# translation

lexentry: pol/zeznanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zeznanie
trans_list: testimōnium
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) oficjalne wyjaśnienia złożone w sądzie lub przed innymi władzami


lexentry: pol/zgraja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zgraja
trans_list: globus
sense:
  (potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) liczna grupa ludzi, która jest uciążliwa, agresywna lub nieprzyjaźnie nastawiona


lexentry: pol/zgrubienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zgrubienie
trans_list: augmentativum
sense:
  (gramatyka) wyraz utworzony za pomocą odpowiedniego formantu oznaczającego rzecz albo osobę większą od nazywanej wyrazem podstawowym;


lexentry: pol/ziarnopłon_wiosenny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ziarnopłon wiosenny
trans_list: Ficaria verna
sense:
  (botanika, botaniczny) Ficaria verna Huds., gatunek kwitnącej żółto byliny o właściwościach leczniczych;


lexentry: pol/zielona_herbata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zielona herbata
trans_list: thea viridis
sense:
  (kulinaria) napój przyrządzany wyłącznie z liści herbaty chińskiej, które zostały poddane minimalnemu utlenianiu w czasie przetwarzania


lexentry: pol/zielony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zielony
trans_list: viridis
sense:
  (lekceważąco, lekceważący) (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) ktoś niedoświadczony, niewyrobiony, niemający rozeznania w jakiejś dziedzinie, zwykle młody


lexentry: pol/zielony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zielony
trans_list: viridis
sense:
  mający kolor czwartego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej trawy, szmaragdu, malachitu itp.; mający kolor pochodny, powstały ze zmieszania kolorów podstawowych: żółtego i niebieskiego;


lexentry: pol/zielony_ludzik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zielony ludzik
trans_list: alienus
sense:
  (żartobliwie) (fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) rzekomy przybysz z kosmosu o zielonej skórze


lexentry: pol/zimna_wojna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zimna wojna
trans_list: Bellum Frigidum
sense:
  (historia, historyczny, historycznie) okres napięcia pomiędzy Związkiem Radzieckim a Stanami Zjednoczonymi istniejący w drugiej połowie dwudziestego wieku;


lexentry: pol/zimorodek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zimorodek
trans_list: alcedo | alcyon | halcyon
sense:
  (ornitologia, ornitologiczny) Alcedo atthis, niewielki, kolorowy ptak żywiący się rybami, które zdobywa, nurkując;


lexentry: pol/zięba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zięba
trans_list: frigilla | frigullus | fringilla
sense:
  (ornitologia, ornitologiczny) niewielki, melodyjnie śpiewający i barwny ptak z gatunku zięba zwyczajna, Fringilla coelebs;


lexentry: pol/zjawisko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zjawisko
trans_list: portentum
sense:
  (przenośnie, przenośnia) coś niezwykłego, nieprzeciętnego, nienaturalnego lub nie do końca rzeczywistego


lexentry: pol/zjednoczenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zjednoczenie
trans_list: societās
sense:
  organizacja powstała w wyniku połączenia organizacji, instytucji o podobnym profilu i zakresie działalności


lexentry: pol/zlepieniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zlepieniec
trans_list: conglomero
sense:
  (geologia, geologiczny) grubookruchowa skała osadowa zbudowana z obtocznych ziaren żwiru spojonych lepiszczem;


lexentry: pol/zmarszczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zmarszczka
trans_list: rūga
sense:
  (anatomia, anatomiczny) podłużne zagłębienie skóry powstające w wyniku starzenia się lub ruchów mimicznych


lexentry: pol/zmrocznik_gładysz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zmrocznik gładysz
trans_list: Deilephila elpenor
sense:
  (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Deilephila elpenor, gatunek motyla z rodziny zawisakowatych;


lexentry: pol/znaczek_pocztowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: znaczek pocztowy
trans_list: pittacium epistulare
sense:
  (usługi pocztowe, kurierskie, poczta) mały nalepka przyklejana do koperty (pocztówki, paczki) służący jako środek uiszczenia opłaty za usługi pocztowe (np. usługę przesyłki);


lexentry: pol/znak_końca_dowodu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: znak końca dowodu
trans_list: lapillus
sense:
  (termin typograficzny) (matematyka, matematyczny) symbol stosowany przez matematyków do oznaczania końca dowodu;


lexentry: pol/znak_zodiaku__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: znak zodiaku
trans_list: signum zodiaci
sense:
  (astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) każda z dwunastu części zodiaku, nosząca nazwę gwiazdozbioru zodiakalnego, który leżał w jej obrębie ok. 2000 lat temu;


lexentry: pol/znawca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: znawca
trans_list: callidus
sense:
  osoba dobrze się na czymś znająca, mająca wiedzę, doświadczenie w odpowiedniej dziedzinie, umiejąca należycie ocenić coś lub kogoś


lexentry: pol/zwalniać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zwalniać
trans_list: flamma
sense:
  (o pracodawcy) rozwiązywać z pracownikiem stosunek zatrudnienia; pozbawiać kogoś pracy lub stanowiska


lexentry: pol/zwarty__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zwarty
trans_list: compectum
sense:
  (matematyka, matematyczny) o przestrzeni topologicznej: o tej własności, że z dowolnego jej pokrycia zbiorami otwartymi można wybrać podpokrycie skończone


lexentry: pol/zwietrzały__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zwietrzały
trans_list: plānus
sense:
  (przenośnie, przenośnia) taki, który stracił świeżość, ważność, moc, (i tym podobne, i temu podobne)


lexentry: pol/związek_zgody__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: związek zgody
trans_list: concentus
sense:
  (językoznawstwo, językoznawczy) związek dwóch wyrazów, w którym oba wyrazy znajdują się zawsze w tym samym rodzaju, przypadku, liczbie i osobie;


lexentry: pol/zwrotnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zwrotnik
trans_list: tropicus
sense:
  (geografia, geograficzny) jedna z dwóch umownych linii na Ziemi, równoleżnik 23°27′ (dwadzieścia trzy stopnie i dwadzieścia siedem minut);


lexentry: pol/zwyczaj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zwyczaj
trans_list: habitus
sense:
  indywidualny sposób zachowywania się lub czynności wykonywane w określonych sytuacjach, charakterystyczne dla danej osoby


lexentry: pol/zwyczaj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zwyczaj
trans_list: cōnsuētūdō
sense:
  sposób zachowywania się lub czynności wykonywane w określonych sytuacjach według pewnego wzoru określonego przez kulturę


lexentry: pol/zyprazydon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zyprazydon
trans_list: ziprasidonum
sense:
  (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) atypowy lek przeciwpsychotyczny będący pochodną piperazyny, stosowany w terapii schizofrenii i choroby afektywnej dwubiegunowej


lexentry: pol/ząb__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ząb
trans_list: dens
sense:
  (anatomia, anatomiczny) twór anatomiczny osadzony w szczęce lub żuchwie, ułatwiający gryzienie pokarmu;


lexentry: pol/ząb_mądrości__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ząb mądrości
trans_list: dens sapientiae
sense:
  (przenośnie, przenośnia) (stomatologia, stomatologiczny) zwyczajowe określenie trzecich zębów trzonowych u człowieka;


lexentry: pol/zębina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zębina
trans_list: dentinum
sense:
  (stomatologia, stomatologiczny) tkanka leżąca pod szkliwem w obrębie korony zęba i pod cementem w obrębie szyjki i korzenia zęba;


lexentry: pol/złamać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: złamać
trans_list: cōnfringō
sense:
  działaniem fizycznym (wcześniej zginając, naciskając lub uderzając) rozdzielić coś na kilka (zwykle na dwie) części


lexentry: pol/złe_oko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: złe oko
trans_list: malus oculus
sense:
  (związek frazeologiczny) według wierzeń ludowych złe spojrzenie przynoszące nieszczęście, rzucające urok;


lexentry: pol/złota_rybka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: złota rybka
trans_list: Carassius auratus auratus
sense:
  (ichtiologia, ichtiologiczny) odmiana hodowlana jednego z podgatunku karasia chińskiego, Carassius auratus;


lexentry: pol/złotnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: złotnik
trans_list: aurifex
sense:
  (rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się złotnictwem; rzemieślnik artystyczny wyrabiający przedmioty z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu)


lexentry: pol/złożenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: złożenie
trans_list: compositio
sense:
  (językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, który powstał poprzez połączenie co najmniej dwóch rdzeni bądź ich derywatów;


lexentry: pol/ćwierćfinał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ćwierćfinał
trans_list: quarterfinalis
sense:
  (sport, sportowy) część rozgrywek eliminacyjnych ośmiu rywali (lub ośmiu drużyn), z których czterech może awansować do półfinału


lexentry: pol/Łabędź__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Łabędź
trans_list: Cygnus
sense:
  (astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; zawiera jasną gwiazdę – Deneb; zawiera liczne mgławice; w Polsce widoczny latem i jesienią; góruje o północy w sierpniu; konstelacja, której 5 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie krzyża, zwany Krzyżem Północy;


lexentry: pol/Łużyce__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Łużyce
trans_list: Lusatia
sense:
  (geografia, geograficzny) region w Niemczech i częściowo w Polsce, zamieszkany przez Niemców i Słowian;


lexentry: pol/łabędź__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łabędź
trans_list: cygnus | cycnus | olor
sense:
  (ornitologia, ornitologiczny) Cygnus, ptak wodny o białym lub czarnym upierzeniu i długiej smukłej szyi;


lexentry: pol/ładunek_elektryczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ładunek elektryczny
trans_list: onus electricum
sense:
  (fizyka, fizyczny) (elektryczność) podstawowa wielkość fizyczna, cecha materii warunkująca siłę oddziaływania elektromagnetycznego między cząstkami


lexentry: pol/łan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łan
trans_list: feudum
sense:
  (dawniej, dawny) obszar ziemi dany przez możnowładcę osadnikowi do uprawy, celem pozyskania czynszu i daniny


lexentry: pol/łaska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łaska
trans_list: gratia
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dar udzielany człowiekowi przez Boga, a którego przyznanie nie jest związane z żadną zasługą


lexentry: pol/łata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łata
trans_list: maca
sense:
  (informatyka, informatyczny) plik zawierający poprawki do kodu programu, bazujący na różnicach pomiędzy kodem poprawionym a poprawianym


lexentry: pol/łom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łom
trans_list: vectis
sense:
  (technologia, technika, techniczny) narzędzie mające postać żelaznego pręta zaostrzonego lub spłaszczonego na końcu, służące do podważania ciężarów, rozbijania, kruszenia itp.;


lexentry: pol/łoś__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łoś
trans_list: Alces alces | alces
sense:
  (zoologia, zoologiczny) Alces alces, gatunek największego, roślinożernego ssaka kopytnego z rodziny jeleniowatych, o rozłożystym porożu;


lexentry: pol/łuk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łuk
trans_list: arcus
sense:
  (sport, sportowy) wygięta broń miotająca strzały przez napięcie liny łączącej jej oba końce (cięciwy) i nadanie tak strzale energii;


lexentry: pol/łuk_aorty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łuk aorty
trans_list: arcus aortae
sense:
  (anatomia, anatomiczny) (medycyna, medyczny) odcinek aorty łączący jej część wstępującą z zstępującą


lexentry: pol/łupież__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łupież
trans_list: porrīgō
sense:
  (medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) choroba skóry głowy, charakteryzująca się złuszczaniem zrogowaciałej warstwy naskórka;


lexentry: pol/łuszczyca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łuszczyca
trans_list: psoriasis unguium
sense:
  przewlekła, nawracająca choroba skóry, która charakteryzuje się występowaniem na skórze łuszczących się wykwitów;


lexentry: pol/łyska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łyska
trans_list: fulica
sense:
  (ornitologia, ornitologiczny) Fulica atra, wędrowny ptak nurkujący o czarnym upierzeniu oraz jasnym dziobie i czole;


lexentry: pol/Śiwa__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Śiwa
trans_list: Sivus
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z trzech najważniejszych bogów hinduizmu


lexentry: pol/Środa_Popielcowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Środa Popielcowa
trans_list: Diēs Cinerum
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kalendarzu chrześcijańskim pierwszy dzień Wielkiego Postu, w którym głowy wiernych posypuje się popiołem;


lexentry: pol/Święty_Graal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Święty Graal
trans_list: Gradalis Sanctus
sense:
  (historia, historyczny, historycznie) (mitologia, mitologiczny) mistyczny kielich lub misa z legend arturiańskich, któremu przypisywano cudowne moce oraz posłużenie się nim przez Chrystusa podczas Ostatniej Wieczerzy;


lexentry: pol/Święty_Mikołaj__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Święty Mikołaj
trans_list: Sanctus Nicolaus
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z najpopularniejszych chrześcijańskich świętych; biskup Myry w Azji Mniejszej; patron dzieci, kancelistów parafialnych, piekarzy, podróżnych, żeglarzy, uczonych i studentów; w dniu, lub w wigilię, jego święta (6 grudnia) istnieje zwyczaj obdarowywania podarunkami;


lexentry: pol/ścięgno__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ścięgno
trans_list: nervus
sense:
  (anatomia, anatomiczny) włóknista tkanka odpowiedzialna za przeniesienie skurczu mięśni na układ kostny;


lexentry: pol/śledztwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śledztwo
trans_list: indagatio
sense:
  badanie przez prokuraturę, policję i uprawnione osoby, czy i w jakich okolicznościach popełnione zostało przestępstwo;


lexentry: pol/śluza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śluza
trans_list: cataracta
sense:
  (technologia, technika, techniczny) urządzenie, które umożliwia przemieszczanie czegoś między ośrodkami o odmiennych właściwościach, zwykle fizycznych;


lexentry: pol/śmigłowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śmigłowiec
trans_list: helicopterum
sense:
  (lotnictwo, lotniczy) (technologia, technika, techniczny) statek powietrzny z wirnikiem umieszczonym nad kadłubem, poruszającym się w płaszczyźnie równoległej do ziemi


lexentry: pol/śnieć__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śnieć
trans_list: rōbīgō
sense:
  (botanika, botaniczny) grzyb z rodziny śnieciowatych, powodujący szkody w uprawach pszenicy i cebuli, występujący w około 100 gatunkach


lexentry: pol/śpiączka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śpiączka
trans_list: coma
sense:
  (medycyna, medyczny) głębokie zaburzenia świadomości z brakiem przytomności, niereagowaniem nawet na silne bodźce


lexentry: pol/średni__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: średni
trans_list: mediocris
sense:
  (matematyka, matematyczny) stanowiący wynik dzielenia sumy składników przez ich liczbę lub będący oszacowaniem tej wielkości


lexentry: pol/średni__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: średni
trans_list: mediocris
sense:
  będący pośrodku między czymś małym a dużym (np. pod względem masy, siły, natężenia); nie najmniejszy i nie największy


lexentry: pol/średnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: średnia
trans_list: habeo in animo
sense:
  (matematyka, matematyczny) (potocznie, potoczny) średnia arytmetyczna, wynik dzielenia sumy danych składników przez ich liczbę;


lexentry: pol/średnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: średnia
trans_list: habeo in animo
sense:
  (matematyka, matematyczny) funkcja wieloargumentowa, niemalejąca ze względu na każdy swój argument, o wartościach nie mniejszych od minimum argumentów i nie większych od maksimum argumentów;


lexentry: pol/średnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: średnica
trans_list: line
sense:
  (geometria) odcinek prowadzący od jednej do drugiej krawędzi okręgu, koła lub przekroju cylindra i przechodzący przez jego środek;


lexentry: pol/średniowiecze__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: średniowiecze
trans_list: media tempora
sense:
  epoka w historii i kulturze europejskiej, obejmująca okres między starożytnością a czasami nowożytnymi;


lexentry: pol/śruba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śruba
trans_list: pessulus
sense:
  (technologia, technika, techniczny) pręt metalowy, zakończony łbem z jednej strony, a z drugiej gwintem, umożliwiającym zakręcanie lub odkręcanie;


lexentry: pol/świadek_Jehowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świadek Jehowy
trans_list: Testis Jehovah
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek związku wyznaniowego Chrześcijańskiego Zboru Świadków Jehowy;


lexentry: pol/światłowstręt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: światłowstręt
trans_list: photophobia
sense:
  (medycyna, medyczny) przewrażliwienie oczu na światło spowodowane podrażnieniem lub schorzeniem oczu (spojówek, tęczówek);


lexentry: pol/świerk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świerk
trans_list: picea
sense:
  (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Picea A. Dietr., drzewo iglaste z rodziny sosnowatych;


lexentry: pol/świerszcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świerszcz
trans_list: cicada
sense:
  (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) skaczący owad wydający charakterystyczne dźwięki;


lexentry: pol/świetlik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świetlik
trans_list: cicendula
sense:
  (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lampyridae, świecący owad z rodziny świetlikowatych;


lexentry: pol/świnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świnia
trans_list: porcus | sus
sense:
  (zoologia, zoologiczny) Sus scrofa subsp. domesticus, zwierzę hodowlane z rodziny parzystokopytnych;


lexentry: pol/świtezianka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świtezianka
trans_list: Calopteryx
sense:
  (zoologia, zoologiczny) rodzaj ważki równoskrzydłej żyjącej nad brzegami wód bieżących w Eurazji i północnej Afryce ((łacina) Calopteryx sp.)


lexentry: pol/świątynia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świątynia
trans_list: templum
sense:
  (architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budowla postawiona dla celów religijnych: miejsce kultu, składania ofiar, celebrowania obrzędów;


lexentry: pol/święto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: święto
trans_list: festum
sense:
  dzień lub więcej dni wyróżniający się od innych, poświęcony czemuś lub komuś, spędzany w inny, szczególny sposób niż zwykłe dni


lexentry: pol/święty__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: święty
trans_list: sanctus | sacer
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) o osobie: ktoś uznany przez jakiś Kościół lub społeczność za godnego kultu;


lexentry: pol/święty_mikołaj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: święty mikołaj
trans_list: Sanctus Nicolaus
sense:
  człowiek przebrany za Świętego Mikołaja lub świętego mikołaja (1.2), rozdający prezenty ludziom (głównie dzieciom) 6 grudnia, a w niektórych regionach w Wigilię;


lexentry: pol/źrenica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: źrenica
trans_list: pupilla
sense:
  (anatomia, anatomiczny) czarna, okrągła plamka na tęczówce oka, będąca w rzeczywistości rozszerzającym się i zwężającym otworem regulującym dopływ światła do wnętrza oka;


lexentry: pol/Żmudź__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Żmudź
trans_list: Samogitia
sense:
  (geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) jeden z pięciu regionów etnograficznych współczesnej Litwy ze stolicą w Szawlach, a także historyczna nazwa Dolnej Litwy;


lexentry: pol/żaba_Darwina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żaba Darwina
trans_list: Rhinoderma darwinii
sense:
  (herpetologia, herpetologiczny) Rhinoderma darwinii, bezogonowy płaz zamieszkujący andyjskie potoki;


lexentry: pol/żaba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żaba
trans_list: rana
sense:
  (herpetologia, herpetologiczny) (potocznie, potoczny) pospolity płaz bezogonowy z wielu różnych rodzin, głównie z żabowatych;


lexentry: pol/żagiel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żagiel
trans_list: velum
sense:
  (marynarka) płat mocnej tkaniny przymocowany do masztu, służy do wykorzystywania energii wiatru jako napędu dla statku


lexentry: pol/żaglowiec_wysoki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żaglowiec wysoki
trans_list: Pterophyllum altum
sense:
  (ichtiologia, ichtiologiczny) Pterophyllum altum, gatunek ryby słodkowodnej z rodziny pielęgnicowatych;


lexentry: pol/żako__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żako
trans_list: Psittacus erithacus
sense:
  (ornitologia, ornitologiczny) gatunek afrykańskiej papugi o szarym upierzeniu i czerwonym ogonie, zdolnej naśladować ludzki głos;


lexentry: pol/żebro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żebro
trans_list: costa
sense:
  (anatomia, anatomiczny) kość szkieletu kręgowców wygięta w kształcie łuku, chroniąca klatkę piersiową;


lexentry: pol/żeglarstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żeglarstwo
trans_list: velificatio
sense:
  (dawniej, dawny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) odmiana transportu wodnego, która wykorzystuje statki żaglowe;


lexentry: pol/żeglarstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żeglarstwo
trans_list: velificatio
sense:
  (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (sport, sportowy) dziedzina turystyki, sportu i rekreacji na statkach żaglowych;


lexentry: pol/żel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żel
trans_list: gelatio
sense:
  (chemia, chemiczny) galaretowata substancja, koloid mający postać sztywnej sieci, efekt zgęstnienia płynu;


lexentry: pol/żeński__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: żeński
trans_list: feminine
sense:
  (biologia, biologiczny) mający narządy wytwarzające jaja, mający komórki ulegające zapłodnieniu, charakterystyczny dla samicy


lexentry: pol/żołnierz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żołnierz
trans_list: miles
sense:
  (wojskowość, wojskowy) członek sił zbrojnych państwa; ; (zobacz) też żołnierz w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/żołądek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żołądek
trans_list: stomachus | venter
sense:
  (anatomia, anatomiczny) część układu pokarmowego przed jelitami, który trawi białka przy udziale kwasu solnego;


lexentry: pol/żrący__przymiotnik__1
sense_num: 02
written_rep: żrący
trans_list: acer
sense:
  (chemia, chemiczny) taki, który ma właściwość silnego rozpuszczania wielu substancji organicznych lub reagowania z nimi i „przeżerania się”


lexentry: pol/żubr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żubr
trans_list: urus
sense:
  (zoologia, zoologiczny) masywny ssak z rzędu parzystokopytnych z charakterystycznie uformowaną przez włosy brodą pod pyskiem;


lexentry: pol/żuraw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żuraw
trans_list: grus
sense:
  (ornitologia, ornitologiczny) Grus, duży ptak o długiej szyi i nogach z charakterystycznym ogonem w formie pióropusza;


lexentry: pol/żuraw__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: żuraw
trans_list: grūs
sense:
  (technologia, technika, techniczny) urządzenie dźwignicowe z kolumną i wysięgnikiem służące do podnoszenia i przenoszenia ciężarów na niewielkie odległości;


lexentry: pol/życie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: życie
trans_list: vita
sense:
  (biologia, biologiczny) zespół procesów zachodzących w organizmie żywym lub jego poszczególnych częściach;


lexentry: pol/żywica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żywica
trans_list: resina
sense:
  (biologia, biologiczny) półprzezroczysta wydzielina komórek roślinnych, zawierająca węglowodany (terpentynę) i olejki eteryczne oraz inne płynne i stałe substancje;


lexentry: pol/żywokost__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żywokost
trans_list: Symphytum
sense:
  (botanika, botaniczny) Symphytum L., rodzaj roślin z rodziny ogórecznikowatych, liczący około 35 gatunków; bylina o zwisających kwiatach z promienistą, rurkowato-dzwonkowatą koroną, rosnąca w wilgotnych lasach, łąkach i zaroślach;


lexentry: pol/żyła_udowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żyła udowa
trans_list: vena femoralis
sense:
  (anatomia, anatomiczny) pień żylny będący przedłużeniem żyły podkolanowej, a przechodząca w żyłę biodrową zewnętrzną


lexentry: pol/żółtaczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żółtaczka
trans_list: aurūgō
sense:
  (medycyna, medyczny) ogólnie choroba powodująca zażółcenie skóry, błon śluzowych i białkówki oczu wskutek nagromadzenia się bilirubiny w surowicy krwi i tkankach organizmu;


lexentry: pol/żółtko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żółtko
trans_list: vitellum
sense:
  (spożywczy) wewnętrzna, żółta część jajka drobiu stosowana jako półprodukt przy przygotowywaniu potraw, wypieków i deserów


lexentry: pol/żółtko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żółtko
trans_list: vitellum
sense:
  (zoologia, zoologiczny) substancja w jaju owadów, gadów i ptaków, stanowiąca materiał budulcowy i odżywczy dla zarodka;


lexentry: pol/żółty__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: żółty
trans_list: flavus
sense:
  mający kolor trzeciego pasma tęczy, taki jak kolor żółtka, kwiatu jaskra, owocu cytryny itp.; mający kolor podstawowy;


lexentry: pol/żółw_lamparci__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żółw lamparci
trans_list: Psammobates pardalis
sense:
  (zoologia, zoologiczny) Psammobates pardalis, gatunek afrykańskiego żółwia lądowego z rodzaju Psammobates


lexentry: pol/żółw_wężoszyi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żółw wężoszyi
trans_list: Chelodina longicollis
sense:
  (systematyka) (herpetologia, herpetologiczny) Chelodina longicollis Shaw, gatunek gada z rodziny żółwi wężoszyjnych;


lexentry: pol/żądło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żądło
trans_list: aculeus
sense:
  (zoologia, zoologiczny) u owadów z grupy żądłówek: narząd w postaci kolca wbijanego w ciało ofiary, często w połączeniu z wstrzyknięciem jadu;


lexentry: pol/żłóbek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żłóbek
trans_list: cunabula
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) model stajenki betlejemskiej, zwykle z figurkami


