wulgaryzm) wypuszczać gazy trawienne κλάνω πορδίζω

pieriestrojka ˌpʲjɛrʲjɛˈstrɔjka n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (publikatory) (historia, historyczny, historycznie) nieoficjalna nazwa reform w ZSRR w II połowie lat 1980; περεστρόικα

pierrot ˈpʲjɛrːɔt n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) smutna i romantyczna postać z commedia dell’arte, w białym stroju i pobieloną twarzą; πιερότος
ktoś przebrany za pierrota (1.1) na kostiumowej zabawie πιερότος

pierwiastek pʲjɛrˈvʲjastɛk n
(chemia, chemiczny) substancja składająca się z atomów o tej samej liczbie protonów w jądrze (liczbie atomowej); pierwiastek chemiczny; στοιχείο
(matematyka, matematyczny) liczba, która po podniesieniu do danej potęgi, jest równa liczbie pierwiastkowanej; ρίζα
(matematyka, matematyczny) miejsce zerowe funkcji; ρίζα

pierwiastek chemiczny pʲjɛrˈvʲjastɛk xɛ̃ˈmʲiʧ̑nɨ n
zbiór wszystkich atomów posiadających jednakową liczbę protonów w jądrze; χημικό στοιχείο

pierwiosnek pʲjɛrˈvʲjɔsnɛk n
(botanika, botaniczny) Primula L., rodzaj roślin z rodziny pierwiosnkowatych; πρίμουλα

pierwiosnek zwyczajny pʲjɛrˈvʲjɔsnɛɡ zvɨˈʧ̑ajnɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Phylloscopus collybita, gatunek drobnego ptaka wędrownego z rodziny świstunek; δεντροφυλλοσκόπος

pierworodny ˌpʲjɛrvɔˈrɔdnɨ adj
urodzony jako pierwszy z potomstwa πρωτότοκος

pierworództwo n
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół praw i przywilejów pierworodnego potomka męskiego πρωτοτόκια
bycie pierworodnym synem πρωτογένεια

pierwsza dama ˈpʲjɛrfʃa ˈdãma n
nieformalny, honorowy tytuł, przysługujący małżonce głowy (przywódcy) państwa, zwykle żonie prezydenta; πρώτη κυρία

pierwsza pomoc ˈpʲjɛrfʃa ˈpɔ̃mɔʦ̑ n
pomoc przedmedyczna i medyczna udzielana ofiarom wypadków, rannym na miejscu zdarzenia; πρώτες βοήθειες

pierś pʲjɛrʲɕ n
(anatomia, anatomiczny) gruczoł mlekowy człowieka στήθος μαστός
przednia, górna część tułowia u człowieka lub innego zwierzęcia στήθος
(kulinaria) (spożywczy) mięso z przedniej części tułowia drobiu στήθος

pierścień ˈpʲjɛrʲɕʨ̑ɛ̇̃ɲ n
(matematyka, matematyczny) rodzaj struktury algebraicznej; δακτύλιος
krąg naokoło czegoś δακτύλιος
(astronomia, astronomiczny) pierścień (1.2) składający się z cząsteczek pyłu i innych małych cząstek krążących dookoła planety w obszarze o kształcie dysku; δακτύλιος
(botanika, botaniczny) słój w przekroju pnia drzewa świadczący o przyroście rocznym δακτύλιος
(informatyka, informatyczny) jedna z topologii sieci lokalnych; δακτύλιος
(technologia, technika, techniczny) część urządzenia o kształcie koła z otworem δακτύλιος
(zoologia, zoologiczny) u niektórych zwierząt powtarzalna część ciała; δακτύλιος
ozdoba nakładana na palec, masywna obrączka zazwyczaj z oczkiem; δαχτυλίδι

pierścionek pʲjɛrʲɕˈʨ̑ɔ̃nɛk n
rodzaj ozdoby na palec, wykonanej zazwyczaj z metalu szlachetnego z oczkiem δαχτυλίδι

pies pʲjɛs n
(zoologia, zoologiczny) Canis familiaris, zwierzę domowe; σκύλος σκυλί

pies ogrodnika ˈpʲjɛs ˌɔɡrɔdʲˈɲika n
(przenośnie, przenośnia) o kimś, kto nie pozwala innym z czegoś korzystać, mimo że sam tego nie używa; σκυλί του περιβολάρη

pies policyjny ˈpʲjɛs ˌpɔlʲiˈʦ̑ɨjnɨ n
pies wyszkolony do pracy z policją, m.in. wykrywający narkotyki, broń, materiały wybuchowe lub zaginione osoby λαγωνικό η αστυνομία

piesek preriowy ˈpʲjɛsɛk prɛˈrʲjɔvɨ n
(zoologia, zoologiczny) Cynomys, niewielki, północnoamerykański ssak z rodziny wiewiórkowatych; κυνόμυς

pieszczota pʲjɛʃˈʧ̑ɔta n
czułe dotykanie, głaskanie, całowanie kogoś χάιδεμα

pieszo ˈpʲjɛʃɔ adv
idąc, biegnąc, nie zaś pojazdem με τα πόδια πεζή περπατώ

pieta ˈpʲjɛta n
(ikonografia, ikonograficzny) (sztuka) forma przedstawienia rzeźbiarskiego lub malarskiego sceny pasyjnej z martwym Chrystusem na kolanach opłakującej go matki; πιετά

pietruszka pʲjɛˈtruʃka n
jadalne warzywo o białym korzeniu i zielonej naci; μαϊντανός πετροσέλινο

pień pʲjɛ̇̃ɲ n
zdrewniała łodyga drzewa, nadziemna część drzewa bez gałęzi κορμός

pieśń pʲjɛ̇ɕɲ̊ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna utworu wokalnego, instrumentalnego lub wokalno-instrumentalnego; τραγούδι

pigment ˈpʲiɡmɛ̃nt n
(biologia, biologiczny) substancja barwiąca wytwarzana przez komórki i tkanki organizmów żywych, która nadaje im kolor χρωστική
(technologia, technika, techniczny) sproszkowana, kryjąca substancja barwiąca, nierozpuszczalna w wodzie i olejach, używana do sporządzania farb μπογιά χρώμα

pigwa ˈpʲiɡva n
(botanika, botaniczny) Cydonia, krzew lub drzewko o dużych, białych lub różowych kwiatach i aromatycznych owocach; κυδωνιά κυδώνι
(kulinaria) owoc pigwy (1.1) używany na przetwory κυδώνι κυδωνιά

pijak ˈpʲijak n
(potocznie, potoczny) osoba będąca pod wpływem alkoholu μεθυσμένος
osoba nadużywająca alkoholu μέθυσος μεθύστακας μπεκρής

pijany pʲiˈjãnɨ adj
pod wpływem alkoholu μεθυσμένος

pijawka pʲiˈjafka n
(zoologia, zoologiczny) drobne zwierzę wodne z typu pierścienic; βδέλλα
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto czerpie korzyści z innych βδέλλα

pik pʲik n
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czarną pojedynczym listkiem; karta tego koloru μπαστούνι

pikantny pʲiˈkãntnɨ adj
ostry w smaku, mający dużo drażniących język przypraw πικάντικος καυτερός

pikolo pʲiˈkɔlɔ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj fletu; πίκολο

piksel ˈpʲiksɛl n
(informatyka, informatyczny) najmniejszy jednolity element obrazu wyświetlanego na ekranie, drukowanego lub uzyskiwanego za pomocą urządzeń przetwarzania obrazu (aparat cyfrowy, skaner); εικονοστοιχείο πίξελ

pilaster pʲiˈlastɛr n
(architektura, architektoniczny) filar ustawiony przy ścianie lub częściowo w nią wtopiony, nieznacznie występujący przed lico ściany; πίλαστρο

pilaw ˈpʲilaf n
(kulinaria) potrawa z ryżu, ostrych przypraw i mięsa, najczęściej baraniego, pochodząca z Bliskiego Wschodu; πιλάφι

pilnik ˈpʲilʲɲik n
rodzaj narzędzia z hartowanej stali w kształcie płaskiej sztabki o chropowatej powierzchni, używany do ścierania, gładzenia lub obrabiana, najczęściej kawałków drewna; λίμα ράσπα ρίνη

pilny ˈpʲilnɨ adj
gorliwie i rzetelnie coś wykonujący επιμελής
wymagający pośpiechu, szybkiego działania επείγων

pilot ˈpʲilɔt n
(lotnictwo, lotniczy) osoba kierująca pojazdem latającym – statkiem kosmicznym, śmigłowcem lub samolotem πιλότος
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do sterowania na odległość sprzętem elektronicznym lub maszyną; τηλεχειριστήριο τηλεκοντρόλ

pinakoteka ˌpʲĩnakɔˈtɛka n
galeria, zbiór obrazów i dzieł sztuki πινακοθήκη

pinezka pʲĩˈnɛska n
krótka szpilka z płaską lub kulistą główką; πινέζα

pingwin ˈpʲĩŋɡvʲĩn n
(ornitologia, ornitologiczny) nielotny, czarno-biały ptak zamieszkujący zimne morza półkuli południowej; πιγκουίνος

pinyin n
system latynizacji języka chińskiego πινγίν

pionek ˈpʲjɔ̃nɛk n
(szachy, pojęcie szachowe) najsłabsza bierka; πιόνι
przedmiot przemieszczany na planszy w niektórych grach πούλι
(przenośnie, przenośnia) ktoś nieważny, wykorzystywany przez innego człowieka i nieświadomie wypełniający jego wolę πιόνι

pionier ˈpʲjɔ̇̃ɲɛr n
ktoś, kto pierwszy coś odkrywa, poznaje πιονέρος

pionowo pʲjɔ̃ˈnɔvɔ adv
w kierunku pionowym; poruszając się w górę lub dół, prostopadle do podstawy κάθετα καθέτως

piorun ˈpʲjɔrũn n
wyładowanie elektryczne między dwiema chmurami lub między chmurą a ziemią; κεραυνός αστραπή

piorunochron ˌpʲjɔrũˈnɔxrɔ̃n n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie instalowane na budynkach lub obok nich, aby chronić je przed bezpośrednim uderzeniem pioruna ; αλεξικέραυνο

piosenka pʲjɔˈsɛ̃nka n
wokalny utwór muzyczny, zwykle o rozrywkowym charakterze; τραγούδι ωδή

piosenkarka ˌpʲjɔsɛ̃ŋˈkarka n
artystka, która śpiewa piosenki τραγουδίστρια

piosenkarz pʲjɔˈsɛ̃ŋkaʃ n
osoba zajmująca się zawodowo śpiewaniem; τραγουδιστής

piołun ˈpʲjɔwũn n
(botanika, botaniczny) bylica piołun αψιθιά

piramida ˌpʲirãˈmʲida n
(architektura, architektoniczny) budowla w kształcie ostrosłupa, grobowiec faraona; πυραμίδα
(architektura, architektoniczny) podbudowa świątyni w prekolumbijskiej architekturze południowoamerykańskiej πυραμίδα
(geometria) ostrosłup o podstawie kwadratu i trójkątach równoramiennych tworzących jego boki; πυραμίδα

pirat ˈpʲirat n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozbójnik napadający na statki morskie lub powietrzne; πειρατής
(potocznie, potoczny) przestępca nielegalnie rozpowszechniający cudzą własność intelektualną πειρατής

pirenejski ˌpʲirɛ̃ˈnɛjsʲci adj
związany z Pirenejami, dotyczący Pirenejów πυρηναϊκός

piro- ˈpʲirɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z ogniem lub wysoką temperaturą πυρ- πυρο-

piroman pʲiˈrɔ̃mãn n
(psychologia, psychologiczny) ktoś dotknięty piromanią πυρομανής

piromania ˌpʲirɔ̃ˈmãɲja n
(psychologia, psychologiczny) chorobliwa żądza podpalania lub bawienia się ogniem; πυρομανία

piryt ˈpʲirɨt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, polimorficzna odmiana siarczku żelaza; σιδηροπυρίτης

pisanie pʲiˈsãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: pisać γράψιμο γραφή

pisarka pʲiˈsarka n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) forma żeńska od: pisarz συγγραφέας

pisarz ˈpʲisaʃ n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) osoba, która tworzy utwory literackie, zwłaszcza prozą; συγγραφέας

pisać ˈpʲisaʨ̑ v
umieszczać tekst na jakimś materiale lub medium γράφω

pisemnie pʲiˈsɛ̃mʲɲɛ adv
na piśmie, za pomocą pisma γραπτά γραπτώς γραφτά εγγράφως

pisklę ˈpʲisklɛ n
(przenośnie, przenośnia) pieszczotliwie o dziecku νεοσσός
(ornitologia, ornitologiczny) niedawno wyklute młode ptaka; νεοσσός

pismo ˈpʲismɔ n
czasopismo, gazeta, zwykle o lekkiej treści έντυπο
nota, dokument na jakiś temat έγγραφο
zbiór liter i innych znaków graficznych umożliwiający wyrażanie i przechowywanie myśli za pomocą tekstu; γραφή
sposób pisania γραφή

pistacja pʲiˈstaʦ̑ʲja n
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny nanerczowatych; πιστακιά φιστικιά
owoc drzewa pistacjowego φιστίκι

pistolet pʲiˈstɔlɛt n
narzędzie w kształcie pistoletu (1.1), np. do malowania, klejenia πιστολέτο πιστόλι
ręczna, krótka broń palna, zasilana z magazynka lub jednostrzałowa; πιστόλι

pistolet maszynowy pʲiˈstɔlɛt ˌmaʃɨ̃ˈnɔvɨ n
indywidualna broń długa zasilana amunicją pistoletową, z mechanizmem spustowym umożliwiającym strzelanie seriami, οπλοπολυβόλο

pisuar pʲiˈsu<sup>w</sup>ar n
muszla w ubikacji męskiej do oddawania moczu na stojąco ουρητήριο
męska ubikacja publiczna wyposażona w pisuary (1.1) ουρητήριο

piszczel n
(anatomia, anatomiczny) podstawowa kość goleni; κνήμη

pitaja n
(spożywczy) jadalny owoc kaktusów z rodzajów Hylocereus i Stenocereus, o różowej, czerwonej lub żółtej skórce; φρούτο του δράκου

pitny ˈpʲitnɨ adj
nieszkodliwy i zdatny do picia πόσιμος

piuska ˈpʲjuska n
płaska, okrągła czapka, wykonana z tkaniny; pierwotnie służyła do przykrycia tonsury; καλότα

piwiarnia pʲiˈvʲjarʲɲa n
lokal, w którym sprzedaje się piwo μπιραρία μπυραρία

piwo ˈpʲivɔ n
(spożywczy) (kulinaria) niskoalkoholowy napój orzeźwiający; μπύρα ζύθος μπίρα

pizda ˈpʲizda n
(wulgarnie, wulgaryzm) (anatomia, anatomiczny) pochwa lub srom; żeński narząd płciowy μουνί

pizza ˈpʲiʦ̑ːa n
(kulinaria) płaski placek z ciasta drożdżowego z dodatkami, danie o włoskim rodowodzie; πίτσα

pizzeria pʲiʦ̑ˈːɛrʲja n
restauracja, w której pizza jest głównym daniem; πιτσαρία

piórnik ˈpʲjurʲɲik n
(szkolnictwo, szkolny) zwykle podłużne etui z przyborami szkolnymi; γραφιδοθήκη

pióro ˈpʲjurɔ n
(ornitologia, ornitologiczny) wytwór naskórka ptaków, pokrywający ich ciało, składający się z elastycznej osi i dwu chorągiewek; φτερό πούπουλο
przyrząd do pisania γραφίδα

piąte koło u wozu ˈpʲjɔ̃ntɛ ˈkɔwɔ u‿ˈvɔzu n
(przenośnie, przenośnia) osoba lub rzecz zbędna, niepotrzebna, zawadzająca lub niepożądana πέμπτος τροχός της αμάξης τελευταίος τροχός της αμάξης

piątek ˈpʲjɔ̃ntɛk n
piąty dzień tygodnia Παρασκευή

pić pʲiʨ̑ v
spożywać płyny πίνω
pić (1.1) alkohol, również nałogowo πίνω

pić jak szewc ˈpʲiʨ̑ ˈjak ˈʃɛfʦ̑ idiom
pić dużo alkoholu, pić nałogowo, być pijakiem πίνω σαν σφουγγάρι

pięciobój pʲjɛ̇̃ɲˈʨ̑ɔbuj n
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, która składa się z pięciu części; πένταθλο

pięciokrotnie ˌpʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈkrɔtʲɲɛ adv
pięć razy πεντάκις

pięciokąt pʲjɛ̇̃ɲˈʨ̑ɔkɔ̃nt n
(geometria) wielokąt o pięciu bokach (kątach); πεντάγωνο

pięciokątny adj
taki, który ma pięć kątów πεντάγωνος

pięciolecie ˌpʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlɛʨ̑ɛ n
okres pięciu lat πενταετία

pięciolinia n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element graficzny składający się z pięciu równoległych lini, który służy do zapisu muzyki; πεντάγραμμο

piędź pʲjɛ̇̃ɲʨ̑ n
(historia, historyczny, historycznie) (metrologia, metrologiczny) dawna miara długości równa odległości od końca kciuka do końca palca środkowego lub małego rozpostartej dłoni dorosłego mężczyzny (ok. 8 cali); πιθαμή σπιθαμή

piękno ˈpʲjɛ̃ŋknɔ n
zbiór pozytywnych cech (harmonia, proporcja) należących do obiektu, pojęcia; coś, co podoba się, wzbudza zachwyt; ομορφιά κάλλος

piękność ˈpʲjɛ̃ŋknɔɕʨ̑ n
piękna kobieta γοργόνα κούκλα νεράιδα

piękny ˈpʲjɛ̃ŋknɨ adj
taki, którego cechuje piękno: bardzo ładny, wzbudzający zachwyt όμορφος ωραίος

pięta ˈpʲjɛ̃nta n
(anatomia, anatomiczny) tylna część stopy φτέρνα
część skarpety, pończochy, buta w okolicach pięty (1.1) φτέρνα

pięta Achillesa ˈpʲjɛ̃nta ˌːçilˈːɛsa n
(mitologia grecka) (mitologia rzymska) czuły punkt, miejsce słabości; αχίλλειος φτέρνα
(przenośnie, przenośnia) czuły, słaby, wrażliwy, podatny na zranienie punkt / miejsce αχίλλειος φτέρνα

piętro ˈpʲjɛ̃ntrɔ n
nadziemna kondygnacja budynku bezpośrednio nad parterem albo jeszcze wyżej όροφος

pięćdziesięcioletni ˌpʲjɛ̇̃ɲʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlɛtʲɲi adj
mający pięćdziesiąt lat πενηντάρης πεντηκονταετής
trwający pięćdziesiąt lat πεντηκονταετής

pięściarz ˈpʲjɛ̃w̃ɕʨ̑aʃ n
(sport, sportowy) zawodnik, który uprawia pięściarstwo (boks), zwłaszcza w kontekście historycznym πυγμάχος

pięść pʲjɛ̃w̃ɕʨ̑ n
zaciśnięta dłoń γροθιά

piłka ˈpʲiwka n
(technologia, technika, techniczny) piła ręczna o małych rozmiarach πριονάκι
gumowy lub wykonany z innych materiałów przedmiot o kształcie kulistym lub zbliżonym do kuli o różnym rozmiarze i sprężystości, zazwyczaj pusty w środku lub wypełniony powietrzem, służący do zabaw bądź gier sportowych μπάλα
(potocznie, potoczny) zabawa lub gra sportowa z użyciem piłki (1.1) μπάλα
rzut piłką (1.1); piłka (1.1) lecąca w powietrzu podczas gry μπάλα

piłka nożna ˈpʲiwka ˈnɔʒna n
(sport, sportowy) sport zespołowy rozgrywany na trawiastym boisku przez dwie jedenastoosobowe drużyny, które starają się wbić piłkę do bramki przeciwnika; ποδόσφαιρο

piłka ręczna ˈpʲiwka ˈrɛ̃n͇ʧ̑na n
(sport, sportowy) sport zespołowy, w którym dwie siedmioosobowe drużyny starają się wrzucić za pomocą rąk piłkę do bramki przeciwnika; χειροσφαίριση

piłka siatkowa n
(sport, sportowy) piłka używana do gry w siatkówkę (1.1) πετόσφαιρα

piłkarka ręczna n
(sport, sportowy) kobieta, która gra w piłkę ręczną (szczypiorniak) βολεϊμπολίστρια

piłkarski pʲiwˈkarsʲci adj
dotyczący piłki nożnej (piłkarzy i piłkarstwa) ποδοσφαιρικός

piłkarz ˈpʲiwkaʃ n
(sport, sportowy) sportowiec grający w piłkę nożną ποδοσφαιριστής

piłkarz ręczny n
(sport, sportowy) zawodnik uprawiający piłkę ręczną χαντμπολίστας

piłkarzyki ˌpʲiwkaˈʒɨci n
gra zręcznościowa przypominająca futbol, rozgrywana w specjalnej skrzynce z figurkami piłkarzy na ruchomych prętach; ποδοσφαιράκι επιτραπέζιο ποδόσφαιρο

piłkowany ˌpʲiwkɔˈvãnɨ adj
(botanika, botaniczny) posiadający krawędź z ostro zakończonymi, pochylonymi, drobnymi wcięciami i klapkami πριονωτός

piżama pʲiˈʒãma n
strój, który zakłada się, idąc spać; πιτζάμα

plac plaʦ̑ n
wydzielona część miasta, otoczona ulicami i budynkami, zwykle wyłączona z ruchu pojazdów; πλατεία

plagi egipskie n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według Biblii: dziesięć plag, którymi Bóg ukarał Egipt za zatrzymanie Żydów w niewoli; πληγές της Αιγύπτου πληγές του Φαραώ

plagiat ˈplaɟjat n
skopiowanie cudzego utworu lub jego fragmentu i przypisanie sobie autorstwa; λογοκλοπή

plakat ˈplakat n
wyrób poligraficzny zazwyczaj pokaźnych rozmiarów reklamujący coś πλακάτ

plama ˈplãma n
(przenośnie, przenośnia) hańba, kompromitacja κηλίδα στίγμα
brudny lub oszpecający ślad pozostawiony na powierzchni czegoś λεκές κηλίδα
część powierzchni jakiegoś przedmiotu różniąca się kolorem lub walorem od tła λεκές
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) różnica w pigmentacji λεκές

plama słoneczna ˈplãma swɔ̃ˈnɛʧ̑na n
(astronomia, astronomiczny) ciemniejszy obszar obserwowany na powierzchni Słońca; ηλιακή κηλίδα

planeta plãˈnɛta n
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o znacznej masie nie emitujące światła i zazwyczaj okrążające macierzystą gwiazdę; πλανήτης

planetarium ˌplãnɛˈtarʲjũm n
(astronomia, astronomiczny) (edukacja, edukacyjny) odpowiednio wyposażony obiekt przeznaczony do popularyzacji astronomii poprzez odtwarzanie na sferycznym ekranie wyglądu nieba i ruchów ciał niebieskich; πλανητάριο

planisfera ˌplãɲiˈsfɛra n
(geografia, geograficzny) mapa przedstawiająca Ziemię w rzucie płaskim bez podziału na półkule επιπεδόσφαιρο

plantacja plãnˈtaʦ̑ʲja n
obszar zajęty pod uprawę na wielką skalę jednej rośliny o znaczeniu przemysłowym φυτεία

plastelina ˌplastɛˈlʲĩna n
zwykle barwiona, odporna na wysychanie masa plastyczna, do zabawy dla dzieci; πλαστελίνη

plaster ˈplastɛr n
(pszczelarstwo, pszczelarski) uformowany przez pszczoły zlepek sześciokątnych komórek woskowych κηρήθρα κερήθρα
płaski, szeroki płat, często odkrojony od pewnej całości φέτα

plasterek plaˈstɛrɛk n
(kulinaria) mały plaster (porcja czegoś) φέτα ροδέλα

platfus ˈplatfus n
(potocznie, potoczny) osoba, która ma płaskostopie πλατύποδας

platoniczny adj
o uczuciu nierealizowalny πλατωνικός

platynowy adj
(chemia, chemiczny) (jubilerstwo, jubilerski) (metaloznawstwo, metalurgia) dotyczący platyny, związany z platyną, wykonany z platyny, zawierający platynę πλατινένιος

plaża ˈplaʒa n
brzeg akwenu, pokryty piaskiem lub żwirem, nadający się do opalania i rekreacji; παραλία αμμουδιά

plebejski adj
związany z polskimi plebejuszami, dotyczący tych plebejuszy πληβειακός
związany z rzymskimi plebejuszami, dotyczący tych plebejuszy πληβειακός

plebejusz n
(historia, historyczny, historycznie) człowiek zaliczany do plebsu, grupy społecznej nie posiadającej szlachectwa πληβείος
(historia, historyczny, historycznie) człowiek zaliczany do plebsu, rzymskiej klasy społecznej πληβείος

plecak ˈplɛʦ̑ak n
rodzaj worka lub torby przystosowanej za pomocą dwóch pasków do noszenia na plecach σακίδιο

plecy ˈplɛʦ̑ɨ n
(anatomia, anatomiczny) tylna część tułowia, od barków do pasa; πλάτη
tylna część ubrania okrywająca plecy (1.1) πλάτη
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) poparcie wpływowych osób πλάτη

plemienny plɛ̃ˈmʲjɛ̃nːɨ adj
dotyczący plemienia, właściwy plemieniu i jego regułom φυλετικός

plemię ˈplɛ̃mʲjɔna ˈplɛ̃mʲjɛ n
(biologia, biologiczny) kategoria systematyki roślin i zwierząt; φύλο
forma przedpaństwowej organizacji społeczeństw, grupa spokrewnionych rodów zamieszkujących jeden obszar; φυλή φύλο

plemnik ˈplɛ̃mʲɲik n
(biologia, biologiczny) męska komórka rozrodcza – u ludzi, zwierząt i niektórych roślin; σπερματοζωάριο

pleonastyczny adj
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z pleonazmem, dotyczący pleonazmu πλεοναστικός

pleonazm plɛˈɔ̃nasm̥ n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyrażenie składające się z wyrazów to samo lub prawie to samo znaczących; πλεονασμός

pleśń n
gęsty nalot utworzony przez niektóre grzyby na produktach spożywczych i innych substancjach organicznych μούχλα

plik plʲik n
(informatyka, informatyczny) zbiór danych stanowiących jedną całość; αρχείο
pęk papierów (dokumentów, banknotów) μάτσο

pliocen ˈplʲjɔʦ̑ɛ̃n n
(geologia, geologiczny) młodsza epoka neogenu πλειόκαινος πλειόκαινο

pliszka ˈplʲiʃka n
(ornitologia, ornitologiczny) drobny ptak z długim ogonem należacy do jednego z dwóch rodzajów rodziny pliszkowatych, Motacillidae; σουσουράδα

plotka ˈplɔtka n
pogłoska, często nieprawdziwa i szkodliwa dla czyjejś reputacji; wiadomość powtarzana z ust do ust, która traci swoje pierwsze, prawdziwe znaczenie κουτσομπολιό

plotkarka plɔtˈkarka n
kobieta zajmująca się plotkami, rozsiewająca plotki κότα

plotkować plɔtˈkɔvaʨ̑ v
opowiadać, roznosić plotki κουτσομπολεύω κουτσομπολιάζω

plutokracja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma rządów, w której władzę sprawują najbogatsi πλουτοκρατία

pluton ˈplutɔ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pu i liczbie atomowej 94; πλουτώνιο
(wojskowość, wojskowy) pododdział złożony z kilkunastu żołnierzy (kilka drużyn lub pojazdów) θάλαμος ουλαμός

pluć pluʨ̑ v
wyrzucać, wydalać coś z ust, najczęściej ślinę φτύνω

pnącze n
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina o długich pędach, wijąca się ku górze; αναρριχητικός φυτό

po moim trupie pɔ‿ˈmɔ<sup>j</sup>ĩm ˈtrupʲjɛ interjection
nigdy na to nie pozwolę, nigdy na to się nie zgodzę, sprzeciwiam się absolutnie πάνω από το πτώμα μου

po omacku ˌpɔ‿ɔ̃ˈmaʦ̑ku adv
(przenośnie, przenośnia) bez rozeznania, intuicyjnie στα τυφλά στην τύχη
nic nie widząc, kierując się dotykiem ψαχουλευτά ψηλαφιστά

po pierwsze pɔ‿ˈpʲjɛrfʃɛ idiom
przy wyliczaniu jako początek, jako pierwszy element listy przedmiotów, zagadnień, zjawisk itp. εν πρώτοις καταρχήν

pobieżny adj
wykonany na szybko, bez wnikania w szczegóły, bez zgłębiania treści αβαθής

pobocze pɔˈbɔʧ̑ɛ n
skraj drogi; jej część przeznaczona do ruchu pieszych, niektórych pojazdów oraz do postojów έρεισμα

poborowy n
(administracja) (wojskowość, wojskowy) mężczyzna przeznaczony do poboru, powołany do pełnienia służby wojskowej κληρωτός

pobożny pɔˈbɔʒnɨ adj
taki, który żyje zgodnie z zasadami religii θρησκευόμενος ευσεβής

pobudliwy ˌpɔbuˈdlʲivɨ adj
taki, który łatwo reaguje na bodźce ευερέθιστος

pocałunek ˌpɔʦ̑aˈwũnɛk n
serdeczne dotknięcie ustami innej osoby φιλί

pocałunek Judasza n
(przenośnie, przenośnia) pozornie przyjazny gest, który przypieczętowuje zdradę; φιλί του Ιούδα

pochodna pɔˈxɔdna n
(matematyka, matematyczny) granica ilorazu różnicowego; παράγωγος

pochodnia pɔˈxɔdʲɲa n
smolne łuczywo lub skręcone pakuły, szmaty nasycone smołą osadzone na kawałku drewna, używane dawniej do oświetlania, obecnie raczej dla efektów świetlnych; πυρσός

pochodzenie ˌpɔxɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
wywodzenie się z czegoś καταγωγή

pochodzić pɔˈxɔʥ̑iʨ̑ v
mieć coś za miejsce swojego pochodzenia, za źródło, przyczynę, wywodzić się skądś προέρχομαι κατάγομαι

pochwa ˈpɔxfa n
(anatomia, anatomiczny) żeński narząd rozrodczy ssaków; κόλπος κολεός
futerał na broń białą; θηκάρι θήκη

pochwalny adj
związany z chwaleniem lub uwielbieniem, dotyczący chwalenia lub uwielbienia διθυραμβικός

pochód ˈpɔxut n
uroczyste, grupowe przejście, zwykle ulicami miasta παρέλαση

pocieszać pɔˈʨ̑ɛʃaʨ̑ v
mówić komuś zasmuconemu miłe rzeczy w celu wprawienia go w lepszy nastrój παρηγορώ

pocieszenie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: pocieszyć παρηγοριά

pocisk ˈpɔʨ̑isk n
przedmiot miotany z broni miotającej lub wyrzutni mający razić cel lub wykonać inne zadanie, np. zadymić, oświetlić pole walki; βλήμα

pocisk manewrujący ˈpɔʨ̑isk ˌmãnɛvruˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
(wojskowość, wojskowy) bezpilotowa, sterowalna lub programowalna maszyna przemieszczająca się drogą powietrzną, a przeznaczona do przenoszenia ładunku wybuchowego; πύραυλος Κρουζ πύραυλος τύπου Κρουζ

pociąg ˈpɔʨ̑ɔ̃ŋk n
(technologia, technika, techniczny) lokomotywa z wagonami; τρένο αμαξοστοιχία
pragnienie, pożądanie kogoś lub czegoś έλξη

poczekalnia ˌpɔʧ̑ɛˈkalʲɲa n
miejsce dla osób, które czekają αίθουσα αναμονής

poczta ˈpɔʧ̑ta n
budynek lub pomieszczenie, w którym znajduje się siedziba poczty (1.1) ταχυδρομείο
instytucja zajmująca się przekazywaniem listów, paczek, towarów, pieniędzy itp. ταχυδρομείο
korespondencja, listy ταχυδρομείο

poczta głosowa ˈpɔʧ̑ta ɡwɔˈsɔva n
(telekomunikacja) usługa sieci telefonicznych umożliwiająca dzwoniącemu nagranie wiadomości głosowej, a abonentowi późniejszy jej odbiór; φωνητικό ταχυδρομείο

poczta pantoflowa ˈpɔʧ̑ta ˌpãntɔˈflɔva n
idiom nieformalny kanał przekazywania informacji; plotki ράδιο αρβύλα

pocztowy pɔʧ̑ˈtɔvɨ adj
związany z pocztą, dotyczący poczty ταχυδρομικός

pocztówka pɔʧ̑ˈtufka n
karta służąca do korespondencji, zwykle z fotografią lub obrazkiem po jednej stronie, wysyłana pocztą, bez koperty; καρτ ποστάλ

poczucie humoru pɔˈʧ̑uʨ̑ɛ xũˈmɔru n
umiejętność dostrzegania rzeczy śmiesznych, zabawnych, wrażliwość na komizm czegoś αίσθηση του χιούμορ

początek pɔˈʧ̑ɔ̃ntɛk n
to, od czego się coś zaczyna αρχή έναρξη

początkowy ˌpɔʧ̑ɔ̃ntˈkɔvɨ adj
stanowiący początek czegoś, występujący lub odbywający się na początku czegoś αρχικός

poczęstunek ˌpɔʧ̑ɛ̃w̃ˈstũnɛk n
małe, skromne przyjęcie κέρασμα

pod egidą ˌpɔd‿ɛˈɟidɔ̃w̃ idiom
pod opieką, pod patronatem υπό την αιγίδα

pod gołym niebem pɔd‿ˈɡɔwɨ̃mʲ ˈɲɛbɛ̃m adv
na świeżym powietrzu, na zewnątrz budynku, bez zadaszenia στο ύπαιθρο

podatek pɔˈdatɛk n
powszechna obowiązkowa danina uiszczana zwykle na rzecz państwa, ale również na rzecz Kościoła, władcy φόρος φορολογία

podatek od wartości dodanej pɔˈdatɛk ˌɔd‿varˈtɔɕʨ̑i dɔˈdãnɛj n
(ekonomia, ekonomiczny) podatek od towarów i usług doliczany do ich ceny na kolejnych etapach ich tworzenia w zależności od kwoty, o jaką kolejne podmioty biorące udział w procesie tworzenia zwiększą ich wartość φόρος προστιθέμενης αξίας

podatek od zysków kapitałowych pɔˈdatɛk ɔd‿ˈzɨskuf ˌkapʲitaˈwɔvɨx n
(ekonomia, ekonomiczny) podatek od odsetek z lokat, pożyczek, dywidend itp.; φορολογία επί των κεφαλαιακών κερδών

podatkowy ˌpɔdatˈkɔvɨ adj
związany z podatkami lub systemem poboru podatków φορολογικός

podatnik pɔˈdatʲɲik n
osoba zobowiązana do płacenia podatków, osoba płacąca podatki φορολογούμενος

podbrzusze pɔdˈbʒuʃɛ n
(anatomia, anatomiczny) u człowieka: część ciała poniżej brzucha υπογάστριο
(anatomia, anatomiczny) u zwierząt: spodnia część tułowia κοιλιά

podczerwony ˌpɔṭʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ adj
(optyka, optyczny) o promieniowaniu elektromagnetycznym: mający długość fali z zakresu pomiędzy światłem widzialnym a falami radiowymi υπέρυθρος

podejrzenie ˌpɔdɛjˈʒɛ̃ɲɛ n
posądzenie kogoś o coś, domniemanie czyjejś winy υποψία

podejrzewać ˌpɔdɛjˈʒɛvaʨ̑ v
przypuszczać υποπτεύομαι υποψιάζομαι

podeszwa pɔˈdɛʃfa n
(potocznie, potoczny) spodnia część stopy πέλμα
dolna część buta chroniąca stopę przed różnymi urazami σόλα

podgatunek n
(systematyka) (biologia, biologiczny) (subspecies), jednostka taksonomiczna; υποείδος

podgorzałka ˌpɔdɡɔˈʒawka n
(ornitologia, ornitologiczny) Aythya nyroca, brązowy ptak wodny zamieszkujący wyspowo Eurazję; βαλτόπαπια

podium ˈpɔdʲjũm n
podwyższenie w sali albo na świeżym powietrzu przeznaczone dla mówców, na występy artystyczne; βάθρο
trzystopniowe podwyższenie, na którym dekorowani są zwycięzcy w zawodach sportowych βάθρο

podkolanówka ˌpɔtkɔlãˈnufka n
długa skarpetka sięgająca do kolana κάλτσα ως ο γόνατο

podkoszulek ˌpɔtkɔˈʃulɛk n
krótka trykotowa lub bawełniana koszulka, noszona bezpośrednio na ciele; φανέλα

podkowa pɔtˈkɔva n
metalowe wzmocnienie kopyt końskich; πέταλο

podkładka pod mysz n
(informatyka, informatyczny) mały materiałowy lub plastikowy dywanik używany pod myszkę komputerową μαξιλαράκι ποντικιών

podmiot ˈpɔdmʲjɔt n
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) część zdania, wyraz lub grupa wyrazów określająca wykonawcę czynności; υποκείμενο
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba lub instytucja, która wykonuje jakąś czynność prawną, mająca prawa wobec czegoś υποκείμενο
(filozofia, filozoficzny) człowiek, jednostka υποκείμενο

podniebienie ˌpɔdʲɲɛˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
(anatomia, anatomiczny) górna część jamy gębowej kręgowców; ουρανίσκος υπερώα
(przenośnie, przenośnia) smak, gust ουρανίσκος

podnosić na duchu pɔdˈnɔɕiʨ̑ na‿ˈduxu v
pocieszać kogoś, dodawać komuś otuchy τονώνω το ηθικό

podnośnik pɔdˈnɔɕɲik n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do podnoszenia (bez względu na rozmiar) ανυψωτήρας

podobać się pɔˈdɔbaʨ̑‿ɕɛ v
odpowiadać czyjemuś gustowi, wyczuciu estetycznemu, robić na kimś dobre wrażenie; wydawać się komuś sympatycznym αρέσω

podobny pɔˈdɔbnɨ adj
(geometria) mający swoje części w proporcji do części innej figury; όμοιος παρόμοιος
wyglądający prawie tak samo, mający zbliżony wygląd όμοιος παρόμοιος

podpis ˈpɔtpʲis n
własnoręcznie napisane imię i nazwisko (lub symbol) υπογραφή

podpisywać ˌpɔtpʲiˈsɨvaʨ̑ v
składać swój podpis na dokumencie – np. jako akceptację, uwiarygodnienie, poświadczenie υπογράφω

podpuszczka pɔtˈpuʃʧ̑ka n
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) (spożywczy) enzym trawienny wchodzący w skład soku żołądkowego, powodujący ścinanie się białka mleka, używany w mleczarstwie do produkcji serów; πυτιά

podpułkownik ˌpɔtpuwˈkɔvʲɲik n
(wojskowość, wojskowy) stopień oficerski, w Wojsku Polskim bezpośrednio poprzedzający pułkownika, a powyżej stopnia majora; αντισυνταγματάρχης

podrywać pɔdˈrɨvaʨ̑ v
(potocznie, potoczny) zagadywać osobę przeciwnej płci i starać się zainteresować ją sobą; uwodzić καμακώνω

podróż ˈpɔdruʃ n
długotrwałe przemieszczanie się z jednego miejsca do drugiego ταξίδι

podróżniczek ˌpɔdruʒʲˈɲiʧ̑ɛk n
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia svecica, mały, eurazjatycki ptak występujący na terenach wilgotnych; γαλαζολαίμης

podróżnik pɔdˈruʒʲɲik n
ktoś, kto podróżuje, jest w podróży (szczególnie często) ταξιδιώτης

podróżować ˌpɔdruˈʒɔvaʨ̑ v
przebywać drogę w celu odwiedzenia odległego miejsca ταξιδεύω

podręcznik pɔdˈrɛ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
książka służąca do nauki, podająca wiedzę z jakiejś dziedziny; εγχειρίδιο

podstawa pɔtˈstava n
pewna zasada, baza teoretyczna αρχή
to, na czym coś stoi βάση υπόβαθρο
tylko w lm podstawy → elementarna wiedza z danej dziedziny στοιχείο

podstawowy ˌpɔtstaˈvɔvɨ adj
główny, elementarny βασικός

podstrunnica ˌpɔtstrũɲˈːiʦ̑a n
w instrumentach strunowych: listwa z twardego drewna, nad którą są umieszczone struny; ταστιέρα

podstrunnik pɔtˈstrũɲːik n
w instrumentach strunowych: listwa z twardego drewna, nad którą są umieszczone struny ταστιέρα

podszewka pɔṭˈʃɛfka n
cienka tkanina wszyta po wewnętrznej stronie ubrania φόδρα

poduszeczka ˌpɔduˈʃɛʧ̑ka n
(zdrobniale) od poduszka μαξιλαράκι
miniaturowa poduszka do wbijania igieł lub szpilek πελότα

poduszka pɔˈduʃka n
worek wypełniony miękkim materiałem używany jako część pościeli lub w celach dekoracyjnych; μαξιλάρι

poduszka powietrzna pɔˈduʃka pɔˈvʲjɛṭʃna n
(motoryzacja) element pasywnego systemu bezpieczeństwa w samochodzie; rodzaj poduszki zabezpieczającej kierowcę lub pasażera przed skutkami wypadku drogowego, w momencie zderzenia wypełniającej się błyskawicznie gazem αερόσακος

poduszkowiec ˌpɔduˈʃkɔvʲjɛʦ̑ n
pojazd wodno-lądowy unoszący się nad podłożem na poduszce powietrznej; αερόστρωμνο χόβερκραφτ

podwodny pɔdˈvɔdnɨ adj
będący pod powierzchnią wody; odbywający się pod wodą, w całkowitym zanurzeniu υποβρύχιος υποθαλάσσιος

podwójna moralność pɔˈdvujna mɔˈralnɔɕʨ̑ n
postępowanie obłudne, fałszywe; stwarzanie pozorów szlachetności i przestrzegania zasad moralnych przy jednoczesnym, często skrytym, niemoralnym postępowaniu δύο μέτρα και δύο σταθμά

podwójny pɔˈdvujnɨ adj
dwa razy większy, z dwa razy większą liczbą czegoś διπλάσιος
składający się z dwóch jednakowych lub podobnych części διπλός

podwórze pɔdˈvuʒɛ n
plac obok domu, najczęściej otoczony ogrodzeniem i zabudowaniami αυλή

podzespół n
(technologia, technika, techniczny) części zmontowane ze sobą κάρτα

podziemny pɔdʲˈʑɛ̃mnɨ adj
(przenośnie, przenośnia) konspiracyjny, nieoficjalny, tajny μυστικός υπόγειος
znajdujący się pod powierzchnią ziemi υπόγειος

podziękowanie ˌpɔʥ̑ɛ̃ŋkɔˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: podziękować ευχαριστία
fakt bądź materialny dowód złożenia wyrazów wdzięczności ευχαριστία

podłoga pɔdˈwɔɡa n
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) pozioma powierzchnia w budynku, po której chodzą ludzie, wykonana z drewna, kamienia itp.; podłoże δάπεδο πάτωμα

poeta pɔˈɛta n
literat piszący wiersze, tworzący poezję ποιητής

poetka pɔˈɛtka n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) kobieta, która pisze wiersze ποιήτρια

poetycki ˌpɔɛˈtɨʦ̑ʲci adj
związany z poezją ποιητικός

poezja pɔˈɛzʲja n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) działalność literacka obejmująca wiersze, twórczość poetycką ποίηση

pogarda pɔˈɡarda n
uczucie niechęci, poczucie wyższości wobec kogoś lub czegoś περιφρόνηση

pogański pɔˈɡãj̃sʲci adj
związany z pogaństwem παγανιστικός

pogoda pɔˈɡɔda n
chwilowy stan atmosfery καιρός

pogróżka pɔˈɡruʃka n
groźba, zapowiedź zrobienia komuś czegoś złego, postraszenie kogoś karą, wyrządzeniem krzywdy, zemstą itp. απειλή

pogłębiarka n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jednostka pływająca przeznaczona do pogłębiania akwenów morskich lub śródlądowych; βυθοκόρος

poidło n
naczynie, koryto do pojenia zwierząt ποτίστρα

pojawiać się pɔˈjavʲjäʨ̑‿ɕɛ v
stawać się widocznym, jawnym εμφανίζομαι
nadejść, zaistnieć, okazać się εμφανίζομαι

pojawić się pɔˈjavʲiʨ̑‿ɕɛ v
(zobacz) pojawiać się εμφανίζομαι παρουσιάζομαι

pojazd ˈpɔjast n
(potocznie, potoczny) samochód αμάξι
maszyna mogąca przemieszczać się sama lub z pomocą zwierząt pociągowych; όχημα αμάξι

pojedynczy ˌpɔjɛˈdɨ̃n͇ʧ̑ɨ adj
taki, który jest tylko jeden; osobny απλός ενικός μεμονωμένος μονός

pojedynek n
dawna metoda rozwiązywania zatargów honorowych polegająca na walce dwóch przeciwników używających broni siecznej lub palnej w obecności sekundantów μονομαχία
walka, spór między dwiema stronami μονομαχία

pojemnik pɔˈjɛ̃mʲɲik n
zbiornik (naczynie, skrzynia, kosz itp.), w którym przechowywane są materiały, towary, przedmioty, substancje αγγείο δοχείο

pojemność pɔˈjɛ̃mnɔɕʨ̑ n
parametr zbiornika lub naczynia określający, ile cieczy, gazu lub materiałów sypkich może się w nim zmieścić χωρητικότητα

pojemność życiowa pɔˈjɛ̃mnɔʑʥ̑ ʒɨˈʨ̑ɔva n
(medycyna, medyczny) największa objętość powietrza, jaką człowiek może wydmuchać z płuc po maksymalnym wdechu; ζωτική χωρητικότητα

pojutrze pɔˈjuṭʃɛ adv
za dwa dni, dwa dni po dniu dzisiejszym μεθαύριο

pokaz ˈpɔkas n
prezentacja jakichś umiejętności, przedmiotów itp. επίδειξη

pokląskwa pɔˈklɔ̃w̃skfa n
(ornitologia, ornitologiczny) Saxicola rubetra, niewelki ptak wędrowny z rzędu wróblowatych, na wiosnę i w lecie często spotykany na łąkach; καστανολαίμης

pokojowo ˌpɔkɔˈjɔvɔ adv
w sposób pokojowy ειρηνικά

pokora pɔˈkɔra n
cecha tego, kto się nie pyszni, jest skromny ταπεινότητα

pokrewieństwo ˌpɔkrɛˈvʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
relacja łącząca osoby posiadające wspólnego przodka συγγένεια

pokrzywa pɔˈkʃɨva n
(botanika, botaniczny) jednoroczna roślina zielna lub bylina z rodzaju (1.1), o ząbkowatych liściach pokrytych parzącymi włoskami τσουκνίδα

pokrzywka pɔˈkʃɨfka n
(zdrobniale) od pokrzywa ουρτικάρια

pokuta pɔˈkuta n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przyjęta dobrowolnie lub narzucona kara za grzechy; επιτίμιο

pokój ˈpɔkuj n
(budownictwo) część mieszkania, izba δωμάτιο κάμαρα
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) stan panujący między dwoma narodami, bez działań wojennych, bez wypowiedzenia wojny ειρήνη
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pakt kończący wojnę ειρήνη
(przestarzałe, przestarzały) spokój ειρήνη

pokój jednoosobowy ˈpɔkuj ˌːɛdnɔːsɔˈbɔvɨ n
pokój przeznaczony dla jednej osoby, z jednym łóżkiem μονόκλινο

pokład ˈpɔkwat n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) każde poziome pokrycie kadłuba statku; κατάστρωμα
warstwa określonej kopaliny zalegająca pomiędzy warstwami innych kopalin στρώμα

polarny pɔˈlarnɨ adj
właściwy terenom podbiegunowym lub znajdujący się na tych terenach πολικός

pole minowe n
(wojskowość, wojskowy) obszar pokryty minami; ναρκοπέδιο
(przenośnie, przenośnia) sytuacja, w której pełno jest pułapek ναρκοπέδιο

polecony ˌpɔlɛˈʦ̑ɔ̃nɨ n
(potocznie, potoczny) przesyłka rejestrowana, przyjęta za potwierdzeniem nadania i doręczana adresatowi za pokwitowaniem odbioru συστημένος

poli-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na wielość, mnogość czegoś πολυ-

poliandria ˌpɔlʲiˈ<sup>j</sup>ãndrʲja n
forma poligamii, w której kobieta jest zamężna jednocześnie z dwoma lub więcej mężczyznami; πολυανδρία πολύανδρος

policja pɔˈlʲiʦ̑ʲja n
(dawniej, dawny) grzeczność, obyczajność ευπρέπεια κοσμιότητα
(potocznie, potoczny) budynek policji (1.1) τμήμα
instytucja państwowa mająca za zadanie ochronę obywateli przed przestępcami, wykrywanie przestępstw itp.; αστυνομία
(potocznie, potoczny) grupa policjantów αστυνομία

policja drogowa n
(administracja) formacja policyjna zajmująca się nadzorem nad ruchem na drogach publicznych τροχαία

policjant pɔˈlʲiʦ̑ʲjãnt n
funkcjonariusz policji αστυνόμος αστυνομικός

policzalny adj
taki, który daje się policzyć αριθμήσιμος

policzek pɔˈlʲiʧ̑ɛk n
(anatomia, anatomiczny) każde z dwóch miejsc na twarzy pod okiem, obok nosa μάγουλο
uderzenie otwartą dłonią w policzek (1.1) χαστούκι μπάτσος

poligamia ˌpɔlʲiˈɡãmʲja n
(socjologia, socjologiczny) związek małżeński z wieloma osobami πολυγαμία

poligamiczny adj
(socjologia, socjologiczny) (zoologia, zoologiczny) dotyczący poligamii πολυγαμικός

poliglota ˌpɔlʲiˈɡlɔta n
osoba znająca i biegle się posługująca wieloma językami πολύγλωσσος

polimeryzacja ˌpɔlʲĩmɛrɨˈzaʦ̑ʲja n
(chemia, chemiczny) proces chemiczny, w wyniku którego ze związków o małej masie cząsteczkowej (monomerów) powstają związki o dużej masie cząsteczkowej (polimery); πολυμερισμός

poliptyk n
(sztuka) praca artystyczna składająca się z wielu części tworzących jedno dzieło, w szczególności typ wieloczęściowej nastawy ołtarzowej charakterystyczny dla późnego gotyku; πολύπτυχο

polis ˈpɔlʲis n
(historia, historyczny, historycznie) typ organizacji państwa w starożytnej Grecji, który obejmował ośrodek miejski wraz z przyległymi obszarami; πόλις πόλις-κράτος

polisacharyd ˌpɔlʲisaˈxarɨt n
(biochemia, biochemiczny) sacharyd będący polimerem zbudowanym z więcej niż 10 częsteczek monosacharydów; πολυσακχαρίτης

politeista ˌpɔlʲitɛˈ<sup>j</sup>ista n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek wyznający politeizm, wierzący w wielu bogów πολυθεϊστής

politeistyczny ˌpɔlʲitɛ<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
związany z politeizmem, właściwy politeizmowi i/lub politeistom πολυθεϊστικός

politeizm ˌpɔlʲiˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wielobóstwo, kult wielu bogów; πολυθεϊσμός

polityczny ˌpɔlʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
dotyczący polityki, związany z polityką, nastawiony na osiągnięcie korzyści w polityce πολιτικός

polityk pɔˈlʲitɨk n
osoba zajmująca się polityką πολιτικός

polityka pɔˈlʲitɨka n
całokształt działań jakiejś grupy, partii politycznej lub organizacji związanych z dążeniem do zdobycia i utrzymania władzy; πολιτική
system odgórnie wprowadzonych zasad πολιτική

polon ˈpɔlɔ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny promieniotwórczy o symbolu Po i liczbie atomowej 84; πολώνιο

polonez pɔˈlɔ̃nɛs n
(choreografia, choreograficzny) tradycyjny, ludowy taniec polski w metrum 3/4; πολωνέζα
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyczna forma oparta o polonez (1.1); πολωνέζα

polowanie ˌpɔlɔˈvãɲɛ n
(przenośnie, przenośnia) zorganizowany pościg za określonymi ludźmi w celu ich ujęcia lub zabicia κυνηγητό
zespół czynności podejmowanych celem wytropienia i zabicia dzikiej zwierzyny κυνήγι

polowanie na czarownice ˌpɔlɔˈvãɲɛ ˌna‿ʧ̑arɔvʲˈɲiʦ̑ɛ n
szukanie kogoś, na kogo można zrzucić odpowiedzialność za coś i ukarać go κυνήγι μαγισσών

polski ˈpɔlsʲci adj
odnoszący się do Polski lub Polaków πολωνικός πολωνικά

polski ˈpɔlsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) zachodniosłowiański język używany przez Polaków; πολωνικά πολωνική γλώσσα

polskość ˈpɔlskɔɕʨ̑ n
cecha tego, co polskie; polski charakter czegoś πολωνικότητα

pomagać pɔ̃ˈmaɡaʨ̑ v
ułatwiać komuś jakąś czynność, poprzez branie udziału w niej βοηθώ

pomalutku ˌpɔ̃maˈlutku adv
(potocznie, potoczny) bardzo wolno σιγά σιγά

pomarańcza ˌpɔ̃maˈrãj̃n͇ʧ̑a n
(botanika, botaniczny) drzewo, którego owocem jest pomarańcza (1.1) πορτοκάλι πορτοκαλιά
(spożywczy) (kulinaria) owoc cytrusowy o pomarańczowej skórce; πορτοκάλι

pomarańczowy ˌpɔ̃marãj̃n͇ˈʧ̑ɔvɨ adj
mający kolor drugiego pasma tęczy, taki jak kolor owocu pomarańczy itp.; żółty z czerwonym zabarwieniem; πορτοκαλής πορτοκαλί

pomidor pɔ̃ˈmʲidɔr n
(botanika, botaniczny) Lycopersicon, rodzaj roślin z rodziny psiankowatych; ντοματιά ντομάτα
(kulinaria) (spożywczy) owoc pomidora (1.2) ντομάτα

pomidorówka ˌpɔ̃mʲidɔˈrufka n
(potocznie, potoczny) (kulinaria) zupa pomidorowa; ντοματόσουπα

pomieszanie z poplątaniem ˌpɔ̃mʲjɛˈʃãɲɛ ˌs‿pɔplɔ̃nˈtãɲɛ̃m n
(potocznie, potoczny) chaos, zamęt άνω κάτω

pomoc ˈpɔ̃mɔʦ̑ n
ułatwienie komuś życia lub wykonania określonej czynności βοήθεια

pomocnik pɔ̃ˈmɔʦ̑ʲɲik n
osoba do pomocy przy jakiejś pracy βοηθός
pracownik pracujący pod czyimś kierunkiem βοηθός

pompa ˈpɔ̃mpa n
(przenośnie, przenośnia) (ironicznie) bardzo wystawne przyjęcie, uroczystość πομπή
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) silny, ulewny deszcz νεροποντή
maszyna do wymuszania przepływu cieczy lub gazu; αντλία

pompa ciepła ˈpɔ̃mpa ˈʨ̑ɛpwa n
(fizyka, fizyczny) teoretyczna maszyna cieplna, która wymusza przepływ ciepła z obszaru o niższej temperaturze do obszaru o temperaturze wyższej; αντλία θερμότητας

pomurnik pɔ̃ˈmurʲɲik n
(ornitologia, ornitologiczny) Tichodroma muraria, niewielki ptak z rodziny kowalikowatych; σβαρνίστρα τοιχοδρόμος

pomysłowy ˌpɔ̃mɨˈswɔvɨ adj
mający wiele pomysłów εφευρετικός επινοητικός
oryginalny, nietypowy έξυπνος ευφυής

pomyłka pɔ̃ˈmɨwka n
błąd w rozumowaniu lub w postępowaniu λάθος σφάλμα

ponad ˈpɔ̃nat preposition
…tworzący konstrukcję opisującą położenie kogoś lub czegoś powyżej omawianego wyrażenia πάνω από
…tworzący konstrukcję opisującą relację większości w stosunku do jakiejś wielkości πάνω από

poniedziałek ˌpɔ̃ɲɛ̇ˈʥ̑awɛk n
pierwszy dzień tygodnia; Δευτέρα

ponieważ pɔ̃ˈɲɛvaʃ conjunction
…wyrażający przyczynę czegoś z takiego powodu, że… επειδή αφού γιατί

poniewczasie ˌpɔ̃ɲɛˈfʧ̑aɕɛ adv
zbyt późno πάρα πολύς αργός

pontyfik n
(przenośnie, przenośnia) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) papież lub inny wyższy duchowny ποντίφικας
(starożytność) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kapłan w starożytnym Rzymie, który należał do kolegium czuwającego nad formalną stroną kultu religijnego; ποντίφικας

pontyjski adj
związany z Pontem, dotyczący Pontu ποντιακός

pontyjski n
(językoznawstwo, językoznawczy) odmiana języka greckiego wywodząca się z Pontu, używana tradycyjnie na południowych i wschodnich wybrzeżach Morza Czarnego; ποντιακά ρωμαικά

popadia n
żona popa παπαδιά πρεσβυτέρα

popielniczka ˌpɔpʲjɛlʲˈɲiʧ̑ka n
otwarty pojemnik służący do strząsania do niego popiołu z papierosa; τασάκι

popiersie pɔˈpʲjɛrʲɕɛ n
(sztuka) rzeźbiarskie lub malarskie przedstawienie postaci od tułowia w górę; προτομή

popiół ˈpɔpʲjuw n
szary proch pozostający po spaleniu czegoś στάχτη τέφρα

popołudnie ˌpɔpɔˈwudʲɲɛ n
okres pomiędzy południem a wieczorem απόγευμα

poprawa pɔˈprava n
zmiana stanu czegoś na lepszy; ulepszenie, poprawienie βελτίωση

poprawczak pɔˈprafʧ̑ak n
(potocznie, potoczny) specjalna placówka resocjalizacyjna przeznaczona dla osób w wieku od 13 do 21 lat αναμορφωτήριο σωφρονιστήριο

poprawny pɔˈpravnɨ adj
zgodny z poprawnością, z normą lub zasadami, nie mający błędów, nie wykraczający poza określoną normę σωστός άσφαλτος

poprzedni pɔˈpʃɛdʲɲi adj
taki, który był uprzednio (w czasie) προηγούμενος

poprzednio pɔˈpʃɛdʲɲɔ adv
przed określonym czasem προηγουμένως

popręg ˈpɔprɛ̃ŋk n
zakładany pod brzuchem konia pas przytrzymujący siodło; ίγκλα ίγλα

popularność ˌpɔpuˈlarnɔɕʨ̑ n
bycie powszechnie znanym i lubianym, ogólne uznanie i rozgłos δημοτικότητα

popyt ˈpɔpɨt n
(ekonomia, ekonomiczny) ilość dóbr i usług, którą konsumenci są w stanie nabyć po określonej cenie i w określonym czasie ζήτηση

por pɔr n
(botanika, botaniczny) Allium porrum L., dwuletnia roślina uprawna z rodziny czosnkowatych; πράσο
(kulinaria) warzywo z młodych pędów pora (1.1) πράσο
bardzo mały otwór πόρος

pora roku ˈpɔra ˈrɔku n
okres, w którym na skutek ruchu Ziemi i zmian jej oświetlenia występują zbliżone warunki klimatyczne, wpływające na wegetację roślin i zwierząt; εποχή

poranny pɔˈrãnːɨ adj
taki, który ma miejsce o poranku πρωινός

porcelana ˌpɔrʦ̑ɛˈlãna n
masa ceramiczna służąca do wyrobu delikatnych naczyń stołowych lub ozdób; πορσελάνη πορσελάνα
wyroby z porcelany (1.1) πορσελάνη

porcik n
(zdrobniale) od port λιμανάκι

pornografia ˌpɔrnɔˈɡrafʲja n
wizerunek osób lub przedmiotów, wywołujący podniecenie seksualne; πορνογραφία

pornograficzny ˌpɔrnɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
związany z pornografią, dotyczący pornografii πορνογραφικός

poronienie ˌpɔrɔ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ n
(medycyna, medyczny) przedwczesne zakończenie ciąży wskutek wydalenia obumarłego zarodka lub płodu; αποβολή

port pɔrt n
port lotniczy: port (1.1) przeznaczony dla samolotów, helikopterów i innych statków powietrznych αερολιμένας
wyznaczone miejsce, wyposażone w odpowiednią infrastrukturę, umożliwiające załadunek i wyładunek statków wodnych; λιμάνι λιμένας
(potocznie, potoczny) miasto z portem (1.1) λιμάνι λιμένας
(informatyka, informatyczny) miejsce w urządzeniu do podłączenia innych urządzeń; λιμάνι λιμένας

portfel ˈpɔrtfɛl n
najczęściej skórzany przedmiot o spłaszczonym kształcie służący do przechowywania pieniędzy, kart płatniczych, biletów i innych dokumentów (jak np. dowód osobisty, legitymacja) πορτοφόλι

portiernia n
miejsce pracy portiera θυρωρείο

portrecista ˌpɔrtrɛˈʨ̑ista n
artysta (malarz, rysownik, fotografik) wykonujący portrety πορτρετίστας προσωπογράφος

portret ˈpɔrtrɛt n
(przenośnie, przenośnia) charakterystyka postaci (zwłaszcza literackiej) πορτρέτο προσωπογραφία
dzieło plastyczne przedstawiające konkretną osobę lub grupę osób προσωπογραφία πορτρέτο πορτραίτο

portugalski ˌpɔrtuˈɡalsʲci adj
odnoszący się do państwa Portugalia, wywodzący się z Portugalii, związany z Portugalią πορτογαλικός πορτογαλικά

porucznik pɔˈruʧ̑ʲɲik n
(wojskowość, wojskowy) jeden z oficerskich stopni wojskowych; υπολοχαγός υποσμηναγός

poruszać pɔˈruʃaʨ̑ v
wprawiać coś w ruch κινώ

poruszyć niebo i ziemię pɔˈruʃɨʨ̑ ˈɲɛbɔ i‿ˈʑɛ̃mʲjɛ v
zrobić wszystko (lub bardzo wiele), aby coś się powiodło κινώ γη και ουρανό

porwanie pɔˈrvãɲɛ n
działanie podjęte w celu uprowadzenia kogoś lub czegoś; wywiezienie kogoś lub czegoś, a następnie przetrzymywanie (często w ukryciu) απαγωγή

porywacz pɔˈrɨvaʧ̑ n
człowiek, który dokonał porwania, uprowadził (porwał) kogoś απαγωγέας

porządek dorycki pɔˈʒɔ̃ndɛɡ dɔˈrɨʦ̑ʲci n
(architektura, architektoniczny) system konstrukcyjny i kompozycyjny budowli powstały w starożytnej Grecji, charakteryzujący się surowością i monumentalnością; δωρικός ρυθμός

porządek joński pɔˈʒɔ̃ndɛc ˈjɔ̇̃j̃sʲci n
(architektura, architektoniczny) system konstrukcyjny i kompozycyjny budowli powstały w starożytnej Grecji, charakteryzujący się lekkością i smukłością proporcji; ιωνικός ρυθμός

porządek koryncki pɔˈʒɔ̃ndɛk ːɔˈrɨ̃nʦ̑ʲci n
(architektura, architektoniczny) system konstrukcyjny i kompozycyjny budowli powstały w starożytnej Grecji, będący odmianą porządku jońskiego; κορινθιακός ρυθμός

porządek publiczny n
(urzędowy) ład, życie zgodne z prawami obowiązującymi w społeczeństwie δημόσια τάξη

poród ˈpɔrut n
(fizjologia, fizjologiczny) zakończenie ciąży, wydanie dojrzałego płodu z organizmu matki; τοκετός γέννα

porównanie ˌpɔruvˈnãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: porównać σύγκριση
konstrukcja semantyczna i figura retoryczna, w której cechy jednego przedmiotu zestawione są z cechami innego; παρομοίωση

porównywać ˌpɔruvˈnɨvaʨ̑ v
zestawiać ze sobą rzeczy lub osoby w celu znalezienia ich cech wspólnych lub różnic συγκρίνω

posadzka pɔˈsaʦ̑ka n
wierzchnia warstwa podłogi; πάτωμα

posag ˈpɔsak n
rzeczy, które panna dostawała dawniej od rodziców, kiedy wychodziła za mąż προίκα

posiadacz pɔˈɕadaʧ̑ n
ktoś, kto coś ma, posiada κάτοχος

posiadać pɔˈɕadaʨ̑ v
(książkowy) o człowieku: być właścicielem czegoś o dużej wartości έχω διαθέτω
opanować jakąś umiejętność, wiedzę w jakiejś dziedzinie έχω διαθέτω

posiłek pɔˈɕiwɛk n
(kulinaria) coś do zjedzenia, pożywienia się φαγητό τροφή

post pɔst n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dobrowolna rezygnacja ze spożywania niektórych lub wszystkich pokarmów i z rozrywek; νηστεία
czas obowiązywania postu (1.1) νηστεία

post meridiem adv
po południu μετά μεσημβρία

post scriptum ˈpɔst ˈskrʲiptũm n
zakończenie listu z uwagami na inny temat lub luźno związanymi z samą treścią listu, oddzielone wyraźnie od głównej części; υστερόγραφο

postapokaliptyczny adj
taki, który nastąpił po apokalipsie, wydarzeniu katastroficznym μετα-αποκαλυπτικός

postrzegać pɔˈsṭʃɛɡaʨ̑ v
widzieć coś w dany sposób, mieć na jakiś temat określone zdanie διακρίνω

postęp ˈpɔstɛ̃mp n
rozwój, osiągnięcie kolejnego etapu πρόοδος προαγωγή

postępowanie ˌpɔstɛ̃mpɔˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: postępować διαγωγή συμπεριφορά
określony prawem uporządkowany ciąg czynności urzędowych organu wykonującego zadania publiczne (sądu, administracji, prawodawcy) διαδικασία δικονομία

postępować ˌpɔstɛ̃mˈpɔvaʨ̑ v
dokonywać postępu αναπτύσσω προχωρώ
działać, czynić coś; wykonywać postępowanie δρω ενεργώ

posąg ˈpɔsɔ̃ŋk n
(sztuka) rzeźba przedstawiająca człowieka lub zwierzę άγαλμα

posłuszeństwo n
postawa zgody na wykonywanie cudzych poleceń, rozkazów υπακοή

pot pɔt n
wydzielina gruczołów potowych; ιδρώτας

potas ˈpɔtas n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu K i liczbie atomowej 19; κάλιο κάλιον

potem ˈpɔtɛ̃m adv
później, w chwili następnej μετά ύστερα έπειτα

potencjometr ˌpɔtɛ̃nˈʦ̑ʲjɔ̃mɛtr̥ n
opornik z możliwością zmiany (poprzez zmianę położenia styku na ścieżce oporowej) rezystancji przez użytkownika; ποτενσιόμετρο ρεοστάτης ροοστάτης

potocznie pɔˈtɔʧ̑ʲɲɛ adv
o formie wypowiedzi w sposób codzienny, powszechny, nieformalny, swobodny γενικά συνήθως

potomek pɔˈtɔ̃mɛk n
(książkowy) dziecko (w stosunku do rodziców), także dalszy następca (wnuk, prawnuk) απόγονος τέκνον

potomstwo pɔˈtɔ̃mstfɔ n
(książkowy) dzieci w stosunku do rodziców απόγονος

potop ˈpɔtɔp n
(przenośnie, przenośnia) duże ilości czegoś πλημμύρα κατακλυσμός
powódź powstała na rozległych terenach πλημμύρα κατακλυσμός
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wielka powódź opisana w Starym Testamencie (Rdz 6-8), jako kara zesłana przez Boga κατακλυσμός

potrawa pɔˈtrava n
posiłek stworzony z jadalnych składników φαγητό

potrzeba pɔˈṭʃɛba n
cel jakiegoś działania ανάγκη
uczucie konieczności wykonania lub zrobienia czegoś ανάγκη

potrzeba pɔˈṭʃɛba particle
= trzeba πρέπει

potrzebny pɔˈṭʃɛbnɨ adj
taki, który jest niezbędny w czymś απαραίτητος

potrzebować ˌpɔṭʃɛˈbɔvaʨ̑ v
mieć potrzebę/pragnienie posiadania/zrobienia czegoś; pragnąć kogoś w jakimś celu θέλω χρειάζομαι

potwór ˈpɔtfur n
straszny stwór τέρας

potwór z Loch Ness ˈpɔtfur ˈz‿lɔx ˈnɛs n
domniemane, legendarne zwierzę ze szkockiego jeziora; τέρας του Λοχ Νες

potykać pɔˈtɨkaʨ̑ v
(przenośnie, przenośnia) popełniać błąd, postępować niesłusznie σκοντάβω σκοντάφτω
zaczepiać o coś nogą i tracić równowagę lub przewracać się σκοντάβω σκοντάφτω

potężny pɔˈtɛ̃w̃ʒnɨ adj
o wielkiej mocy ισχυρός

poufny pɔˈ<sup>w</sup>ufnɨ adj
tajny, powierzony w sekrecie απόρρητος

powalać pɔˈvalaʨ̑ v
przewracać kogoś lub coś na ziemię καταβάλλω

poważać pɔˈvaʒaʨ̑ v
darzyć szacunkiem, uznaniem εκτιμώ σέβομαι τιμώ
wzajemnie darzyć się szacunkiem, uznaniem δείχνω αξιοπρέπεια σέβομαι αμοιβαία

poważny pɔˈvaʒnɨ adj
budzący obawy, groźny dla życia; (także, też) skomplikowany, obarczony dużym ryzykiem σοβαρός
mający uznanie u innych osób σοβαρός
o człowieku, sytuacji, opinii itp.: charakteryzujący się powagą σοβαρός
odpowiedzialny, godny zaufania σοβαρός

powiedzieć pɔˈvʲjɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
wyrazić coś słowami, oznajmić λέω
wyrazić w jakikolwiek sposób komunikatywny λέω

powieka pɔˈvʲjɛka n
kawałek skóry zakrywający oko; βλέφαρο

powierzchowny adj
o uszkodzeniu: który znajduje się na powierzchni επιφανειακός
taki, który opiera się na płytkiej, pobieżnej obserwacji, który nie wnika w istotę rzeczy αβαθής επιφανειακός επιπόλαιος

powietrze pɔˈvʲjɛṭʃɛ n
mieszanina gazów, z której składa się atmosfera Ziemi; αέρας αήρ

powieściopisarka pɔˈvʲjɛ̇ɕʨ̑ɔpʲiˈsarka n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) kobieta, która pisze powieści μυθιστοριογράφος

powieściopisarz ˌpɔvʲjɛ̇ɕʨ̑ɔˈpʲisaʃ n
autor powieści μυθιστοριογράφος

powieść ˈpɔvʲjɛ̇ɕʨ̑ n
(literacko) długi utwór narracyjny opisujący rozbudowany ciąg zdarzeń; zwykle udostępniany w formie książki; μυθιστόρημα

powinność pɔˈvʲĩnːɔɕʨ̑ n
obowiązek wynikający z pełnionej funkcji lub z nakazu moralnego καθήκον

powinowactwo ˌpɔvʲĩnɔˈvaʦ̑tfɔ n
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) zdolność pierwiastków do wchodzenia ze sobą w reakcje χημική συγγένεια
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) stosunek rodzinny, który zachodzi między jednym z małżonków a krewnymi drugiego małżonka συγγένεια εξ αγχιστείας

powodzenie ˌpɔvɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
sukces επιτυχία προκοπή
atrakcyjność w oczach innych επιτυχία προκοπή

powojenny adj
taki, który dzieje się po wojnie μεταπολεμικός

powoli pɔˈvɔlʲi adv
wolno, z małą prędkością αργά σιγά

powstanie pɔˈfstãɲɛ n
zbrojne wystąpienie ludności państwa, miasta lub pewnego obszaru, skierowane przeciw dotychczasowej władzy, najczęściej okupacyjnej; εξέγερση

powstanie warszawskie pɔˈfstãɲɛ varˈʃafsʲcɛ n
(historia, historyczny, historycznie) działania zbrojne podjęte przez żołnierzy Armii Krajowej na terenie Warszawy i w jej okolicach 1 sierpnia 1944 roku; εξέγερση της Βαρσοβίας

powtarzać pɔˈftaʒaʨ̑ v
mówić lub robić coś kolejny raz; wykonywać czynność, którą już ktoś zrobił επαναλαμβάνω

powód ˈpɔvut n
coś, co uzasadnia podjęcie jakiegoś działania lub zmianę stanu emocjonalnego λόγος αιτία
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ten, kto wnosi sprawę cywilną, kto oczekuje skutków prawnych; ενάγων

powódź ˈpɔvuʨ̑ n
(meteorologia, meteorologiczny) zalanie wodą pewnego obszaru; πλημμύρα

poza ˈpɔza n
(przenośnie, przenośnia) stanowisko lub zachowanie w danej sytuacji, zwykle mające na celu demonstracyjne okazanie niechęci lub niezadowolenia πόζα
postawa, stan ciała w danej chwili πόζα

poza ˈpɔza preposition
oznaczający, że coś nie znajduje się w jakimś pomieszczeniu, na zewnątrz εκτός

pozamałżeński ˌpɔzãmawˈʒɛ̃j̃sʲci adj
odbywający się poza związkiem małżeńskim danej osoby, (także, też) będący rezultatem takiego działania εξωγαμιαίος εξωσυζυγικός

pozaziemski adj
pochodzący spoza Ziemi εξωγήινος

pozbawiać pɔˈzbavʲjäʨ̑ v
zabrać, odbierać coś αφαιρώ στερώ

pozdrawiać pɔˈzdravʲjäʨ̑ v
witać χαιρετώ χαιρετίζω

pozew ˈpɔzɛf n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pismo procesowe wszczynające proces cywilny, zawierające żądanie oraz uzasadnienie przytaczające okoliczności faktyczne na poparcie powództwa; αγωγή

poziom ˈpɔʑɔ̃m n
położenie, układ czegoś względem jakiejś płaszczyzny επίπεδο
stopień wykształcenia osoby, stan czyjejś kultury, wiedzy επίπεδο
stan zaawansowania czegoś, faza rozwoju επίπεδο

poziomica ˌpɔʑɔ̃ˈmʲiʦ̑a n
(kartografia, kartograficzny) linia na mapie łącząca punkty znajdujące się na tym samym poziomie; ισοϋψής
(technologia, technika, techniczny) przyrząd do wyznaczania poziomu lub pionu; αλφάδι

poziomy pɔˈʑɔ̃mɨ adj
prostopadły do kierunku siły grawitacji οριζόντιος

pozornie adv
sprawiając wrażenie prawdziwego φαινομενικώς

pozostały ˌpɔzɔˈstawɨ adj
taki, który nie należy do grupy; stanowiący resztę υπόλοιπος

pozwalać pɔˈzvalaʨ̑ v
zgadzać się, aby ktoś mógł coś zrobić επιτρέπω

połowa pɔˈwɔva n
jedna z dwóch równych części całości μισός

położnica n
kobieta w okresie połogu λεχώνα

położnictwo n
(medycyna, medyczny) gałąź medycyny zajmująca się przebiegiem ciąży, porodu i połogu μαιευτική

położony ˌpɔwɔˈʒɔ̃nɨ participleAdjective
znajdujący się, usytuowany w danym miejscu εγκατεστημένος κείμενος τοποθετημένος

południe pɔˈwudʲɲɛ n
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez lewą rękę przy patrzeniu na zachód; νότος
chwila, kiedy Słońce jest najwyżej nad horyzontem w ciągu dnia; godzina dwunasta; μεσημέρι

południk pɔˈwudʲɲik n
(geografia, geograficzny) umowna linia na powierzchni Ziemi łącząca bieguny; μεσημβρινός

południk zerowy pɔˈwudʲɲiɡ zɛˈrɔvɨ n
(geografia, geograficzny) umowny, początkowy południk od którego liczy się długość geograficzną; πρώτος μεσημβρινός

południowoamerykański ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci adj
dotyczący Ameryki Południowej νοτιοαμερικάνικος νοτιοαμερικανικός

południowoeuropejski adj
odnoszący się do Europy Południowej, związany z Europą Południową νοτιοευρωπαϊκός

południowy ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ adj
(geografia, geograficzny) mający miejsce na południu, dotyczący południa (kierunek) νότιος
odbywający się w południe, dotyczący południa (czas) μεσημβρινός μεσημεριάτικος μεσημεριανός

połóg ˈpɔwuk n
(medycyna, medyczny) okres po porodzie; λεχωνιά λοχεία

pończocha pɔ̃j̃n͇ˈʧ̑ɔxa n
obcisła, elastyczna część garderoby, okrywająca nogę; κάλτσα

pościć ˈpɔɕʨ̑iʨ̑ v
przestrzegać postu nakazanego przez religię νηστεύω

pośladek pɔˈɕladɛk n
(anatomia, anatomiczny) jeden z dwóch umięśnionych obszarów z tyłu ciała między kręgosłupem a udami; γλουτός κωλομέρι μπσύτι

pośladkowy adj
(anatomia, anatomiczny) dotyczący pośladków γλουτιαίος

poślij do Paryża osła głupiego, jeśli tu był osłem, nie będzie koń z niego proverb
pewne rzeczy są niemożliwe do zrobienia τον αράπη κι αν τον πλένεις, το σαπούνι σου χαλάς

pośmiertny adj
zrobiony po czyjejś śmierci μεταθανάτιος

pośpiech ˈpɔɕpʲjɛx n
spieszenie się, robienie czegoś szybko βιασύνη

poświęcać pɔˈɕfʲjɛ̃nʦ̑aʨ̑ v
(książkowy) oddawać coś w ofierze; wyrzekać się czegoś dla czyjegoś dobra θυσιάζω αφιερώνω αφοσιώνω
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dokonywać poświęcenia; pokropić coś wodą święconą αφιερώνω αφοσιώνω θυσιάζω
oddawać czemuś uwagę, kierować uwagę na coś, wyrażać zainteresowanie αφιερώνω αφοσιώνω θυσιάζω
rezygnować z czegoś dla czyjegoś dobra, dla jakiejś sprawy, dla kogoś αφιερώνομαι αφοσιώνομαι θυσιάζομαι
zajmować się czymś, zwłaszcza zawodowo, oddawać swój czas jakiemuś celowi αφιερώνομαι αφοσιώνομαι θυσιάζομαι

pożar ˈpɔʒar n
niekontrolowane rozprzestrzenianie się ognia; πυρκαγιά φωτιά

prababcia praˈbapʲʨ̑a n
matka dziadka lub babci προγιαγιά

prababka praˈbapka n
matka dziadka lub babki προγιαγιά

praca ˈpraʦ̑a n
wykonywanie jakiejś czynności, służącej uzyskaniu dóbr; έργο δουλειά

praca domowa ˈpraʦ̑a dɔ̃ˈmɔva n
praca zadana uczniom w szkole do zrobienia w domu εργασίες

pracodawca ˌpraʦ̑ɔˈdafʦ̑a n
osoba lub przedsiębiorstwo zatrudniające pracowników; εργοδότης

pracoholizm ˌpraʦ̑ɔˈxɔlʲism̥ n
(psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) uzależnienie od wykonywania pracy; εργασιομανία

pracować praˈʦ̑ɔvaʨ̑ v
wykonywać jakąś pracę; być zatrudnionym δουλεύω εργάζομαι

pracownica ˌpraʦ̑ɔvʲˈɲiʦ̑a n
kobieta zatrudniona, pracująca w zakładzie pracy εργαζόμενη

pracowniczka n
kobieta zatrudniona, pracująca w zakładzie pracy εργαζόμενη

pracownik praˈʦ̑ɔvʲɲik n
osoba, która została zatrudniona za wynagrodzenie – przez instytucję, firmę lub inną osobę; εργαζόμενος

praczka ˈpraʧ̑ka n
kobieta zawodowo piorąca πλύντρια

pradziadek praˈʥ̑adɛk n
ojciec dziadka lub babci προπαππούς

pragnienie praˈɟɲɛ̇̃ɲɛ n
(fizjologia, fizjologiczny) jedna z najbardziej podstawowych potrzeb biologicznych człowieka i zwierząt przejawiająca się w popędzie ku pobraniu odpowiedniej ilości wody do organizmu; δίψα
chęć realizacji, zrobienia czegoś; dążenie do czegoś; życzenie, ambicja δίψα

pragnąć ˈpraɡnɔ̃ɲʨ̑ v
(oficjalnie) chcieć czegoś, mieć pragnienie, życzyć sobie επιθυμώ ποθώ

prakseologia ˌpraksɛɔˈlɔɟja n
nauka dotycząca norm i reguł sprawnego i efektywnego działania; πραξεολογία

pralka ˈpralka n
(technologia, technika, techniczny) mechaniczne urządzenie piorące tkaniny; πλυντήριο

pralnia ˈpralʲɲa n
miejsce, w którym pierze się odzież πλυντήριο πλυσταριό

prasowanie ˌprasɔˈvãɲɛ n
wygładzanie ubrania za pomocą żelazka σιδέρωμα

prasować praˈsɔvaʨ̑ v
wygładzać ubranie za pomocą żelazka σιδερώνω

prawa człowieka ˈprava ʧ̑wɔˈvʲjɛka n
niezbywalne, nienaruszalne, naturalne i niepodzielne prawa przysługujące każdemu człowiekowi wynikające z jego godności; ανθρώπινα δικαιώματα

prawa ręka ˈprava ˈrɛ̃ŋka n
(przenośnie, przenośnia) najbliższy, zaufany współpracownik δεξί χέρι

prawa zwierząt ˈprava ˈzvʲjɛʒɔ̃nt n
idea, zgodnie z którą zwierzęta mają fundamentalne interesy, które powinny być uszanowane tak samo, jak w przypadku podstawowych, analogicznych interesów ludzi; δικαιώματα των ζώων

prawda ˈpravda n
treść zgodna z rzeczywistością; αλήθεια

prawdopodobieństwo ˌpravdɔpɔdɔˈbʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
szansa, że coś się wydarzy πιθανότητα
(matematyka, matematyczny) ogólne określenie pojęć matematycznych, służących do określenia takiej szansy (1.1); πιθανότητα

prawdopodobnie ˌpravdɔpɔˈdɔbʲɲɛ adv
przypuszczalnie, być może πιθανώς πιθανόν

prawdopodobny ˌpravdɔpɔˈdɔbnɨ adj
przypuszczalnie prawdziwy; taki, o którym można sądzić, że jest prawdziwy πιθανός

prawdziwych przyjaciół poznaje się w biedzie pravʲˈʥ̑ivɨx pʃɨˈjäʨ̑uw pɔˈznajɛ‿ɕɛ ˈv‿bʲjɛ̇ʥ̑ɛ proverb
szczery przyjaciel nie opuszcza kogoś, gdy ten ma kłopoty; w nieszczęściu, niepowodzeniu okazuje się, kto jest prawdziwym przyjacielem ο καλός ο φίλος στην ανάγκη φαίνεται ο φίλος στην ανάγκη φαίνεται

prawicowiec n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik prawicy, człowiek o poglądach prawicowych/konserwatywnych δεξιός

prawicowy ˌpravʲiˈʦ̑ɔvɨ adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z prawicą, właściwy prawicy, wywodzący się z prawicy δεξιός

prawiczek n
mężczyzna, który nie odbył jeszcze stosunku płciowego παρθένος

prawidłowy ˌpravʲidˈwɔvɨ adj
właściwy, poprawny, zgodny z prawidłami, założeniami, zasadami, normami σωστός ορθός ευπρεπής

prawie ˈpravʲjɛ particle
…informująca o niecałkowitym osiągnięciu danego stanu σχεδόν παραλίγο

prawnuk ˈpravnuk n
syn wnuczki lub wnuka δισέγγονος δισέγγονο

prawo ciążenia Newtona ˈpravɔ ʨ̑ɔ̃w̃ˈʒɛ̃ɲa nɛfˈtɔ̃na n
(fizyka, fizyczny) zasada dotycząca grawitacji; νόμος της βαρύτητας του Νεύτωνα νόμος της παγκόσμιας έλξης

prawo jazdy ˈpravɔ ˈjazdɨ n
(motoryzacja) dokument potwierdzający umiejętności jego posiadacza do prowadzenia pojazdów mechanicznych, wydawany przez odpowiednie organy państwowe; άδεια οδηγήσεως δίπλωμα οδήγησης

prawo karne ˈpravɔ ˈkarnɛ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół norm prawnych zawierających zakazy i nakazy, których naruszenie jest karalne; ποινικό δίκαιο

prawo niepisane ˈpravɔ ˌɲɛpʲiˈsãnɛ idiom
prawo zwyczajowe άγραφος νόμος

prawo pierwszej nocy ˈpravɔ ˈpʲjɛrfʃɛj ˈnɔʦ̑ɨ n
w feudalnej Europie i u niektórych ludów pierwotnych: prawo spędzenia z żoną wasala lub poddanego jej nocy poślubnej δικαίωμα της πρώτης νύχτας

prawo publiczne ˈpravɔ puˈblʲiʧ̑nɛ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) gałąź prawa zawierająca normy prawne, których zadaniem jest ochrona interesu publicznego; δημόσιο δίκαιο

prawo zwyczajowe ˈpravɔ ˌzvɨʧ̑aˈjɔvɛ n
(socjologia, socjologiczny) zbiór stosowanych norm prawnych ukształtowanych w toku historii i uważanych przez jakąś społeczność lub grupę za obowiązujące; άγραφος νόμος

prawoskrętny ˌpravɔˈskrɛ̃ntnɨ adj
obrócony / obracający się w prawą stronę δεξιόστροφος

prawosławny ˌpravɔˈswavnɨ adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odnoszący się do prawosławia, należący do prawosławia ορθόδοξος

prawosławny ˌpravɔˈswavnɨ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca prawosławia ορθόδοξος

prawowity ˌpravɔˈvʲitɨ adj
legalny, uzasadniony prawnie, zgodny z prawem, właściwy νόμιμος

prawy ˈpravɨ adj
znajdujący się po przeciwnej stronie ciała człowieka w stosunku do tej, gdzie jest serce δεξιός

prazeodym ˌprazɛˈɔdɨ̃m n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pr i liczbie atomowej 59; πρασεοδύμιο

prażyć ˈpraʒɨʨ̑ v
(kulinaria) poddawać żywność działaniu wysokiej temperatury bez użycia tłuszczu ψήνω

precesja prɛˈʦ̑ɛsʲja n
(fizyka, fizyczny) zjawisko jednostajnej zmiany kierunku osi obrotu wirującego ciała; μετάπτωση

precz prɛʧ̑ interjection
gwałtowne wyrażenie niechęci, sprzeciwu, tego że ma się czegoś dość κάτω

predylekcja ˌprɛdɨˈlɛkʦ̑ʲja n
(książkowy) skłonność do kogoś lub czegoś προτίμηση

prehistoria ˌprɛçiˈstɔrʲja n
okres dziejów od pojawienia się człowieka do powstania pisma; προϊστορία

prehistoryczny adj
związany z prehistorią προϊστορικός

prekariat prɛˈkarʲjat n
(ekonomia, ekonomiczny) (socjologia, socjologiczny) określenie tzw. nowej klasy społecznej, powstałej w wyniku kryzysu ekonomicznego – ludzie bez perspektyw życiowych: seryjni stażyści, pracownicy tymczasowi, młodzi bezrobotni lub pracujący poniżej swojego wykształcenia; πρεκαριάτο

prekognicja ˌprɛkɔɟˈɲiʦ̑ʲja n
zjawisko paranormalne mające polegać na umiejętności przewidywania zdarzeń, które dopiero będą miały miejsce w przyszłości; προαίσθηση

prekolumbijski ˌprɛkɔlũmˈbʲijsʲci adj
odnoszący się do czasów przed odkryciem Ameryki przez Krzysztofa Kolumba προκολομβιανός

prekursor prɛˈkursɔr n
osoba, która w danej dziedzinie wyprzedza innych, zwiastuje jakiś nowy kierunek, okres itp.; πρόδρομος

prelegent prɛˈlɛɡɛ̃nt n
osoba wygłaszająca wykład lub omawiająca prezentację ομιλητής

premia n
dodatkowe wynagrodzenie pracownika, będące nagrodą za jego pracę επίδοση πριμ

premier ˈprɛ̃mʲjɛr n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) szef, kierownik rządu; πρωθυπουργός

prenatalny adj
(medycyna, medyczny) związany z życiem płodowym, dotyczący życia płodowego προγεννητικός

prenumerata ˌprɛ̃nũmɛˈrata n
przedpłata za czasopismo na określony czas, gwarantująca, że dana osoba będzie otrzymywać przez ten czas określoną liczbę numerów tego czasopisma; ten czas συνδρομή

prestiż ˈprɛstʲiʃ n
znaczenie, poważanie, jakim ktoś lub coś cieszy się w swoim otoczeniu γόητρο κύρος

pretor ˈprɛtɔr n
(starożytność) jeden z ważniejszych urzędników w starożytnym Rzymie; πραίτορας

prewentorium ˌprɛvɛ̃nˈtɔrʲjũm n
sanatorium zapobiegawcze dla osób, które są zagrożone przez chorobę πρεβαντόριο πρεβεντόριο

prezent ˈprɛzɛ̃nt n
rzecz wręczona komuś z jakiejś okazji lub bez okazji, jako wyraz sympatii δώρο

prezerwatywa ˌprɛzɛrvaˈtɨva n
(seksuologia, seksuologiczny) mechaniczny środek antykoncepcyjny stosowany głównie przez mężczyzn, wykonany z lateksu; προφυλακτικό

prezydent ˈprɛzɨdɛ̃nt n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głowa państwa, najważniejsza osoba w kraju w niektórych ustrojach; Πρόεδρος πρόεδρος

prezydentka n
(rzadki, rzadko używany) kobieta prezydent πρόεδρος

prima aprilis ˈprʲĩma ːˈprʲilʲis n
dzień żartów obchodzony pierwszego kwietnia w wielu krajach, w tym w Polsce; πρωταπριλιά

primaaprilisowy ˌprʲĩmaːprʲilʲiˈsɔvɨ adj
(książkowy) związany z prima aprilisem, zrobiony na prima aprilis πρωταπριλιάτικος

primogenitura ˌprʲĩmɔɡɛ̃ɲiˈtura n
dziedziczenie przez najstarszego w rodzie πρωτοτόκια

priorytet prʲjɔˈrɨtɛt n
pierwszeństwo przysługujące czemuś προτεραιότητα

problem ˈprɔblɛ̃m n
kłopotliwa sytuacja πρόβλημα

problematyczność n
cecha tego, co problematyczne; cecha tych, którzy są problematyczni προβληματικότητα

proboszcz ˈprɔbɔʃʧ̑ n
(kościelny) ksiądz zarządzający parafią; παπάς η ενορία

probówka n
(chemia, chemiczny) naczynie laboratoryjne, zwykle szklane, o wąskim, cylindrycznym kształcie, służące do przeprowadzania badań i eksperymentów; δοκιμαστικός σωλήνας

proca ˈprɔʦ̑a n
broń, z której po zamachnięciu się można wystrzeliwać kamienie lub inne pociski; σφεντόνα

procedura ˌprɔʦ̑ɛˈdura n
określone reguły postępowania w jakiejś sprawie διαδικασία

procent ˈprɔʦ̑ɛ̃nt numeralFraction
(matematyka, matematyczny) setna część całości; ποσοστό

procesor prɔˈʦ̑ɛsɔr n
(informatyka, informatyczny) urządzenie cyfrowe potrafiące pobierać, interpretować i wykonywać ciąg rozkazów; επεξεργαστής

prochownica n
(historia, historyczny, historycznie) puszka lub róg do podręcznego przechowywania prochu μπαρουτιέρα

producent prɔˈduʦ̑ɛ̃nt n
osoba lub firma zajmująca się produkcją, wytwarzaniem, wyrobem towarów skierowanych do sprzedaży παραγωγός κατασκευαστής
osoba odpowiedzialna za całokształt nagrania muzycznego bądź spektaklu παραγωγός
przedsiębiorca filmowy będący głównym inwestorem produkcji filmowej παραγωγός

produkcja prɔˈdukʦ̑ʲja n
uporządkowana działalność prowadząca do wytwarzania określonych rzeczy, produktów παραγωγή
ogół tego, co zostało wyprodukowane παραγωγή

produkt krajowy brutto ˈprɔdukt kraˈjɔvɨ ˈbrutːɔ n
(ekonomia, ekonomiczny) suma wartości dóbr i usług finalnych wytworzonych na terytorium danego kraju w danym okresie, najczęściej rocznym; ακαθάριστο εγχώριο προϊόν

profesorka ˌprɔfɛˈsɔrka n
(potocznie, potoczny) nauczycielka szkoły średniej καθηγήτρια

profilaktyka przedekspozycyjna n
(medycyna, medyczny) lek, kuracja stosowana profilaktycznie przed ekspozycją, narażeniem na czynnik chorobotwórczy wywołujący AIDS προφύλαξη προ έκθεσης

prognatyzm prɔˈɡnatɨsm̥ n
(antropologia, antropologiczny) (medycyna, medyczny) (anatomia, anatomiczny) silne wysunięcie do przodu szczęki (lub szczęk), cecha gatunkowa lub nieprawidłowość anatomiczna προγναθία προγναθισμός

programista ˌprɔɡrãˈmʲista n
(informatyka, informatyczny) osoba, zajmująca się pisaniem programów komputerowych; προγραμματιστής

projekcja prɔˈjɛkʦ̑ʲja n
pokaz filmu προβολή

prokrastynacja n
(psychologia, psychologiczny) chorobliwa tendencja do nieustannego odkładania pewnych czynności na później; αναβλητικότητα

proktologia ˌprɔktɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się chorobami odbytu i odbytnicy; πρωκτολογία

proletariat ˌprɔlɛˈtarʲjat n
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie warstwa najuboższych, niemających ziemi obywateli, wolna w zasadzie od podatków i służby wojskowej, u schyłku republiki w znacznym stopniu utrzymywana przez państwo; προλεταριάτο
(socjologia, socjologiczny) najuboższa warstwa społeczna προλεταριάτο
(socjologia, socjologiczny) w marksizmie klasa społeczna pozbawiona środków produkcji, złożona z robotników najemnych, posiadająca świadomość klasową, tocząca walkę z burżuazją προλεταριάτο

prom prɔ̃m n
statek przewożący pasażerów, samochody i towary i kursujący wahadłowo; φέριμποτ

promieniotwórczy adj
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) związany z promieniotwórczością, mający cechy promieniotwórczości ραδιενεργός ακτινενεργός

promieniowanie jonizujące ˌprɔ̃mʲjɛ̇̃ɲɔˈvãɲɛ ˌjɔ̇̃ɲizuˈjɔ̃nʦ̑ɛ n
(fizyka, fizyczny) (medycyna, medyczny) promieniowanie, którego źródłem są substancje mające zdolność wytwarzania jonów w czasie przenikania przez materię; ιονίζουσα ακτινοβολία

promień ˈprɔ̃mʲjɛ̇̃ɲ n
(matematyka, matematyczny) odcinek łączący środek koła, okręgu, sfery lub kuli z dowolnym punktem położonym na jej brzegu, długość tego odcinka; ακτίνα
(fizyka, fizyczny) strumień cząstek emitowanych przez ciała ακτίνα
wiązka światła wychodząca ze źródła światła; ακτίνα

promocja prɔ̃ˈmɔʦ̑ʲja n
lansowanie, upowszechnianie czegoś προώθηση

propaganda ˌprɔpaˈɡãnda n
działanie mające na celu szerzenie, wyjaśnianie i rozpowszechnianie pewnych poglądów, idei, haseł w celu pozyskania zwolenników; προπαγάνδα

propan ˈprɔpãn n
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezwonny i bezbarwny gaz, jego mieszanina z butanem znana jest jako LPG; προπάνιο

propedeutyczny ˌprɔpɛdɛwˈtɨʧ̑nɨ adj
wstępny; przygotowujący do czegoś προπαιδευτικός

proponować ˌprɔpɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
zgłaszać, wysuwać, zachwalać propozycję (ofertę, pomysł, projekt) προτείνω

proporzec n
niewielka chorągiew lub sztandar służący do celów reprezentacyjnych επισείων

proroctwo prɔˈrɔʦ̑tfɔ n
przepowiednia przyszłości, najczęściej wygłaszana przez proroka προφητεία

proroczy prɔˈrɔʧ̑ɨ adj
taki, który niesie w sobie proroctwo; jest proroctwem προφητικός

prorok ˈprɔrɔk n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) charyzmatyczny przywódca lub reformator religijny, któremu przypisuje się szczególne posłannictwo boże i zdolności wizjonerskie; προφήτης

prorokini ˌprɔrɔˈcĩɲi n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) charyzmatyczna przywódczyni religijna, której przypisuje się szczególne posłannictwo boże i zdolność przepowiadania przyszłości προφήτισσα

prosić ˈprɔɕiʨ̑ v
zwracać się uprzejmie do kogoś w celu uzyskania czegoś παρακαλώ ζητώ

prosię ˈprɔɕɛ n
(zoologia, zoologiczny) młoda świnia γουρουνόπουλο γουρουνάκι

proso ˈprɔsɔ n
(botanika, botaniczny) Panicum miliaceum, roślina zbożowa; κεχρί

prosta ˈprɔsta n
(matematyka, matematyczny) nieposiadająca końców krzywa, która dla każdych dwóch swoich punktów zawiera w całości najkrótszą drogę pomiędzy nimi; ευθεία

prostata n
(anatomia, anatomiczny) gruczoł płciowy męski położony w miednicy mniejszej, wydzielający składniki nasienia προστάτης

prostoduszność n
cecha kogoś, kto odznacza się prostotą, szczerością i łatwowiernością αγαθοσύνη

prostoduszny adj
odznaczający się prostotą, szczerością i łatwowiernością; (także, też): świadczący o takich cechach αγγελικός αγνός απλός

prostokąt prɔˈstɔkɔ̃nt n
(geometria) czworokąt, który ma wszystkie wewnętrzne kąty proste; ορθογώνιο ορθογώνιο παραλληλόγραμμο

prostokątny ˌprɔstɔˈkɔ̃ntnɨ adj
mający kształt prostokąta ορθογώνιος

prostoliniowość n
(geometria) (fizyka, fizyczny) cecha czegoś, co przebiega po linii prostej ευθυγραμμικότητα

prostopadłościan ˌprɔstɔpadˈwɔɕʨ̑ãn n
(geometria) wielościan wypukły, którego wszystkie ściany są prostokątami; ορθογώνιο παραλληλεπίπεδο

prosty jak drut ˈprɔstɨ ˈjaɡ ˈdrut adj
bardzo łatwy, bardzo prosty; taki, który nie jest skomplikowany ένα και ένα κάνουν δύο

prostytucja ˌprɔstɨˈtuʦ̑ʲja n
proceder sprzedaży usług seksualnych; πορνεία

prostytutka ˌprɔstɨˈtutka n
(pejoratywnie, pejoratywny) kobieta sprzedająca własne usługi seksualne πόρνη

proszek do pieczenia n
(kulinaria) substancja spulchniająca do wypieków, której podstawowym składnikiem jest soda oczyszczona czyli wodorowęglan sodu; μπέικιν πάουντερ

proszę ˈprɔʃɛ
zwrot używany zamiast trybu rozkazującego παρακαλώ

protaktyn prɔˈtaktɨ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pa i liczbie atomowej 91; πρωτακτίνιο

protekcjonizm ˌprɔtɛkˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
(ekonomia, ekonomiczny) polityka ochrony przemysłu i handlu krajowego przed konkurencją zagraniczną, głównie za pomocą ceł nakładanych na przywożone towary; προστατευτισμός

protesis n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (architektura, architektoniczny) przybudówka, pomieszczenie przy prezbiterium cerkwi, zwykle po północnej (lewej) jego stronie, miejsce przygotowania darów ofiarnych πρόθεση

protestancki ˌprɔtɛˈstãnʦ̑ʲci adj
związany z protestantami lub protestantyzmem προτεσταντικός

protestant prɔˈtɛstãnt n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek wyznający protestantyzm, członek któregoś z kościołów protestanckich προτεστάντης

protestantka ˌprɔtɛˈstãntka n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta, która wyznaje protestantyzm προτεστάντισσα

protestantyzm ˌprɔtɛˈstãntɨsm̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z głównych kierunków chrześcijaństwa, składający się z wierzeń powstałych głównie na skutek ruchów reformacyjnych wewnątrz Kościoła rzymskokatolickiego rozpoczętych w XVI wieku; προτεσταντισμός

proto- ˈprɔtɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający pierwszeństwo w czasie, kolejności, stanowisku itp. tego, o czym mówi drugi człon wyrazu πρωτο-

protokół prɔˈtɔkuw n
sprawozdanie na piśmie z posiedzenia, konferencji, sesji, rozprawy sądowej itp. zawierające streszczenie przebiegu, zapis wniosków i uchwał; πρωτόκολλο

proton ˈprɔtɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) cząstka złożona z dwóch kwarków górnych i jednego dolnego; πρωτόνιο

protozoologia ˌprɔtɔzɔːˈlɔɟja n
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii zajmujący się pierwotniakami; πρωτοζωολογία

prowansalski ˌprɔvãw̃ˈsalsʲci adj
związany z Prowansją, dotyczący Prowansji προβηγκιανός

prowansalski ˌprɔvãw̃ˈsalsʲci n
jeden z dialektów języka oksytańskiego używany w południowo-wschodniej Francji; Προβηγκιανά προβηγκιανή γλώσσα

prowizja prɔˈvʲizʲja n
zapłata, jaką otrzymuje się za pośredniczenie w transakcji handlowej προμήθεια

prowokacyjny ˌprɔvɔkaˈʦ̑ɨjnɨ adj
zaczepny, mający charakter prowokacji προβοκατόρικος προκλητικός

prowokator ˌprɔvɔˈkatɔr n
osoba dokonująca prowokacji προβοκάτορας
tajny agent działający w jakiejś organizacji, który jej szkodzi προβοκάτορας

prowokatorka n
kobieta, która prowokuje; kobieta powodująca prowokację προβοκατόρισσα

prośba ˈprɔʑba n
uprzejme zwrócenie się do kogoś w celu uzyskania czegoś; skierowanie do kogoś jakiegoś życzenia παράκληση αίτηση

prukwa ˈprukfa n
(pospolicie) (obraźliwie) kobieta niesympatyczna, szczególnie starsza ακρόπολη

pryk prɨk n
(pogardliwie) lub (żartobliwie) (potocznie, potoczny) człowiek stary, zniedołężniały γεροξεκούτης

prymas ˈprɨ̃mas n
(kościelny) tytuł honorowy niektórych arcybiskupów katolickich oraz anglikańskich; πριμάτος

prysznic ˈprɨʃʲɲiʦ̑ n
aparat do kąpieli natryskowej, w którym woda przechodząca przez rury spada gęstym deszczem kropli; ντους ντουζ

prywatny prɨˈvatnɨ adj
będący czyjąś osobistą własnością ιδιωτικός

prywatyzacja ˌprɨvatɨˈzaʦ̑ʲja n
(ekonomia, ekonomiczny) przekazanie prywatnym właścicielom mienia państwowego lub komunalnego; ιδιωτικοποίηση

przebaczenie ˌpʃɛbaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
odpuszczenie czyichś win συγχώρηση συχώρεση

przebiegły pʃɛˈbʲjɛɡwɨ adj
postępujący chytrze, przemyślnie πονηρός

przebiśnieg pʃɛˈbʲiɕɲɛk n
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z gatunku śnieżyczka przebiśnieg, Galanthus nivalis L. γάλανθος γάλανθος ο χιονώδης

przebój n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (telewizja, telewizyjny) coś bardzo popularnego, szczególnie w odniesieniu do utworów muzycznych επιτυχία σουξέ

przechadzka n
chodzenie dla relaksu, wypoczynku βόλτα περίπατος

przechodni pʃɛˈxɔdʲɲi adj
(gramatyka) o czasowniku: posiadający formy strony biernej μεταβατικός

przechrzta n
(przestarzałe, przestarzały) ktoś, kto zmienił wyznanie, ((zwłaszcza) na katolicyzm) προσήλυτος

przeciek ˈpʃɛʨ̑ɛk n
(przenośnie, przenośnia) niekontrolowane, nielegalne przedostanie się poufnych informacji do mediów lub opinii publicznej διαρροή διάρρευση
miejsce, w którym następuje wypływ cieczy lub uchodzenie gazu διέξοδος
wypływ cieczy lub uchodzenie gazu z miejsca, w którym powstała nieszczelność διαρροή διαφυγή

przecinek pʃɛˈʨ̑ĩnɛk n
znak interpunkcyjny służący do oddzielania pojęć przy ich wymienianiu lub do oddzielania zdań w zdaniu złożonym; κόμμα
w niektórych krajach: znak separatora dziesiętnego κόμμα

przeciwbakteryjny ˌpʃɛʨ̑ivbaktɛˈrɨjnɨ adj
działający przeciw bakteriom, używany przy leczeniu chorób powodowanych przez bakterie, zapobiegający bakteriom αντιβακτηριδιακός

przeciwciało ˌpʃɛʨ̑ifʲˈʨ̑awɔ n
(medycyna, medyczny) substancja znajdująca się w organizmach kręgowców lub wytwarzana w odpowiedzi na wprowadzenie antygenów, przed którymi broni organizm; αντίσωμα

przeciwczołgowy ˌpʃɛʨ̑ifʧ̑ɔwˈɡɔvɨ adj
mający na celu zniszczenie lub unieszkodliwienie czołgu αντιαρματικός

przeciwgorączkowy ˌpʃɛʨ̑ivɡɔrɔ̃n͇ʧ̑ˈkɔvɨ adj
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) działający przeciw gorączce, używany przy leczeniu gorączki, zapobiegający gorączce αντιπυρετικός

przeciwgruźliczy ˌpʃɛʨ̑ivɡruʑˈlʲiʧ̑ɨ adj
(medycyna, medyczny) działający przeciw gruźlicy, używany przy leczeniu gruźlicy, zapobiegający gruźlicy αντιφυματικός

przeciwległy ˌpʃɛʨ̑ivˈlɛɡwɨ adj
znajdujący się, leżący po przeciwnej stronie czegoś αντίθετος

przeciwlotniczy ˌpʃɛʨ̑ivlɔtʲˈɲiʧ̑ɨ adj
służący do zwalczania statków powietrznych, mający za zadanie niszczenie statków powietrznych lub obronę przed nimi αντιαεροπορικός

przeciwnik pʃɛˈʨ̑ivʲɲik n
(wojskowość, wojskowy) (sport, sportowy) także przenośnie ten, przeciwko któremu się walczy lub rozgrywa grę αντίπαλος αντίμαχος
ten, kto jest czemuś przeciwny αντίπαλος αντίμαχος

przeciwpancerny ˌpʃɛʨ̑ifpãnˈʦ̑ɛrnɨ adj
mający na celu zniszczenie lub unieszkodliwienie wszelkiego typu broni pancernej αντιαρματικός

przeciwpożarowy adj
(urzędowy) (technologia, technika, techniczny) mający związek z przeciwdziałaniem lub gaszeniem pożaru, zabezpieczający przed rozprzestrzenianiem się ognia πυροσβεστικός

przeciwstawiać ˌpʃɛʨ̑ifˈstavʲjäʨ̑ v
stawiać coś przeciwko czemuś innemu αντιθέτω αντιτάσσω
być przeciwko czemuś αντιστέκομαι αντιτίθεμαι εναντιώνομαι

przeciwutleniacz ˌpʃɛʨ̑ivuˈtlɛ̃ɲaʧ̑ n
związek chemiczny chroniący przed utlenianiem inne związki albo pierwiastki αντιοξειδωτικό αντιοξειδωτικός ουσία

przeciwwaga n
(technologia, technika, techniczny) ciężar zastosowany dla zrównoważenia innego; αντίβαρο

przeciwzapalny ˌpʃɛʨ̑ivzaˈpalnɨ adj
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) działający przeciw zapaleniom, używany przy leczeniu zapaleń, zapobiegający zapaleniom αντιφλεγμονώδης

przeciąg ˈpʃɛʨ̑ɔ̃ŋk n
strumień chłodnego powietrza powstały w pomieszczeniu z otwartymi lub nieszczelnymi drzwiami lub oknami ρεύμα

przeczuwać pʃɛˈʧ̑uvaʨ̑ v
mieć przeczucie διαισθάνομαι προαισθάνομαι

przed pʃɛt preposition
…określający, że coś znajduje się bliżej punktu patrzenia niż wyrażenie za przyimkiem; znajduje się bliżej w kolejności πριν
…służący do opisania ruchu w kierunku miejsca określonego w (1.1) πριν
…służący do wyrażenia, że wydarzenie miało, ma lub będzie miało miejsce wcześniej niż wydarzenie opisane za przyimkiem πριν

przeddzień ˈpʃɛdʲʥ̑ɛ̇̃ɲ n
(książkowy) dzień poprzedni, dzień poprzedzający παραμονή

przedni ˈpʃɛdʲɲi adj
znajdujący się na przodzie μπροστινός

przedostatni ˌpʃɛdɔˈstatʲɲi adj
będący przed ostatnim elementem, drugi od końca προτελευταίος

przedpogrzebowy ˌpʃɛtpɔɡʒɛˈbɔvɨ adj
odbywający się/dziejący się przed pogrzebem, związany z okresem przed pogrzebem επικήδειος

przedpotopowy ˌpʃɛtpɔtɔˈpɔvɨ adj
(potocznie, potoczny) pochodzący z bardzo odległej epoki προκατακλυσμιαίος
(żartobliwie) przestarzały, staroświecki πανάρχαιος προκατακλυσμιαίος

przedramię pʃɛdˈrãmʲjɛ n
(anatomia, anatomiczny) odcinek kończyny piersiowej (przedniej, górnej) od stawu łokciowego do nadgarstka πήχης αντιβράχιο αντιβραχίονας

przedsionek n
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) u kręgowców część serca oddzielona zastawką od komory κόλπος

przedsiębiorca ˌpʃɛtʲɕɛ̃mˈbʲjɔrʦ̑a n
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba prowadząca własną działalność gospodarczą, posiadająca własne przedsiębiorstwo; επιχειρηματίας

przedsiębiorczy adj
zdolny do podejmowania kolejnych działań w sposób pomyślny ρηζικέλευθος

przedsiębiorstwo ˌpʃɛtʲɕɛ̃mˈbʲjɔrstfɔ n
samodzielna jednostka prowadząca działalność gospodarczą, najczęściej w celu osiągnięcia zysku; εταιρεία επιχείρηση

przedsiębrać pʃɛtʲˈɕɛ̃mbraʨ̑ v
podejmować jakieś działanie lub działalność παίρνω προβαίνω

przedsięwzięcie ˌpʃɛtʲɕɛ̃w̃vʲˈʑɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
zaplanowane działanie wykonane w jakimś celu, rzecz zamierzona i realizowana επιχείρηση

przedstawiciel ˌpʃɛtstaˈvʲiʨ̑ɛl n
osoba działająca w imieniu kogoś lub czegoś αντιπρόσωπος
typowy członek danej grupy, typowy okaz danej kategorii δείγμα πρότυπο

przedstawienie ˌpʃɛtstaˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
prezentacja czegoś παρουσίαση
występ wykonywany na scenie przed publicznością, widowisko παράσταση

przedszkole pʃɛṭˈʃkɔlɛ n
(szkolnictwo, szkolny) dzienna placówka o charakterze opiekuńczo-wychowawczym, do której uczęszczają dzieci w wieku od trzech lat do chwili rozpoczęcia obowiązku szkolnego; νηπιαγωγείο

przedwczesny pʃɛtˈfʧ̑ɛsnɨ adj
pojawiający się wcześniej niż powinien; będący za wcześnie πρόωρος

przedwczoraj pʃɛtˈfʧ̑ɔraj adv
dwa dni przed dniem dzisiejszym; dzień przed wczoraj προχθές προχτές

przedwieczny adj
bardzo stary; taki, który istniał już przed wiekami πρωτόγονος

przedział ˈpʃɛʥ̑aw n
(kolejnictwo) jedno z pomieszczeń dla pasażerów, na które podzielony jest wagon; κουπέ
(matematyka, matematyczny) podzbiór zbioru liczb rzeczywistych, ograniczony z jednej lub z dwóch stron; διάστημα πεδίο

przedziałek pʃɛˈʥ̑awɛk n
linia oddzielająca włosy zaczesane na dwie strony χωρίστρα

przeglądarka ˌpʃɛɡlɔ̃nˈdarka n
(informatyka, informatyczny) program do wyświetlania stron internetowych; φυλλομετρητής

przegroda nosowa pʃɛˈɡrɔda nɔˈsɔva n
(anatomia, anatomiczny) przegroda dzieląca jamę nosową na dwie części; ρινικό διάφραγμα

przejrzysty pʃɛjˈʒɨstɨ adj
taki, który przepuszcza promienie słoneczne διαφανής

przekonywać ˌpʃɛkɔ̃ˈnɨvaʨ̑ v
zmieniać czyjś stosunek do czegoś przez wykazywanie pewnych racji, dowodzenie słuszności πείθω
zmieniać swój stosunek do czegoś, dostrzegając słuszność, prawdziwość czegoś πείθομαι

przekraczać pʃɛˈkraʧ̑aʨ̑ v
przewyższać ξεπερνώ

przekroczenie prędkości n
poruszanie się pojazdem z prędkością wyższą niż dozwolona υπερβολική ταχύτητα

przekupny pʃɛˈkupnɨ adj
dający się przekupić αργυρώνητος διεφθαρμένος σάπιος

przekąska pʃɛˈkɔ̃w̃ska n
niewielka porcja jedzenia, spożywana między regularnymi posiłkami dla zaspokojenia głodu lub ze względów smakowych; μεζές μεζεδάκι
wędliny, marynaty, sery itp. podawane przed głównym daniem lub do wódki ορντέβρ

przekątna pʃɛˈkɔ̃ntna n
(matematyka, matematyczny) odcinek łączący dwa wierzchołki wielokąta lub wielościanu, nieleżące na jego jednym boku (przekątna wielokąta) lub ścianie (przekątna wielościanu) i znajdujące się całkowicie wewnątrz tego wielokąta lub wielościanu διαγώνιος

przelew ˈpʃɛlɛf n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przeniesienie wierzytelności z majątku pierwotnego wierzyciela (zbywcy, cedenta) do majątku osoby trzeciej (nabywcy, cesjonariusza) na podstawie umowy zawartej między tymi osobami; μεταφορά
wystąpienie z brzegów, przelanie υπερχείλιση
otwór w urządzeniach sanitarnych zapobiegający wylaniu się wody υπερχείλιση

przelewać krew pʃɛˈlɛvaʨ̑ ˈkrɛf idiom
narażać swoje życie, poświęcać swoje życie lub zdrowie, brać udział w walce zbrojnej δίνω το αίμα μου χύνω το αίμα μου

przelotny adj
o ptaku wędrownym: gromadnie odlatujący na zimę do cieplejszych krajów διαβαταρικός
szybko przemijający, nietrwały παροδικός περαστικός

przemiana pʃɛ̃ˈmʲjãna n
przejście w stan inny niż poprzedni μεταμόρφωση μεταβολή μετατροπή

przemoc ˈpʃɛ̃mɔʦ̑ n
zastosowanie przewagi siły wobec kogoś, aby zmusić go do posłuszeństwa βία

przemocą adv
stosując przemoc βίαια διά της βίας

przemysł ˈpʃɛ̃mɨsw̥ n
dział gospodarki, obejmujący produkcję dóbr na dużą skalę; βιομηχανία

przemysł zbrojeniowy ˈpʃɛ̃mɨzw ˌzbrɔjɛ̇̃ˈɲɔvɨ n
dział gospodarki związany z produkcją wyposażenia dla wojska, broni, amunicji itp.; βιομηχανία όπλων

przemysłowy ˌpʃɛ̃mɨˈswɔvɨ adj
dotyczący przemysłu, będący efektem przemysłu, stosowany w przemyśle βιομηχανικός

przemyt n
nielegalny przewóz przez granicę państwa towarów, dewiz bez poddania ich kontroli i ocleniu lub przewóz przez granicę przedmiotów zakazanych λαθρεμπόριο

przemytniczka ˌpʃɛ̃mɨtʲˈɲiʧ̑ka n
kobieta dokonująca przemytu, przemycająca coś przez granicę λαθρέμπορας λαθρέμπορος

przemytnik pʃɛ̃ˈmɨtʲɲik n
osoba dokonująca przemytu, przemycająca coś λαθρέμπορας

przemówienie ˌpʃɛ̃muˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
oficjalna wypowiedź skierowana do jakiegoś gremium λόγος ομιλία

przemądrzały ˌpʃɛ̃mɔ̃nˈḍʒawɨ adj
(potocznie, potoczny) taki, który ma przesadnie wysokie mniemanie o posiadanej przez siebie wiedzy έξυπνος

przenikliwy ˌpʃɛ̃ɲikˈlʲivɨ adj
intensywnie odczuwany, uderzający swoją mocą, intensywnością διαπεραστικός δριμύς
o człowieku: taki, który potrafi trafnie ujmować zjawiska, mający dobry zmysł obserwacji, wnikliwość διορατικός οξυδερκής

przenośnie pʃɛ̃ˈnɔɕɲɛ adv
niedosłownie, obrazowo μεταφορικά

przenośny pʃɛ̃ˈnɔɕnɨ adj
(literacko) (językoznawstwo, językoznawczy) wyrażony za pomocą metafory, będący przenośnią; niedosłowny μεταφορικός
pozwalający się przenosić z miejsca na miejsce; ruchomy φορητός

przeorysza ˌpʃɛɔˈrɨʃa n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożona klasztoru ηγουμένη

przepaść ˈpʃɛpaɕʨ̑ n
obszar obok stromej ściany góry γκρεμός

przepis ˈpʃɛpʲis n
(kulinaria) sposób przygotowania potrawy συνταγή

przepiórka pʃɛˈpʲjurka n
(ornitologia, ornitologiczny) Coturnix coturnix, średni ptak ze smugami na upierzeniu grzbietowej stronie ciała; ορτύκι

przepona pʃɛˈpɔ̃na n
(anatomia, anatomiczny) duży mięsień w kształcie kopuły, oddzielający klatkę od niżej położonych narządów διάφραγμα

przepowiedzieć v
(potocznie, potoczny) powtórzyć sobie coś, odczytując lub recytując dla lepszego zapamiętania κηρύσσω
przewidzieć przyszłe wydarzenia, wyprorokować προλέγω προμαντεύω

przepraszam pʃɛˈpraʃãm interjection
uprzejme zwrócenie na siebie uwagi με συγχωρείς με συγχωρείτε
wyrażenie żalu, przeprosin za wyrządzoną przez siebie krzywdę, niezręczność συγγνώμη συγνώμη

przepuklina n
(medycyna, medyczny) patologiczne przemieszczenie się tkanki, części narządu poza naturalne umiejscowienie, wpuklając się w sąsiednią okolicę anatomiczną κήλη

przepych n
ostentacyjne, widoczne bogactwo λαμπρότητα μεγαλείο

przerwa ˈpʃɛrva n
czas wolny między godzinami pracy, nauki w szkole διάλειμμα
czas, w którym wykonywanie jakiejś czynności zostaje zaprzestane na pewien okres; zatrzymanie działania czegoś διακοπή
wolna przestrzeń otoczona czymś άνοιγμα

przesadny pʃɛˈsadnɨ adj
taki, który przesadza, charakteryzuje się przesadą υπερβολικός

przesadzać pʃɛˈsaʣ̑aʨ̑ v
przedstawiać coś poważniejszym, większym, niż jest w rzeczywistości υπερβάλλω

przestarzały ˌpʃɛstaˈʒawɨ adj
taki, który wyszedł z użycia, ze zwyczaju απαρχαιωμένος

przestronny pʃɛˈstrɔ̃nːɨ adj
taki, który ma dużo wolnego miejsca, wolnej przestrzeni ευρύχωρος

przestrzeń ˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ n
(fizyka, fizyczny) miejsce w którym odbywają się zjawiska fizyczne; χώρος περιβάλλον
(geometria) nieograniczona co najmniej trójwymiarowa rozciągłość, jedno z podstawowych pojęć geometrii; διάστημα χώρος
(matematyka, matematyczny) zbiór, na którym określono dodatkową strukturę; χώρος
określony obszar χώρος

przestworze pʃɛˈstfɔʒɛ n
(książkowy) rozległa, nieograniczona przestrzeń (zwykle w liczbie mnogiej) άπειρο απεραντοσύνη

przestępca pʃɛˈstɛ̃mpʦ̑a n
osoba, która dopuściła się przestępstwa παραβάτης

przestępczość pʃɛˈstɛ̃mpʧ̑ɔɕʨ̑ n
ogół popełnionych przestępstw εγκληματικότητα
popełnianie przestępstw εγκληματική συμπεριφορά

przestępstwo pʃɛˈstɛ̃mpstfɔ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czyn zabroniony pod groźbą kary jako zbrodnia lub występek, przez ustawę karną obowiązującą w czasie jego popełnienia, bezprawny, zawiniony, społecznie szkodliwy; έγκλημα αδίκημα αξιόποινη πράξη

przesyłka pʃɛˈsɨwka n
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) zapakowana rzecz przeznaczona do wysyłki i dostarczenia odbiorcy αποστολή

przeszczep ˈpʃɛʃʧ̑ɛp n
(medycyna, medyczny) przeniesienie narządu w całości lub w części z jednego ciała do innego μεταμόσχευση

przeszkadzać pʃɛˈʃkaʣ̑aʨ̑ v
sprawiać, że ktoś nie może wykonywać poprawnie jakiejś czynności lub coś nie działa prawidłowo εμποδίζω ενοχλώ δυσκολεύω

przeszkoda pʃɛˈʃkɔda n
coś, co przeszkadza, utrudnia εμπόδιο
(sport, sportowy) płot, rów lub inne utrudnienie na trasie biegu εμπόδιο

przeszłość ˈpʃɛʃwɔɕʨ̑ n
wszystko to, co już się wydarzyło; παρελθόν

przesądny pʃɛˈsɔ̃ndnɨ adj
wierzący w przesądy; też: będący objawem przesądów προληπτικός δεισιδαίμων

przesłanka pʃɛˈswãnka n
okoliczność sprzyjająca realizacji, urzeczywistnienia czegoś πρόταση

przetacznik n
(botanika, botaniczny) Veronica L., rodzaj roślin, współcześnie zaliczany do rodziny babkowatych; βερόνικα

przetak n
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) rodzaj dużego okrągłego sita; κόσκινο σήτα

przetarg ˈpʃɛtark n
sposób wyboru wykonawcy usługi lub produktu, polegający na wyborze najkorzystniejszej dla zamawiającego oferty; δημοπρασία

przewaga pʃɛˈvaɡa n
górowanie pod jakimś względem nad czymś lub nad kimś υπεροχή

przeważać pʃɛˈvaʒaʨ̑ v
mieć przewagę, być w przewadze, być w większości επικρατώ υπερισχύω
ważyć więcej od czegoś βαραίνω

przewidywalny adj
taki, który daje się przewidzieć προβλέψιμος

przewidywać ˌpʃɛvʲiˈdɨvaʨ̑ v
prognozować przyszłe zdarzenia προβλέπω

przewinienie ˌpʃɛvʲĩˈɲɛ̇̃ɲɛ n
błąd, występek; złe, niewłaściwe zachowanie; złamanie obowiązujących zasad παράπτωμα

przewodnik pʃɛˈvɔdʲɲik n
(turystyka, turystyczny) osoba zajmująca się oprowadzaniem wycieczek turystycznych, pokazująca turystom miejsca warte zobaczenia, eksponaty itp. ξεναγός οδηγός
osoba, która czemuś przewodzi, pokazuje drogę ξεναγός οδηγός
(fizyka, fizyczny) substancja, która przewodzi prąd elektryczny; αγωγός
(turystyka, turystyczny) książka, ulotka, także nagranie audiowizualne, przeznaczone dla turystów, zawierające opis okolicy, ciekawe zabytki, mapy itp.; οδηγός

przewrażliwienie ˌpʃɛvraʒlʲiˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
zbyt duża wrażliwość; przeczulenie na punkcie czegoś υπερευαισθησία

przewrotka pʃɛˈvrɔtka n
(sport, sportowy) kopnięcie piłki z jednoczesnym wykonaniem przewrotu całym ciałem; ψαλίδια

przewóz ˈpʃɛvus n
transport, przewiezienie μεταφορά

przezimowanie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: przezimować ξεχειμώνιασμα

przeziębienie ˌpʃɛʑɛ̃mˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
(medycyna, medyczny) choroba będąca następstwem obniżenia odporności ustroju po zziębnięciu κρυολόγημα

przeznaczenie ˌpʃɛznaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
cel, dla którego służy dana rzecz προορισμός

przezorny pʃɛˈzɔrnɨ adj
rozważny, przewidujący konsekwencje προβλεπτικός προνοητικός

przezroczysty ˌpʃɛzrɔˈʧ̑ɨstɨ adj
taki, który przepuszcza światło διαφανής

przezwisko pʃɛˈzvʲiskɔ n
dodatkowa nazwa nadana komuś, często o charakterze ironicznym παρατσούκλι

prześcieradło ˌpʃɛɕʨ̑ɛˈradwɔ n
prostokątny płat materiału należący do bielizny pościelowej i służący do ścielenia łóżka jako pościel pod spód; σεντόνι

przeżuwacz pʃɛˈʒuvaʧ̑ n
(zoologia, zoologiczny) ssak z uzębieniem i żołądkiem przystosowanym do przeżuwania roślin; μηρυκαστικό

przodek ˈpʃɔdɛk n
ktoś, od kogo ktoś pochodzi πρόγονος

przy drzwiach zamkniętych pʃɨ‿ˈḍʒvʲjaγ zãˈmʲcɲɛ̃ntɨx adv
(przenośnie, przenośnia) bez obecności publiczności, bez udziału osób postronnych κεκλεισμένων των θυρών

przybijać gwóźdź pʃɨˈbʲijäʥ̑ ˈɡvuɕʨ̑ v
mocować gwóźdź silnymi uderzeniami młotka καρφώνω

przybity pʃɨˈbʲitɨ adj
załamany, smutny, zmartwiony αποθαρρύνω θλιμμένος

przychodzić pʃɨˈxɔʥ̑iʨ̑ v
przybywać dokądś έρχομαι φτάνω

przychylny pʃɨˈxɨlnɨ adj
podchodzący z sympatią; dający, zapewniający dobre, korzystne warunki do czegoś; korzystny ευνοϊκός ευμενής

przycinać pʃɨˈʨ̑ĩnaʨ̑ v
ucinać część czegoś, aby to skrócić, uformować lub dopasować do czegoś κλαδεύω κουρεύω

przyczyna pʃɨˈʧ̑ɨ̃na n
powód, dla którego coś się stało; czynnik, który wywołał jakieś zjawisko αιτία

przydomek n
dodatkowa nazwa nadana komuś, bazująca na cesze charakterystycznej tej osoby παρατσούκλι επωνυμία παρωνύμιο

przygniatający adj
znaczny, zdecydowanie przewyższający ((na przykład) liczebnie) συντριπτικός

przyimek pʃɨˈ<sup>j</sup>ĩmɛk n
(gramatyka) wyraz nieodmienny i niesamodzielny poprzedzający zawsze wyrazy odmieniające się przez przypadki (= imiona) i sygnalizujący związki składniowe między wyrazem poprzedzającym a następującym; πρόθεση

przyjaciel pʃɨˈjäʨ̑ɛl n
osoba obdarzana zaufaniem, żyjąca z kimś w serdecznych stosunkach φίλος
osoba okazująca komuś lub czemuś swoją sympatię, zainteresowanie, będąca zwolennikiem φίλος
(eufemistycznie) mężczyzna będący z kimś w związku erotycznym φίλος

przyjaźń ˈpʃɨjäɕɲ̊ n
dobra, serdeczna relacja pomiędzy osobami opierająca się na wzajemnym zaufaniu, pomocy, życzliwości; φιλία

przyjemność pʃɨˈjɛ̃mnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co przyjemne; dające zadowolenie, satysfakcjonujące ευχαρίστηση απόλαυση

przykazanie ˌpʃɨkaˈzãɲɛ n
kategoryczne polecenie, nakaz εντολή

przykład ˈpʃɨkwat n
fakt, obrazujący lub zgodny z twierdzeniem παράδειγμα
osoba (postępowanie) godne naśladowania παράδειγμα
osoba (rzecz, fakt), reprezentujący pewną klasę osób (rzeczy, faktów) παράδειγμα

przylot ˈpʃɨlɔt n
przybycie lecąc, przybycie drogą powietrzną άφιξη

przylądek pʃɨˈlɔ̃ndɛk n
(geografia, geograficzny) fragment lądu wysunięty w kierunku dużego zbiornika wodnego; ακρωτήριο κάβος πούντα

przymierzalnia ˌpʃɨ̃mʲjɛˈʒalʲɲa n
pomieszczenie w sklepie służące do przymierzania garderoby δοκιμαστήριο

przymierzać pʃɨ̃ˈmʲjɛʒaʨ̑ v
(krawiectwo) zakładać ubranie w celu sprawdzenia czy pasuje δοκιμάζω προβάρω

przymiotnik pʃɨ̃ˈmʲjɔtʲɲik n
(gramatyka) wyraz określający cechę rzeczownika np. „biały”, „niski”, „ładny”; επίθετο

przymrozek pʃɨ̃ˈmrɔzɛk n
spadek temperatury powietrza poniżej 0°C, podczas gdy średnia dobowa temperatura powietrza jest dodatnia παγετός

przymykać oko pʃɨ̃ˈmɨkaʨ̑ ˈɔkɔ v
nie reagować na czyjeś złe działanie; udawać, że się nie widzi; zezwalać komuś na robienie czegoś złego poprzez niekaranie go κάνω τα στραβά μάτια

przynajmniej pʃɨ̃ˈnajmʲɲɛ̇j particle
najmniejszy akceptowalny zakres τουλάχιστον
nie mniej niż τουλάχιστον

przypadek pʃɨˈpadɛk n
(gramatyka) forma wyrazu w deklinacji; πτώση
przebieg jakiegoś wydarzenia (zwykle choroby) περίπτωση

przypadkowo ˌpʃɨpatˈkɔvɔ adv
wskutek przypadku lub zbiegu okoliczności τυχαία

przypominać ˌpʃɨpɔ̃ˈmʲĩnaʨ̑ v
być podobnym do czegoś, budzić skojarzenia z czymś ενθυμίζω θυμίζω
przywodzić na myśl, przywoływać wspomnienie o czymś υπενθυμίζω

przyprawa pʃɨˈprava n
(kulinaria) składnik dodawany do potrawy w celu poprawienia jej smaku lub zapachu; άρτυμα

przyprawiać pʃɨ.ˈpra.vʲjäʨ̑ v
dodawać przyprawę do potrawy lub napoju καρυκεύω

przyprawiać rogi pʃɨˈpravʲjäʨ̑ ˈrɔɟi v
(potocznie, potoczny) o żonie: zdradzać męża; o mężu: zdradzać żonę κερατώνω

przyprawić rogi pʃɨˈpravʲiʨ̑ ˈrɔɟi v
(zobacz) przyprawiać rogi κερατώνω

przyroda pʃɨˈrɔda n
przedmiot w szkole podstawowej obejmujący wiedzę o przyrodzie (1.1) φυσικές επιστήμες
świat fizyczny, ożywiony i nieożywiony, otaczający człowieka, bez wytworów jego działalności; φύση

przyrodnik pʃɨˈrɔdʲɲik n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) uczony, specjalista w zakresie nauk przyrodniczych φυσιοδίφης

przyrostek pʃɨˈrɔstɛk n
(językoznawstwo, językoznawczy) element słowotwórczy umieszczany po leksemie; επίθημα

przysięga pʃɨˈɕɛ̃ŋɡa n
uroczyste przyrzeczenie, wypowiadane najczęściej w słowach ustalonych zwyczajowo lub prawnie; bezwzględne zapewnienie wykonania czegoś, stwierdzenie, potwierdzenie prawdziwości tego όρκος

przystanek pʃɨˈstãnɛk n
miejsce, gdzie pasażerowie drogowego transportu publicznego mogą wsiąść lub wysiąść στάση

przystanek autobusowy pʃɨˈstãnɛk ˌawtɔbuˈsɔvɨ n
przystanek, na którym zatrzymują się autobusy στάση λεωφορείο

przystań ˈpʃɨstãɲ n
(przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym można znaleźć bezpieczeństwo i spokój λιμάνι

przystosowawczość n
(zobacz) adaptabilność προσαρμοστικότητα

przystosowywać v
zmieniać coś odpowiednio do określonych wymagań προσαρμόζω
zmieniać się do nowych okoliczności προσαρμόζομαι

przyszłość ˈpʃɨʃwɔɕʨ̑ n
czas, który dopiero nadejdzie, nastąpi; μέλλον

przyszły ˈpʃɨʃwɨ adj
następny, bliski w czasie επόμενος ερχόμενος
ten, który wydarzy się w przyszłości; taki, który należy do przyszłości μελλοντικός μέλλων

przysłowie pʃɨˈswɔvʲjɛ n
zdanie utrwalone w tradycji ustnej, czasem w formie wierszowanej, wyrażające jakąś myśl ogólną: regułę życiową, wskazówkę, przestrogę; παροιμία

przysłówek pʃɨˈswuvɛk n
(gramatyka) część mowy określająca sposób wykonywania czynności (jako okolicznik sposobu) lub stopień nasycenia cechy wyrażonej przymiotnikiem; επίρρημα

przytulny adj
dający poczucie przyjemności i bezpieczeństwa ζεστός

przywieźć v
przy pomocy pojazdu lub narzędzia na kołach (ewentualnie kółkach) dostarczyć coś lub umożliwić komuś przybycie w dane miejsce φέρνω

przywilej pʃɨˈvʲilɛj n
(książkowy) szczególne uprawnienie, prawo korzystania ze szczególnych względów w jakimś zakresie; προνόμιο προνομία

przywilej korzyści n
(sport, sportowy) zasada w piłce nożnej nakazująca sędziemu nieprzerywanie gry po faulu, gdy drużyna faulowana utrzymuje się przy piłce lub jest w korzystniejszej sytuacji niż przeciwnik πλεονέκτημα

przywiązywać wagę v
uważać coś za ważne, istotne, znaczące; nadawać czemuś duże znaczenie δίνω αξία

przyśpieszacz pʃɨɕˈpʲjɛʃaʧ̑ n
(chemia, chemiczny) substancja zwiększająca szybkość jakiejś reakcji επιταχυντής

przyśpieszenie ˌpʃɨɕpʲjɛˈʃɛ̃ɲɛ n
(fizyka, fizyczny) zmiana prędkości w jednostce czasu; επιτάχυνση

prêt-à-porter pʀɛtapɔʀˈte n
ubrania dostępne w sklepach, pochodzące z produkcji seryjnej, a nie szyte na zamówienie; πρεταπορτέ

próba ˈpruba n
statystyka: pewna ilość (ludzi lub przedmiotów) pobierana w celu zbadania określonych cech δείγμα
usiłowanie dokonania czegoś προσπάθεια
ćwiczenie czegoś, co będzie przedstawione przed publicznością, np. koncertu, spektaklu δοκιμή πρόβα

próbować pruˈbɔvaʨ̑ v
odbywać próbę sztuki, sceny, występu κάνω πρόβα
starać się coś zrobić δοκιμάζω
sprawdzać smak potrawy lub napoju δοκιμάζω

próg pruk n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element na gryfie niektórych instrumentów, do którego dociska się struny τάστο

próżnia ˈpruʒʲɲa n
(fizyka, fizyczny) przestrzeń, w której nie ma cząsteczek obdarzonych masą (pomijając cząstki wirtualne); κενό
(technologia, technika, techniczny) stan bardzo niskiego ciśnienia κενό

próżność ˈpruʒnɔɕʨ̑ n
cecha osoby, która jest próżna; charakteryzuje ją chęć imponowania innym lub małostkowe ambicje ματαιοδοξία

prąd prɔ̃nt n
(fizyka, fizyczny) ruch ładunków elektrycznych; ρεύμα
(potocznie, potoczny) energia elektryczna ρεύμα
strumień wody ρεύμα
tendencja, kierunek ρεύμα

prądnica prɔ̃ndʲˈɲiʦ̑a n
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) urządzenie do zamiany energii mechanicznej na elektryczną; γεννήτρια δυναμό

pręcik ˈprɛ̃ɲʨ̑ik n
(botanika, botaniczny) męski organ płciowy roślin znajdujący się w kwiatach; στήμονας

prędkościomierz ˌprɛ̃ntkɔɕˈʨ̑ɔ̃mʲjɛʃ n
(metrologia, metrologiczny) urządzenie służące do pomiaru prędkości κοντέρ

prędkość ˈprɛ̃ntkɔɕʨ̑ n
(fizyka, fizyczny) wielkość wektorowa wyrażająca zmianę wektora położenia w jednostce czasu; ταχύτητα
(fizyka, fizyczny) wielkość skalarna wyrażająca przebytą drogę w jednostce czasu ταχύτητα
tempo zachodzenia jakiegoś zjawiska, w tym również szybkość poruszania, przemieszczania się jakiegoś obiektu ταχύτητα

psalm psalm n
(literacko) liryczny utwór modlitewny wzorowany na poezji starotestamentalnej ψαλμός
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biblijny utwór modlitewno-hymniczny; ψαλμός

psałterz n
zbiór psalmów ψαλτήριο

psi psʲi pʲɕi n
nazwa dwudziestej trzeciej litery alfabetu greckiego, ψ; ψι

psiarnia ˈpʲɕarʲɲa n
(łowiectwo, łowiecki) zgraja psów myśliwskich σκυλολόι
(środowiskowy) (obraźliwie) policja μπατσαρία

psikus ˈpʲɕikus n
(potocznie, potoczny) coś zrobione dla żartu πλάκα

psowate psɔˈvatɛ n
(zoologia, zoologiczny) rodzina lądowych ssaków drapieżnych obejmująca ponad 30 współcześnie żyjących gatunków, m.in.: psy, wilki, lisy, fenki, kojoty i szakale; Κυνίδες

pstrokaty pstrɔˈkatɨ adj
odznaczający się rozmaitością barw, najczęściej jaskrawych παρδαλός

pstry pstrɨ adj
o rozmaitych barwach, wielokolorowy παρδαλός ποικιλόχρωμος

pstrąg pstrɔ̃ŋk n
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba słodkowodna z charakterystycznymi plamkami na bokach; πέστροφα
(kulinaria) potrawa z pstrąga (1.1) πέστροφα

psychiatryczny adj
związany z psychiatrią, dotyczący psychiatrii ψυχιατρικός

psycholingwistyka ˌpsɨxɔlʲĩŋɡˈvʲistɨka n
(językoznawstwo, językoznawczy) (psychologia, psychologiczny) dziedzina nauki na pograniczu psychologii i językoznawstwa zajmująca się psychologicznymi podstawami funkcjonowania języka; ψυχογλωσσολογία

psycholog psɨˈxɔlɔk n
(psychologia, psychologiczny) specjalista w dziedzinie psychologii ψυχολόγος

psychologia ˌpsɨxɔˈlɔɟja n
nauka badająca psychikę oraz zachowanie człowieka; ψυχολογία

psychosocjologia ˌpsɨxɔsɔʦ̑ʲjɔˈlɔɟja n
dział psychologii, który zajmuje się procesami psychicznymi zachodzącymi w zbiorowościach ludzkich ψυχοκοινωνιολογία

psychoza psɨˈxɔza n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna objawiająca się halucynacjami, urojeniami, niezdolnością do współżycia społecznego; ψύχωση
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) skłonność do ulegania intensywnym emocjom, nastrojom, szczególnie szerzącym się w jakiejś zbiorowości ψύχωση

pszczelarski adj
odnoszący się do pszczelarstwa lub pszczelarzy μελισσοκομικός

pszczelarstwo pʃʧ̑ɛˈlarstfɔ n
(rolnictwo, rolniczy) hodowla pszczół; μελισσοκομία

pszczoła ˈpʃʧ̑ɔwa n
(potocznie, potoczny) latający owad wytwarzający miód, żyjący w zorganizowanych społecznościach μέλισσα

pszenica pʃɛ̃ˈɲiʦ̑a n
roślina zbożowa z rodzaju (1.1) σιτάρι στάρι

pszeniczny adj
o kolorze przypominającym dojrzałe kłosy pszenicy σιταρόχρωμος σταράτος
wykonany z pszenicy, zawierający pszenicę σιταρένιος σταρένιος
związany z pszenicą, dotyczący pszenicy σιταρένιος σταρένιος

pszenżyto pʃɛ̃n͇ˈʒɨtɔ n
(rolnictwo, rolniczy) sztuczna hybryda żyta i pszenicy; τριτικάλε

ptactwo ˈptaʦ̑tfɔ n
(książkowy) ogół ptaków lub ich grupa πτηνό

ptak ptak n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę opierzone posiadające skrzydła i dziób; πουλί πτηνό

ptasi móżdżek ˈptaɕi ˈmuʒʤ̑ɛk idiom
(potocznie, potoczny) (ironicznie) o tępym, ograniczonym umyśle, także: określenie osoby, którą uważa się za głupią κοκόρου γνώση

ptasia grypa ˈptaɕa ˈɡrɨpa n
(zoologia, zoologiczny) (medycyna, medyczny) rodzaj grypy przenoszony przez ptaki; γρίπη των πτηνών

ptaszek ˈptaʃɛk n
(potocznie, potoczny) (infantylnie) penis πουλάκι μπάμια
mały ptak πουλάκι

ptialina ptʲjaˈlʲĩna n
(biochemia, biochemiczny) enzym obecny w ślinie i rozkładający skrobię; πτυαλίνη

ptyś ptɨɕ n
(kulinaria) kuliste ciastko z ciasta parzonego napełnione kremem bezowym lub bitą śmietaną; σου

publicznie adv
w sposób jawny, otwarty, publiczny, przy udziale osób trzecich δημοσίως δημόσια φανερά

publiczność puˈblʲiʧ̑nɔɕʨ̑ n
grupa osób, która oglądają jakieś przedstawienie, pokaz, zawody κοινό

publikacja ˌpublʲiˈkaʦ̑ʲja n
podawanie czegoś do publicznej wiadomości δημοσίευση
praca, artykuł, utwór wydane drukiem έκδοση δημοσίευση

puchacz ˈpuxaʧ̑ n
(ornitologia, ornitologiczny) największa występująca w Polsce sowa; κουκουβάγια

puchowy puˈxɔvɨ adj
wykonany z puchu, zawierający puch πουπουλένιος

puderniczka n
płaskie pudełeczko służące do przechowywania pudru kosmetycznego, najczęściej zdobione i mające lusterko wewnątrz πουδριέρα πουντριέρα

pudełko puˈdɛwkɔ n
mały pojemnik, najczęściej wykonany z tektury κουτάκι κουτί

pudło ˈpudwɔ n
(motoryzacja) tylna część pojazdu do przewożenia osób lub towarów κλούβα
duże pudełko κουτί κούτα
zawartość pudła (1.1) κουτί κούτα

pulmonolog ˌpulmɔ̃ˈnɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób układu oddechowego πνευμονολόγος

puma ˈpũma n
(zoologia, zoologiczny) Puma, rodzaj ssaków drapieżnych z rodziny kotowatych; πούμα

pumeks ˈpũmɛks n
(geologia, geologiczny) wulkaniczna skała magmowa zbudowana z porowatego szkliwa wulkanicznego powstałego z silnie gazującej lawy; ελαφρόπετρα αλαφρόπετρα
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) przedmiot z pumeksu (1.1) lub uzyskiwany syntetycznie, stosowany do usuwania zrogowaciałego naskórka i odcisków αλαφρόπετρα ελαφρόπετρα

punicki pũˈɲiʦ̑ʲci adj
dotyczący Kartaginy καρχηδονιακός καρχηδονικός

punkt pũŋkt adv
dokładnie (o godzinie) ακριβώς

punkt pũŋkt n
(geometria) najmniejszy, bezwymiarowy obiekt geometryczny; σημείο
(matematyka, matematyczny) element pewnej (abstrakcyjnej) przestrzeni, szczególnie mającej interpretację geometryczną σημείο
(potocznie, potoczny) o kropce τελεία
(sport, sportowy) jednostka wyniku w grach sportowych opartych na współzawodnictwie βαθμός πόντος σημείο
jednostka miary stosowana w typografii; στιγμή

punkt rzutu karnego ˈpũŋɡd ˈʒutu karˈnɛɡɔ n
(sport, sportowy) punkt, z którego wykonuje się rzut karny; w piłce nożnej znajduje się jedenaście metrów od linii bramkowej σημείο πέναλτι

punkt widzenia ˈpũŋɡd vʲiˈʣ̑ɛ̃ɲa n
stanowisko, z którego rozpatruje się jakąś sprawę, sposób, w jaki ujmuje się jakieś zagadnienie πλευρά

punkt wyjścia ˈpũŋɡd ˈvɨjɕʨ̑a n
początkowe położenie, stan inicjujący jakiś proces, podłoże zmiany, źródło wydarzeń αφετηρία σημείο εκκινήσεως

punktualność ˌpũŋktuˈ<sup>w</sup>alnɔɕʨ̑ n
wykonywanie czegoś w ściśle określonym czasie; umiejętność nie spóźniania się ακρίβεια

pupa ˈpupa n
dziecięce pośladki, (potocznie, potoczny) (eufemistycznie) każde inne ποπός

pupcia ˈpupʲʨ̑a n
(zdrobniale) od: pupa κωλάκι κωλί

purpurowy ˌpurpuˈrɔvɨ adj
mający kolor ciemnoczerwony z odcieniem fioletowym, taki jak kolor purpury πορφυρένιος

purée n
(kulinaria) potrawa z ziemniaków, innych warzyw lub owoców – ugotowanych, przetartych lub zgniecionych na papkę; πουρέ πουρές

pustelnik puˈstɛlʲɲik n
(przenośnie, przenośnia) osoba stroniąca od innych ludzi ερημίτης μαγκούφης
człowiek mieszkający w odosobnieniu i oddający się modlitwie ερημίτης

pustka n
pusta, niewypełniona przestrzeń κενό

pustułka puˈstuwka n
(ornitologia, ornitologiczny) Falco tinnunculus, barwny, drapieżny ptak eurazjatycki; βραχοκιρκίνεζο

pusty ˈpustɨ adj
niezawierający niczego κενός αδειανός

pustynia puˈstɨ̃ɲa n
(geografia, geograficzny) teren niemal całkowicie pozbawiony roślinności na skutek małej ilości opadów; έρημος

puszczyk ˈpuʃʧ̑ɨk n
(ornitologia, ornitologiczny) Strix aluco, najczęściej spotykana europejska sowa o donośnym hukaniu; χουχουριστής

puszka Pandory ˈpuʃka pãnˈdɔrɨ idiom
źródło wielkich nieszczęść, kłopotów κουτί της Πανδώρας

puzon n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty blaszany, w którym wysokość dźwięku reguluje się teleskopowym suwakiem; τρομπόνι

pułk n
(wojskowość, wojskowy) duża jednostka wojskowa większa od batalionu i mniejsza od brygady lub dywizji; σύνταγμα

pułkownik puwˈkɔvʲɲik n
wyższy stopień oficerski niższy od generała; συνταγματάρχης

pyrrusowe zwycięstwo ˌpɨrːuˈsɔvɛ zvɨˈʨ̑ɛ̃w̃stfɔ idiom
zwycięstwo osiągnięte zbyt wysokim kosztem; πύρρειος νίκη

pytanie pɨˈtãɲɛ n
wypowiedź, której celem jest uzyskanie informacji ερώτηση

pytanie retoryczne pɨˈtãɲɛ ˌrɛtɔˈrɨʧ̑nɛ n
(językoznawstwo, językoznawczy) pytanie, na które nie oczekuje się lub nie udziela się odpowiedzi, stosowane jako figura retoryczna lub wyraz powątpiewania; ρητορική ερώτηση

pytać ˈpɨtaʨ̑ v
sprawdzać zasób wiadomości ucznia εξετάζω
wypowiadać się w formie wymagającej odpowiedzi ρωτώ

pył pɨw n
bardzo drobny proszek mogący unosić się w powietrzu σκόνη κονιορτός

pyłek ˈpɨwɛk n
(botanika, botaniczny) męskie gamety u roślin; γύρη

pół puw numeralFraction
jedna z dwóch równych części całości μισό

półeczka puˈwɛʧ̑ka n
(zdrobniale) od: półka ραφάκι
mała półka ραφάκι

półka ˈpuwka n
osobny mebel lub część szafy, kredensu, regału itp., w kształcie poziomej deski, służący do trzymania na nim przedmiotów ράφι

półksiężyc puwʲˈcɕɛ̃w̃ʒɨʦ̑ n
(przenośnie, przenośnia) symbol w kształcie półksiężyca (1.1); ημισέληνος μισοφέγγαρο

północ ˈpuwnɔʦ̑ n
godzina 24:00 μεσάνυχτα
kierunek wskazywany przez prawą rękę przy patrzeniu na zachód, przeciwny do południa; βορράς

północno-wschodni ˌpuwnɔʦ̑nɔ‿ˈfsxɔdʲɲi adj
będący na północnym wschodzie βορειοανατολικός

północnoamerykański adj
związany z Ameryką Północną, dotyczący Ameryki Północnej βορειοαμερικάνικος βορειοαμερικανικός

północnoeuropejski adj
odnoszący się do Europy Północnej, związany z Europą Północną βορειοευρωπαϊκός

północnokoreański puwˈnɔʦ̑nɔˌkɔrɛˈãj̃sʲci adj
odnoszący się do Korei Północnej βορειοκορεατικός

północny puwˈnɔʦ̑nɨ adj
(geografia, geograficzny) dotyczący północy, jako strony świata, kierunku βόρειος

północny zachód puwˈnɔʦ̑nɨ ˈzaxut n
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między północnym a zachodnim βορειοδυτικός

półnuta n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nuta trwająca połowę całej nuty; μισό

półoś ˈpuwɔɕ n
(geometria) połowa osi niektórych krzywych geometrycznych ημιαξόνιο
(mechanika) wał, który przenosi napęd mechanizmu różnicowego samochodu na koło napędowe; ημιαξόνιο

półpasiec puwˈpaɕɛʦ̑ n
(medycyna, medyczny) wirusowe zapalenie nerwu, które objawia się bolesnymi wykwitami występującymi na skórze; έρπης ζωστήρας

półprzewodnik ˌpuwpʃɛˈvɔdʲɲik n
(fizyka, fizyczny) ciało stałe będące przewodnikiem, o oporze większym niż w metalach, a mniejszym niż w dielektrykach; ημιαγωγός

półton ˈpuwtɔ̃n n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najmniejsza odległość między dwoma dźwiękami we współczesnym zachodnim systemie tonalnym; ημιτόνιο

półtora puwˈtɔra numeralFraction
jeden/jedno i pół ενάμισης ενάμισι

półtorej puwˈtɔrɛj numeralFraction
jedna i pół μιάμιση

półwysep puwˈvɨsɛp n
(geografia, geograficzny) wysunięta część lądu otoczona z trzech stron wodami morza, jeziora lub rzeki; χερσόνησος

późno ˈpuʑnɔ adv
pod koniec jakiegoś czasu lub okresu αργά

pęcherzyk jajnikowy pɛ̃w̃ˈxɛʒɨc ˌjäjɲiˈkɔvɨ n
(anatomia, anatomiczny) (zobacz) pęcherzyk Graafa ωοθυλάκιο

pęd pɛ̃nt n
(botanika, botaniczny) nadziemna część rośliny składająca się z łodygi, liści, pączków, kwiatów i owoców; βλαστάρι
(fizyka, fizyczny) prędkość pomnożona przez masę; ορμή
wewnętrzna potrzeba, zamiłowanie do czegoś, wzmożona chęć dążenia do czegoś ορμή
szybkie posuwanie się naprzód, szybki ruch, szybki bieg ορμή ταχύτητα

pędzel ˈpɛ̃nʣ̑ɛl n
narzędzie składające się z pęczka włosia osadzonego na trzonku, służące m.in. do malowania; βούρτσα

pępek ˈpɛ̃mpɛk n
(anatomia, anatomiczny) blizna w środkowej części brzucha, która stanowi pozostałość po odpadniętej lub usuniętej pępowinie; ομφαλός

pęseta n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) rodzaj szczypczyków o sprężystych ramionach służących do chwytania lub usuwania czegoś λαβίδα

pęto ˈpɛ̃ntɔ n
wiązadło z powroza, łańcucha, rzemienia nakładane na przednie nogi zwierząt w celu ograniczenia swobody ich ruchów ιπποπέδη πέδικλο

płaca ˈpwaʦ̑a n
zarobek, wynagrodzenie za pracę μισθός

płacić ˈpwaʨ̑iʨ̑ v
dawać (przekazywać) pieniądze za coś πληρώνω
(potocznie, potoczny) ponosić konsekwencje πληρώνω

płacz pwaʧ̑ n
wylewanie łez; κλάμα

płakać ˈpwakaʨ̑ v
wylewać łzy, ronić łzy κλαίω

płakać jak bóbr ˈpwakaʨ̑ ˈjaɡ ˈbupr̥ v
płakać żałośnie, rzewnie αναλύομαι σε δάκρυα αυλάκι τρέχουν τα δάκρυα μου

płaskorzeźba ˌpwaskɔˈʒɛʑba n
(sztuka) kompozycja rzeźbiarska na płaskim materiale, wykonana z pozostawieniem na niej tła ανάγλυφο

płaskostopie n
(medycyna, medyczny) zniekształcenie stopy polegające na spłaszczeniu przez obniżenie się jej fizjologicznych sklepień; πλατυποδία

płaskowyż pwaˈskɔvɨʃ n
(geografia, geograficzny) obszar wysoko położony o płaskiej lub lekko falistej powierzchni i o stromych stokach; οροπέδιο υψίπεδο

płaszcz pwaʃʧ̑ n
(krawiectwo) wierzchnie okrycie sięgające do kolan lub dłuższe, chroniące przed zimnem lub deszczem; παλτό πανωφόρι

płaszcz Ziemi ˈpwaʒʤ̑ʲ ˈʑɛ̃mʲi n
(geologia, geologiczny) strefa między skorupą ziemską a jądrem Ziemi; γήινος μανδύας

płaszczka ˈpwaʃʧ̑ka n
(ichtiologia, ichtiologiczny) silnie spłaszczona ryba żyjąca przy dnie morskim; σαλάχι αετός

płaszczyzna pwaˈʃʧ̑ɨzna n
(geometria) dwuwymiarowa przestrzeń euklidesowa; επίπεδο
płaska powierzchnia επίπεδο

płatek śniegu ˈpwatɛc ˈɕɲɛɡu n
struktura kryształów śniegu νιφάδα

płatnerz ˈpwatnɛʃ n
(historia, historyczny, historycznie) (rzemiosło, rzemieślniczy) wytwórca zbroi, tarcz i hełmów; οπλουργός κατασκευαστής πανοπλία

płaz pwas n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gromady kręgowców ziemnowodnych Amphibia; αμφίβιο

płciowy ˈpw̥ʨ̑ɔvɨ adj
zdeterminowany przez płeć, dotyczący płci σεξουαλικός

płetwa ˈpwɛtfa n
(zoologia, zoologiczny) narząd służący do utrzymywania pożądanej pozycji ciała oraz do poruszania się, występujący u ryb oraz u ssaków wodnych; πτερύγιο
płaski element nakładany na stopę i ułatwiający poruszanie się człowieka w wodzie; βατραχοπέδιλο

płetwa sterowa ˈpwɛtfa stɛˈrɔva n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) zanurzona w wodzie, ruchoma część steru; płat, który dzięki opływającej go wodzie, generuje siłę skręcającą ruch statku; πτερύγιο πηδαλίου

płetwal błękitny n
(zoologia, zoologiczny) Balaenoptera musculus, gatunek wieloryba z rodzaju płetwal; γαλάζια φάλαινα

płeć pwɛʨ̑ n
cecha organizmów żywych w obrębie jednego gatunku charakteryzująca je pod względem ich zdolności rozrodczych; φύλο

płeć piękna ˈpwɛʨ̑ ˈpʲjɛ̃ŋkna idiom
(literacko) kobiety ωραίο φύλο

płodność ˈpwɔdnɔɕʨ̑ n
(biologia, biologiczny) naturalna zdolność do posiadania potomstwa, zdolność do zajścia w ciążę γονιμότητα

płodozmian pwɔˈdɔzmʲjãn n
(rolnictwo, rolniczy) system gospodarki rolnej ustalający z góry na wiele lat stałą rotację upraw; αμειψισπορά

płomień ˈpwɔ̃mʲjɛ̇̃ɲ n
język ognia unoszący się nad płonącym przedmiotem; φλόγα

płot pwɔt n
ogrodzenie domu lub gospodarstwa; φράχτης φράκτης

płuco ˈpwuʦ̑ɔ n
(anatomia, anatomiczny) pojedynczy lub parzysty narząd oddechowy właściwy dla kręgowców oddychających powietrzem; πνεύμονας πλεμόνι

pług pwuk n
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie rolnicze, uprawowe, służące do przeprowadzania orki; άροτρο αλέτρι

płukanie pwuˈkãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: płukać ξέπλυμα

płyn pwɨ̃n n
(potocznie, potoczny) ciecz υγρό

płynny ˈpwɨ̃nːɨ adj
odznaczający się harmonijnym rytmem, swobodny, bez błędów, zahamowań ρευστός
będący płynem, ciekły ρευστός
zmienny, niestały, taki, którego nie można dokładnie określić ρευστός

płyta główna ˈpwɨta ˈɡwuvna n
(elektronika, elektroniczny) najważniejsza część urządzenia (w szczególności komputera) pozwalająca na komunikację wszystkich urządzeń do niej podłączonych; μητρική κάρτα

płyta litosferyczna ˈpwɨta ˌlʲitɔsfɛˈrɨʧ̑na n
(geologia, geologiczny) fragment litosfery mogący przemieszczać się po plastycznym podłożu; λιθοσφαιρική πλάκα

płytka ˈpwɨtka n
(budownictwo) ceramiczna, czworoboczna płyta do wykładania podłogi i ścian; πλακάκι
(zdrobniale) od: płyta πλακάκι

płytkarz ˈpwɨtkaʃ n
(budownictwo) specjalista zajmujący się kafelkowaniem ścian lub podłóg πλακάς

pływactwo n
(sport, sportowy) sport pływacki, zawody pływackie κολύμβηση

pływalnia pwɨˈvalʲɲa n
(sport, sportowy) obiekt sportowy przeznaczony do treningu pływania κολυμβητήριο πισίνα

quiz n
rozrywka intelektualna lub rodzaj zadania w postaci zestawu pytań; κουίζ

rabarbar raˈbarbar n
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Rheum L., roślina warzywna z rodziny rdestowatych; ραβέντι
(spożywczy) (kulinaria) jadalna łodyga rabarbaru (1.1) ραβέντι

rabin ˈrabʲĩn n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożony gminy żydowskiej, uczony w prawie żydowskim; ραβίνος ραββίνος

rachatłukum ˌraxatˈwukũm n
(kulinaria) (cukiernictwo) słodki przysmak z Bliskiego Wschodu, wyrób cukierniczy o konsystencji galaretki, zawierający dodatki, np. migdały, orzechy lub kawałki owoców, serwowany w formie kostek oprószonych cukrem pudrem; λουκούμι

rachunek raˈxũnɛk n
spis należności za towar lub usługę, jako forma rozliczenia sprzedawcy, zawierający sumę końcową λογαριασμός
(bankowość, bankowy) konto w banku, przez które przeprowadza się operacje finansowe λογαριασμός

racica raˈʨ̑iʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) kopyto zwierząt parzystokopytnych, stanowiące rogową okrywę ostatniego członu trzeciego i czwartego palca; χηλή

racjonalizm ˌraʦ̑ʲjɔ̃ˈnalʲism̥ n
(filozofia, filozoficzny) pogląd uznający za możliwe poznanie prawdy z użyciem samego rozumu; ρασιοναλισμός

racjonalność ˌraʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co racjonalne ορθολογικότητα

raczej ˈraʧ̑ɛj adv
… wskazujący na to, że autor zdania nie jest pewny co do jakiejś decyzji, ale uznaje za bardziej prawdopodobne, że podejmie tę decyzję μάλλον
… wskazujący na to, że autor zdania nie jest pewny co do jakiejś opinii, ale bardziej przychyla się do jej potwierdzenia μάλλον
… wskazujący na to, że autor zdania nie jest pewny co do jego prawdziwości, ale uznaje za bardziej prawdopodobne, że jest prawdziwe μάλλον

raczkować raʧ̑ˈkɔvaʨ̑ v
(potocznie, potoczny) o niemowlętach: poruszać się podpierając się na rękach i kolanach; chodzić na czworaka μπουσουλίζω μπουσουλώ

rada ˈrada n
grupa osób, najczęściej wydzielona formalnie w ramach jakiejś organizacji lub społeczności, której celem jest znalezienie poprzez dyskusję lub z racji posiadanego doświadczenia, rozwiązania określonego problemu επιτροπή
wypowiedź skierowana do kogoś, zawierająca zalecenie, jak się należy zachować w określonej sytuacji συμβουλή
zebranie, na którym dyskutowany jest jakiś problem συμβούλιο

radar ˈradar n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie emitujące fale elektromagnetyczne określonej długości i odbierające te fale odbite od obiektów i na tej podstawie określające położenie tych obiektów; ραντάρ

radio ˈradʲjɔ n
instytucja nadająca audycje za pomocą fal elektromagnetycznych ραδιόφωνο ράδιο
urządzenie do odbioru takich audycji; ραδιόφωνο ράδιο

radioaktywność n
(fizyka, fizyczny) zdolność jąder atomowych do samorzutnej emisji promieniowania korpuskularnego alfa lub beta albo promieniowania elektromagnetycznego gamma ραδιοενέργεια

radioliza ˌradʲjɔˈlʲiza n
(chemia, chemiczny) proces chemiczny zachodzący pod wpływem promieniowania jonizującego; ραδιόλυση

radioodbiornik ˌradʲjɔːdˈbʲjɔrʲɲik n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do odbioru sygnału radiowego; ραδιοδέκτης

radiostacja ˌradʲjɔˈstaʦ̑ʲja n
urządzenie radiowe do nadawania, odbioru lub obu tych funkcji; ραδιοσταθμός

radioteleskop n
(astronomia, astronomiczny) teleskop, który wykorzystuje fale radiowe do obserwacji odległych obiektów astronomicznych; ραδιοτηλεσκόπιο

radioterapia ˌradʲjɔtɛˈrapʲja n
(medycyna, medyczny) leczenie za pomocą promieniowania jonizującego; ακτινοθεραπεία

radiowóz raˈdʲjɔvus n
samochód policyjny; περιπολικό μπατσάδικο

radon ˈradɔ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rn i liczbie atomowej 86, promieniotwórczy gaz szlachetny, bezbarwny i bezwonny; ραδόνιο

radosny raˈdɔsnɨ adj
taki, który charakteryzuje się radością, ma dobry humor; nie jest smutny χαρούμενος

radość ˈradɔɕʨ̑ n
uczucie zadowolenia i satysfakcji, przejawiające się śmiechem, optymistycznym spojrzeniem na rzeczywistość czy poczuciem beztroski χαρά

radykalnie ˌradɨˈkalʲɲɛ adv
w sposób radykalny, nagły, zasadniczy, skrajny, gruntowny ριζοσπαστικά

radzić ˈraʥ̑iʨ̑ v
udzielać komuś rady συμβουλεύω
zwracać się do kogoś o poradę, zasięgać czyjejś rady, opinii συμβουλεύομαι

rafinacja ˌrafʲĩˈnaʦ̑ʲja n
oczyszczanie substancji w celu nadania im odpowiednich właściwości; διύλιση

rafineria ˌrafʲĩˈnɛrʲja n
zakład przemysłowy przeprowadzający oczyszczanie jakiegoś surowca διυλιστήριο

ragoût n
(kulinaria) typ gęstej potrawy przygotowywanej z kawałków mięsa duszonych w sosie z warzywami i różnymi dodatkami; ραγκού ραγού

raj raj n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce wiecznej szczęśliwości, które istniało na początku ludzkości, które czeka również po śmierci; παράδεισος

raj na ziemi ˈraj na‿ˈʑɛ̃mʲi n
wyjątkowo piękne miejsce επίγειος παράδεισος

raj podatkowy ˈraj ˌpɔdatˈkɔvɨ n
(potocznie, potoczny) kraj o łagodnych przepisach podatkowych dla obcokrajowców; φορολογικός παράδεισος

rajd rajt n
(sport, sportowy) kilkuetapowy wyścig; ράλι

rajstopy rajˈstɔpɨ n
rodzaj damskiej garderoby noszonej na nogach i dolnej części tułowia; καλτσόν καλσόν

rak rak n
(medycyna, medyczny) nowotwór złośliwy pochodzenia nabłonkowego; καρκίνος
(zoologia, zoologiczny) jadalny skorupiak z podtypu stawonogów; καραβίδα

rakotwórczy adj
(medycyna, medyczny) przyczyniający się do powstawania raka καρκινογόνος

ramadan rãˈmadãn n
dziewiąty miesiąc kalendarza muzułmańskiego ραμαζάνι

ramię ˈrãmʲjɛ n
(anatomia, anatomiczny) część ciała od szyi do stawu barkowego ώμος
(anatomia, anatomiczny) część kończyny górnej pomiędzy stawami: barkowym a łokciowym βραχίονας μπράτσο
(potocznie, potoczny) cała kończyna górna βραχίονας μπράτσο
w przyrodzie, technice – wszystko o kształcie przypominającym wyciągniętą rękę βραχίονας μπράτσο

ramię w ramię ˈrãmʲjɛ ˈv‿rãmʲjɛ adv
równo, bez różnicy w odległości δίπλα-δίπλα

rana ˈrãna n
(medycyna, medyczny) uszkodzenie ciągłości skóry, a często również głębszych tkanek lub narządów na skutek urazu, oparzenia itp.; πληγή

randka ˈrãntka n
umówione, najczęściej romantyczne spotkanie dwóch zainteresowanych sobą osób, w celu bliższego poznania się lub spędzenia razem czasu ραντεβού

raniuszek rãˈɲuʃɛk n
(ornitologia, ornitologiczny) raniuszek zwyczajny Aegithalos caudatus, mały ptak o puszystej sylwetce z czarnym wierzchem i białoróżowawym spodzie oraz długim schodkowatym ogonem; αιγίθαλος μακρονούρης

ranić ˈrãɲiʨ̑ v
powodować kaleczenie πληγώνω
zadać ranę πληγώνω
zadać ranę samemu sobie πληγώνομαι

ranny ˈrãnːɨ adj
mający miejsce o poranku; taki, który występuje na początku dnia πρωινός
taki, który ma ranę πληγωμένος τραυματισμένος

ranny ˈrãnːɨ n
ten, kto jest ranny (1.1) λαβωμένος τραυματίας

rano ˈrãnɔ adv
wcześnie w ciągu dnia πρωί

rano ˈrãnɔ n
wczesna pora dnia πρωί

raper ˈrapɛr n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonawca muzyki rap ράπερ

rapsod n
(dawniej, dawny) (historia, historyczny, historycznie) wędrowny śpiewak recytujący poematy epickie ραψωδός

raróg ˈraruk n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku raróg zwyczajny, Falco cherrug στεπογέρακο

raróg zwyczajny ˈraruk n
(ornitologia, ornitologiczny) Falco cherrug, gatunek eurazjatyckiego ptaka drapieżnego z rodziny sokołowatych; στεπογέρακο

rasa ˈrasa n
(zoologia, zoologiczny) dawna kategoria systematyczna zwierząt zajmująca niższy poziom niż gatunek; ράτσα φυλή

rasista raˈɕista n
zwolennik rasizmu ρατσιστής

rasistka raˈɕistka n
zwolenniczka rasizmu ρατσίστρια

rasistowski ˌraɕiˈstɔfsʲci adj
związany z rasistą lub rasizmem; mający treść nawiązującą do rasizmu ρατσιστικός

rasizm ˈraɕism̥ n
ideologia oraz wypływające z niej zachowania przyjmujące założenie wyższości niektórych ras ludzi nad innymi; ρατσισμός φυλετισμός

raszpla ˈraʃpla n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Squatina squatina, gatunek ryby chrzęstnoszkieletowej z rodziny raszplowatych; rekin o spłaszczonym ciele i dużych parzystych płetwach; άγγελος
(potocznie, potoczny) (pospolicie) obraźliwie o kobiecie, najczęściej brzydkiej, źle zbudowanej lub starszej γκιόσα
(rzemiosło, rzemieślniczy) stalowy pilnik o grubych nacięciach ξυλοφάγος ράσπα

rata ˈrata n
(ekonomia, ekonomiczny) część długu, którą trzeba zapłacić w określonym terminie δόση

ratunku raˈtũnku interjection
wołanie o pomoc w sytuacji zagrożenia βοήθεια

raz 'razɨ ras cardinalNumeral
przy liczeniu jeden ένα

raz 'razɨ ras n
jednostka jakiejś wielkości φορά μερίδα
okoliczność, ewentualność περίπτωση
pojedyncza realizacja czynności φορά

raz na wozie, raz pod wozem ˈras na‿ˈvɔʑɛ ˈras pɔd‿ˈvɔzɛ̃m proverb
znaczące tyle co: czasem w życiu dzieje się lepiej, czasem gorzej μια στο καρφί και μια στο πέταλο

razem ˈrazɛ̃m adv
(o wielu elementach, osobach itp.) łącznie, równocześnie, wszyscy / wszystkie μαζί

rdza rʣ̑a n
choroba powodowana przez rdzę (1.2) ερυσίβη σκωρίαση
warstwa na powierzchni metalu lub stopu (zwykle żelaza i stali) złożona z tlenku tego metalu; σκουριά

rdzewieć ˈrʣ̑ɛvʲjɛ̇ʨ̑ v
o metalu: niszczeć poprzez utlenianie się σκουριάζω

re rɛ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nazwa solmizacyjna jednego z dźwięków; ρε

reagować ˌrɛaˈɡɔvaʨ̑ v
odpowiadać jakimś zachowaniem na daną sytuację αντιδρώ

reakcja katalityczna rɛˈakʦ̑ʲja ˌkatalʲiˈtɨʧ̑na n
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna odbywająca się z udziałem katalizatora καταλυτική αντίδραση

reaktor rɛˈaktɔr n
(chemia, chemiczny) zbiornik, w którym zachodzi reakcja chemiczna; αντιδραστήρας
(fizyka, fizyczny) urządzenie do wyzwalania energii jądrowej; αντιδραστήρας

reaktor katalityczny rɛˈaktɔr ˌkatalʲiˈtɨʧ̑nɨ n
(motoryzacja) część układu wydechowego wszystkich współczesnych samochodów osobowych spełniająca funkcję pozasilnikowego systemu zmniejszania emisji szkodliwych składników spalin; καταλύτης

realizować ˌrɛalʲiˈzɔvaʨ̑ v
wcielać w życie, urzeczywistniać coś πραγματοποιώ εκτελώ

rebeliant rɛˈbɛlʲjãnt n
uzbrojony bojownik buntujący się przeciwko istniejącej władzy; αντάρτης

recepcja rɛˈʦ̑ɛpʦ̑ʲja n
(hotelarstwo) biuro przy wejściu, które obsługuje osoby wchodzące ρεσεψιόν
przyjmowanie gości w recepcji (1.1) υποδοχή

recepcjonista n
osoba pracująca w recepcji, np. hotelu ρεσεψιονίστ ρεσεψιονίστας

recepcjonistka ˌrɛʦ̑ɛpʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲistka n
kobieta, która pracuje w recepcji ρεσεψιονίστ ρεσεψιονίστα

recital n
występ artysty muzycznego stanowiący cały program koncertu; ρεσιτάλ

recykling n
wykorzystanie odpadów technologicznych i surowców wtórnych w przemyśle; ανακύκλωση

recytacja n
wydeklamowanie utworu literackiego απαγγελία

redakcja n
czynność poprawiania, korygowania tekstu pod względem merytorycznym i stylistycznym σύνταξη

referencja ˌrɛfɛˈrɛ̃nʦ̑ʲja n
(informatyka, informatyczny) wartość, zawierająca informację o położeniu innej wartości w pamięci lub nośniku danych; αναφορά

referendum ˌrɛfɛˈrɛ̃ndũm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głosowanie, którego celem jest rozstrzygnięcie jakiejś kwestii przez ogół obywateli kraju, regionu lub gminy; δημοψήφισμα

refrakcja rɛfˈrakʦ̑ʲja n
(fizyka, fizyczny) odchylenie kierunku rozchodzenia się fali związana ze zmianą jej prędkości przy przejściu do innego ośrodka; διάθλαση διάθλαση του φωτός

regaty rɛˈɡatɨ n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wyścig łodzi lub statków; ιστιοπλοϊκοί αγώνες κωπηλατικοί αγώνες λεμβοδρομία

regent ˈrɛɡɛ̃nt n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ktoś, kto sprawuje władzę za nieobecnego lub młodocianego monarchę; αντιβασιλέας

regionalizacja ˌrɛɟɔ̃nalʲiˈzaʦ̑ʲja n
(urzędowy) podział na regiony περιφερειοποίηση

regularny ˌrɛɡuˈlarnɨ adj
(gramatyka) posiadający typową odmianę κανονικός
powtarzający się w stałych odstępach czasu lub przestrzeni τακτικός

reimport rɛˈ<sup>j</sup>ĩmpɔrt n
(ekonomia, ekonomiczny) wwóz własnego, przedtem wyeksportowanego towaru z zagranicy; επανεισαγωγή

reinkarnacja ˌrɛ<sup>j</sup>ĩŋkarˈnaʦ̑ʲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd, według którego dusza po śmierci wciela się w nowy byt fizyczny; μετενσάρκωση μετεμψύχωση

reja n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) poziome drzewce żaglowca; αντένα

rejs n
(morski) podróż statku na danej trasie, od portu początkowego do końcowego κρουαζιέρα

rekin ˈrɛcĩn n
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba chrzęstnoszkieletowa żyjąca w ciepłych morzach i oceanach; καρχαρίας σκυλόψαρο σκύλος

reklama rɛkˈlãma n
informacja połączona z komunikatem perswazyjnym, mająca zachęcić do kupienia produktu lub skorzystania z usługi; διαφήμιση

rekonstrukcja n
odtworzenie czegoś opierając się o zachowane fragmenty, informacje, szczątki, przekazy itd.; (także, też) rzecz, która została odtworzona/zrekonstruowana ανακατασκευή

rekuperator ˌrɛkupɛˈratɔr n
(technologia, technika, techniczny) rodzaj wymiennika ciepła, w którym jest wykorzystywane ciepło odprowadzanych gazów εναλλάκτης θερμότητα

religia rɛˈlʲiɟja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system wierzeń i praktyk, określający relację jednostki do różnie pojmowanej sfery sacrum, czyli świętości i sfery boskiej; θρησκεία

religijny ˌrɛlʲiˈɟijnɨ adj
dotyczący religii, opisujący religię θρησκευτικός
postępujący zgodnie z zasadami religii θρησκευτικός θρήσκος

relikwia n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kawałki ciała lub płyny ustrojowe osoby uznawanej za świętą, rzadziej fragmenty rzeczy związane z tą osobą, którym jakaś religia przypisuje nadprzyrodzoną moc; λείψανο

remis ˈrɛ̃mʲis n
wynik jakiejś rywalizacji (np. gry, rozgrywki sportowej), w której żadna ze stron nie została pokonana; także gra nierozstrzygnięta ισοπαλία

renesansowy ˌrɛ̃nɛsãw̃ˈsɔvɨ adj
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (sztuka) (architektura, architektoniczny) dotyczący renesansu, występujący w epoce renesansu; będący w takim stylu αναγεννησιακός

renifer rɛ̃ˈɲifɛr n
(zoologia, zoologiczny) Rangifer tarandus, ssak z rodziny jeleniowatych, zamieszkujący arktyczną tundrę i lasotundrę; τάρανδος

renoma rɛ̃ˈnɔ̃ma n
sława, dobra opinia o kimś lub o czymś φήμη υπόληψη

reorientacja ˌrɛɔrʲjɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
zmiana orientacji, kierunku dążeń αναπροσανατολισμός

repatriacja ˌrɛpaˈtrʲjaʦ̑ʲja n
(książkowy) powrót do ojczystego kraju; παλιννόστηση

repertuar ˌrɛpɛrˈtu<sup>w</sup>ar n
zestaw utworów granych w danej instytucji (teatrze, filharmonii itp.) w określonym czasie ρεπερτόριο
zestaw utworów opanowanych przez danego artystę ρεπερτόριο

reportaż n
(literacko) (publikatory) gatunek prozy publicystycznej będący opisem zdarzeń znanych autorowi z własnej obserwacji; ρεπορτάζ

reporter rɛˈpɔrtɛr n
dziennikarz przygotowujący materiały prasowe i sprawozdania z bieżących wydarzeń ρεπόρτερ

reprezentacja ˌrɛprɛzɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
grupa osób, które występują w czyimś imieniu αντιπροσωπεία

reprezentant ˌrɛprɛˈzɛ̃ntãnt n
(sport, sportowy) zawodnik wchodzący w skład reprezentacji kraju διεθνής

republika rɛˈpublʲika n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym władza jest sprawowana przez organ wyłoniony w wyniku wyborów na określony czas; δημοκρατία

republika bananowa rɛˈpublʲika ˌbãnãˈnɔva n
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) małe, niestabilne politycznie państwo, gospodarczo zależne od eksportu jednego surowca, rządzone przez dyktatora lub reżim wojskowy; μπανανία

reputacja ˌrɛpuˈtaʦ̑ʲja n
opinia o kimś, dobre imię φήμη υπόληψη

respekt ˈrɛspɛkt n
szacunek, poważanie σεβασμός

restauracja ˌrɛstawˈraʦ̑ʲja n
(budownictwo) odnowienie, odbudowanie αποκατάσταση
(gastronomia) lokal gastronomiczny o stosunkowo wysokim standardzie; εστιατόριο

restrukturyzacja ˌrɛstrukturɨˈzaʦ̑ʲja n
(ekonomia, ekonomiczny) zmiana struktury czegoś; wprowadzanie zmian w rozmieszczeniu majątku i organizacji zarządzania nim, zwykle w odniesieniu do gospodarki kraju lub przedsiębiorstwa; αναδιάρθρωση αναδόμηση

reszka ˈrɛʃka n
strona monety ukazująca często oblicze jakiejś osoby, znak okolicznościowy lub sam nominał monety γράμματα

reszta ˈrɛʃta n
(matematyka, matematyczny) przy dzieleniu liczb całkowitych: liczba, która dodana do zaokrąglonego w dół wyniku dzielenia, pomnożonego przez dzielnik daje dzielną; υπόλοιπο
elementy, które zostały υπόλοιπο
przy płaceniu: kwota, którą kupujący nadpłacił i którą sprzedawca powinien mu oddać ρέστα

retsina n
(spożywczy) rodzaj greckiego żywicznego wina produkowanego na terenie Attyki; ρετσίνα

reumatolog ˌrɛwmaˈtɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób reumatycznych ρευματολόγος

rewidować ˌrɛvʲiˈdɔvaʨ̑ v
przeszukiwać w poszukiwaniu czegoś nielegalnego ερευνώ ψάχνω

rewolucja ˌrɛvɔˈluʦ̑ʲja n
gwałtowne przemiany w społeczeństwie, związane np. z przewrotem; επανάσταση
(przenośnie, przenośnia) duże i nagłe zmiany επανάσταση

rewolucja październikowa n
(historia, historyczny, historycznie) zbrojny przewrót dokonany w Rosji w 1917 roku, w którego wyniku władzę w tym kraju przejęli bolszewicy; οκτωβριανή επανάσταση

rewolucjonistka ˌrɛvɔluʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲistka n
kobieta, uczestniczka lub zwolenniczka rewolucji επαναστάτισσα επαναστάτρια

rewolucyjny ˌrɛvɔluˈʦ̑ɨjnɨ adj
dotyczący rewolucji i rewolucjonistów, związany z rewolucją i rewolucjonistami επαναστατικός
przynoszący duże zmiany, przełamujący skostniałe struktury επαναστατικός

rewolwer rɛˈvɔlvɛr n
ręczna, krótka broń palna, w której magazynek stanowi kilkukomorowy obrotowy bęben; περίστροφο ρεβόλβερ

rezerwa n
zapas czegoś απόθεμα

rezerwuar ˌrɛzɛrˈvu<sup>w</sup>ar n
(książkowy) zbiornik do przechowywania cieczy lub gazów; δεξαμενή υδροταμιευτήρας

rezultat rɛˈzultat n
wynik, skutek, efekt jakiegoś działania lub braku działania αποτέλεσμα έκβαση

reżyser rɛˈʒɨsɛr n
realizator koncepcji filmu, programu telewizyjnego, sztuki teatralnej; σκηνοθέτης

ring rʲĩŋk n
(przenośnie, przenośnia) miejsce, pole (również niematerialne), w którym odbywa się starcie, walka παλαίστρα
(sport, sportowy) kwadratowa konstrukcja, otoczona linami, służąca jako miejsce rozgrywania pojedynków niektórych dyscyplin walki wręcz, np. bokserskich; ριγκ ρινγκ

ro rɔ n
nazwa siedemnastej litery alfabetu greckiego, ρ; ρο ρω

robaczywy adj
pełen robaków lub nadjedzony przez robaki σκουληκιάρης σκουληκιάρικος σκουληκιασμένος

robak ˈrɔbak n
(zoologia, zoologiczny) (przestarzałe, przestarzały) typ bezkręgowca o nitkowatym kształcie; σκουλήκι

robić ˈrɔbʲib niwvbxhdoejdjskwhsbdkg*$4&#(10./$*@&5/2ʨ̑ v
wykonywać coś, tworzyć, produkować, przyrządzać, przygotowywać κάνω
zajmować się czymś, wykonywać jakąś czynność; wywoływać jakiś stan κάνω

robić loda ˈrɔbʲiʨ̑ ˈlɔda v
(wulgarnie, wulgaryzm) wykonywać fellatio, dokonywać oralnej stymulacji penisa κάνω πίπα

robić na drutach ˈrɔbʲiʨ̑ na‿ˈdrutax v
wykonywać robotę dzianą na drutach; dziać πλέκω

robić w gacie ze strachu ˈrɔbʲiʥ̑ ˈv‿ɡaʨ̑ɛ zɛ‿ˈstraxu v
(potocznie, potoczny) bardzo się bać, być przerażonym κλάνω μαλλί κλάνω πατάτες

robot ˈrɔbɔt n
(technologia, technika, techniczny) maszyna, urządzenie zbudowane do wykonywania pewnych czynności według nakazanego programu; ρομπότ

robota rɔˈbɔta n
czynności składające się na działanie, produkcję, pracowanie δουλειά εργασία

robotnica ˌrɔbɔtʲˈɲiʦ̑a n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) bezpłodna samica pszczoły, mrówki lub termita, która wykonuje wszystkie prace εργάτρια
kobieta, która zawodowo pracuje fizycznie, zwykle w fabryce εργάτρια

robotnik rɔˈbɔtʲɲik n
pracownik wykonujący pracę fizyczną εργάτης

robotyka rɔˈbɔtɨka n
nauka zajmująca się projektowaniem i zastosowaniem robotów, ich mechaniką i sterowaniem; ρομποτική

rocha ˈrɔxa n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Rhinobatos rhinobatos, rodzaj ryby; άγγελος καρκάνι κιθάρα ρίνα ρινόβατος σαλάχι

rocznica rɔʧ̑ʲˈɲiʦ̑a n
dzień przypadający dokładnie w rok, dwa, trzy itd. lata po jakimś fakcie, zdarzeniu; επέτειος

roczny ˈrɔʧ̑nɨ adj
mający, liczący jeden rok μονοετής
trwający przez rok ετήσιος
obejmujący czas roku ετήσιος

rodyjski rɔˈdɨjsʲci adj
dotyczący Rodos, związany z Rodos, pochodzący z Rodos ροδιακός ρόδιος

rodzaj ˈrɔʣ̑aj n
(biologia, biologiczny) grupa obejmująca gatunki blisko spokrewnione, podrzędna względem rodziny; γένος είδος
(gramatyka) cecha rzeczownika wpływająca na jego końcówkę podczas deklinacji oraz na końcówki i formy innych części mowy, występujących obok danego rzeczownika np. w zdaniu; γένος
typ, odmiana, gatunek είδος

rodzaj męski ˈrɔʣ̑aj ˈmɛ̃w̃sʲci n
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty płci męskiej lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku αρσενικό γένος

rodzaj nijaki ˈrɔʣ̑aj ɲiˈjäci n
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty niedojrzałe lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku ουδέτερο γένος

rodzaj żeński ˈrɔʣ̑aj ˈʒɛ̃j̃sʲci n
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty płci żeńskiej lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku θηλυκό γένος

rodzajnik rɔˈʣ̑ajɲik n
(gramatyka) wyraz precyzujący znaczenie rzeczownika lub wyrażenia występującego w roli rzeczownika; άρθρο

rodzajnik nieokreślony rɔˈʣ̑ajɲic ˌɲɛɔkrɛɕˈlɔ̃nɨ n
(gramatyka) rodzajnik występujący w wyrażeniach wieloznacznych (np. nie odnoszących się do konkretnego przedmiotu lub osoby) αόριστο άρθρο

rodzajnik określony rɔˈʣ̑ajɲik ˌɔkrɛɕˈlɔ̃nɨ n
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) rodzajnik występujący w wyrażeniach odnoszących się do konkretnych przedmiotów lub osób (np. znanych z kontekstu) oraz pojęć ogólnych οριστικό άρθρο

rodzice rɔˈʥ̑iʦ̑ɛ n
ojciec i matka γονείς

rodzicielstwo ˌrɔʥ̑iˈʨ̑ɛlstfɔ n
bycie rodzicem πατρότητα

rodzina rɔˈʥ̑ĩna n
rodzice wraz z ich dziećmi οικογένεια
(biologia, biologiczny) w systematyce: jednostka wyższa od rodzaju; οικογένεια

rodzinny rɔˈʥ̑ĩnːɨ adj
związany z rodziną, dotyczący rodziny οικογενειακός

rodzić ˈrɔʥ̑iʨ̑ v
(fizjologia, fizjologiczny) u ssaków: wydawać potomstwo na świat γεννώ
(przenośnie, przenośnia) powstawać, brać początek γεννιέμαι
przychodzić na świat γεννιέμαι

rodzynek rɔˈʣ̑ɨ̃nɛk n
suszone winogrono σταφίδα

roentgen ˈrɛ̃ndɡɛ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rg i liczbie atomowej 111; ρεντγκένιο

rogal ˈrɔɡal n
(kulinaria) pieczywo w kształcie półksiężyca; κουλουράκι

rogówka n
(anatomia, anatomiczny) wypukła zewnętrzna warstwa gałki ocznej; κερατοειδής χιτώνας κερατοειδής

rojalistyczny adj
związany z rojalizmem βασιλικός

rok rɔk n
czas, jaki w przybliżeniu zajmuje Ziemi obiegnięcie Słońca, równy 365 lub 366 dni; χρόνος έτος

rok przestępny ˈrɔk pʃɛˈstɛ̃mpnɨ n
(astronomia, astronomiczny) rok kalendarzowy liczący 366 dni; δίσεκτο έτος δίσεκτη χρονιά

rok świetlny ˈrɔc ˈɕfʲjɛtl̥nɨ n
(astronomia, astronomiczny) jednostka długości równa odległości, jaką przebywa w próżni światło w czasie jednego roku; έτος φωτός

rokoko n
(historia, historyczny, historycznie) (sztuka) nurt stylistyczny w sztuce i literaturze europejskiej XVIII wieku, odznaczający się asymetrią oraz motywami egzotycznymi, lekkością i dekoracyjnością form; ροκοκό

rolnictwo rɔlʲˈɲiʦ̑tfɔ n
(rolnictwo, rolniczy) dział gospodarki i zajęcie, które polega na wytwarzaniu żywności i surowców przemysłowych poprzez uprawę roślin i hodowlę zwierząt; γεωργία

rolnik ˈrɔlʲɲik n
osoba zajmująca się rolnictwem i gospodarstwem rolnym αγρότης

romantyczny ˌrɔ̃mãnˈtɨʧ̑nɨ adj
(potocznie, potoczny) taki, który jest tajemniczy, wrażliwy, uczuciowy, poetyczny, marzycielski ρομαντικός
związany z romantyzmem jako epoką literacką (i kierunkiem w sztuce), charakteryzujący romantyzm ρομαντικός

romantyzm rɔ̃ˈmãntɨsm̥ n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) epoka w historii sztuki i literatury, trwająca od lat 90. XVIII wieku do lat 40. XIX wieku, charakteryzująca się zainteresowaniem sferą indywidualnych uczuć, kulturą ludową i historią, zaprzeczająca racjonalizmowi, głosząca swobodę twórczą i odrzucająca sztywne kanony klasycyzmu; ρομαντισμός

romb rɔ̃mp n
(geometria) czworokąt o wszystkich bokach równych; ρόμβος

ropa ˈrɔpa n
(medycyna, medyczny) wydzielina wydobywająca się z zainfekowanej rany o żółtawym zabarwieniu πύον
(potocznie, potoczny) ropa naftowa πετρέλαιο
(potocznie, potoczny) rodzaj paliwa do silnika diesla πετρέλαιο

ropieć v
(medycyna, medyczny) wydzielać ropę βγάζω πύον

ropień ˈrɔpʲjɛ̇̃ɲ n
zbiorowisko ropy w tkance, zwykle bardzo bolesne απόστημα

ropniak n
(medycyna, medyczny) patologiczne nagromadzenie ropy w jamie ciała; εμπύημα

ropociąg rɔˈpɔʨ̑ɔ̃ŋk n
(technologia, technika, techniczny) rurociąg do transportu ropy naftowej πετρελαιαγωγός

rosa ˈrɔsa n
krople wody osadzające się na ziemi i roślinach δροσιά

rosomak rɔˈsɔ̃mak n
(zoologia, zoologiczny) Gulo gulo, duży, zagrożony wyginięciem drapieżnik lądowy; αδηφάγος γούλβεριν

rosyjska ruletka rɔˈsɨjska ruˈlɛtka n
rodzaj gry polegającej na przykładaniu do własnej głowy, na zmianę z przeciwnikiem, lufy rewolweru zawierającego jedną kulę i naciskaniu spustu po wcześniejszym zakręceniu obrotowym magazynkiem (bębenkiem) broni; ρώσικη ρουλέτα

rosyjski rɔˈsɨjsʲci adj
dotyczący Rosji lub Rosjan, charakterystyczny dla Rosji lub Rosjan ρωσικός

rosyjski rɔˈsɨjsʲci n
język urzędowy Rosji; ρωσικά

roszada rɔˈʃada n
(szachy, pojęcie szachowe) ruch, w którym jednocześnie uczestniczą król i jedna z wież tego samego koloru; ροκέ

rower ˈrɔvɛr n
jednośladowy pojazd napędzany siłą ludzkich mięśni; ποδήλατο

rowerowy ˌrɔvɛˈrɔvɨ adj
dotyczący rowerów, tematycznie związany z rowerami, charakterystyczny dla rowerów ποδηλατικός

rowerzysta ˌrɔvɛˈʒɨsta n
osoba poruszająca się za pomocą roweru ποδηλάτης

rowerzystka ˌrɔvɛˈʒɨstka n
kobieta, która jedzie na rowerze ποδηλάτισσα

rozbieżność rɔzˈbʲjɛʒnɔɕʨ̑ n
różnica, nieścisłość, brak spójności/zgodności απόκλιση διαφωνία

rozbitek rɔzˈbʲitɛk n
osoba ocalała z katastrofy statku; ναυαγός

rozdział ˈrɔʑʥ̑aw n
każda z części, na które podzielona jest książka lub rękopis κεφάλαιο

rozdzielanie ˌrɔʑʥ̑ɛˈlãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: rozdzielać, rozdawanie, podzielanie czegoś między grupę ludzi μοίρασμα μοιρασιά

rozdzierać szaty rɔʑˈʥ̑ɛraʨ̑ ˈʃatɨ v
wyrażać przesadny żal, przesadne oburzenie (z powodu kogoś, czegoś) διαρρηγνύω τα ιμάτιά μου

rozgrzeszenie ˌrɔzɡʒɛˈʃɛ̃ɲɛ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oczyszczenie z grzechów, odpuszczenie grzechów; άφεση

rozgwiazda rɔzˈɡvʲjazda n
(zoologia, zoologiczny) Asteroidea, drapieżne zwierzę morskie z typu szkarłupni, kształtem przypominający gwiazdę; αστερίας

rozkaz ˈrɔskas n
polecenie wykonania czegoś wydane przez osobę uprawnioną do tego lub mającą nad kimś jakąś przewagę διαταγή εντολή

rozkoszować się ˌrɔskɔˈʃɔvaʨ̑‿ɕɛ v
odczuwać dużą przyjemność, doznawać rozkoszy z jakiego powodu ηδονίζομαι

rozkład jazdy ˈrɔskwatʲ ˈjazdɨ n
lista z godzinami odjazdów i przyjazdów jakichś środków transportu w danym miejscu; ωράριο

rozkładany ˌrɔskwaˈdãnɨ adj
rozkładalny, mogący zostać rozłożonym περιαιρετός

rozmaryn rɔzˈmarɨ̃n n
(botanika, botaniczny) Rosmarinus L., rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych; αρισμαρί δεντρολίβανο

rozminowywać ˌrɔzmʲĩnɔˈvɨvaʨ̑ v
wykrywać i unieszkodliwiać miny wybuchowe ναρκαλιεύω ναρκοσυλλέγω

rozmowa rɔzˈmɔva n
ustna wymiana zdań κουβέντα

rozmówki rɔzˈmufʲci n
niewielka książeczka zawierająca podstawowe zwroty używane w typowych sytuacjach, pomocna w nauce języka obcego lub w porozumiewaniu się za granicą; także: dialogi zawarte w takiej książeczce διάλογος

rozpacz ˈrɔspaʧ̑ n
silne uczucie wyrażające bezsilność i zwątpienie απελπισία απόγνωση

rozpustnik rɔsˈpustʲɲik n
(przestarzałe, przestarzały) mężczyzna oddający się rozpuście πόρνος

rozpuszczalny adj
taki, który można rozpuścić ευδιάλυτος

rozrywka rɔzˈrɨfka n
działanie, które służy zabawie, przyjemności, wypoczynkowi διασκέδαση ψυχαγωγία

rozsądny rɔsˈːɔ̃ndnɨ adj
taki, który charakteryzuje się rozsądkiem; postępuje lub myśli rozsądnie; jest rozważny λογικός μετρημένος μυαλωμένος

roztargnienie n
nieumiejętność skupienia uwagi na tym, co istotne αφηρημάδα

roztargniony ˌrɔstarʲɟˈɲɔ̃nɨ adj
nieuważny, charakteryzujący się nieuwagą, roztargnieniem; taki, który nie może skoncentrować się απρόσεκτος αφηρημένος

roztwór ˈrɔstfur n
(chemia, chemiczny) jednorodna mieszanina dwóch lub więcej substancji tworząca jedną fazę, występującą w różnych stanach skupienia; διάλυμα

rozumieć rɔˈzũmʲjɛ̇ʨ̑ v
pojmować coś, interpretować coś, mieć świadomość mechanizmów zdarzeń καταλαβαίνω

rozważać rɔzˈvaʒaʨ̑ v
(książkowy) zastanawiać się, rozpatrywać jakąś kwestię, wnikliwie analizując υπολογίζω

rozwiązanie ˌrɔzvʲjɔ̃w̃ˈzãɲɛ n
poród, przyjście dziecka na świat λευτεριά
przerwanie jakiejś działalności; rezygnacja z tworzonego wcześniej związku (lub relacji, grupy) διάλυση
załatwienie czegoś, poradzenie sobie z czymś; wynik, rezultat jakiegoś działania λύση
konsekwencja, wynik poszukiwań λύση
zaprojektowanie lub zrealizowanie planów architektonicznych, artystycznych λύση
(matematyka, matematyczny) wynik λύση

rozwód ˈrɔzvut n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozwiązanie małżeństwa w formie określonej prawem; διαζύγιο

rozłóg ˈrɔzwuk n
(botanika, botaniczny) wydłużone pędy niektórych roślin, które płożą się – pod lub tuż nad powierzchnią ziemi; καταβολάδα

roślina rɔɕˈlʲĩna n
(botanika, botaniczny) wykształcony żywy organizm, który posiada zdolność wytwarzania substancji odżywczych dzięki pochłanianiu światła; φυτό

roślina oleista rɔɕˈlʲĩna ˌɔlɛˈ<sup>j</sup>ista n
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina dostarczająca oleju; ελαιούχο φυτό

roślinność rɔɕˈlʲĩnːɔɕʨ̑ n
wszystkie rośliny danego terenu βλάστηση

roślinny rɔɕˈlʲĩnːɨ adj
taki, który jest rośliną lub jej częścią, składa się z roślin; jest charakterystyczny dla rośliny φυτικός

roślinożerny ˌrɔɕlʲĩnɔˈʒɛrnɨ adj
(zoologia, zoologiczny) taki, który odżywia się roślinami; którego głównym pożywieniem są rośliny φυτοφάγος χορτοφάγος

rożen ˈrɔʒɛ̃n n
(kulinaria) pręt z metalu do opiekania mięsa nad ogniem σούβλα

rożeniec rɔˈʒɛ̃ɲɛʦ̑ n
(ornitologia, ornitologiczny) Anas acuta, duży ptak wodny gniazdujący na lądzie; σουβλοπάπια

rtęć r̥tɛ̃ɲʨ̑ n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hg i liczbie atomowej 80; υδράργυρος

rubid ˈrubʲit n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rb i liczbie atomowej 37; ρουβίδιο ρουβήδιο

rubin ˈrubʲĩn n
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) tlenek glinu, czerwona odmiana korundu; ρουμπίνι

ruch rux n
(fizyka, fizyczny) zmiana położenia w czasie; κίνηση
gest, ruszenie częścią ciała κίνηση
sposób poruszania się na drodze κίνηση
w grach: ruszenie bierki, figury, zagranie kartą itp., kolejka κίνηση
grupa ludzi dążących do jakiegoś celu politycznego lub społecznego κίνηση κίνημα

ruchliwy adj
będący w nieustannym ruchu ζωντανός

ruchomy ruˈxɔ̃mɨ adj
poruszający się κινητός

ruchomy chodnik ruˈxɔ̃mɨ ˈxɔdʲɲik n
urządzenie do poziomego transportu ludzi; κινούμενο πεζοδρόμιο

rudzik ˈruʥ̑ik n
(ornitologia, ornitologiczny) Erithacus rubecula, występujący licznie w Polsce niewielki ptak z rdzawym podgardlem; κοκκινολαίμης

rufa ˈrufa n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) tylna część kadłuba statku; πρύμνη πρύμη

rufa pawężowa ˈrufa ˌpavɛ̃w̃ˈʒɔva n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rufa prostopadła do lustra wody πρύμνη με καθρέπτη

rugby `rʌgbɪ ˈruɡbɨ n
(sport, sportowy) sport drużynowy z użyciem owalnej piłki; ράγκμπι

ruina ruˈ<sup>j</sup>ĩna n
mocno zniszczona, opuszczona konstrukcja, zwykle budowla ερείπιο

rukola ruˈkɔla n
(kulinaria) jarzyna z pikantnych liści rokietty siewnej ρόκα
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) rokietta siewna, roślina warzywna i przyprawowa ρόκα

rum rũm n
(spożywczy) napój alkoholowy o wysokiej zawartości alkoholu, wytwarzany z trzciny cukrowej; ρούμι

rumianek rũˈmʲjãnɛk n
(botanika, botaniczny) Matricaria, roślina z rodziny astrowatych, o białych kwiatach z żółtymi główkami, używana w medycynie naturalnej i kosmetyce; χαμομήλι

rupia ˈrupʲja n
(jednostka monetarna) nazwa waluty kilku krajów azjatyckich: Indii, Indonezji, Nepalu i Pakistanu, posiadającej różną wartość w tych krajach; ρουπία

rupieć ˈrupʲjɛ̇ʨ̑ n
stary, zepsuty przedmiot σακαράκα σαράβαλο

rura ˈrura n
przewód do transportu płynów; σωλήνας σωλήνα

ruszać ˈruʃaʨ̑ v
wprawiać w ruch lub utrzymywać w ruchu, powodować wykonanie ruchu κινώ

ruszt ruʃt n
część urządzenia do spalania (pieca lub kotła), a także grilla, pod którą umieszcza się paliwo σχάρα

rusztowanie ˌruʃtɔˈvãɲɛ n
(technologia, technika, techniczny) prowizoryczna konstrukcja szkieletowa ułatwiająca prace na wysokości przy wznoszeniu i remontowaniu budowli; σκαλωσιά

ruten ˈrutɛ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ru i liczbie atomowej 44; ρουθήνιο

rutyna ruˈtɨ̃na n
monotonia, nuda, brak zmian ρουτίνα
postępowanie według utartych szablonów ρουτίνα

rwa kulszowa ˈrva kulˈʃɔva n
(medycyna, medyczny) zespół objawów związanych z uciskiem na nerwy rdzeniowe tworzące nerw kulszowy; ισχιαλγία

rwandyjski rvãnˈdɨjsʲci adj
odnoszący się do państwa Rwanda ρουαντέζικος

rwać rvaʨ̑ v
(pospolicie) uwodzić, podrywać βγάζω
boleć w uciążliwy, długotrwały sposób τρώω
szarpiąc dzielić coś na części σκίζω σχιζω
wydobywać, wyrywać αποσπώ βγάζω

ryba ˈrɨba n
(spożywczy) mięso ryb (1.1) będące surowcem spożywczym i daniem; ψάρι
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gromady kręgowców, żyjące w wodzie; ψάρι ιχθύς

rybaczki n
spodnie z nogawkami skróconymi pod kolanami ψαράδικο

rybitwa rɨˈbʲitfa n
(ornitologia, ornitologiczny) przypominający mewę ptak zamieszkujący brzegi zbiorników wodnych; γλάρονο

rybka ˈrɨpka n
(zdrobniale) od: ryba ψαράκι

rybołów rɨˈbɔwuf n
(ornitologia, ornitologiczny) Pandion haliaetus, ptak drapieżny rybożerny średniego rozmiaru; θαλασσαετός

rycerz ˈrɨʦ̑ɛʃ n
(historia, historyczny, historycznie) członek uprzywilejowanego stanu żołnierskiego; zwykle stawał do walki jako jeździec; ιππότης

rydz rɨʦ̑ n
(botanika, botaniczny) Lactarius deliciosus, grzyb jadalny z koncentrycznymi pasami na kapeluszu; λακτάριος ο νόστημος

rynek pieniężny ˈrɨ̃nɛk pʲjɛ̇̃ˈɲɛ̃w̃ʒnɨ n
(ekonomia, ekonomiczny) rynek transakcji krótkoterminowych o terminie realizacji nie dłuższym niż rok; αγορά χρήματος χρηματαγορά

rysować rɨˈsɔvaʨ̑ v
tworzyć rysunek, szkic za pomocą ołówka, kredki, węgla, kredy lub innego twardego narzędzia σχεδιάζω
opisywać coś obrazowo, w plastyczny sposób ζωγραφίζω
robić rysy na jakiejś twardej powierzchni χαράζω

rysownik rɨˈsɔvʲɲik n
ktoś, kto wykonuje zawodowo rysunki – np. artystyczne, do komiksów lub filmów animowanych σχεδιαστής

rytuał rɨˈtu<sup>w</sup>aw n
(antropologia, antropologiczny) zespół specyficznych sekwencji sformalizowanych, symbolicznych czynów i wypowiedzi, charakterystyczny dla danej kultury; τελετουργικό τελετουργία

rywal n
osoba, która konkuruje w czymś αντίπαλος

rywalizować v
ubiegać się o pierwszeństwo lub o zdobycie czegoś αγωνίζομαι

ryś rɨɕ n
(zoologia, zoologiczny) drapieżny, cętkowany kot z pędzelkami na końcach uszu; λύγκας

ryż rɨʃ n
(botanika, botaniczny) roślina zbożowa Oryza L., z rodziny traw występująca w klimacie wilgotnym; ρύζι όρυζα
(spożywczy) nasiona ryżu (1.1) ρύζι όρυζα

ryży ˈrɨʒɨ adj
(potocznie, potoczny) rudy κοκκινομάλλικος

ryży ˈrɨʒɨ n
(potocznie, potoczny) mężczyzna mający ryże (1.1) włosy κοκκινομάλλης

rzadki ˈʒatʲci adj
o elementach rozmieszczonych we względnie dużych odstępach αραιός
półpłynny, mający półpłynną konsystencję νερουλός
zachodzący rzadko σπάνιος

rzadko ˈʒatkɔ adv
o elementach w zbiorze: daleko od siebie αραιά
prawie nigdy, z dużymi odstępami czasowymi między kolejnymi wydarzeniami σπάνια

rzeczka ˈʒɛʧ̑ka n
(zdrobniale) od: rzeka ποταμάκι ρυάκι
wąska rzeka ποταμάκι ρυάκι

rzeczny ˈʒɛʧ̑nɨ adj
związany z rzeką ποτάμιος ποταμίσιος

rzeczownik ʒɛˈʧ̑ɔvʲɲik n
(gramatyka) część mowy umożliwiająca rozróżnianie przedmiotów, osób, zwierząt, pojęć itp. poprzez nadanie im nazw lub imion; ουσιαστικό

rzeczownik własny ʒɛˈʧ̑ɔvʲɲiɡ ˈvwasnɨ n
(gramatyka) rzeczownik będący nazwą konkretnej osoby lub innej istoty żywej, przedmiotu, miejsca lub obiektu geograficznego κύριο όνομα

rzeczywistość ˌʒɛʧ̑ɨˈvʲistɔɕʨ̑ n
prawda, prawdziwość; coś, co wydarzyło się (istnieje) naprawdę; obiektywnie πραγματικότητα
realistyczność, świat realny πραγματικότητα

rzeka ˈʒɛka n
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) ciek na powierzchni ziemi; ποταμός ποτάμι

rzemień n
pasek z odpowiednio wyprawionej grubej skóry używany do wiązania, mocowania czegoś; ιμάντας λουρί

rzemieślnik ʒɛ̃ˈmʲjɛ̇ɕl̥ʲɲik n
osoba uprawiająca rzemiosło (zajmująca się drobną wytwórczością lub naprawą, posiadająca warsztat rzemieślniczy) βιοτέχνης τεχνίτης

rzepak ˈʒɛpak n
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina oleista o jasnożółtych kwiatach, uprawiana także na paszę zieloną; ελαιοκράμβη

rzeź ʒɛɕ n
brutalne morderstwo (najczęściej dokonywane na dużej ilości istnień) σφαγή

rzeź niewiniątek ˈʒɛɕ ˌɲɛvʲĩˈɲɔ̃ntɛk idiom
(żartobliwie) sprawdzian, egzamin, którego większość uczestników nie zdaje σφαγείο

rzeź niewiniątek ˈʒɛɕ ˌɲɛvʲĩˈɲɔ̃ntɛk n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiorowy mord dokonany na niemowlętach w Betlejem i okolicy na rozkaz Heroda, w celu pozbycia się narodzonego Zbawiciela; σφαγή των νηπίων

rzeźba ˈʒɛʑba n
(sztuka) dziedzina sztuk plastycznych związana z tworzeniem trójwymiarowych form z różnych materiałów; γλυπτική

rzeźnia ˈʒɛʑɲa n
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) akt masowego, okrutnego zabijania αιματοχυσία σφαγή
miejsce, gdzie zabija się zwierzęta dla celów spożywczych, sprawia tusze i dzieli mięso; σφαγείο

rzeźnik ˈʒɛʑɲik n
człowiek zajmujący się ubojem zwierząt i porcjowaniem mięsa σφαγέας

rzeżucha ʒɛˈʒuxa n
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (kulinaria) (spożywczy) nazwa pieprzycy siewnej (Lepidium sativum L.), rośliny zielnej z rodziny kapustowatych, stosowanej w kuchni; κάρδαμο
(botanika, botaniczny) niejadalna roślina zielna z rodziny kapustowatych (Cardamine L.); κάρδαμο

rzeżączka ʒɛˈʒɔ̃n͇ʧ̑ka n
(medycyna, medyczny) zakaźna choroba weneryczna; βλεννόρροια

rzodkiewka ʒɔtʲˈcɛfka n
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina o jadalnych, cenionych smakowo bulwach; ραπάνι

rzut ʒut n
wprawienie w ruch i spowodowanie chwilowego lotu jakiegoś przedmiotu przez wyrzucenie go z pewną siłą ρίψη

rzut dyskiem ˈʒud ˈːɨsʲcɛ̃m n
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna polegająca na wyrzuceniu jedną ręką dysku na jak największą odległość; δισκοβολία

rzut karny ˈʒut ˈkarnɨ n
(sport, sportowy) w niektórych grach: specyficzne ukaranie strony, która popełniła przewinienie, przez znaczne ułatwienie stronie poszkodowanej zdobycia bramki, punktu (i tym podobne, i temu podobne); πέναλτι

rzut młotem ˈʒut ˈmwɔtɛ̃m n
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna polegająca na rzucaniu kulą przymocowaną do stalowej linki zakończonej uchwytem; σφυροβολία

rzut oszczepem ˈʒut ɔˈʃʧ̑ɛpɛ̃m n
(sport, sportowy) konkurencja polegająca na rzucaniu oszczepem możliwie najdalej bez wykroczenia poza obszar rozbiegu; ακοντισμός

rzut rożny ˈʒut ˈrɔʒnɨ n
(sport, sportowy) rzut, wyrzut, wykopnięcie z rogu boiska; κόρνερ χτύπημα κόρνερ

rzutnik ˈʒutʲɲik n
urządzenie służące do wyświetlania slajdów, np. filmów lub prezentacji προβολέας

rzymianin ʒɨ̃ˈmʲjä̃ɲĩn n
mieszkaniec Rzymu Ρωμαίος

rzymianka ʒɨ̃ˈmʲjãnka n
mieszkanka Rzymu (miasta) Ρωμαία

rzymski ˈʒɨ̃msʲci adj
odnoszący się do miasta Rzym, wywodzący się z Rzymu, charakterystyczny dla Rzymu ρωμαϊκός
odnoszący się do państwa Rzym, wywodzący się z Rzymu, charakterystyczny dla Rzymu ρωμαϊκός

rząd ʒɔ̃nt n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wykonawczy organ państwa zajmujący się jego finansami oraz prowadzący jego politykę wewnętrzną i zagraniczną; κυβέρνηση
grupa ludzi lub elementów umieszczona obok siebie jeden za drugim σειρά αράδα
sprawowanie władzy διακυβέρνηση

rządowy ʒɔ̃nˈdɔvɨ adj
związany z rządem, wywodzący się z rządu κυβερνητικός

rzęsa ˈʒɛ̃w̃sa n
(anatomia, anatomiczny) jeden z włosów rosnący na brzegu powieki; βλεφαρίδα

róg ruk n
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) twardy wyrostek występujący na głowie niektórych ssaków, zwykle parzyście; κέρατο κερατίνη

róg mgłowy ˈruk ˈmɡwɔvɨ n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) urządzenie emitujące silne sygnały dźwiękowe podczas mgły dla ułatwienia nawigacji μπουρού σειρήνα ομίχλης

róg obfitości ˈruk ˌɔpfʲiˈtɔɕʨ̑i idiom
(książkowy) źródło niekończących się dóbr; bogactwo, obfitość κέρας της Αμάλθειας

rój ruj n
duża grupa latających owadów lub (rzadziej) małych ptaków σμήνος

rówieśnik ruˈvʲjɛ̇ɕɲik n
osoba w tym samym wieku συνηλικιώτης συνομήλικος

równanie ruvˈnãɲɛ n
(matematyka, matematyczny) wyrażenie złożone z dwóch lub więcej części połączonych znakiem równości εξίσωση

również ˈruvʲɲɛʃ particle
…używana do wyrażenia, że orzeczenie nie dotyczy tylko jednego elementu, ale i innych też, także επίσης και

równik ˈruvʲɲik n
(astronomia, astronomiczny) (geografia, geograficzny) część wspólna powierzchni ciała niebieskiego oraz płaszczyzny prostopadłej do osi obrotu i przechodzącej przez środek masy ciała; ισημερινός

równina ruvʲˈɲĩna n
(geografia, geograficzny) płaski lub prawie całkowicie poziomy teren; πεδιάδα

równolegle ˌruvnɔˈlɛɡlɛ adv
o położeniu w przestrzeni: w sposób równo odległy na całej swojej długości παράλληλα

równoległobok ˌruvnɔlɛɡˈwɔbɔk n
(geometria) płaska, zamknięta figura geometryczna o dwóch parach równoległych boków; παραλληλόγραμμο

równoległościan n
(geometria) wielościan o trzech parach równoległych przeciwległych ścian (zbudowany z sześciu równoległoboków); παραλληλεπίπεδο

równoległy ˌruvnɔˈlɛɡwɨ adj
jednakowo odległy od czegoś na całej swej długości παράλληλος

równonoc ruvˈnɔ̃nɔʦ̑ n
(astronomia, astronomiczny) moment przejścia Słońca przez punkt, w którym ekliptyka przecina równik niebieski; długość dnia i nocy jest wówczas jednakowa; ισημερία

równonoc jesienna ruvˈnɔ̃nɔʦ̑ʲ jɛ̇ˈɕɛ̃nːa n
(astronomia, astronomiczny) moment, w którym promienie słoneczne padają prostopadle na równik i od którego biegun południowy będzie bliżej Słońca niż biegun północny; φθινοπωρινή ισημερία

równonoc wiosenna ruvˈnɔ̃nɔʣ̑ vʲjɔˈsɛ̃nːa n
(astronomia, astronomiczny) moment, w którym promienie słoneczne padają prostopadle na równik i od którego biegun północny będzie bliżej Słońca niż biegun południowy; εαρινή ισημερία

równowaga ˌruvnɔˈvaɡa n
spokój i opanowanie ευστάθεια ισορροπία
stabilny stan jakiegoś układu ισορροπία

równość ˈruvnɔɕʨ̑ n
(matematyka, matematyczny) relacja między dwiema wartościami wyrażona znakiem równania (=) ισότητα
brak dyskryminacji i podziałów (tworzonych ze względu na rasę, pochodzenie, płeć) ισότητα
cecha tego co jest równe, wyrównane, takie samo pod jakmiś względem (np. wielkości, wysokości) ισότητα
gładkość na powierzchni λειότητα

rózga ˈruzɡa n
cienka, elastyczna, bezlistna gałązka βέργα βίτσα

rózgi ˈruzʲɟi n
(przestarzałe, przestarzały) kara przez bicie rózgą μαστίγωση

rózgi liktorskie ˈruzʲɟi lʲikˈtɔrsʲcɛ n
(historia, historyczny, historycznie) wiązka rózg noszona przez liktorów jako symbol ich władzy; φάσκες

róża ˈruʒa n
(botanika, botaniczny) rodzaj krzewów z rodziny różowatych; τριανταφυλλιά ροδή
(medycyna, medyczny) bakteryjna choroba skóry wywołana przez paciorkowce ropne; ερυσίπελας
kwiat róży (1.1) ρόδο τριαντάφυλλο

różdżka ˈruʃʧ̑ka n
(mitologia, mitologiczny) podłużny, drewniany przedmiot służący w baśniach i legendach do „rzucania czarów”; również rekwizyt iluzjonisty ραβδί
przedmiot wskazujący radiestecie ukryte źródło wody lub pokłady minerałów ράβδος

różnica ruʒʲˈɲiʦ̑a n
(matematyka, matematyczny) wynik odejmowania διαφορά
to, czym się coś od czegoś różni διαφορά

różnicowanie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: różnicować διαφοροποίηση

różnobarwny ˌruʒnɔˈbarvnɨ adj
taki, który występuje w różnych barwach, ale jednostkowo ma określony kolor ποικιλόχρωμος πολύχρωμος

różowy ruˈʒɔvɨ adj
mający kolor pośredni między białym a czerwonym; ροζ

różyczka ruˈʒɨʧ̑ka n
(medycyna, medyczny) głównie dziecięca choroba wirusowa; ερυθρά

rączka ˈrɔ̃n͇ʧ̑ka n
uchwyt, rękojeść χερούλι

ręce do góry ˈrɛ̃nʦ̑ɛ dɔ‿ˈɡurɨ interjection
kategoryczny zwrot wzywający do podniesienia rąk w geście poddania ψηλά τα χέρια

ręcznik ˈrɛ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
gruby kawałek tkaniny przeznaczony do wycierania ciała πετσέτα

ręczny ˈrɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
o narzędziach, przyrządach: uruchamiany za pomocą rąk, nieautomatyczny χειροκίνητος

ręka rɔŋk ˈrɛ̃ŋka n
(anatomia, anatomiczny) część kończyny górnej człowieka lub małpy człekokształtnej od nadgarstka do końca palców; χέρι

rękaw ˈrɛ̃ŋkaf n
(krawiectwo) element odzieży przykrywający ręce μανίκι

rękawica ˌrɛ̃ŋkaˈvʲiʦ̑a n
odzież wykonana z materiału lub gumy, nakładana na dłoń, żeby ją chronić od zimna, skaleczeń itp. γάντι

rękojeść rɛ̃ŋˈkɔjɛ̇ɕʨ̑ n
część jakiegoś narzędzia, przyrządu lub broni służąca do trzymania; λαβή

rękopis rɛ̃ŋˈkɔpʲis n
(książkowy) tekst utworu (lub inny tekst) pisany ręcznie; χειρόγραφο

rżenie ˈrʒɛ̃ɲɛ n
odgłos konia wydawany paszczą χλιμίντρισμα

sabotaż saˈbɔtaʃ n
umyślne niewypełnienie albo wypełnianie wadliwie swoich obowiązków w zamiarze wywołania dezorganizacji, strat i szkód; niewypełnienie danego zadania; σαμποτάζ δολιοφθορά

sad sat n
ogród, w którym rosną drzewa i krzewy owocowe; οπωρώνας περιβόλι

sad jabłoniowy n
(rolnictwo, rolniczy) sad, w którym rosną jabłonie οπωρώνας με μηλιά

sadysta n
człowiek lubujący się w zadawaniu innym cierpień lub oglądaniu czyjegoś cierpienia σαδιστής

sadyzm n
(medycyna, medyczny) zaburzenie seksualne polegające na doznawaniu podniecenia i zadowolenia seksualnego poprzez zadawanie bólu i upokorzenie partnera σαδισμός

sadza ˈsaʣ̑a n
stały, pylisty produkt niepełnego spalania zawierający głównie bezpostaciowy węgiel; αιθάλη κάπνα καπνιά

sadzić ˈsaʥ̑iʨ̑ v
umieszczać w ziemi bulwę lub sadzonkę tak, żeby przyjęła się i rosła φυτεύω

saganaki ˌsaɡãˈnaci n
(kulinaria) mała patelnia z dwoma uszkami używana w kuchni greckiej σαγανάκι

sake ˈsakɛ n
(spożywczy) japoński ryżowy napój alkoholowy, podawany tradycyjnie na gorąco; σάκε

sakrament saˈkrãmɛ̃nt n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie obrzęd religijny uważany za znak lub sposób przekazania łaski Bożej; μυστήριο

saksofon saˈksɔfɔ̃n n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dęty instrument drewniany, wykonany z metalu; σαξόφωνο

saksofonista ˌsaksɔfɔ̃ˈɲista n
muzyk, który gra na saksofonie σαξοφωνίστας

saksofonistka ˌsaksɔfɔ̃ˈɲistka n
kobieta, która gra na saksofonie σαξοφωνίστρια

saksoński saˈksɔ̃j̃sʲci adj
od Saksonia σαξονικός

salamandra ˌsalãˈmãndra n
(zoologia, zoologiczny) rodzaj płazów ogoniastych; σαλαμάντρα σαλαμάνδρα

salami saˈlãmʲi n
(kulinaria) oryginalnie włoska, sucha, wędzona kiełbasa, początkowo wytwarzana z mięsa oślego, później także wieprzowego i wołowego; σαλάμι

salina saˈlʲĩna n
zakład przemysłowy produkujący sól poprzez odparowanie wody z solanki pochodzącej z mórz lub słonych jezior ewentualnie podziemnych złóż lub źródeł mineralnych; αλυκή

salomonowy adj
sprawiedliwy, mądry σολομώντειος

salomonowy wyrok ˌsalɔ̃mɔ̃ˈnɔvɨ ˈvɨrɔk idiom
decyzja mądra, sprawiedliwa, często zaskakująca rozwiązaniem, kończąca spór w sposób uwzględniający interesy wszystkich stron σολομώντεια λύση

salon ˈsalɔ̃n n
główny, dzienny pokój w mieszkaniu καθιστικό λίβινγκ ρουμ

sam sãm n
(potocznie, potoczny) sklep samoobsługowy σελφ σέρβις σουπερμάρκετ

sam sãm pronoun
bez nikogo / niczego innego, będący jedyny μόνος μοναδικός
podkreślenie: właśnie ten, a nie inny ο ίδιος
właśnie taki (a nie inny) ακριβώς αυτός

samar ˈsãmar n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sm i liczbie atomowej 62; σαμάριο

samica sãˈmʲiʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę płci żeńskiej θηλυκός

samiec ˈsãmʲjɛʦ̑ n
zwierzę płci męskiej αρσενικός

samobójca ˌsãmɔˈbujʦ̑a n
osoba próbująca zabić samą siebie αυτόχειρας

samobójstwo ˌsãmɔˈbujstfɔ n
zabicie samego siebie; αυτοκτονία αυτοχειρία

samochód sãˈmɔxut n
(motoryzacja) pojazd mechaniczny, wyposażony w koła, mogący poruszać się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów; αυτοκίνητο αμάξι

samogłoska ˌsãmɔˈɡwɔska n
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska otwarta, której obecność konieczna jest do utworzenia sylaby; φωνήεν

samolot sãˈmɔlɔt n
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny wyposażony we własny napęd, mający skrzydła, które tworzą siłę nośną; αεροπλάνο αεροσκάφος

samoobsługowy ˌsãmɔːpswuˈɡɔvɨ adj
o sklepie, usługach itp.: taki, który nie wymaga personelu obsługującego η αυτοεξυπηρέτηση

samookaleczenie ˌsãmɔːkalɛˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
celowe okaleczenie samego / samej siebie; αυτοβασανισμός

samospalenie ˌsãmɔspaˈlɛ̃ɲɛ n
samobójstwo przez spalenie się żywcem, najczęściej popełniane demonstracyjnie na znak protestu; αυτοπυρπόληση

samotność sãˈmɔtnɔɕʨ̑ n
uczucie braku bliskich osób μοναξιά
życie w odosobnieniu, z dala od innych ludzi μοναξιά

samotny sãˈmɔtnɨ adj
taki, który jest sam, żyje samotnie έρημος

samouk sãˈmɔ<sup>w</sup>uk n
ktoś, kto uczy się samodzielnie, bez pomocy nauczyciela αυτοδίδακτος αυτομαθής

samowar sãˈmɔvar n
(kulinaria) urządzenie do przygotowywania herbaty – ze zbiornikiem do gotowania wody, kranikiem i miejscem do podgrzewania czajniczka; σαμοβάρι

samożywny adj
(biologia, biologiczny) odżywiający się prostymi związkami mineralnymi, tj. dwutlenkiem węgla i wodą, przy wykorzystaniu energii pobieranej ze środowiska; αυτότροφος

sampler ˈsãmplɛr n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) elektroniczny instrument muzyczny, rejestrujący i odtwarzający cyfrowe próbki (sample) różnych dźwięków; δειγματολήπτης σάμπλερ

samum ˈsãmũm n
(meteorologia, meteorologiczny) gwałtowny, suchy i gorący południowy wiatr wiejący na pustyniach Afryki Północnej i Półwyspu Arabskiego oraz w ich sąsiedztwie; σιμούν

samuraj n
(historia, historyczny, historycznie) rycerz japoński, członek niższej szlachty japońskiej; σαμουράι

sandacz ˈsãndaʧ̑ n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Sander lucioperca, duża, hodowlana ryba drapieżna zamieszkująca zlewiska mórz europejskich; ποταμολάβρακο

sanie ˈsãɲɛ n
pojazd na płozach służący do jazdy po śniegu, zaprzęgnięty w konie (także psy lub renifery); έλκηθρο

sanki ˈsãnʲci n
małe sanie do zaprzęgu έλκηθρο

santuri sãnˈturʲi n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (lub santur) instrument strunowy, chordofon pochodzący z Indii; σαντούρι

saper ˈsapɛr n
(wojskowość, wojskowy) żołnierz lub funkcjonariusz zajmujący się materiałami wybuchowymi i ich rozbrajaniem, a także robotami inżynieryjnymi; σκαπανέας

sardynka sarˈdɨ̃nka n
(ichtiologia, ichtiologiczny) wspólna nazwa dla małych ryb morskich poławianych w celach spożywczych; σαρδέλα

sari ˈsarʲi n
tradycyjny indyjski strój kobiecy; σάρι

sarisa n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) włócznia starożytnej piechoty macedońskiej, długa na 4-6 m, składana na połowy łączone metalową tuleją; σάρισα

sarkastyczny ˌsarkaˈstɨʧ̑nɨ adj
złośliwy, docinkowy, szczery do bólu, pełen sarkazmu σαρκαστικός

sarkazm ˈsarkasm̥ n
złośliwy, pesymistyczny sposób wyrażania się o rzeczywistości, spotęgowana ironia σαρκασμός

sarkofag sarˈkɔfak n
zdobiona trumna w kształcie skrzyni, najczęściej wykonana z kamienia; σαρκοφάγος

sarna ˈsarna n
(zoologia, zoologiczny) gatunek ssaka parzystokopytnego; ζαρκάδι

satelita ˌsatɛˈlʲita n
(astronomia, astronomiczny) inaczej: księżyc, naturalny satelita; ciało niebieskie krążące wokół planety, planety karłowatej, planetoidy itp.; δορυφόρος
(astronomia, astronomiczny) inaczej: sztuczny satelita; sztuczny obiekt umieszczony na orbicie ciała niebieskiego; δορυφόρος
(fizyka, fizyczny) każde ciało o względnie małej masie, krążące wokół innego, większego; δορυφόρος
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo, organizacja lub inna jednostka niedziałające samodzielnie, będące w sferze wpływów silniejszej jednostki δορυφόρος

satrapa n
(starożytność) w Persji: zarządca prowincji; σατράπης
despota, dyktator, człowiek bezwzględny i oczekujący całkowitego posłuszeństwa σατράπης

satyna saˈtɨ̃na n
(włókiennictwo) bawełniana lub jedwabna tkanina, zwykle błyszcząca z jednej strony; rodzaj atłasu; σατέν

satyra saˈtɨra n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) gatunek literacki, tekst publicystyczny albo inna wypowiedź artystyczna, która ośmiesza i piętnuje przedstawione w utworze zjawiska, obyczaje, politykę, osoby, stosunki społeczne itp.; σάτιρα σάτυρα

satysfakcjonować ˌsatɨsfakʦ̑ʲjɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
dawać satysfakcję; sprawiać komuś przyjemność ικανοποιώ

sauna ˈsawna n
rodzaj łaźni, w której panuje wysoka temperatura oraz, w zależności od rodzaju sauny, wysoka lub niska wilgotność; σάουνα

sawanna n
(geografia, geograficzny) (botanika, botaniczny) forma zbiorowiska roślinności trawiastej z z rzadka rosnącymi drzewami i krzewami; σαβάνα

sałata saˈwata n
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny astrowatych (Lactuca), wiele gatunków jadalnych; μαρούλι
warzywo liściaste, spożywane zwykle na surowo μαρούλι

sałatka saˈwatka n
(kulinaria) potrawa podawana na zimno, z zazwyczaj drobno pokrojonych składników, głównie warzyw (ugotowanych lub surowych), owoców, jaj, ryb itp.; σαλάτα τρώξιμα

sałatka ziemniaczana n
(spożywczy) (kulinaria) sałatka przyrządzana w wielu wariantach, której głównym składnikiem są ugotowane, pokrojone ziemniaki; πατατοσαλάτα

scena ˈsʦ̑ɛ̃na n
(przenośnie, przenośnia) środowisko muzyczne, polityczne σκηνή σκηνικό
przestrzeń w sali teatralnej przeznaczona do wystawiania utworów; σκηνή
(przenośnie, przenośnia) awantura, kłótnia σκηνή
krótki fragment sztuki teatralnej lub filmu, dotyczący określonej sytuacji; σκηνή

scenografia ˌsʦ̑ɛ̃nɔˈɡrafʲja n
plastyczna oprawa widowiska teatralnego, filmu itp., np. dekoracje, rekwizyty, kostiumy σκηνογραφία

sceptycyzm sʦ̑ɛpˈtɨʦ̑ɨsm̥ n
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny odrzucający możliwość uzyskania wiarygodnej i ostatecznie uzasadnionej wiedzy; σκεπτικισμός
stosunek do czegoś charakteryzujący się powątpiewaniem σκεπτικισμός δυσπιστία

schematyczny adj
(pejoratywnie, pejoratywny) mało pomysłowy; zgodny z utartym myśleniem απλοϊκός σχηματικός
przedstawiający coś w sposób uproszczony σχηματικός

schludny ˈsxludnɨ adj
porządny, zadbany, czysty ευπρεπισμένος καθαρός περιποιημένος φροντισμένος

schody ˈsxɔdɨ n
konstrukcja ze stopni, z których każdy następny jest umieszczony nieco wyżej od poprzedniego, służąca do przemieszczania się pomiędzy różnymi poziomami; σκάλα

schody ruchome ˈsxɔdɨ ruˈxɔ̃mɛ n
urządzenie do ukośnego transportu ludzi między piętrami; κυλιόμενη σκάλα

schowek ˈsxɔvɛk n
(informatyka, informatyczny) pamięć zarządzana przez system operacyjny, która umożliwia kopiowanie i wklejanie danych w programie albo między programami πρόχειρο

schronienie sxrɔ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ n
bezpieczne miejsce, w którym można się ukryć, schować καταφύγιο

schronisko sxrɔ̃ˈɲiskɔ n
budynek zapewniający miejsce odpoczynku, schronienia, bazę noclegową i gastronomiczną; καταφύγιο
placówka przeznaczona dla porzuconych zwierząt domowych; καταφύγιο
miejsce, w którym można się schronić άσυλο καταφύγιο

scytyjski sʦ̑ɨˈtɨjsʲci adj
związany ze Scytią, odnoszący się do Scytii σκυθικός

scyzoryk sʦ̑ɨˈzɔrɨk n
składany, krótki nóż, z jednym lub kilkoma ostrzami; σουγιάς

sebum ˈsɛbũm n
(medycyna, medyczny) wydzielina gruczołów łojowych na skórze; σμήγμα

secesja n
(sztuka) (historia, historyczny, historycznie) jeden ze stylów w sztuce i kulturze przełomu XIX i XX wieku, przybierający wiele form, a będący wyrazem odejścia od tradycyjnych i akademickich kanonów artystycznych, charakteryzujący się zamiłowaniem do stylizacji, swobodnej kompozycji, giętkich i płynnych linii i asymetrii; αρ νουβό αρ νουβώ αρτ νουβό νουβώ

sedno ˈsɛdnɔ n
(książkowy) istota czegoś ουσία ταμπακιέρα

sejf sɛjf n
zamykana, metalowa szafa, skrzynia lub pomieszczenie służące do przechowywania cennych rzeczy χρηματοκιβώτιο

sejm sɛjm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa jednej z izb parlamentu w Polsce, Litwie i Łotwie; βουλή δίαιτα

sejsmiczny sɛjsˈmʲiʧ̑nɨ adj
dotyczący drgań i ruchów tektonicznych skorupy ziemskiej, rozchodzący się we wnętrzu Ziemi σεισμικός

sejsmograf n
(technologia, technika, techniczny) (geologia, geologiczny) urządzenie zapisujące parametry drgań skorupy ziemskiej; σεισμογράφος

sejsmogram n
(geologia, geologiczny) zapis pomiarów wykonanych sejsmografem (sejsmometrem); σεισμογράφημα

sejsmologia ˌsɛjsmɔˈlɔɟja n
nauka o trzęsieniach ziemi; σεισμολογία

sejsmoskop n
(geologia, geologiczny) (technologia, technika, techniczny) (dawniej, dawny) najprostsze urządzenie zdolne wykrywać zajście trzęsienia ziemi, a czasami i jego kierunek σεισμοσκόπιο

sekator sɛˈkatɔr n
(ogrodnictwo, ogrodniczy) nożyce o wygiętych ostrzach używane w ogrodzie; κλαδευτήρα κλαδευτήρι

sekcja zwłok ˈsɛkʦ̑ʲja ˈzvwɔk n
(medycyna, medyczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) badanie pośmiertne osoby zmarłej; νεκροψία

sekretarz sɛˈkrɛtaʃ n
pracownik, który załatwia sprawy związane z działalnością firmy, instytucji lub osoby γραμματέας
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba pełniąca kierowniczą funkcję w partii komunistycznej γραμματέας
(ornitologia, ornitologiczny) Sagittarius serpentarius, gatunek dużego ptaka drapieżnego z rodziny sekretarzy; γυπογερανός

seks sɛks n
(potocznie, potoczny) stosunek płciowy, zazwyczaj między dwiema osobami σεξ

seks oralny ˈsɛks ɔˈralnɨ n
zbliżenie seksualne opierające się na pieszczeniu narządów płciowych i innych stref erogennych partnerki lub partnera językiem i ustami στοματικό σεξ

sekstant ˈsɛkstãnt n
(astronomia, astronomiczny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) optyczny przyrząd nawigacyjny stosowany niegdyś w żegludze; εξάντας

seksualność n
(biologia, biologiczny) (psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) wrodzona, naturalna funkcja organizmu, zawierająca w sobie seks, orientację seksualną, identyfikację płciową i jej rolę, reprodukcję, pożądanie, erotyzm oraz intymność; σεξουαλικότητα

seksualny ˌsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
dotyczący seksu i popędu płciowego σεξουαλικός γεννητικός

seksuolog ˌsɛksuˈ<sup>w</sup>ɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem zaburzeń seksualnych σεξολόγος

sekunda sɛˈkũnda n
(fizyka, fizyczny) jednostka czasu równa 1/60 minuty δευτερόλεπτο

sekwoja sɛˈkfɔja n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Sequoia, monotypowy rodzaj drzew z rodziny cyprysowatych; σεκόγια σεκόια

selektywny adj
reagujący, działający tylko na pewne bodźce z pominięciem innych; zależny od pewnych, ściśle określonych bodźców, sytuacji επιλεκτικός

selen ˈsɛlɛ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Se i liczbie atomowej 34; σελήνιο

seler ˈsɛlɛr n
(botanika, botaniczny) Apium graveolens, roślina warzywna; σέλινο

selfie n
(slangowo) fotografia zrobiona samemu sobie z ręki; σέλφι

semantyka sɛ̃ˈmãntɨka n
(filozofia, filozoficzny) (logika, logiczny) dział semiotyki zajmujący się badaniem związków między wyrażeniami językowymi a rzeczywistością σημασιολογία
(językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa zajmujący się znaczeniem wyrażeń językowych σημασιολογία

semestr ˈsɛ̃mɛstr̥ n
połowa roku akademickiego lub szkolnego; εξάμηνο

sen sɛ̃n n
(fizjologia, fizjologiczny) stan odpoczynku, na ogół nocnego, w którym spowolnione są funkcje organizmu i obniżony poziom świadomości ύπνος
(przenośnie, przenośnia) fantazja, marzenie, wizja, coś, co wydaje się nierzeczywiste όνειρο
doświadczenie przeżywane w trakcie snu (1.1) όνειρο

sen zimowy ˈsɛ̃nʲ ʑĩˈmɔvɨ n
(biologia, biologiczny) (zoologia, zoologiczny) u zwierząt spowolnienie procesów życiowych w okresie zimy; χειμερία νάρκη

senator sɛ̃ˈnatɔr n
członek izby wyższej parlamentu (senatu) γερουσιαστής

seplenić sɛˈplɛ̃ɲiʨ̑ v
błędnie wymawiać spółgłoski dziąsłowe i szczelinowe τσευδίζω ψευδίζω

sepsa ˈsɛpsa n
(medycyna, medyczny) zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej; σήψη

ser sɛr n
(spożywczy) (kulinaria) produkt spożywczy w postaci gęstej masy, otrzymywany z mleka krowiego, koziego, bądź owczego; τυρί τυρός ανθότυρο κασέρι μυζήθρα φέτα

serafin n
(teologia, teologiczny) (biblijny) anioł należący do najwyższego chóru w hierarchii anielskiej; σεραφίμ

serbski ˈsɛrpsʲci adj
związany z Serbią lub Serbami, dotyczący Serbii lub Serbów σερβικός σέρβικος

serbski ˈsɛrpsʲci n
jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Serbii i BiH; σερβικά σέρβικα

serce ˈsɛrʦ̑ɛ n
(anatomia, anatomiczny) u ludzi i wielu zwierząt: organ (mięsień), którego praca powoduje przepływ krwi w organizmie; καρδιά

serdeczny palec sɛrˈdɛʧ̑nɨ ˈpalɛʦ̑ n
(anatomia, anatomiczny) czwarty palec u ręki παράμεσος

serwatka n
(spożywczy) przejrzysty płyn pozostały po ścięciu mleka i oddzieleniu sera; τυρόγαλα τυρόγαλο

serwer ˈsɛrvɛr n
(informatyka, informatyczny) komputer umożliwiający działanie sieci komputerowej; εξυπηρετητής διακομιστής
(informatyka, informatyczny) program umożliwiający działanie określonej usługi w sieci komputerowej, zainstalowany na serwerze (1.1) διακομιστής εξυπηρετητής

serwetka n
mała serweta do ozdoby mebli σεμέν

setka ˈsɛtka n
(potocznie, potoczny) 100 gramów wódki κατοσταράκι
(potocznie, potoczny) banknot o nominale 100 (złotych, euro, dolarów itd.); kwota tej wysokości κατοστάρα κατοστάρι κατοστάρικο
(potocznie, potoczny) bieg, wyścig na sto metrów κατοστάρι
(potocznie, potoczny) prędkość 100 km/h κατοστάρα
nazwa liczby 100 (sto); sto elementów εκατοντάδα εκατό κατοστάρα κατοσταριά

sezam ˈsɛzãm n
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) σουσαμιά
(spożywczy) nasiona (ziarna) rośliny z rodzaju (1.1) σουσάμι

sezonowy ˌsɛzɔ̃ˈnɔvɨ adj
występujący w określonym sezonie, czasowy, okresowy εποχιακός εποχικός

sfaleryt n
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady siarczków, siarczek cynku; σφαλερίτης

sfera ˈsfɛra n
(matematyka, matematyczny) powierzchnia kuli; σφαίρα
przestrzeń okalająca Ziemię σφαίρα
strefa, obszar, zwłaszcza działań lub wpływów σφαίρα
warstwa społeczna lub grupa towarzyska σφαίρα

sfigmomanometr n
(medycyna, medyczny) aparat do mierzenia ciśnienia tętniczego; πιεσόμετρο

sfora ˈsfɔra n
duże stado psowatych (psów, wilków) σκυλολόι

shinto n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjna religia Japonii; σίντο σιντοϊσμός

si sʲi n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nazwa solmizacyjna jednego z dźwięków; σι

siano ˈɕãnɔ n
(rolnictwo, rolniczy) sucha trawa i inne rośliny skoszone z łąki na paszę; σανός σανό χορτάρι

siara ˈɕara n
(zoologia, zoologiczny) (zootechnika, zootechniczny) wydzielina gruczołów mlekowych ssaków; κολάστρα

siarka ˈɕarka n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu S i liczbie atomowej 16; θειάφι θείο

siatka ˈɕatka n
(sport, sportowy) w piłce nożnej, ręcznej, wodnej i w hokeju: osłona boków i tyłu bramki δίχτυ
(sport, sportowy) w siatkówce, tenisie, badmintonie: naciągnięta plecionka sznurowa, rozdzielająca boisko na dwie części δίχτυ
(sport, sportowy) (potocznie, potoczny) (zobacz) siatkówka δίχτυ
o drobnych, przecinających się liniach rysujących się na czymś δίχτυ
przedmiot wykonany z siatki (1.1), np. torba na zakupy (), siatka na włosy, siatka na ryby, ogrodzenie δίχτυ
rodzaj ażurowej plecionki ze sznurka, drutu, nici δίχτυ
układ czegoś, podporządkowany jakiejś zasadzie δίχτυ
układ krzyżujących się ze sobą linii, np. ulic lub przewodów δίχτυ
zorganizowana grupa ludzi prowadzących tajną działalność δίχτυ

siatkówka ɕatˈkufka n
(anatomia, anatomiczny) część oka odpowiadająca za przetwarzanie obrazu na impulsy nerwowe; αμφιβληστροειδής
(sport, sportowy) piłka siatkowa, gra sportowa dla dwóch drużyn polegająca na odbijaniu piłki nad specjalną siatką; πετοσφαίριση βόλεϊμπολ

siatkówka plażowa ɕatˈkufka plaˈʒɔva n
(sport, sportowy) odmiana siatkówki rozgrywana w zespołach dwuosobowych na piaszczystym boisku; μπιτς βόλεϊ

siać ɕäʨ̑ v
rzucać nasiona w glebę σπέρνω

sieciarz n
wojownik, który w walce używa sieci δικτυοβόλος

siedem grzechów głównych n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) lista ciężkich grzechów Kościoła katolickiego; επτά θανάσιμα αμαρτήματα

siedemdziesięciolatek ˌɕɛdɛ̃mʲʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlatɛk n
osoba w wieku 70-79 lat εβδομηκοντούτης

siedmiokrotnie ˌɕɛdmʲjɔˈkrɔtʲɲɛ adv
siedem razy επτάκις

siedzenie ɕɛˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
(eufemistycznie) część ciała poniżej pleców οπίσθια πισινός
miejsce przeznaczone do siedzenia (1.1) κάθισμα
(rzeczownik odczasownikowy) od: siedzieć κάθισμα

siedziba ɕɛ̇ˈʥ̑iba n
(książkowy) lub (podniośle) miejsce, w którym ktoś mieszka lub dłużej przebywa έδρα

siedzieć jak na szpilkach ˈɕɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ ˈjak na‿ˈʃpʲilkax v
bardzo się denerwować, niecierpliwić κάθομαι στα καρφιά

siedzieć po turecku ˈɕɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ ˌpɔ‿tuˈrɛʦ̑ku v
siedzieć ze skrzyżowanymi nogami, zazwyczaj na podłodze κάθομαι αλά τούρκα κάθομαι οκλαδόν

siekiera ɕɛ̇ˈcɛra n
ręczne narzędzie do obróbki drewna, składające się ze stalowego obucha w kształcie klina oraz osadzonego w nim drewnianego styliska τσεκούρι

sierp ɕɛrp n
(rolnictwo, rolniczy) ręczne narzędzie rolnicze składające się z krótkiego półkoliście zakrzywionego ostrza osadzonego w drewnianym stylisku, służące do żęcia zbóż, traw itp.; δρεπάνι

sierp i młot ˈɕɛrpʔi‿ˈmwɔt n
(historia, historyczny, historycznie) komunistyczny symbol sojuszu robotników i chłopów; σφυροδρέπανο

sierpień ˈɕɛrpʲjɛ̇̃ɲ n
ósmy miesiąc w roku według kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego; Αύγουστος

sierpniowy ɕɛrpʲˈɲɔvɨ adj
związany z sierpniem, charakterystyczny dla sierpnia, przypadający w sierpniu; taki, jak w sierpniu αυγουστιάτικος

sierść ɕɛrʲɕʨ̑ n
(zoologia, zoologiczny) owłosienie ssaków; τρίχωμα μαλλί

sierżant ˈɕɛrʒãnt n
stopień wojskowy stosowany także w niektórych innych formacjach zmilitaryzowanych, np. w policji; w polskim wojsku zaliczany do wyższych stopni podoficerskich, następujący bezpośrednio po plutonowym; następny, wyższy stopień to starszy sierżant; λοχίας

siewka złota ˈɕɛfka ˈzwɔta n
(ornitologia, ornitologiczny) Pluvialis apricaria, gatunek średniej wielkości ptaka; βροχοπούλι

siewka złotawa ˈɕɛfka zwɔˈtava n
(ornitologia, ornitologiczny) Pluvialis fulva, gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego; χρυσοπούλι του Ειρηνικού

siewnica ɕɛvʲˈɲiʦ̑a n
(ornitologia, ornitologiczny) Pluvialis squatarola, gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego; αργυροπούλι

siewnik ˈɕɛvʲɲik n
(rolnictwo, rolniczy) maszyna rolnicza służąca do wysiewu ziarna; σπορέας

sigma ˈsʲiɡma n
nazwa osiemnastej litery alfabetu greckiego, σ; σίγμα

sikora bogatka ɕiˈkɔra bɔˈɡatka n
(ornitologia, ornitologiczny) Parus major, niewielki ptak z rodziny sikorowatych o barwnym upierzeniu; καλόγερος

sikora sosnówka ɕiˈkɔra sɔsˈnufka n
(ornitologia, ornitologiczny) (Parus ater) ptak z rodziny sikor; ελατοπαπαδίτσα

silnia ˈɕilʲɲa n
(matematyka, matematyczny) iloczyn wszystkich dodatnich liczb naturalnych nie większych niż n oraz 1 dla liczby zero; παραγοντικό

silnik ˈɕilʲɲik n
(fizyka, fizyczny) urządzenie do zamiany w energię mechaniczną innego rodzaju energii; κινητήρας

silny ˈɕilnɨ adj
dosadny χοντρός
odznaczający się siłą (w odniesieniu do istoty) δυνατός
odznaczający się siłą (w odniesieniu do rzeczy) δυνατός
intensywnie działający δυνατός

silos ˈsʲilɔs n
(technologia, technika, techniczny) zbiornik do przechowywania materiałów sypkich, np. ziarna, materiałów budowlanych; σιλό

simens n
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) jednostka przewodności elektrycznej w układzie SI, odwrotność oma; ζίμενς

singapurski ˌsʲĩŋɡaˈpursʲci adj
związany z Singapurem, dotyczący Singapuru σιγκαπουριανός

sinolog sʲĩˈnɔlɔk n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) uczony w zakresie języka, kultury i historii Chin σινολόγος

sinus ˈsʲĩnus n
(matematyka, matematyczny) funkcja wyrażająca stosunek długości przyprostokątnej leżącej naprzeciw danego kąta do długości przeciwprostokątnej; ημίτονο

sinusoidalny adj
mający kształt sinusoidy (kosinusoidy) ημιτονοειδής

siodło ˈɕɔdwɔ n
(jeździectwo, jeździecki) część rzędu końskiego będąca siedzeniem przeznaczonym dla jeźdźca; σέλα

siostra ˈɕɔstra n
pielęgniarka αδελφή αδερφή αδελφή
potomek płci żeńskiej (w stosunku do rodzeństwa); córka tych samych rodziców; córka tego samego ojca; córka tej samej matki αδελφή αδερφή αδελφή
zakonnica αδελφή αδερφή αδελφή

siostrzeniec ɕɔˈsṭʃɛ̃ɲɛʦ̑ n
syn siostry ανιψιός ανεψιός

sitko ˈɕitkɔ n
małe sito, używane w kuchni κόσκινο στραγγιστήρι

siła ˈɕiwa n
energia, zdolność do wysiłku δύναμη
(fizyka, fizyczny) wektorowa miara odziaływań fizycznych między ciałami; δύναμη
zdolność oddziaływania, wywierania wpływu δύναμη ισχύς

siła wyższa ˈɕiwa ˈvɨʃːa n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zdarzenie, którego nie można przewidzieć lub w żaden sposób mu zapobiec. ανωτέρα βία

siły zbrojne n
(wojskowość, wojskowy) całe wojsko danego państwa ένοπλες δυνάμεις

siłą ˈɕiwɔ̃w̃ adv
używając przemocy, na siłę, nie pytając o zdanie διά της βίας με τη βία

skakanka skaˈkãnka n
przyrząd gimnastyczny do ćwiczeń; σκοινάκι σχοινάκι
rodzaj zabawki dziecięcej w postaci linki z rączkami, przez którą dzieci przeskakują dla zabawy; σκοινάκι σχοινάκι

skakać ˈskakaʨ̑ v
przemieszczać się za pomocą odbić od podłoża, przy czym po odbiciu nogi nie mają kontaktu z podłożem (w przeciwieństwie do chodzenia, gdzie zawsze np. u ludzi jedna, a u konia dwie nogi spoczywają np. na ziemi) πηδώ σαλτάρω

skala ˈskala n
(matematyka, matematyczny) metoda przekształcenia liczby na współrzędną wykresu κλίμακα σκάλα
(metrologia, metrologiczny) (statystyka, statystyczny) system symboli (zwykle liczb) kodujących wyniki pomiaru; κλίμακα σκάλα
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szereg dźwięków ułożonych według pewnego schematu interwałowego w porządku wznoszącym lub opadającym; κλίμακα σκάλα
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zakres dźwięków obejmowanych przez instrument muzyczny lub głos; κλίμακα σκάλα
(technologia, technika, techniczny) ułamek określający stosunek odległości na mapie lub długości na projekcie, rysunku, modelu w stosunku do odległości rzeczywistych; κλίμακα σκάλα
zbiór możliwych ocen w szkole lub w określonym teście (np. psychologicznym lub medycznym) κλίμακα σκάλα
(książkowy) wielkość, zakres czegoś κλίμακα σκάλα
(psychologia, psychologiczny) w wielokryterialnym teście psychometrycznym każda z niezależnych ocen różnych aspektów zjawiska uzyskiwanych w jednym badaniu κλίμακα σκάλα
(technologia, technika, techniczny) podziałka pozwalająca odczytać np. wynik pomiaru κλίμακα σκάλα

skalpel ˈskalpɛl n
(medycyna, medyczny) mały, bardzo ostry nóż używany w chirurgii; νυστέρι

skamieniałość ˌskãmʲjɛ̇̃ˈɲawɔɕʨ̑ n
(geologia, geologiczny) zachowane w skale szczątki organizmu zwierzęcego lub roślinnego albo też utrwalony w skale ślad jego działalności życiowej; απολίθωμα

skand skãnt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sc i liczbie atomowej 21; σκάνδιο σκάνdιο

skandaliczny ˌskãndaˈlʲiʧ̑nɨ adj
stanowiący skandal, mający cechy skandalu σκανδαλώδης

skandynawski ˌskãndɨ̃ˈnafsʲci adj
związany ze Skandynawią, dotyczący Skandynawii σκανδιναβικός

skaner ˈskãnɛr n
(informatyka, informatyczny) urządzenie pozwalające na zmianę do postaci cyfrowej zdjęć, tekstów, obrazów i innych grafik przedstawionych na papierze; σαρωτής σκάνερ

skaningowy mikroskop tunelowy ˌskãɲĩŋˈɡɔvɨ mʲiˈkrɔskɔp ˌtũnɛˈlɔvɨ n
(fizyka, fizyczny) rodzaj mikroskopu ze skanującą sondą; μικροσκόπιο σάρωσης σήραγγας

skarbiec ˈskarbʲjɛʦ̑ n
odpowiednio zabezpieczony magazyn na drogocenne rzeczy; θησαυρός

skarbonka n
specjalny pojemnik z wąskim otworem, przeznaczony do zbierania drobnych pieniędzy, zwłaszcza przez dzieci; κουμπαράς

skarpeta skarˈpɛta n
okrycie (ubiór) stopy κάλτσα

skatologia ˌskatɔˈlɔɟja n
(literacko) termin literacki określający żarty, sceny i aluzje dotyczące fizjologicznych wydalin ludzkich; σκατολογία

skazywać skaˈzɨvaʨ̑ v
sprawiać, że kogoś doświadczy zły los καταδικάζω
wydawać wyrok skazujący καταδικάζω

skała ˈskawa n
zbudowana (w widoczny sposób) z litej skały (1.1) forma krajobrazu, zwłaszcza góra, urwisko, znacznej wielkości kamień lub blok βράχος πέτρα
zespół minerałów lub wiele ziaren tego samego minerału; πέτρωμα

sklep sklɛp n
pomieszczenie z wejściem od ulicy, gdzie sprzedaje się towary μαγαζί κατάστημα

sklep monopolowy ˈsklɛp ˌmɔ̃nɔpɔˈlɔvɨ n
sklep, w którym głównie sprzedawany jest głównie alkohol κάβα

sklep rybny ˈsklɛp ˈrɨbnɨ n
sklep, w którym sprzedaje się ryby i owoce morza ιχθυοπωλείο

sklepienie sklɛˈpʲjɛ̇̃ɲɛ n
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) łukowata konstrukcja architektoniczna, zamykająca od góry wewnętrzną przestrzeń budowli; θόλος

sklepikarz sklɛˈpʲikaʃ n
właściciel sklepu, sklepiku; osoba prowadząca sklep, sklepik μπακάλης παντοπώλης

sklero- ˈsklɛrɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający twardość lub suchość dotyczącą tego, o czym mówi drugi człon wyrazu σκληρό-

skoczek ˈskɔʧ̑ɛk n
(szachy, pojęcie szachowe) figura, zwykle w kształcie konia, poruszająca się o 2 pola w linii prostej i 1 pole w bok w jednym ruchu; ίππος

skok o tyczce ˈskɔk ɔ‿ˈtɨʧ̑ʦ̑ɛ n
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik oddaje skok nad poprzeczką przy pomocy tyczki; άλμα επί κοντώ

skok wzwyż ˈskɔɡ ˈvzvɨʃ n
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik musi pokonać ustawioną na pewnej wysokości poprzeczkę; άλμα εις ύψος

skolion ˈskɔlʲjɔ̃n n
krótki utwór liryczny układany podczas uczt σχόλιο

skolioza skɔˈlʲjɔza n
(medycyna, medyczny) widoczne wygięcie kręgosłupa w lewo lub prawo od linii środkowej ciała; σκολίωση

skomplikowany ˌskɔ̃mplʲikɔˈvãnɨ adj
składający się z wielu elementów πολύπλοκος περίπλοκος
trudny, zawiły περίπλοκος

skoro ˈskɔrɔ conjunction
(przestarzałe, przestarzały) spójnik służący do rozpoczęcia zdania podrzędnego oznaczającego przyczynę, warunek czegoś μόλις
spójnik wprowadzający zdanie podrzędne, komunikujący, iż treść zdania podrzędnego stanowi przesłankę dla zdania nadrzędnego αφού επειδή εφόσον

skorpion ˈskɔrpʲjɔ̃n n
(zoologia, zoologiczny) pokryty pancerzem pajęczak z kolcem jadowym na ostatnim segmencie odwłoku; σκορπιός

skorupa skɔˈrupa n
(zoologia, zoologiczny) twarda osłona pokrywająca ciało niektórych zwierząt, zbudowana z chityny, rogu, kości itp. κέλυφος όστρακο
kawałek rozbitego naczynia ceramicznego θρύμμα θρύψαλο τρίμμα
twarda powłoka, pokrywająca coś z wierzchu φλοιός

skorupa ziemska skɔˈrupa ˈʑɛ̃mska n
zewnętrzna powłoka kuli ziemskiej, część litosfery; γήινος φλοιός

skowronek skɔvˈrɔ̃nɛk n
(ornitologia, ornitologiczny) Alaudidae, rodzina małych ptaków o perlistym, wysokim śpiewie; σιταρήθρα σταρήθρα

skraplanie skraˈplãɲɛ n
(fizyka, fizyczny) zmiana stanu skupienia z gazowego na ciekły υγροποίηση

skrobia n
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) główny węglowodan w diecie człowieka, polisacharyd roślinny pełniący w roślinach rolę magazynu energii; άμυλο

skromność ˈskrɔ̃mnɔɕʨ̑ n
cecha kogoś, kto nie wywyższa się i nie dba o rozgłos i uznanie innych ταπεινοφροσύνη

skroń skrɔ̃ɲ n
(anatomia, anatomiczny) boczna część głowy za oczami; κρόταφος

skryba ˈskrɨba n
(dawniej, dawny) ten, który przepisywał księgi lub dokumenty γραφέας
(żartobliwie) urzędnik lub literat γραφέας

skrytka pocztowa ˈskrɨtka pɔʧ̑ˈtɔva n
skrzynka na listy zainstalowana na poczcie; ταχυδρομική θυρίδα

skrzydlaty skʃɨˈdlatɨ adj
mający skrzydła φτερωτός

skrzydło ˈskʃɨdwɔ n
górna kończyna lub specjalny narząd u zwierząt, który umożliwia im latanie; φτερό
(wojskowość, wojskowy) boczna część jednostki wojskowej znajdującej się w szyku; φτερό
część samolotu tworząca siłę nośną; φτερό
część stronnictwa politycznego lub partii o nieco innych poglądach φτερό
boczna część budynku, wydzielona z głównej części; φτερό

skrzydłówka skʃɨdˈwufka n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu dętego; κορνέτα με βαλβίδα κορνέτο

skrzynia biegów ˈskʃɨ̃ɲa ˈbʲjɛɡuf n
(motoryzacja) (mechanika) mechanizm służący do przekazywania mocy wytwarzanej przez silnik i dającej napęd maszynie roboczej lub pojazdowi; κιβώτιο ταχυτήτων

skrzynka pocztowa n
pocztowy pojemnik w publicznym miejscu, przeznaczony do wrzucania korespondencji do wysłania; γραμματοκιβώτιο γραμματοθήκη

skrzyp skʃɨp n
Equisetum L., roślina z monotypowej rodziny skrzypowatych; κοντυλόχορτο πολυκόμπι

skrzyp polny ˈskʃɨp ˈːɔlnɨ n
(botanika, botaniczny) Equisetum arvense, roślina wieloletnia należąca do rodziny skrzypowatych występująca głównie w Europie i mająca zastosowanie lecznicze; εκουίζετο

skrzypce ˈskʃɨpʦ̑ɛ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) czterostrunowy instrument muzyczny z grupy smyczkowych; βιολί

skrzypek ˈskʃɨpɛk n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba grająca na skrzypcach βιολιστής

skrót skrut n
(językoznawstwo, językoznawczy) w piśmie oznacza skrócony zapis nazwy jednowyrazowej lub wielowyrazowej, zbudowany z jednej lub kilku liter; συντομογραφία βραχυγραφία

skrótowiec skruˈtɔvʲjɛʦ̑ n
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo utworzone przez skrócenie wyrażenia składającego się z dwóch lub więcej słów; ακρωνύμιο ακρώνυμο

skręcać ˈskrɛ̃nʦ̑aʨ̑ v
(medycyna, medyczny) uszkodzić mięśnie nogi w okolicy kostki στρίβω
nadawać czemuś kształt spirali στρίβω
zmieniać kierunek poruszania się στρίβω
łączyć elementy poprzez wkręcanie śrub βιδώνω

skręt skrɛ̃nt n
(potocznie, potoczny) ręcznie skręcony papieros στριφτό
(slangowo) skręt (1.1) zawierający marihuanę στριφτό

skunks skũŋks n
(zoologia, zoologiczny) pręgowany, czarno-biały ssak drapieżny, który w przypadku zagrożenia tryska cuchnącą cieczą; μεφίτιδα

skuter ˈskutɛr n
jednoślad o małych kołach, nisko zawieszonym silniku (najczęściej pod siedzeniem) i obudowanym podwoziu; σκούτερ βέσπα

skóra ˈskura n
(anatomia, anatomiczny) zewnętrzna powłoka ciała kręgowców; δέρμα πετσί
surowiec otrzymywany z wyprawionej skóry (1.1) niektórych zwierząt; δέρμα πετσί
(potocznie, potoczny) kurtka lub inna część garderoby ze skóry (1.2) πετσινό
zewnętrzna powłoka owocu, chleba itp. φλούδα

skóra i kości ˈskura i‿ˈkɔɕʨ̑i idiom
o kimś bardzo chudym, mizernym πετσί και κόκαλο

skórzany skuˈʒãnɨ adj
(rzemiosło, rzemieślniczy) wykonany ze skóry, obity skórą δερμάτινος

skąpstwo ˈskɔ̃mpstfɔ n
niechęć do rozstawania się z pieniędzmi, nadmierna oszczędność τσιγκουνιά

slajd slajt n
diapozytyw, małoobrazkowe przeźrocze oprawione w tekturową lub plastikową ramkę, służące do rzutowania obrazu na ekran za pomocą rzutnika σλάιντ

slawistyka slaˈvʲistɨka n
dziedzina nauki badająca i opisująca narody słowiańskie, ich kulturę, języki i historię σλαβολογία

slawizacja ˌslavʲiˈzaʦ̑ʲja n
poddawanie czegoś wpływom słowiańskim, proces przyswajania lub narzucania kultury słowiańskiej εκσλαβισμός

slipy ˈslʲipɨ n
męskie, obcisłe majtki; σλιπ

slums n
(urbanistyka, urbanistyczny) dzielnica nędzy w wielkim mieście; παραγκούπολη φτωχογειτονιά

smacznego smaʧ̑ˈnɛɡɔ
zwyczajowe życzenie przyjemności z posilania się καλή όρεξη

smaczny ˈsmaʧ̑nɨ adj
mający dobry smak; dobrze smakujący εύγευστος νόστιμος

smak smak n
(przenośnie, przenośnia) gust, poczucie estetyki, piękna; νοστιμάδα νοστιμιά
właściwość pokarmu rozpoznawana przez smak (1.1) γεύση νοστιμάδα νοστιμιά
zmysł, którego narządy znajdują się w jamie ustnej, odpowiedzialny za sposób reagowania na przyjmowany pokarm; γεύση

smakować smaˈkɔvaʨ̑ v
próbować czegoś w celu określenia smaku γεύομαι δοκιμάζω
o potrawach, napojach itp.: być dobrym w smaku αρέσω
o potrawach, napojach itp.: mieć smak έχω γεύση

smalec ˈsmalɛʦ̑ n
(spożywczy) (kulinaria) białawy tłuszcz zwierzęcy o półstałej konsystencji, uzyskiwany z sadła lub słoniny, używany do smażenia lub jako dodatek do pieczywa; λαρδί

smażony adj
(kulinaria) przygotowany do spożycia na gorącym tłuszczu τηγανητός

smerf smɛrf n
fikcyjne małe, niebieskie stworzenie; στρουμφ στρουμφάκι

smok smɔk n
(mitologia, mitologiczny) baśniowe groźne zwierzę, rodzaj olbrzymiego, latającego gada; δράκος δράκοντας

smoła ˈsmɔwa n
mazista, zwykle czarna ciecz, produkt odgazowania węgla, łupków bitumicznych, drewna itp.; πίσσα

smutek ˈsmutɛk n
stan uczuć, gdy ktoś jest smutny λύπη θλίψη

smutny ˈsmutnɨ adj
odczuwający smutek, pogrążony w smutku θλιβερός θλιμμένος λυπητερός

smyczek ˈsmɨʧ̑ɛk n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element instrumentu smyczkowego w kształcie różdżki lub łuku, który służy do ręcznego wzbudzania wibracji strun; δοξάρι

smółka ˈsmuwka n
(medycyna, medyczny) pierwsze stolce w życiu noworodka; μηκώνιο

snajper ˈsnajpɛr n
(wojskowość, wojskowy) strzelec wyborowy, żołnierz przeszkolony do zwalczania celów odległych i trudno dostępnych za pomocą pojedynczych strzałów ze specjalnego karabinu; ελεύθερος σκοπευτής

sobota sɔˈbɔta n
szósty dzień tygodnia; Σάββατο

sobowtór sɔˈbɔftur n
osoba wyglądająca bardzo podobnie do innej; σωσίας

soból ˈsɔbul n
(zoologia, zoologiczny) Martes zibellina, azjatyckie zwierzę futerkowe, ssak drapieżny o gęstym, jedwabistym, brązowym lub czarnym futrze; ζιμπελίνα σαμούρι ζιβελίνη

socjaldemokracja ˌsɔʦ̑ʲjaldɛ̃mɔˈkraʦ̑ʲja n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ruch społeczny, mający na celu budowę społeczeństwa i ustroju socjalistycznego poprzez demokratyczne reformy; σοσιαλδημοκρατία

socjalista ˌsɔʦ̑ʲjaˈlʲista n
zwolennik socjalizmu σοσιαλιστής

socjalistka ˌsɔʦ̑ʲjaˈlʲistka n
forma żeńska od: socjalista σοσιαλίστρια

socjalistyczny ˌsɔʦ̑ʲjalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
związany z socjalizmem, charakterystyczny dla socjalizmu σοσιαλιστικός

socjalizm sɔˈʦ̑ʲjalʲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wieloznaczne pojęcie, odnoszące się do prób zmniejszenia nierówności społecznych i upowszechnienia świadczeń socjalnych, lub poddania gospodarki kontroli społecznej (poprzez instytucje państwowe, samorządowe, korporacyjne lub spółdzielcze); σοσιαλισμός

socjolingwistyka ˌsɔʦ̑ʲjɔlʲĩŋɡˈvʲistɨka n
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się funkcjonowaniem języka w społeczeństwie; κοινωνιογλωσσολογία

socjolog sɔˈʦ̑ʲjɔlɔk n
(edukacja, edukacyjny) specjalista w dziedzinie socjologii κοινωνιολόγος

socjologia ˌsɔʦ̑ʲjɔˈlɔɟja n
nauka o społeczeństwie, zajmująca się badaniem struktury społeczeństwa, następujących w nim zmian, praw kierujących rozwojem społeczeństwa i różnego rodzaju zjawisk w nim występujących; κοινωνιολογία

soczewica ˌsɔʧ̑ɛˈvʲiʦ̑a n
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) φακή

soczysty sɔˈʧ̑ɨstɨ adj
zawierający dużo soku, pełen soku ζουμερός

sofa ˈsɔfa n
rodzaj niskiej kanapy καναπές

sok sɔk n
napój robiony z owoców, czasem również z warzyw; χυμός

sok żołądkowy ˈsɔɡ ˌʒɔwɔ̃ntˈkɔvɨ n
(medycyna, medyczny) jeden z soków trawiennych; γαστρικό υγρό

sokolnik sɔˈkɔlʲɲik n
osoba zajmująca się hodowlą i układaniem ptaków drapieżnych do polowania oraz polowaniem z nimi γερακάρης ιερακοτρόφος

sokół ˈsɔkuw n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak drapieżny o silnej budowie ciała, wąskich i krótkich skrzydłach, mocnym hakowatym dziobie oraz ostrych szponach; γεράκι πετρίτης

sol sɔl n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nazwa solmizacyjna jednego z dźwięków; σολ

sola ˈsɔla n
(ichtiologia, ichtiologiczny) płaska ryba z oczami po prawej stronie; γλώσσα

solfeż ˈsɔlfɛʃ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nauka muzykalności przez głośne czytanie nut; σολφέζ

solidarność ˌsɔlʲiˈdarnɔɕʨ̑ n
poczucie wspólnoty i gotowość niesienia innym pomocy wynikające ze zgodności poglądów i dążeń αλληλεγγύη

solić ˈsɔlʲiʨ̑ v
przyprawiać potrawy solą αλατίζω

solniczka sɔlʲˈɲiʧ̑ka n
niewielki pojemnik w formie miseczki lub pudełka, przeznaczony specjalnie do przechowywania soli αλατιέρα
niewielki zamknięty pojemnik do przechowywania soli, z otworkami, przez które posypuje się solą potrawy; αλατιέρα

somalijski ˌsɔ̃maˈlʲijsʲci adj
odnoszący się do państwa Somalia σομαλικός

somalijski ˌsɔ̃maˈlʲijsʲci n
język urzędowy Somalii σομαλικά

sonata sɔ̃ˈnata n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór instrumentalny składający się z trzech lub czterech kontrastujących części; σονάτα

sonatina ˌsɔ̃naˈtʲĩna n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) krótka, prosta sonata; σονατίνα

sondaż n
badanie opinii publicznej δημοσκόπηση

sonet ˈsɔ̃nɛt n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wiersz o pewnej charakterystycznej, kanonicznej budowie – ścisłej liczbie wersów, określonym układzie rymów i strof; σονέτο

sopel ˈsɔpɛl n
podłużny kawałek lodu zwisający z brzegu dachu, z gałęzi itp.; σταλακτίτης πάγου

sos sɔs n
(spożywczy) (kulinaria) gęsty, zawiesisty płyn o różnych smakach, przyrządzany jako dodatek do potraw; σάλτσα σος

sosna ˈsɔsna n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo lub krzew z rodzaju (1.1) πεύκο

sowa ˈsɔva n
(ornitologia, ornitologiczny) drapieżny ptak z rzędu Strigiformes, o dużej głowie i oczach umieszczonych z przodu, polujący nocą; κουκουβάγια

sowa jarzębata ˈsɔva ˌjaʒɛ̃mˈbata n
(ornitologia, ornitologiczny) Surnia ulula, gatunek sowy występujący na północy Eurazji i Ameryki Północnej; βόρια γερακόγλαυκα

spacer ˈspaʦ̑ɛr n
niespieszne chodzenie bez konkretnego celu, dla przyjemności βόλτα περίπατος

spacerować ˌspaʦ̑ɛˈrɔvaʨ̑ v
chodzić w celu rekreacji, niekoniecznie zmierzając do określonego miejsca περιπατώ

spacerowicz ˌspaʦ̑ɛˈrɔvʲiʧ̑ n
osoba, która spaceruje περιπατητής

spacerowiczka ˌspaʦ̑ɛrɔˈvʲiʧ̑ka n
kobieta, która przechadza się dla przyjemności περιπατήτρια

spadanie spaˈdãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: spadać πτώση

spadkobierca ˌspatkɔˈbʲjɛrʦ̑a n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba fizyczna lub prawna, na którą przechodzi spadek po kimś κληρονόμος

spadochron spaˈdɔxrɔ̃n n
urządzenie z mocnego materiału, które pod wpływem ciągu powietrza otwiera się w formie parasola i służy do hamowania prędkości opadania lub przemieszczania się ciał αλεξίπτωτο

spadochroniarz ˌspadɔxˈrɔ̃ɲaʃ n
(lotnictwo, lotniczy) skoczek spadochronowy, żołnierz lub sportowiec uprawiający skoki ze spadochronem αλεξιπτωτιστής

spaghetti spaˈɡɛttʲi n
(spożywczy) włoski, długi, cienki makaron; σπαγγέτι

spalinowóz ˌspalʲĩˈnɔvus n
lokomotywa z napędem spalinowym; μηχανή έλξης ντίζελ

spalić na panewce ˈspalʲiʨ̑ ˌna‿pãˈnɛfʦ̑ɛ idiom
nie udać się, zakończyć się klęską άνθρακες ο θησαυρός

spanakopita ˌspãnakɔˈpʲita n
(kulinaria) placek szpinakowy – tradycyjny grecki, z ciasta filo, przekładany szpinakiem, czasem również serem feta σπανακόπιτα

spawacz ˈspavaʧ̑ n
robotnik zajmujący się spawaniem συγκολλητής

spawać ˈspavaʨ̑ v
łączyć coś techniką spawania συγκολλώ

spazm n
(medycyna, medyczny) nagłe, bezwiedne, bolesne, znaczne napięcie mięśnia lub grupy mięśni σπασμός

spać spaʨ̑ v
być pogrążonym we śnie κοιμάμαι

spać na waleta ˈspaʨ̑ ˌna‿vaˈlɛta idiom
spać w dwie osoby na jednym łóżku tak, że głowa jednej osoby znajduje się w nogach drugiej κοιμάμαι με η κεφαλή εγώ προς το πόδι ο άλλος

specjalność spɛˈʦ̑ʲjalnɔɕʨ̑ n
czynność lub wyrób wykonywane z wyjątkową biegłością ειδικότητα
dziedzina, która jest przedmiotem czyjejś pracy zawodowej ειδικότητα

spektrometria ˌspɛktrɔ̃ˈmɛtrʲja n
(fizyka, fizyczny) dział spektroskopii zajmujący się pomiarami długości fali promieniowania elektromagnetycznego w widmach optycznych oraz natężenia promieniowania o różnych długościach fali; φασματομετρία

spekulant spɛˈkulãnt n
człowiek kupujący coś po niskiej cenie z zamiarem sprzedaży po wyższej; σπεκουλάτορας σπεκουλαδόρος

sperma ˈspɛrma n
(biologia, biologiczny) płyn, w którym plemniki wydostają się z ciała samca; σπέρμα

spermatozoid ˌspɛrmatɔˈzɔ<sup>j</sup>it n
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) plemnik, męska komórka rozrodcza – u ludzi, zwierząt i niektórych roślin σπερματοζωάριο

spichrz spʲixʃ n
budynek, w którym przechowuje się ziarna zbóż; σιταποθήκη

spikerka spʲiˈkɛrka n
kobieta zapowiadająca programy w radio lub telewizji albo czytająca przygotowane teksty εκφωνήτρια παρουσιάστρια

spinacz ˈspʲĩnaʧ̑ n
wygięty kawałek drutu służący do złączania kartek papieru; συνδετήρας κλιπ

spinka do włosów ˈspʲĩnka dɔ‿ˈvwɔsuf n
(fryzjerstwo, fryzjerski) zdobiony przedmiot do spinania włosów, najczęściej dla kobiet κοκαλάκι

spiralny spʲiˈralnɨ adj
(potocznie, potoczny) taki, który ma kształt korkociągu κοχλιοειδής κοχλιωτός
taki, który ma kształt spirali σπειροειδής σπιράλ

spirulina ˌspʲiruˈlʲĩna n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (spożywczy) preparat z sinic z rodzaju Arthrospira w formie proszku lub tabletek stosowany jako suplement diety; σπιρουλίνα

spis treści ˈspʲis ˈtrɛɕʨ̑i n
lista rozdziałów z podanymi numerami ich stron, umieszczany na początku lub końcu danej publikacji; περιεχόμενα πίνακας περιεχομένων

spisek ˈspʲisɛk n
tajne porozumienie pomiędzy grupą osób (spiskowców), mających wspólny cel συνωμοσία

spiżarnia spʲiˈʒarʲɲa n
pomieszczenie domowe na produkty żywnościowe κελάρι

splin splʲĩn n
(książkowy) uczucie beznadziejności, przygnębienie, apatia κακοθυμία μελαγχολία

spodek ˈspɔdɛk n
mały talerzyk używany jako podstawka pod filiżankę lub szklankę πιατάκι

spodnie ˈspɔdʲɲɛ n
(krawiectwo) dolna część odzieży wierzchniej okrywająca nogi; παντελόνι

spojrzenie spɔjˈʒɛ̃ɲɛ n
skierowanie oczu na coś, chwila patrzenia w jakimś kierunku, na coś lub kogoś βλέμμα

sponsor ˈspɔ̃w̃sɔr n
osoba, która finansuje jakieś przedsięwzięcie, wydarzenie kulturalne itp. σπόνσορας χορηγός

sponsorować ˌspɔ̃w̃sɔˈrɔvaʨ̑ v
(książkowy) finansować jakieś przedsięwzięcie σπονσονάρω σπονσοράρω χορηγώ

spontaniczność ˌspɔ̃ntãˈɲiʧ̑nɔɕʨ̑ n
żywiołowe, odruchowe zachowanie, nieprzemyślane, nieprzygotowane, wymyślone na poczekaniu αυθορμητισμός

spontaniczny adj
działający odruchowo, bez innych wpływów αυθόρμητος

spora ˈspɔra n
(biologia, biologiczny) zarodnik σπόριο

sporadycznie ˌspɔraˈdɨʧ̑ʲɲɛ adv
(odprzymiotnikowy) → sporadyczny σποραδικά

sporo ˈspɔrɔ indefinitePronoun
jako określenie rzeczownika: dość dużo, niemało αρκετός κάμποσος

sport spɔrt n
forma aktywności fizycznej i umysłowej, podejmowanej dla przyjemności lub współzawodnictwa; άθλημα αθλητισμός σπορ

sport narodowy ˈspɔrt ˌnarɔˈdɔvɨ n
(publikatory) dyscyplina sportu szczególnie popularna w danym kraju εθνικός αθλητισμός

sposób ˈspɔsup n
styl, rodzaj zachowania, wyglądu itp. τρόπος
metoda, algorytm zrobienia czegoś, rozwiązania jakiegoś problemu τρόπος

spot spɔt n
krótki film reklamowy lub reklama w radiu σποτ

spotkanie spɔtˈkãɲɛ n
umówione lub przypadkowe zobaczenie kogoś, zetknięcie się z kimś (z czymś) συνάντηση
(rzeczownik odczasownikowy) od: spotkać συνάντηση
rozgrywka sportowa συνάντηση

spowiednik spɔˈvʲjɛdʲɲik n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny wysłuchujący spowiedzi; εξομολογητής

spowiedź ˈspɔvʲjɛ̇ʨ̑ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznanie grzechów przed kapłanem w celu otrzymania ich odpuszczenia εξομολόγηση

społeczeństwo ˌspɔwɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfɔ n
zorganizowana grupa ludzi zamieszkująca jakieś terytorium powiązanych ze sobą kulturowo, historycznie, religijnie, zawodowo itp.; κοινωνία

społeczny spɔˈwɛʧ̑nɨ adj
dotyczący społeczeństwa, realizowany przez społeczeństwo, związany ze społeczeństwem κοινωνικός

spożywczy spɔˈʒɨfʧ̑ɨ adj
przydatny do spożywania, jedzenia, konsumpcji w płynie, lub jako pokarm stały θρεπτικός φαγώσιμος
związany z żywnością lub spożyciem θρεπτικός φαγώσιμος

spożywczy spɔˈʒɨfʧ̑ɨ n
sklep z artykułami spożywczymi (1.1) μπακάλικο

sprawa ˈsprava n
to, co jest dla kogoś ważne ζήτημα υπόθεση

sprawiedliwość ˌspravʲjɛˈdlʲivɔɕʨ̑ n
trwała i niewymuszona wola oddawania każdemu tego, co mu się należy; δικαιοσύνη

sprzeciw ˈspʃɛʨ̑if n
aktywne wyrażenie braku zgody na coś αντίρρηση διαμαρτυρία

sprzeciwiać się spʃɛˈʨ̑ivʲjäʨ̑‿ɕɛ v
być przeciwnym czemuś, być przeciwko czemuś lub komuś; nie zgadzać się z na coś (z czymś) αντιτίθεμαι εναντιώνομαι

sprzedawać spʃɛˈdavaʨ̑ v
dawać coś (materialnego lub nie) i w zamian dostawać pieniądze πουλώ

sprzedawca spʃɛˈdafʦ̑a n
(handel, handlowy) człowiek sprzedający towary (w sklepie, na targowisku) πωλητής

sprzedawczyni ˌspʃɛdafˈʧ̑ɨ̃ɲi n
(handel, handlowy) kobieta sprzedająca towary (w sklepie, na targowisku) πωλήτρια

sprzedaż ˈspʃɛdaʃ n
(ekonomia, ekonomiczny) zbycie towaru lub usługi w zamian za pieniądze lub inny towar πώληση

sprzączka ˈspʃɔ̃n͇ʧ̑ka n
element umieszczany na końcu paska, służący do spinania, zapinania αγκράφα

sprzątacz ˈspʃɔ̃ntaʧ̑ n
mężczyzna, który zajmuje się sprzątaniem καθαριστής

sprzątaczka spʃɔ̃nˈtaʧ̑ka n
kobieta zawodowo zajmująca się sprzątaniem, zwłaszcza pomieszczeń καθαρίστρια

sprzątać ˈspʃɔ̃ntaʨ̑ v
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) zabijać, mordować καθαρίζω
doprowadzać coś do porządku, usuwać bałagan καθαρίζω

sprzęgło ˈspʃɛ̃ŋɡwɔ n
(mechanika) mechanizm pozwalający na przenoszenie ruchu z jednej osi na drugą; συμπλέκτης
(potocznie, potoczny) (motoryzacja) pedał sprzęgła, dźwignia sprzęgła πεντάλ του συμπλέκτη συμπλέκτης

sprężyna sprɛ̃w̃ˈʒɨ̃na n
(technologia, technika, techniczny) zwinięty w spiralę, zwykle metalowy przedmiot, który może ulegać rozprężaniu; ελατήριο
(przenośnie, przenośnia) inicjator, powód jakiegoś procesu ελατήριο

spódnica spudʲˈɲiʦ̑a n
rodzaj ubrania osłaniającego biodra i nogi; φούστα

spójnik ˈspujɲik n
(gramatyka) wyraz służący do łączenia wyrażeń wewnątrz zdania pojedynczego (np. w wyliczeniach) oraz zdań składowych w zdaniach złożonych; σύνδεσμος

spór spur n
różnica zdań, stanowisk, interesów διένεξη διαφωνία

spółdzielczy adj
odnoszący się do spółdzielczości, związany ze spółdzielczością συνεταιριστικός

spółdzielnia spuwʲˈʥ̑ɛlʲɲa n
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) podmiot prowadzący działalność gospodarczą w interesie swoich członków; συνεταιρισμός
(potocznie, potoczny) siedziba spółdzielni (1.1) lub miejsce prowadzenia przez nią działalności συνεταιρισμός

spółka ˈspuwka n
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj podmiotu prawnego z reguły powstały na mocy umowy wspólników; εταιρεία

spółka akcyjna ˈspuwka ːkˈʦ̑ɨjna n
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj spółki kapitałowej; ανώνυμη εταιρεία

spółka cywilna n
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) spółka, do której wspólnicy mogą wnieść własności, inne prawa lub swoje własne usługi; εταιρεία αστικού δικαίου

spółka z ograniczoną odpowiedzialnością n
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) spółka kapitałowa, której wspólnicy odpowiadają wobec wierzycieli jedynie do wysokości swoich udziałów; εταιρεία περιορισμένης ευθύνης

spółkować spuwˈkɔvaʨ̑ v
mieć stosunek płciowy συνευρίσκομαι συνουσιάζομαι

spóźniać się ˈspuʑɲäʨ̑‿ɕɛ v
być za późno, nie przychodzić na czas αργώ

spłuczka n
(technologia, technika, techniczny) rezerwuar z wodą do spłukiwania muszli klozetowej wraz z syfonem καζανάκι

spływaj stąd interjection
(potocznie, potoczny) wynoś się! nie przeszkadzaj!, spieprzaj! τσακίσου !

spływaj! interjection
(potocznie, potoczny) wynoś się! nie przeszkadzaj!, spieprzaj! τσακίσου !

squash n
(sport, sportowy) rodzaj gry polegającej na odbijaniu piłki o ścianę tak, by utrudnić ponowne odbicie piłki przez przeciwnika; σκουός

sraczka ˈsraʧ̑ka n
(potocznie, potoczny) (wulgarnie, wulgaryzm) biegunka, rozwolnienie τσίρλα

srać sraʨ̑ v
(wulgarnie, wulgaryzm) (potocznie, potoczny) oddawać stolec χέζω

srebrny ˈsrɛbrnɨ adj
przypominający kolor srebra αργυρός
(jubilerstwo, jubilerski) wykonany ze srebra αργυρός

srebrny medal ˈsrɛbrnɨ ˈmɛdal n
medal przyznawany za drugie miejsce w zawodach sportowych, w konkursach, na wystawach itp. αργυρό μετάλλιο

srebro ˈsrɛbrɔ n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ag i liczbie atomowej 47; άργυρος ασήμι
(sport, sportowy) srebrny medal αργυρό μετάλλιο
biały, błyszczący metal szlachetny (1.1), surowiec do wyrobu m.in. biżuterii, monet ασήμι
wyrób, zwłaszcza naczynie, ze srebra (1.2) ασήμι ασημικό

srogi ˈsrɔɟi adj
surowy, bez litości, wyrozumiałości αυστηρός σκληρός

srogość ˈsrɔɡɔɕʨ̑ n
cecha tego, kto jest srogi σκληρότητα

sroka ˈsrɔka n
(ornitologia, ornitologiczny) Pica pica, czarno-biały ptak z długim ogonem; καρακάξα κίσσα

srokosz ˈsrɔkɔʃ n
(ornitologia, ornitologiczny) Lanius excubitor, popielatoczarny ptak występujący na półkuli północnej; διπλοκεφαλάς

srom srɔ̃m n
(anatomia, anatomiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zewnętrzne żeńskie narządy płciowe; αιδοίο

ssak sːak n
(zoologia, zoologiczny) Mammalia, zwierzę z podtypu kręgowców żyworodnych, które po urodzeniu żywi się mlekiem matki; θηλαστικό

staccato n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) technika śpiewu lub gry na instrumentach muzycznych polegająca na ostrym oddzielaniu od siebie kolejnych dźwięków przez skracanie czasu ich trwania; στακάτο

stacja ˈstaʦ̑ʲja n
(kolejnictwo) zespół budynków i infrastruktury umożliwiający obsługę pasażerów lub towarów przewożonych koleją σταθμός

stacja benzynowa ˈstaʦ̑ʲja ˌbɛ̃w̃zɨ̃ˈnɔva n
zakład sprzedający benzynę i inne paliwa dla samochodów; βενζινάδικο

stacja kosmiczna ˈstaʦ̑ʲja kɔsˈmʲiʧ̑na n
sztuczny satelita, na którego pokładzie możliwy jest długi pobyt astronautów; διαστημικός σταθμός

stadion ˈstadʲjɔ̃n n
(sport, sportowy) duża budowla z miejscami dla widzów, miejsce rozgrywania zawodów sportowych; στάδιο

stadium ˈstadʲjũm n
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie miara odległości równa około 160 m στάδιο
część procesu, część czasu rozwoju στάδιο

stagnacja staɡˈnaʦ̑ʲja n
wyhamowanie lub całkowite zatrzymanie postępu w jakiejś dziedzinie αποτελμάτωση στασιμότητα

stajnia Augiasza ˈstajɲa ːwʲˈɟaʃa idiom
(przenośnie, przenośnia) coś zaniedbanego, bałagan który wymaga ogromnej pracy κόπρος του Αυγεία κόπρος του Αυγείου

stal stal n
(metaloznawstwo, metalurgia) stop żelaza z węglem; ατσάλι χάλυβας

stalagmit staˈlaɡmʲit n
(geologia, geologiczny) naciek jaskiniowy narastający od dna jaskini ku górze; σταλαγμίτης

stalaktyt staˈlaktɨt n
(geologia, geologiczny) naciek jaskiniowy w kształcie sopla, zwisający ze stropu jaskini; σταλακτίτης

stale ˈstalɛ adv
(potocznie, potoczny) bez przerwy, cały czas διαρκώς συνέχεια

stalinista ˌstalʲĩˈɲista n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik Józefa Stalina, stalinizmu lub członek stalinowskiego aparatu władzy σταλινιστής

stalinizm staˈlʲĩɲism̥ n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, praktyka rządzenia panująca w ZSRR za czasów Józefa Stalina; σταλινισμός

stan stãn n
sytuacja, stopień czegoś, poziom sprawności w danej chwili; nastrój κατάσταση
(administracja) odrębna jednostka administracyjna niektórych państw federacyjnych; κατάσταση

stan cywilny ˈstãn ʦ̑ɨˈvʲilnɨ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół cech określających osobę fizyczną w świetle obowiązujących norm prawa cywilnego; προσωπική κατάσταση

stan wojenny ˈstãn vɔˈjɛ̃nːɨ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ograniczenie swobód i praw obywateli na skutek zewnętrznych zagrożeń państwa; στρατιωτικός νόμος

stara panna n
(pogardliwie) niemłoda kobieta, która nie wyszła za mąż καλόγρια

staranie staˈrãɲɛ n
działanie w kierunku realizacji pewnego zamiaru, pragnienia προσπάθεια

starannie staˈrãɲːɛ adv
w sposób staranny, dokładny, schludny; z dbałością o szczegóły επιμελώς προσεκτικός

starać się ˈstaraʨ̑‿ɕɛ v
przykładać się do czegoś, być gorliwym προσπαθώ
zabiegać o coś, dążyć do otrzymania czegoś προσπαθώ

starość ˈstarɔɕʨ̑ n
stan będący efektem starzenia się, trzeci i ostatni okres życia istot żywych; γεράματα γήρας

starożytność ˌstarɔˈʒɨtnɔɕʨ̑ n
(historia, historyczny, historycznie) okres w dziejach ludzkości, który trwał od wynalezienia pisma do upadku imperium zachodniorzymskiego w 476 roku αρχαιότητα

starożytny ˌstarɔˈʒɨtnɨ adj
związany ze starożytnością, dotyczący starożytności αρχαίος

starszy sierżant ˈstarʃɨ ˈɕɛrʒãnt n
(wojskowość, wojskowy) stopień wojskowy wyższy od sierżanta; επιλοχίας

start start n
chwila, w której coś zaczyna się αρχή ξεκίνημα

staruszka staˈruʃka n
starsza kobieta γριούλα

stary ˈstarɨ adj
mający wiele lat, niemłody παλιός αρχαίος

starzeć się ˈstaʒɛʨ̑‿ɕɛ v
o zwierzętach i ludziach: stawać się starszym, starym γερνώ γερνάω

starzyzna n
ogół starych, używanych przedmiotów, ubrań przeznaczonych zwykle do handlu παλιατσαρία

statek ˈstatɛk n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) duży obiekt do przewozu towarów lub ludzi drogą wodną πλοίο σκάφος καράβι
każde urządzenie do takiego przewozu dowolną drogą inną niż ląd; σκάφος

statek pożarniczy n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) specjalna ratownicza jednostka pływająca przeznaczona do gaszenia pożarów na statkach oraz na obszarze portu lub stoczni; πυροσβεστικό

statki n
popularna gra logiczna dla dwóch osób; ναυμαχία

statua staˈtu<sup>w</sup>a n
okazała rzeźba postaci ludzkiej άγαλμα

statuetka ˌstatuˈ<sup>w</sup>ɛtka n
(zdrobniale) od: statua αγαλματάκι
mała statua αγαλματίδιο

statystyczny ˌstatɨˈstɨʧ̑nɨ adj
odnoszący się do statystyki (nauki) στατιστικός

statystyka staˈtɨstɨka n
nauka zajmująca się zbieraniem i analizą danych dotyczących zjawisk masowych; στατιστική
wynik procesu zbierania i analizy danych dotyczących jakiegoś zjawiska masowego, prezentowany najczęściej w postaci tabel lub wykresów στατιστική

staw staf n
(anatomia, anatomiczny) ruchome połączenie kości; άρθρωση κλείδωση

stawiać wszystko na jedną kartę ˈstavʲjäʨ̑ ˈfʃɨstkɔ na‿ˈjɛdnɔ̃w̃ ˈkartɛ v
zaryzykować wszystko w trudnej sytuacji, gdy możliwości odniesienia sukcesu są nikłe; wykorzystać jedyne pozostające wyjście, uzależniać od czegoś swój los lub jakąś istotną sprawę βάζω όλα τα αβγά μου σε ένα καλάθι

stawonóg staˈvɔ̃nuk n
bezkręgowe zwierzę mające ciało zbudowane z segmentów oraz odnóża z połączonych stawami członów; αρθρόποδο

stać staʨ̑ v
nie ruszać się z miejsca μένω ακίνητος στέκομαι
o człowieku, zwierzęciu: być w pozycji wyprostowanej, podpartym tylko na nogach στέκομαι μένω όρθιος

stała ˈstawa n
symbol, któremu przyporządkowana jest pewna zdefiniowana wartość; σταθερά

stenografia n
sposób pisania za pomocą umownych symboli, konwencji i skrótów, pozwalający notować w tempie ludzkiej mowy; στενογραφία

step stɛp n
trawiasta równina pozbawiona drzew, rzek i jezior; στέπα

sterylny stɛˈrɨlnɨ adj
idealnie czysty i pozbawiony drobnoustrojów ασηπτικός

stewardesa ˌstɛvarˈdɛsa n
(lotnictwo, lotniczy) członkini załogi samolotu obsługująca pasażerów; αεροσυνοδός
(morski) członkini załogi statku obsługująca pasażerów; συνοδός ο πλοίο

stocznia ˈstɔʧ̑ʲɲa n
zakład przemysłowy zajmujący się budową, remontowaniem, przebudowywaniem lub likwidacją statków wodnych; ναυπηγείο

stoczniowy adj
związany ze stocznią, dotyczący stoczni ναυπηγικός

stoisko stɔˈ<sup>j</sup>iskɔ n
wydzielone, samodzielne miejsce sprzedaży wraz z ekspozycją towaru πάγκος

stolarstwo stɔˈlarstfɔ n
(rzemiosło, rzemieślniczy) profesja i rzemiosło zajmujące się obróbką drewna do celów użytkowych ξυλουργική ξυλουργία

stolarz ˈstɔlaʃ n
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wykonujący przedmioty z drewna: meble, elementy budowlane itp., osoba zajmująca się stolarstwem; ξυλουργός επιπλοποιός

stolica stɔˈlʲiʦ̑a n
(administracja) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) główne miasto jakiegoś państwa; πρωτεύουσα

stonoga stɔ̃ˈnɔɡa n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) wij lub prosionek ze względu na liczbę odnóży σαρανταποδαρούσα σκολόπενδρα
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Oniscus, skorupiak żyjący w szczelinach, piwnicach; σαρανταποδαρούσα σκολόπενδρα

stop stɔp n
(technologia, technika, techniczny) substancja złożona z metalu i innych metali lub niemetali; κράμα

stopa ˈstɔpa n
(anatomia, anatomiczny) część ciała tworząca dolny koniec nogi, ograniczona piętą i kostką; πόδι
jednostka długości, używana w niektórych krajach; πόδι
podstawa czegoś (np. ozdobnej nogi stołu) πόδι

stopień ˈstɔpʲjɛ̇̃ɲ n
(drukarstwo, drukarski) znak graficzny służący do zapisu stopnia (1.2) μοίρα
(fizyka, fizyczny) (meteorologia, meteorologiczny) jednostka miary temperatury βαθμός μοίρα
(gramatyka) forma przymiotnika lub przysłówka umożliwiająca porównywanie wielkości stopnia (1.8) cechy między kilkoma obiektami βαθμός
(matematyka, matematyczny) maksymalna suma wykładników zmiennych wśród jednomianów, tworzących dany wielomian; βαθμός
(poligrafia) (zobacz) stopień pisma βαθμός
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (zobacz) stopień pokrewieństwa βαθμός
(zobacz) stopień sprężania βαθμός
czyjeś miejsce w pewnej hierarchii zawodowej lub organizacyjnej, zwykle w służbach mundurowych βαθμός
ocena postępów naukowych wyrażona jako liczba lub jako jeden z uporządkowanych terminów βαθμός
wielkość, rozmiar, zasięg jakiejś czynności βαθμός
(matematyka, matematyczny) jednostka kąta płaskiego stanowiąca 1/360 (jedną trzysta sześćdziesiątą) kąta pełnego, stosowana też w geografii do wyrażania współrzędnych geograficznych; μοίρα βαθμός
część jakiegoś procesu stanowiąca pewną całość βήμα
każda z części schodów uniesiona do góry σκαλί βαθμίδα

stopień najwyższy ˈstɔpʲjɛ̇̃ɲ najˈvɨʃːɨ n
(gramatyka) forma przymiotnika lub przysłówka, oznaczająca największe nasilenie opisywanej przez niego cechy υπερθετικός βαθμός υπερθετικός

stopień wyższy ˈstɔpʲjɛ̇̃ɲ ˈvɨʃːɨ n
(gramatyka) forma przymiotnika lub przysłówka, określająca natężenie opisywanej przez niego cechy w porównaniu do czegoś συγκριτικός βαθμός

stosunek przerywany stɔˈsũnɛk ˌpʃɛrɨˈvãnɨ n
(medycyna, medyczny) stosunek płciowy, podczas którego dochodzi do wyjścia członka z pochwy przed wytryskiem nasienia διακεκομμένη συνουσία

stosunek płciowy stɔˈsũnɛk ˈpw̥ʨ̑ɔvɨ n
(fizjologia, fizjologiczny) czynności i zachowania seksualne, w trakcie których dochodzi do fizycznego zbliżenia z użyciem narządów płciowych; ερωτική σχέση σαρκική σχέση σχέση

stowarzyszenie ˌstɔvaʒɨˈʃɛ̃ɲɛ n
organizacja społeczna (zrzeszenie) powoływana przez grupę osób o wspólnych celach lub zainteresowaniach; σύλλογος συνεταιρισμός σωματείο

stołeczny stɔˈwɛʧ̑nɨ adj
dotyczący stolicy, wywodzący się ze stolicy πρωτευουσιάνικος

stołówka stɔˈwufka n
miejsce zbiorowego żywienia, np. w szkole, zakładzie pracy εστία τραπεζαρία

stożek ˈstɔʒɛk n
(geometria) rodzaj bryły powstałej przez obrót trójkąta prostokątnego wokół jednej z przyprostokątnych; κώνος

strach strax n
uczucie niepokoju, lęku przed czymś, co może być groźne φόβος τρόμος
kukła uformowana ze starych ubrań, służąca do odstraszania ptaków na polach σκιάχτρο

strajk strajk n
dobrowolny i zbiorowy protest pracowników, który polega najczęściej na przerwaniu pracy, podjęty w celu spełnienia przez pracodawcę lub władzę ich postulatów; απεργία

strajk włoski ˈstrajɡ ˈvwɔsʲci n
strajk polegający na skrajnie skrupulatnym wykonywaniu obowiązków służbowych przez pracowników λευκή απεργία

strajkować strajˈkɔvaʨ̑ v
uczestniczyć w strajku απεργώ

straszny ˈstraʃnɨ adj
(potocznie, potoczny) taki, który jest bardzo intensywny, duży τρομερός
okropny, nieprzyjemny τρομερός
taki, który wzbudza strach, grozę; jest przerażający, niebezpieczny, okrutny τρομερός

straszyć v
wzbudzać strach, lęk w kimś τρομάζω

strateg ˈstratɛk n
(historia, historyczny, historycznie) w cesarstwie bizantyjskim dowódca okręgu wojskowo-administracyjnego; στρατηγός
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji wysoki rangą dowódca w armii lub flocie; στρατηγός
osoba potrafiąca dobrze zaplanować i pokierować skomplikowanymi akcjami στρατηγός
znawca strategii, osoba tworząca plany wojenne i kierująca operacjami wojskowymi στρατηγός

strategia straˈtɛɟja n
ogólny plan działań, szerszy od taktyki στρατηγική

straż pożarna ˈstraʃ pɔˈʒarna n
wyspecjalizowana formacja, zawodowa lub ochotnicza, zajmująca się zwalczaniem pożarów, klęsk żywiołowych oraz innych zagrożeń dla zdrowia ludzkiego, mienia lub środowiska; πυροσβεστική

strażak ˈstraʒak n
osoba szkolona do walki z ogniem; πυροσβέστης

strefa erogenna ˈstrɛfa ˌɛrɔˈɡɛ̃nːa n
(fizjologia, fizjologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) fragment ciała, który reaguje na dotyk podnieceniem seksualnym; ερωτογενής ζώνη ερωτογόνη ζώνη

strefa wolnocłowa ˈstrɛfa ˌvɔlnɔˈʦ̑wɔva n
(ekonomia, ekonomiczny) ograniczony teren, na którym składowane towary są zwolnione z opłat celnych; ελεύθερη ζώνη

streptomycyna ˌstrɛptɔ̃mɨˈʦ̑ɨ̃na n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny o wzorze C21H39N7O12, antybiotyk wytwarzany przez pleśniaka Streptomyces griseus, używany przy leczeniu chorób spowodowanych przez gronkowce i paciorkowce oraz niektóre odmiany gruźlicy; στρεπτομυκίνη

streszczenie strɛʃˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
wyciąg, skrót περίληψη

strit strʲit n
(termin karciany) układ pięciu kolejnych kart różnego koloru w grze w pokera κέντα

strofa ˈstrɔfa n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) część utworu lirycznego złożona z wersów στροφή

strona ˈstrɔ̃na n
jedna z powierzchni kartki lub innych płaskich przedmiotów, zwykle w książce, gazecie, albumie itp. σελίδα
umowna część czegoś, znajdująca się przy brzegu, krawędzi tego czegoś πλευρά

strona bierna ˈstrɔ̃na ˈbʲjɛrna n
(gramatyka) forma zdania, w której podmiot jest obiektem czynności, określonej przez orzeczenie; παθητική φωνή

strona czynna ˈstrɔ̃na ˈʧ̑ɨ̃nːa n
(gramatyka) forma zdania, w której podmiot jest wykonawcą czynności; ενεργητική φωνή

strona internetowa ˈstrɔ̃na ˌĩntɛrnɛˈtɔva n
(informatyka, informatyczny) pojedynczy dokument lub prezentacja opublikowana w Internecie przez WWW; ιστοσελίδα

stronniczy adj
kierujący się tylko określonym interesem; pozbawiony obiektywizmu μεροληπτικός

stront strɔ̃nt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sr i liczbie atomowej 38; στρόντιο

strony n
okolica μέρος

strug struk n
(technologia, technika, techniczny) narzędzie stolarskie z wysuwanym ostrzem, używane do wyrównywania, wygładzania powierzchni drewna πλάνη ροκάνι

strugać wariata ˈstruɡaʥ̑ varʲˈjata v
(potocznie, potoczny) udawać, że się nic nie rozumie, nie wie o co chodzi κάνω την παλαβή κάνω τον παλαβό κάνω τον χαζό

struktura strukˈtura n
stały układ i wzajemne relacje elementów stanowiących całość δομή διάρθρωση στρουκτούρα

struna ˈstrũna n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) naciągnięta sprężysta nić, będąca źródłem dźwięku w instrumentach strunowych; χορδή

struna głosowa n
(anatomia, anatomiczny) drgający element krtani, parzysty organ który wytwarza dźwięki φωνητική χορδή

strunowy strũˈnɔvɨ adj
(przymiotnik) od struna έγχορδος

struś struɕ n
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak nielotny z rodziny strusiowatych; στρουθοκάμηλος

strych strɨx n
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie w niektórych budynkach, znajdujące się pod samym dachem; σοφίτα

strychnina strɨçˈɲĩna n
(chemia, chemiczny) silnie toksyczny alkaloid występujący w nasionach kulczyby; στρυχνίνη

stryczek ˈstrɨʧ̑ɛk n
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) śmierć przez powieszenie κρεμάλα
(książkowy) sznur zakończony pętlą zakładaną na szyję skazanym na śmierć przez powieszenie αγχόνη κρεμάλα

strzała ˈsṭʃawa n
pocisk przeznaczony do łuku; βέλος

strzemiączko sṭʃɛ̃ˈmʲjɔ̃n͇ʧ̑kɔ n
(potocznie, potoczny) pasek, taśma lub gumka u dołu spodni, zakładane pod stopę, zapobiegające podciąganiu się nogawki w górę αναβολέας

strzemię ˈsṭʃɛ̃mʲjɛ n
parzysta część rzędu końskiego w formie stalowego kabłąka i poprzeczki, służąca do dosiadania wierzchowca i ułatwiająca utrzymanie się w siodle; αναβολέας

strzykawka n
(medycyna, medyczny) narzędzie medyczne do wprowadzania płynnych leków pod skórę lub do mięśnia albo do pobierania płynów ustrojowych; σύριγγα ένεση

strzykwa n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę morskie z gromady zaliczanej do szkarłupni; αγγούρι της θάλασσας ολοθούριο

strój struj n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odpowiednie ustawienie gitary lub innego instrumentu muzycznego κούρντισμα
określony rodzaj ubioru ενδυμασία φορεσιά

strój adamowy ˈstruj ˌadãˈmɔvɨ n
(zobacz) w stroju adamowym αδαμιαία περιβολή

strój kąpielowy n
skąpe odzienie do publicznego zażywania kąpieli wodnych i słonecznych; μαγιό

stróż struʃ n
osoba pilnująca np. budynku φύλακας

studencki stuˈdɛ̃nʦ̑ʲci adj
przeznaczony dla studentów φοιτητικός
typowy dla studentów φοιτητικός

student ˈstudɛ̃nt n
osoba, która studiuje na wyższej uczelni; φοιτητής

studentka stuˈdɛ̃ntka n
forma żeńska od: student φοιτήτρια

studiować stuˈdʲjɔvaʨ̑ v
uczyć się na uczelni wyższej; być na studiach μελετώ σπουδάζω φοιτώ
uważnie czytać, zgłębiać temat διαβάζω
wpatrywać się uważnie μελετώ

studnia ˈstudʲɲa n
głęboki otwór w ziemi wraz z urządzeniem do pobierania wody; πηγάδι

studnia kwantowa ˈstudʲɲa kfãnˈtɔva n
(fizyka, fizyczny) studnia potencjału, ograniczająca cząstki w pewnym obszarze przestrzeni; κβαντικό πηγάδι

stulatek stuˈlatɛk n
osoba w wieku przynajmniej 100 lat εκατοχρονίτης

stulatka stuˈlatka n
kobieta mająca sto lat εκατοχρονίτισσα

stulejka stuˈlɛjka n
(medycyna, medyczny) wrodzone zwężenie napletka uniemożliwiające jego ściągnięcie poza żołądź prącia; φίμωση

stuletni stuˈlɛtʲɲi adj
mający sto lat εκατοχρονίτικος
trwający sto lat εκατονταετής

stwardnienie rozsiane stfardʲˈɲɛ̇̃ɲɛ rɔɕˈːãnɛ n
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba centralnego układu nerwowego; πολλαπλή σκλήρυνση

stwórca n
ktoś, kto coś stworzył (zwykle coś z niczego) δημιουργός

styczeń ˈstɨʧ̑ɛ̃ɲ n
pierwszy miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego); Ιανουάριος Γενάρης

stygijski stɨˈɟijsʲci adj
(poetycki, poetycko) związany ze Styksem, dotyczący Styksu καταχθόνιος στύγιος

stymulować ˌstɨ̃muˈlɔvaʨ̑ v
pobudzać do działania ενθαρρύνω προτρέπω

stypendium stɨˈpɛ̃ndʲjũm n
pomoc finansowa udzielana osobom kształcącym się lub prowadzącym badania naukowe υποτροφία

stypendysta n
osoba, która otrzymuje stypendium, jest na stypendium υπότροφος

stół stuw n
mebel w postaci poziomej płaszczyzny (blatu) podpartej na nogach, służący zwykle do ułatwienia spożywania posiłków lub pracy; τραπέζι τράπεζα

stąd stɔ̃nt pronoun
wyznaczenie miejsca, w którym znajduje się osoba mówiąca, z orientacją na zewnątrz από εδώ

stępka ˈstɛ̃mpka n
(marynarka) główna, podłużna belka umieszczona środkowo na dnie kadłuba statku wodnego; καρίνα τροπίδα

suahili ˌsu<sup>w</sup>aˈçilʲi n
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany we wschodniej części Afryki; σουαχίλι

subkontynent ˌsupkɔ̃nˈtɨ̃nɛ̃nt n
(geografia, geograficzny) ląd wielkich rozmiarów, lecz mniejszy niż kontynent lub stanowiący jego wydzieloną, szczególną część; υποήπειρος

subkultura n
(socjologia, socjologiczny) zespół zjawisk kulturowych, częściowo autonomiczny wobec kultury dominującej tworzone przez jakąś grupę osób; υποπολιτισμός

substancja supˈstãnʦ̑ʲja n
(chemia, chemiczny) klasa przedmiotów materialnych, mających w danych warunkach jednakowe właściwości fizyczne i chemiczne, mikroskopowo zaś - identyczną budowę molekularną (cząsteczkową) ουσία

substancja czynna supˈstãnʦ̑ʲja ˈʧ̑ɨ̃nːa n
substancja jakiegokolwiek pochodzenia, która może spowodować zmiany w procesach fizjologicznych lub biochemicznych organizmów żywych, stanowiąca podstawę leku; ενεργό συστατικό

substantywizacja ˌsupstãntɨvʲiˈzaʦ̑ʲja n
(językoznawstwo, językoznawczy) przejście jakiejś części mowy do kategorii rzeczowników, użycie innej części mowy w funkcji rzeczownikowej ουσιαστικοποίηση

suchar ˈsuxar n
(spożywczy) specjalnie wysuszony kawałek pieczywa, przygotowany do dłuższego przechowywania παξιμάδι φρυγανιά

suchy ˈsuxɨ adj
pozbawiony wilgoci ξερός

suczka n
samica psa, (zdrobniale) od: suka σκυλίτσα

sudański suˈdãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Sudan σουδανέζικος σουδανικός

sufiks ˈsufʲiks n
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) afiks występujący za rdzeniem; przyrostek; επίθημα

sufit ˈsufʲit n
(budownictwo) górna ściana pomieszczenia ταβάνι

sufler ˈsuflɛr n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) osoba podpowiadająca aktorom tekst roli na próbach i podczas przedstawień w sposób niewidoczny dla widza; υποβολέας

suka ˈsuka n
(slangowo) samochód policyjny, szczególnie przeznaczony do przewozu więźniów κλούβα μπατσάδικο
(wulgarnie, wulgaryzm) (pejoratywnie, pejoratywny) kobieta, zwłaszcza źle prowadząca się σκύλα
(zoologia, zoologiczny) samica psa domowego lub innego zwierzęcia psowatego σκύλα

sukces ˈsukʦ̑ɛs n
korzystny wynik επιτυχία
osiągnięcie bogactwa, sławy; zrobienie kariery επιτυχία

sukienka suˈcɛ̃nka n
(krawiectwo) krótka suknia, okrywająca tułów, częściowo lub całkowicie nogi, czasem też ręce, zazwyczaj z lekkiego materiału; φόρεμα
(potocznie, potoczny) strój duchownego przypominający suknię ράσο

suknia ˈsucɲa n
(krawiectwo) część kobiecej garderoby okrywająca tułów, częściowo lub całkowicie nogi, czasem też ręce, wkładana zazwyczaj na uroczyste okazje; φόρεμα

suma ˈsũma n
(kościelny) w liturgii katolickiej: główna uroczysta msza odprawiana w dni świąteczne μεγάλος λειτουργία
(matematyka, matematyczny) wynik dodawania άθροισμα
pewna ilość pieniędzy ποσό

sumienie sũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
wewnętrzne odczucie pozwalające rozróżniać dobro i zło συνείδηση

sumo ˈsũmɔ n
(sport, sportowy) rodzaj zapasów, japoński sport narodowy; σούμο

superbohater ˌsupɛrbɔˈxatɛr n
fikcyjny bohater filmów, książek lub komiksów posiadający nadprzyrodzone zdolności i walczący o uratowanie ludzkości przed złoczyńcami; υπερήρωας

superksiężyc n
(potocznie, potoczny) (astronomia, astronomiczny) księżyc w pełni, obserwowany w syzygijnym perygeum; υπερφεγγάρι

supermarket ˌsupɛrˈmarkɛt n
(handel, handlowy) ogromny, samoobsługowy sklep wielobranżowy; σούπερ μάρκετ

surfer n
(sport, sportowy) osoba uprawiająca surfing σερφίστας

surfing n
(sport, sportowy) ślizganie się na specjalnie przystosowanej do tego desce unoszącej się na fali morskiej σέρφινγκ

surowiec suˈrɔvʲjɛʦ̑ n
substancja występująca w przyrodzie, która jest przetwarzana i wykorzystywana w przemyśle πρώτη ύλη

surowy suˈrɔvɨ adj
(kulinaria) taki, który nie jest ugotowany, usmażony lub upieczony ωμός

surrealistyczny ˌsurːɛalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) związany z surrealizmem, wywodzący się z surrealizmu σουρεαλιστικός

surykatka ˌsurɨˈkatka n
(zoologia, zoologiczny) mały i smukły ssak drapieżny występujący w Afryce; σουρικάτα

sushi ˈsuʃʲi n
(kulinaria) japońska potrawa z ryżu zaprawionego octem ryżowym z różnymi dodatkami w postaci owoców morza, ryb, warzyw, grzybów oraz jajek; σούσι

susza ˈsuʃa n
długotrwały okres bez opadów atmosferycznych; ξηρασία ανομβρία

suszarka suˈʃarka n
urządzenie elektryczne do suszenia strumieniem powietrza σεσουάρ στεγνωτήρας στεγνωτήρι στεγνωτήριο

suszarka do włosów suˈʃarka dɔ‿ˈvwɔsuf n
urządzenie elektryczne służące do suszenia włosów σεσουάρ

sutanna suˈtãnːa n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) długa szata noszona przez duchownych wyznań chrześcijańskich; ράσο

sutener suˈtɛ̃nɛr n
człowiek czerpiący zysk z nierządu innych osób νταβατζής

suterena ˌsutɛˈrɛ̃na n
część budynku znajdująca się pod parterem, często poniżej poziomu terenu, przystosowana do celów mieszkalnych κατώγι υπόγειο

suwerenność ˌsuvɛˈrɛ̃nːɔɕʨ̑ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niezależność od innych państw, ich władz lub instytucji κυριαρχία

sułtanat suwˈtãnat n
państwo rządzone przez sułtana; σουλτανάτο

sweter ˈsfɛtɛr n
grube okrycie wierzchnie z dzianiny okrywające tułów i ręce πουλόβερ

switch n
(informatyka, informatyczny) urządzenie łączące komputery oraz inny sprzęt w sieć komputerową; μεταγωγέας

sycylijski ˌsɨʦ̑ɨˈlʲijsʲci adj
od Sycylia σικελικός

syfilis sɨˈfʲilʲis n
(medycyna, medyczny) kiła σύφιλη

sygnalizować v
przekazywać informacje poprzez wydawane sygnały σηματοδοτώ

sylaba sɨˈlaba n
(językoznawstwo, językoznawczy) jednostka mowy, zwykle dłuższa niż jedna głoska i krótsza niż wyraz; συλλαβή

sylur ˈsɨlur n
(geologia, geologiczny) trzeci okres ery paleozoicznej; Σιλούριο

symbol ˈsɨ̃mbɔl n
znak graficzny odpowiadający jakiemuś pojęciu σύμβολο
(sztuka) użycie jakiegoś motywu (opisu, obrazu) do przedstawienia zjawiska, o którym nie chce się powiedzieć wprost; σύμβολο

symbolizować ˌsɨ̃mbɔlʲiˈzɔvaʨ̑ v
stanowić symbol czegoś, reprezentować coś za pomocą symbolu συμβολίζω

symfonia sɨ̃w̃ˈfɔ̃ɲja n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dużych rozmiarów utwór na orkiestrę; w klasycznym kształcie zazwyczaj trzy- lub czteroczęściowy; συμφωνία

symfoniczny adj
związany z symfonią, dotyczący symfonii συμφωνικός

sympatyczny ˌsɨ̃mpaˈtɨʧ̑nɨ adj
wzbudzający sympatię; miły, życzliwy συμπαθητικός

sympozjum sɨ̃mˈpɔzʲjũm n
spotkanie grupy naukowców, praktyków i osób zainteresowanych pewnym działem nauki συμπόσιο συνέδριο

symptom ˈsɨ̃mptɔ̃m n
oznaka jakiegoś zjawiska, zwykle ujemnego; σύμπτωμα

syn sɨ̃n n
dziecko płci męskiej (w stosunku do rodziców); γιος υιός

syn marnotrawny ˈsɨ̃n ˌmarnɔˈtravnɨ n
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto zawinił lub zbłądził, ale w końcu się opamiętał; άσωτος υιός

synagoga ˌsɨ̃naˈɡɔɡa n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowski dom modlitw; συναγωγή

syndrom sztokholmski ˈsɨ̃ndrɔ̃m ʃtɔkˈxɔlm̥sʲci n
stan psychiczny, który pojawia się u ofiar porwania lub u zakładników, przejawiający się odczuwaniem sympatii i solidarności z osobami je przetrzymującymi; σύνδρομο της Στοκχόλμης

synekura ˌsɨ̃nɛˈkura n
dobrze płatna posada, która nie wymaga od zatrudnionego większego wysiłku αργομισθία

synergia sɨ̃ˈnɛrʲɟja n
(książkowy) współdziałanie różnych czynników w celu osiągnięcia większego efektu niż suma efektów spowodowanych przez każde z tych czynników działających osobno; także zestawienie tych czynników συνεργία συνέργεια

synonim sɨ̃ˈnɔ̃ɲĩm n
wyraz lub dłuższe określenie równoważne znaczeniowo innemu lub o podobnym znaczeniu; bliskoznacznik συνώνυμο

syntagma sɨ̃nˈtaɡma n
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa powiązanych gramatycznie i syntaktycznie słów, które mogą stanowić część zdania, np. podmiot, przydawkę, orzeczenie albo samodzielnie tworzą zdania bądź równoważniki zdań; σύνταγμα

syntetyczny ˌsɨ̃ntɛˈtɨʧ̑nɨ adj
taki, który jest sztucznie osiągany poprzez syntezę πλαστικός

sypialnia sɨˈpʲjalʲɲa n
pokój służący do spania κρεβατοκάμαρα υπνοδωμάτιο

system ˈsɨstɛ̃m n
układ urządzeń współpracujących ze sobą; σύστημα

system operacyjny ˈsɨstɛ̃m ˌɔpɛraˈʦ̑ɨjnɨ n
(informatyka, informatyczny) najbardziej podstawowe oprogramowanie komputera umożliwiające zarządzanie zasobami, sprzętem oraz komunikację z użytkownikiem; λειτουργικό σύστημα

systematyczny ˌsɨstɛ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
wykonany metodycznie, w sposób uporządkowany, według schematu συστηματικός

sytość ˈsɨtɔɕʨ̑ n
bycie całkowicie najedzonym, brak głodu χορτασμός

sytuacja ˌsɨtuˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
zespół okoliczności, stan, w którym ktoś lub coś się znajduje lub coś się dzieje κατάσταση

syzyfowa praca ˌsɨzɨˈfɔva ˈpraʦ̑a n
(przenośnie, przenośnia) praca bez końca, ciężka, bezskuteczna, bezcelowa, żmudna, niedająca żadnych efektów σισύφεια προσπάθεια

szablodziób ʃaˈblɔʥ̑up n
(ornitologia, ornitologiczny) Recurvirostra avosetta, ptak przybrzeżny o charakterystycznym czarnym i cienkim dziobie zagiętym w górę; αβοκέτα

szach ʃax n
(szachy, pojęcie szachowe) zagrożenie króla biciem; σαχ
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) tytuł monarchy w Persji a następnie w Iranie; σάχης

szachista ʃaˈçista n
osoba grająca w szachy σκακιστής

szachistka ʃaˈçistka n
kobieta grająca w szachy σκακίστρια

szachownica ˌʃaxɔvʲˈɲiʦ̑a n
(szachy, pojęcie szachowe) plansza do gry w szachy, składająca się z kwadratowych, dwukolorowych pól umieszczonych w taki sposób, że każdy kwadrat styka się całym bokiem z kwadratem o innym kolorze; σκακιέρα

szachy ˈʃaxɨ n
(szachy, pojęcie szachowe) gra dwuosobowa, w której gracze wykonują na przemian ruchy bierkami na czarno-białej planszy; σκάκι

szafa ˈʃafa n
mebel używany do przechowywania różnych przedmiotów; ντουλάπα ερμάρι

szafir ˈʃafʲir n
(jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny oszlifowany z szafiru (1.1) mineralnego ζαφείρι
(mineralogia, mineralogiczny) niebieska odmiana korundu; ζαφείρι

szafot ˈʃafɔt n
rodzaj podwyższenia, na którym wykonywano publiczne egzekucje; ικρίωμα

szafran ˈʃafrãn n
(botanika, botaniczny) (zobacz) krokus ζαφορά κρόκος σαφράν
(kulinaria) przyprawa otrzymywana z wysuszonych pręcików lub słupków krokusów σαφράν

szahada ʃaˈxada n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmańskie wyznanie wiary, jeden z pięciu filarów większości odłamów islamu σαχάντα

szakal ˈʃakal n
(zoologia, zoologiczny) kilka gatunków z rodzaju Canis, drapieżnik podobny, lecz mniejszy od wilka; τσακάλι
(przenośnie, przenośnia) człowiek pasożytujący na nieszczęściu innych τσακάλι

szalik ˈʃalʲik n
pas materiału służący do owijania szyi κασκόλ

szalotka ʃaˈlɔtka n
(botanika, botaniczny) Allium ascalonicum L., gatunek byliny z rodziny czosnkowatych; ασκαλώνιο εσαλότ

szalunek ʃaˈlũnɛk n
prowizoryczna konstrukcja drewniana tworząca formę dla wylewanego betonu ξυλότυπος
warstwa desek stanowiąca pokrycie ściany budynku, wykopu itp., wzmacniająca konstrukcję i uszczelniająca ją ξυλότυπος

szaman ˈʃãmãn n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wśród niektórych ludów azjatyckich, np. u Eskimosów i Indian, człowiek uważany za pośrednika między duchami, bóstwami, demonami a ludźmi, osoba o nadprzyrodzonej mocy, czarodziej i znachor pierwotnej religii szamanizmu; σαμάνος

szambo ˈʃãmbɔ n
(technologia, technika, techniczny) zbiornik, do którego trafiają fekalia βόθρος

szambowóz ʃãmˈbɔvus n
(potocznie, potoczny) pojazd przystosowany do wywozu fekaliów z szamb, wody ze ścieków i innych płynnych nieczystości; βοθρατζίδικο

szampan ˈʃãmpãn n
białe wino musujące, oryginalnie produkowane w Szampanii; σαμπάνια

szampon ˈʃãmpɔ̃n n
płynny środek do mycia włosów lub sierści; σαμπουάν

szantaż ˈʃãntaʃ n
wymuszanie czegoś na kimś pod groźbą ujawnienia jakichś kompromitujących lub wstydliwych informacji o tym kimś; także pod groźbą wykonania czynu innego typu (np. przemocy wobec bliskich) εκβιασμός

szantażować ˌʃãntaˈʒɔvaʨ̑ v
stosować szantaż wobec kogoś εκβιάζω

szarooki ˌʃarɔˈːci adj
(książkowy) mający szare oczy γκριζομάτης

szary ˈʃarɨ adj
w kolorze pośrednim między czarnym a białym γκρίζος

szarytka ʃaˈrɨtka n
(ornitologia, ornitologiczny) (potocznie, potoczny) mały ptak z gatunku sikora uboga; καστανοπαπαδίτσα

szatański adj
związany z szatanem, dotyczący szatana, przejawiający przypisywane mu cechy σατανικός

szatnia ˈʃatʲɲa n
pomieszczenie w teatrze, szkole, lokalu gastronomicznym itp., gdzie pozostawia się wierzchnie okrycia βεστιάριο

szatniarz ˈʃatʲɲaʃ n
osoba pracująca w szatni instytucji o otwartym lub półotwartym dostępie (teatry, szkoły), przyjmująca i wydająca odzież wierzchnią w czasie pobytu klientów w tych instytucjach; ιματιοφύλακας

szałwia ˈʃawvʲja n
(botanika, botaniczny) Salvia, rodzaj roślin zielnych, półkrzewów i krzewów z rodziny jasnowatych; φασκομηλιά

szczaw ʃʧ̑af n
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina z rodzaju Rumex L.; λάπαθο ξινόχορτο

szczać ʃʧ̑aʨ̑ v
(wulgarnie, wulgaryzm) oddawać mocz κατουρώ

szczebiot ˈʃʧ̑ɛbʲjɔt n
(książkowy) cienki, delikatny głos wydawany przez niektóre ptaki τιτίβισμα
(książkowy) pieszczotliwa mowa, zwykle dzieci lub dziewcząt τιτίβισμα

szczegół ˈʃʧ̑ɛɡuw n
drobny składnik, element jakiejś całości (obiektu, sytuacji) λεπτομέρεια

szczekać ˈʃʧ̑ɛkaʨ̑ v
o psie, lisie, szakalu: wydawać krótki, urywany głos γαβγίζω

szczelina ʃʧ̑ɛˈlʲĩna n
wąski, podłużny otwór ρωγμή χαραμάδα σχισμή

szczelny adj
taki, który nie przepuszcza czego lub kogo; doskonale dopasowany αεροστεγής

szczenię ˈʃʧ̑ɛ̃ɲɛ n
(zoologia, zoologiczny) młode psa lub innych zwierząt z rodziny psowatych κουτάβι σκυλάκι

szczodry ˈʃʧ̑ɔdrɨ adj
hojny, dający coś obficie γενναιόδωρος

szczoteczka ʃʧ̑ɔˈtɛʧ̑ka n
mała szczotka βούρτσα

szczoteczka do zębów ʃʧ̑ɔˈtɛʧ̑ka dɔ‿ˈzɛ̃mbuf n
mała szczoteczka umieszczona na długiej rączce przeznaczona do mycia zębów; οδοντόβουρτσα

szczotka ˈʃʧ̑ɔtka n
(technologia, technika, techniczny) specjalny rodzaj kontaktu elektrycznego pomiędzy ruchomymi częściami; ψήκτρα
narzędzie do czyszczenia składające się z oprawki i przymocowanego do niej miękkiego włosia βούρτσα

szczupak ˈʃʧ̑upak n
(ichtiologia, ichtiologiczny) długa ryba drapieżna; λούτσος

szczupły ˈʃʧ̑upwɨ adj
mający smukły kształt, mało tłuszczu λεπτός

szczur ʃʧ̑ur n
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodziny myszowatych; αρουραίος

szczygieł ˈʃʧ̑ɨɟɛw n
(ornitologia, ornitologiczny) mały i barwny ptak eurazjatycki; γαρδέλι καρδερίνα

szczypawka ʃʧ̑ɨˈpafka n
(potocznie, potoczny) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) skorek (owad) ψαλίδα

szczątek ˈʃʧ̑ɔ̃ntɛk n
resztka, pozostałość po czymś zniszczonym λείψανο

szczęka ˈʃʧ̑ɛ̃ŋka n
(anatomia, anatomiczny) (antropologia, antropologiczny) (medycyna, medyczny) (stomatologia, stomatologiczny) jedna z dwóch kości czaszki (prawa i lewa), w której osadzone są górne zęby; άνω γνάθος σιαγόνα
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) wszelkie mocne, zaciskające się narządy w obrębie otworu gębowego, przed nim albo otaczające go, przystosowane do chwytania i rozdrabniania pokarmu; γνάθος
(technologia, technika, techniczny) mechanizm zaciskowy narzędzia lub maszyny σιαγόνα
kość czaszki (górna nieruchoma i dolna ruchoma), w której osadzone są zęby γνάθος σαγόνι

szczęściarz ˈʃʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑aʃ n
(potocznie, potoczny) osoba, której sprzyja szczęście w życiu κωλόφαρδος

szczęście ˈʃʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ɛ n
powodzenie w jakichś działaniach, pomyślny zbieg okoliczności τύχη
uczucie radości i zadowolenia ευτυχία

szczęśliwego Nowego Roku ˌʃʧ̑ɛ̃w̃ɕlʲiˈvɛɡɔ nɔˈvɛɡɔ ˈrɔku interjection
…używana do życzenia komuś pomyślnego rozpoczynającego się roku Αίσιον και Ευτυχές το Νέον Έτος Ευτυχισμένος ο Καινούριος Χρόνος Καλή Πρωτοχρονιά Καλή Χρονιά

szejk n
(etnografia, etnograficzny) tytuł przywódcy gminy muzułmańskiej σεΐχης

szelka ˈʃɛlka n
pasek z elastycznej tkaniny, zakładany na ramiona w celu podtrzymywania spodni; τιράντα

szept n
bezdźwięczny, cichy głos, słyszany tylko z bliska ψίθυρος

szeptać ˈʃɛptaʨ̑ v
mówić szeptem (cicho, nie powodując drgań wiązadeł głosowych) ψιθυρίζω

szereg ˈʃɛrɛk n
(matematyka, matematyczny) wyrażenie będące sumą skończonej lub nieskończonej liczby składników σειρά
ciąg osób lub przedmiotów ustawionych obok siebie w linii prostej σειρά

szermierka ʃɛrˈmʲjɛrka n
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, stanowiąca walkę bronią białą, jak szpada, floret i szabla ξιφασκία
sztuka władania białą bronią ξιφασκία

szermierz ˈʃɛrmʲjɛʃ n
(przenośnie, przenośnia) bojownik za jakąś sprawę czy ideę υπέρμαχος
(sport, sportowy) sportowiec uprawiający szermierkę ξιφομάχος
człowiek władający lekką białą bronią ξιφομάχος σπαθιστής

szeroki ʃɛˈrɔci adj
mający określony wymiar poprzeczny πλατύς φαρδύς
mający duży wymiar poprzeczny πλατύς φαρδύς
mający znaczny zasięg, dotyczący różnych spraw, osób, rzeczy πλατύς
rozciągający się daleko we wszystkie strony πλατύς
o ubraniu: nieprzylegający ściśle do ciała lub za duży φαρδύς

szesnastolatek ˌʃɛsnastɔˈlatɛk n
chłopak mający szesnaście lat δεκαεξάρης δεκαεξάχρονος

szesnastoletni ˌʃɛsnastɔˈlɛtʲɲi adj
mający szesnaście lat δεκαεξάχρονος
trwający szesnaście lat δεκαεξάχρονος

szewc ʃɛfʦ̑ n
(rzemiosło, rzemieślniczy) człowiek, który ręcznie robi i naprawia buty; τσαγκάρης παπουτσής υποδηματοποιός

szewro ˈʃɛvrɔ n
(rzemiosło, rzemieślniczy) wyprawiona skóra kozia σεβρό

szezlong ˈʃɛzlɔ̃ŋk n
kanapa o długim wąskim siedzeniu z jednym lub dwoma oparciami, na której można odpoczywać w pozycji półleżącej; ανάκλιντρο σεζλόνγκ

sześcian ˈʃɛɕʨ̑ãn n
(matematyka, matematyczny) (geometria) prostopadłościan, którego każda ze ścian jest kwadratem; εξάεδρο κύβος

sześciokrotnie ˌʃɛɕʨ̑ɔˈkrɔtʲɲɛ adv
sześć razy εξάκις

sześciokąt ʃɛɕˈʨ̑ɔkɔ̃nt n
(geometria) wielokąt o sześciu bokach; εξάγωνο
(książkowy) kształt, forma lub postać zbliżona do sześciokąta (1.1) lub rzecz, przedmiot tego kształtu εξάγωνο

sześciokąt foremny ʃɛɕˈʨ̑ɔkɔ̃nt fɔˈrɛ̃mnɨ n
(matematyka, matematyczny) sześciokąt o wszystkich bokach i wszystkich kątach równych; κανονικό εξάγωνο

sześciokątny ˌʃɛɕʨ̑ɔˈkɔ̃ntnɨ adj
mający sześć kątów εξάγωνος
zbliżony kształtem do sześciokątu εξαγωνικός

sześćdziesięcioczwórka n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nuta trwająca jedną sześćdziesięcioczwartą całej nuty; εξηκοστό τέταρτο

szkic ʃʲciʦ̑ n
(przenośnie, przenośnia) zarys, konspekt, plan pracy σχέδιο
rysunek przedstawiający jakieś wydarzenie, mapka z zaznaczonymi ważnymi miejscami, akcjami/działaniami (np. przemieszczanie się wojsk, ruch pojazdów) σχέδιο
wykonany ołówkiem delikatny zaczątek obrazu, planu architektonicznego budynku σκίτσο σχέδιο

szkielet ˈʃʲcɛlɛt n
(anatomia, anatomiczny) ogół kości w danym organizmie; σκελετός
(przenośnie, przenośnia) struktura, ogólny zarys czegoś σκελετός
(technologia, technika, techniczny) podstawa konstrukcji σκελετός

szkier ʃʲcɛr n
(geografia, geograficzny) skalista wysepka o powierzchni wygładzonej przez lodowiec; βραχονησίδα

szklaneczka ʃklãˈnɛʧ̑ka n
(zdrobniale) od: szklanka ποτηράκι

szklanka ˈʃklãnka n
szklane naczynie, z którego się pije; ποτήρι

szklisty ˈʃklʲistɨ adj
taki jak szkło lub podobny do szkła, zwłaszcza pod względem przezroczystości albo połysku υαλοειδής υαλώδης

szkocki ˈʃkɔʦ̑ʲci adj
odnoszący się do Szkocji; związany ze Szkocją, ze Szkotami σκοτσέζικος

szkoda ˈʃkɔda interjection
wykrzyknik wyrażający poczucie straty κρίμα

szkoda ˈʃkɔda n
krzywda, strata ζημιά

szkolny ˈʃkɔlnɨ adj
związany ze szkołą, odnoszący się do szkoły σχολικός

szkorbut n
(medycyna, medyczny) ostra postać awitaminozy wywołanej brakiem witaminy C; σκορβούτο

szkoła ˈʃkɔwa n
(szkolnictwo, szkolny) instytucja edukacyjna; σχολείο σχολή

szkoła podstawowa ˈʃkɔwa ˌpɔtstaˈvɔva n
szkoła, w której dzieci zaczynają obowiązkową naukę; δημοτικό

szkółka ˈʃkuwka n
wydzielony teren, na którym hodowane są młode drzewka i krzewy φυτώριο

szkło ʃkwɔ n
twardy, kruchy i przezroczysty materiał produkowany głównie z krzemionki; γυαλί

szkło powiększające n
(technologia, technika, techniczny) prosty przyrząd optyczny do powiększania obrazu μεγεθυντικός φακός

szlachar ˈʃlaxar n
(ornitologia, ornitologiczny) Mergus serrator, wędrowny ptak wodny półkuli północnej z charakterystycznym czubem na głowie; λοφοπρίστης

szlachecki ʃlaˈxɛʦ̑ʲci adj
związany ze szlachtą, dotyczący szlachty ευγενικός

szlachetny ʃlaˈxɛtnɨ adj
taki, który postępuje dobrze, uczciwie, w sposób wspaniałomyślny, prawy, sprawiedliwy, bezinteresowny ευγενής
taki, który odznacza się wysoką jakością ευγενής

szlachta ˈʃlaxta n
(historia, historyczny, historycznie) ludzie należący do tego stanu ευγενείς
(historia, historyczny, historycznie) warstwa społeczna wywodząca się z rycerstwa; ευγενείς τάξη οι ευγενείς

szlachtować ʃlaxˈtɔvaʨ̑ v
(przestarzałe, przestarzały) zarzynać bydło κόβω

szlafrok ˈʃlafrɔk n
domowy ubiór przypominający lekki płaszcz bez zapięć μπουρνούζι

szmaragd ˈʃmarakt n
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) przezroczysta odmiana berylu barwy zielonej; σμαράγδι
intensywnie zielony kolor σμαραγδί

szmata ˈʃmata n
(przenośnie, przenośnia) (pogardliwie) gazeta, zwłaszcza brukowa lub kolaboracyjna πατσαβούρα
(przenośnie, przenośnia) (wulgarnie, wulgaryzm) kobieta rozwiązła seksualnie πατσαβούρα
kawałek tkaniny, zwykle brudnej; πατσαβούρα

szmergiel n
(mineralogia, mineralogiczny) twarda skała stosowana jako materiał ścierny; σμύριδα

szminka ˈʃmʲĩnka n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk używany do barwienia ust κραγιόν

sznur ʃnur n
splot wielu włókien w jedno grubsze cięgno; σκοινί κορδόνι σχοινί

sznurowadło ˌʃnurɔˈvadwɔ n
taśma używana do wiązania (sznurowania) butów; κορδόνι

szogun n
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) japoński wódz naczelny, generał, zwierzchnik sił zbrojnych; σογκούν

szok n
(medycyna, medyczny) niebezpieczne dla życia zaburzenia czynności organizmu σοκ
intensywna reakcja psychiczna, która jest wywołana gwałtownym, zazwyczaj negatywnym przeżyciem lub wydarzeniem σοκ ξάφνιασμα

szokować v
wzbudzać szok, skrajne zadziwiać lub bulwersować, dziwić, wstrząsać σοκάρω

szosa ˈʃɔsa n
rodzaj drogi o utwardzonej powierzchni, po której poruszają się pojazdy δρόμος

szowinista n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik szowinizmu σοβινιστής

szowinistka n
zwolenniczka szowinizmu σοβινίστρια

szowinizm ʃɔˈvʲĩɲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skrajna postać nacjonalizmu, w której bezkrytyczne uwielbienie do własnego narodu jest połączone z pogardą i wrogością wobec mniejszości narodowych i innych narodów; σωβινισμός

szowinizm gatunkowy ʃɔˈvʲĩɲizm ˌɡatũŋˈkɔvɨ n
(neologizm) postawa stawiająca interesy własnego gatunku ponad interesami innych gatunków; σπισισμός

szpak ʃpak n
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki i ciemny, prawie czarny ptak; ψαρόνι

szpiczasty ʃpʲiˈʧ̑astɨ adj
mający ostre, wąskie zakończenie αιχμηρός

szpieg ʃpʲjɛk n
osoba zajmująca się szpiegostwem κατάσκοπος

szpik ʃpʲik n
(biologia, biologiczny) miękka, silnie ukrwiona, mająca gąbczastą konsystencję tkanka znajdująca się wewnątrz kości; μεδούλι

szpilka ˈʃpʲilka n
kobiecy but ze szpilką (1.2) γόβα στιλέτο
mały, wąski, zaostrzony kawałek metalu służący do mocowania np. tkaniny καρφίτσα

szpinak ˈʃpʲĩnak n
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) Spinacia oleracea, szpinak warzywny, roślina warzywna o podłużnych, szpiczastych liściach σπανάκι
(spożywczy) jarzyna z liści szpinaku (1.3) σπανάκι

szpital ˈʃpʲital n
zakład lecznictwa zamkniętego służący badaniu i leczeniu pacjentów wymagających hospitalizacji; νοσοκομείο

szpital psychiatryczny n
(medycyna, medyczny) kliniczna instytucja medyczna, która zajmuje się leczeniem chorób psychicznych ψυχιατρικό νοσοκομείο

szpitalny ʃpʲiˈtalnɨ adj
związany ze szpitalem, dotyczący szpitala νοσοκομειακός

szpon ʃpɔ̃n n
(ornitologia, ornitologiczny) ostry, zakrzywiony pazur ptaków drapieżnych; νύχι

szprycha ˈʃprɨxa n
(technologia, technika, techniczny) pręt łączący piastę koła z jego obręczą ακτίνα
element naciągu czaszy parasola ακτίνα

szpulka ˈʃpulka n
walec, na który nawija się np. nić καρούλι κουβαρίστρα

szrapnel ˈʃrapnɛl n
(wojskowość, wojskowy) pocisk artyleryjski zawierający metalowe odłamki, które rozpryskują się podczas wybuchu zapalnika czasowego; θραύσμα

szron ʃrɔ̃n n
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) siwizna άσπρος γκρίζος μαλλί
warstwa kryształków lodu powstałych z zamarzającej pary wodnej osadzająca się na przedmiotach; πάχνη

sztafeta n
(sport, sportowy) bieg ze zmiennikami σκυταλοδρομία

sztaluga n
(sztuka) stojak, zwykle trójnogi, służący do pokazywania obrazów, a podczas powstawania obrazu do utrzymywania go w dogodnej dla malarza pozycji; καβαλέτο οκρίβαντας

sztandar ˈʃtãndar n
chorągiew, która jest symbolem organizacji, związku lub narodu σημαία

sztolnia ˈʃtɔlʲɲa n
sztucznie wykonany podziemny korytarz prowadzący ze stoku góry do jej wnętrza, poziomo lub pod niewielkim nachyleniem; γαλαρία στοά

sztuczna szczęka ˈʃtuʧ̑na ˈʃʧ̑ɛ̃ŋka n
(stomatologia, stomatologiczny) proteza naturalnego uzębienia μασέλα

sztuczny ˈʃtuʧ̑nɨ adj
wytworzony syntetycznie przez człowieka τεχνητός
nieprawdziwy, będący imitacją τεχνητός
zachowujący się nienaturalnie τεχνητός

sztufada ʃtuˈfada n
(kulinaria) potrawa z wołowiny bez kości, naszpikowanej kawałkami słoniny, którą się obsmaża, a następnie dusi z przyprawami dla uzyskania sosu; στιφάδο

sztuka ˈʃtuka n
twórczość artystyczna καλλιτεχνία τέχνη

sztuki piękne ˈʃtuci ˈpʲjɛ̃ŋknɛ n
termin obejmujący dziedziny twórczości artystycznej: sztuki plastyczne, literaturę i muzykę καλές τέχνες

sztylet ˈʃtɨlɛt n
krótka broń biała o cienkim ostrzu; στιλέτο εγχειρίδιο

szubienica ˌʃubʲjɛ̇̃ˈɲiʦ̑a n
konstrukcja służąca do wykonywania kary śmierci przez powieszenie; κρεμάλα αγχόνη

szuflada ʃufˈlada n
wysuwana, otwarta od góry skrzynka, stanowiąca część mebla i służąca do przechowywania różnych przedmiotów; συρτάρι

szukajcie, a znajdziecie ʃuˈkajʨ̑ɛ ˌa‿znajˈʥ̑ɛ̇ʨ̑ɛ proverb
tylko aktywni osiągną cel; bierność nie przyniesie oczekiwanego efektu γυρεύετε και θα βρείτε

szukam człowieka ˈʃukãm ʧ̑wɔˈvʲjɛka idiom
zawołanie wyrażające niewiarę w znalezienie prawdziwego człowieka wśród ludzi αναζητώ τον άνθρωπο

szukać ˈʃukaʨ̑ v
podejmować działanie w celu odnalezienia kogoś / czegoś ψάχνω

szukać igły w stogu siana ˈʃukaʨ̑ ˈiɡwɨ ˈf‿stɔɡu ˈɕãna v
(przenośnie, przenośnia) szukać czegoś pośród ogromnej ilości innych rzeczy γυρεύω ψύλλους στ' άχερα

szuler ˈʃulɛr n
(termin karciany) osoba oszukująca podczas gry w karty χαρτοκλέφτης

szum ʃũm n
przeciągły, jednostajny szmer; hałas, zakłócający odbiór; θόρυβος

szumówka n
rodzaj łyżki cedzakowej do zbierania szumowin κουτάλα ξαφρίσματος

szwaczka ˈʃfaʧ̑ka n
kobieta zawodowo szyjąca w szwalni ασπρορουχού ράφτρα

szwagier ˈʃfaɟɛr n
brat żony κουνιάδος γαμπρός
mąż siostry γαμπρός κουνιάδος

szwedzki ˈʃfɛʦ̑ʲci adj
odnoszący się do Szwecji lub Szwedów σουηδικός σουηδικά

szwedzki ˈʃfɛʦ̑ʲci n
język urzędowy Szwecji; σουηδικά

szyba ˈʃɨba n
płyta ze szkła; τζάμι γυαλί

szyberdach ʃɨˈbɛrdax n
(motoryzacja) rodzaj okna zainstalowanego w dachu samochodu; ηλιοροφή

szybki ˈʃɨpʲci adj
poruszający, odbywający się z dużą prędkością γρήγορος
pokonujący dużą odległość w krótkim czasie γρήγορος

szybko ˈʃɨpkɔ adv
z dużą prędkością γρήγορα

szybowiec ʃɨˈbɔvʲjɛʦ̑ n
(lotnictwo, lotniczy) samolot bez własnego napędu, utrzymujący się dzięki wstępującym prądom powietrza oddziaływującym na skrzydła; ανεμοπλάνο ανεμόπτερο

szyderczy adj
wyrażający kpinę, szyderstwo κοροϊδευτικός

szydełko ʃɨˈdɛwkɔ n
(włókiennictwo) cienki pręcik wykonany z metalu, kości, drewna lub plastiku, z haczykowatym zakończeniem, służący do wytwarzania wyrobów tekstylnych βελονάκι βελόνα κέντημα κροσέ τσιγκελάκι

szydło ˈʃɨdwɔ n
ostry kolec na trzonku; σουβλί

szyicki ʃɨˈ<sup>j</sup>iʦ̑ʲci adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z szyitami lub szyizmem σιιτικός

szyita ʃɨˈ<sup>j</sup>ita n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca szyizmu, szyickiego nurtu w islamie σιίτης

szyja ˈʃɨja n
(anatomia, anatomiczny) część ciała łącząca głowę z korpusem λαιμός
(przestarzałe, przestarzały) węższa część butelki (zwykle (zdrobniale) szyjka) λαιμός

szyjka n
górna, wąska część butelki, dzbanka lub konewki λαιμός

szympans ˈʃɨ̃mpãw̃s n
(zoologia, zoologiczny) Pan, człekokształtna, bezogonowa małpa afrykańska; χιμπαντζής χιμπατζής

szynszyla ʃɨ̃w̃ˈʃɨla n
(zoologia, zoologiczny) gryzoń pochodzący z Ameryki Południowej, o bardzo gęstym futrze; w domyśle: szynszyla mała; τσιντσιλά

szynszyle n
damskie futro ze skór (wielu) szynszyli τσιντσιλά

szyszka ˈʃɨʃka n
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) zdrewniały owoc większości roślin iglastych; κουκουνάρι κώνος

szyszynka ʃɨˈʃɨ̃nka n
(anatomia, anatomiczny) gruczoł dokrewny położony w mózgu; επίφυση

szyć ʃɨʨ̑ v
robić ubrania ράβω
łączyć dwa materiały za pomocą igły i nici ράβω

szósty zmysł ˈʃustɨ ˈzmɨsw̥ idiom
wyjątkowa intuicja, przeczucie, wrażliwość i umiejętność przewidywania sytuacji έκτη αίσθηση

sód sut n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Na i liczbie atomowej 11; νάτριο

sójka ˈsujka n
(ornitologia, ornitologiczny) średni ptak leśny; κίσσα

sól sul n
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, pochodny kwasowi, zawierający co najmniej jeden atom metalu w cząsteczce; άλας
(kulinaria) (spożywczy) chlorek sodu αλάτι άλας

sól fizjologiczna ˈsul ˌfʲizʲjɔlɔˈɟiʧ̑na n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) roztwór chlorku sodowego o stężeniu 0,9 % albo 0,6 %; φυσιολογικός ορός

sądowy sɔ̃nˈdɔvɨ adj
związany z sądem (instytucją) δικαστικός

sąsiad ˈsɔ̃w̃ɕat n
osoba, której dom / mieszkanie jest blisko czyjegoś domu / mieszkania γείτονας

sąsiadka sɔ̃w̃ˈɕatka n
osoba płci żeńskiej, której dom / mieszkanie jest blisko czyjegoś domu / mieszkania γειτόνισσα

sąsiadować ˌsɔ̃w̃ɕaˈdɔvaʨ̑ v
być położonym obok czegoś γειτνιάζω συνορεύω
mieszkać w pobliżu kogoś γειτνιάζω γειτονεύω

sąsiedzki sɔ̃w̃ˈɕɛʦ̑ʲci adj
właściwy sąsiadowi, należący do sąsiada, taki jak między sąsiadami γειτονικός

sążyca sɔɯ̯̃ˈʒɨʦ̑a n
mieszany zasiew pszenicy z żytem σμιγάδι

sędzia ˈsɛ̃ɲʥ̑a n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, która wydaje wyroki w sądzie; δικαστής
(sport, sportowy) osoba, która pilnuje przestrzegania przepisów w zawodach sportowych διαιτητής

sękaty sɛ̃ŋˈkatɨ adj
pokryty sękami ροζιάρικος

sęp sɛ̃mp n
(ornitologia, ornitologiczny) padlinożerny ptak o szerokich skrzydłach i niemal nagiej głowie i szyi; γύπας

słaba płeć ˈswaba ˈpwɛʨ̑ n
(książkowy) kobiety αδύνατο φύλο ασθενές φύλο

słabość ˈswabɔɕʨ̑ n
odczucie osłabienia, braku sił fizycznych lub psychicznych αδυναμία

słaby ˈswabɨ adj
mający niewielką wartość, nie najlepszej jakości μικρός
posiadający niewielką siłę fizyczną αδύνατος

słodki ˈswɔtʲci adj
mający smak cukru γλυκός
wywołujący miłe uczucie γλυκός

słodycze swɔˈdɨʧ̑ɛ n
coś słodkiego γλυκίσματα ζαχαρωτά

słoiczek swɔˈ<sup>j</sup>iʧ̑ɛk n
(zdrobniale) od: słoik βαζάκι
mały słoik βαζάκι

słoik ˈswɔ<sup>j</sup>ik n
szklany, najczęściej walcowaty pojemnik z zakrętką lub nakrywką służący do przechowywania substancji płynnych lub półpłynnych βάζο

słoma ˈswɔ̃ma n
(rolnictwo, rolniczy) łodygi i liście dojrzałych zbóż po wymłóceniu ziarna; άχυρο

słomka ˈswɔ̃mka n
kawałek słomy lub plastikowa rurka o tym samym kształcie, służące do picia napojów καλαμάκι
źdźbło słomy καλαμάκι

słonecznik swɔ̃ˈnɛʧ̑ʲɲik n
(botanika, botaniczny) Helianthus, rodzaj roślin; ηλίανθος ήλιος
(potocznie, potoczny) słonecznik zwyczajny ((łacina) Helianthus annuus) – wysoka roślina jednoroczna o bardzo dużych (zwykle żółtych) kwiatach, uprawiana dla oleistych nasion lub jako roślina ozdobna; ηλίανθος ήλιος

słoneczny swɔ̃ˈnɛʧ̑nɨ adj
pełen słońca ηλιόλουστος
związany ze słońcem ηλιακός

słonica swɔ̃ˈɲiʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) samica słonia ελεφαντίνα

słonina swɔ̃ˈɲĩna n
(spożywczy) produkt spożywczy wytwarzany z podskórnego tłuszczu z boków i grzbietu świń; λαρδί

słoniątko swɔ̃ˈɲɔ̃ntkɔ n
młode słonia ελεφαντάκι

słonka ˈswɔ̃nka n
(ornitologia, ornitologiczny) Scolopax rusticola, eurazjatycki ptak wędrowny; μπεκάτσα ξυλόκοτα

słony ˈswɔ̃nɨ adj
(geografia, geograficzny) zawierający w swym składzie sól αλατισμένος αλατούχος
mający smak soli αλμυρός αρμυρός

słowa ˈswɔva n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) tekst utworu στίχος

słoweński swɔˈvɛ̃j̃sʲci adj
odnoszący się do Słowenii lub Słoweńców σλοβενικός σλοβενικά

słoweński swɔˈvɛ̃j̃sʲci n
język urzędowy Słowenii; σλοβενικά

słowik ˈswɔvʲik n
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia, rodzaj małych ptaków śpiewającego z rodziny muchołówek αηδόνι

słownik ˈswɔvʲɲik n
zasób słownictwa: indywidualny jakiejś osoby lub pewnej zbiorowości λεξιλόγιο
zbiór słów, pojęć z pewnej dziedziny, wszystkich lub dobranych wg jakiejś metody, wraz z ich skrótowymi opisami; λεξικό

słowny ˈswɔvnɨ adj
wyrażony za pomocą słów λεξικός

słowo ˈswɔvɔ n
wyróżniona fonetycznie lub graficznie część wypowiedzi składająca się z jednego lub więcej morfemów, wyrażająca pewną niezmienną treść w danym języku; λέξη λόγος

słowo honoru ˈswɔvɔ xɔ̃ˈnɔru n
wyrażenie wymawiane przy składaniu obietnicy; przy zaręczaniu czegoś swoim dobrym imieniem, honorem λόγος τιμής

słoń swɔ̃ɲ n
(zoologia, zoologiczny) duży, roślinożerny ssak lądowy z chwytną trąbą; ελέφαντας

słońce ˈswɔ̃j̃nʦ̑ɛ n
Słońce widziane jako tarcza na niebie ήλιος

słuch swux n
jeden ze zmysłów, który odbiera dźwięki; ακοή

słuchawka swuˈxafka n
(medycyna, medyczny) przyrząd diagnostyczny służący do osłuchiwania chorego; στηθοσκόπιο
element lub całość urządzeń emitujących dźwięki, np. aparatu telefonicznego, radia, umożliwiająca słuchanie; ακουστικό ακουστικά

słuchać ˈswuxaʨ̑ v
odbierać dźwięk za pośrednictwem narządu słuchu ακούω γρικώ
świadomie odbierać czyjąś mowę ακούω γρικώ
być posłusznym ακούω γρικώ

sługa ˈswuɡa n
(dawniej, dawny) osoba która usługuje διάκονος δούλος

słup swup n
wysoki, pionowy element konstrukcyjny; στύλος στήλη κίονας

służalczy adj
poddający się bezkrytycznie czyimś poleceniom lub świadczący o tym δουλικός δουλοπρεπής

słyszalny adj
możliwy do usłyszenia, dający się usłyszeć ακουστός

słyszeć ˈswɨʃɛʨ̑ v
odbierać dźwięk za pomocą zmysłu słuchu ακούω

tablica interaktywna taˈblʲiʦ̑a ˌĩntɛrakˈtɨvna n
(technologia, technika, techniczny) (edukacja, edukacyjny) urządzenie w postaci białej tablicy połączonej z komputerem i wyświetlające (dzięki rzutnikowi) ten sam obraz co monitor, na której można poprzez dotyk wykonywać te same czynności co na komputerze διαδραστικός πίνακας

tabliczka znamionowa taˈblʲiʧ̑ka ˌznãmʲjɔ̃ˈnɔva n
(technologia, technika, techniczny) tabliczka na obudowie urządzenia, podająca podstawowe parametry eksploatacji; πινακίδα στοιχείων πινακίδα του κατασκευαστή

taboret taˈbɔrɛt n
rodzaj krzesła bez oparcia σκαμνί

tabu ˈtabu n
głęboki i fundamentalny zakaz kulturowy; ταμπού

taca ˈtaʦ̑a n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (potocznie, potoczny) pieniądze zebrane do tacy (1.2) δίσκος
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pojemnik, często koszyczek, służący do zbierania pieniędzy od wiernych w czasie mszy świętej δίσκος
duży, płaski przedmiot służący do noszenia na nim naczyń, potraw itp.; δίσκος πιατέλα

tachykardia ˌtaxɨˈkardʲja n
(medycyna, medyczny) szybka czynność rytmu serca ταχυκαρδία

tacos n
(kulinaria) meksykańska przekąska z kukurydzianej tortilli z farszem, głównie z wołowiny, fasoli i pomidorów; τάκος

taczka ˈtaʧ̑ka n
mały wózek z jednym lub dwoma kółkami używany do transportu przedmiotów lub materiałów sypkich na niewielkich odległościach; καροτσάκι

tagliatelle n
(kulinaria) włoski makaron w kształcie długich, płaskich pasków o grubości ok. 2 mm i blisko 1 cm szerokości; ταλιατέλες

tahini taˈçĩɲi n
(kulinaria) pasta z nasion sezamu używana do przygotowywania wielu potraw; ταχίνι

tajemnica ˌtajɛ̃mʲˈɲiʦ̑a n
wiadomość poufna, przeznaczona dla niektórych osób lub całkowicie skryta μυστικό

tajemnica poliszynela ˌtajɛ̃mʲˈɲiʦ̑a ˌpɔlʲiʃɨ̃ˈnɛla n
rzekoma tajemnica, wiadomość o której wszyscy od dawna wiedzą; κοινό μυστικό

tajemniczo ˌtajɛ̃mʲˈɲiʧ̑ɔ adv
w sposób tajemniczy αινιγματικά μυστηριωδώς

tajemniczy ˌtajɛ̃mʲˈɲiʧ̑ɨ adj
zagadkowy i trudny do zrozumienia μυστηριώδης

tajfun ˈtajfũn n
(meteorologia, meteorologiczny) cyklon tropikalny, nazwa używana na określenie cyklonów w Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej; τυφώνας

tajga ˈtajɡa n
borealne lasy szpilkowe występujące w północnej części Ameryki Północnej, Europy oraz Azji; τάιγκα

tajniak ˈtajɲak n
(potocznie, potoczny) tajny funkcjonariusz służb mundurowych, kontroli lub wywiadu μυστικός

tak tak adv
= w ten sposób έτσι
używany do podkreślania cechy przymiotnika τόσο

tak tak particle
wyraz służący do udzielania odpowiedzi twierdzącej na pytanie zaczęte od słowa czy; potwierdzenie czegoś ναι μάλιστα ναί

tak czy owak ˈtak ˈʧ̑ɨ ˈɔvak idiom
niezależnie od okoliczności; mimo wszystko έτσι κι αλλιώς

tak sobie ˈtak ˈsɔbʲjɛ adv
przeciętnie, zwyczajnie; ani dobrze, ani źle έτσι κι έτσι

tak zwany ˈtaɡ ˈzvãnɨ adj
…używana przy wprowadzaniu nowego terminu lub gdy jest on nie do końca znany λεγόμενος

taki ˈtaci pronoun
…do podkreślenia zwrotu, który będzie omówiony w zdaniu podrzędnym τέτοιος
…do wzmocnienia przymiotnika τόσος
…do zastąpienia przymiotnika znanego z kontekstu τόσος

taki sam ˈtaci ˈsãm adj
identyczny, o tych samych właściwościach, choć niekoniecznie ten sam ίδιος

taksydermia n
rzemiosło, umiejętność preparowania i wypychania zwłok zwierzęcych; ζωοταρίχευση ζωοταριχεία

taksówka taˈksufka n
samochód, którym za pieniądze ktoś wozi innych ludzi tam, gdzie chcą ταξί

taksówkarka ˌtaksufˈkarka n
kobieta kierująca taksówką lub właścicielka taksówki ταξιτζίνα ταξιτζού

taksówkarz taˈksufkaʃ n
kierowca taksówki ταξιτζής

takt takt n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najmniejszy odcinek tekstu muzycznego zawartego między dwiema kreskami, zwanymi kreskami taktowymi; χρόνος

taktyka ˈtaktɨka n
(wojskowość, wojskowy) teoria i praktyka posługiwania się jednostkami wojskowymi dla osiągnięcia zamierzonego celu; τακτική
sposób działania według wcześniej przemyślanego planu τακτική

tal tal n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tl i liczbie atomowej 81; lekki, srebrzysty metal o dużej reaktywności i właściwościach toksycznych; θάλλιο

talasemia ˌtalaˈsɛ̃mʲja n
(medycyna, medyczny) choroba krwi polegająca na zaburzeniach syntezy hemoglobiny; θαλασσαιμία

talent ˈtalɛ̃nt n
starożytna jednostka masy; także jednostka monetarna; τάλαντο
ponadprzeciętne uzdolnienie w jakimś kierunku ταλέντο
osoba obdarzona nadzwyczajnymi uzdolnieniami w jakiejś dziedzinie ταλέντο

talerz ˈtalɛʃ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przypominający talerz (1.1), zrobiony z metalu element perkusji; κύμβαλο πιάτο πιατίνι
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przypominający talerz (1.1), zrobiony z metalu samodzielny instrument; κύμβαλο πιάτο πιατίνι
płaskie, okrągłe naczynie, z którego je się posiłki; πιάτο

talia ˈtalʲja n
(termin karciany) komplet kart do gry τράπουλα

talib ˈtalʲip n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek fundamentalistycznego ugrupowania islamskiego, które powstało w 1994 w Afganistanie; Ταλιμπάν

talk talk n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) biały puder mineralny używany jako kosmetyk do pielęgnacji skóry πούδρα ταλκ
(mineralogia, mineralogiczny) miękki minerał z gromady krzemianów; τάλκης ταλκ

tam tãm pronoun
…wskazujący miejsce inne od miejsca, w którym znajduje się mówiący εκεί

tamaryszka n
(ornitologia, ornitologiczny) Acrocephalus melanopogon, ptak z rodziny trzciniaków; μουστακοποταμίδα ψαθοποταμίδα

tamburyn tãmˈburɨ̃n n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny w formie obręczy z naciągniętą membraną i blaszkami lub dzwoneczkami naokoło; ντέφι

tamten ˈtãmtɛ̃n pronoun
obiekt bardziej odległy w przestrzeni lub czasie niż ten, który jest bliżej (tu) εκείνος

tancerka tãnˈʦ̑ɛrka n
(choreografia, choreograficzny) kobieta, której profesją jest taniec χορεύτρια

tancerz ˈtãnʦ̑ɛʃ n
(choreografia, choreograficzny) osoba, której zawód polega na tańczeniu χορευτής

tangens ˈtãŋɡɛ̃w̃s n
(matematyka, matematyczny) funkcja wyrażająca dla argumentów α z przedziału 0 ≤ α < π/2 stosunek długości przyprostokątnej naprzeciw danego kąta do długości przyprostokątnej przyległej do kąta; εφαπτομένη

tango ˈtãŋɡɔ n
(choreografia, choreograficzny) taniec towarzyski pochodzący z Buenos Aires; τανγκό
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna, na której opiera się taniec tango (1.1); τανγκό

tani ˈtãɲi adj
mający niską cenę, niewymagający dużych nakładów finansowych φτηνός
niewiele wart φτηνός

taniec ˈtãɲɛʦ̑ n
(choreografia, choreograficzny) zespół ruchów wykonywany zwykle w rytm muzyki, zazwyczaj w parze z inną osobą, ale także indywidualnie lub w większej grupie osób; χορός

taniec brzucha ˈtãɲɛʣ̑ ˈbʒuxa n
(etnografia, etnograficzny) (choreografia, choreograficzny) taniec solowy polegający na poruszaniu biodrami i mięśniami brzucha w rytm muzyki, popularny szczególnie w krajach arabskich; χορός της κοιλιάς

tanina n
(biochemia, biochemiczny) naturalny garbnik polifenolowy pochodzenia roślinnego; τανίνη

tantal ˈtãntal n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ta i liczbie atomowej 73; ταντάλιο

tanzański tãw̃ˈzãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Tanzania τανζανικός

taoista ˌtaɔˈ<sup>j</sup>ista n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca taoizmu ταοϊστής

tapczan ˈtapʧ̑ãn n
rodzaj łóżka w formie skrzyni, w którym część, na której się śpi (materac), stanowi jednocześnie wieko pojemnika na pościel; ντιβάνι

tapenada ˌtapɛ̃ˈnada n
(kulinaria) prowansalska pasta, której głównymi składnikami są oliwki, kapary i oliwa; ταπενάντ

tapeta taˈpɛta n
kolorowy lub wzorzysty papier, którym dekoruje się wewnętrzne ściany pomieszczeń; τοιχόχαρτο

taramosalata ˌtarãmɔsaˈlata n
(kulinaria) pasta z ikry, tradycyjna grecka potrawa wielkopostna; ταραμοσαλάτα

taran n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) machina oblężnicza z ciężką kłodą do kruszenia murów i rozbijania bram; πολιορκητικός κριός

tarantula ˌtarãnˈtula n
(zoologia, zoologiczny) Lycosa tarantula, drapieżny gatunek pająka; ταραντούλα

tarczyca n
(anatomia, anatomiczny) gruczoł kręgowców, wydzielający hormony mające ważną rolę w regulowaniu przemiany materii; θυρεοειδής θυρεοειδής αδένας

targowanie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: targować παζάρεμα

tartak ˈtartak n
zakład przerabiający drewno okrągłe na tarcicę. πριονιστήριο

tartan ˈtartãn n
tradycyjny szkocki deseń w kratę; τάρταν
tworzywo poliuretanowe na nawierzchnie sportowe; ταρτάν

tasować taˈsɔvaʨ̑ v
(termin karciany) mieszać talię kart przed grą ανακατεύω

tata ˈtata n
(potocznie, potoczny) ojciec lub teść μπαμπάς

tatarski taˈtarsʲci adj
związany z Tatarami ταταρικός

tatarski taˈtarsʲci n
(potocznie, potoczny) język tatarski ταταρικά

tatuaż taˈtu<sup>w</sup>aʃ n
trwały napis, wzór lub rysunek wykonany na ciele; τατουάζ

tatuować ˌtatuˈ<sup>w</sup>ɔvaʨ̑ v
wykonywać tatuaż κάνω τατουάζ

tatuś ˈtatuɕ n
(zdrobniale) tata μπαμπάκας

tau taw n
starogrecka nazwa dziewiętnastej litery alfabetu greckiego, τ; ταυ

tańczyć ˈtãj̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
(choreografia, choreograficzny) poruszać się rytmicznie w takt muzyki, wykonywać taniec χορεύω

taśma ˈtaɕma n
długi pas z jakiegoś materiału, np. gumy, plastiku itp. ταινία

tchawica txaˈvʲiʦ̑a n
(anatomia, anatomiczny) narząd układu oddechowego, sprężysta cewa stanowiąca przedłużenie krtani i zapewniająca dopływ powietrza do płuc; τραχεία

tchórz txuʃ n
(pejoratywnie, pejoratywny) (przenośnie, przenośnia) człowiek bojaźliwy, strachliwy δειλός
(zoologia, zoologiczny) niewielki europejski ssak drapieżny; βρωμοκούναβο οζοϊκτίς

tchórzostwo txuˈʒɔstfɔ n
cecha właściwa tchórzowi; lękliwość, brak odwagi δειλία λιγοψυχία

teatr ˈtɛatr̥ n
budynek teatru (1.2); θέατρο
dziedzina sztuki, w której utwory są przedstawiane publiczności przez aktorów odgrywających role według scenariusza (dramatu); θέατρο
instytucja, która odgrywa (wystawia) takie przedstawienia; ogół osób (zwykle: aktorów) zatrudnionych w tej instytucji θέατρο
(przenośnie, przenośnia) sytuacja, w której ludzie zachowują się w dziwny, niespotykany, niecodzienny sposób θέατρο

technet ˈtɛxnɛt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tc i liczbie atomowej 43; τεχνήτιο

technika ˈtɛçɲika n
sposób wytwarzania, produkcji τεχνική

techno- ˈtɛxnɔ
(technologia, technika, techniczny) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z techniką τεχνο- τεχνό-

technokracja ˌtɛxnɔˈkraʦ̑ʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, w którym władzę pełnią specjaliści, technicy i organizatorzy τεχνοκρατία

technokratyczny ˌtɛxnɔkraˈtɨʧ̑nɨ adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z technokracją lub technokratą τεχνοκρατικός

technolog tɛxˈnɔlɔk n
specjalista w zakresie technologii – procesu wytwarzania, obróbki, uprawy lub hodowli czegoś τεχνολόγος
specjalistka w zakresie technologii – procesu wytwarzania, obróbki, uprawy lub hodowli czegoś τεχνολόγος

teczka ˈtɛʧ̑ka n
okładka z papieru, tektury lub tworzywa sztucznego służąca do przetrzymywania akt, dokumentów, nut, rysunków itp. φάκελος
prostokątna torba z uchwytem χαρτοφύλακας

tegoroczny ˌtɛɡɔˈrɔʧ̑nɨ adj
dotyczący bieżącego roku φετινός εφετινός

tekst tɛkst n
ciąg słów i zdań wyrażający określoną treść κείμενο

tekszla ˈtɛkʃla n
(botanika, botaniczny) Rubus arcticus, skandynawski gatunek malin; αρκτική βάτος

tektoniczny ˌtɛktɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
(geologia, geologiczny) związany z tektoniką, odnoszący się do tektoniki ρηξιγενής τεκτονικός

telefon tɛˈlɛfɔ̃n n
aparat umożliwiający prowadzenie rozmów; τηλέφωνο

telefon komórkowy tɛˈlɛfɔ̃ŋ ˌkɔ̃murˈkɔvɨ n
(telekomunikacja) przenośny telefon komunikujący się z siecią przy użyciu fal radiowych; κινητό τηλέφωνο κινητό

telefonia n
(telekomunikacja) system odbioru i przesyłania na odległość dźwięków mowy za pomocą telefonów τηλεφωνία
(telekomunikacja) dział telekomunikacji, obejmujący zagadnienia dotyczące przekazywania dźwięków za pomocą telefonu τηλεφωνία

telefoniczny ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
charakterystyczny dla telefonu, związany tematycznie z telefonem, dotyczący telefonu τηλεφωνικός
wykonany za pomocą lub pośrednictwem telefonu τηλεφωνικός

telegraficzny ˌtɛlɛɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
dotyczący telegrafu, związany z telegrafem τηλεγραφικός

telegram tɛˈlɛɡrãm n
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) wiadomość przykazywana telegraficznie τηλεγράφημα

teleportacja n
(fizyka, fizyczny) (fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) przemieszczenie się między dwoma punktami przestrzeni bez fizycznego przebywania drogi między nimi τηλεμεταφορά

teleskop tɛˈlɛskɔp n
(optyka, optyczny) (astronomia, astronomiczny) przyrząd astronomiczny używany do obserwacji nieba; τηλεσκόπιο

teletekst tɛˈlɛtɛkst n
system opracowany przez BBC, przeznaczony do przesyłania informacji w formie tekstowej razem z sygnałem telewizyjnym, wymagający specjalnego dekodera w odbiorniku; τελετέξτ

telewidz n
widz programu telewizyjnego; oglądający telewizję τηλεθεάτρια τηλεθεατής

telewizja ˌtɛlɛˈvʲizʲja n
metoda przekazywania ruchomego obrazu oraz dźwięku na odległość; τηλεόραση

telewizor ˌtɛlɛˈvʲizɔr n
urządzenie wyposażone w ekran umożliwiające odbiór i oglądanie sygnału telewizyjnego; τηλεόραση

tellur ˈtɛlːur n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Te i liczbie atomowej 52; τελλούριο

temat ˈtɛ̃mat n
główna myśl lub przedmiot rozmowy, pracy lub dzieła θέμα
(językoznawstwo, językoznawczy) część wyrazu pozostająca po odrzuceniu końcówki θέμα

temperatura ˌtɛ̃mpɛraˈtura n
(fizyka, fizyczny) miara nagrzania ciał; θερμοκρασία

temperatura bezwzględna ˌtɛ̃mpɛraˈtura bɛzˈvzɡlɛ̃ndna n
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) temperatura w skali Kelvina απόλυτη θερμοκρασία

temperatura topnienia ˌtɛ̃mpɛraˈtura tɔpʲˈɲɛ̇̃ɲa n
(fizyka, fizyczny) określona temperatura, w której dana substancja stała przechodzi w ciecz θερμοκρασία τήξης σημείο τήξης

temperatura wrzenia ˌtɛ̃mpɛraˈtura ˈvʒɛ̃ɲa n
(fizyka, fizyczny) temperatura, w której prężność pary cieczy równa się ciśnieniu zewnętrznemu i w której ciecz wrze; θερμοκρασία βρασμού σημείο ζέσης

temperówka ˌtɛ̃mpɛˈrufka n
oprawione ostrze, służące do temperowania ołówków; ξύστρα

temu ˈtɛ̃mu particle
…używana po określeniu czasu, oznaczająca, że jakieś wydarzenie odbyło się przed tym odstępem czasu πριν

ten tɛ̃n pronoun
…na przedmiot, zwierzę, osobę lub pojęcie znajdujące się blisko mówiącego αυτός τούτος

ten się śmieje, kto się śmieje ostatni ˈtɛ̃nʲ‿ɕɛ ˈɕmʲjɛ̇jɛ ˈktɔ‿ɕɛ ˈɕmʲjɛ̇jɛ ɔˈstatʲɲi proverb
nie należy przedwcześnie cieszyć się z własnego sukcesu lub z porażki innych, gdyż sukces może się okazać nietrwały γελάει καλύτερα όποιος γελάει τελευταίος

tenis ˈtɛ̃ɲis n
(sport, sportowy) gra rozgrywana na korcie, polegająca na odbijaniu rakietą piłki na pole przeciwnika; αντισφαίριση τένις

tenis stołowy ˈtɛ̃ɲis ːtɔˈwɔvɨ n
(sport, sportowy) gra polegająca na odbijaniu paletkami plastikowej piłeczki na stole przedzielonym rozpiętą na nim siatką; πινγκ πονγκ

tenisista ˌtɛ̃ɲiˈɕista n
(sport, sportowy) ktoś, kto gra w tenisa ziemnego, sportowo lub rekreacyjnie τενίστας

tenisistka ˌtɛ̃ɲiˈɕistka n
(sport, sportowy) zawodniczka grająca w tenisa; także kobieta amatorsko grająca w tenisa τενίστρια

teodolit ˌtɛɔˈdɔlʲit n
(geodezja, geodezyjny) instrument geodezyjny do pomiaru kątów; θεοδόλιχος

teofania ˌtɛɔˈfãɲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pojedynczy akt objawienia się Boga w świecie; ukazanie się Boga w nadzwyczajnym znaku; θεοφάνεια

teokracja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój państwowy w którym najwyższa władza należy do samego boga, a dalej do jego przedstawicieli (duchowieństwa), którzy wchodzą w skład rządu albo podporządkowują go sobie θεοκρατία
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo o ustroju (1.1) θεοκρατία

teolatria ˌtɛɔˈlatrʲja n
oddawanie czci bogu, kult boga θεολατρεία

teologia ˌtɛɔˈlɔɟja n
(potocznie, potoczny) wydział lub kierunek na uczelni obejmujący studia w dziedzinie (1.1) θεολογία
(teologia, teologiczny) teoretyczna podbudowa jakiejś religii, zwłaszcza w odniesieniu do religii uznających istnienie Boga (bogów); θεολογία

teoretyczny ˌtɛɔrɛˈtɨʧ̑nɨ adj
niesprawdzony w praktyce, oparty tylko na teorii θεωρητικός

teoria tɛˈɔrʲja n
system pojęć, definicji, aksjomatów, i twierdzeń, opisujący wybrany fragment świata fizycznego, świata kultury, bądź abstrakcyjnego obiektu; θεωρία
(potocznie, potoczny) teza tłumacząca coś, ale nie udowodniona (w nauce takie użycie uważane jest za błąd, patrz uwagi) θεωρία

terapeuta ˌtɛraˈpɛwta n
(medycyna, medyczny) specjalista od prowadzenia jakiejś terapii; θεραπευτής

terapeutyczny adj
dotyczący terapii lub terapeuty θεραπευτικός

terapia tɛˈrapʲja n
(medycyna, medyczny) przywracanie zdrowia, leczenie θεραπεία

teraz ˈtɛras adv
w tej chwili, obecnie τώρα

teraźniejszy ˌtɛraˈʑɲɛ̇jʃɨ adj
(gramatyka) dotyczący czasu teraźniejszego ενεστώτας
odbywający się teraz τωρινός ενεστωτικός ενεστώς

terb tɛrp n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tb i liczbie atomowej 65; τέρβιο

teriologia ˌtɛrʲjɔˈlɔɟja n
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii zajmujący się ssakami; θηλαστικολογία

terminologia ˌtɛrmʲĩnɔˈlɔɟja n
zbiór słów z danej dziedziny, np. nauki, sztuki, wojskowości ορολογία

terminologiczny adj
dotyczący terminologii ορολογικός

termodynamiczny ˌtɛrmɔdɨ̃nãˈmʲiʧ̑nɨ adj
(fizyka, fizyczny) związany z termodynamiką θερμοδυναμικός

termodynamika ˌtɛrmɔdɨ̃ˈnãmʲika n
(fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się badaniem efektów energetycznych przemian fizycznych i chemicznych; θερμοδυναμική

termofor tɛrˈmɔfɔr n
gumowy worek, służący do miejscowego ogrzewania lub ochładzania ciała; θερμοφόρα

termometr tɛrˈmɔ̃mɛtr̥ n
przyrząd do pomiaru temperatury; θερμόμετρο

termopauza ˌtɛrmɔˈpawza n
(meteorologia, meteorologiczny) warstwa atmosfery Ziemi oddzielająca termosferę od egzosfery; θερμόπαυση

termosfera ˌtɛrmɔˈsfɛra n
(meteorologia, meteorologiczny) warstwa atmosfery Ziemi, w której temperatura stopniowo wzrasta wraz ze wzrostem wysokości; θερμόσφαιρα

terrorysta ˌtɛrːɔˈrɨsta n
człowiek dokonujący aktu terrorystycznego, siejący terror, terroryzujący τρομοκράτης

terrorystka ˌtɛrːɔˈrɨstka n
forma żeńska od: terrorysta τρομοκράτισσα

terrorystyczny ˌtɛrːɔrɨˈstɨʧ̑nɨ adj
charakterystyczny dla terrorystów i terroryzmu τρομοκρατικός

terroryzm tɛrˈːɔrɨsm̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) użycie przemocy przez osobę lub grupę z pogwałceniem prawa, mające na celu zastraszenie i wymuszenie ustępstw; τρομοκρατία

test ciążowy ˈtɛstʲ ʨ̑ɔ̃w̃ˈʒɔvɨ n
test wykrywający gonadotropinę kosmówkową, której pojawienie się świadczy o zagnieżdżeniu się jaja płodowego w błonie śluzowej macicy; τεστ εγκυμοσύνης

tetrakozaktyd ˌtɛtrakɔˈzaktɨt n
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) syntetyczny hormon, analog ludzkiej kortykotropiny τετρακοσακτίδη

tetraplegia ˌtɛtraˈplɛɟja n
(medycyna, medyczny) paraliż czterokończynowy; τετραπληγία

tetraplegik ˌtɛtraˈplɛɟik n
osoba z tetraplegią – paraliżem czterokończynowym τετραπληγικός

tetrapylon ˌtɛtraˈpɨlɔ̃n n
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) monumentalna brama o czterech wejściach, stawiana w starożytności na skrzyżowaniach dróg lub na forach τετράπυλον

tetrarcha tɛˈtrarxa n
(historia, historyczny, historycznie) władca tetrarchii; τετράρχης

tezaurus tɛˈzawrus n
(literacko) dzieło, które obejmuje całość określonej wiedzy, dorobku intelektualnego θησαυρός

teściowa tɛɕˈʨ̑ɔva n
matka żony lub męża πεθερά

teść tɛɕʨ̑ n
ojciec żony lub męża πεθερός

theravada n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) jedna ze szkół buddyjskich, tzw. wczesnych, uważana za najstarszą spośród istniejących do dziś; Τεραβάντα

theta ˈtɛta n
nazwa ósmej litery alfabetu greckiego, θ; θήτα

tiamina tʲjãˈmʲĩna n
(biochemia, biochemiczny) witamina z grupy B; θειαμίνη

tik tʲik n
(medycyna, medyczny) powtarzający się mimowolny skurcz jednego lub kilku mięśni (najczęściej twarzy) τικ

timokracja ˌtʲĩmɔˈkraʦ̑ʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma rządów, w której władzę sprawuje grupa najbogatszych ludzi; τιμοκρατία

tiul n
(włókiennictwo) tkana z trzech nitek, bardzo lekka, przejrzysta tkanina – bawełniana, jedwabna lub nylonowa; τούλι

tiulowy adj
taki, który jest wykonany z tiulu τούλινος

tkactwo n
dział przemysłu włókienniczego i rzemiosła zajmujący się wytwarzaniem tkanin oraz ich wykończeniem; υφαντουργία

tkacz tkaʧ̑ n
(rzemiosło, rzemieślniczy) człowiek zajmujący się wyrobem tkanin υφαντής

tkaczka ˈtkaʧ̑ka n
(rzemiosło, rzemieślniczy) kobieta, która pracuje przy wyrobie tkanin ανυφάντρα υφαντουργός υφάντρια

tkanina tkãˈɲĩna n
(włókiennictwo) płaski wyrób włókienniczy ze splecionych nitek; ύφασμα

tkanka ˈtkãnka n
(biologia, biologiczny) zespół komórek o podobnych cechach i funkcjach; ιστός

tkać tkaʨ̑ v
sporządzać tkaninę υφαίνω

tlen tlɛ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu O i liczbie atomowej 8; οξυγόνο

tlenek węgla ˈtlɛ̃nɛɡ ˈvɛ̃ŋɡla n
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, bezbarwny i bezwonny gaz o silnych właściwościach toksycznych; μονοξείδιο του άνθρακα

tlenowy tlɛ̃ˈnɔvɨ adj
związany z tlenem, dotyczący tlenu οξυγονούχος οξυζενέ

toast ˈtɔast n
(książkowy) krótka przemowa podczas przyjęcia wygłaszana w celu złożenia życzeń pomyślności, gratulacji itp., podczas której zazwyczaj następuje wzniesienie kieliszka alkoholu πρόποση

tofu ˈtɔfu n
(spożywczy) twarożek z mleka sojowego, składnik wielu potraw orientalnych i wegetariańskich; τόφου

tojad ˈtɔjat n
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin wieloletnich z rodziny jaskrowatych; ακόνιτο

tokarka tɔˈkarka n
(technologia, technika, techniczny) obrabiarka skrawająca, służąca do toczenia wałków, tulei, pierścieni; τόρνος

tokoferol ˌtɔkɔˈfɛrɔl n
(biochemia, biochemiczny) witamina E τοκοφερόλη

toksyna tɔˈksɨ̃na n
substancja chemiczna o właściwościach trujących τοξίνη

tolerancja ˌtɔlɛˈrãnʦ̑ʲja n
(biologia, biologiczny) odporność organizmu na szkodliwe czynniki środowiskowe; ανοχή
czyjaś zgoda na istnienie poglądów, zachowań, rzeczy itd., które są dla tego kogoś niemiłe lub nieprzyjemne; ανοχή επιείκεια μακροθυμία

tolerancyjny ˌtɔlɛrãnˈʦ̑ɨjnɨ adj
szanujący czyjeś poglądy, wierzenia, upodobania, czyjeś postępowanie, różniące się od własnych ανεκτικός

tom tɔ̃m n
oddzielna książka stanowiąca część jakiegoś zbioru (np. wydania, encyklopedii, kolekcji itp.) τόμος

toner ˈtɔ̃nɛr n
(poligrafia) czarny lub barwny proszek tworzący obraz w technice druku laserowego; γραφίτη

tonąć ˈtɔ̃nɔ̃ɲʨ̑ v
o ludziach: zapadać się pod wodę, nie umiejąc pływać βουλιάζω βυθίζομαι
zanurzać się pod wodę, znikając w niej βουλιάζω βυθίζομαι
tracić życie w wodzie, topić się πνίγομαι

topaz ˈtɔpas n
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów; τοπάζιο τοπάζι

topnienie tɔpʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
proces przechodzenia ciała ze stanu stałego w stan ciekły pod wpływem działania podwyższonej temperatury τήξη

topografia ˌtɔpɔˈɡrafʲja n
dział geodezji zajmujący się pomiarami szczegółów sytuacyjnych i rzeźby terenu w celu sporządzenia map; τοπογραφία

topograficzny ˌtɔpɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
związany z topografią, dotyczący topografii τοπογραφικός

topola tɔˈpɔla n
rodzaj drzewa należący do rodziny wierzbowatych; λεύκα

topologia ˌtɔpɔˈlɔɟja n
(matematyka, matematyczny) dział geometrii badający właściwości geometryczne, które nie zmieniają się przy przekształceniach takich jak rozciąganie, skręcanie albo obroty; τοπολογία

toponim tɔˈpɔ̃ɲĩm n
(geografia, geograficzny) (językoznawstwo, językoznawczy) nazwa własna jakiegoś punktu lub obszaru geograficznego (miasta, państwa, rzeki itd.); τοπωνύμιο

tor tɔr n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Th i liczbie atomowej 90; θόριο

torf tɔrf n
(geologia, geologiczny) skała osadowa występująca w postaci brunatnej lub czarnej masy, wykorzystywana jako składnik nawozów oraz jako paliwo stałe; τύρφη

tornado tɔrˈnadɔ n
(meteorologia, meteorologiczny) trąba powietrzna; σίφουνας σίφωνας

torpedowy adj
związany z torpedą, dotyczący torpedy τορπιλικός

tort tɔrt n
(kulinaria) wykwintne ciasto na specjalne okazje, zazwyczaj okrągłe, przekładane masą, ozdobione z wierzchu owocami, lukrem, masą, galaretką lub kremem; τούρτα

toskański tɔˈskãj̃sʲci adj
charakterystyczny dla Toskanii, związany z Toskanią, wywodzący się z Toskanii τοσκανικός

tost tɔst n
(spożywczy) (kulinaria) rodzaj opiekanego pieczywa; φρυγανιά

toster ˈtɔstɛr n
urządzenie do pieczenia tostów φρυγανιέρα

totalitarny ˌtɔtalʲiˈtarnɨ adj
odnoszący się do totalitaryzmu, związany z totalitaryzmem; taki, w którym panuje totalitaryzm ολοκληρωτικός απολυταρχικός

totalitaryzm ˌtɔtalʲiˈtarɨsm̥ n
system sprawowania władzy państwowej, polegający na dążeniu do pełnej kontroli wszelkich stosunków społecznych i całkowitego podporządkowania jednostki ludzkiej państwu; ολοκληρωτισμός

totem ˈtɔtɛ̃m n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwierzę, roślina lub przedmiot, który w kulturach pierwotnych służy za godło rodziny czy klanu, uważany często za przodka lub opiekuna i otaczany czcią; τοτέμ

totemizm n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) zespół wierzeń religijnych u ludów pierwotnych opierający się na kulcie totemu τοτεμισμός

towarzystwo ˌtɔvaˈʒɨstfɔ n
obecność przy kimś συντροφιά
organizacja, grupa osób o wspólnych celach lub zainteresowaniach εταιρεία σύλλογος

towarzysz tɔˈvaʒɨʃ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek partii, organizacji robotniczej σύντροφος
ten, kto komuś towarzyszy, jest z kimś obecny, przebywa z kimś, spędza z kimś czas συνοδίτης συνοδοιπόρος σύντροφος

tożsamość tɔʃˈsãmɔɕʨ̑ n
identyczność, brak różnic ταυτότητα
cechy, właściwości, dane konkretnej osoby, pozwalające określić, stwierdzić, zidentyfikować tę osobę ταυτότητα
poczucie jedności, więzi z grupą, przynależności do społeczności; identyfikowanie się z narodem ταυτότητα
równość matematyczna wyrażeń ταυτότητα
świadomość samego siebie, zdawanie sobie sprawy z bycia sobą, z własnej osoby, osobowości i innych cech ταυτότητα

tracheostomia ˌtraxɛɔˈstɔ̃mʲja n
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny polegający na połączeniu tchawicy ze światłem zewnętrznym; τραχειοστομία

tracić ˈtraʨ̑iʨ̑ v
przestawać posiadać jakąś rzecz χάνω
ponosić straty materialne na jakimś interesie lub transakcji χάνω
przestawać posiadać jakąś cechę χάνω
wymierzać komuś karę śmierci θανατώνω

tradycja traˈdɨʦ̑ʲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pisma teologów pierwszych wieków chrześcijaństwa oraz postanowienia papieży lub patriarchów i soborów, uznane za drugie obok Biblii źródło objawienia Ιερά Παράδοση
przekazywanie z pokolenia na pokolenie zasad, obyczajów, poglądów; παράδοση

tradycyjny ˌtradɨˈʦ̑ɨjnɨ adj
wywodzący się z tradycji; stanowiący element tradycji, zwyczaju; wykonany w sposób nakazany tradycją παραδοσιακός

trafika ˈtrafʲika n
sklep z wyrobami tytoniowymi καπνοπωλείο

tragarz n
osoba, której profesją jest noszenie lub ręczne przewożenie, np. towarów, ciężkiego ekwipunku, lektyki χαμάλης

tragedia traˈɡɛdʲja n
ogromne nieszczęście τραγωδία
dramatyczny utwór literacki przedstawiający konflikt między dążeniami bohatera a siłami wyższymi; klęska bohatera jest zawsze nieuchronna; τραγωδία

tragikomedia ˌtraɟikɔ̃ˈmɛdʲja n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) utwór teatralny lub filmowy mający cechy tragedii i komedii; ιλαροτραγωδία

trajkotka trajˈkɔtka n
(potocznie, potoczny) szybko mówiąca, gadatliwa kobieta πολυλογού

traktat ˈtraktat n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ważna umowa międzynarodowa uroczyście zawierana na piśmie między państwami i regulująca najistotniejsze kwestie polityczne, wojskowe, handlowe itp. συνθήκη
tekst naukowy w formie rozbudowanej rozprawy, zazwyczaj bardzo obszernej; πραγματεία

tralka ˈtralka n
(architektura, architektoniczny) pionowy element balustrady, który podtrzymuje poręcz, w formie profilowanego słupka z kamienia lub drewna στύλος κιγκλιδώματος

tramwaj ˈtrãw̃vaj n
pojazd szynowy dostosowany do ruchu drogowego, przeznaczony do przewozu pasażerów; τραμ

tramwajarz n
pracownik przedsiębiorstwa tramwajowego τραμβαγέρης

transakcja trãw̃ˈsakʦ̑ʲja n
(handel, handlowy) operacja handlowa związana z kupnem lub sprzedażą towarów bądź usług συναλλαγή

transalpejski adj
przebiegający przez Alpy υπεραλπικός

transformator ˌtrãw̃sfɔrˈmatɔr n
(elektryczność) urządzenie do zmiany poziomu napięcia elektrycznego; μετασχηματιστής

transgenderowy adj
związany z transgenderyzmem, wykazujący tendencje do odbiegania od tradycyjnej roli płciowej διεμφυλικός

transkrypcja trãw̃sˈkrɨpʦ̑ʲja n
(językoznawstwo, językoznawczy) zapisywanie mowy za pomocą znaków graficznych μεταγραφή
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przekształcenie partytury napisanej dla pewnego instrumentu muzycznego lub głosu na inny instrument lub głos μεταγραφή
zapisywanie tekstu w innym systemie pisma μεταγραφή

transmisja trãw̃sˈmʲisʲja n
(technologia, technika, techniczny) przesyłanie sygnałów (obrazów, dźwięków) za pomocą fal elektromagnetycznych μετάδοση

transnarodowy adj
dotyczący różnych narodów διακρατικός

transport ˈtrãw̃spɔrt n
ogół działań związanych z przemieszczaniem towarów i/lub ludzi za pomocą środków lokomocji; μεταφορά

transsubstancjacja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w teologii katolickiej to przemiana substancji: chleba i wina w ciało i krew Chrystusa podczas eucharystii; μετουσίωση

tranzystor trãw̃ˈzɨstɔr n
(elektryczność) przyrząd półprzewodnikowy służący do wzmacniania sygnałów elektrycznych; τρανζίστορ
(potocznie, potoczny) mały, przenośny odbiornik radiowy τρανζίστορ

trapez ˈtrapɛs n
(geometria) czworokąt, który posiada dwa równoległe boki; τραπέζιο
(sport, sportowy) przyrząd gimnastyczny w postaci drążka zawieszonego poziomo na linach; μπάρα σε σκοινί

traszka ˈtraʃka n
(zoologia, zoologiczny) wodnolądowy, oliwkowobrunatny, podłużny płaz; τρίτων

tratwa ˈtratfa n
rodzaj płaskiej, często prowizorycznej, konstrukcji służącej do transportu po wodzie; σχεδία

traumatologia ˌtrawmatɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się operacyjnym leczeniem obrażeń ciała spowodowanych urazami; τραυματολογία

trawa ˈtrava n
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny wiechlinowatych, zwykle w kolorze zielonym, rozłogowa lub kępiasta, o długich, wąskich liściach; χόρτο
(potocznie, potoczny) marihuana χόρτο

trawienie traˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
(fizjologia, fizjologiczny) rozkładanie spożytego pokarmu na prostsze części, które mogą być łatwo pobrane przez układ pokarmowy; πέψη

trawnik ˈtravʲɲik n
poletko trawy o charakterze ozdobnym; γκαζόν χλόη

trefl trɛfl̥ n
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czarną koniczynką; karta tego koloru σπαθί

tren trɛ̃n n
(książkowy) ogon, wydłużona część sukni lub płaszcza ciągnąca się z tyłu po ziemi; element ubioru uroczystego, ceremonialnego; ουρά
(literacko) gatunek liryczny o charakterze elegijnym, poświęcony zmarłej osobie, wychwalający jej zalety i zasługi oraz opłakujący jej śmierć; θρήνος μοιρολόγι

trener ˈtrɛ̃nɛr n
(sport, sportowy) osoba zajmująca się przygotowaniami zawodnika lub drużyny do zawodów; rzadziej także osoba przekazująca podopiecznym umiejętności z innych dziedzin; προπονητής εκπαιδευτής

trenerka trɛ̃ˈnɛrka n
forma żeńska od: trener προπονήτρια

treść trɛɕʨ̑ n
istota, sens zawartości książki; tematy zawarte w książce lub jakimś dokumencie περιεχόμενο
to, co jest zawarte (wyrażane) przez jakiś środek przekazu – mowę, pismo lub jakąkolwiek inną formę sztuki περιεχόμενο

triada ˈtrʲjada n
zbiór trzech elementów pozostających w relacji między sobą τριάδα

trik trʲik n
sztuczka zastosowana w celu osiągnięcia jakiegoś szczególnego efektu κόλπο τρικ

trochę ˈtrɔxɛ indefiniteCardinalNumeral
w niewielkim stopniu, niewiele λίγο

trociny trɔˈʨ̑ĩnɨ n
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) rzecz bezwartościowa πιλάφι
drobne odpady po obróbce drewna; πριονίδι

troglodyta ˌtrɔɡlɔˈdɨta n
(antropologia, antropologiczny) członek prymitywnego plemienia, zamieszkującego jaskinie; τρωγλοδύτης
człowiek uważany za gorszego w rozwoju kulturowym i osobistym; człowiek mało inteligentny τρωγλοδύτης
(ornitologia, ornitologiczny) Troglodytidae, (zobacz) strzyżyk τρυποφράχτης τρωγλοδύτης

trojański adj
związany z Troją, dotyczący Troi τρωαδίτικος

trojka ˈtrɔjka n
(historia, historyczny, historycznie) (ekonomia, ekonomiczny) zespół złożony z Komisji Europejskiej, Europejskiego Banku Centralnego i Międzynarodowego Funduszu Walutowego, który odpowiadał za ustalenie warunków udzielenia pomocy finansowej Grecji, Irlandii, Portugalii i Cyprowi τρόικα
(historia, historyczny, historycznie) rodzaj trójkonnego rosyjskiego zaprzęgu; τρόικα
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) komitet złożony z trzech osób, zwłaszcza z poprzedniego przewodniczącego, obecnego i przyszłego τρόικα

trolejbus trɔˈlɛjbus n
drogowy pojazd komunikacji miejskiej napędzany energią elektryczną pobieraną z sieci trakcyjnej; τρόλεϊ

tron trɔ̃n n
fotel lub podobny mebel przeznaczony dla monarchów lub hierarchów kościelnych; θρόνος
(przenośnie, przenośnia) stanowisko monarchy w danym kraju θρόνος

tropikalny ˌtrɔpʲiˈkalnɨ adj
typowy dla strefy międzyzwrotnikowej, o klimacie gorącym i wilgotnym τροπικός

trucizna truˈʨ̑izna n
substancja mogąca zakłócić funkcjonowanie organizmu lub spowodować śmierć; δηλητήριο φαρμάκι

trudność ˈtrudnɔɕʨ̑ n
coś, co jest trudne δυσκολία
przeszkoda, coś, co utrudnia osiągnięcie celu δυσκολία
właściwość rzeczy trudnych δυσκολία

trudny ˈtrudnɨ adj
taki, którego wykonanie wymaga wysiłku δύσκολος
niełatwy do zrozumienia δύσκολος

trujący truˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
taki, który truje, szkodzi zdrowiu, powodujący zatrucie lub śmierć δηλητηριώδης ιώδης

trumna ˈtrũmna n
zazwyczaj drewniany pojemnik, do którego kładzie się ciało zmarłej osoby, φέρετρο

trup trup n
ciało zmarłego człowieka; (rzadki, rzadko używany) zwierzęcia πτώμα
(potocznie, potoczny) (pogardliwie) wyeksploatowany, zniszczony przedmiot, urządzenie, najczęściej samochód πτώμα

trupia czaszka ˈtrupʲja ˈʧ̑aʃka n
schematyczny rysunek ludzkiej czaszki, często nad skrzyżowanymi piszczelami będący symbolem śmierci νεκροκεφαλή

truskawka truˈskafka n
(botanika, botaniczny) Fragaria grandiflora, Fragaria ananassa, roślina uprawna o czerwonych, soczystych owocach, powstała ze skrzyżowania poziomki wirginijskiej i poziomki chilijskiej; φράουλα φραουλιά
(kulinaria) owoc truskawki (1.1) φράουλα

truteń ˈtrutɛ̃ɲ n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (pszczelarstwo, pszczelarski) samiec pszczoły miodnej; κηφήνας
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) mężczyzna, który nie pracuje, a żyje cudzym kosztem κηφήνας

trwała ˈtr̥fawa n
(potocznie, potoczny) (fryzjerstwo, fryzjerski) trwała ondulacja περμανάντ

trwała ondulacja ˈtr̥fawa ˌɔ̃nduˈlaʦ̑ʲja n
(fryzjerstwo, fryzjerski) zabieg fryzjerski polegający na sfalowaniu lub skręceniu włosów środkami chemicznymi tak, aby nie uległy szybkiemu rozprostowaniu; περμανάντ

tryb trɨp n
(językoznawstwo, językoznawczy) kategoria gramatyczna wyrażająca stosunek mówiącego do treści wypowiedzenia; έγκλιση

tryb rozkazujący ˈtrɨp ˌrɔskazuˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
(gramatyka) jeden z trybów czasownika wyrażający rozkaz, życzenie, prośbę lub przyzwolenie; προστακτική προστακτική έγκλιση

trybalizm trɨˈbalʲism̥ n
(socjologia, socjologiczny) utrzymywanie się w społeczeństwach narodowych dawnych podziałów i odrębności klanowych, plemiennych φυλετισμός

trygonometria n
(matematyka, matematyczny) dział matematyki obejmujący badanie związków między bokami i kątami trójkątów za pomocą funkcji zwanych trygonometrycznymi; τριγωνομετρία

tryk trɨk n
(zoologia, zoologiczny) samiec owcy gotowy do rozpłodu κριάρι κριός

tryktrak ˈtrɨktrak n
rodzaj gry planszowej dla dwóch graczy; τάβλι

tryptyk ˈtrɨptɨk n
(sztuka) dzieło (malarskie, literackie, rzeźbiarskie, filmowe itp.) składające się z trzech części; τρίπτυχο
trójdzielna nastawa ołtarzowa τρίπτυχο

trzcina ˈṭʃʲʨ̑ĩna n
materiał otrzymywany z trzciny (1.1) καλάμι
roślina o wysokiej łodydze, z kwiatami w postaci wiech, rosnąca przy brzegach zbiorników wodnych i na mokradłach; καλαμιά
zbiorowisko, zarośla trzciny (1.1); teren porośnięty trzciną (1.1) καλαμιώνας

trzcina cukrowa n
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) Saccharum officinarum, (zobacz) cukrowiec lekarski; ζαχαροκάλαμο

trzeba ˈṭʃɛba v
…tworzący wyrażenia, w których wykonanie czynności jest konieczne lub niezbędne; musieć w formie bezosobowej πρέπει να

trzeciorzęd ṭʃɛˈʨ̑ɔʒɛ̃nt n
(geologia, geologiczny) starszy okres (system) kenozoiku, dzielący się na paleogen i neogen; Τριτογενές

trzepaczka ṭʃɛˈpaʧ̑ka n
narzędzie do ubijania piany z białek jaj lub śmietany; χτυπητήρι

trzewik ˈṭʃɛvʲik n
rodzaj obuwia, charakteryzujący się twardą (trwałą) zelówką i obejmującą kostkę sznurowaną cholewką μποτάκι μποτίνι

trzeć ṭʃɛʨ̑ v
(zoologia, zoologiczny) (o rybach) odbywać tarło, wykonywać funkcje rozrodcze γεννώ

trzmielojad ṭʃmʲjɛˈlɔjat n
(ornitologia, ornitologiczny) Pernis apivorus, drapieżny ptak żywiący się żądłówkami; σφηκιάρης

trznadel zwyczajny ˈṭʃnadɛl zvɨˈʧ̑ajnɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Emberiza citrinella, mały ptak częściowo wędrowny z rodziny trznadlowatych; χρυσοτσίχλονο

trzustka ˈṭʃustka n
(anatomia, anatomiczny) gruczoł jamy brzusznej składający się z części hormonalnej i trawiennej; πάγκρεας

trzycyfrowy ˌṭʃɨʦ̑ɨfˈrɔvɨ adj
składający się z trzech cyfr, mający trzy cyfry τριψήφιος

trzydziestodwójka n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nuta trwająca jedną trzydziestodrugą całej nuty; τριακοστό δεύτερο

trzydziestolatek ˌṭʃɨʥ̑ɛstɔˈlatɛk n
osoba w wieku 30-39 lat τριαντάρης

trzymiesięczny ˌṭʃɨ̃mʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
będący w wieku trzech miesięcy τριμηνιαίος
przypadający co trzy miesiące τριμηνιαίος
trwający trzy miesiące τριμηνιαίος

trzyminutowy adj
trwający trzy minuty τρίλεπτος

trzypiętrowy adj
złożony z parteru i trzech wyższych kondygnacji τρίπατος τριώροφος

trzysylabowy ˌṭʃɨsɨlaˈbɔvɨ adj
liczący trzy sylaby, składający się z trzech sylab τρισύλλαβος

trzęsienie ziemi ṭʃɛ̃w̃ˈɕɛ̇̃ɲɛ ˈʑɛ̃mʲi n
(geofizyka) wstrząsy ziemi, najczęściej pochodzenia tektonicznego; σεισμός

trójkołowy ˌtrujkɔˈwɔvɨ adj
taki, który ma trzy koła τρίτροχος

trójkąt ˈtrujkɔ̃nt n
(matematyka, matematyczny) wielokąt posiadający trzy boki τρίγωνο

trójlistny trujˈlʲistnɨ adj
złożony z trzech liści, mający trzy liście τρίφυλλος

trójmasztowiec ˌtrujmaˈʃtɔvʲjɛʦ̑ n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek posiadający trzy maszty τρικάταρτο

trójmasztowy ˌtrujmaˈʃtɔvɨ adj
o żaglowcu: mający trzy maszty τρικάταρτος

trójnóg ˈtrujnuk n
przedmiot, sprzęt o trzech nogach τρίποδας τρίποδο

trójpłat ˈtrujpwat n
(lotnictwo, lotniczy) samolot o trzech płatach nośnych; τριπλάνο

trójskok ˈtrujskɔk n
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik musi wykonać trzy następujące po sobie skoki i wylądować na piaszczystej skoczni obunóż; άλμα τριπλούν

trójwymiarowy ˌtrujvɨ̃mʲjaˈrɔvɨ adj
mający trzy wymiary: długość, szerokość i wysokość τρισδιάστατος

trąba powietrzna n
(meteorologia, meteorologiczny) przesuwający się wir powietrza w kształcie leja o duża sile niszczącej στρόβιλος

trąd trɔ̃nt n
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna skóry i układu nerwowego; λέπρα

tsunami tsũˈnãmʲi n
(geologia, geologiczny) fale morskie wywołane ruchami tektonicznymi; τσουνάμι

tu tu pronoun
…miejsce, w którym znajduje się mówiący εδώ

tubylec tuˈbɨlɛʦ̑ n
osoba pochodząca z lokalnej populacji, rdzennej ludności jakiegoś kraju ιθαγενής ντόπιος

tukan ˈtukãn n
(ornitologia, ornitologiczny) barwny ptak południowoamerykański o dużym dziobie, z rodzaju Ramphastos, w podrodzinie tukanów; τουκάν τουκάνος

tulipan tuˈlʲipãn n
(botanika, botaniczny) Tulipa L., posiadająca wiele odmian roślina cebulowa z rodziny liliowatych, z pojedynczymi dużymi kwiatami; τουλίπα

tunel ˈtũnɛl n
budowla ziemna umożliwiająca poprowadzenie drogi lub torów kolejowych pod ziemią, górą, wodą itp.; σήραγγα
(informatyka, informatyczny) połączenie się ze zdalnym komputerem przez połączenie się z pośrednim komputerem, z którego dopiero następuje docelowe połączenie; σήραγγα

tunezyjski ˌtũnɛˈzɨjsʲci adj
odnoszący się do państwa Tunezja τυνησιακός

turban ˈturbãn n
męskie nakrycie głowy w postaci zwoju noszone w krajach orientalnych; τουρμπάνι

turbina turˈbʲĩna n
(technologia, technika, techniczny) silnik zmieniający energię kinetyczną cieczy lub gazu na ruch obrotowy; στρόβιλος τουρμπίνα

turecki tuˈrɛʦ̑ʲci adj
odnoszący się do Turcji, do zamieszkujących ją Turków, do ich kultury, dziejów, języka itp. τουρκικός τούρκικος

turecki tuˈrɛʦ̑ʲci n
język urzędowy Turcji; τουρκικά τούρκικα

turkawka turˈkafka n
(ornitologia, ornitologiczny) (Streptopelia turtur) średniej wielkości ptak leśny podobny do gołębia; τρυγόνι

turniej n
(historia, historyczny, historycznie) średniowieczne zawody rycerskie; κονταρομαχία κονταροχτύπημα τζόστρα
(sport, sportowy) rozgrywki lub zawody sportowe; τουρνουά

turysta tuˈrɨsta n
osoba uprawiająca turystykę τουρίστας

turystka tuˈrɨstka n
kobieta, która podróżuje dla przyjemności τουρίστρια

turystyka tuˈrɨstɨka n
wyjazdy poza miejsce zamieszkania w celach krajoznawczych lub wypoczynkowych; τουρισμός

tusz tuʃ n
farba wodna używana zwykle do napełniania wkładów w długopisach σινική μελάνη

tułów ˈtuwuf n
(anatomia, anatomiczny) ciało ssaka oprócz głowy i kończyn; κορμός
(zoologia, zoologiczny) odcinek ciała u owadów i skorupiaków (zwykle pomiędzy głową a odwłokiem) θώρακας

tuńczyk ˈtũj̃n͇ʧ̑ɨk n
(ichtiologia, ichtiologiczny) duża, żyjąca w ławicach, ryba drapieżna, ważna w rybołówstwie; τόνος τόννος

tuż tuʃ adv
prawie, blisko σχεδόν

twardość n
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od twardy σκληρότητα

twardy ˈtfardɨ adj
nie miękki, nieuginający się pod naciskiem σκληρός
o człowieku odporny, niepoddający się przeciwnościom i emocjom σκληρός
ciężki, trudny σκληρός
nieustępliwy, niedający się przekonać do zmiany zdania σκληρός
surowy, bezlitosny σκληρός

twarz tfaʃ n
przednia część głowy człowieka, zawierająca usta, nos, oczy πρόσωπο
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) aspekt, często aspekt charakteru, wariant czegoś πρόσωπο

twarzą w twarz ˈtfaʒɔ̃w̃ ˈf‿tfaʃ adv
bezpośrednio πρόσωπο με πρόσωπο

twaróg ˈtfaruk n
(spożywczy) produkt wytwarzany z mleka po oddzieleniu serwatki; rodzaj sera, świeżego, niedojrzewającego ανθότυρο

tworzyć ˈtfɔʒɨʨ̑ v
budować, konstruować coś nowego (również z niczego); przyczyniać się do powstania czegoś (także pojęć niematerialnych) δημιουργώ

twój tfuj pronoun
2 os. lp εσύ

twórca ˈtfurʦ̑a n
(książkowy) osoba, która coś stworzyła, najczęściej dzieło sztuki δημιουργός πλάστης

twórczość ˈtfurʧ̑ɔɕʨ̑ n
aktywność opierająca się na tworzeniu, byciu kreatywnym δημιουργικότητα
ogół dzieł, prac stworzonych przez kogoś; dorobek twórczy, dorobek artystyczny δημιουργία

twórczyni tfurˈʧ̑ɨ̃ɲi n
forma żeńska od: twórca δημιουργός πλάστρια

ty tɨ personalPronoun
(gramatyka) druga osoba liczby pojedynczej εσύ

tyczkarz ˈtɨʧ̑kaʃ n
(sport, sportowy) zawodnik skoków o tyczce επικοντιστής

tydzień ˈtɨʥ̑ɛ̇̃ɲ n
każdy okres siedmiu dni εβδομάδα
okres siedmiu kolejnych dni, zwykle od poniedziałku do niedzieli, będący częścią miesiąca, związany prawdopodobnie ze zmianami Księżyca, powtarzający się cyklicznie; εβδομάδα βδομάδα

tyfus ˈtɨfus n
(medycyna, medyczny) grupa bakteryjnych chorób zakaźnych; τύφος

tygrys ˈtɨɡrɨs n
(zoologia, zoologiczny) Panthera tigris, duży drapieżnik z rodziny kotowatych z wyrazistymi pręgami na sierści; τίγρη τίγρης

tygrysica ˌtɨɡrɨˈɕiʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) samica tygrysa τίγρη

tykanie tɨˈkãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: tykać τίκι τακ τικ τακ

tylda n
(termin typograficzny) znak diakrytyczny w postaci poziomego wężyka stawianego nad literą περισπωμένη
(termin typograficzny) znak w tekście w postaci poziomego wężyka (˜), którym zastępuje się opuszczony dla oszczędności miejsca wyraz lub jego część περισπωμένη

tylko ˈtɨlkɔ conjunction
łączy frazy o przeciwstawnym znaczeniu lub wyodrębnia dany element αλλά

tylko ˈtɨlkɔ particle
oznacza ograniczenie, wyróżnienie, wyodrębnienie μόνο

tym adv
…wskazujący na większy stopień intensywności cechy lub stanu rzeczy w podanych okolicznościach τόσο

tymianek tɨ̃ˈmʲjãnɛk n
(botanika, botaniczny) Thymus vulgaris, gatunek rośliny z rodziny jasnotowatych pochodzącej z rejonów Morza Śródziemnego i stosowanej jako przyprawa; θυμάρι

tynkarz ˈtɨ̃ŋkaʃ n
(zawodowy) (budownictwo) murarz będący specjalistą w zakresie tynkowania σοβατζής

tyrania n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy jednostki opierające się na przemocy i terrorze τυραννία

tyrać ˈtɨraʨ̑ v
(potocznie, potoczny) ciężko pracować κοπιάζω μοχθώ

tyroksyna n
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, jeden z hormonów tarczycy; θυροξίνη

tyrolski tɨˈrɔlsʲci adj
dotyczący Tyrolu, związany z Tyrolem, pochodzący z Tyrolu τιρολέζικος

tyrozyna n
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, aminokwas wchodzący w skład wielu białek, przekształcany m.in. w hormony - tyroksynę i adrenalinę; τυροσίνη

tysiąclecie ˌtɨɕɔ̃nʦ̑ˈlɛʨ̑ɛ n
tysiąc lat χιλιετία

tytan ˈtɨtãn n
(książkowy) człowiek wielkiego ducha, wybitny, przerastający pod każdym względem swoje otoczenie τιτάνας
(mitologia grecka) każdy z olbrzymów, synów Uranosa i Gai, braci tytanid; (także, też) ich potomkowie; τιτάνας
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ti i liczbie atomowej 22; τιτάνιο

tytoń ˈtɨtɔ̃ɲ n
(botanika, botaniczny) Nicotiana, roślina zawierająca nikotynę; καπνός νικοτιανή
suszone liście tej rośliny (1.1); καπνός νικοτιανή

tytuł ˈtɨtuw n
napis, nagłówek, nazwa dzieła (filmu, sztuki teatralnej, utworu muzycznego, literackiego) lub jego rozdziałów; τίτλος
zdobyta godność, stopień naukowy, służbowy, także zajmowane stanowisko, pełniona funkcja τίτλος

tyć tɨʨ̑ v
zwiększać swoją masę za sprawą przyrostu tkanki tłuszczowej παχαίνω

tyłek ˈtɨwɛk n
(potocznie, potoczny) pośladki πισινός

tęcza ˈtɛ̃n͇ʧ̑a n
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko optyczne pod postacią kolorowego łuku z rozszczepionego światła; ουράνιο τόξο ίριδα

tęczówka tɛ̃n͇ˈʧ̑ufka n
(anatomia, anatomiczny) element budowy oka, nieprzezroczysta tarczka stanowiąca przednią część błony naczyniówkowej, w centrum zawierająca źrenicę; ίριδα ίρις

tędy ˈtɛ̃ndɨ pronoun
tą drogą (bliską od osoby wskazującej) από αυτός ο δρόμος από δω

tępić ˈtɛ̃mpʲiʨ̑ v
stawać się tępym, ulegać stępieniu στομώνω

tęsknota tɛ̃w̃sˈknɔta n
chęć osiągnięcia, pozyskania czegoś λαχτάρα
uczucie żalu, smutku wywołane rozłąką z kimś, brakiem lub utratą kogoś albo czegoś νοσταλγία μαράζι

tętniak ˈtɛ̃ntʲɲak n
(medycyna, medyczny) ograniczone poszerzenia światła tętnicy; ανεύρυσμα

tętnica szczękowa tɛ̃ntʲˈɲiʦ̑a ʃʧ̑ɛ̃ŋˈkɔva n
(anatomia, anatomiczny) tętnica doprowadzająca krew do twarzoczaszki; γναθιαία αρτηρία

tłok twɔk n
(technologia, technika, techniczny) element maszyny, który przyjmuje nacisk lub wywiera go na gaz, ciecz lub inną substancję, przekazując do niej lub odbierając od niej energię; έμβολο πιστόνι
duża masa ludzi στρίμωγμα συνωστισμός

tłum twũm n
duża grupa ludzi zebrana w jednym miejscu πλήθος

tłumacz ˈtwũmaʧ̑ n
osoba dokonująca tłumaczenia wypowiedzi ustnej διερμηνέας
osoba przekładająca tekst pisany z jednego języka na inny; μεταφραστής

tłumaczenie ˌtwũmaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: tłumaczyć – przekładanie na inny język μετάφραση εξήγηση
jakieś słowo, wyrażenie lub tekst wyrażony w innym języku μετάφραση

tłumaczka twũˈmaʧ̑ka n
kobieta dokonująca tłumaczenia wypowiedzi ustnej μεταφράστρια
kobieta przekładająca tekst pisany z jednego języka na inny μεταφράστρια

tłumaczyć twũˈmaʧ̑ɨʨ̑ v
wyrażać tę samą informację za pomocą innego języka niż wyjściowy μεταφράζω

tłusty czwartek ˈtwustɨ ˈʧ̑fartɛk n
(etnografia, etnograficzny) ostatni czwartek karnawału, w którym zwyczajowo urządza się zabawy, przyjęcia i częstuje pączkami; Τσικνοπέμπτη

ubezpieczenie ˌubɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
zapewnienie o odszkodowaniu za poniesioną stratę; działania prowadzące do zaspokojenia potrzeb finansowych osoby, która poniosła straty materialne ασφάλιση

ubezpieczenie na życie ˌubɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃ɲɛ na‿ˈʒɨʨ̑ɛ n
(urzędowy) zapewnienie wypłaty odpowiedniej sumy osobie wskazanej, w razie śmierci osoby objętej tym ubezpieczeniem; ασφάλεια ζωής

ubiegłoroczny ˌubʲjɛɡwɔˈrɔʧ̑nɨ adj
taki, który wydarzył się w ubiegłym (poprzednim) roku περσινός

ubierać uˈbʲjɛraʨ̑ v
zakładać, wkładać ubranie lub obuwie ντύνω
zakładać ubranie na swoje ciało ντύνομαι

ubiór ˈubʲjur n
elementy nakładane na ciało; to, co ma się na sobie ενδυμασία

ubogi uˈbɔɟi adj
posiadający mało dóbr materialnych φτωχός
nieobfitujący w coś φτωχός

ubranie uˈbrãɲɛ n
wszystko, co służy do okrycia ludzkiego ciała ρούχο ρουχισμός

ubóstwiać uˈbustfʲjäʨ̑ v
czcić, wielbić, uwielbiać, otaczać kogoś (lub coś) zachwytem αποθεώνω θαυμάζω
nadawać obiektom lub zjawiskom cechy boskie θεοποιώ

ucho ˈuxɔ n
(anatomia, anatomiczny) narząd słuchu; αυτί αφτί
dziurka w igle, przez którą przewleka się nić λαβή χερούλι
uchwyt kosza, garnka, filiżanki lub siatki λαβή χερούλι
klapki na czapce opuszczane dla zasłonięcia uszu (1.1) μάτι

ucho wewnętrzne ˈuxɔ vɛvˈnɛ̃nṭʃnɛ n
(anatomia, anatomiczny) część ucha mieszcząca receptory zmysłu słuchu i równowagi; έσω ους

ucho środkowe ˈuxɔ ɕrɔtˈkɔvɛ n
(anatomia, anatomiczny) część ucha, w której znajdują się kosteczki słuchowe i trąbka Eustachiusza; μέσο αυτί

uchodźca uˈxɔʨ̑ʦ̑a n
osoba, która musiała opuścić swój kraj ze względu na wojnę, prześladowania lub klęski żywiołowe; πρόσφυγας

uchwała uˈxfawa n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt woli kolegialnego organu państwowego, samorządu lub organizacji, podejmowany z reguły na posiedzeniu tego gremium, po przeprowadzeniu głosowania; απόφαση

uciekać uˈʨ̑ɛkaʨ̑ v
(przenośnie, przenośnia) unikać czegoś, nie chcieć konfrontacji z czymś αποφεύγω
o substancjach: wylewać się, wydostawać się, przeciekać ξεχειλίζω
pośpiesznie opuszczać jakieś miejsce (najczęściej ze względu na niebezpieczeństwo, zagrożenie) φεύγω δραπετεύω

ucisk n
oddziaływanie pewną siłą na coś πίεση

uciążliwy ˌuʨ̑ɔ̃w̃ʒˈlʲivɨ adj
taki, którego wykonanie sprawia kłopot, trudności, wymaga dużego wysiłku δύσκολος

uczciwość uʧ̑ʲˈʨ̑ivɔɕʨ̑ n
uczciwe zachowanie τιμιότητα

uczelniany adj
związany z uczelnią, odnoszący się do uczelni ακαδημαϊκός

uczennica ˌuʧ̑ɛ̃ɲˈːiʦ̑a n
forma żeńska od: uczeń μαθήτρια

uczestniczyć ˌuʧ̑ɛˈstʲɲiʧ̑ɨʨ̑ v
brać udział συμμετέχω μετέχω
mieć udział εμπεριέχω ενέχω μετέχω

uczestnik uˈʧ̑ɛstʲɲik n
osoba biorąca w czymś udział συμμετέχων

uczeń ˈuʧ̑ɛ̃ɲ n
ten, kto się uczy, pobiera naukę μαθητής

uczniowski adj
typowy dla uczniów σχολικός

uczta ˈuʧ̑ta n
(przenośnie, przenośnia) ciekawe wydarzenie, zazwyczaj o charakterze kulturalnym; bardzo przyjemne przeżycie estetyczne, duchowe τέρψη
duże, wystawne przyjęcie ευωχία συμπόσιο συνεστίαση

uczucie uˈʧ̑uʨ̑ɛ n
miłość, przyjaźń αίσθημα
stan psychiczny odzwierciedlający stosunek emocjonalny podmiotu do osób, rzeczy, zdarzeń zewnętrznych lub do samego podmiotu αίσθημα συναίσθημα

uczulenie n
(medycyna, medyczny) nadmierna wrażliwość organizmu na pewne czynniki, polegająca na nieprawidłowej reakcji immunologicznej po zetknięciu się z alergenem αλλεργία

uczynny uˈʧ̑ɨ̃nːɨ adj
(książkowy) chętny, skłonny do bezinteresownej pomocy πρόθυμος

uczyć ˈuʧ̑ɨʨ̑ v
przekazywać komuś wiedzę διδάσκω

uczęszczać uˈʧ̑ɛ̃w̃ʃʧ̑aʨ̑ v
bywać gdzieś często (lub regularnie); brać udział w czymś συχνάζω

udany uˈdanɨ adj
zakończony powodzeniem; nie zakończony klęską, niepowodzeniem, fiaskiem πετυχημένος

udawać Greka uˈdavaʥ̑ ˈɡrɛka v
udawać, że nie ma się pojęcia, wiedzy na jakiś temat; zachowywać się jak ktoś niezorientowany, nierozumiejący określonej kwestii, mimo że w rzeczywistości jest inaczej κάνω την πάπια κάνω τον Κινέζο παριστάνω τον Κινέζο

uderzyć uˈdɛʒɨʨ̑ v
zadać komuś cios χτυπώ
uderzyć (1.1) siebie wzajemnie; zderzyć się χτυπιέμαι
zetknąć się gwałtownie jakąś częścią ciała z czymś χτυπιέμαι

udo ˈudɔ n
(anatomia, anatomiczny) część nogi pomiędzy kolanem a biodrem; μηρός μπούτι

udręka n
to, co kogoś dręczy i powoduje cierpienie βασανιστήριο

udział ˈuʥ̑aw n
uczestnictwo w jakimś wydarzeniu μέρος συμμετοχή

udziec ˈuʥ̑ɛʦ̑ n
(kulinaria) udo dużego zwierzęcia przeznaczone do spożycia πόδι

ugryźć się w język ˈuɡrɨɕʨ̑‿ɕɛ ˈvʲ‿jɛ̃w̃zɨk v
(przenośnie, przenośnia) powstrzymać się w ostatniej chwili od powiedzenia czegoś δαγκώνω τη γλώσσα μου

ugór ˈuɡur n
(rolnictwo, rolniczy) pole nieuprawiane przez pewien okres czasu; χωράφι σε αγρανάπαυση

ujemny uˈjɛ̃mnɨ adj
(matematyka, matematyczny) (ekonomia, ekonomiczny) mniejszy od zera αρνητικός

ukamienowanie ˌukãmʲjɛ̃nɔˈvãɲɛ n
forma kary śmierci polegająca na obrzucaniu skazanego kamieniami do momentu zabicia; λιθοβολισμός

ukryty uˈkrɨtɨ adj
taki, o którym nikt nie wie, którego ktoś nie chce ujawnić κρυμμένος

ukrywać uˈkrɨvaʨ̑ v
schować, umieścić w zasłoniętym, niewidocznym miejscu, umieścić w zamknięciu; skrywać przed wzrokiem ludzkim κρύβω
schować się w niewidocznym, bezpiecznym miejscu κρύβομαι

ukwiał n
(zoologia, zoologiczny) Actiniaria, bezszkieletowe zwierzę z rzędu ukwiałów, prowadzące osiadłych lub półosiadłych tryb życia; θαλάσσια ανεμώνη

ukąszenie ˌukɔ̃w̃ˈʃɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: ukąsić δάγκαμα δάγκωμα
miejsce na ciele, gdzie ktoś lub coś kogoś ukąsiło δαγκανιά δαγκωματιά δαγκωνιά

układ krwionośny ˈukwat kr̥fʲjɔ̃ˈnɔɕnɨ n
(anatomia, anatomiczny) system naczyń rozprowadzających krew po organizmie; καρδιαγγειακό σύστημα

układ krążenia n
(anatomia, anatomiczny) (medycyna, medyczny) układ organizmu, złożony z dwóch układów: krwionośnego i chłonnego; κυκλοφορικό σύστημα

układ nerwowy n
(anatomia, anatomiczny) zbiór wyspecjalizowanych komórek, pozostających ze sobą w złożonych relacjach funkcjonalnych i strukturalnych, odpowiadający za sterowanie aktywnością organizmu; νευρικό σύστημα

układ okresowy ˈukwat ˌɔkrɛˈsɔvɨ n
zestawienie wszystkich pierwiastków chemicznych w postaci rozbudowanej tabeli, uporządkowane według ich rosnącej liczby atomowej, grupujące pierwiastki według ich cyklicznie powtarzających się podobieństw właściwości; περιοδικός πίνακας

układ okresowy pierwiastków ˈukwat ˌɔkrɛˈsɔvɨ pʲjɛrˈvʲjastkuf n
(chemia, chemiczny) tabelaryczny układ pierwiastków chemicznych uporządkowany według rosnącej liczby atomowej; περιοδικός πίνακας των χημικών στοιχείων

układ planetarny ˈukwat ˌplãnɛˈtarnɨ n
(astronomia, astronomiczny) zbiór planet i innych ciał niebieskich krążących wokół wspólnego centrum masy; πλανητικό σύστημα

układ scalony ˈukwat sʦ̑aˈlɔ̃nɨ n
(elektronika, elektroniczny) zamknięty w obudowie układ elektroniczny, gotowy do umieszczenia w innym układzie; ολοκληρωμένο κύκλωμα

układ wydechowy ˈukwad ˌvɨdɛˈxɔvɨ n
(motoryzacja) układ odprowadzający spaliny z silnika spalinowego i wygłuszający hałas produkowany przez silnik σύστημα εξάτμισης

układ zbiorowy ˈukwad zbʲjɔˈrɔvɨ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) układ określający warunki pracy, zawierany między związkami zawodowymi i pracodawcami συλλογική σύμβαση εργασίας

ul ul n
(pszczelarstwo, pszczelarski) pomieszczenie przystosowane do trzymania w nim pszczół dla hodowli; κυψέλη μελίσσι

ulewa uˈlɛva n
deszcz dający w stosunkowo krótkim czasie duże ilości wody μπόρα

ulica uˈlʲiʦ̑a n
droga wytyczona i zbudowana na terenie zurbanizowanym, głównie w mieście; οδός δρόμος

uliczka uˈlʲiʧ̑ka n
krótka lub wąska ulica σοκάκι στενάκι

ulicznica ˌulʲiʧ̑ʲˈɲiʦ̑a n
(przestarzałe, przestarzały) prostytutka καλντεριμιτζού σουρλουλού

ulotka uˈlɔtka n
niewielka publikacja zawierająca przekaz reklamowy, społeczny lub polityczny φυλλάδιο φυλλαράκι

ultimatum ˌultʲĩˈmatũm n
oświadczenie zawierające żądanie określonego zachowania, poparte groźbą zastosowania środków przymusu w razie niespełnienia żądań przed ściśle określonym terminem; τελεσίγραφο

ultradźwiękowy ˌultraʥ̑vʲjɛ̃ŋˈkɔvɨ adj
charakterystyczny, odnoszący się do lub związany z ultradźwiękami υπερηχητικός

ultrafioletowy ˌultrafʲjɔlɛˈtɔvɨ adj
(fizyka, fizyczny) dotyczący ultrafioletu, świecący ultrafioletem υπεριώδης

ulubiony ˌuluˈbʲjɔ̃nɨ adj
najbardziej lubiany αγαπημένος

umarł król, niech żyje król ˈũmarw̥ ˈkrulʲ ˈɲɛγ ˈʒɨjɛ ˈkrul proverb
pierwotnie w średniowieczu słowa marszałka dworu francuskiego, wygłaszane po śmierci króla Francji i od razu ogłaszające nowego monarchę, zapewniające brak kłótni i walk o sukcesję ο βασιλεύς απέθανε, ζήτω ο βασιλεύς ο βασιλιάς απέθανε, ζήτω ο βασιλιάς

umierać ũˈmʲjɛraʨ̑ v
kończyć swoje życie, przestawać żyć πεθαίνω

umierać ze śmiechu ũˈmʲjɛraʥ̑ zɛ‿ˈɕmʲjɛxu v
śmiać się bardzo intensywnie πεθαίνω στα γέλια

umieszczać ũˈmʲjɛʃʧ̑aʨ̑ v
stawiać, kłaść kogoś lub coś w określonym miejscu; umiejscawiać βάζω

umniejszać v
czynić coś mniej ważnym; obniżać wartość, wielkość, znaczenie μειώνω

umowa ũˈmɔva n
wzajemne zobowiązanie dwóch lub więcej osób do zrobienia czegoś lub zachowywania się w określony sposób; arkusz lub inny zapis takiego zobowiązania; συμβόλαιο συνθήκη σύμβαση

umowa o pracę ũˈmɔva ɔ‿ˈpraʦ̑ɛ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) umowa zawarta między pracodawcą a pracownikiem, w której pracownik zobowiązuje się do wykonywania dla pracodawcy określonej pracy za określonym wynagrodzeniem; σύμβαση εργασίας

umysł ˈũmɨsw̥ n
ogół aktywności mózgu ludzkiego; νους

umywalka ˌũmɨˈvalka n
urządzenie sanitarne z bieżącą wodą i naczyniem, przeznaczone do higieny osobistej; νιπτήρας

umyślnie ũˈmɨɕl̥ʲɲɛ adv
w sposób umyślny; specjalnie, zgodnie z zamiarem επίτηδες θελημένα σκόπιμα

uniewinniać ˌũɲɛˈvʲĩɲːäʨ̑ v
oczyszczać z zarzutów αθωώνω

unikać ũˈɲikaʨ̑ v
starać się nie mieć kontaktu z kimś lub czymś αποφεύγω

uniwersytecki ˌũɲivɛrsɨˈtɛʦ̑ʲci adj
dotyczący uniwersytetu, związany z uniwersytetem πανεπιστημιακός

uniwersytet ˌũɲiˈvɛrsɨtɛt n
wyższa uczelnia obejmująca zwykle kilka wydziałów nauk, mająca prawo nadawania stopni naukowych πανεπιστήμιο

upadek uˈpadɛk n
przewrócenie się πτώση

uparty uˈpartɨ adj
(o osobach) charakteryzujący się uporem; upierający się przy czymś πεισματάρης επίμονος

upał ˈupaw n
(meteorologia, meteorologiczny) okres wysokich temperatur; καύσωνας κάψα

upiec dwie pieczenie na jednym ogniu v
załatwić dwie sprawy jednocześnie με ένα σμπάρο δυο τρυγόνια

upierdliwiec n
(wulgarnie, wulgaryzm) (potocznie, potoczny) człowiek upierdliwy, dokuczliwy, natrętny πρηξαρχίδης σπασαρχίδης

upierzenie ˌupʲjɛˈʒɛ̃ɲɛ n
pióra na ciele ptaków, pierze φτέρωμα

upiór ˈupʲjur n
wampir, zmarły atakujący w nocy żywych φάσμα

uprościć uˈprɔɕʨ̑iʨ̑ v
uczynić coś prostszym, mniej skomplikowanym απλοποιώ απλουστεύω

uran ˈurãn n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu U i liczbie atomowej 92; ουράνιο

urbanizacja ˌurbãɲiˈzaʦ̑ʲja n
wzrost liczby ośrodków miejskich na jakimś obszarze, ich powiększenie i rozwój wiążący się z koncentracją, napływem ludności, wzrostem ich roli i znaczenia dla danego regionu; αστικοποίηση

urlop ojcowski ˈurlɔp ɔjˈʦ̑ɔfsʲci n
(potocznie, potoczny) urlop, z którego korzysta ojciec noworodka lub niemowlęcia w celu sprawowania nad nim opieki άδεια πατρότητας

urna ˈurna n
pojemnik (zazwyczaj w kształcie wazy) do przechowywania prochów zmarłych po ich kremacji; τεφροδόχος κάλπη τεφροδοχείο
pojemnik, do którego wyborcy wrzucają swoje głosy κάλπη

uroczysty ˌurɔˈʧ̑ɨstɨ adj
obchodzony w sposób podniosły, odznaczający się okazałością εορταστικός επίσημος

urodzajność n
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od urodzajny γονιμότητα

urodziny ˌurɔˈʥ̑ĩnɨ n
fakt narodzenia się γέννηση
rocznica dnia narodzin γενέθλια

urodzić się w czepku v
(przenośnie, przenośnia) mieć wielkie szczęście we wszystkich przedsięwzięciach życiowych όλα μου έρχονται βολικά

urolog uˈrɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób układu moczowo-płciowego ουρολόγος

urologia ˌurɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się fizjologią i schorzeniami układu moczowo-płciowego; ουρολογία

urugwajski ˌuruɡˈvajsʲci adj
związany z Urugwajem, dotyczący Urugwaju ουρουγουανός

urwisko urˈvʲiskɔ n
przepaść γκρεμός

urzeczywistniać ˌuʒɛʧ̑ɨˈvʲistʲɲäʨ̑ v
realizować coś πραγματοποιώ

urzeczywistnienie ˌuʒɛʧ̑ɨvʲiˈstʲɲɛ̇̃ɲɛ n
spełnienie czegoś, uczynienie czegoś rzeczywistym πραγμάτωση πραγματοποίηση

urząd stanu cywilnego ˈuʒɔ̃nt ˈstãnu ˌʦ̑ɨvʲilˈnɛɡɔ n
(urzędowy) jednostka organizacyjna rejestrująca takie zdarzenia jak urodzenia, zawieranie związków małżeńskich i zgony; ληξιαρχείο

urzędnik uˈʒɛ̃ndʲɲik n
osoba pracujący w urzędzie υπάλληλος

usilny adj
taki, w który ktoś wkłada wiele wysiłku ειλικρινής

uspokajać ˌuspɔˈkajäʨ̑ v
dawać uspokojenie καθησυχάζω

usprawiedliwiać ˌuspravʲjɛˈdlʲivʲjäʨ̑ v
wyjaśniać motywy działania εξηγώ

usta ˈusta n
(anatomia, anatomiczny) część ciała służąca głównie do spożywania pokarmów oraz artykulacji głosek; στόμα

ustawa uˈstava n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt normatywny o charakterze powszechnie obowiązującym, najczęściej obecnie uchwalany przez parlament (w niektórych państwach zatwierdzany później przez organ władzy wykonawczej); νόμος

ustny ˈustnɨ adj
dotyczący ust, związany z ustami στοματικός
wyrażony, przekazany za pomocą ust προφορικός

uszanowanie n
uczucie szacunku do kogoś lub do czegoś σέβας

usługa uˈswuɡa n
działalność gospodarcza służąca zaspokajaniu potrzeb ludzi υπηρεσία
okazana pomoc χάρη

usługobiorca ˌuswuɡɔˈbʲjɔrʦ̑a n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) osoba fizyczna lub prawna korzystająca z usług αποδέκτης υπηρεσία υπηρεσία

usługodawca ˌuswuɡɔˈdafʦ̑a n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) osoba fizyczna lub prawna świadcząca usługi παρέχων υπηρεσία υπηρεσία

utopia uˈtɔpʲja n
nie biorący pod uwagę możliwości realizacji ideał szczęśliwego społeczeństwa, ideał doskonałego ustroju politycznego ουτοπία

utrudniać uˈtrudʲɲäʨ̑ v
sprawiać trudność, czynić coś trudniejszym δυσκολεύω εμποδίζω

utrzeć nosa ˈuṭʃɛʨ̑ ˈnɔsa v
poskromić kogoś, dać komuś nauczkę, ukrócić czyjąś samowolę κόβω το βήχα

utwardzacz n
substancja, która zmieszana z innymi substancjami może wywołać ich utwardzenie σκληρυντικό

utwór ˈutfur n
dzieło literackie lub muzyczne έργο

uwertura ˌuvɛrˈtura n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór orkiestrowy poprzedzający rozpoczęcie opery, oratorium lub baletu ουβερτούρα

uwielbiać uˈvʲjɛlbʲjäʨ̑ v
bardzo coś/kogoś lubić λατρεύω

uwodziciel ˌuvɔˈʥ̑iʨ̑ɛl n
mężczyzna uwodzący kogoś ξελογιαστής

uwodzicielka ˌuvɔʥ̑iˈʨ̑ɛlka n
kobieta uwodząca kogoś ξελογιάστρα

uzbecki uzˈbɛʦ̑ʲci adj
odnoszący się do państwa Uzbekistan lub Uzbeków ουζμπεκικός

uzda n
(jeździectwo, jeździecki) (zootechnika, zootechniczny) część uprzęży konia, muła lub osła; χαλινάρι

uzdrowienie ˌuzdrɔˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
przywrócenie kogoś do zdrowia γιατρειά

uzurpować ˌuzurˈpɔvaʨ̑ v
bezprawnie, samowolnie zagarniać, przywłaszczać σφετερίζομαι

ułamek uˈwãmɛk n
(matematyka, matematyczny) zapis dzielenia za pomocą poziomej kreski rozdzielającej dzielną od dzielnika (zwanych w tej sytuacji licznikiem i mianownikiem) κλάσμα
fragment całości κλάσμα

ułan ˈuwãn n
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) żołnierz lekkiej kawalerii utworzonej w Polsce w XVIII w.; ; (zobacz) też ułan w Encyklopedii staropolskiej ουλάνος

ułatwiać uˈwatfʲjäʨ̑ v
sprawiać, że coś staje się dla kogoś łatwiejsze ευκολύνω

ułomność uˈwɔ̃mnɔɕʨ̑ n
kalectwo ελάττωμα
wada, negatywna cecha czegoś ελάττωμα

uśmiech ˈuɕmʲjɛx n
zmiana wyrazu twarzy, która jest przejawem odczuwania radości, zadowolenia, rozbawienia, serdeczności lub ironii; χαμόγελο

uśmiechać się uɕˈmʲjɛxaʨ̑‿ɕɛ v
wyrażać pozytywne emocje za pomocą grymasów twarzy χαμογελώ

uśmiechnięty ˌuɕmʲjɛçˈɲɛ̃ntɨ adj
taki, który się uśmiecha γελαστός χαμογελαστός

uśmieszek uˈɕmʲjɛʃɛk n
niewyraźny uśmiech wyrażający często drwinę, ironię albo pogardę μειδίαμα

użyteczność ˌuʒɨˈtɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
(informatyka, informatyczny) miara wydajności, efektywności i satysfakcji użytkownika w odniesieniu do interaktywnych urządzeń, aplikacji oraz stron internetowych; ευχρηστία
cecha czegoś, co przynosi pożytek, zaspokaja czyjeś potrzeby χρησιμότητα

użytkować ˌuʒɨtˈkɔvaʨ̑ v
korzystać z czegoś (budynku, lokalu) χρήση

użytkownik ˌuʒɨtˈkɔvʲɲik n
osoba, która używa czegoś, użytkuje coś χρήστης

używany ˌuʒɨˈvãnɨ adj
mający wcześniej innego właściciela, noszący ślady użytkowania μεταχειρισμένος

używać uˈʒɨvaʨ̑ v
korzystać z czegoś do zrobienia czegoś χρησιμοποιώ
konsumować coś, stosować coś χρησιμοποιώ
wykorzystywać kogoś χρησιμοποιώ

verbum deponens n
(gramatyka) czasownik, który przyjmuje formę strony biernej, ale ma znaczenie czynne lub zwrotne; αποθετικό ρήμα

vice versa ˈvʲiʦ̑ɛ ˈvɛrsa adv
(żartobliwie) wzajemnie αντιστρόφως
na odwrót, odwrotnie αντιστρόφως

w f v vu preposition
…wnętrze miejsca wykonywania czynności (również przenośne: umysł, mózg, serce itp.) σε

w cztery oczy ˈf‿ʧ̑tɛrɨ ˈɔʧ̑ɨ adv
na osobności, bez udziału osób trzecich κατ' ιδίαν

w kucki ˈf‿kuʦ̑ʲci adv
pozycja ciała ludzkiego opartego na stopach lub na palcach stóp ze zgiętymi kolanami ανακούρκουδα

w mgnieniu oka ˈv‿mʲɟɲɛ̇̃ɲu ˈɔka adv
(potocznie, potoczny) bardzo szybko εν ριπή οφθαλμού

w międzyczasie ˌv‿mʲjɛ̃nʣ̑ɨˈʧ̑aɕɛ idiom
(potocznie, potoczny) między jednym wydarzeniem a drugim εν τω μεταξύ στο μεταξύ

w objęciach Morfeusza v‿ɔbʲˈjɛ̇̃ɲʨ̑ax ˌmɔrfɛˈ<sup>w</sup>uʃa idiom
(książkowy) o kimś śpiącym, pogrążonym we śnie στην αγκαλιά του Μορφέα

w ogóle v‿ɔˈɡulɛ ˈv‿ɔɡulɛ adv
ogólnie, w sumie, podsumowując γενικά
zupełnie (nie), nic a nic καθόλου

w porę ˈf‿pɔrɛ adv
we właściwej chwili, w odpowiednim momencie έγκαιρα εγκαίρως

w przybliżeniu
blisko, ale niedokładnie tak περίπου

w rzeczywistości ˌv‿ʒɛʧ̑ɨvʲiˈstɔɕʨ̑i adv
naprawdę, w istocie, istotnie, faktycznie, rzeczywiście στην πραγματικότητα

w stosunku do f‿stɔˈsũnku ˈdɔ
wobec, do, względem κοντά

w stroju adamowym ˈf‿strɔju ˌadãˈmɔvɨ̃m adv
(eufemistycznie) nago (o mężczyźnie) εν αδαμιαία περιβολή με αδαμιαία περιβολή τσιτσίδι

wachlarz ˈvaxlaʃ n
(przenośnie, przenośnia) skala, rozpiętość, różnorodność περιοχή
ręczny przyrząd do ochładzania za pomocą ruchów powietrza, rozkładany kolisto βεντάλια ριπίδι

wacik ˈvaʨ̑ik n
(potocznie, potoczny) kulisty bądź spłaszczony kawałek waty służący m.in. do dezynfekcji lub demakijażu βαμβακάκι μπάλα βαμβάκι

wada ˈvada n
cecha obniżająca wartość przedmiotu ελάττωμα
ujemna cecha charakteru ελάττωμα

wademekum ˌvadɛ̃ˈmɛkũm n
(książkowy) podręczna książka zawierająca podstawowe wiadomości, praktyczne wskazówki z jakiejś dziedziny εγκόλπιο εγχειρίδιο

waga ˈvaɡa n
urządzenie do pomiaru masy; ζυγαριά

wagon ˈvaɡɔ̃n n
(kolejnictwo) pojazd szynowy, zazwyczaj bez własnego napędu, przeznaczony do przewozu pasażerów lub towarów; βαγόνι άμαξα

wakacje vaˈkaʦ̑ʲjɛ n
okres wolny od zajęć szkolnych / pracy / obowiązków; διακοπές

walc valʦ̑ n
(choreografia, choreograficzny) taniec wirowy wykonywany w parach do melodii w metrum 3/4; βαλς
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) taneczny utwór muzyczny oparty o walc (1.1); βαλς

walczyć ˈvalʧ̑ɨʨ̑ v
toczyć walkę, uczestniczyć w walce παλεύω

walec ˈvalɛʦ̑ n
pojazd budowlany, z szerokim kołem na przedniej osi, służący do wyrównywania nawierzchni; οδοστρωτήρας

waleriana ˌvalɛrʲˈjãna n
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) kozłek lekarski (Valeriana officinalis L.) βαλεριάνα

walijski vaˈlʲijsʲci adj
związany z Walią, dotyczący Walii ουαλικός

walijski vaˈlʲijsʲci n
język walijski (1.1); język z grupy języków celtyckich, którym posługuje się ponad 600 tys. mieszkańców Walii; ουαλικά

walizka vaˈlʲiska n
rodzaj torby podróżnej w formie sztywnego prostopadłościanu z uchwytem; βαλίτσα

walka ˈvalka n
(sport, sportowy) mecz bokserski lub mecz innego sportu kontaktowego αγώνας

waltornia valˈtɔrʲɲa n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny dęty blaszany; γαλλικό κόρνο

waluta vaˈluta n
(bankowość, bankowy) oficjalna jednostka monetarna danego państwa; νόμισμα

wampir ˈvãmpʲir n
(mitologia, mitologiczny) (fantasy) upiór wysysający krew z żyjących; βρυκόλακας βρικόλακας

wanad ˈvãnat n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu V i liczbie atomowej 23; βανάδιο

wandal ˈvãndal n
osoba bezsensownie i bezmyślnie niszcząca rzeczy, wartości kulturalne, dzieła sztuki βάνδαλος

wanilia vãˈɲilʲja n
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin jednoliściennych z rodziny storczykowatych; βανίλια

wanna ˈvãnːa n
duże naczynie do kąpieli μπανιέρα λουτήρας

wanta ˈvãnta n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lina podtrzymująca i usztywniająca maszt w płaszczyźnie prostopadłej do płaszczyzny symetrii kadłuba jachtu; ξάρτι

wapień ˈvapʲjɛ̇̃ɲ n
(geologia, geologiczny) skała osadowa pochodzenia organicznego lub chemicznego zbudowana z węglanu wapnia; ασβεστόλιθος

wapno n
(chemia, chemiczny) potoczna nazwa kilku związków wapnia i różnych surowców mających zastosowanie w budownictwie, przemyśle, rolnictwie i medycynie; ασβέστης

wapń vapʲɲ̊ n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ca i liczbie atomowej 20; ασβέστιο

warga ˈvarɡa n
(anatomia, anatomiczny) fałd skórny ograniczający szparę sromu i przedsionek pochwy; χείλι χείλος
(anatomia, anatomiczny) fałd skórny ograniczający usta; χείλος χείλι

wariacja varʲˈjaʦ̑ʲja n
rodzaj obłędu παραλλαγή

wariat ˈvarʲjat n
(potocznie, potoczny) człowiek chory psychicznie τρελός

warkoczyk varˈkɔʧ̑ɨk n
(zdrobniale) od: warkocz κοτσιδάκι

warstwa bazaltowa ˈvarstfa ˌbazalˈtɔva n
(geologia, geologiczny) dolna warstwa skorupy ziemskiej; βασαλτικό στρώμα

warto ˈvartɔ particle
dobrze byłoby, gdyby coś się stało; trzeba (słowo mniej naciskające) αξίζει τον κόπο να αξίζω να

wartownia varˈtɔvʲɲa n
pomieszczenie dla wartowników φυλάκιο

wartownik varˈtɔvʲɲik n
ktoś, kto służbowo pilnuje, ubezpiecza jakiś obiekt σκοπός

wartość ˈvartɔɕʨ̑ n
(fizyka, fizyczny) (matematyka, matematyczny) liczba wyrażająca daną wielkość fizyczną lub będąca wynikiem wyrażenia matematycznego τιμή
kwota pieniędzy, jaką wart jest jakiś przedmiot lub usługa αξία
określony stan danej cechy, wymiar cechy; znaczenie; to, ile coś jest warte z jakiejś przyczyny αξία
zwykle lm zasada moralna, przekonanie αξία

warunkowy ˌvarũŋˈkɔvɨ adj
(przymiotnik) od warunek υποθετικός

warzywnik vaˈʒɨvʲɲik n
ogród lub jego część przeznaczona na uprawę warzyw λαχανόκηπος περιβόλι

warzywo vaˈʒɨvɔ n
roślina, której owoce, korzenie, liście lub kwiatostany służą człowiekowi za pokarm λαχανικό χορταρικό

wat vat n
(fizyka, fizyczny) jednostka mocy w układzie SI odpowiadająca pracy 1 dżula wykonywanej w czasie 1 sekundy; βατ

wata cukrowa ˈvata ʦ̑uˈkrɔva n
(kulinaria) jadalny wyrób z cukru przypominający watę; μαλλί της γριάς

wawrzyn ˈvavʒɨ̃n n
(botanika, botaniczny) drzewo lub krzew, Laurus L., z rodziny wawrzynowatych; δάφνη

wazektomia ˌvazɛkˈtɔ̃mʲja n
(medycyna, medyczny) zabieg urologiczny przeprowadzany u mężczyzn w celu trwałego pozbawienia ich płodności, polegający na przecięciu nasieniowodu (nasieniowodów); αγγειεκτομή εκτομή σπερματικών πόρων

wazelina n
(chemia, chemiczny) mazista, biaława substancja będąca mieszaniną węglowodorów parafinowych, głównie dokozanu i trikozanu, wykorzystywana w kosmetyce i technice; βαζελίνη

wazon ˈvazɔ̃n n
ozdobne naczynie przeznaczone do przechowywania ciętych kwiatów βάζο

ważenie vaˈʒɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: ważyć ζύγισμα

ważka ˈvaʃka n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) żyjący w okolicach zbiorników wodnych podłużny owad o dwóch parach skrzydeł i dużych oczach; λιβελούλα λιβελούλη

ważny ˈvaʒnɨ adj
mający duże znaczenie σημαντικός σπουδαίος
mający moc prawną, obowiązujący έγκυρος ισχυρός

ważyć ˈvaʒɨʨ̑ v
określać czyjś ciężar za pomocą wagi ζυγίζω
ostrożnie, powoli podejmować decyzję, wybierać coś ζυγίζω
mieć jakiś ciężar, masę ζυγίζω

wcisnąć gaz do dechy ˈfʲʨ̑isnɔ̃ɲʥ̑ ˈɡaz dɔ‿ˈdɛxɨ idiom
(potocznie, potoczny) nacisnąć pedał gazu do oporu, maksymalnie zwiększając szybkość πατάω τέρμα το γκάζι

wczesny ˈfʧ̑ɛsnɨ adj
taki, który jest u swojego początku πρώιμος
występujący w początkowej fazie; odbywający się na początku właściwej sobie pory πρώιμος

wcześniej ˈfʧ̑ɛɕɲɛ̇j adv
przed upływem pewnego określonego czasu; przed jakimś wydarzeniem πριν

wczoraj ˈfʧ̑ɔraj adv
w dniu poprzedzającym dzisiejszy χθες χτες

wczorajszy fʧ̑ɔˈrajʃɨ adj
taki, który był wczoraj, dotyczy poprzedniego dnia; z dnia poprzedniego χθεσινός

wdowa ˈvdɔva n
kobieta, której ostatni mąż nie żyje; χήρα

wdowiec ˈvdɔvʲjɛʦ̑ n
mężczyzna, którego ostatnia żona nie żyje χήρος

wdychać ˈvdɨxaʨ̑ v
wciągać powietrze/wyziewy nosem lub ustami do płuc εισπνέω

wdzięczny ˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
pełen wdzięczności ευγνώμων

według ˈvɛdwuk preposition
…oznaczający, że coś odbywa się zgodnie z jakąś instrukcją, planem, poleceniem σύμφωνα με κατά
…wyrażający autora czegoś σύμφωνα με κατά

weekend n
sobota i niedziela, także piątek wieczorem, (dosłownie) koniec tygodnia σαββατοκύριακο

wegetarianin ˌvɛɡɛtarʲˈjä̃ɲĩn n
człowiek, który nie je mięsa χορτοφάγος

wegetarianizm ˌvɛɡɛtarʲˈjä̃ɲism̥ n
sposób odżywiania się charakteryzująca się wyłączeniem z posiłków produktów mięsnych; χορτοφαγία

wehikuł czasu vɛˈçikuw ˈʧ̑asu n
fikcyjna maszyna umożliwiająca podróże w czasie; χρονομηχανή

wejście ˈvɛjɕʨ̑ɛ n
miejsce, przez które można gdzieś wejść, wkroczyć είσοδος
czynność pojawienia się είσοδος
czynność wchodzenia, przejścia do jakiegoś miejsca είσοδος
pojawienie się είσοδος

wektor ˈvɛktɔr n
(geometria) (fizyka, fizyczny) obiekt będący wielkością określoną przez wartość liczbową (moduł), zwrot i kierunek, ale bez punktu zaczepienia; διάνυσμα

wektorowy ˌvɛktɔˈrɔvɨ adj
(przymiotnik) od wektor διανυσματικός

wena ˈvɛ̃na n
(książkowy) zapał twórczy, natchnienie, zdolność, łatwość tworzenia ταλέντο φλέβα

wenecki vɛ̃ˈnɛʦ̑ʲci adj
odnoszący się do Wenecji, związany z Wenecją, wywodzący się z Wenecji βενετσιάνικος βενέτικος

wenerolog ˌvɛ̃nɛˈrɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób wenerycznych αφροδισιολόγος
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka wenerologii αφροδισιολόγος

wenerologia ˌvɛ̃nɛrɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się rozpoznawaniem i leczeniem chorób przenoszonych drogą płciową; αφροδιδιολογία

wenezuelski ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛlsʲci adj
odnoszący się do Wenezueli lub Wenezuelczyków βενεζουελανός

weranda vɛˈrãnda n
(architektura, architektoniczny) drewniana lub murowana dobudówka o funkcji rekreacyjnej, zazwyczaj dostawiona do budynku mieszkalnego, otwarta lub oszklona, z dachem na słupach. βεράντα

werbena n
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) βερβένα σταυροβότανο

wermut n
(kulinaria) wino korzenno-ziołowe; βερμούτ

weryfikowalny adj
taki, który da się zweryfikować, możliwy do sprawdzenia επαληθεύσιμος

wesoły vɛˈsɔwɨ adj
taki, który odczuwa rozbawienie, ma dobry humor, nastrój; nie jest smutny χαρούμενος

westchnienie n
głębokie odetchnięcie jako wyraz znaczącego przeżycia, emocji στεναγμός

wesz vɛʃ n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) bezskrzydły owad pasożytujący na ssakach i sporadycznie na rybach; ψείρα

weterynaria ˌvɛtɛrɨ̃ˈnarʲja n
(medycyna, medyczny) nauka o zdrowiu i chorobach zwierząt, (zobacz) medycyna weterynaryjna κτηνιατρική

weterynarz ˌvɛtɛˈrɨ̃naʃ n
lekarz leczący zwierzęta; κτηνίατρος

wewnątrz ˈvɛvnɔ̃nṭʃ adv
(przenośnie, przenośnia) w sobie, w duszy μέσα

wewnątrz ˈvɛvnɔ̃nṭʃ preposition
w środku jakiegoś wnętrza, w jakimś pomieszczeniu μέσα

wewnątrzmaciczny ˌvɛvnɔ̃nṭʃmaˈʨ̑iʧ̑nɨ adj
dziejący się wewnątrz macicy, dotyczący wnętrza macicy, obowiązujący wewnątrz macicy ενδομήτριος

wewnątrzotrzewnowy ˌvɛvnɔ̃nṭʃɔṭʃɛvˈnɔvɨ adj
dziejący się wewnątrz otrzewnej, dotyczący wnętrza otrzewnej, obowiązujący wewnątrz otrzewnej ενδοπεριτοναϊκός

wewnętrzny vɛvˈnɛ̃nṭʃnɨ adj
taki, który dotyczy psychiki człowieka; dziejący się w jego psychice ενδόμυχος
taki, który dzieje się w granicach danego kraju εσωτερικός
taki, który znajduje się wewnątrz czegoś, w środku εσωτερικός

wezwanie vɛzˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: wezwać φωνή

wełna ˈvɛwna n
sierść niektórych zwierząt parzystokopytnych, głównie owiec i wielbłądów μαλλί
tkanina, wyrób z wełny (1.1) μαλλί

wełna mineralna ˈvɛwna ˌmʲĩnɛˈralna n
(budownictwo) materiał izolacyjny wytwarzany z surowców mineralnych; πετροβάμβακας

whisky n
mocna, wytrawna wódka produkowana głównie ze słodu jęczmiennego i żyta, leżakująca w dębowych beczkach, kojarzona głównie ze Szkocją i Irlandią; ουίσκι

wiadomości ˌvʲjadɔ̃ˈmɔɕʨ̑i n
jakiś obszar wiedzy γνώση
telewizyjny lub radiowy, zwykle cykliczny, program informacyjny είδηση

wiadro ˈvʲjadrɔ n
ilość czegoś mieszcząca się we wiadrze (1.1) γουβάς κουβάς
walcowaty pojemnik, zwykle nieco szerszy u góry, z pałąkowatym uchwytem, służący do przechowywania i ręcznego przenoszenia cieczy lub materiałów sypkich; κουβάς γουβάς

wiadukt ˈvʲjadukt n
(urbanistyka, urbanistyczny) most przeprowadzający drogę komunikacyjną nad przeszkodą terenową inną niż woda (np. inna droga lub wąwóz); οδογέφυρα

wiano ˈvʲjãnɔ n
(przestarzałe, przestarzały) posag, wyprawa panny młodej προίκα

wiarygodny ˌvʲjarɨˈɡɔdnɨ adj
godny wiary, zasługujący na wiarę i zaufanie, pewny αξιόπιστος

wiatr vʲjatr̥ n
(meteorologia, meteorologiczny) ruszające się masy powietrza; άνεμος

wiatrak ˈvʲjatrak n
(budownictwo) budowla ze skrzydłami obracanymi przez wiatr; ανεμόμυλος
(potocznie, potoczny) wentylator ze śmigłem ανεμιστήρας

wiatrowskaz vʲjaˈtrɔfskas n
(technologia, technika, techniczny) przyrząd do wskazywania kierunku wiatru; ανεμοδείκτης ανεμοδείχτης

wiatry ˈvʲjatrɨ n
(potocznie, potoczny) gazy jelitowe αέρια

wibracja n
drganie o dużej częstotliwości δόνηση

wiciokrzew vʲiˈʨ̑ɔkʃɛf n
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju Lonicera L.; αγιόκλημα αιγόκλημα

widelec vʲiˈdɛlɛʦ̑ n
ostro zakończony przedmiot używany do nabierania jedzenia; πιρούνι

wideo n
(technologia, technika, techniczny) technika elektroniczna bazująca na sekwencji nieruchomych obrazów, które mogą być nagrywane, przetwarzane, transmitowane, a następnie odtwarzane, dając złudzenie ruchu; βίντεο

widmo ˈvʲidmɔ n
(fizyka, fizyczny) rozkład wielkości fizycznej w funkcji energii lub częstotliwości, długości fali, itp.; ; ; φάσμα
(matematyka, matematyczny) zbiór wartości własnych macierzy kwadratowej lub operatora liniowego; ; φάσμα
perspektywa czegoś złego mogącego nastąpić w przyszłości φάσμα
niematerialna postać lub złudzenie takiej postaci; φάντασμα φάσμα

widoczność vʲiˈdɔʧ̑nɔɕʨ̑ n
możliwość widzenia w danej przestrzeni lub w danych warunkach ορατότητα

widowisko ˌvʲidɔˈvʲiskɔ n
impreza artystyczna lub rozrywkowa, która jest przeznaczona do oglądania przez publiczność θέαμα παράσταση

widz vʲiʦ̑ n
osoba oglądająca film, przedstawienie, pokaz, koncert lub inne widowisko θεατής
(przenośnie, przenośnia) bierny obserwator jakichś wydarzeń θεατής

widzieć ˈvʲiʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
odbierać bodźce wzrokowe βλέπω
spotykać się βλέπω
mieć dany pogląd na coś/kogoś βλέπω

widłonóg vʲidˈwɔ̃nuk n
(zoologia, zoologiczny) skorupiak morski lub słodkowodny wolno pływający lub pasożytniczy; κωπήποδο

widły ˈvʲidwɨ n
narzędzie składające się z trzech lub czterech długich zębów osadzonych na drzewcu; δικράνι

wieczność ˈvʲjɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
nieskończoność; trwanie poza czasem, poza początkiem i końcem; αιωνιότητα

wieczny ˈvʲjɛʧ̑nɨ adj
trwający wieczność; dotyczący wieczności αιώνιος παντοτινός

wieczorny vʲjɛˈʧ̑ɔrnɨ adj
odbywający się wieczorem, związany z końcem dnia βραδινός

wieczór ˈvʲjɛʧ̑ur n
część doby między zachodem słońca a nocą βράδυ εσπέρα

wiedenka vʲjɛˈdɛ̃nka n
mieszkanka Wiednia Βιεννέζα

wiedeńczyk vʲjɛˈdɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
mieszkaniec Wiednia Βιεννέζος

wiedeński vʲjɛˈdɛ̃j̃sʲci adj
odnoszący się do miasta Wiedeń βιεννέζικος

wiedza ˈvʲjɛʣ̑a n
ogół posiadanych wiadomości γνώση

wiedzieć ˈvʲjɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
mieć wiedzę na jakiś temat, mieć świadomość prawdziwości czegoś ξέρω γνωρίζω

wiejski ˈvʲjɛ̇jsʲci adj
związany z wsią, dotyczący wsi, pochodzący ze wsi χωριάτικος

wiek vʲjɛk n
czas, jaki ktoś już przeżył, jaki coś przeżyło ηλικία
sto lat; αιώνας

wiekowy vʲjɛˈkɔvɨ adj
liczący lub trwający wiek bądź wiele wieków, wiele lat αιωνόβιος

wielbłąd ˈvʲjɛlbwɔ̃nt n
(zoologia, zoologiczny) Camelus, duży afrykański i azjatycki ssak kopytny z rodziny wielbłądowatych, z charakterystycznym jednym lub dwoma garbami; καμήλα

wielki ˈvʲjɛlʲci adj
o nadzwyczaj dużych rozmiarach μεγάλος

wielobarwny adj
mający wiele barw, złożony z elementów różnego koloru πολύχρωμος

wielojęzyczny ˌvʲjɛlɔjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
napisany w wielu językach πολύγλωσσος
posługujący się wieloma językami πολύγλωσσος

wielokrążek ˌvʲjɛlɔˈkrɔ̃w̃ʒɛk n
(technologia, technika, techniczny) układ cięgien i krążków umożliwiający przełożenie siły, dzięki któremu można np. podnieść duży ciężar, działając mniejszą siłą; πολύσπαστο

wielokulturowy ˌvʲjɛlɔkultuˈrɔvɨ adj
dotyczący wielokulturowości, cechujący się występowaniem grup społecznych o różnym pochodzeniu, z różnych kultur πολυπολιτισμικός

wielokwiatowy adj
taki, który ma wiele kwiatów πολύανθος

wielokąt vʲjɛˈlɔkɔ̃nt n
(geometria) spójny obszar ograniczony przez łamaną zamkniętą; πολύγωνο

wielomian vʲjɛˈlɔ̃mʲjãn n
(matematyka, matematyczny) wyrażenie algebraiczne złożone ze zmiennych i stałych połączonych działaniami dodawania, odejmowania, mnożenia i podnoszenia do potęgi o stałym wykładniku naturalnym; πολυώνυμο

wielonarodowy adj
złożony z przedstawicieli wielu narodów, narodowości πολυεθνικός

wieloryb vʲjɛˈlɔrɨp n
(zoologia, zoologiczny) potoczna nazwa każdego większego walenia; φάλαινα

wielorybnictwo ˌvʲjɛlɔrɨbʲˈɲiʦ̑tfɔ n
polowanie na walenie w celu pozyskania olbrotu, fiszbinu czy ambry; φαλαινοθηρία

wielościan vʲjɛˈlɔɕʨ̑ãn n
(geometria) ograniczona bryła geometryczna, której powierzchnia jest złożona wyłącznie z wielokątów; πολύεδρο

wielościenny adj
taki, który ma wiele ścian πολυεδρικός

wieniec ˈvʲjɛ̇̃ɲɛʦ̑ n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) popularna w starożytności forma, zbiór poetycki στεφάνι

wieprzowina ˌvʲjɛpʃɔˈvʲĩna n
(spożywczy) (kulinaria) mięso ze świni; χοιρινό

wiernie ˈvʲjɛrʲɲɛ adv
w sposób wierny, dokładny ακριβώς πιστά
w sposób wierny, oddany, lojalny πιστά

wierny ˈvʲjɛrnɨ adj
o kopii, tłumaczeniu itp.: dokładny, ścisły ακριβής
wykazujący się wiernością, lojalnością πιστός

wiersz vʲjɛrʃ n
charakterystyczny układ graficzny tekstów (1.1) στίχος
linia tekstu γραμμή
utwór poetycki, często rymowany ποίημα

wiertło ˈvʲjɛrtwɔ n
(technologia, technika, techniczny) narzędzie do wykonywania otworów; τρυπάνι

wierzba ˈvʲjɛʒba n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Salix, rodzaj drzewa, krzewu lub krzewinki z rodziny wierzbowatych; ιτιά

wierzba płacząca ˈvʲjɛʒba pwaˈʧ̑ɔ̃nʦ̑a n
(botanika, botaniczny) (Salix alba L. Tristis) odmiana wierzby białej o zwisających gałęziach; κλαίουσα κλαίουσα ιτιά

wierzba wawrzynkowa ˈvʲjɛʒba ˌvavʒɨ̃ŋˈkɔva n
(botanika, botaniczny) Salix daphnoides, gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny wierzbowatych; ιώδης ιτιά

wierzchołek vʲjɛʃˈxɔwɛk n
(geografia, geograficzny) szczyt góry βουνοκορφή
(matematyka, matematyczny) punkt łączący sąsiednie boki wielokąta lub co najmniej trzy ściany wielościanu; κορυφή

wierzchołek góry lodowej vʲjɛʃˈxɔwɛɡ ˈːurɨ lɔˈdɔvɛj n
(publikatory) o wykrytej aferze, która stanowi fragment szerszego, lecz nieujawnionego jeszcze negatywnego zjawiska κορυφή του παγόβουνου

wierzyć ˈvʲjɛʒɨʨ̑ v
ufać komuś, uważać, że ktoś ma rację πιστεύω
uważać coś za prawdziwe mimo braku dowodów na prawdziwość tego πιστεύω
wyznawać religię πιστεύω

wieszać psy ˈvʲjɛʃaʨ̑ ˈpsɨ v
(potocznie, potoczny) deprecjonować kogoś, obmawiając go i obwiniając κρεμάω σε κάποιον κουδούνια

wiewiórka vʲjɛˈvʲjurka n
(zoologia, zoologiczny) nadrzewny gryzoń o puszystym i najczęściej rudym futrze oraz długiej kicie; σκίουρος

wieńcowy adj
(anatomia, anatomiczny) odnoszący się do naczyń odżywiających serce στεφανιαίος

wieś vʲjɛ̇ɕ n
jednostka osadnicza nieposiadająca praw miejskich lub statusu miasta; χωριό
tereny pozamiejskie εξοχή ύπαιθρος

wieśniak ˈvʲjɛ̇ɕɲak n
(potocznie, potoczny) (pogardliwie) prostak, człowiek prymitywny χωριάτης
człowiek mieszkający na wsi χωριάτης

wieża ˈvʲjɛʒa n
(szachy, pojęcie szachowe) figura mogąca poruszać się tylko w rzędach i kolumnach; πύργος
(architektura, architektoniczny) wysoka budowla o małej płaszczyźnie podstawy w stosunku do wysokości; πύργος

wieża Babel ˈvʲjɛʒa ˈbabɛl n
określenie grupy ludzi mówiącej różnymi językami, niepotrafiącej się porozumieć; πύργος της Βαβέλ

wieża Eiffla ˈvʲjɛʒa ˈajfla n
(architektura, architektoniczny) (turystyka, turystyczny) ogromna, stalowa wieża na Polu Marsowym w Paryżu; πύργος του Άιφελ

wiki- ˈvʲici prefix
…pierwszy człon rzeczowników złożonych oznaczający związek z programami i projektami opartymi na mechanizmie wiki βίκι-

wilczy pazur ˈvʲilʧ̑ɨ ˈpazur n
(kynologia, kynologiczny) piąty palec po wewnętrznej stronie tylnych łap psa πισόνυχο

wilczyca vʲilˈʧ̑ɨʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) samica wilka λύκαινα
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) suka owczarka niemieckiego λύκαινα

wilczę ˈvʲilʧ̑ɛ n
(zoologia, zoologiczny) szczenię wilka λυκόπουλο

wilec ziemniaczany n
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Ipomoea batatas; pochodzący z Ameryki gatunek rośliny uprawnej z rodziny powojowatych γλυκοπατάτα

wilga ˈvʲilɡa n
(ornitologia, ornitologiczny) średniej wielkości, żółtoczarny ptak z rodziny wilg (Oriolidae); συκοφάγος

wilgotność n
stan wyższego nasycenia czegoś wodą υγρασία

wilgoć ˈvʲilɡɔʨ̑ n
woda zawarta w czymś, zwykle w powietrzu; υγρασία

wilk vʲilk n
(zoologia, zoologiczny) przypominające psa zwierzę drapieżne, dziko żyjące; λύκος

wilk morski ˈvʲilk ˈmɔrsʲci n
(przenośnie, przenośnia) bardzo doświadczony marynarz θαλασσόλυκος

wilk syty i owca cała ˈvʲilk ˈsɨtɨ i‿ˈɔfʦ̑a ˈʦ̑awa proverb
rozwiązanie problemu z korzyścią dla obu stron θέλει και την πίτα ολάκερη και το σκύλο χορτάτο

wilk w owczej skórze ˈvʲilɡ ˈv‿ɔfʧ̑ɛj ˈskuʒɛ n
(związek frazeologiczny) ktoś zły, niebezpieczny udający kogoś łagodnego i pokornego λύκος εις δέρμα προβάτου λύκος ντυμένος πρόβατο

wilkołak vʲilˈkɔwak n
(folklor) człowiek, który może zmienić się w wilka podczas pełni λυκάνθρωπος

willa ˈvʲilːa n
podmiejska lub wiejska rezydencja bogatego człowieka; βίλα

wina ˈvʲĩna n
czyn niezgodny z normami postępowania φταίξιμο αμάρτημα σφάλμα

winda ˈvʲĩnda ˈvʲĩndɨ n
poruszająca się w pionie klatka służąca do transportu osób lub towarów; ασανσέρ ανελκυστήρας

winnica vʲĩɲˈːiʦ̑a n
(rolnictwo, rolniczy) miejsce uprawy winorośli; αμπέλι αμπελώνας

winny ˈvʲĩnːɨ adj
taki, który jest obarczony winą, będący sprawcą czegoś złego ένοχος

wino ˈvʲĩnɔ n
(kulinaria) napój alkoholowy powstający dzięki fermentacji owoców; κρασί οίνος

winobranie ˌvʲĩnɔˈbrãɲɛ n
okres zbierania winogron τρυγητός τρύγος
zbiór owoców winorośli τρύγημα τρύγος

winogrodnik ˌvʲĩnɔˈɡrɔdʲɲik n
osoba zajmująca się uprawą winnicy αμπελοκαλλιεργητής αμπελουργός
specjalista w zakresie winogrodnictwa αμπελουργός

winogrono ˌvʲĩnɔˈɡrɔ̃nɔ n
(spożywczy) (kulinaria) (cukiernictwo) owoc winorośli σταφύλι

winorośl vʲĩˈnɔrɔɕl̥ n
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) krzew o długich pędach i owocach zebranych w kiści. αμπέλι

wio vʲjɔ interjection
komenda do jazdy w przód dla konia w zaprzęgu ντε

wiolonczela ˌvʲjɔlɔ̃n͇ˈʧ̑ɛla n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument smyczkowy, większy od altówki i mniejszy od kontrabasu; βιολοντσέλο τσέλο

wiolonczelista ˌvʲjɔlɔ̃n͇ʧ̑ɛˈlʲista n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na wiolonczeli βιολοντσελίστας

wiolonczelistka ˌvʲjɔlɔ̃n͇ʧ̑ɛˈlʲistka n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, która gra na wiolonczeli βιολοντσελίστρια

wiosna ˈvʲjɔsna n
pora roku, która następuje po zimie i poprzedza lato; άνοιξη έαρ

wiosło ˈvʲjɔswɔ n
spłaszczony i rozszerzony u końca (lub obu końców) kij służący do nadawania biegu łodzi oraz kierowania nią; κουπί

wiosłowanie ˌvʲjɔswɔˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: wiosłować κωπηλασία

wioślarstwo vʲjɔ̇ɕˈlarstfɔ n
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa obejmująca wyścigi sportowych łodzi wiosłowych; κωπηλασία

wirginał n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny instrument muzyczny, mała odmiana klawesynu popularna w XVI i XVII wieku; βιργινάλι

wirus ˈvʲirus n
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) cząsteczka organiczna nieposiadająca struktury komórkowej; ιός
(informatyka, informatyczny) samopowielający się program komputerowy, który przy pomocy nosiciela (np. poczty elektronicznej) wdziera się do komputera w celu zakłócania jego pracy lub niszczenia danych; ιός

wirusowe zakażenie przewodu pokarmowego ˌvʲiruˈsɔvɛ ˌzakaˈʒɛ̃ɲɛ pʃɛˈvɔdu ˌpɔkarmɔˈvɛɡɔ n
(medycyna, medyczny) choroba układu pokarmowego; γαστρεντερίτιδα

wirusowy adj
związany z wirusami, dotyczący wirusów ιικός

wist vʲist n
(termin karciany) rodzaj gry w karty; ουίστ

witalność vʲiˈtalnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest witalne, pełne energii życiowej ζωτικότητα

witaminowy ˌvʲitãmʲĩˈnɔvɨ adj
związany z witaminami, zawierający witaminy βιταμινικός

witać ˈvʲitaʨ̑ v
pozdrowić kogoś na początku spotkania; okazać swoje uczucia w związku z czyimś przybyciem, odwiedzinami, spotkaniem kogoś καλωσορίζω χαιρετώ

witlinek vʲiˈtlʲĩnɛk n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Merlangius merlangus, ryba atlatycka; νταούκι του Ατλαντικού ταούκι του Ατλαντικού

witraż ˈvʲitraʃ n
(sztuka) ozdobna kompozycja wykonana z kawałków barwnego szkła wprawionego w okno zamiast szyb; υαλογράφημα βιτρό

wiza ˈvʲiza n
(urzędowy) (turystyka, turystyczny) pisemne pozwolenie na przekroczenie granicy państwowej wydawane przez organy odwiedzanego kraju βίζα

wizerunek ˌvʲizɛˈrũnɛk n
pierwowzór, odbicie, obraz είδωλο ομοίωμα

wizjer ˈvʲizʲjɛr n
(budownictwo) otwór w drzwiach (czasem w ścianie) umożliwiający obserwowanie tego, co dzieje się po drugiej stronie μάτι ματάκι
(technologia, technika, techniczny) celownik aparatu fotograficznego, peryskopu i podobnych urządzeń μάτι ματάκι

wizyta vʲiˈzɨta n
pobyt u kogoś jako gość w celach towarzyskich lub oficjalnych επίσκεψη

wizytówka ˌvʲizɨˈtufka n
mały kartonik z zapisanymi na nim danymi osobowymi lub firmowymi επισκεπτήριο μπιλιέτο

wiąz vʲjɔ̃w̃s n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ulmus L., rodzaj drzew i krzewów rosnących w strefie umiarkowanej, należących do rodziny wiązowatych; φτελιά

wiązanie kowalencyjne vʲjɔ̃w̃ˈzãɲɛ ˌkɔvalɛ̃nˈʦ̑ɨjnɛ n
(chemia, chemiczny) rodzaj wiązania chemicznego; ομοιοπολικός δεσμός

wiązać koniec z końcem ˈvʲjɔ̃w̃zaʨ̑ ˈkɔ̃ɲɛʦ̑ ˈs‿kɔ̃j̃nʦ̑ɛ̃m v
dawać radę finansowo μόλις τα βγάζω πέρα τα φέρνω βόλτα

wić vʲiʨ̑ n
(biologia, biologiczny) prymitywny narząd ruchu niektórych organizmów jednokomórkowych w postaci ruchliwego włókna μαστίγιο
elastyczna, długa gałązka lub pęd; βέργα κλαράκι

więc vʲjɛ̃nʦ̑ conjunction
…służący do tworzenia konstrukcji, w których zdanie za spójnikiem opisuje czynność, która nastąpiła, ponieważ odbyła się czynność opisana w zdaniu przed spójnikiem άρα επομένως

więc vʲjɛ̃nʦ̑ particle
…używana do rozpoczęcia wypowiedzi άρα επομένως

więcej ˈvʲjɛ̃nʦ̑ɛj adv
stopień wyższy od: wiele, dużo περισσότερο

większość ˈvʲjɛ̃ŋkʃɔɕʨ̑ n
większa część jakichś rzeczy lub jakiejś grupy osób; więcej niż połowa πλειονότητα πλειοψηφία

więzadło głosowe n
(anatomia, anatomiczny) każdy z dwu drgających fałdów znajdujących się w krtani, dzięki którym człowiek może mówić; φωνητική χορδή

więzienie vʲjɛ̃w̃ˈʑɛ̇̃ɲɛ n
kara pozbawienia wolności φυλάκιση φυλακή
miejsce, w którym odbywa się karę pozbawienia wolności φυλακή δεσμωτήριο

więzy krwi ˈvʲjɛ̃w̃zɨ ˈkr̥fʲi idiom
stosunek pokrewieństwa między osobami δεσμοί αίματος

wklęsły adj
taki, który ma zagłębienie lub odcinkowe obniżenie κοίλος

wkrótce ˈfkrutʦ̑ɛ adv
w niedługim czasie, w najbliższym czasie σύντομα προσεχώς σε λίγος

wniosek ˈvʲɲɔsɛk n
(urzędowy) prośba przedstawiona w odpowiednim urzędzie αίτηση
pomysł, propozycja, projekt złożony do dyskusji i podjęcia decyzji o jego przyjęciu lub odrzuceniu πρόταση
wynik, rezultat przemyślenia czegoś; twierdzenie, przekonanie będące wynikiem rozumowania, rozmyślania συμπέρασμα

wnuczek ˈvnuʧ̑ɛk n
(zdrobniale) od: wnuk εγγονάκι

wnuczka ˈvnuʧ̑ka n
córka syna lub córki εγγονή εγγόνα

wnuk vnuk n
syn córki lub syna εγγονός εγγόνι

wnęka ˈvnɛ̃ŋka n
(anatomia, anatomiczny) rodzaj szczeliny lub zagłębienia na powierzchni narządu, przez który wchodzą lub wychodzą naczynia krwionośne, naczynia limfatyczne, nerwy. πύλη
zagłębienie w ścianie, murze βαθούλωμα εσοχή

wnętrze ˈvnɛ̃nṭʃɛ n
przestrzeń, znajdująca się w środku czegoś εσωτερικό

woalka vɔˈalka n
przezroczysta zasłona na twarz stanowiąca przybranie damskiego kapelusza; βέλο

woda ˈvɔda n
bezbarwna i bezzapachowa ciecz, tlenek wodoru, H2O; νερό ύδωρ

woda kolońska ˈvɔda kɔˈlɔ̃j̃ska n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) rodzaj wody toaletowej, kilkuprocentowy alkoholowy roztwór olejków eterycznych w alkoholu; κολόνια

woda królewska ˈvɔda kruˈlɛfska n
(chemia, chemiczny) mieszanina stężonego kwasu solnego i azotowego rozpuszczająca metale szlachetne; βασιλικό νερό

woda mineralna ˈvɔda ˌmʲĩnɛˈralna n
naturalna woda lecznicza; μεταλλικό νερό

woda utleniona ˈvɔda ˌutlɛ̃ˈɲɔ̃na n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) trzyprocentowy wodny roztwór nadtlenku wodoru używany m.in. do dezynfekcji ran; οξυγονούχο νερό οξυζενέ υπεροξίδιο του υδρογόνου

wodnik ˈvɔdʲɲik n
(ornitologia, ornitologiczny) Rallus aquaticus, żyjący na mokradłach ptak o upierzeniu oliwkowobrązowym z plamami; νεροκοτσέλα

wodolot vɔˈdɔlɔt n
jednostka pływająca charakteryzująca się zainstalowanymi pod kadłubem płatami nośnymi, które powodują wynurzanie się kadłuba z wody wraz ze wzrostem prędkości jednostki; υδροπτέρυγο ιπτάμενο δελφίνι υδρόπτερο

wodopój vɔˈdɔpuj n
miejsce, w którym zwierzęta zwykle piją wodę ποτίστρα

wodospad vɔˈdɔspat n
swobodny, pionowy spadek wody rzecznej, spowodowany różnicą poziomów dna koryta rzeki καταρράκτης

wodować vɔˈdɔvaʨ̑ v
spuszczać statek na wodę καθελκύω
lecąc, osiadać na wodzie προσθαλασσώνομαι προσθαλασσώνω

wody terytorialne ˈvɔdɨ ˌtɛrɨtɔrʲˈjalnɛ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pas morza określonej szerokości, na którym obowiązuje prawodawstwo i władza państwa, do którego należy dany odcinek wybrzeża; χωρικά ύδατα

wodzić za nos ˈvɔʥ̑iʥ̑ za‿ˈnɔs v
(przenośnie, przenośnia) oszukiwać, manipulować kimś, zwodzić kogoś, mamić kogoś, aby podporządkować go swej woli; wykorzystywać przewagę σέρνω από τη μύτη τραβώ από τη μύτη

wodór ˈvɔdur n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu H i liczbie atomowej 1; υδρογόνο

wojewoda ˌvɔjɛˈvɔda n
zwierzchnik administracji na terenie województwa βοεβόδας

wojna ˈvɔjna n
zorganizowany konflikt zbrojny o dużej skali; πόλεμος

wojna domowa ˈvɔjna dɔ̃ˈmɔva n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) konflikt zbrojny, którego strony należą do tego samego państwa, plemienia lub grupy etnicznej; εμφύλιος πόλεμος

wojna trojańska ˈvɔjna trɔˈjä̃j̃ska n
(mitologia grecka) wojna Achajów z Trojanami; Τρωικός Πόλεμος

wojownik vɔˈjɔvʲɲik n
ten, który walczy μαχητής αγωνιστής πολεμιστής

wojska ˈvɔjska n
(wojskowość, wojskowy) regularne oddziały określonego rodzaju sił zbrojnych στρατός

wojska lądowe ˈvɔjska lɔ̃nˈdɔvɛ n
(wojskowość, wojskowy) oddziały wojska przeznaczone do prowadzenia działań bojowych na lądzie; στρατός ξήρας χερσαίες δυνάμεις

woleć ˈvɔlɛʨ̑ modal
bardziej lubić lub chcieć coś od czegoś innego προτιμώ

wolfram ˈvɔlfrãm n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu W i liczbie atomowej 74; βολφράμιο

wolna miłość n
postawa hołdująca nieskrępowanemu życiu seksualnemu bez zobowiązań, w opozycji do tradycyjnego małżeństwa i monogamii, kojarzona z ruchem hipisowskim; ελεύθερος έρωτας

wolniutko adv
bardzo wolno σιγά σιγά

wolnomularz ˌvɔlnɔ̃ˈmulaʃ n
członek stowarzyszenia wolnomularskiego ελεύθερος τέκτονας

wolność słowa ˈvɔlnɔɕʨ̑ ˈswɔva n
(filozofia, filozoficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) prawo do publicznego wyrażania swoich poglądów z jednoczesnym poszanowaniem go przez innych; ελευθερία του λόγου

wolny ˈvɔlnɨ adj
mogący postępować zgodnie z własną wolą ελεύθερος
niezajęty przez coś ελεύθερος
nieobciążony czymś niekorzystnym ελεύθερος
niebędący w związku, nieposiadający partnera / partnerki ελεύθερος άγαμος
odbywający się bez pośpiechu αργός

wolny rynek ˈvɔlnɨ ˈrɨ̃nɛk n
handel, w którym ceny ustalane są między kupującymi a sprzedającymi, gdzie nie podlegają one żadnym ograniczeniom ze strony podmiotów zewnętrznych (np. państwa); ελεύθερη αγορά

wolt vɔlt n
(fizyka, fizyczny) jednostka potencjału elektrycznego, napięcia elektrycznego i siły elektromotorycznej; βολτ

woltomierz vɔlˈtɔ̃mʲjɛʃ n
(metrologia, metrologiczny) (elektryczność) przyrząd do pomiaru napięcia elektrycznego; βολτόμετρο

worek treningowy n
(sport, sportowy) wiszący lub rzadziej wolnostojący worek służący do treningu bokserskiego σάκος πυγμαχίας

workowanie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: workować τσουβάλιασμα

workować vɔrˈkɔvaʨ̑ v
pakować coś do worów τσουβαλιάζω

wosk vɔsk n
plastyczna substancja o żółtawym kolorze, łatwo topliwa, nierozpuszczalna w wodzie, używana do produkcji świec, past do obuwia itp., stosowana w przemyśle farmaceutycznym i spożywczym; κερί

woskowina ˌvɔskɔˈvʲĩna n
(fizjologia, fizjologiczny) żółtawa, woskowata substancja wydzielana w przewodzie słuchowym zewnętrznym człowieka i wielu innych ssaków; κερί αφτιού κυψελίδα αφτιού

wotum nieufności ˈvɔtũmʲ ˌɲɛ<sup>w</sup>ufˈnɔɕʨ̑i n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) uchwała wyrażająca niezadowolenie z działań ministra, rządu, zarządu spółki etc.; πρόταση μομφής

wołacz ˈvɔwaʧ̑ n
(gramatyka) siódmy przypadek deklinacji polskiej, tworzy formę zwrotu do omawianego przedmiotu lub osoby, wykrzyknięcia do niego lub zwrócenia jego uwagi; κλητική

wołowina ˌvɔwɔˈvʲĩna n
(spożywczy) mięso z wołu lub krowy; κρέας βοδινός μοσχαρίσιος μοσχάρι

wracać ˈvraʦ̑aʨ̑ v
przybywać do miejsca, z którego się wyszło lub było poprzednio επιστρέφω επέςτρεψα

wrażenie vraˈʒɛ̃ɲɛ n
reakcja na bodziec zewnętrzny lub wewnętrzny; αίσθημα

wrażliwy vraʒˈlʲivɨ adj
taki, który ma wrażliwość, łatwo reaguje na bodźce zmysłowe ευαίσθητος

wrogi ˈvrɔɟi adj
właściwy wrogowi/nieprzyjacielowi, wrogo nastawiony; nieprzyjazny, nieżyczliwy εχθρικός
o państwie: będący wrogiem, będący w stanie wojny z innym państwem εχθρικός

wrogość ˈvrɔɡɔɕʨ̑ n
nieprzyjazny stosunek do kogoś lub czegoś εχθρότητα έχθρα

wrona ˈvrɔ̃na n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny krukowatych; κουρούνα

wrota ˈvrɔta n
wielkie drzwi frontowe πύλη

wrrr vrːː interjection
onomatopeja naśladująca warczenie zwierzęcia, np. psa γκρρρ

wrzeciono vʒɛˈʨ̑ɔ̃nɔ n
(włókiennictwo) obrotowe narzędzie ręczne lub część kołowrotka do nawijania przędzy; αδράχτι

wrzesień ˈvʒɛɕɛ̇̃ɲ n
dziewiąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego); Σεπτέμβριος

wrzód vʒut n
(medycyna, medyczny) głęboki ubytek skóry lub śluzówki, tzn. poniżej błony podstawnej naskórka / nabłonka; έλκος

wróbel ˈvrubɛl n
(potocznie, potoczny) (ornitologia, ornitologiczny) Passer domesticus, mały, pospolity ptak występujący w pobliżu osiedli ludzkich; σπουργίτης σπουργίτι

wróg vruk n
nieprzyjaciel, osoba lub obiekt darzony negatywnymi uczuciami εχθρός
państwo, które jest w stanie wojny z innym państwem, oraz jego wojska εχθρός

wschód fsxut n
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez Słońce podczas jego wschodu (1.1) w dniu równonocy; ανατολή
(astronomia, astronomiczny) chwila pojawienia się ciała niebieskiego (w domyśle: Słońca) nad horyzontem ανατολή

wskazywać fskaˈzɨvaʨ̑ v
pokazywać gdzie się ktoś lub coś znajduje δείχνω
o przyrządach pokazywać wartość wielkości mierzonej δείχνω

wskazówka fskaˈzufka n
element ruchomy przyrządu pomiarowego, którego położenie określa na podziałce określoną wartość mierzonej wielkości; δείκτης βελόνα

wspaniale fspãˈɲalɛ adv
w sposób wspaniały θαυμάσια

wspaniały fspãˈɲawɨ adj
cudowny, idealny, doskonały θαυμάσιος υπέροχος

wspomnienie fspɔ̃mʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
powrót myślami do przeszłości ανάμνηση

wspólnota fspulˈnɔta n
grupa ludzi / państw związanych podobnymi poglądami / dążeniami κοινότητα

wspólnotowy adj
dotyczący wspólnoty, właściwy wspólnocie κοινοτικός

wspólny ˈfspulnɨ adj
charakterystyczny w równym stopniu dla grupy osób lub rzeczy κοινός
należący lub używany przez kilka osób κοινός κοινόχρηστος

współczesny fspuwˈʧ̑ɛsnɨ adj
istniejący obecnie, teraz, aktualnie, teraźniejszy σύγχρονος τωρινός
taki, który istnieje lub ma miejsce w tym samym czasie z innym σύγχρονος ταυτόχρονος

współczucie fspuwˈʧ̑uʨ̑ɛ n
zdolność emocjonalnej solidarności z cierpiącym, poszkodowanym συμπόνια

współczynnik załamania fspuwˈʧ̑ɨ̃ɲːiɡ ˌzawãˈmãɲa n
(fizyka, fizyczny) stosunek prędkości fazowej w ośrodku odniesienia do prędkości fazowej w opisywanym ośrodku; δείκτης διάθλασης

współlokator ˌfspuwlɔˈkatɔr n
ktoś, z kim się wspólnie mieszka συγκάτοικος

współodpowiedzialność n
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest współodpowiedzialne; cecha tych, którzy są współodpowiedzialni συνυπευθυνότητα

współodpowiedzialny ˌfspuwɔtpɔvʲjɛ̇ˈʥ̑alnɨ adj
taki, który ponosi odpowiedzialność wspólnie z inną osobą (innymi osobami) συνυπεύθυνος

współpraca fspuwˈpraʦ̑a n
wspólne działanie kilku podmiotów συνεργασία

współpracownik ˌfspuwpraˈʦ̑ɔvʲɲik n
osoba lub inny podmiot pracujący wspólnie z inną osobą lub podmiotem συνεργάτης

współrzędna n
(matematyka, matematyczny) liczba lub układ liczb określające położenie punktu na linii, na płaszczyźnie, na powierzchni, w przestrzeni συντεταγμένη

współzawodnictwo ˌfspuwzavɔdʲˈɲiʦ̑tfɔ n
rywalizacja grupy osób o pierwszeństwo w jakiejś dyscyplinie άμιλλα διαγωνισμός συναγωνισμός

wstawać ˈfstavaʨ̑ v
wychodzić z posłania po śnie lub odpoczynku σηκώνομαι
zmieniać pozycję ciała z leżącej lub siedzącej do stojącej σηκώνομαι
(przenośnie, przenośnia) o dniu, nocy: rozpoczynać się σηκώνομαι
(przenośnie, przenośnia) o słońcu: wschodzić σηκώνομαι
(przenośnie, przenośnia) o wietrze: zaczynać wiać σηκώνομαι
(przenośnie, przenośnia) wzniecać powstanie σηκώνομαι
stać się zdolnym po chorobie do opuszczania łóżka σηκώνομαι
zaprzestawać wykonywania czynności, wykonywanej w pozycji siedzącej σηκώνομαι

wstęp fstɛ̃mp n
prawo wejścia dokądś είσοδος
wejście dokądś είσοδος
w tytułach książek i nazwach wykładów: podstawowe zagadnienia εισαγωγή
początek jakiejś czynności εισαγωγή
początkowa część utworu literackiego lub muzycznego εισαγωγή
początkowy, wydzielony fragment książki, opisujący cel, historię jej powstania i wprowadzający w treść εισαγωγή

wstępny ˈfstɛ̃mpnɨ adj
dający prawo wstępu lub przejścia pewnego etapu εισιτήριος
robiony na początku (wstępie) εισαγωγικός

wszechmocny fʃɛxˈmɔʦ̑nɨ adj
mający nieograniczoną moc, mogący wszystko παντοδύναμος πανίσχυρος

wszechrosyjski ˌfʃɛxrɔˈsɨjsʲci adj
związany z Wszechrosją, dotyczący Wszechrosji πανρωσικός

wszechświat ˈfʃɛçɕfʲjat n
cała przestrzeń, czas, materia i energia; kosmos; σύμπαν

wszystek ˈfʃɨstɛk pronoun
taki, który wyczerpuje cały zbiór nie pozostawiając nic όλος

wszystkie drogi prowadzą do Rzymu ˈfʃɨstʲcɛ ˈdrɔɟi prɔˈvaʣ̑ɔ̃w̃ dɔ‿ˈʒɨ̃mu proverb
do jednego miejsca, celu można dojść na różne sposoby όλοι οι δρόμοι οδηγούν στη Ρώμη

wszystko ˈfʃɨstkɔ indefinitePronoun
ogół rzeczy i spraw πάντα παν

wszędzie ˈfʃɛ̃ɲʥ̑ɛ adv
do każdego miejsca παντού πανταχού
w każdym miejscu παντού πανταχού

wtedy ˈftɛdɨ pronoun
w tym (określonym wcześniej w zdaniu) czasie τότε

wtorek ˈftɔrɛk n
drugi dzień tygodnia Τρίτη

wtyczka ˈftɨʧ̑ka n
(elektryczność) element umożliwiający podłączenie urządzeń elektrycznych, zasilanych z sieci elektrycznej do gniazda elektrycznego; φις

wuef ˈvu<sup>w</sup>ɛf n
(potocznie, potoczny) przedmiot i lekcja wychowania fizycznego w szkołach γυμναστική

wujek ˈvujɛk n
brat matki θείος

wulgaryzm vulˈɡarɨsm̥ n
słowo albo wyrażenie wulgarne, obelżywe, ordynarne i łamiące normy społeczne; χυδαιολογία

wulkan ˈvulkãn n
miejsce na powierzchni Ziemi, z którego wydobywa się lawa, gazy i popioły; ηφαίστειο
forma terenu powstała wskutek aktywności wulkanu (1.1) ηφαίστειο

wulkaniczny ˌvulkãˈɲiʧ̑nɨ adj
związany z wulkanami i ich aktywnością ηφαιστειακός

wy vɨ personalPronoun
druga osoba liczby mnogiej, rodzaj męskoosobowy i niemęskoosobowy εσείς

wybaczać vɨˈbaʧ̑aʨ̑ v
dawać przebaczenie, odpuszczać winę συγχωρώ

wybawca vɨˈbafʦ̑a n
ktoś, kto wybawia od czegoś; broni, ratuje, chroni kogoś przed czymś σωτήρας

wybierać vɨˈbʲjɛraʨ̑ v
dokonywać wyboru διαλέγω επιλέγω
powoływać kogoś na jakieś stanowisko poprzez głosowanie εκλέγω επιλέγω

wyborca vɨˈbɔrʦ̑a n
osoba uprawniona do uczestnictwa w głosowaniu/wyborach ψηφοφόρος εκλογέας

wyborczy vɨˈbɔrʧ̑ɨ adj
taki, który dotyczy wyborów i wyborców; związany z wyborami i wyborcami εκλογικός

wybory vɨˈbɔrɨ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) proces, w którym obywatele wybierają spośród zgłoszonych kandydatów swoich przedstawicieli do organów władzy; εκλογές

wybrzeże vɨˈbʒɛʒɛ n
(geografia, geograficzny) wąski obszar znajdujący się po obu stronach linii brzegowej; παραλία

wybuch ˈvɨbux n
rozerwanie się czegoś pod wpływem gwałtownej reakcji chemicznej lub jądrowej έκρηξη

wychodzić za mąż vɨˈxɔʥ̑iʥ̑ ˈza‿mɔ̃w̃ʃ v
wstępować w związek małżeński z mężczyzną παντρεύομαι

wychowanie ˌvɨxɔˈvãɲɛ n
całokształt działań służących ukształtowaniu człowieka pod względem moralnym, umysłowym i fizycznym; przygotowywanie kogoś do życia w społeczeństwie αγωγή εκπαίδευση
kultura, ogłada, zdolność do właściwego zachowania αγωγή

wychowanie fizyczne ˌvɨxɔˈvãɲɛ fʲiˈzɨʧ̑nɛ n
(edukacja, edukacyjny) (sport, sportowy) dział pedagogiki zajmujący się badaniem, analizą i konstruowaniem programu wychowania i rozwoju fizycznego człowieka; γυμναστική φυσική αγωγή

wycieczka vɨˈʨ̑ɛʧ̑ka n
wędrówka w celach rekreacyjnych lub turystycznych εκδρομή

wycieraczka ˌvɨʨ̑ɛˈraʧ̑ka n
(motoryzacja) (lotnictwo, lotniczy) ruchomy element wyposażenia pojazdów, oczyszczający szybę z nieczystości ograniczających widoczność; υαλοκαθαριστήρας
mata leżąca przed wejściem do budynku lub na granicy pomieszczeń służąca do czyszczenia butów; πατάκι χαλάκι

wyciskacz n
(kulinaria) przyrząd do wyciskania soku z owoców lub warzyw αποχυμωτής

wyciąg krzesełkowy ˈvɨʨ̑ɔ̃ŋk ˌːʃɛsɛwˈkɔvɨ n
rodzaj wyciągu linowego popularny w górach, przewożący pasażerów na otwartych siedziskach; τηλεκάθισμα

wyciągać kasztany z ognia czyimiś rękami vɨˈʨ̑ɔ̃ŋɡaʨ̑ kaˈʃtãnɨ ˈz‿ɔɟɲa ʧ̑ɨˈ<sup>j</sup>ĩmʲiɕ rɛ̃ŋˈkãmʲi idiom
używać kogoś do wykonywania czynności, pracy, z której samemu się ma korzyść βγάζω το φίδι απ' την τρύπα

wyczerpywać ˌvɨʧ̑ɛrˈpɨvaʨ̑ v
o słowach, tematach itp. powiedzieć już wszystko w danej sprawie εξαντλώ
zużywać coś do końca; wydobywać coś, korzystać z czegoś aż do wyczerpania εξαντλώ

wydarzenie ˌvɨdaˈʒɛ̃ɲɛ n
to, co się stało γεγονός
ważne dokonanie związane z jakąś dziedziną γεγονός

wydatek vɨˈdatɛk n
kwota, która została wydana lub ma być wydana na coś έξοδο

wydma ˈvɨdma n
piaszczyste wzniesienie usypane przez wiatr; αμμόλοφος

wydra ˈvɨdra n
(zoologia, zoologiczny) (Lutrinae), ssak wód przybrzeżnych o wydłużonym ciele i brązowej sierści; βίδρα ενυδρίδα
skóra wydry (1.1) po wyprawieniu βίδρα

wygląd ˈvɨɡlɔ̃nt n
grupa cech tworzących obraz zewnętrzny człowieka, zwierzęcia lub przedmiotu όψη εμφάνιση

wyjazd ˈvɨjast n
fakt wyjechania skądś, opuszczenia jakiegoś miejsca έξοδος

wyjątek vɨˈjɔ̃ntɛk n
coś, do czego nie stosuje się powszechna reguła εξαίρεση
(informatyka, informatyczny) w programowaniu: obiekt używany do przerwania normalnego działania programu i przeniesienia informacji o błędzie do innego miejsca programu εξαίρεση

wyjątek potwierdza regułę vɨˈjɔ̃ntɛk pɔˈtfʲjɛrʣ̑a rɛˈɡuwɛ proverb
istnienie normy dowiedzione jest przez odstępstwa od niej η εξαίρεση επιβεβαιώνει τον κανόνα η εξαίρεση κάνει τον κανόνα

wyjątkowy ˌvɨjɔ̃ntˈkɔvɨ adj
wyróżniający się czymś nieprzeciętnym; taki, który jest wyjątkiem εξαιρετικός εκπληκτικός

wyjście ˈvɨjɕʨ̑ɛ n
droga lub otwór, którym się wychodzi έξοδος
(rzeczownik odczasownikowy) od: wyjść έξοδος

wyjść z siebie ˈvɨjɕʨ̑ ˈsʲ‿ɕɛbʲjɛ v
(potocznie, potoczny) bardzo się starać, robić wszystko co możliwe γίνομαι κομμάτια γίνομαι χίλια κομμάτια

wykałaczka ˌvɨkaˈwaʧ̑ka n
cienki, zaostrzony patyczek ((dawniej, dawny) także piórko) służący do usuwania spomiędzy zębów resztek jedzenia; οδοντογλυφίδα
(kulinaria) cienki, zaostrzony patyczek służący do wtykania w małe porcje jedzenia, koreczki, aby ułatwić ich branie z talerza οδοντογλυφίδα

wykonalny ˌvɨkɔ̃ˈnalnɨ adj
możliwy do wykonania, realizacji, wprowadzenia w życie πραγματοποιήσιμος

wykonawczy ˌvɨkɔ̃ˈnafʧ̑ɨ adj
związany z wykonywaniem, dotyczący wykonywania czegoś διοικητικός εκτελεστικός

wykopaliska ˌvɨkɔpaˈlʲiska n
prace archelogiczne mające prowadzić do wydobycia spod ziemi produktów ludzkiej działalności będących pozostałościami z dawnych wieków ανασκαφή

wykorzenienie ˌvɨkɔʒɛ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: wykorzenić εκρίζωση ξερίζωμα

wykorzystywanie seksualne dzieci ˌvɨkɔʒɨstɨˈvãɲɛ ˌsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɛ ˈʥ̑ɛ̇ʨ̑i n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wykroczenie karne i cywilne polegające na wykorzystywaniu dzieci do zaspokojenia seksualnego; παιδική σεξουαλική κακοποίηση

wykrzyknik vɨˈkʃɨcɲik n
(gramatyka) nieodmienne słowo lub wyrażenie służące do wyrażenia stanu emocjonalnego, nakazu lub do imitacji odgłosu z otaczającego świata; επιφώνημα
(językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny służący do wzmacniania ekspresji wypowiedzi, zapisywany za pomocą kropki i umieszczonej nad nią pionowej kreski: !; θαυμαστικό

wymaganie ˌvɨ̃maˈɡãɲɛ n
wymóg, żądanie, stanowcza potrzeba όρος

wymagać vɨ̃ˈmaɡaʨ̑ v
potrzebować czegoś, uznawać coś za niezbędne απαιτώ ζητώ
żądać, chcieć coś od kogoś; domagać się απαιτώ ζητώ

wymiana vɨ̃ˈmʲjãna n
otrzymanie czegoś od kogoś w zamian za coś innego εναλλαγή

wymiennik ciepła vɨ̃ˈmʲjɛ̇̃ɲːic ˈʨ̑ɛpwa n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do wymiany ciepła; εναλλάκτης θερμότητας

wymioty vɨ̃ˈmʲjɔtɨ n
gwałtowny wyrzut treści pokarmowej na zewnątrz z żołądka poprzez przełyk i jamę ustną; εμετός
wymiociny, to co zostało zwymiotowane εμετός

wymię ˈvɨ̃mʲjɛ n
(zoologia, zoologiczny) gruczoł mlekowy niektórych ssaków, zwłaszcza hodowlanych; μαστάρι

wymowa vɨ̃ˈmɔva n
sposób artykulacji dźwięków mowy προφορά
wydźwięk, rodzaj wniosków lub odczuć, jakie z czegoś wynikają νόημα σημασία

wynajmowanie ˌvɨ̃najmɔˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: wynajmować ενοικίαση νοίκιασμα

wynajmować ˌvɨ̃najˈmɔvaʨ̑ v
zezwalać komuś na korzystanie ze swojej własności w zamian za opłatę ενοικιάζω νοικιάζω

wynalazek ˌvɨ̃naˈlazɛk n
coś, co wynaleziono; εφεύρημα εφεύρεση

wynik ˈvɨ̃ɲik n
rezultat, skutek αποτέλεσμα
(matematyka, matematyczny) rezultat działań algebraicznych (dodawania, odejmowania, mnożenia, dzielenia) αποτέλεσμα
(sport, sportowy) stan spotkania/meczu αποτέλεσμα

wynikać vɨ̃ˈɲikaʨ̑ v
być wynikiem, konsekwencją, skutkiem, rezultatem czegoś; stawać się następstwem; mieć w czymś początek προκύπτω

wyobcowany ˌvɨɔpʦ̑ɔˈvãnɨ adj
wyalienowany, zdystansowany w stosunku do innych ludzi αποξενωμένοι

wyobraźnia ˌvɨɔˈbraʑɲa n
zdolność przywoływania i tworzenia w myślach wyobrażeń; φαντασία
polot, fantazja φαντασία

wyobrażać ˌvɨɔˈbraʒaʨ̑ v
tworzyć obraz czegoś nieznanego w swojej wyobraźni, umyśle (zwykle przez porównanie z czymś znanym) φαντάζομαι
rozumieć coś φαντάζομαι

wypalanie ˌvɨpaˈlãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: wypalać κάψιμο

wypas ˈvɨpas n
doglądanie owiec na hali βοσκή βόσκηση

wyposażenie ˌvɨpɔsaˈʒɛ̃ɲɛ n
narzędzia, urządzenia i inne przedmioty potrzebne do prawidłowego funkcjonowania czegoś εξοπλισμός

wyposażyć ˌvɨpɔˈsaʒɨʨ̑ v
zaopatrzyć w przedmioty potrzebne do prawidłowego funkcjonowania czegoś lub do wykonywania czegoś εξοπλίζω εφοδιάζω

wyprzedaż vɨˈpʃɛdaʃ n
(handel, handlowy) sprzedaż towaru, zazwyczaj po obniżonych cenach, w celu pozbycia się go, najczęściej pod koniec sezonu lub w ramach likwidacji sklepu ξεπούλημα

wyprzedzanie ˌvɨpʃɛˈʣ̑ãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: wyprzedzać προσπέρασμα

wyprzedzać vɨˈpʃɛʣ̑aʨ̑ v
prześcigać kogoś; przyśpieszając znaleźć się przed kimś (jadąc lub idąc) προσπερνώ

wyrafinowany ˌvɨrafʲĩnɔˈvãnɨ adj
mający wyszukane maniery, kulturę, zachowanie ευγενικός λεπτός φίνος
wyszukany εκλεκτός φίνος

wyraźnie vɨˈraʑɲɛ adv
w sposób łatwy do zaobserwowania lub usłyszenia καθαρά

wyrażenie ˌvɨraˈʒɛ̃ɲɛ n
(językoznawstwo, językoznawczy) zespół wyrazów mających ze sobą związek składniowy φράση

wyrażenie ułamkowe ˌvɨraˈʒɛ̃ɲɛ ˌuwãmˈkɔvɛ n
(matematyka, matematyczny) wyrażenie algebraiczne reprezentujące dzielenie za pomocą ułamka κλασματική παράσταση

wyrostek robaczkowy vɨˈrɔstɛk ˌrɔbaʧ̑ˈkɔvɨ n
(anatomia, anatomiczny) cienkie uwypuklenie jelita ślepego u niektórych ssaków, m.in. u człowieka; σκωληκοειδής απόφυση

wyrostek soczewkowaty kowadełka vɨˈrɔstɛk ˌsɔʧ̑ɛfkɔˈvatɨ ˌkɔvaˈdɛwka n
(anatomia, anatomiczny) zakończenie odnogi długiej kowadełka, poprzez które kowadełko łączy się ze strzemiączkiem φακοειδής απόφυση

wyrozumiałość n
cecha tego, kto jest wyrozumiały, cecha tego, co jest wyrozumiałe ανοχή

wyrób ˈvɨrup n
przedmiot będący końcowym efektem procesu produkcji προϊόν είδος
wyrabianie κατασκευή παραγωγή

wysepka vɨˈsɛpka n
(zdrobniale) od: wyspa νησάκι νησίδα
mała wyspa νησίδα

wysiłek vɨˈɕiwɛk n
wytężenie sił lub dołożenie starań w celu zdobycia, osiągnięcia czegoś προσπάθεια

wysoki vɨˈsɔci adj
mający duży wymiar pionowy ψηλός
mający dużą zawartość czegoś (zwykle domyślnej cechy) ψηλός
mający duże znaczenie, cieszący się szacunkiem; używane również jako tytuł honorowy ψηλός
o dźwięku: mający dużą częstotliwość ψηλός
znajdujący się na dużej wysokości (wysoko) ψηλός

wysokie napięcie vɨˈsɔcɛ naˈpʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) napięcie elektryczne powyżej 1000 V (= tysiąca woltów); w elektroenergetyce: od 110 kV (= stu dziesięciu kilowoltów) υψηλή τάση

wysoko vɨˈsɔkɔ adv
(odprzymiotnikowy) → wysoki ψηλά

wyspa ˈvɨspa n
(geografia, geograficzny) ląd otoczony ze wszystkich stron wodami morza, jeziora lub rzeki; νησί νήσος
(przenośnie, przenośnia) miejsce znacznie odróżniające się od całego otoczenia na dużym obszarze νήσος νησί νησίδα

wystarczyć vɨˈstarʧ̑ɨʨ̑ v
być w odpowiedniej ilości lub liczbie do wykonania jakiejś czynności, nie zabraknąć αρκώ

wystawa vɨˈstava n
miejsce prezentowania towarów w sklepie βιτρίνα
zbiór eksponatów, przedmioty ustawione na pokaz έκθεση

wystroić się jak stróż w Boże Ciało vɨˈstrɔ<sup>j</sup>iʨ̑‿ɕɛ ˈjak ˈstruʒ ˈv‿bɔʒɛ ˈʨ̑awɔ v
(potocznie, potoczny) (ironicznie) ubrać się niestosownie, zbyt elegancko w danej sytuacji στολίζομαι σαν λατέρνα στολίζομαι σαν χριστουγεννιάτικο δέντρο

wysłannik vɨˈswãɲːik n
osoba wysłana dokądś w określonym celu απεσταλμένος

wytrysk ˈvɨtrɨsk n
strumień, nagłe tryśnięcie, wytryśnięcie jakiegoś płynu na zewnątrz ανάβλυση

wytwarzać vɨˈtfaʒaʨ̑ v
produkować na większą skalę, wydawać κατασκευάζω παράγω
sprawiać, powodować δημιουργώ

wytłumaczyć ˌvɨtwũˈmaʧ̑ɨʨ̑ v
usprawiedliwić czyjeś postępowanie δικαιολογώ
wyjaśnić jakieś zagadnienie εξηγώ

wywoływanie ˌvɨvɔwɨˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: wywoływać εμφάνιση

wyzerowanie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: wyzerować μηδένιση

wyzionąć ducha v
(podniośle) umrzeć, skonać παραδίδω το πνεύμα

wyznacznik vɨˈznaʧ̑ʲɲik n
(matematyka, matematyczny) jedna z funkcji w algebrze; wyróżnik, za pomocą którego prosto i krótko formułuje się reguły dotyczące istnienia i liczby rozwiązań układu algebraicznych równań liniowych; ορίζουσα

wyzwanie vɨˈzvãɲɛ n
trudne zadanie, nowa sytuacja wymagająca zmierzenia się z nią πρόκληση

wyzwolenie ˌvɨzvɔˈlɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: wyzwolić απελευθέρωση

wyłącznie vɨˈwɔ̃n͇ʧ̑ʲɲɛ adv
od: wyłączny; wyłączając wszystko inne, wszystkich innych αποκλειστικά μόνο

wyścig w workach ˈvɨɕʨ̑iɡ ˈv‿ːɔrkax n
(sport, sportowy) rodzaj zabawy ruchowej polegającej na ściganiu się na krótkim dystansie skacząc z nogami w dużym worku σακοδρομία

wyższość ˈvɨʃːɔɕʨ̑ n
przewaga, dominowanie nad kimś lub nad czymś ανωτερότητα

wyżąć v
wycisnąć ciecz (z tkaniny) στραγγίζω

wzajemny vzaˈjɛ̃mnɨ adj
dokonywany przez obie strony, osoby wobec siebie nawzajem; taki, który jest odwzajemniony αμοιβαίος

wzdręga ˈvzdrɛ̃ŋɡa n
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba z rodziny karpiowatych; κοκκινοφτέρα

wzdręga grecka ˈvzdrɛ̃ŋɡa ˈɡrɛʦ̑ka n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Scardinius graecus, endemiczny gatunek ryby z rodziny karpiowatych z jeziora Iliki w centralnej Grecji; καλαμίθρα
(ichtiologia, ichtiologiczny) zwierzę z gatunku (1.1) καλαμίθρα

wzdłuż i wszerz ˈvzdwuʃ i‿ˈfʃɛʃ adv
wszędzie, gdzie tylko możliwe; w każdym miejscu; we wszystkie strony κατά μήκος και κατά πλάτος

względem ˈvzɡlɛ̃ndɛ̃m preposition
w stosunku, w relacji do czegoś lub kogoś γύρω από

względność ˈvzɡlɛ̃ndnɔɕʨ̑ n
zależność czegoś od różnych czynników σχετικότητα

wzgórze ˈvzɡuʒɛ n
(geografia, geograficzny) niewielkie wzniesienie (do stu metrów) o zaokrąglonym szczycie; λόφος

wzrok vzrɔk n
zmysł umożliwiający patrzenie, widzenie; zdolność do postrzegania rzeczywistości za pomocą oczu; όραση

wzrost vzrɔst n
wysokość człowieka, rzadziej zwierzęcia μπόι ύψος
zwiększanie się jakiejś wartości αύξηση ανάπτυξη

wzruszyć ramionami ˈvzruʃɨʨ̑ ˌrãmʲjɔ̃ˈnãmʲi idiom
unieść ramiona na znak obojętności, niewiedzy lub pogardy σηκώνω τους ώμους μου

wódka ˈvutka n
(spożywczy) wysokoprocentowy napój alkoholowy składający się z destylatu alkoholowego i wody, czasem z dodatkiem innych składników; βότκα

wóz vus n
ciągnięty przez konie lub inne zwierzęta pociągowe pojazd używany do podróżowania lub transportu, rzadko też jako mieszkanie αμάξι

wóz Tespisa n
(przenośnie, przenośnia) (literacko) teatr objazdowy lub tournée aktorskie άρμα Θέσπιδος

wózek dziecięcy n
ręcznie pchany pojazd do przewożenia małego dziecka; καροτσάκι παιδικό καροτσάκι

wózek inwalidzki ˈvuzɛk ˌĩnvaˈlʲiʦ̑ʲci n
wózek poruszany siłą rąk lub prowadzony przez opiekuna, na którym siedzi osoba niemogąca się poruszać na nogach ze względu na niepełnosprawność, chorobę, uraz itd. αναπηρική καρέκλα αναπηρική πολυθρόνα

wół vuw n
(zoologia, zoologiczny) wykastrowany samiec bydła domowego; βόδι

wąchać kwiatki od spodu ˈvɔ̃w̃xaʨ̑ ˈkfʲjatʲci ɔt‿ˈspɔdu idiom
nie żyć, leżeć w grobie, leżeć na cmentarzu, umrzeć i zostać pochowanym βλέπω τα ραδίκια ανάποδα πάω στα κυπαρίσσια

wąsatka n
(ornitologia, ornitologiczny) (Panurus biarmicus) niewielki ptak przypominający sikorę; μουστακαλής

wąski ˈvɔ̃w̃sʲci adj
mający niewielką szerokość στενός

wątpić ˈvɔ̃ntpʲiʨ̑ v
nie wierzyć, nie dowierzać; nie mieć pewności; podawać w wątpliwość, podać w wątpliwość αμφιβάλλω

wątpliwość vɔ̃ntˈplʲivɔɕʨ̑ n
brak pewności co do prawdziwości, słuszności czegoś αμφιβολία

wątpliwy vɔ̃ntˈplʲivɨ adj
taki, który wzbudza wątpliwość, nie daje pewności αβέβαιος αμφίβολος

wątroba vɔ̃nˈtrɔba n
(anatomia, anatomiczny) duży, wielofunkcyjny gruczoł występujący u wszystkich kręgowców, a także u niektórych innych zwierząt; ήπαρ συκώτι

wąż vɔ̃w̃ʃ n
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel podrzędu beznogich gadów o podłużnym ciele; φίδι ερπετό
(przenośnie, przenośnia) ktoś podły i podstępny φίδι
giętka rura do transportu wody μάνικα

węch vɛ̃w̃x n
zmysł pozwalający czuć zapachy i substancje lotne; zmysł powonienia; όσφρηση
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) instynkt, zdolność przewidywania konsekwencji drobnych zdarzeń όσφρηση

wędkarz ˈvɛ̃ntkaʃ n
osoba łowiąca ryby na wędkę ψαράς

wędkowanie ˌvɛ̃ntkɔˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: wędkować ψάρεμα με καλάμι ψάρεμα με πετονιά

wędlina vɛ̃nˈdlʲĩna n
(kulinaria) wyrób spożywczy z jednego kawałka mięsa (szynka, polędwica, baleron) lub z mięsa rozdrobnionego (kiełbasa, salceson), odpowiednio przyprawiony, zwykle wędzony, peklowany, rzadziej gotowany; αλλαντικό

wędzić v
(kulinaria) konserwować żywność przy użyciu odpowiedniego dymu καπνίζω

węgiel ˈvɛ̃ŋʲɟɛl n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu C i liczbie atomowej 6; άνθρακας κάρβουνο
(geologia, geologiczny) bryłka rudy z dużą zawartością węgla (1.1), materiał opałowy; κάρβουνο άνθρακας

węgiel kamienny ˈvɛ̃ŋʲɟɛl kãˈmʲjɛ̃nːɨ n
(geologia, geologiczny) skała pochodzenia organicznego o zawartości powyżej 70 % pierwiastka węgla, pochodząca z okresu karbonu; λιθάνθρακας
opał z węgla (1.1) λιθάνθρακας

węgierski vɛ̃ŋʲˈɟɛrsʲci adj
związany z Węgrami, dotyczący Węgier lub Węgrów ουγγρικός ουγγαρέζικος

węglarz ˈvɛ̃ŋɡlaʃ n
ktoś, kto zajmuje się handlem węglem lub jego dowozem καρβουνιάρης
ktoś, kto zajmuje się wyrabianiem węgla drzewnego; καρβουνιάρης

węglowodan ˌvɛ̃ŋɡlɔˈvɔdãn n
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny składający się z atomów węgla, wodoru i tlenu; υδατάνθρακας

węglowodór n
(chemia, chemiczny) związek chemiczny organiczny złożony wyłącznie z atomów węgla i wodoru υδρογονάνθρακας

węgorz ˈvɛ̃ŋɡɔʃ n
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba z rodziny węgorzowatych; χέλι

węzeł ˈvɛ̃w̃zɛw n
(marynarka) (meteorologia, meteorologiczny) jednostka służąca do określania prędkości, równa jednej mili morskiej na godzinę; w meteorologii używana do określania prędkości wiatrów; κόμβος κόμπος
ośrodek, w którym krzyżują się ważne szlaki komunikacyjne κόμβος
połączenie, umocowanie lub skrócenie lin lub podobnych materiałów poprzez związanie lub przeplecenie; κόμπος
(botanika, botaniczny) zgrubienie łodygi z którego wyrasta liść κόμπος

węzeł gordyjski ˈvɛ̃w̃zɛw ɡɔrˈdɨjsʲci n
zagadka (problem) trudna do rozwiązania; skomplikowany problem γόρδιος δεσμός

władca ˈvwatʦ̑a n
osoba, która włada (rządzi) w kraju o ustroju innym niż republika ηγεμόνας

włamywacz vwãˈmɨvaʧ̑ n
złodziej dokonujący kradzieży z włamaniem διαρρήκτης

właścicielka ˌvwaɕʨ̑iˈʨ̑ɛlka n
kobieta, która coś posiada ιδιοκτήτρια

włochatka vwɔˈxatka n
(ornitologia, ornitologiczny) Aegolius funereus, gatunek średniej wielkości sowy, zamieszkujący północne lasy typu tajgi; αιγωλιός ελατόμπουφος

włos vwɔs n
nitkowaty twór, pochodzenia naskórkowego, występujący na powierzchni skóry ssaków; τρίχα μαλλιά μαλλί

włoski ˈvwɔsʲci adj
związany z Włochami, dotyczący Włoch lub Włochów, wywodzący się z Włoch ιταλικός ιταλικά
charakterystyczny dla Włoch i Włochów, mający cechy lub właściwości przypisywane Włochom lub Italii ιταλικός ιταλικά

włoski ˈvwɔsʲci n
język z grupy romańskich, używany między innymi we Włoszech; ιταλικά ιταλικός

włóczyć ˈvwuʧ̑ɨʨ̑ v
chodzić bez celu περιπλανιέμαι

włóczęga vwuˈʧ̑ɛ̃ŋɡa n
osoba podróżująca po świecie, szukająca schronienia u innych αλήτης

wścibski ˈfʲɕʨ̑ipsʲci adj
natrętnie wtrącający się w cudze sprawy; ciekawski μαϊντανός

wścieklizna fʲɕʨ̑ɛkˈlʲizna n
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wirusowa, zawsze śmiertelna choroba zakaźna niektórych zwierząt, mogąca przenieść się na człowieka; λύσσα

wśród fʲɕrut preposition
w danym otoczeniu, między określonymi elementami (w czasie lub przestrzeni) μεταξύ ανάμεσα μέσα

yeti ˈjɛtʲi n
(mitologia, mitologiczny) (fantasy) duża, dwunożna istota, podobna do człowieka, o gęstym futrze, żyjąca rzekomo w Himalajach; χιονάνθρωπος των Ιμαλαΐων

z s z zet preposition
…opisujący związek με μαζί
…wskazujący zawartość με μαζί
…wskazujący okres από
…wskazujący przyczynę από
…wskazujący punkt początku ruchu από
…wskazujący źródło από
…wskazujący składnik, materiał από

z braku laku dobry kit ˈz‿braku ˈlaku ˈdɔbrɨ ˈcit proverb
z braku czegoś lepszego, trzeba zadowolić się czymkolwiek στην αναβροχιά καλό και το χαλάζι

z góry ˈz‿ɡurɨ adv
(urzędowy) przed otrzymaniem towaru, wykonaniem usługi, pracy itp. προκαταβολικά

z góry ˈz‿ɡurɨ idiom
z wyższością, pogardą αφ᾿ υψηλού
zawczasu, od razu, zanim coś się zdarzy, z wyprzedzeniem εξαρχής

z poważaniem ˌs‿pɔvaˈʒãɲɛ̃m idiom
formuła grzecznościowa zamieszczana na końcu listu skierowanego do urzędu lub mniej znanej nadawcy osobie με εκτίμηση με τιμή μετά τιμής

z powodu s‿pɔˈvɔdu
wprowadza przyczynę wystąpienia jakiejś sytuacji lub wykonania jakiejś czynności εξαιτίας λόγω

z reguły z‿rɛˈɡuwɨ adv
zazwyczaj, zwykle κατά κανόνας σαν γενικός κανόνας

z tarczą lub na tarczy ˈs‿tarʧ̑ɔ̃w̃ ˈlup na‿ˈtarʧ̑ɨ adv
(o pojedynku lub sytuacji odbieranej jako pojedynek) zwyciężyć spektakularnie albo przegrać dotkliwie, bez możliwości innego rozstrzygnięcia ή ταν ή επί τας

z wiatrem ˈz‿vʲjatrɛ̃m adv
w kierunku, w którym wieje wiatr κατάπρυμα

z zamkniętymi oczami ˌz‿ːãmʲcɲɛ̃nˈtɨ̃mʲi ɔˈʧ̑ãmʲi adv
bez namysłu, bez wahania με κλειστά μάτια τυφλοίς όμμασι

za darmo adv
bezpłatnie, gratis δωρεάν τζάμπα τσάμπα

za nic na świecie za‿ˈɲiʦ̑ na‿ˈɕfʲjɛ̇ʨ̑ɛ adv
absolutnie nie; nigdy; za żadną cenę για τίποτε στον κόσμο

za nic w świecie adv
(potocznie, potoczny) na pewno nie, nigdy w życiu για τίποτα στον κόσμο

za pół ceny za‿ˈpuw ˈʦ̑ɛ̃nɨ adv
bardzo tanio, za byle co στη μισή τιμή

zaangażowanie ˌzaãŋɡaʒɔˈvãɲɛ n
postawa osoby, która się w coś angażuje αφιέρωση στράτευση συστράτευση

zabawka zaˈbafka n
rzecz służąca do zabawy; παιχνίδι

zabijać zaˈbʲijäʨ̑ v
na stałe zamknąć za pomocą młotka i gwoździ πεθαίνω σφαλίζω
pozbawiać życia σκοτώνω

zabijać czas zaˈbʲijäʨ̑ ˈʧ̑as v
(przenośnie, przenośnia) wykonywać czynności mające na celu subiektywne przyspieszenie upływu czasu; człowiek sądzi, że czas płynie szybciej i dzięki temu znudzenie nie jest tak przykre σκοτώνω την ώρα μου

zabić kurę znoszącą złote jajka idiom
(przenośnie, przenośnia) sprzeniewierzyć intratny interes; zmarnować głupio coś, co mogło przynosić krocie σκοτώνω την κότα με τα χρυσά αυγά

zabić na miejscu ˈzabʲiʨ̑ na‿ˈmʲjɛ̇jsʦ̑u idiom
zabić natychmiast, od razu, nie czekając αφήνω στον τόπο

zabójczyni ˌzabujˈʧ̑ɨ̃ɲi n
(historia, historyczny, historycznie) (książkowy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) kobieta, która kogoś zabiła φόνισσα δολοφόνισσσα δολοφόνος

zachmurzenie ˌzaxmuˈʒɛ̃ɲɛ n
(meteorologia, meteorologiczny) stopień pokrycia nieba przez chmury; νέφωση

zachodni zaˈxɔdʲɲi adj
mający miejsce na zachodzie, dotyczący zachodu, skierowany na zachód δυτικός

zachodnioeuropejski adj
odnoszący się do Europy Zachodniej, związany z Europą Zachodnią δυτικοευρωπαϊκός

zachowanie ˌzaxɔˈvãɲɛ n
sposób bycia, postępowania, działania; reakcja na bodźce, sytuacje; συμπεριφορά

zachować zimną krew zaˈxɔvaʥ̑ ˈʑĩmnɔ̃w̃ ˈkrɛf v
mieć spokojny umysł, być opanowanym, nie denerwować się mimo niebezpieczeństwa lub ciężkiej, trudnej sytuacji κρατώ την ψυχραιμία μου

zachowek n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) gwarantowana część spadku, która przysługuje osobom najbliższym spadkodawcy, niezależnie od jego woli; νόμιμη μοίρα

zachowywać ˌzaxɔˈvɨvaʨ̑ v
postępować w jakiś sposób συμπεριφέρομαι φέρομαι

zachód ˈzaxut n
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez Słońce podczas jego zachodu (1.1) w dniu równonocy; δύση
chwila zniknięcia słońca, księżyca lub innego ciała niebieskiego za horyzontem δύση
trud, wysiłek, starania κόπος

zachód słońca ˈzaxut ˈswɔ̃j̃nʦ̑a n
zjawisko chowania się słońca za horyzont ηλιοβασίλεμα δύση ηλιόγερμα λιόγερμα

zaciemnienie ˌzaʨ̑ɛ̃mʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: zaciemniać συσκοτισμός συσκότιση

zaciskać pasa zaˈʨ̑iskaʨ̑ ˈpasa idiom
oszczędzać; ograniczać swoje wydatki σφίγγω τη ζώνη σφίγγω το ζωνάρι

zaczep ˈzaʧ̑ɛp n
(technologia, technika, techniczny) mechanizm, który służy do tego, aby coś zaczepić σύζευξη

zadek ˈzadɛk n
(zdrobniale) od: zad πισινός

zadowalający adj
wystarczająco dobry ικανοποιητικός

zadowolony ˌzadɔvɔˈlɔ̃nɨ adj
taki, który cieszy się, czerpie zadowolenie, satysfakcję z czegoś; radosny ευχαριστημένος

zagadka zaˈɡatka n
gatunek literatury ludowej; element fabuły baśni; αίνιγμα γρίφος

zagadnienie ˌzaɡadʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
omawiany temat, wątek, problem, kwestia ζήτημα πρόβλημα

zaganiacz szczebiotliwy zaˈɡãɲaʧ̑ ˌʃʧ̑ɛbʲjɔˈtlʲivɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) (Hippolais polyglotta) gatunek ptaka zamieszkującego południowo-zachodnią część Europy i północno-zachodnie krańce Afryki, który zatalatuje do Polski, gdzie jest objęty ścisłą ochroną gatunkową; ορφεοστριτσίδα

zagranica ˌzaɡrãˈɲiʦ̑a n
terytorium położone poza terytorium państwa, o którym mowa εξωτερικό

zagraniczny ˌzaɡrãˈɲiʧ̑nɨ adj
odbywający się za granicą, mający związek z zagranicą, pochodzący z zagranicy ξένος

zaimek zaˈ<sup>j</sup>ĩmɛk n
(gramatyka) część mowy, która zastępuje rzeczownik, przymiotnik, liczebnik lub przysłówek i pełni ich funkcje w zdaniu; αντωνυμία

zainteresowanie ˌza<sup>j</sup>ĩntɛrɛsɔˈvãɲɛ n
zaciekawienie jakąś rzeczą, obiektem lub osobą ενδιαφέρον

zajmować zajˈmɔvaʨ̑ v
pracować nad czymś απασχολούμαι

zając ˈzajɔ̃nʦ̑ n
(zoologia, zoologiczny) dziki, roślinożerny gryzoń polny z długimi uszami; λαγός

zakaz ˈzakas n
zabronienie czegoś komuś απαγόρευση

zakazany owoc ˌzakaˈzãnɨ ˈɔvɔʦ̑ n
(przenośnie, przenośnia) coś zakazanego, zabronionego; kontakt z tym jest miły, lecz grozi poważnymi konsekwencjami απαγορευμένος καρπός

zakażenie ˌzakaˈʒɛ̃ɲɛ n
(medycyna, medyczny) wniknięcie chorobotwórczego drobnoustroju do organizmu μόλυνση λοίμωξη

zakochany ˌzakɔˈxãnɨ adj
taki, który zakochał się w kimś; odczuwający zakochanie ερωτευμένος

zakochiwać się v
zaczynać odczuwać do kogoś miłość ερωτεύομαι

zakonnica ˌzakɔ̃ɲˈːiʦ̑a n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członkini zakonu żeńskiego αδελφή αδερφή

zakonnik zaˈkɔ̃ɲːik n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek męskiego zgromadzenia zakonnego; μοναχός καλόγερος

zakopertować ˌzakɔpɛrˈtɔvaʨ̑ v
zakleić w kopercie φακελώνω

zakrystian n
ten, kto ma nadzór nad zakrystią, kościelny; εκκλησάρης νεωκόρος

zakręt ˈzakrɛ̃nt n
odcinek drogi, na którym zmienia ona kierunek, bieg στροφή
zmiany kierunku ruchu στροφή

zakup ˈzakup n
czynność kupowania czegoś w sklepie lub w Internecie αγορά

zakładka zaˈkwatka n
(informatyka, informatyczny) pamiętany w przeglądarce internetowej skrót do strony internetowej σελιδοδείκτης
kawałek papieru, wstążki wkładany między kartki książki, gdy ktoś chce zaznaczyć miejsce, w którym przerwał czytanie σελιδοδείκτης

zakładniczka ˌzakwadʲˈɲiʧ̑ka n
kobieta przetrzymywana w celu wymuszenia jakiś korzyści όμηρος

zakładnik zaˈkwadʲɲik n
osoba przetrzymywana w celu wymuszenia jakiś korzyści; όμηρος

zalewać robaka zaˈlɛvaʨ̑ rɔˈbaka v
upijać się dla zapomnienia o smutku, zmartwieniu, dla zagłuszenia niepokoju, przykrych uczuć πνίγω τον πόνο μου στο κρασί πνίγω τον πόνο μου στο πιοτό

zależeć zaˈlɛʒɛʨ̑ v
być uwarunkowanym εξαρτώμαι

zamach stanu ˈzãmax ˈstãnu n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nagłe przejęcie władzy w państwie przez jednostkę lub grupę osób wbrew obowiązującemu prawu, często z użyciem siły; πραξικόπημα

zambijski zãmˈbʲijsʲci adj
odnoszący się do państwa Zambia ζαμπιανός

zamek ˈzãmɛk n
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) budynek warowny; κάστρο πύργος
(technologia, technika, techniczny) mechanizm zamykający drzwi, szuflady; κλειδαριά

zamek błyskawiczny ˈzãmɛɡ ˌbwɨskaˈvʲiʧ̑nɨ n
(krawiectwo) zapięcie służące do czasowego łączenia dwóch kawałków tkaniny; φερμουάρ

zamiast ˈzãmʲjast preposition
słowo wprowadzające zamiennik do słowa lub stanu wspomnianego uprzednio αντί

zamiatacz zãˈmʲjataʧ̑ n
pracownik miejski zajmujący się zamiataniem ulic, targowisk, dworców σκουπιδιάρης

zamiataczka ˌzãmʲjaˈtaʧ̑ka n
kobieta zajmująca się zamiataniem ulic, targowisk, dworców σκουπιδιάρα

zamiatać zãˈmʲjataʨ̑ v
oczyszczać jakąś powierzchnię za pomocą miotły, szczotki lub innego podobnego narzędzia σκουπίζω

zamieniać się w słuch zãˈmʲjɛ̇̃ɲäʨ̑‿ɕɛ ˈf‿swux v
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) uważnie słuchać είμαι όλος/όλη αφτιά

zamienić się w słup soli zãˈmʲjɛ̇̃ɲiʨ̑‿ɕɛ ˈf‿swup ˈsɔlʲi v
zamrzeć w bezruchu, np. z wrażenia, zdziwienia lub przerażenia; nie wiedzieć, co powiedzieć i zrobić μένω στήλη άλατος

zamieć ˈzãmʲjɛ̇ʨ̑ n
(meteorologia, meteorologiczny) śnieg podniesiony z powierzchni ziemi i niesiony przez wiatr; χιονοθύελλα

zamiłowanie ˌzãmʲiwɔˈvãɲɛ n
znajdowanie dużej przyjemność w zajmowaniu się czymś, interesowaniu się czymś έρωτας γούστο φλέβα

zamknij się ˈzãmʲcɲij‿ɕɛ interjection
(potocznie, potoczny) (pospolicie) milcz! σκάσε βούλωσ' το

zamknąć ˈzãmknɔ̃ɲʨ̑ v
sprawić, że coś przestaje być otwarte, np. okno κλείνω
(informatyka, informatyczny) zakończyć działanie (programu, komputera…) κλείνω
aresztować κλείνω
skończyć działanie firmy/urzędu κλείνω
zabezpieczyć coś przed otwarciem, np. przez przekręcenie klucza w zamku κλείνω
znaleźć się na końcu, np. listy, kolejki κλείνω

zamknąć się w czterech ścianach ˈzãmknɔ̃ɲʨ̑‿ɕɛ ˈf‿ʧ̑tɛrɛç ˈɕʨ̑ãnax v
odizolować się od otoczenia, zerwać kontakty z ludźmi κλείνομαι μέσα σε τέσσερις τοίχους

zamorski zãˈmɔrsʲci adj
taki, który znajduje się lub pochodzi z terenów leżących za morzem υπερπόντιος

zamrażarka ˌzãmraˈʒarka n
urządzenie do zamrażania produktów spożywczych καταψύκτης

zamsz zãmʃ n
(rzemiosło, rzemieślniczy) rodzaj miękkiej w dotyku, nasiąkliwej skóry z delikatnym meszkiem (często owczej lub jeleniej); καστόρι

zamówienie ˌzãmuˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
ustne lub pisemne polecenie dostarczenia lub wykonania czegoś παραγγελία

zamężna zãˈmɛ̃w̃ʒna adj
(o kobiecie) taka, która ma męża παντρεμένος

zamężny zãˈmɛ̃w̃ʒnɨ adj
mający / mająca męża παντρεμένος

zaniepokojony adj
ktoś, kto odczuwa niepokój lub niepewność, także je wyrażający ανήσυχος

zanokcica n
(medycyna, medyczny) rodzaj ropowicy, zapalenie ropne związane z zakażeniem wałów paznokciowych, wokół paznokci palców dłoni lub stóp; παρωνυχία

zaopatrzenie ˌzaɔpaˈṭʃɛ̃ɲɛ n
dostarczenie komuś potrzebnych mu rzeczy ανεφοδιασμός
dział jednostki organizacyjnej realizujący (1.1) κέντρο ανεφοδιασμού σταθμός ανεφοδιασμού
środki lub towary konieczne do działania jednostki organizacyjnej (np. do produkcji, sprzedaży) εφοδιασμός

zapach ˈzapax n
olejek eteryczny dodawany do ciast άρωμα
substancja dająca określony, charakterystyczny zapach (1.1) άρωμα
węchowe wrażenie zmysłowe; μυρωδιά οσμή

zapalenie ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ n
(medycyna, medyczny) reakcja tkanki organicznej na infekcję, podrażnienie; φλεγμονή

zapalenie oskrzeli ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ɔˈskʃɛlʲi n
(medycyna, medyczny) stan zapalny błony śluzowej oskrzeli; βρογχίτιδα

zapalenie płuc ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ˈpwuʦ̑ n
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) stan zapalny miąższu płucnego występujący u ludzi i zwierząt; πνευμονία

zapalenie skóry ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ˈskurɨ n
(medycyna, medyczny) proces zapalny w obrębie skóry o różnym podłożu δερματίτιδα

zapalenie spojówek n
(medycyna, medyczny) choroba oczu; επιπεφυκίτιδα

zapalenie wyrostka robaczkowego n
(medycyna, medyczny) ostre lub rzadko przewlekłe schorzenie spowodowane zapaleniem wywołanym najczęściej zatrzymaniem treści pokarmowej w wyrostku; σκωληκοειδίτιδα

zapalniczka ˌzapalʲˈɲiʧ̑ka n
mały pojemniczek z gazem (lub z benzyną) służący do zapalania, niecenia ognia; αναπτήρας

zapałka zaˈpawka n
(środowiskowy) (harcerski) pionowy element stelażu dużego namiotu typu harcerskiego, podtrzymujący jego boki, w formie metalowej rurki zakończonej plastikowym łebkiem στύλος οροφής
cienki, krótki patyczek zakończony łebkiem z masy zapalającej się przy potarciu o draskę; σπίρτο

zapinać zaˈpʲĩnaʨ̑ v
łączyć dwa brzegi tkaniny przy pomocy guzików, haftek, zatrzasków, zamka błyskawicznego itp. κουμπώνω

zapis ˈzapʲis n
sposób zapisywania γραφή

zaplecze n
pomocniczy zespół osób lub środków βάση

zapominalski adj
taki, który ma skłonność do łatwego/szybkiego zapominania czegoś przez roztargnienie αμνήμονας ξεχασιάρης

zapominać ˌzapɔ̃ˈmʲĩnaʨ̑ v
tracić coś z pamięci, przestawać pamiętać o czymś ξεχνώ
gubić coś, zostawiać coś gdzieś (= zapominać (1.1) zabrać coś ze sobą) ξεχνώ

zapora zaˈpɔra n
stała budowla hydrotechniczna umożliwiająca piętrzenie wody; φράγμα
przeszkoda fizycznie uniemożliwiająca przejście, przedostanie się, lub zmianę położenia czegoś w przestrzeni φράγμα

zapowiadać ˌzapɔˈvʲjadaʨ̑ v
dawać zapowiedź – zwiastować, przewidywać coś co nastąpi w przyszłości, dawać znaki charakteryzujące zdarzenie, które ma nastąpić αναγγέλλω

zapraszać zaˈpraʃaʨ̑ v
proponować komuś, aby przyszedł w odwiedziny προσκαλώ καλώ
zachęcać kogoś do zrobienia czegoś lub skorzystania z czegoś προσκαλώ

zaproszenie ˌzaprɔˈʃɛ̃ɲɛ n
informacja o byciu mile widzianym w roli uczestnika określonego zdarzenia πρόσκληση
kartka papieru wyrażająca taką informację πρόσκληση

zaprzysiężenie ˌzapʃɨɕɛ̃w̃ˈʒɛ̃ɲɛ n
ceremonia składania przysięgi ορκωμοσία

zapuszczać zaˈpuʃʧ̑aʨ̑ v
nie obcinać, nie strzyc owłosienia αφήνω

zapuścić korzenie zaˈpuɕʨ̑iʨ̑ kɔˈʒɛ̃ɲɛ idiom
zżyć się z środowiskiem; przyzwyczaić się do jakiegoś miejsca ρίχνω ρίζες ριζοβολώ ριζώνω

zapylanie n
(botanika, botaniczny) proces przenoszenia pyłku z pręcików na znamię słupka; επικονίαση
zanieczyszczanie pyłem σκόνισμα

zapłata zaˈpwata n
zapłacenie należnych pieniędzy πληρωμή αμοιβή

zarabiać zaˈrabʲjäʨ̑ v
dostawać regularnie pieniądze za wykonywaną pracę παίρνω

zarodnik zaˈrɔdʲɲik n
(biologia, biologiczny) komórka służąca do bezpłciowego rozmnażania się roślin zarodnikowych i grzybów; σπόριο

zarozumialec n
(książkowy) (obraźliwie) człowiek zachowujący się w sposób zarozumiały αβδηρίτης

zarośnięcie n
(medycyna, medyczny) wrodzone lub wtórne patologiczne zamknięcie (zmniejszenie światła) przewodu ciała (np. jelita, pochwy, odbytu) ατρησία

zasada zaˈsada n
(chemia, chemiczny) związek chemiczny cząsteczek składających się z atomu pierwiastka metalicznego i grupy wodorotlenowej; βάση
reguła rządząca czymś αρχή

zasilacz zaˈɕilaʧ̑ n
urządzenie, które dostarcza energię elektryczną o określonych parametrach do innego urządzenia τροφοδοτικό

zasięg ˈzaɕɛ̃ŋk n
obszar występowania lub działania jakiegoś zjawiska albo czyjegoś wpływu βεληνεκές

zasobny adj
mający dużo czegoś, bogaty w zasoby, dostatni πλούσιος

zastraszać v
próbować działaniami wzbudzić strach πτοώ φοβίζω φοβερίζω

zastrzyk ˈzasṭʃɨk n
(medycyna, medyczny) zabieg bezpośredniego wprowadzenie do organizmu leku za pomocą igły ένεση
(medycyna, medyczny) (potocznie, potoczny) pojedyncza wstrzykiwana dawka leku ένεση
(przenośnie, przenośnia) coś, co może poprawić czyjąś kondycję albo stan czegoś ένεση

zastępca zaˈstɛ̃mpʦ̑a n
ktoś, kto zastępuje jakąś osobę w obowiązkach αντικαταστάτης αναπληρωτής

zasłona zaˈswɔ̃na n
tkanina ograniczająca ilość światła wpadającego do pomieszczenia; κουρτίνα

zasłona dymna n
(przenośnie, przenośnia) pozorowane działanie dla odwrócenia uwagi od czegoś istotnego προπέτασμα καπνού
(wojskowość, wojskowy) chmura dymu służąca do ukrycia własnych działań i dezorientacji przeciwnika; προπέτασμα καπνού

zasługa zaˈswuɡa n
godny docenienia, wartościowy rezultat czyjegoś działania αξία προσόν προτέρημα

zasłużony ˌzaswuˈʒɔ̃nɨ adj
(książkowy) obdarzany szacunkiem i uznaniem ze względu na swe dokonania czy zasługi διακεκριμένος
(książkowy) taki, na który ktoś zasłużył, zapracował sobie; należący się komuś lub czemuś επάξιος

zatoka zaˈtɔka n
(geografia, geograficzny) część zbiornika wodnego (oceanu, morza, jeziora) wcinająca się w ląd; κόλπος
(anatomia, anatomiczny) przestrzeń pneumatyczna w kościach twarzoczaszki; κόλπος

zatrudniać zaˈtrudʲɲäʨ̑ v
dawać komuś pracę απασχολώ προσλαμβάνω

zatrzymywać ˌzaṭʃɨ̃ˈmɨvaʨ̑ v
aresztować συλλαμβάνω
przerywać jakiś proces, maszynę, robienie czegoś σταματώ
unieruchamiać coś σταματώ
zachować coś dla siebie κρατώ
stawać w miejscu σταματώ

zaufanie ˌza<sup>w</sup>uˈfãɲɛ n
przeświadczenie, że można komuś ufać εμπιστοσύνη

zauważyć ˌza<sup>w</sup>uˈvaʒɨʨ̑ v
dostrzec coś, patrząc w jakimś kierunku παρατηρώ προσέχω διακρίνω
zrobić uwagę, uświadomić kogoś o czymś παρατηρώ

zawierać zaˈvʲjɛraʨ̑ v
mieć coś wewnątrz siebie; mieć coś za składnik siebie, składać się περιέχω

zawieszenie ˌzavʲjɛˈʃɛ̃ɲɛ n
(motoryzacja) układ elementów, które łączą koła z podwoziem pojazdu; ανάρτηση σισπανσιόν
(rzeczownik odczasownikowy) od: zawiesić ανάρτηση κρέμασμα

zawieszenie broni ˌzavʲjɛˈʃɛ̃ɲɛ ˈbrɔ̃ɲi n
umówione zaprzestanie walk przez wszystkie strony na wszystkich frontach; ανακωχή εκεχειρία

zawistny zaˈvʲistnɨ adj
pełen zawiści, odczuwający zawiść; (także, też) świadczący o zawiści ζηλιάρης

zawiść ˈzavʲiɕʨ̑ n
uczucie silnej niechęci do osoby, której się czegoś zazdrości ζήλια

zawodowo adv
uprawiając lub wykonując coś jako zawód, zajmując się czymś z zawodu επαγγελματικώς

zawroty głowy zaˈvrɔtɨ ˈɡwɔvɨ n
(medycyna, medyczny) nieprzyjemne, subiektywne odczucie wirowania lub braku równowagi; ζαλάδα ζάλη ζάλισμα

zawsze ˈzafʃɛ pronoun
w każdym momencie i sytuacji, bez przerwy πάντα πάντοτε

zawód ˈzavut n
czynność, którą ktoś wykonuje, by zdobyć pieniądze επάγγελμα
niemiłe uczucie, gdy ktoś / coś nie spełniło naszych oczekiwań απογοήτευση

zawór ˈzavur n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zamykania otworów; βαλβίδα

zawór bezpieczeństwa ˈzavur ˌbɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfa n
(technologia, technika, techniczny) rodzaj zaworu stosowany w celach ochronnych, ασφαλιστική βαλβίδα

zazdrosny zazˈdrɔsnɨ adj
odczuwający zazdrość o coś; taki, który chce mieć coś całkowicie na własność ζηλιάρης

zazdrościć v
odczuwać zazdrość z braku czegoś, chcieć mieć coś, co ma ktoś inny ζηλεύω

zaćma ˈzaʨ̑ma n
(medycyna, medyczny) defekt soczewki powodujący pełną lub częściową utratę wzroku; καταρράκτης καταρράχτης

zaćmienie zaˈʨ̑mʲjɛ̇̃ɲɛ n
(astronomia, astronomiczny) zjawisko pozornego znikania ciała niebieskiego wywołane przez jego przesłanianie lub wejście w cień; έκλειψη εκλείψη
chwilowa utrata zdolności jasnego myślenia σκοτοδίνη

załoga zaˈwɔɡa n
grupa ludzi obsługująca jakiś pojazd πλήρωμα
ogół pracowników zakładu, instytucji itp. προσωπικό

założyciel n
ktoś, kto coś założył lub dał czemuś początek ιδρυτής

założycielka n
kobieta, która coś założyła lub dała czemuś początek ιδρύτρια

zaświaty zaˈɕfʲjatɨ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce poza światem realnym, gdzie przebywają zmarli άδης τάρταρα

zbiornik ˈzbʲjɔrʲɲik n
przedmiot przeznaczony do zbierania, przechowywania lub transportu materiałów, zwłaszcza cieczy i gazów δεξαμενή
zagłębienie terenu wypełnione wodą; δεξαμενή

zbiór zbʲjur n
(matematyka, matematyczny) kolekcja niepowtarzających się elementów; σύνολο
grupa, pewna liczba czegoś traktowana jako jedna całość σύνολο
(rolnictwo, rolniczy) czynność zbierania plonów σοδειά συγκομιδή τρύγος
(rolnictwo, rolniczy) zwykle w lm plon σοδειά συγκομιδή τρύγος
zbiór (1.1) wszystkich przedmiotów o jakiejś cesze należących do kogoś συλλογή

zboczeniec zbɔˈʧ̑ɛ̃ɲɛʦ̑ n
(potocznie, potoczny) człowiek o nienormalnych zachowaniach, zwłaszcza seksualnych διεστραμμένος

zboże ˈzbɔʒɛ n
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina z rodziny traw, uprawiana dla jadalnego ziarna δημητριακό δημητριακά

zbrodnia ˈzbrɔdʲɲa n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) bardzo ciężkie przestępstwo; έγκλημα

zbrodnia wojenna ˈzbrɔdʲɲa vɔˈjɛ̃nːa n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) działanie poważnie naruszające prawa i zwyczaje wojenne, a także bulwersujące międzynarodową moralność i powagę traktatów; έγκλημα πολέμου

zbrojny ˈzbrɔjnɨ adj
wyposażony w broń ένοπλος οπλισμένος
związany z użyciem broni, walką lub wojną ένοπλος πολεμικός

zdanie ˈzdãɲɛ n
(gramatyka) wypowiedzenie posiadające orzeczenie (osobową formę czasownika) πρόταση φράση
opinia άποψη γνώμη

zdanie podrzędne ˈzdãɲɛ pɔḍˈʒɛ̃ndnɛ n
(gramatyka) w zdaniu złożonym: zdanie określające zdanie nadrzędne δευτερεύουσα πρόταση

zdarzenie zdaˈʒɛ̃ɲɛ n
coś, co miało miejsce; co zdarzyło się γεγονός

zdawać sobie sprawę ˈzdavaʨ̑ ˈsɔbʲjɛ ˈspravɛ idiom
mieć pełną świadomość czegoś; rozumieć, wiedzieć coś, uświadamiać sobie coś αντιλαμβάνομαι καταλαβαίνω

zderzacz n
urządzenie, które ma za zadanie coś zderzać επιταχυντής

zderzak ˈzdɛʒak n
(motoryzacja) element pojazdu służący do złagodzenia zderzenia pojazdu z drugim pojazdem lub przeszkodą; προφυλακτήρας

zdobywca zdɔˈbɨfʦ̑a n
ten, który osiągnął coś, dokonał czegoś, zwyciężył θριαμβευτής νικητής
ten, który zdobył, opanował coś (przemocą, w walce) κατακτητής πορθητής

zdolność ˈzdɔlnɔɕʨ̑ n
umiejętność zrobienia czegoś, predyspozycja do szybkiego opanowywania umiejętności ικανότητα δεξιότητα
naturalna sprawność i możliwość robienia czegoś ικανότητα δεξιότητα

zdolny ˈzdɔlnɨ adj
będący w stanie wykonać określoną czynność ικανός

zdradziecki adj
taki, który ma na celu zdradę; który zdradził lub zdradza προδοτικός

zdrajca ˈzdrajʦ̑a n
ktoś, kto zdradza swój naród, kraj, plemię, społeczność, itp. προδότης
ktoś, kto porzuca wyznawane ideały, wartości προδότης

zdrobnienie zdrɔbʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
(gramatyka) oznaczenie przedmiotu mniejszego w stosunku do poprzedniego, oznaczać może pieszczotliwy lub pogardliwy stosunek mówiącego do obiektu; υποκοριστικό

zdrowaśka zdrɔˈvaɕka n
(potocznie, potoczny) modlitwa chrześcijańska zaczynająca się od słów „Zdrowaś Maryjo”; χαίρε

zdrowie ˈzdrɔvʲjɛ n
stan organizmu, który funkcjonuje prawidłowo (przeciwieństwo choroby) υγεία

zdrowy ˈzdrɔvɨ adj
dobry dla zdrowia υγιεινός υγιής
taki, który nie cierpi na żadną chorobę, ma się dobrze υγιής

zdumiewający adj
taki, który budzi zdumienie καταπληκτικός

zebra ˈzɛbra n
(potocznie, potoczny) przejście dla pieszych διάβαση πεζών
(zoologia, zoologiczny) afrykański ssak z rodziny koniowatych z charakterystycznymi pasami na sierści; ζέβρα ζέβρος όναγρος

zebranie zɛˈbrãɲɛ n
zgromadzenie grupy ludzi w celu omówienia jakiejś kwestii, poruszenia tematu συγκέντρωση συνέλευση

zecer ˈzɛʦ̑ɛr n
(dawniej, dawny) pracownik drukarni zajmujący się składaniem publikacji za pomocą czcionek, obecnie archaizm leksykalny; στοιχειοθέτης

zegar ˈzɛɡar n
(technologia, technika, techniczny) wskaźnik w postaci okrągłej tarczy z wypisanymi na obwodzie wielkościami i przynajmniej jedną wskazówką, wskazującą te wielkości ρολόι
przyrząd przeznaczony do mierzenia i wskazywania właściwego czasu; ρολόι ωρολόγιο

zegar biologiczny ˈzɛɡar ˌbʲjɔlɔˈɟiʧ̑nɨ n
(biologia, biologiczny) ogół procesów przystosowujących organizm do cyklicznych zmian wewnętrznych i zewnętrznych; βιολογικό ρολόι

zegar słoneczny ˈzɛɡar swɔ̃ˈnɛʧ̑nɨ n
zegar określający czas na podstawie pozycji słońca ηλιακό ρολόι

zegarmistrz zɛˈɡarmʲisṭʃ n
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się naprawą zegarów, zegarków; ρολογάς

zelota zɛˈlɔta n
(historia, historyczny, historycznie) członek antyarystokratycznego ugrupowania politycznego działającego w Salonikach w latach 1342-1350 ζηλωτής
(historia, historyczny, historycznie) członek żydowskiego ugrupowania religijno-politycznego z I w. n.e., którego celem była czynna walka z okupacją rzymską w Palestynie; ζηλωτής
(książkowy) gorliwy, fanatyczny entuzjasta, wyznawca jakiejś idei lub religii ζηλωτής

zelówka zɛˈlufka n
(rzemiosło, rzemieślniczy) kawałek skóry, gumy lub innego materiału pokrywający przednią połowę podeszwy obuwia lub całą podeszwę σόλα

zemsta ˈzɛ̃msta n
odwet za krzywdy εκδίκηση

zepsuty zɛˈpsutɨ adj
(o produkcie spożywczym) nienadający się do spożycia αλλοιωμένος χαλασμένος
taki, który posiada cechy moralne niezgodne z ogólnie przyjętymi w społeczeństwie normami διεφθαρμένος

zero ˈzɛrɔ n
liczba 0; μηδέν

zespół Downa n
(medycyna, medyczny) zespół wad wrodzonych spowodowany obecnością dodatkowego chromosomu 21; σύνδρομο Down

zespół Sjögrena n
(medycyna, medyczny) choroba autoimmunizacyjna z powstawaniem nacieków limfocytarnych w obrębie gruczołów wydzielania zewnętrznego, charakteryzująca się suchością śluzówek, zwłaszcza jamy ustnej i spojówek; νόσος Sjögren σύνδρομο Sjögren

zespół kanału nadgarstka ˈzɛspuw kãˈnawu nadˈɡarstka n
(medycyna, medyczny) zaburzenie będące neuropatią uciskową nerwu pośrodkowego na poziomie kanału nadgarstka σύνδρομο καρπιαίου σωλήνος

zespół napięcia przedmiesiączkowego ˈzɛspuw naˈpʲjɛ̇̃ɲʨ̑a ˌpʃɛdmʲjɛ̇ɕɔ̃n͇ʧ̑kɔˈvɛɡɔ n
(medycyna, medyczny) zespół objawów psychicznych, fizycznych i emocjonalnych występujący od kilku do kilkunastu dni przed menstruacją, ustępujący z chwilą jej rozpoczęcia; προεμμηνορροϊκό σύνδρομο

zeszyt ˈzɛʃɨt n
(szkolnictwo, szkolny) kartki papieru złożone w całość służące do zapisywania; τετράδιο

zeszły ˈzɛʃwɨ adj
taki, który minął, odbył się już i należy do przeszłości; poprzedni, przed tym, który jest teraz (najczęściej w odniesieniu do czasu) περασμένος

zewnątrz ˈzɛvnɔ̃nṭʃ preposition
(przestarzałe, przestarzały) poza obrębem, obszarem jakiejś powierzchni terenu, obiektu, środowiska έξω

zewnętrzny zɛˈvnɛ̃nṭʃnɨ adj
taki, który znajduje się poza czymś (poza obrębem); taki, który widać na zewnątrz εξωτερικός
taki, który odnosi się do innych krajów εξωτερικός
taki, który odnosi się do wyglądu człowieka, jego urody, itp. εξωτερικός

zez zɛs n
(medycyna, medyczny) nierównoległe ustawienie gałek ocznych względem siebie, powodujące nieprawidłowe widzenie; στραβισμός
spojrzenie charakterystyczne dla takiego schorzenia αλληθώρισμα

zezowaty adj
taki, który ma zeza αλλήθωρος

zgaga ˈzɡaɡa n
uczucie pieczenia w przełyku καούρα καΐλα

zgniły ˈzʲɟɲiwɨ adj
taki, który zgnił; także: charakterystyczny dla czegoś, co gnije lub zgniło σάπιος
zdemoralizowany, zepsuty, parszywy σάπιος

zgoda ˈzɡɔda n
stan pozbawiony konfliktów czy kłótni, pojednanie συμφωνία

zgoda ˈzɡɔda particle
odpowiedź potwierdzająca, wyrażająca przyzwolenie εντάξει σύμφωνοι

zgodny ˈzɡɔdnɨ adj
taki, który odpowiada czemuś, który do czegoś pasuje σύμφωνος
taki, który zgadza się na coś, godzi się z czymś, dąży do zgody σύμφωνος
taki, który tworzy harmonię, jest jednogłośny, jednakowy, jednolity z czymś ομόφωνος σύμφωνος

zgromadzenie zakonne ˌzɡrɔ̃maˈʣ̑ɛ̃ɲɛ zaˈkɔ̃nːɛ n
stowarzyszenie, grupa osób duchownych żyjących według ustalonych reguł; μοναστική τάξη

zgryz zɡrɨs n
(anatomia, anatomiczny) ustawienie zębów względem siebie σύγκλειση

ziarnko do ziarnka, a zbierze się miarka ˈʑarn̥kɔ dɔ‿ˈʑarn̥ka ː‿ˈzbʲjɛʒɛ‿ɕɛ ˈmʲjarka proverb
oszczędzając cierpliwie nawet małe ilości można dużo uzbierać φασούλι το φασούλι γεμίζει το σακούλι

ziele angielskie n
(kulinaria) suszone owoce korzennika lekarskiego stosowane jako przyprawa; μπαχάρι νδικό πιπέρι

zielenina ˌʑɛlɛ̃ˈɲĩna n
(spożywczy) (potocznie, potoczny) ogół zielonych produktów spożywczych χόρτα

zielnik ˈʑɛlʲɲik n
kolekcja zasuszonych dla celów naukowych roślin ερμπάριο

zielona fala ʑɛˈlɔ̃na ˈfala idiom
(potocznie, potoczny) system sterowania sygnalizacją świetlną na kolejnych skrzyżowaniach umożliwiający przejazd ważnym ciągiem komunikacyjnym bez zatrzymywania się πράσινο κύμα

zielona herbata ʑɛˈlɔ̃na xɛrˈbata n
(kulinaria) napój przyrządzany wyłącznie z liści herbaty chińskiej, które zostały poddane minimalnemu utlenianiu w czasie przetwarzania τσάι πράσινο

zielonawy ˌʑɛlɔ̃ˈnavɨ adj
w kolorze podobnym do zielonego πρασινωπός

zielone ʑɛˈlɔ̃nɛ n
światło sygnalizacyjne w kolorze zielonym πράσινο

zielonooki ˌʑɛlɔ̃nɔˈːci adj
(książkowy) taki, który ma zielone, zielonkawe oczy πρασινομάτης

zielony ʑɛˈlɔ̃nɨ adj
(lekceważąco, lekceważący) (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) ktoś niedoświadczony, niewyrobiony, niemający rozeznania w jakiejś dziedzinie, zwykle młody άγουρος πράσινος
mający kolor czwartego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej trawy, szmaragdu, malachitu itp.; mający kolor pochodny, powstały ze zmieszania kolorów podstawowych: żółtego i niebieskiego; πράσινος
o roślinach, owocach: taki, który nie osiągnął dojrzałości, będący w stadium poprzedzającym dojrzałość; niedojrzały πράσινος

zielony ludzik n
(żartobliwie) (fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) rzekomy przybysz z kosmosu o zielonej skórze πράσινο ανθρωπάκι

ziemia obiecana ˈʑɛ̃mʲja ˌɔbʲjɛˈʦ̑ãna idiom
miejsce najbardziej pożądane, wydające się rajem γη της επαγγελίας

ziemniak ˈʑɛ̃mʲɲak n
(botanika, botaniczny) Solanum tuberosum L., roślina z gatunku psianka ziemniak, o jadalnych bulwach; πατάτα πατατιά
(spożywczy) warzywo z bulwy ziemniaka (1.1) πατάτα γεώμηλο

ziewać ˈʑɛvaʨ̑ v
szeroko otwierać usta, wydając charakterystyczny przeciągły odgłos z powodu senności lub znudzenia χασμουριέμαι

ziewnięcie ʑɛvʲˈɲɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: ziewnąć χασμουρητό

zika n
(medycyna, medyczny) wirus przenoszony przez komary, który rozprzestrzenił się w Azji, Ameryce i Europie; ιός Ζίκα

zima ˈʑĩ.ma n
najchłodniejsza z 4 astronomicznych (lub 6 klimatycznych) pór roku; χειμώνας

zimna wojna ˈʑĩmna ˈvɔjna n
(historia, historyczny, historycznie) okres napięcia pomiędzy Związkiem Radzieckim a Stanami Zjednoczonymi istniejący w drugiej połowie dwudziestego wieku; ψυχρός πόλεμος Ψυχρός πόλεμος

zimno ˈʑĩmnɔ n
niska temperatura κρύο

zimorodek ˌʑĩmɔˈrɔdɛk n
(ornitologia, ornitologiczny) Alcedo atthis, niewielki, kolorowy ptak żywiący się rybami, które zdobywa nurkując; αλκυόνα

zimowy ʑĩˈmɔvɨ adj
przystosowany do warunków panujących w zimie χειμερινός χειμωνιάτικος
typowy dla zimy, związany z zimą, odbywający się w zimie χειμερινός χειμωνιάτικος

ziąb ʑɔ̃mp n
przenikliwy, dokuczliwy chłód κρύο

zięć ʑɛ̇̃ɲʨ̑ n
mąż córki γαμπρός

zjarany zʲjaˈrãnɨ adj
(potocznie, potoczny) mocno opalony ηλιοκαμένος

zjawa ˈzʲjava n
duch osoby zmarłej φάντασμα

zlepek n
całość złożona z różnych, często niepasujących do siebie części κράμα

zlew zlɛf n
naczynie umiejscowione na ścianie pod kranem, połączone z rurą odpływową νεροχύτης

zlewozmywak ˌzlɛvɔzˈmɨvak n
zlew kuchenny, w którym zmywa się naczynia νεροχύτης

zmarszczka ˈzmarʃʧ̑ka n
(anatomia, anatomiczny) podłużne zagłębienie skóry powstające w wyniku starzenia się lub ruchów mimicznych ρυτίδα ζαρωματιά
załamanie na powierzchni jakiegoś przedmiotu ζάρα ζαρωματιά

zmartwychwstanie ˌzmartfɨxˈfstãɲɛ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) powstanie z martwych, ożywienie; ανάσταση

zmieniać ˈzmʲjɛ̇̃ɲäʨ̑ v
nadawać komuś lub czemuś inne właściwości αλλάζω
zamieniać, zastępować coś czymś innym αλλάζω

zmieniać jak rękawiczki ˈzmʲjɛ̇̃ɲäʨ̑ ˈjak ˌrɛ̃ŋkaˈvʲiʧ̑ʲci v
zmieniać kogoś / coś często i bez trudu αλλάζω κάποιον/κάτι σαν τα πουκάμισα

zmienna ˈzmʲjɛ̃nːa n
(matematyka, matematyczny) wielkość, która może przyjmować różne wartości; μεταβλητή

zmierzch zmʲjɛʃx n
(przenośnie, przenośnia) końcowy etap δύση παρακμή
moment doby przed zapadnięciem nocy; czas ściemniania się; σούρουπο δειλινό

zmniejszać ˈzmʲɲɛ̇jʃaʨ̑ v
sprawiać, że coś staje się mniej intensywne μειώνω
sprawiać, że jakaś wielkość ma mniejszą wartość μειώνω
sprawiać, że coś ma mniejsze rozmiary μειώνω

zmoknąć do suchej nitki ˈzmɔknɔ̃ɲʥ̑ dɔ‿ˈsuxɛj ˈɲitʲci v
zostać bardzo przemoczonym γίνομαι λούτσα

zmysł zmɨsw̥ n
zdolność organizmu do odbierania i analizowania wrażeń określonego rodzaju; αίσθηση

zmywarka zmɨˈvarka n
(technologia, technika, techniczny) domowe lub przemysłowe urządzenie do mycia naczyń; πλυντήριο πιάτων πλυντήριο

zmęczony zmɛ̃n͇ˈʧ̑ɔ̃nɨ participleAdjective
odczuwający zmęczenie, taki, który jest osłabiony fizycznie lub psychicznie ze względu na wysiłek κουρασμένος

znachor ˈznaxɔr n
(książkowy) człowiek bez uprawnień i bez odpowiedniego wykształcenia medycznego zajmujący się leczeniem ludzi, zwykle za pomocą ziół, zamawiania, guseł, czarów κομπογιαννίτης ψευτογιατρός

znaczek pocztowy ˈznaʧ̑ɛk pɔʧ̑ˈtɔvɨ n
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) mały, papierowy prostokąt przyklejany do koperty (pocztówki, paczki) służący jako środek uiszczenia opłaty za usługi pocztowe (np. usługę przesyłki); γραμματόσημο

znaczenie znaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
to, co dany wyraz, znak, gest oznacza lub sygnalizuje σημασία νόημα

znajdować znajˈdɔvaʨ̑ v
(przestarzałe, przestarzały) oceniać coś; określać swoje uczucia, stosunek do czegoś βρίσκω
odkrywać coś wewnątrz czegoś lub na czymś βρίσκω
zdobywać to, czego się szuka βρίσκω

znajomy znaˈjɔ̃mɨ adj
znany komuś γνωστός

znajomy znaˈjɔ̃mɨ n
taki, którego się zna (osobiście lub z widzenia) γνωστός

znak interpunkcyjny ˈznak ˌĩntɛrpũŋkˈʦ̑ɨjnɨ n
(językoznawstwo, językoznawczy) graficzny odpowiednik intonacji, rytmu i tempa mowy, akcentu wyrazowego i zdaniowego; σημείο στίξης

znak wodny ˈznaɡ ˈvɔdnɨ n
obraz na papierze widzialny pod światło, uzyskiwany w trakcie jego produkcji; υδατογράφημα υδατόσημο

znak zapytania ˈznaɡ ˌzapɨˈtãɲa n
(językoznawstwo, językoznawczy) znak graficzny ? umieszczany na końcu zdania pytającego; ερωτηματικό λατινικός ερωτηματικό

znak zodiaku ˈznaɡ zɔˈdʲjaku n
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) każda z dwunastu części zodiaku, nosząca nazwę gwiazdozbioru zodiakalnego, który leżał w jej obrębie ok. 2000 lat temu; ζώδιο

znany ˈznãnɨ adj
taki, który jest rozpoznawany przez wiele osób γνωστός γνώριμος

znać znaʨ̑ modal
mieć informacje na czyjś temat, być komuś w przeszłości przedstawionym γνωρίζω ξέρω
mieć informacje na temat czegoś, mieć z tym do czynienia w przeszłości ξέρω γνωρίζω

znicz olimpijski ˈzʲɲiʧ̑ ˌɔlʲĩmˈpʲijsʲci n
(sport, sportowy) ogień zapalany na czas olimpiady; ολυμπιακή φλόγα

zniczek ˈzʲɲiʧ̑ɛk n
(ornitologia, ornitologiczny) Regulus ignicapilla, mały ptak z rodziny mysikrólikowatych; πυροβασιλίσκος

znienacka zʲɲɛ̃ˈnaʦ̑ka adv
nagle i niespodziewanie αναπάντεχος απροσδόκητος

zniewieściałość ˌzʲɲɛvʲjɛ̇ɕˈʨ̑awɔɕʨ̑ n
(pogardliwie) posiadanie przez mężczyznę cech uznawanych typowo za kobiece, niewieście θηλυπρέπεια γυναικοπρέπεια

zniewieściały ˌzʲɲɛvʲjɛ̇ɕˈʨ̑awɨ adj
o mężczyźnie: taki, który ma kobiece cechy θηλυπρεπής γυναικωτός

znowu ˈznɔvu adv
jeszcze raz, ponownie, na nowo ξανά πάλι

zoo- ˈzɔː
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze zwierzętami ζωο-

zoofilia ˌzɔːˈfʲilʲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaspokajanie popędu płciowego ze zwierzętami κτηνοβασία

zoofobia ˌzɔːˈfɔbʲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy, nieuzasadniony lęk przed zwierzętami; ζωοφοβία

zoolatria ˌzɔːˈlatrʲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religijny kult zwierząt, animalizm; ζωολατρία

zoologia ˌzɔːˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) dział biologii, nauka o zwierzętach; ζωολογία

zoomorficzny ˌzɔɔ̃mɔrˈfʲiʧ̑nɨ adj
z wyglądu przypominający zwierzę ζωόμορφος
związany z zoomorfizmem, dotyczący zoomorfizmu ζωόμορφος

zoonoza ˌzɔɔ̃ˈnɔza n
(weterynaria, weterynaryjny) (medycyna, medyczny) choroba zakaźna i pasożytnicza zwierząt, wtórnie mogąca wystąpić u człowieka; ζωονόσος

zooplankton ˌzɔːˈplãŋktɔ̃n n
(zoologia, zoologiczny) ogół organizmów zwierzęcych wchodzących w skład planktonu; ζωοπλαγκτόν

zootechnika ˌzɔːˈtɛçɲika n
nauka o hodowli zwierząt domowych; ζωοτεχνία

zorza polarna ˈzɔʒa pɔˈlarna n
zjawisko świetlne w postaci barwnych pasm obserwowanych na niebie w okolicach podbiegunowych; πολικό σέλας

zrywać ˈzrɨvaʨ̑ v
kończyć, przerywać κόβω
o roślinach lub ich owocach zbierać κόβω

zsiadłe mleko ˈɕːadwɛ ˈmlɛkɔ n
mleko poddane procesowi fermentacji, o kwaśnym smaku i gęstej konsystencji; ξινόγαλα ξινόγαλο

zszywacz ˈsʃɨvaʧ̑ n
(biurowość, biurowy) przyrząd służący do łączenia kartek papieru za pomocą metalowych zszywek; συρραπτικό

zupa ˈzupa n
(kulinaria) płynna lub półpłynna potrawa, często pierwsze danie obiadu; σούπα

zwalniać ˈzvalʲɲäʨ̑ v
(o pracodawcy) rozwiązywać z pracownikiem stosunek zatrudnienia; pozbawiać kogoś pracy lub stanowiska απολύω
wypuszczać kogoś na wolność απολύω ελευθερώνω
zmniejszać prędkość επιβραδύνω
(o pracowniku) rozwiązywać z pracodawcą stosunek zatrudnienia; pozbawiać się pracy απολύομαι

zwiadowca n
(wojskowość, wojskowy) żołnierz, który przeprowadza zwiad, rozpoznanie; ανιχνευτής

zwiedzanie zvʲjɛˈʣ̑ãɲɛ n
czynność mająca na celu obejrzenie jakiegoś miejsca, zapoznanie się z jego atrakcjami turystycznymi επίσκεψη

zwiedzać v
odwiedzać jakieś miejsce w celu turystycznym επισκέπτομαι
przechadzać się i zapoznawać się z jakimś miejscem επισκέπτομαι

zwierciny zvʲjɛrʲˈʨ̑ĩnɨ n
(geologia, geologiczny) okruchy i miał skalny powstałe podczas wiercenia καρότο

zwierzyna zvʲjɛˈʒɨ̃na n
(łowiectwo, łowiecki) zwierzęta łowne, będące przedmiotem polowań θήραμα κυνήγι
mięso zwierząt, w szczególności leśnych, dzikich κυνήγι

zwierzę ˈzvʲjɛʒɛ ˈzvʲjɛʒɛnta n
(biologia, biologiczny) organizm cudzożywny o komórkach eukariotycznych, bez ściany komórkowej; ζώο

zwierzę domowe ˈzvʲjɛʒɛ dɔ̃ˈmɔvɛ n
zwierzę udomowione przez człowieka, trzymane w domu dla towarzystwa; κατοικίδιο ζώο

zwinąć się w kłębek ˈzvʲĩnɔ̃ɲʨ̑‿ɕɛ ˈf‿kwɛ̃mbɛk v
o sposobie ułożenia ciała, gdy ktoś lub coś skuli się γίνομαι κουβάρι

związek chemiczny ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk xɛ̃ˈmʲiʧ̑nɨ n
(chemia, chemiczny) zbiór trwale połączonych atomów; χημική ένωση

związek frazeologiczny ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk ˌfrazɛɔlɔˈɟiʧ̑nɨ n
(językoznawstwo, językoznawczy) utrwalone w użyciu połączenie dwóch lub więcej wyrazów mające pewne wspólne ustalone znaczenie; φράση

związek nieorganiczny ˈzvʲjɔ̃w̃zɛc ˌɲɛɔrɡãˈɲiʧ̑nɨ n
(chemia, chemiczny) każdy związek chemiczny niebędący związkiem organicznym, czyli taki, który nie zawiera atomów węgla lub jest tlenkiem węgla, kwasem węglowym, węglanem, wodorowęglanem, węglikiem, cyjanowodorem, cyjankiem, kwasem cyjanowym, kwasem piorunowym i kwasem izocyjanowym wraz z ich solami; ανόργανη ένωση

związek organiczny ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk ˌɔrɡãˈɲiʧ̑nɨ n
(chemia, chemiczny) każdy związek chemiczny, w skład którego wchodzi węgiel, z wyjątkiem tlenków węgla, kwasu węglowego, węglanów, wodorowęglanów, węglików, cyjanowodoru, cyjanków, kwasu cyjanowego, kwasu piorunowego i kwasu izocyjanowego, a także ich soli; οργανική ένωση

związek zawodowy ˈzvʲjɔ̃w̃zɛɡ ˌzavɔˈdɔvɨ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organizacja zrzeszająca pracowników w celu reprezentowania i obrony ich wspólnych interesów ekonomicznych i społecznych; συνδικάτο

zwolenniczka ˌzvɔlɛ̃ɲˈːiʧ̑ka n
osoba płci żeńskiej, która popiera coś, darzy coś sympatią, oddaje swoje poparcie komuś lub czemuś οπαδός υποστηρίκτρια

zwolennik zvɔˈlɛ̃ɲːik n
osoba, która popiera coś, darzy coś sympatią, oddaje swoje poparcie komuś lub czemuś οπαδός υποστηρικτής

zworka ˈzvɔrka n
(zdrobniale) od: zwora βραχυκυκλωτήρας

zwoływać zvɔˈwɨvaʨ̑ v
gromadzić gdzieś wiele osób poprzez wołanie συγκαλώ καλώ

zwrot zvrɔt n
wyrażenie, zdanie, konstrukcja słowna; związek wyrazów φράση

zwrotnica zvrɔtʲˈɲiʦ̑a n
urządzenie służące do zmiany toru pojazdów szynowych βελόνα

zwrotnik ˈzvrɔtʲɲik n
(geografia, geograficzny) jedna z dwóch umownych linii na Ziemi, równoleżnik 23°27′ (dwadzieścia trzy stopnie i dwadzieścia siedem minut); τροπικός

zwrócić ˈzvruʨ̑iʨ̑ v
(potocznie, potoczny) zwymiotować κάνω εμετό
oddać komuś jego własność, coś, co zostało od niego pożyczone γυρίζω επιστρέφω
skierować jakiś przedmiot w określoną stronę γυρίζω στρέφω
rekompensować włożone środki i odrobić własne koszty γυρίζω
skierować się w określonym kierunku γυρίζω
skierować do kogoś swoje słowa απευθύνομαι

zwycięstwo zvɨˈʨ̑ɛ̃w̃stfɔ n
sukces (najczęściej w walce lub sporcie), zwalczenie nieprzyjaciela, pokonanie konkurencji νίκη

zwycięzca zvɨˈʨ̑ɛ̃w̃sʦ̑a n
ten, który zwyciężył, wygrał νικητής νικήτρια

zwyciężać zvɨˈʨ̑ɛ̃w̃ʒaʨ̑ v
odnosić zwycięstwo nad kimś lub czymś νικώ

zwykle ˈzvɨklɛ adv
zazwyczaj, prawie zawsze, bardzo często συνήθως

zwykły ˈzvɨkwɨ adj
niewyróżniający się niczym κοινός απλός συνήθης

zwłaszcza ˈzvwaʃʧ̑a adv
przede wszystkim, nade wszystko, w szczególności, szczególnie, specjalnie ιδίως

zygota n
(biologia, biologiczny) komórka powstała wskutek zapłodnienia; ζυγωτό ζυγώτης

zygzak ˈzɨɡzak n
ostro załamująca się linia łamana, przypominająca literę „z” ζικ ζακ

zygzakowaty ˌzɨɡzakɔˈvatɨ adj
biegnący zygzakiem, w linii, która co kawałek załamuje się ζικζακωτός

zysk zɨsk n
(ekonomia, ekonomiczny) przewyższenie wpływów nad wydatkami, dochód ze sprzedaży κέρδος
korzyść z czegoś, uzyskana wartość κέρδος

ząb zɔ̃mp n
(anatomia, anatomiczny) twór anatomiczny osadzony w szczęce lub żuchwie, ułatwiający gryzienie pokarmu; δόντι
(technologia, technika, techniczny) fragment urządzenia, który w połączeniu z innym takim fragmentem powoduje przenoszenie ruchu δόντι
(technologia, technika, techniczny) jeden z ciągu wystających elementów narzędzia lub przyrządu, służący do cięcia, czesania, chwytania, piłowania, przytrzymywania, rozdzielania itp. czegoś δόντι

ząbek czosnku ˈzɔ̃mbɛk ˈʧ̑ɔsn̥ku n
jedna z cząstek wchodzących w skład główki czosnku σκελίδα σκορδοσκελίδα

zębodół zɛ̃mˈbɔduw n
(anatomia, anatomiczny) zagłębienie w szczęce lub w żuchwie, w którym znajduje się korzeń zęba; οδοντική κοιλότητα οδοντικό φατνίο

zębowa wróżka zɛ̃mˈbɔva ˈvruʃka n
baśniowa postać w kulturze anglosaskiej obdarowująca dzieci w zamian za pozostawione przez nie mleczne zęby; νεράιδα των δοντιών

zęza ˈzɛ̃w̃za n
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) najniższa wewnętrzna część kadłuba statku; σεντίνα

złamać ˈzwãmaʨ̑ v
działaniem fizycznym (wcześniej zginając, naciskając lub uderzając) rozdzielić coś na kilka (zwykle na dwie) części σπάζω
pokonać, przezwyciężyć, zwalczyć, zniweczyć, zniszczyć σπάζω
zostać przyczyną czyjegoś złego samopoczucia (zazwyczaj w imiesłowie przymiotnikowym biernym – złamany) σπάζω
przekroczyć, naruszyć obowiązujące prawo, zasady, przepisy; postąpić wbrew nim; także nie dotrzymać jakiegoś zobowiązania αθετώ παραβιάζω

zło zwɔ n
coś powszechnie uznane za szkodliwe, negatywne moralnie; κακό
czyn lub wydarzenie wyrządzające komuś krzywdę κακό

złodziej ˈzwɔʥ̑ɛ̇j n
osoba, która kradnie κλέφτης

złodziejka zwɔˈʥ̑ɛ̇jka n
forma żeńska od: złodziej; kobieta, która kradnie κλέφτρα

złota płyta ˈzwɔta ˈpwɨta n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) symboliczna nagroda za osiągnięcie określonego regulaminem progu sprzedaży wydawnictwa muzycznego; χρυσός δίσκος

złota rybka n
(ichtiologia, ichtiologiczny) odmiana hodowlana jednego z podgatunku karasia chińskiego, Carassius auratus; χρυσόψαρο
(literacko) fantastyczna ryba z baśni, która spełnia trzy życzenia w zamian za darowanie życia χρυσό ψαράκι

złota rózga ˈzwɔta ˈruzɡa n
(potocznie, potoczny) (ludowy) nawłoć pospolita χρυσόβεργα

złota rączka ˈzwɔta ˈrɔ̃n͇ʧ̑ka n
osoba mająca wszechstronne uzdolnienia techniczne, potrafiąca niemal wszystko naprawić χρυσοχέρης

złotnictwo zwɔtʲˈɲiʦ̑tfɔ n
wyrób przedmiotów ze złota, platyny, srebra; praca złotnika χρυσοχοΐα

złotniczy zwɔtʲˈɲiʧ̑ɨ adj
(przymiotnik) od złotnictwo, złotnik χρυσοχοϊκός

złotnik ˈzwɔtʲɲik n
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się złotnictwem; rzemieślnik artystyczny wyrabiający przedmioty z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu) χρυσοχόος αργυροχόος

złoto ˈzwɔtɔ n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Au i liczbie atomowej 79; χρυσός χρυσάφι
stop zawierający złoto (1.1), surowiec do wyrobu m.in. biżuterii, monet χρυσός χρυσάφι
(jubilerstwo, jubilerski) wyrób ze złota (1.2) χρυσάφι
(sport, sportowy) złoty medal χρυσό μετάλλιο χρυσός

złotopióry ˌzwɔtɔˈpʲjurɨ adj
mający pióra w kolorze złota χρυσόφτερος

złotousty ˌzwɔtɔˈ<sup>w</sup>ustɨ adj
(książkowy) posiadający talent oratorski, będący świetnym mówcą χρυσόστομος

złoty ˈzwɔtɨ adj
(jubilerstwo, jubilerski) wykonany ze złota χρυσαφένιος χρυσός μαλαματένιος
(przenośnie, przenośnia) dobry, najlepszy w swoim rodzaju χρυσός
mający kolor i połysk złota χρυσαφένιος χρυσαφής

złoty ˈzwɔtɨ n
jednostka monetarna Polski równa 100 groszom; ζλότι

złoty cielec ˈzwɔtɨ ˈʨ̑ɛlɛʦ̑ n
bogactwo, pieniądze wyniesione do kategorii bóstwa; μαμμωνάς

złoty medal ˈzwɔtɨ ˈmɛdal n
medal przyznawany za pierwsze miejsce w zawodach sportowych, w konkursach, na wystawach itp. χρυσό μετάλλιο

złośliwy zwɔɕˈlʲivɨ adj
nacechowany wrogością, niechęcią, przejawiający niechęć, wrogość μοχθηρός κακεντρεχής κακόβουλος
o chorobie, schorzeniu: mający przebieg groźny dla organizmu, zagrażający życiu κακοήθης

złoże ˈzwɔʒɛ n
(geologia, geologiczny) nagromadzenie kopaliny użytecznej w skorupie ziemskiej; κοίτασμα

złudzenie zwuˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
błędne odczucie, będące skutkiem zniekształcenia wrażeń zmysłowych ψευδαίσθηση

zły zwɨ adj
niemiły, nieprzyjemny (z charakteru) κακός
niekorzystny κακός
niesmaczny κακός
kiepski, nieznający się κακός
niewygodny, nieprzyjemny, nieudany κακός
o zdrowiu, zmysłach słaby κακός
niepasujący, nieodpowiedni κακός
niegrzeczny, nieposłuszny κακός

à propos a‿prɔˈpɔ
(książkowy) …wprowadzający temat wypowiedzi αναφορικώς εν σχέσει με εν σχέσει προς περί όσο για
…wprowadzająca nowy temat, który nasunął się mówiącemu pod wpływem wcześniejszej wypowiedzi απροπό επί τη ευκαιρία

ósmy cud świata ˈusmɨ ˈʦ̑utʲ ˈɕfʲjata idiom
coś wyjątkowo zachwycającego όγδοο θαύμα του κόσμου

ówczesny ufˈʧ̑ɛsnɨ adj
właściwy wcześniej wspomnianym czasom τοτινός τότε

ćpun ʨ̑pũn n
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) narkoman πρεζάκιας πρεζόνι

ćwiczenia ʨ̑fʲiˈʧ̑ɛ̃ɲa n
(edukacja, edukacyjny) szkolny zeszyt do wykonywania ćwiczeń z gotowymi, drukowanymi zadaniami βιβλίο ασκήσεων

ćwiczenie ʨ̑fʲiˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
czynność powtarzana dla utrwalenia wiedzy lub zdobycia sprawności, nauka άσκηση

ćwierkać v
o ptakach, świerszczach: wydawać krótkie, wysokie dźwięki τιτιβίζω

ćwierć ʨ̑fʲjɛrʲʨ̑ n
jedna czwarta, 25% τέταρτο

ćwierćfinał ʨ̑fʲjɛrʲʨ̑ˈfʲĩnaw n
(sport, sportowy) część rozgrywek eliminacyjnych ośmiu rywali (lub ośmiu drużyn), z których czterech może awansować do półfinału προημιτελικά προημιτελικοί

ćwierćfinałowy ˌʨ̑fʲjɛrʲʨ̑fʲĩnaˈwɔvɨ adj
dotyczący ćwierćfinału προημιτελικός

ćwierćnuta ʨ̑fʲjɛrʲʨ̑ˈnuta n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk o czasie trwania równym 1/4 całej nuty; τέταρτο

Łaba ˈwaba pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Niemczech i w Czechach; Έλβας

Łazarz ˈwazaʃ pn
imię męskie; Λάζαρος
(biblijny) postać biblijna Λάζαρος

Łotwa ˈwɔtfa pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie; Λεττονία Λετονία

Łotysz ˈwɔtɨʃ n
człowiek narodowości łotewskiej, obywatel Łotwy, mieszkaniec Łotwy Λετονός

Łotyszka wɔˈtɨʃka n
kobieta narodowości łotewskiej Λετονή

Łucja ˈwuʦ̑ʲja pn
imię żeńskie; Λουκία

Łukasz ˈwukaʃ pn
imię męskie; Λουκάς

łabędzi waˈbɛ̃ɲʥ̑i adj
charakterystyczny dla łabędzia; dotyczący, odnoszący się do łabędzia κύκνειος

łabędzi śpiew waˈbɛ̃ɲʥ̑i ˈɕpʲjɛf n
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) ostatnie dzieło artysty kończące jego karierę, końcowy twór jakiejkolwiek działalności κύκνειο άσμα

łabędź ˈwabɛ̃ɲʨ̑ n
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus, ptak wodny o białym lub czarnym upierzeniu i długiej smukłej szyi; κύκνος

łachman ˈwaxmãn n
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) stare, zniszczone ubranie κουρέλι παλιόρουχο

łacina waˈʨ̑ĩna n
język starożytnych Rzymian; λατινικά λατινική γλώσσα

łaciński waˈʨ̑ĩj̃sʲci adj
właściwy starożytnym Rzymianom, wywodzący się z Imperium Rzymskiego λατινικός

ładny ˈwadnɨ adj
odznaczający się urodą όμορφος ωραίος

ładowarka ˌwadɔˈvarka n
(elektryczność) urządzenie służące do ładowania akumulatorów, także wewnętrznych np. w telefonach komórkowych, laptopach itp.; φορτιστής

ładować akumulatory waˈdɔvaʨ̑ ˌakũmulaˈtɔrɨ idiom
regenerować siły; nabierać energii do działania γεμίζω τις μπαταρίες μου

ładownica ˌwadɔvʲˈɲiʦ̑a n
(wojskowość, wojskowy) torba na amunicję lub magazynki z amunicją do broni strzeleckiej φυσιγγιοθήκη

ładunek waˈdũnɛk n
towar umieszczony w czymś, zwykle do transportu; φορτίο
(fizyka, fizyczny) liczba określająca skalę oddziaływania; φορτίο

łajdak ˈwajdak n
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek postępujący niezgodnie z normami etyki, godny pogardy κάθαρμα

łamaniec językowy wãˈmãɲɛʦ̑ʲ ˌjɛ̃w̃zɨˈkɔvɨ idiom
trudna do wymówienia fraza; (zobacz) też łamańce językowe w Wikicytatach γλωσσοδέτης

łamistrajk wãˈmʲistrajk n
(potocznie, potoczny) osoba pracująca w czasie strajku απεργοσπάστης

łania ˈwãɲa n
(zoologia, zoologiczny) samica jelenia lub daniela ελαφίνα

łapówka waˈpufka n
wartość materialna lub niematerialna udzielona przez jedną osobę na rzecz drugiej osoby, w celu nielegalnego osiągnięcia pewnej korzyści λάδωμα φακελάκι

łasica waˈɕiʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) niewielkie drapieżne zwierzę futerkowe; νυφίτσα

łatwo ˈwatfɔ adv
w sposób łatwy, bez trudności, bez trudu lub wysiłku εύκολα ευκόλως

łatwopalny ˌwatfɔˈpalnɨ adj
wykazujący możliwość łatwego zapalenia się εύφλεκτος ταχυκαής

łatwowierny adj
taki, który ma skłonność do uznawania za prawdziwe niesprawdzonych informacji αφελής ευκολόπιστος

łatwy ˈwatfɨ adj
nie wymagający wysiłku, trudu, nie stawiający przeszkód εύκολος βατός

ławka ˈwafka n
(szkolnictwo, szkolny) szkolny mebel do nauki θρανίο
twardy mebel do siedzenia dla kilku osób; πάγκος παγκάκι σκαμνί

łazienka waˈʑɛ̃nka n
pomieszczenie do kąpieli z wanną lub prysznicem; λουτρό μπάνιο

łańcuch ˈwãj̃nʦ̑ux n
(technologia, technika, techniczny) element mechaniczny, składający się z identycznych ogniw; αλυσίδα
(geografia, geograficzny) łańcuch górski; αλυσίδα
(informatyka, informatyczny) ciąg znaków, dane typu tekstowego; αλυσίδα
(przenośnie, przenośnia) ciąg zdarzeń, szereg obiektów αλυσίδα
sznur wykonany z metalu lub tworzywa sztucznego αλυσίδα

łańcuch pokarmowy ˈwãj̃nʦ̑ux ˌpɔkarˈmɔvɨ n
(biologia, biologiczny) zależność pokarmowa wiążąca w danej biocenozie poszczególne gatunki producentów, konsumentów i reducentów, będących kolejnymi ogniwami w układzie, w którym każde ogniwo poprzedzające jest pokarmem dla następnego; τροφική αλυσίδα

łechtaczka wɛxˈtaʧ̑ka n
(anatomia, anatomiczny) nieparzysty, zewnętrzny narząd płciowy samic ssaków; κλειτορίδα

łokieć ˈwɔcɛ̇ʨ̑ n
(anatomia, anatomiczny) staw łączący ramię z przedramieniem αγκώνας

łopatka wɔˈpatka n
(anatomia, anatomiczny) kość pasa barkowego połączona z kością ramienną i obojczykiem; ωμοπλάτη
(zdrobniale) od łopata φτυάρι
mięso przylegające do kości (1.1) zwierząt z uboju σπάλα

łosoś ˈwɔsɔɕ n
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba o różowym mięsie żyjąca na północnym Atlantyku; σολομός

łotewski wɔˈtɛfsʲci adj
odnoszący się do Łotwy lub Łotyszów λετονικός λεττονικά

łowić ryby w mętnej wodzie ˈwɔvʲiʨ̑ ˈrɨbɨ ˈv‿mɛ̃ntnɛj ˈvɔʥ̑ɛ v
korzystać z zamieszania lub niejasnej sytuacji, zyskiwać w sposób nieuczciwy ψαρεύω σε θολά νερά ψαρεύω στα θολά

łozówka wɔˈzufka n
(ornitologia, ornitologiczny) Acrocephalus palustris, mały ptak zamieszkujący gęsto zarośnięte tereny wilgotne, naśladujący odgłosy innych ptaków; βαλτοποταμίδα

łoże ˈwɔʒɛ n
szerokie, okazałe łóżko κλίνη

łoże boleści n
(związek frazeologiczny) (książkowy) łóżko, na którym leży człowiek obłożnie chory κρεβάτι του πόνου

łożysko wɔˈʒɨskɔ n
(anatomia, anatomiczny) przejściowy narząd płodowy występujący u ssaków łożyskowych, który łączy zarodek ze ścianą macicy i umożliwia wymianę między matką a płodem; πλακούντας ύστερο
(technologia, technika, techniczny) część urządzenia technicznego podtrzymująca (łożyskująca) inną jego część (łożyskowaną) w sposób umożliwiający jej względny ruch obrotowy; ρουλεμάν τριβέας

łucznictwo wuʧ̑ʲˈɲiʦ̑tfɔ n
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której strzela się z łuku do tarczy τοξοβολία

łuczniczka wuʧ̑ʲˈɲiʧ̑ka n
forma żeńska od: łucznik; kobieta strzelająca z łuku τοξοβόλος τοξότρια

łucznik ˈwuʧ̑ʲɲik n
(wojskowość, wojskowy) żołnierz, myśliwy posługujący się łukiem; τοξοβόλος

łuk wuk n
(fizyka, fizyczny) widoczny przepływ prądu elektrycznego między dwoma elektrodami; τόξο
(matematyka, matematyczny) różniczkowalny odcinek krzywej; τόξο
każdy kształt przypominający łuk (1.1) τόξο
(sport, sportowy) wygięta broń miotająca strzały przez napięcie liny łączącej jej oba końce (cięciwy) i nadanie tak strzale energii; τόξο αψίδα
(architektura, architektoniczny) element budowli w kształcie łuku (1.1); τόξο αψίδα

łuk aorty ˈwuk aˈɔrtɨ n
(anatomia, anatomiczny) (medycyna, medyczny) odcinek aorty łączący jej część wstępującą z zstępującą αορτικό τόξο τόξο αορτής

łup wup interjection
…naśladujący uderzenie, zwykle nagłe i mocne μπαμ μπουμ

łup wup n
zdobycz wojenna lub pochodząca z rabunku, grabieży λάφυρο λεία

łupież ˈwupʲjɛʃ n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) drobne płatki łuszczącego się naskórka πιτυρίδα
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) choroba skóry głowy, charakteryzująca się złuszczaniem zrogowaciałej warstwy naskórka; πιτυρίαση πιτυρίδα

łuszczyca wuʃˈʧ̑ɨʦ̑a n
przewlekła, nawracająca choroba skóry, która charakteryzuje się występowaniem na skórze łuszczących się wykwitów; ψωρίαση

łuszczycowe zapalenie stawów n
(medycyna, medyczny) przewlekłe zapalenie stawów u osób z łuszczycą ψωριασική αρθρίτιδα ψωριασική αρθροπάθεια

łydka ˈwɨtka n
(anatomia, anatomiczny) tylna część nogi człowieka, między kolanem a stopą; γάμπα γαστροκνημία

łysenkizm n
(biologia, biologiczny) radziecki, pseudonaukowy pogląd zaprzeczający istnieniu genów i uznający dziedziczną zmienność środowiskową za główny czynnik przystosowawczy; λυσενκοϊσμός

łysina wɨˈɕĩna n
miejsce na głowie pozbawione włosów φαλάκρα

łyska ˈwɨska n
(ornitologia, ornitologiczny) Fulica atra, wędrowny ptak nurkujący o czarnym upierzeniu oraz jasnym dziobie i czole; φαλαρίδα

łysy ˈwɨsɨ adj
całkowicie lub częściowo pozbawiony włosów na głowie φαλακρός

łyżeczka wɨˈʒɛʧ̑ka n
mała łyżka κουταλάκι
porcja substancji nabrana łyżeczką (1.2) κουταλάκι

łyżeczka do herbaty n
mała łyżka, którą używa się do słodzenia i mieszania herbaty oraz innych napojów κουταλάκι του γλυκού

łyżka ˈwɨʃka n
(technologia, technika, techniczny) część maszyny budowlanej służąca do czerpania i przenoszenia materiałów, przeważnie sypkich κουτάλα
miara objętości substancji mieszczącej się w łyżce (1.1) lub (1.3) κουταλιά κουτάλι
sztuciec służący do jedzenia κουτάλι

łyżka wazowa ˈwɨʃka vaˈzɔva n
(gastronomia) duża głęboka łyżka o długim trzonku, służąca do nalewania zupy z wazy μεγάλος κουτάλα

łyżwa ˈwɨʒva n
stalowa, wąska płoza przymocowana do wysokiego, sztywnego buta, służąca do jazdy po lodzie; παγοπέδιλο πατίνι

łyżwiarka wɨʒˈvʲjarka n
(sport, sportowy) kobieta lub dziewczyna, która uprawia łyżwiarstwo παγοδρόμος πατινέρ

łyżwiarstwo wɨʒˈvʲjarstfɔ n
(sport, sportowy) zbiór dyscyplin sportowych, w których zawodnik porusza się po lodzie za pomocą łyżew; παγοδρομία πατινάζ

łza wza n
(fizjologia, fizjologiczny) kropla słonawej wody wydzielonej przez oko; δάκρυ

łódź wuʨ̑ n
mała jednostka pływająca poruszająca się po wodach; βάρκα

łóżko ˈwuʃkɔ n
mebel przeznaczony do spania; κρεβάτι ευνή

łóżko piętrowe n
rodzaj łóżka z dwoma (lub więcej) poziomami do spania; κουκέτες

łącznik ˈwɔ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
(językoznawstwo, językoznawczy) czasownik lub morfem łączący podmiot zdania z orzecznikiem; razem z orzecznikiem tworzy orzeczenie złożone (analityczne); spójnik łączący συνδετικό ρήμα

łączność ˈwɔ̃n͇ʧ̑nɔɕʨ̑ n
działania składające się na utrzymanie kontaktu επικοινωνία

łączyć ˈwɔ̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
kojarzyć ze sobą pojęcia lub zjawiska συνδέω
spajać elementy za pomocą środków technicznych συνδέω
(potocznie, potoczny) umożliwiać rozmowę telefoniczną συνδέω
jednoczyć, umożliwiać zespolenie συνδέω

łąka ˈwɔ̃ŋka n
teren gęsto porośnięty trawami; λιβάδι

łękotka wɛ̃ŋˈkɔtka n
(anatomia, anatomiczny) chrząstka wchodząca w skład stawu kolanowego; μηνίσκος

ŚRK ɛɕ‿ɛr‿ˈka acronym
= (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Światowa Rada Kościołów; ΠΣΕ

Śląsk ɕlɔ̃w̃sk pn
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna i historyczna na lewym brzegu górnej Odry; Σιλεσία

Śnieżka ˈɕɲɛʃka pn
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię królewny z baśni braci Grimm; Χιονάτη

Środa Popielcowa ˈɕrɔda ˌpɔpʲjɛlˈʦ̑ɔva n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kalendarzu chrześcijańskim pierwszy dzień Wielkiego Postu, w którym głowy wiernych posypuje się popiołem; καθαρά Τετάρτη

Środkowy Wschód ɕrɔtˈkɔvɨ ˈfsxut pn
(geografia, geograficzny) część Azji położona od Wyżyny Irańskiej, po ujście Gangesu i Bajkał; Μέση Ανατολή

Święta Rodzina pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w teologii chrześcijańskiej: rodzina złożona z Jezusa Chrystusa i jego rodziców; Αγία Οικογένεια

Święto Pracy ˈɕfʲjɛ̃ntɔ ˈpraʦ̑ɨ n
(potocznie, potoczny) święto ruchu robotniczego obchodzone od 1890 roku w pierwszy dzień maja; Πρωτομαγιά

Święty Hufiec ˈɕfʲjɛ̃ntɨ ˈxufʲjɛʦ̑ pn
(historia, historyczny, historycznie) słynny z waleczności tebański oddział wojowników składający się z homoseksualnych kochanków, sformowany w 378 r. p.n.e.; Ιερός Λόχος

Święty Zastęp ˈɕfʲjɛ̃ntɨ ˈzastɛ̃mp pn
(historia, historyczny, historycznie) słynny z waleczności tebański oddział wojowników składający się z homoseksualnych kochanków, sformowany w 378 r. p.n.e.; Ιερός Λόχος

ściana ˈɕʨ̑ãna n
(budownictwo) pionowy element konstrukcyjny oddzielający dwa pomieszczenia lub miejsca; τοίχος
(matematyka, matematyczny) wielokąt ograniczający wielościan; έδρα πλευρά

ściany mają uszy ˈɕʨ̑ãnɨ ˈmajɔ̃w̃ ˈuʃɨ proverb
mówiąc coś poufnego, należy uważać, aby nie usłyszał lub nie podsłuchał tego ktoś niepożądany και οι τοίχοι έχουν αφτιά

ściek ɕʨ̑ɛk n
odprowadzenie zanieczyszczonej wody οχετός υπόνομος

ściemniać ˈɕʨ̑ɛ̃mʲɲäʨ̑ v
sprawiać, że coś staje się ciemniejsze; dawać mniej światła σκουραίνω

ścierka ˈɕʨ̑ɛrka n
kawałek materiału do wycierania naczyń πετσέτα κουζίνας

ścierny ˈɕʨ̑ɛrnɨ adj
taki, który służy do wygładzania lub ścierania powierzchni λειαντικός

ścieżka ˈɕʨ̑ɛʃka n
(informatyka, informatyczny) opis lokalizacji pliku na dyska komputera, np. c:\windows\system.ini; διαδρομή μονοπάτι
wąski wydeptany pasek ziemi albo też specjalnie wytyczony i ubity dla pieszych μονοπάτι

ścieżka dźwiękowa ˈɕʨ̑ɛʃka ʥ̑vʲjɛ̃ŋˈkɔva n
oprawa dźwiękowa filmu, spektaklu, audycji zapisana na odpowiednim nośniku; τμήμα ήχου

ścisk ɕʨ̑isk n
nagromadzenie dużej liczby osób na małej przestrzeni σφιγκτήρας

ściąga ˈɕʨ̑ɔ̃ŋɡa n
notatka nielegalnie posiadana na egzaminie, sprawdzianie itp., zawierająca odpowiedź na wymagane pytanie bądź pewien zakres materiału σκονάκι

ściągawka ɕʨ̑ɔ̃ŋˈɡafka n
karteczka z informacjami używana tajnie przez uczniów podczas klasówek, egzaminów itp. σκονάκι

ścięgno ˈɕʨ̑ɛ̃ŋɡnɔ n
(anatomia, anatomiczny) włóknista tkanka odpowiedzialna za przeniesienie skurczu mięśni na układ kostny; τένοντας

ślad ɕlat n
oznaka przejścia, przejechania, przelotu kogoś lub czegoś ίχνος

śledziona ɕlɛˈʥ̑ɔ̃na n
(anatomia, anatomiczny) narząd limfatyczny magazynujący krew u kręgowców; σπλήνα

śledź ɕlɛʨ̑ n
(ichtiologia, ichtiologiczny) jadalna ryba morska; ρέγγα ρέγκα
metalowy klin zakończony haczykiem wbijany w ziemię w celu naciągnięcia linek utrzymujących konstrukcję namiotu πάσσαλος παλούκι

ślepa uliczka ˈɕlɛpa uˈlʲiʧ̑ka n
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) sytuacja bez wyjścia αδιέξοδο
uliczka niemająca wylotu αδιέξοδο στενό

ślepota ɕlɛˈpɔta n
(medycyna, medyczny) utrata wzroku, niewidzenie τύφλωση

ślepy ˈɕlɛpɨ adj
(przenośnie, przenośnia) taki, który nie zważa, nie zwraca uwagę na otoczenie albo okoliczności τυφλός
taki, który nie może widzieć; który stracił wzrok τυφλός
zamknięty na stałe, bez wyjścia αδιέξοδος τυφλός

ślepy ˈɕlɛpɨ n
(potocznie, potoczny) osoba ślepa (1.1) τυφλός

ślepy pasażer ˈɕlɛpɨ paˈsaʒɛr n
(potocznie, potoczny) ukryty pasażer, nieposiadający ważnego biletu; zwykle na statku λαθρεπιβάτης

śliczny ˈɕlʲiʧ̑nɨ adj
taki, który jest ładny, miły dla zmysłów; uroczy, wzbudzający pozytywne emocje πανέμορφος

ślimak ˈɕlʲĩmak n
(zoologia, zoologiczny) rodzaj bardzo rozpowszechnionego mięczaka; σαλιγκάρι σάλιαγκας

ślina ˈɕlʲĩna n
płynna wydzielina wytwarzana w ustach; σάλιο

śliski ˈɕlʲisʲci adj
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) mogący stać się przyczyną kłopotów ολισθηρός
mający gładką powierzchnię nie dającą prawie zupełnie tarcia z innymi ciałami γλιστερός ολισθηρός

śliwka ˈɕlʲifka n
(spożywczy) (kulinaria) owoc z dużą pestką rosnący na śliwie; δαμάσκηνο

ślub ɕlup n
akt zawarcia małżeństwa; γάμος

ślusarz ˈɕlusaʃ n
rzemieślnik wyrabiający lub naprawiający przedmioty metalowe εφαρμοστής

śmiać się z całego serca ˈɕmʲjäʨ̑‿ɕɛ s‿ʦ̑aˈwɛɡɔ ˈsɛrʦ̑a v
bardzo się śmiać, śmiać się serdecznie, głośno, spontanicznie, żywiołowo γελώ με την καρδιά μου

śmiać się z całej duszy ˈɕmʲjäʨ̑‿ɕɛ ˈs‿ʦ̑awɛj ˈduʃɨ v
bardzo się śmiać, śmiać się serdecznie, głośno, spontanicznie, żywiołowo γελώ με την ψυχή μου

śmieciarka ɕmʲjɛ̇ˈʨ̑arka n
(motoryzacja) pojazd służący do wywożenia śmieci, odpadów απορριμματοφόρο

śmieciarz ˈɕmʲjɛ̇ʨ̑aʃ n
(potocznie, potoczny) pracownik zajmujący się bezpośrednio wywozem śmieci σκουπιδιάρης

śmiertelny ɕmʲjɛrˈtɛlnɨ adj
taki, który może umrzeć, który kiedyś umrze θνητός θανάσιμος
taki, który zabija, przynoszący śmierć (realnie lub potencjalnie) θανάσιμος θανατηφόρος

śmierć ɕmʲjɛrʲʨ̑ n
(medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) trwałe ustanie procesów życiowych lub aktywności; θάνατος

śmieszka ˈɕmʲjɛʃka n
(ornitologia, ornitologiczny) Larus ridibundus, pospolity gatunek mewy; καστανοκέφαλος γλάρος

śmietanka ɕmʲjɛˈtãnka n
(przenośnie, przenośnia) (zobacz) śmietanka towarzyska αφρός

śmieć ɕmʲjɛ̇ʨ̑ n
coś do wyrzucenia, odpadek σκουπίδι
(potocznie, potoczny) rzecz bezwartościowa σκουπίδι
(potocznie, potoczny) człowiek bez zasad, godny pogardy σκουπίδι

śmieć ɕmʲjɛ̇ʨ̑ v
mieć odwagę, śmiałość τολμώ

śmigło ˈɕmʲiɡwɔ n
skręcony element konstrukcyjny zamontowany na obrotowej osi, wprawiający w ruch powietrze; έλικας

śmigłowiec n
(lotnictwo, lotniczy) (technologia, technika, techniczny) statek powietrzny z wirnikiem umieszczonym nad kadłubem, poruszającym się w płaszczyźnie równoległej do ziemi ελικόπτερο

śniadanie ɕɲaˈdãɲɛ n
poranny posiłek; πρωινό πρόγευμα

śnieg ɕɲɛk n
(meteorologia, meteorologiczny) opad w postaci kryształków lodu; χιόνι
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (technologia, technika, techniczny) zły obraz na ekranie telewizora χιόνι

śnieguła ɕɲɛˈɡuwa n
(ornitologia, ornitologiczny) Plectrophenax nivalis, ptak z rzędu wróblowych; χιονοτσίχλονο

śnić ɕɲiʨ̑ v
marzyć o czymś; myśleć nielogicznie lub nierozsądnie ονειρεύομαι ονειροπολώ
widzieć sen podczas spania ονειρεύομαι

śpiesz się powoli ˈɕpʲjɛʃʲ‿ɕɛ pɔˈvɔlʲi proverb
rób coś dokładnie i sprawnie, ale bez nadmiernego pośpiechu, bo inaczej może się nie udać σπεύδε βραδέως

śpiewak ˈɕpʲjɛvak n
mężczyzna lub chłopiec, który śpiewa τραγουδιστής

śpiewać ˈɕpʲjɛvaʨ̑ v
wykonywać melodię głosem τραγουδώ

śpiwór ˈɕpʲivur n
worek do spania υπνόσακος

śpiąca królewna ˈɕpʲjɔ̃nʦ̑a kruˈlɛvna n
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) kobieta ospała, ślamazarna, powolna, nieobecna myślami ωραία κοιμωμένη

śpiący ˈɕpʲjɔ̃nʦ̑ɨ adj
taki, któremu chce się spać νυσταγμένος νυσταλέος

śpiączka n
(medycyna, medyczny) głębokie zaburzenia świadomości z brakiem przytomności, niereagowaniem nawet na silne bodźce κώμα

średni ˈɕrɛdʲɲi adj
(matematyka, matematyczny) stanowiący wynik dzielenia sumy składników przez ich liczbę lub będący oszacowaniem tej wielkości μέσος
będący pośrodku między czymś małym a dużym (np. pod względem masy, siły, natężenia); nie najmniejszy i nie największy μεσαίος
przeciętny, taki sobie μέτριος

średnica ɕrɛdʲˈɲiʦ̑a n
(geometria) odcinek prowadzący od jednej do drugiej krawędzi okręgu, koła lub przekroju cylindra i przechodzący przez jego środek; διάμετρος
długość średnicy (1.1) διάμετρος

średnik ˈɕrɛdʲɲik n
(językoznawstwo, językoznawczy) znak przestankowy (;) oddzielający dwie wypowiedzi, posiadajcy funkcję pośrednią między kropką a przecinkiem; άνω τελεία

średniowiecze ˌɕrɛdʲɲɔˈvʲjɛʧ̑ɛ n
epoka w historii i kulturze europejskiej, obejmująca okres między starożytnością a czasami nowożytnymi; μεσαίωνας Μεσαίωνας

średniowieczny ˌɕrɛdʲɲɔˈvʲjɛʧ̑nɨ adj
pochodzący ze średniowiecza, związany ze średniowieczem, dotyczący średniowiecza μεσαιωνικός

środa ˈɕrɔda n
trzeci dzień tygodnia; Τετάρτη

środki n
(urzędowy) ogół posiadanych zasobów materialnych i finansowych πόροι

środki masowego przekazu ˈɕrɔtʲci ˌmasɔˈvɛɡɔ pʃɛˈkazu n
prasa, radio, telewizja i internet; publikatory μέσα μαζικής ενημέρωσης

środkowoafrykański ɕrɔtˈkɔvɔˌafrɨˈkãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Republika Środkowoafrykańska κεντροαφρικανικός
odnoszący się do środkowej części Afryki κεντροαφρικανικός

środkowoeuropejski adj
odnoszący się do Europy Środkowej, związany z Europą Środkową κεντροευρωπαϊκός

środkowy ɕrɔtˈkɔvɨ adj
znajdujący się w środku μέσος μεσαίος

środowisko ˌɕrɔdɔˈvʲiskɔ n
(ekologia, ekologiczny) ogół elementów nieożywionych i ożywionych, składających się na otoczenie περιβάλλον
miejsce wychowywania w grupie; ludzie z niej περιβάλλον
grupa ludzi zajmująca się tym samym zawodem, np. aktorzy κύκλος περιβάλλον

środowiskowy ˌɕrɔdɔvʲiˈskɔvɨ adj
związany ze środowiskiem περιβαλλοντικός

śruba ˈɕruba n
(sport, sportowy) w skokach do wody: skok z obrotem wzdłuż pionowej osi ciała περιστροφή
(technologia, technika, techniczny) pręt metalowy, zakończony łbem z jednej strony, a z drugiej gwintem, umożliwiającym zakręcanie lub odkręcanie; βίδα κοχλίας
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) urządzenie napędowe statku wodnego; έλικας

śrubokręt ɕruˈbɔkrɛ̃nt n
(technologia, technika, techniczny) proste narzędzie do wkręcania lub wykręcania śrub i wkrętów κατσαβίδι βιδολόγος

śródręcze ɕruˈdrɛ̃n͇ʧ̑ɛ n
(anatomia, anatomiczny) część ręki człowieka między palcami i nadgarstkiem μετακάρπιο

śródstopie n
(anatomia, anatomiczny) środkowa część stopy, znajdująca się między stępem a palcami μετατάρσιο

śródziemnomorski ˌɕrudʲʑɛ̃mnɔ̃ˈmɔrsʲci adj
związany z Morzem Śródziemnym lub jego basenem μεσογειακός

świadczenie ɕfʲjaṭˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
(urzędowy) zobowiązanie przekazywania lub wykonywania czegoś na czyjąś rzecz παροχή

świadectwo ɕfʲjaˈdɛʦ̑tfɔ n
dokument urzędowo poświadczający umiejętności, wiedzę, określone zdarzenie πιστοποιητικό
opowieść świadka określonych wydarzeń μαρτυρία

świadek Jehowy ˈɕfʲjadɛc jɛˈxɔvɨ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek związku wyznaniowego Chrześcijańskiego Zboru Świadków Jehowy; μάρτυρας του Ιεχωβά

świadomość ɕfʲjaˈdɔ̃mɔɕʨ̑ n
zdawanie sobie sprawy z czegoś; συνείδηση

świat ɕfʲjat n
cała Ziemia κόσμος ντουνιάς
(przenośnie, przenośnia) planeta κόσμος ντουνιάς
przestrzeń, w której się żyje κόσμος ντουνιάς

świat arabski ˈɕfʲjat aˈrapsʲci n
ogólny termin określający obszar ponad dwudziestu krajów Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu, zamieszkiwanych w większości przez Arabów lub też ściśle z nimi związany ze względu na kryteria językowe, historyczne, kulturowe i polityczne αραβικός κόσμος

światowy ɕfʲjaˈtɔvɨ adj
odnoszący się do całego świata παγκόσμιος

światła ˈɕfʲjatwa n
(potocznie, potoczny) miejsce oznaczone światłami sygnalizacyjnymi na skrzyżowaniu ulic lub dróg bądź sygnalizujące przejścia dla pieszych φανάρι

światło ˈɕfʲjatwɔ n
(fizyka, fizyczny) promieniowanie elektromagnetyczne w zakresie odbieranym przez oko; φως
przedmiot będący źródłem światła (1.1) φως
(przenośnie, przenośnia) o osobie będącej pociechą w życiu φως
(potocznie, potoczny) lm sygnalizacja uliczna φανάρι φανάρια

światłoczuły ˌɕfʲjatwɔˈʧ̑uwɨ adj
wrażliwy na światło φωτοευαίσθητος φωτοευπαθής

światłowstręt ɕfʲjatˈwɔfstrɛ̃nt n
(medycyna, medyczny) przewrażliwienie oczu na światło spowodowane podrażnieniem lub schorzeniem oczu (spojówek, tęczówek); φωτοφοβία

światłowód ɕfʲjatˈwɔvut n
(technologia, technika, techniczny) włókno, w którym następuje propagacja światła; falowód dla światła; οπτική ίνα

świeca ˈɕfʲjɛʦ̑a n
(przestarzałe, przestarzały) dawna jednostka natężenia światła równa 1,02 kandeli; καντέλα κηρίο
przedmiot z wosku, parafiny lub stearyny mający knot - chemiczne źródło światła; κερί

świeca zapłonowa n
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) element zapłonu silnika benzynowego; μπουζί σπινθηριστής

świecić ˈɕfʲjɛ̇ʨ̑iʨ̑ v
emitować, produkować światło λάμπω φέγγω
pobudzać coś do świecenia φωτίζω

świecznik ˈɕfʲjɛʧ̑ʲɲik n
(przenośnie, przenośnia) wysokie, eksponowane stanowisko κολοφώνας
przedmiot z uchwytem na świecę lub kilka świec κηροπήγιο

świerk ɕfʲjɛrk n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Picea A. Dietr., drzewo iglaste z rodziny sosnowatych; έλατο ερυθρελάτη

świerszcz ɕfʲjɛrʃʧ̑ n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) skaczący owad wydający charakterystyczne dźwięki; γρύλος τριζόνι

świerszczyk ˈɕfʲjɛrʃʧ̑ɨk n
(zdrobniale) od: świerszcz μικρός γρύλος

świerzb ɕfʲjɛʃp n
(medycyna, medyczny) pasożytnicza choroba skóry powodowana przez roztocza świerzbowce; ψώρα

świetlica n
sala przeznaczona do dziennego, wspólnego pobytu (rozrywki, spędzania wolnego czasu) grupy osób, np. w szkole, ośrodku wypoczynkowym lub opiekuńczym, szpitalu, jednostce wojskowej itp.; λέσχη

świetlik ˈɕfʲjɛtlʲik n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lampyridae, świecący owad z rodziny świetlikowatych; πυγολαμπίδα λαμπυρίδα

świeżość ˈɕfʲjɛʒɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest świeże δροσιά δρόσος φρεσκάδα

świeży ˈɕfʲjɛʒɨ adj
o produktach, potrawach: taki, który nie utracił walorów smakowych, nie uległ zepsuciu φρέσκος νωπός

świnia ˈɕfʲĩɲa ˈɕfʲĩɲɛ n
(pejoratywnie, pejoratywny) (przenośnie, przenośnia) (pogardliwie) o osobie nikczemnej, podłej γουρούνι
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) człowiek zachowujący się nieprzyzwoicie, niekulturalnie γουρούνι
(zoologia, zoologiczny) każde zwierzę z podrzędu świniokształtnych, Suiformes; γουρούνι
(zoologia, zoologiczny) samica świni (1.1) γουρούνι
(zoologia, zoologiczny) Sus scrofa subsp. domesticus, zwierzę hodowlane z rodziny parzystokopytnych; γουρούνι χοίρος

świstak ˈɕfʲistak n
(zoologia, zoologiczny) gromadny, górski gryzoń z rodziny wiewiórkowatych; μαρμότα

świt ɕfʲit n
okres między nocą a dniem, gdy słońce wschodzi i niebo rozjaśnia się; αυγή ξημέρωμα χάραμα
(przenośnie, przenośnia) moment rozpoczęcia czegoś nowego αυγή ξημέρωμα χάραμα
światło widoczne o świcie (1.1) αυγή ξημέρωμα χάραμα

świątynia ɕfʲjɔ̃nˈtɨ̃ɲa n
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budowla postawiona dla celów religijnych: miejsce kultu, składania ofiar, celebrowania obrzędów; ναός

święta wojna ˈɕfʲjɛ̃nta ˈvɔjna n
wojna prowadzona z przyczyn religijnych ιερός πόλεμος

święto ˈɕfʲjɛ̃ntɔ n
dzień lub więcej dni wyróżniający się od innych, poświęcony czemuś lub komuś, spędzany w inny, szczególny sposób niż zwykłe dni γιορτή αργία

święto ruchome ˈɕfʲjɛ̃ntɔ ruˈxɔ̃mɛ n
święto, które co roku wypada w inny dzień κινητή εορτή

świętować ɕfʲjɛ̃nˈtɔvaʨ̑ v
obchodzić coś uroczyście γιορτάζω πανηγυρίζω

święty ˈɕfʲjɛ̃ntɨ adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) o osobie: ktoś uznany przez jakiś Kościół lub społeczność za godnego kultu; άγιος
(potocznie, potoczny) (ironicznie) niewinny, bez winy άγιος
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) o rzeczy: coś godnego kultu religijnego άγιος ιερός θείος

święty ˈɕfʲjɛ̃ntɨ n
mężczyzna święty w znaczeniu (1.1) άγιος

święty Mikołaj ˈɕfʲjɛ̃ntɨ mʲiˈkɔwaj n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miano kilku świętych chrześcijańskich Άγιος Νικόλαος

święty mikołaj ˈɕfʲjɛ̃ntɨ mʲiˈkɔwaj n
człowiek przebrany za Świętego Mikołaja lub świętego mikołaja (1.2), rozdający prezenty ludziom (głównie dzieciom) 6 grudnia, a w niektórych regionach w Wigilię; Άγιος Βασίλης Άη Βασίλης Άι-Βασίλης Αγιοβασίλης

świński ˈɕfʲĩj̃sʲci adj
dotyczący świni, odnoszący się do świni χοιρινός

źdźbło ʑʥ̑bwɔ n
(botanika, botaniczny) walcowata łodyga trawy lub zboża; κάρφος
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (rzadki, rzadko używany) bardzo mała ilość czegoś ψίχουλο

źle ʑlɛ adv
niemoralnie άσχημα κακά κακώς
nieprzyjemnie άσχημα κακά κακώς
w niewłaściwy, niedobry sposób, niezgodnie z normami άσχημα κακώς κακά

źle się dzieje w państwie duńskim ˈʑlɛ‿ɕɛ ˈʥ̑ɛ̇jɛ ˈf‿pãj̃stfʲjɛ ˈdũj̃sʲcĩm proverb
sytuacja ogólna jest niedobra, niepokojąca κάτι σάπιο υπάρχει στο βασίλειο της Δανιμαρκίας

źrebić się ˈʑrɛbʲiʨ̑‿ɕɛ v
(zoologia, zoologiczny) w odniesieniu do klaczy, oślicy lub zebry: rodzić młode γεννώ

źrebię ˈʑrɛbʲjɛ n
(zoologia, zoologiczny) młode koniowatych, np. konia, osła lub zebry – bez względu na płeć; πουλάρι

źrenica ʑrɛ̃ˈɲiʦ̑a n
(anatomia, anatomiczny) czarna, okrągła plamka na tęczówce oka, będąca w rzeczywistości rozszerzającym się i zwężającym otworem regulującym dopływ światła do wnętrza oka; κόρη

źródło ˈʑrudwɔ n
często w lm przedmiot, dokument, znalezisko, relacja ustna itp. dostarczające informacji o czymś i będące podstawą do dalszych badań πηγή
(hydrologia, hydrologiczny) miejsce, z którego woda wypływa na powierzchnię ziemi; πηγή
przyczyna uczuć, zachowań, chorób itp. πηγή
to, co stanowi początek czegoś πηγή

źródłosłów ʑrudˈwɔswuf n
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo wyjściowe w etymologii ετυμολογία πρωτότυπη λέξη

Żmudź pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) jeden z pięciu regionów etnograficznych współczesnej Litwy ze stolicą w Szawlach, a także historyczna nazwa Dolnej Litwy; Σαμογιτία

Żyd ʒɨt n
(etnografia, etnograficzny) członek narodu najliczniej zamieszkującego państwo Izrael; Εβραίος Ιουδαίος

Żydówka ʒɨˈdufka n
przedstawicielka narodu najliczniej zamieszkującego państwo Izrael εβραία

Żyrafa ʒɨˈrafa pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego; Καμηλοπάρδαλις

Żyzny Półksiężyc ˈʒɨznɨ puwʲˈcɕɛ̃w̃ʒɨʦ̑ pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) określenie pasa żyznych ziem przypominającego kształtem półksiężyc i ciągnącego się od Egiptu poprzez Palestynę, Syrię, po tereny dawnej Mezopotamii; εύφορης ημισελήνου

żaba ˈʒaba n
(herpetologia, herpetologiczny) (potocznie, potoczny) pospolity płaz bezogonowy z wielu różnych rodzin, głównie z żabowatych; βάτραχος βατράχι

żabnica ʒabʲˈɲiʦ̑a n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Lophius piscatorius, płaska, drapieżna ryba atlantycka; πεσκαντρίτσα βατραχόψαρο

żaden ˈʒadɛ̃n pronoun
…informujący o braku kogoś lub czegoś κανένας

żagiel ˈʒaɟɛl n
(marynarka) płat mocnej tkaniny przymocowany do masztu, służy do wykorzystywania energii wiatru jako napędu dla statku πανί ιστίο

żaglowiec ʒaɡˈlɔvʲjɛʦ̑ n
(marynarka) statek z żaglami, napędzany siłą wiatru; ιστιοφόρο

żal ʒal n
negatywny stan emocjonalny spowodowany doznaną stratą; λύπη θλίψη

żandarmeria ˌʒãndarˈmɛrʲja n
formacja policyjna we Francji; χωροφυλακή
policja wojskowa στρατονομία

żargon ˈʒarɡɔ̃n n
(językoznawstwo, językoznawczy) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) odmiana języka charakterystyczna dla określonej grupy środowiskowej; αργκό

żarliwy ʒarˈlʲivɨ adj
cechujący się dużym zapałem, oddaniem φλογερός διάπυρος

żartować ʒarˈtɔvaʨ̑ v
mówić coś śmiesznego; mówić żart, aby kogoś rozśmieszyć αστειεύομαι

żartowniś ʒarˈtɔvʲɲiɕ n
(żartobliwie) człowiek stosujący nie do końca udane żarty, nie zawsze tolerowane πλακατζής

żarówka ʒaˈrufka n
(elektryczność) elektryczne źródło światła, w którym elementem świecącym jest rozżarzony przewód; λάμπα γλόμπος

żarłok ˈʒarwɔk n
(potocznie, potoczny) osoba, która je dużo i często łapczywie λαίμαργος φαγάς

żałoba ʒaˈwɔba n
smutek, rozpacz po śmierci bliskiej osoby πένθος
odpowiedni strój (zwykle czarny) lub charakterystyczne elementy (czarna opaska na rękawie lub w klapie marynarki) noszone przez okres żałoby (1.2) po śmierci bliskiej osoby πένθος
okres po śmierci bliskiej osoby, w którym zwyczajowo nosi się odpowiedni strój (1.3) oraz nie uczestniczy w zabawach towarzyskich πένθος

żałoba narodowa ʒaˈwɔba ˌnarɔˈdɔva n
jedno- lub kilkudniowa żałoba ogłaszana przez władze państwowe z powodu wielkiej katastrofy lub śmierci ważnej osobistości; εθνικό πένθος

żałobny ʒaˈwɔbnɨ adj
(przenośnie, przenośnia) posępny, pełen smutku πένθιμος
będący oznaką żałoby πένθιμος
wyrażający żal po śmierci bliskiej osoby πένθιμος
związany z uroczystościami pogrzebowymi, z oddawaniem czci zmarłemu πένθιμος

żbik ʒbʲik n
(zoologia, zoologiczny) eurazjatyckie zwierzę drapieżne z rodziny kotowatych; αγριόγατα

że ʒɛ conjunction
…rozwijające opis zawarty w zdaniu nadrzędnym πως ότι

żeberko ʒɛˈbɛrkɔ n
(spożywczy) porcja mięsa z żebrami παϊδάκι
pojedyncza, grzewcza część kaloryfera φέτα

żebraczka ʒɛˈbraʧ̑ka n
kobieta, która żebrze ζητιάνα

żebrak ˈʒɛbrak n
ten, kto żebrze ζητιάνος

żebro ˈʒɛbrɔ n
(anatomia, anatomiczny) kość szkieletu kręgowców wygięta w kształcie łuku, chroniąca klatkę piersiową; πλευρό

żeby ˈʒɛbɨ conjunction
…łączący zdanie nadrzędne ze zdaniem podrzędnym okolicznikowym celu να

żeglarstwo n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (sport, sportowy) dziedzina turystyki, sportu i rekreacji na statkach żaglowych; ιστιοπλοΐα

żeglarz ˈʒɛɡlaʃ n
człowiek trudniący się żeglarstwem, uprawiający żeglarstwo dla celów rekreacyjnych lub sportowych ναύτης ιστιοπλόος

żeglowny adj
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) zdatny do żeglugi; taki, przez który można przepłynąć statkiem πλωτός

żeglugowy adj
związany z żeglugą, dotyczący żeglugi ναυτιλιακός

żel ʒɛl n
(chemia, chemiczny) galaretowata substancja, koloid mający postać sztywnej sieci, efekt zgęstnienia płynu; ζελέ

żelazko ʒɛˈlaskɔ n
urządzenie służące do ręcznego prasowania; σίδερο

żelazna kurtyna n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) umowna granica ideologiczno-polityczna, oddzielająca komunistyczne państwa bloku wschodniego od państw zachodu; σιδηρούν παραπέτασμα

żelazny ʒɛˈlaznɨ adj
wykonany z żelaza lub zawierający żelazo σιδερένιος

żelazo ʒɛˈlazɔ n
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) metaliczny pierwiastek chemiczny o symbolu Fe i liczbie atomowej 26; σίδηρος
(potocznie, potoczny) pospolity, srebrzystoszary i twardy metal z wysoką zawartością żelaza (1.2) σίδερο σίδηρος
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) przedmiot z żelaza (1.1) lub jego stopu σίδερο

żelbet ˈʒɛlbɛt acronym
= (budownictwo) żelazobeton; οπλισμένο σκυρόδεμα

żeliwo ʒɛˈlʲivɔ n
(hutnictwo, hutniczy) (chemia, chemiczny) stop odlewniczy żelaza z węglem i innymi pierwiastkami; χυτοσίδηρος μαντέμι

żelka n
(spożywczy) żelatynowy cukierek; ζελέ

żenada ʒɛ̃ˈnada n
wstyd, skrępowanie, zawstydzenie, zażenowanie ντροπή στενοχώρια

żeneta ʒɛ̃ˈnɛta n
(zoologia, zoologiczny) Viverridae, rodzaj ssaka z rodziny wiwerowatych, cętkowany lub pręgowany drapieżnik o długim ogonie; μοσχογαλή

żeton ˈʒɛtɔ̃n n
krążek zastępujący pieniądze m.in. w grach hazardowych; μάρκα

żeński ˈʒɛ̃j̃sʲci adj
(biologia, biologiczny) mający narządy wytwarzające jaja, mający komórki ulegające zapłodnieniu, charakterystyczny dla samicy θηλυκός
odnoszący się do kobiety, przeznaczony dla kobiety θηλυκός γυναικείος

żigolo ʒʲiɡɔˈlɔ ˈʒʲiɡɔlɔ n
(pejoratywnie, pejoratywny) młody mężczyzna zarabiający na stosunkach z dużo od siebie starszymi kobietami ζιγκολό

żmija ˈʒmʲija n
(herpetologia, herpetologiczny) gad z z podrodziny węży; οχιά έχιδνα
(przenośnie, przenośnia) osoba zła i podstępna οχιά έχιδνα

żniwa ˈʒʲɲiva n
(rolnictwo, rolniczy) koszenie i zbiórka zboża i niektórych innych roślin uprawnych; θερισμός

żona ˈʒɔ̃na n
kobieta będąca w związku małżeńskim ze swoim mężem σύζυγος γυναίκα

żonaty ʒɔ̃ˈnatɨ adj
zwykle o mężczyźnie: mający żonę παντρεμένος

żołd ʒɔwt n
pensja, pieniądze dawane żołnierzowi za jego służbę; στρατιωτικός μισθός

żołnierz ˈʒɔwɲɛʒɛ ˈʒɔwʲɲɛʃ n
(wojskowość, wojskowy) członek sił zbrojnych państwa; ; (zobacz) też żołnierz w Encyklopedii staropolskiej στρατιώτης φαντάρος

żołnierzyk ʒɔwʲˈɲɛʒɨk n
(zdrobniale) od: żołnierz στρατιωτάκι
zabawka w formie drobnej figurki żołnierza στρατιωτάκι

żołądek ʒɔˈwɔ̃ndɛk n
(anatomia, anatomiczny) część układu pokarmowego przed jelitami, który trawi białka przy udziale kwasu solnego; στομάχι στόμαχος

żołądź ˈʒɔwɔ̃ɲʨ̑ n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) owoc dębu; βελανίδι

żubr ʒupr̥ n
(zoologia, zoologiczny) masywny ssak z rzędu parzystokopytnych z charakterystycznie uformowaną przez włosy brodą pod pyskiem; βόνασος ευρωπαϊκός βίσονας

żuchwa ˈʒuxfa n
(anatomia, anatomiczny) ruchoma kość szkieletu czaszki; κάτω γνάθος πιγούνι σαγόνι

żulia ˈʒulʲja n
(pospolicie) środowisko żuli, grupa żulików κατακάθι

żuraw ˈʒuraf n
(ornitologia, ornitologiczny) Grus, duży ptak o długiej szyi i nogach z charakterystycznym ogonem w formie pióropusza; γερανός
(technologia, technika, techniczny) urządzenie dźwignicowe z kolumną i wysięgnikiem służące do podnoszenia i przenoszenia ciężarów na niewielkie odległości; γερανός
(technologia, technika, techniczny) rodzaj dźwignicy do wydobywania wody ze studni; γερανός

żurawina ˌʒuraˈvʲĩna n
(botanika, botaniczny) Vaccinium sect. Oxycoccus Hill., rodzaj krzewinek z rodziny wrzosowatych posiadająca jadalne jagody; βακκίνιο το μύρτιλλο μύρτιλλο
(kulinaria) owoc żurawiny (1.1) μύρτιλλο

żurek ˈʒurɛk n
(kulinaria) (spożywczy) zupa na zakwasie z mąki żytniej lub owsianej; ξινόσουπα

żużel ˈʒuʒɛl n
(hutnictwo, hutniczy) masa powstająca przy wytapianiu metali; σκουριά

żwacz ʒvaʧ̑ n
(anatomia, anatomiczny) mięsień żuchwy; μασητήρας
jeden z przedżołądków u przeżuwaczy; προστόμαχος

żwir ʒvʲir n
okruchowa skała osadowa o luźnej postaci; χαλίκι

życica ʒɨˈʨ̑iʦ̑a n
(botanika, botaniczny) Lolium L., roślina trawiasta z rodziny wiechlinowatych; ζιζάνιο λόλιο

życie ˈʒɨʨ̑ɛ n
(biologia, biologiczny) zespół procesów zachodzących w organizmie żywym lub jego poszczególnych częściach; ζωή βίος
czas życia (1.1) βίος ζωή
utrzymanie, wyżywienie ζην
w grach komputerowych: punkt na liczniku, odejmowany, gdy gracz popełni duży błąd, przy czym utrata wszystkich punktów powoduje zakończenie gry ζωή

życiowy ʒɨˈʨ̑ɔvɨ adj
związany z życiem, dotyczący życia ζωτικός βιοτικός
(potocznie, potoczny) biorący pod uwagę realia życia πρακτικός

życzenie ʒɨˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
w lm: to, czego życzy się komuś (najczęściej w święto lub z powodu innej ważnej okazji) ευχή επιθυμία
pragnienie; to, czego się chce, co pragnie się zrealizować ευχή επιθυμία

życzyć ˈʒɨʧ̑ɨʨ̑ v
składać życzenia εύχομαι
pragnąć czyjegoś szczęścia εύχομαι
źle komuś życzyć: pragnąć czyjegoś nieszczęścia, bólu, cierpienia εύχομαι

żyd ʒɨt n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca judaizmu εβραίος

żylak ˈʒɨlak n
(medycyna, medyczny) nadmierne rozszerzenie żyły; κιρσός

żylakowaty ˌʒɨlakɔˈvatɨ adj
(przymiotnik) od żylak κιρσώδης

żyletka ʒɨˈlɛtka n
stalowe dwustronne ostrze, umieszczane w maszynce do golenia; λεπίδα ξυραφάκι

żyrafa ʒɨˈrafa n
(zoologia, zoologiczny) ssak z rzędu parzystokopytnych, z charakterystyczną długą szyją; καμηλοπάρδαλη

żyrandol ʒɨˈrãndɔl n
ozdobna lampa wisząca pod sufitem πολυέλαιος πολύφωτο

żytni ˈʒɨtʲɲi adj
dotyczący żyta (Secale L.) η σίκαλη
wykonany z ziarna żyta σίκαλη

żyto ˈʒɨtɔ n
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina zbożowa z rodzaju (1.1) σίκαλη

żywe srebro ˈʒɨvɛ ˈsrɛbrɔ n
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) rtęć υδράργυρος
(przenośnie, przenośnia) o osobie bardzo ruchliwej, energicznej, aktywnej ζουζούνι

żywica ʒɨˈvʲiʦ̑a n
(biologia, biologiczny) półprzezroczysta wydzielina komórek roślinnych, zawierająca węglowodany (terpentynę) i olejki eteryczne oraz inne płynne i stałe substancje; ρητίνη

żywić ˈʒɨvʲiʨ̑ v
(przenośnie, przenośnia) (podniośle) odczuwać coś, czuć coś συντηρώ τρέφω
karmić, dawać jeść, utrzymywać kogoś τρέφω τροφοδοτώ
żywić (1.1) samego siebie, jeść coś, odżywiać się τρέφομαι συντηρούμαι

żywność ˈʒɨvnɔɕʨ̑ n
ogół produktów spożywczych; τροφή

żywopłot ʒɨˈvɔpwɔt n
płot złożony z przyciętych lub naturalnie rosnących roślin; φράχτης από θάμνους

żywotnik ʒɨˈvɔtʲɲik n
(botanika, botaniczny) Thuja L., rodzaj roślin iglastych z rodziny cyprysowatych; ma łuskowate liście; τούγια

żywy ˈʒɨvɨ adj
będący w użyciu ζωντανός ζωηρός
przejawiający oznaki życia ζωντανός ζωηρός
jasny, jaskrawy, niestonowany ζωηρός ζωντανός

żyzny ˈʒɨznɨ adj
posiadający właściwości umożliwiające wydanie obfitych plonów γόνιμος

żyć ʒɨʨ̑ v
bytować w jakichś warunkach ζω
istnieć w sposób właściwy organizmom żywym ζω
obcować z kimś ζω

żyć jak pies z kotem ˈʒɨʨ̑ ˈjak ˈpʲjɛs ˈː‿kɔtɛ̃m v
żyć w ciągłej niezgodzie, nienawiści, kłótni σαν το σκύλο με τη γάτα

żyć jak pączek w maśle ˈʒɨʨ̑ ˈjak ˈpɔ̃n͇ʧ̑ɛɡ ˈv‿maɕlɛ v
żyć w bardzo dobrych warunkach materialnych, będąc zadowolonym i szczęśliwym καλοπερνώ σαν πασάς

żyć na wysokiej stopie ˈʒɨʨ̑ ˌna‿vɨˈsɔcɛ̇j ˈstɔpʲjɛ v
żyć luksusowo, wystawnie κάνω μεγάλη ζωή

żyła ˈʒɨwa n
(anatomia, anatomiczny) naczynie krwionośne, w którym krew płynie do serca; φλέβα
(geologia, geologiczny) masa skalna lub mineralna wypełniająca szczelinę w skałach; φλέβα

żyła wrotna ˈʒɨwa ˈvrɔtna n
(anatomia, anatomiczny) żyła doprowadzająca krew do wątroby; πηλαία φλέβα

żółta kartka ˈʒuwta ˈkartka n
(sport, sportowy) napomnienie zawodnika następujące po jego niesportowym zagraniu (m.in. przerwaniu korzystnej akcji, granie na czas, dyskutowanie z sędzią); κίτρινη κάρτα

żółtaczka ʒuwˈtaʧ̑ka n
(medycyna, medyczny) ogólnie choroba powodująca zażółcenie skóry, błon śluzowych i białkówki oczu wskutek nagromadzenia się bilirubiny w surowicy krwi i tkankach organizmu; ίκτερος χρυσή

żółty ˈʒuwtɨ adj
mający kolor trzeciego pasma tęczy, taki jak kolor żółtka, kwiatu jaskra, owocu cytryny itp.; mający kolor podstawowy; κίτρινος

żółw ʒuwf n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rzędu Testudines, należące do gromady gadów; χελώνα
(informatyka, informatyczny) kursor graficzny określający współrzędne na ekranie, kierunek oraz rodzaj i kolor pióra, stosowany np. w języku Logo; χελώνα

żółw skórzasty ˈʒuwf skuˈʒastɨ n
(zoologia, zoologiczny) Dermochelys coriacea, gatunek żółwia z rodzaju Dermochelys; δερματοχελώνα

żółwi ˈʒuwvʲi adj
związany z żółwiem lub żółwiami χελωνίσιος

żółć ʒuwʲʨ̑ n
(medycyna, medyczny) wydzielina wątrobowa; χολή
(przenośnie, przenośnia) gniew, zdenerwowanie, oburzenie, irytacja χολή

żądać ˈʒɔ̃ndaʨ̑ v
domagać się czegoś kategorycznie απαιτώ ζητώ

żądło ˈʒɔ̃ndwɔ n
(zoologia, zoologiczny) u owadów z grupy żądłówek: narząd w postaci kolca wbijanego w ciało ofiary, często w połączeniu z wstrzyknięciem jadu; κεντρί

żłobek ˈʒwɔbɛk n
dzienna placówka opiekuńczo-wychowawcza, dla dzieci do trzeciego roku życia; βρεφονηπιακός σταθμός

β-D-galaktozydaza n
enzym trawiący cukier mleczny β-D-γαλακτοσιδάση

”
cudzysłów zamykający »

„
cudzysłów otwierający «