# translation

lexentry: pol/piknik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piknik
trans_list: picknick
sense:
  (kibicowskie) (lekceważąco, lekceważący) kibic, który przychodzi na mecze, ale nie angażuje się w ruch kibicowski


lexentry: pol/piksel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piksel
trans_list: pixel
sense:
  (informatyka, informatyczny) najmniejszy jednolity element obrazu wyświetlanego na ekranie, drukowanego lub uzyskiwanego za pomocą urządzeń przetwarzania obrazu (aparat cyfrowy, skaner);


lexentry: pol/pilaster__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pilaster
trans_list: pilaster
sense:
  (architektura, architektoniczny) filar ustawiony przy ścianie lub w częściowo w nią wtopiony, nieznacznie występujący przed lico ściany;


lexentry: pol/pilaw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pilaw
trans_list: pilaf
sense:
  (kulinaria) potrawa z ryżu, ostrych przypraw i mięsa, najczęściej baraniego, pochodząca z Bliskiego Wschodu;


lexentry: pol/pilnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pilnik
trans_list: vijl
sense:
  rodzaj narzędzia z hartowanej stali w kształcie płaskiej sztabki o chropowatej powierzchni, używany do ścierania, gładzenia lub obrabiana, najczęściej kawałków drewna;


lexentry: pol/pilot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pilot
trans_list: piloot
sense:
  (lotnictwo, lotniczy) osoba kierująca pojazdem latającym – statkiem kosmicznym, śmigłowcem lub samolotem


lexentry: pol/pilot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pilot
trans_list: piloot
sense:
  (sport, sportowy) osoba podająca kierowcy na bieżąco: drogę (kierunek i kąt skrętu) oraz optymalną prędkość przejazdu przez dany odcinek trasy rajdu


lexentry: pol/pinakiel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pinakiel
trans_list: fiaal
sense:
  (architektura, architektoniczny) mała wieżyczka umieszczona na filarze przypory, często dekorowana elementami roślinnymi (np. w zwieńczeniu – kwiatonem), figurami i innymi ozdobnikami;


lexentry: pol/pingwin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pingwin
trans_list: pinguïn
sense:
  (ornitologia, ornitologiczny) nielotny, czarno-biały ptak zamieszkujący zimne morza półkuli południowej;


lexentry: pol/pionek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pionek
trans_list: pion
sense:
  (przenośnie, przenośnia) ktoś nieważny, wykorzystywany przez innego człowieka i nieświadomie wypełniający jego wolę


lexentry: pol/piorunochron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piorunochron
trans_list: bliksemafleider
sense:
  (technologia, technika, techniczny) urządzenie instalowane na budynkach lub obok nich, aby chronić je przed bezpośrednim uderzeniem pioruna ;


lexentry: pol/piractwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piractwo
trans_list: zeeroverij
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki akt dobrowolnego udziału w korzystaniu ze statku morskiego lub powietrznego, jeżeli jego sprawca wiedział o okolicznościach nadających takiemu statkowi charakter pirackiego statku morskiego lub powietrznego


lexentry: pol/piractwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piractwo
trans_list: zeeroverij
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki akt podżegania do popełnienia czynów określonych w definicjach (1.1) i (1.2) lub wszelki akt celowego ułatwiania popełnienia takich czynów


lexentry: pol/piractwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piractwo
trans_list: zeeroverij
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki bezprawny akt gwałtu, zatrzymania lub grabieży popełniony dla celów osobistych przez załogę lub pasażerów prywatnego statku lub samolotu na pełnym morzu lub w miejscu niepodlegającym jurysdykcji żadnego państwa wymierzony przeciwko innemu statkowi morskiemu lub powietrznemu albo przeciwko osobom lub mieniu na pokładzie takiego statku


lexentry: pol/piramida__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piramida
trans_list: piramide
sense:
  (architektura, architektoniczny) podbudowa świątyni w prekolumbijskiej architekturze południowoamerykańskiej


lexentry: pol/piramida__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piramida
trans_list: piramide
sense:
  (sport, sportowy) ćwiczenie akrobatyczne, w którym kilku, kilkunastu ćwiczących tworzy figurę w kształcie stożka


lexentry: pol/pirat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pirat
trans_list: piraat | zeerover
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozbójnik napadający na statki morskie lub powietrzne;


lexentry: pol/pirat_drogowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pirat drogowy
trans_list: wegpiraat
sense:
  osoba, która podczas jazdy samochodem w znaczący sposób ignoruje i przekracza przepisy kodeksu drogowego, stwarzając zagrożenie dla innych użytkowników drogi


lexentry: pol/piro-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: piro-
trans_list: pyro-
sense:
  pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z ogniem lub wysoką temperaturą


lexentry: pol/pirotechnika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pirotechnika
trans_list: pyrotechniek
sense:
  dział chemii i techniki zajmujący się sporządzaniem wyrobów służących do wywoływania efektów świetlnych i akustycznych;


lexentry: pol/pisanka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pisanka
trans_list: paasei
sense:
  (termin typograficzny) łaciński krój wzorowany na kaligraficznym piśmie odręcznym, przeważnie pochylony w prawo


lexentry: pol/pisarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pisarz
trans_list: schrijver | auteur
sense:
  (dawniej, dawny) urzędnik pełniący funkcję sekretarza w urzędzie miejskim, kancelarii królewskiej itp.;


lexentry: pol/pisarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pisarz
trans_list: schrijver | auteur
sense:
  (historia, historyczny, historycznie) warstwa społeczna starożytnego Egiptu osób wykształconych, posługujących się pismem;


lexentry: pol/pisarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pisarz
trans_list: schrijver | auteur
sense:
  (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) osoba, która tworzy utwory literackie, zwłaszcza prozą;


lexentry: pol/pismo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pismo
trans_list: geschrift
sense:
  zbiór liter i innych znaków graficznych umożliwiający wyrażanie i przechowywanie myśli za pomocą tekstu;


lexentry: pol/pistolet_maszynowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pistolet maszynowy
trans_list: machinepistool | pistoolmitrailleur
sense:
  indywidualna broń długa zasilana amunicją pistoletową, z mechanizmem spustowym umożliwiającym strzelanie seriami,


lexentry: pol/piszczałkowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: piszczałkowy
trans_list: fluit
sense:
  składający się z piszczałek, oparty na zasadzie działania piszczałek lub w jakiś inny sposób związany z piszczałkami


lexentry: pol/piszczel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piszczel
trans_list: scheenbeen
sense:
  (technologia, technika, techniczny) narzędzie używane hutnictwie szkła służące do ręcznego formowania wyrobów;


lexentry: pol/pitaja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pitaja
trans_list: pitaja
sense:
  (spożywczy) jadalny owoc kaktusów z rodzajów Hylocereus i Stenocereus, o różowej, czerwonej lub żółtej skórce;


lexentry: pol/piwnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piwnica
trans_list: kelder
sense:
  budynek gospodarczy przeznaczony do przechowywania zapasów jedzenia na zimę a latem w niskiej temperaturze, często pokryty ziemią


lexentry: pol/piwotalny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: piwotalny
sense:
  (przenośnie, przenośnia) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (pejoratywnie, pejoratywny) nie mający samodzielnej władzy, ale za to wchodzący w koalicje z prawie każdą opcją polityczną;


lexentry: pol/pióro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pióro
trans_list: veer
sense:
  (ornitologia, ornitologiczny) wytwór naskórka ptaków, pokrywający ich ciało, składający się z elastycznej osi i dwu chorągiewek;


lexentry: pol/pięciolinia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pięciolinia
trans_list: balk
sense:
  (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element graficzny składający się z pięciu równoległych lini, który służy do zapisu muzyki;


lexentry: pol/piękno__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piękno
trans_list: schoonheid
sense:
  zbiór pozytywnych cech (harmonia, proporcja) należących do obiektu, pojęcia; coś, co podoba się, wzbudza zachwyt;


lexentry: pol/piętro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piętro
trans_list: verdieping | etage
sense:
  (górnictwo, górniczy) część złoża przygotowana do jednoczesnego wybierania (przy pionowym podziale poziomu kopalni)


lexentry: pol/piła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piła
trans_list: zaag
sense:
  (fizyka, fizyczny) (elektronika, elektroniczny) (potocznie, potoczny) kształt wykresu zmian pewnej wielkości, przypominający zęby piły (1.1); wykres piłokształtny


lexentry: pol/piłka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piłka
trans_list: bal
sense:
  gumowy lub wykonany z innych materiałów przedmiot o kształcie kulistym lub zbliżonym do kuli o różnym rozmiarze i sprężystości, zazwyczaj pusty w środku lub wypełniony powietrzem, służący do zabaw bądź gier sportowych


lexentry: pol/piłka_nożna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piłka nożna
trans_list: voetbal voetbal | voetbal
sense:
  (sport, sportowy) sport zespołowy rozgrywany na trawiastym boisku przez dwie jedenastoosobowe drużyny, które starają się wbić piłkę do bramki przeciwnika;


lexentry: pol/piłka_ręczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piłka ręczna
trans_list: handbal
sense:
  (sport, sportowy) sport zespołowy, w którym dwie siedmioosobowe drużyny starają się wrzucić za pomocą rąk piłkę do bramki przeciwnika;


lexentry: pol/piłkarzyki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piłkarzyki
trans_list: tafelvoetbal
sense:
  gra zręcznościowa przypominająca futbol, rozgrywana w specjalnej skrzynce z figurkami piłkarzy na ruchomych prętach;


lexentry: pol/piłkowany__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: piłkowany
trans_list: gekarteld
sense:
  (botanika, botaniczny) posiadający krawędź z ostro zakończonymi, pochylonymi, drobnymi wcięciami i klapkami


lexentry: pol/placówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: placówka
trans_list: buitenpost
sense:
  zakład, instytucja pełniąca rolę przedstawicielstwa handlowego, dyplomatycznego lub innego ośrodka publicznego


lexentry: pol/plafon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plafon
trans_list: hoogtegrens
sense:
  (bankowość, bankowy) ogólna kwota akredytywy odnawialnej (rewolwingowej), z której co jakiś czas następuje wypłata części środków (nawiązki)


lexentry: pol/plan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plan
trans_list: plan
sense:
  (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) rozmiar kadru obejmującego fragment przestrzeni;


lexentry: pol/plan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plan
trans_list: plan
sense:
  na scenie, na obrazach, w krajobrazie itp.: miejsce osób lub rzeczy w perspektywie, określone ze względu na odległość od patrzącego lub kamery


lexentry: pol/planeta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: planeta
trans_list: planeet
sense:
  (astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o znacznej masie nie emitujące światła i zazwyczaj okrążające macierzystą gwiazdę;


lexentry: pol/planetarium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: planetarium
trans_list: planetarium
sense:
  (astronomia, astronomiczny) (edukacja, edukacyjny) odpowiednio wyposażony obiekt przeznaczony do popularyzacji astronomii poprzez odtwarzanie na sferycznym ekranie wyglądu nieba i ruchów ciał niebieskich;


lexentry: pol/planetarium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: planetarium
trans_list: planetarium
sense:
  (astronomia, astronomiczny) (technologia, technika, techniczny) projektor służący do wyświetlania układów gwiazd i innych ciał niebieskich na sferycznym ekranie


lexentry: pol/plansza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plansza
trans_list: aan boord gaan
sense:
  (książkowy) karton, deska itp. z zaznaczonymi polami, po których przesuwa się pionki w niektórych grach


lexentry: pol/plansza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plansza
trans_list: aan boord gaan
sense:
  (książkowy) tablica, arkusz sztywnego papieru z tekstem, rysunkiem, wykresem itp., służące do zobrazowania jakiegoś tematu


lexentry: pol/plask__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plask
trans_list: druiper
sense:
  (potocznie, potoczny) dźwięk plaskania, który powstaje podczas uderzenia o coś płaskiego lub miękkiego


lexentry: pol/plazma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plazma
trans_list: plasma
sense:
  (fizyka, fizyczny) materia powstała w bardzo wysokiej temperaturze z silnie zjonizowanego gazu, składająca się z naładowanych i obojętnych elektrycznie cząstek;


lexentry: pol/plebania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plebania
trans_list: pastorie | pastorij
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przykościelny budynek przeznaczony na mieszkanie dla proboszcza, często mieszczący również urząd parafialny


lexentry: pol/plebiscyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plebiscyt
trans_list: plebisciet
sense:
  (historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: uchwała podejmowana przez zgromadzenie plebejuszy pod przewodnictwem trybuna


lexentry: pol/plebiscyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plebiscyt
trans_list: plebisciet
sense:
  (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głosowanie mieszkańców jakiegoś terytorium w celu określenia jego przynależności państwowej;


lexentry: pol/plebiscyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plebiscyt
trans_list: plebisciet
sense:
  (publikatory) powszechne głosowanie określonej publiczności w celu wybrania najlepszej ich zdaniem osoby lub rzeczy


lexentry: pol/plemię__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plemię
trans_list: stam
sense:
  forma przedpaństwowej organizacji społeczeństw, grupa spokrewnionych rodów zamieszkujących jeden obszar;


lexentry: pol/plewa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plewa
trans_list: plagen
sense:
  (botanika, botaniczny) niewielki, łódeczkowaty liść (zielony lub bezzieleniowy) wyrastający u podstawy kłosków roślin, głównie wiechlinowatych;


lexentry: pol/pleśń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pleśń
trans_list: schimmel
sense:
  gęsty nalot utworzony przez niektóre grzyby na produktach spożywczych i innych substancjach organicznych


lexentry: pol/pliszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pliszka
trans_list: kwikstaart
sense:
  (ornitologia, ornitologiczny) drobny ptak z długim ogonem należacy do jednego z dwóch rodzajów rodziny pliszkowatych, Motacillidae


lexentry: pol/plotka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plotka
trans_list: geroddel
sense:
  pogłoska, często nieprawdziwa i szkodliwa dla czyjejś reputacji; wiadomość powtarzana z ust do ust, która traci swoje pierwsze, prawdziwe znaczenie


lexentry: pol/pluskwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pluskwa
trans_list: bedwants
sense:
  (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały, żyjący w pomieszczeniach owad żywiący się krwią;


lexentry: pol/pluskwiak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pluskwiak
trans_list: insect
sense:
  (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) uskrzydlony owad będący pasożytem roślin i zwierząt, występujący na całym świecie w wielu, zróżnicowanych morfologicznie gatunkach;


lexentry: pol/plutokracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plutokracja
trans_list: plutocratie
sense:
  (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma rządów, w której władzę sprawują najbogatsi


lexentry: pol/plądrować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: plądrować
trans_list: brandschatting
sense:
  stosować przemoc na jakimś terenie lub w pomieszczeniu, aby przywłaszczyć sobie znajdujące się tam dobra


lexentry: pol/plątanina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plątanina
trans_list: wirwar
sense:
  jeden lub wiele podłużnych elementów bezładnie skierowanych tak, że na pierwszy rzut oka trudno określić ich początek, koniec lub przebieg


lexentry: pol/po__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: po
trans_list: na
sense:
  …służący do tworzenia wyrażeń, w których część przed przyimkiem ma miejsce ze strony określonej przez część za przyimkiem


lexentry: pol/po__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: po
trans_list: na
sense:
  …służący do tworzenia wyrażeń, w których część za przyimkiem była miejscem lub właścicielem części przed przyimkiem


lexentry: pol/po__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: po
trans_list: na
sense:
  …służący do tworzenia wyrażeń, w których część za przyimkiem jest materią, wzdłuż której odbył się ruch


lexentry: pol/po__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: po
trans_list: na
sense:
  …służący do tworzenia wyrażeń, w których część za przyimkiem odbyła się wcześniej, niż część przed przyimkiem, lub znajduje się dalej w kolejności


lexentry: pol/po__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: po
trans_list: na
sense:
  …służący do tworzenia wyrażeń, w których część za przyimkiem określa przedmiot lub osobę, którą zamierza się zabrać lub odebrać z miejsca docelowego


lexentry: pol/poborowy__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: poborowy
trans_list: dienstplichtige
sense:
  (administracja) (wojskowość, wojskowy) mężczyzna przeznaczony do poboru, powołany do pełnienia służby wojskowej


lexentry: pol/pochodnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pochodnia
trans_list: fakkel | toorts
sense:
  smolne łuczywo lub skręcone pakuły, szmaty nasycone smołą osadzone na kawałku drewna, używane dawniej do oświetlania, obecnie raczej dla efektów świetlnych;


lexentry: pol/pocisk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pocisk
trans_list: projectiel
sense:
  przedmiot miotany z broni miotającej lub wyrzutni mający razić cel lub wykonać inne zadanie, np. zadymić, oświetlić pole walki;


lexentry: pol/pocić_się__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: pocić się
trans_list: transpireren
sense:
  (przenośnie, przenośnia) o szkle i innych materiałach: skraplać na sobie wilgoć lub wydzielać ją z siebie


lexentry: pol/pocztówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pocztówka
trans_list: briefkaart
sense:
  karta służąca do korespondencji, zwykle z fotografią lub obrazkiem po jednej stronie, wysyłana pocztą, bez koperty;


lexentry: pol/poczucie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poczucie
trans_list: betekenis
sense:
  świadomość czegoś, zdawanie sobie sprawy z czegoś; zdolność odbierania, odczuwania, rozumienia czegoś


lexentry: pol/poczwarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poczwarka
trans_list: pop
sense:
  (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) przejściowa forma owadów w rozwoju larwalnym;


lexentry: pol/początkujący__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: początkujący
trans_list: beginneling
sense:
  nieposiadający dużego doświadczenia; taki, który zaczyna zdobywać doświadczenie lub wiedzę w jakiejś dziedzinie


lexentry: pol/podanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podanie
trans_list: aanvraag
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) pismo osoby fizycznej lub prawnej (strony) powodujące wszczęcie postępowania administracyjnego lub podatkowego


lexentry: pol/podatek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podatek
trans_list: belasting
sense:
  obowiązkowa danina uiszczana przez każdego obywatela, zwykle na rzecz państwa, ale również na rzecz kościoła, władcy


lexentry: pol/podatek_kościelny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podatek kościelny
trans_list: kerkbelasting
sense:
  (ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) podatek pobierany na rzecz kościoła, np. w formie odpisu;


lexentry: pol/podatek_od_wartości_dodanej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podatek od wartości dodanej
trans_list: belasting over de toegevoegde waarde
sense:
  (ekonomia, ekonomiczny) podatek od towarów i usług doliczany do ich ceny na kolejnych etapach ich tworzenia w zależności od kwoty, o jaką kolejne podmioty biorące udział w procesie tworzenia zwiększą ich wartość


lexentry: pol/podczas__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: podczas
trans_list: tijdens
sense:
  …służący do wyrażenia zdarzenia, równolegle z którym dzieje się (lub odbyła się) czynność, a które trwało przez cały czas wykonywania czynności


lexentry: pol/podczerwień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podczerwień
sense:
  (optyka, optyczny) zakres promieniowania elektromagnetycznego o długości fali zawierającej się pomiędzy światłem widzialnym a falami radiowymi;


lexentry: pol/podczerwony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: podczerwony
trans_list: infrarood
sense:
  (optyka, optyczny) o promieniowaniu elektromagnetycznym: mający długość fali z zakresu pomiędzy światłem widzialnym a falami radiowymi


lexentry: pol/poddasze__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poddasze
trans_list: zolder
sense:
  (budownictwo) przestrzeń znajdująca się bezpośrednio pod stromym dachem, wykorzystywana jako strych lub do celów mieszkalnych


lexentry: pol/podejrzany__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: podejrzany
trans_list: verdachte
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ktoś, kto jest posądzony o popełnienie przestępstwa, komu w wyniku śledztwa przedstawiono zarzuty


lexentry: pol/podjazd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podjazd
trans_list: helling
sense:
  (budownictwo) zadaszona, wysunięta część budynku przeznaczona na miejsce chwilowego postoju samochodów, dająca pasażerom schronienie podczas wsiadania i wysiadania


lexentry: pol/podjazd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podjazd
trans_list: helling
sense:
  (wojskowość, wojskowy) rodzaj zwiadu, zwykle konnego, który oprócz rozpoznania może obejmować wykonanie akcji zaczepnej lub innych działań


lexentry: pol/podjazd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podjazd
trans_list: helling
sense:
  element konstrukcyjny lub architektoniczny umożliwiający wtaczanie na wyższy poziom wszelkiego rodzaju wózków i platform na kołach, w szczególności wózków inwalidzkich


lexentry: pol/podkast__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podkast
sense:
  audycja w formie radiowej umieszczona w internecie z kanałem RSS umożliwiającym subskrybowanie przez słuchaczy


lexentry: pol/podkład__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podkład
trans_list: boog
sense:
  (kolejnictwo) element toru szynowego w postaci belki drewnianej, stalowej lub żelbetowej, ułożonej poprzecznie pod szynami


lexentry: pol/podkład__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podkład
trans_list: boog
sense:
  (medycyna, medyczny) kawałek materiału kładzie się na prześcieradle w celu uniknięcia jego zabrudzenia


lexentry: pol/podkład__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podkład
trans_list: boog
sense:
  (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wersja instrumentalna utworu wykorzystywana do wykonania wokalnego


lexentry: pol/podkład__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podkład
trans_list: boog
sense:
  (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina (zazwyczaj drzewko owocowe), na której zostaje zaszczepiona lub zaoczkowana szlachetna odmiana


lexentry: pol/podkładka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podkładka
trans_list: deurmat
sense:
  (ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) roślina, na której szczepi albo okulizuje się odmianę szlachetną


lexentry: pol/podkładka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podkładka
trans_list: deurmat
sense:
  (technologia, technika, techniczny) element pomocniczy, płytka pomiędzy oddzielnymi materiałami, wprowadzona celem wzmocnienia, zabezpieczenia lub wyrównania konstrukcji


lexentry: pol/podmiot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podmiot
trans_list: onderwerp
sense:
  (językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) część zdania, wyraz lub grupa wyrazów określająca wykonawcę czynności;


lexentry: pol/podmiot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podmiot
trans_list: onderwerp
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba lub instytucja, która wykonuje jakąś czynność prawną, mająca prawa wobec czegoś


lexentry: pol/podobać_się__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: podobać się
trans_list: aanstaan
sense:
  odpowiadać czyjemuś gustowi, wyczuciu estetycznemu, robić na kimś dobre wrażenie; wydawać się komuś sympatycznym


lexentry: pol/podobieństwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podobieństwo
trans_list: gelijkenis
sense:
  (matematyka, matematyczny) przekształcenie geometryczne, w którym zachowany jest stosunek odległości punktów;


lexentry: pol/podobno__modulant__1
sense_num: 01
written_rep: podobno
trans_list: vermeend
sense:
  wyraz komunikujący, że mówiący dystansuje się od wyrażanego sądu, nie jest pewien co do jego prawdziwości; jak mówią, jak się zdaje


lexentry: pol/podpuszczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podpuszczka
trans_list: stremsel
sense:
  (biochemia, biochemiczny) (spożywczy) enzym trawienny wchodzący w skład soku żołądkowego, powodujący ścinanie się białka mleka, używany w mleczarstwie do produkcji serów;


lexentry: pol/podpułkownik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podpułkownik
trans_list: luitenant-kolonel
sense:
  (wojskowość, wojskowy) stopień oficerski, w Wojsku Polskim bezpośrednio poprzedzający pułkownika, a powyżej stopnia majora;


lexentry: pol/podsłuch__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podsłuch
trans_list: aansluiten
sense:
  każda forma odbierania lub utrwalania rozlegającego się dźwięku przez osoby inne niż obecne w podsłuchiwanym miejscu lub te, do których dźwięk jest adresowany


lexentry: pol/poduszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poduszka
trans_list: kussen
sense:
  przedmiot składający się z czegoś miękkiego (np. pierza, włosia, powietrza); często umieszczonego w powłoce z materiału, przeznaczony zwykle do wygodnego oparcia jakiejś części ciała;


lexentry: pol/poduszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poduszka
trans_list: kussen
sense:
  umieszczony w pudełeczku kawałek materiału nasycony tuszem lub wodą, przeznaczony do zwilżania przykładanych do niego pieczątek lub palca


lexentry: pol/poduszka_powietrzna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poduszka powietrzna
trans_list: airbag
sense:
  (motoryzacja) element pasywnego systemu bezpieczeństwa w samochodzie; rodzaj poduszki zabezpieczającej kierowcę lub pasażera przed skutkami wypadku drogowego, w momencie zderzenia wypełniającej się błyskawicznie gazem


lexentry: pol/podział__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podział
trans_list: deling
sense:
  (biologia, biologiczny) jeden ze sposobów rozmnażania bezpłciowego, w którym komórka macierzysta dzieli się na dwie lub więcej komórek potomnych;


lexentry: pol/podziemie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podziemie
trans_list: illegaliteit
sense:
  (przenośnie, przenośnia) zbrojna lub polityczna organizacja działająca w ukryciu, przeciw urzędującej władzy


lexentry: pol/podłoga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podłoga
trans_list: vloer
sense:
  (architektura, architektoniczny) (budownictwo) pozioma powierzchnia w budynku, po której chodzą ludzie, wykonana z drewna, kamienia itp.; podłoże


lexentry: pol/podłoga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podłoga
trans_list: vloer
sense:
  (matematyka, matematyczny) popularna nazwa funkcji matematycznej, przyporządkowującej liczbie rzeczywistej x największą liczbę całkowitą nie większą od x;


lexentry: pol/podły__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: podły
trans_list: boosaardig
sense:
  pozbawiony skrupułów, postępujący nieuczciwie w sposób świadomy, celowy, popełniający czyny haniebne, zasługujący na potępienie i pogardę


lexentry: pol/podświadomość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podświadomość
trans_list: onderbewustzijn
sense:
  (psychologia, psychologiczny) element życia psychicznego, który nie jest poddawany kontroli świadomości;


lexentry: pol/poemat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poemat
trans_list: gedicht
sense:
  (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny oparty na motywie literackim, przeznaczony na orkiestrę symfoniczną


lexentry: pol/poezja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poezja
trans_list: poëzie | dichtkunst
sense:
  (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) działalność literacka obejmująca wiersze, twórczość poetycką


lexentry: pol/poganin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poganin
trans_list: heiden
sense:
  osoba wyznająca religię inną niż jedna z monoteistycznych, abrahamowych (jak chrześcijaństwo, islam, judaizm)


lexentry: pol/pogaństwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pogaństwo
trans_list: heidendom
sense:
  często (pejoratywnie, pejoratywny) określenie zazwyczaj używane przez wyznawców religii monoteistycznych (judaizmu, chrześcijaństwa i islamu) na określenie wyznawania religii niechrześcijańskich, głównie politeistycznych lub animalistycznych


lexentry: pol/pogrzebacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pogrzebacz
trans_list: pook
sense:
  narzędzie w kształcie pręta zakończonego hakiem, służące do podnoszenia fajerek w piecu i przekładania węgli w jego palenisku;


lexentry: pol/pogróżka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pogróżka
trans_list: bedreiging
sense:
  groźba, zapowiedź zrobienia komuś czegoś złego, postraszenie kogoś karą, wyrządzeniem krzywdy, zemstą itp.


lexentry: pol/pojechać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: pojechać
sense:
  (potocznie, potoczny) o środkach lokomocji, transportu: wyruszyć w drogę w jakimś kierunku; odjechać z miejsca, gdzie się zatrzymał


lexentry: pol/pojedynek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pojedynek
trans_list: duel
sense:
  dawna metoda rozwiązywania zatargów honorowych polegająca na walce dwóch przeciwników używających broni siecznej lub palnej w obecności sekundantów


lexentry: pol/pojemnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pojemnik
trans_list: bak
sense:
  zbiornik (naczynie, skrzynia, kosz itp.), w którym przechowywane są materiały, towary, przedmioty, substancje


lexentry: pol/pojemność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pojemność
trans_list: capaciteit
sense:
  parametr zbiornika lub naczynia określający, ile cieczy, gazu lub materiałów sypkich może się w nim zmieścić


lexentry: pol/pokazywać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: pokazywać
trans_list: tonen
sense:
  (technologia, technika, techniczny) o przyrządach pomiarowych: wskazywać wartość wielkości mierzonej


lexentry: pol/poker__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poker
trans_list: poker
sense:
  (termin karciany) gra hazardowa, w różnych odmianach, polegająca na uzyskaniu najlepszej kombinacji kart w ręku w stosunku do przeciwników;


lexentry: pol/pokolenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pokolenie
trans_list: generatie
sense:
  członkowie rodziny, będący mniej więcej w tym samym wieku i pełniący te same funkcje (dziadkowie, rodzice, dzieci)


lexentry: pol/pokos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pokos
trans_list: zwad
sense:
  (rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) pas, wał skoszonej roślinności, zwykle trawy lub zboża


lexentry: pol/pokrzywa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pokrzywa
trans_list: brandnetel
sense:
  (botanika, botaniczny) jednoroczna roślina zielna lub bylina z rodzaju (1.1), o ząbkowatych liściach pokrytych parzącymi włoskami


lexentry: pol/pokuta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pokuta
trans_list: boet
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przyjęta dobrowolnie lub narzucona kara za grzechy;


lexentry: pol/pokój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pokój
trans_list: vrede | kamer | rust
sense:
  (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) stan panujący między dwoma narodami, bez działań wojennych, bez wypowiedzenia wojny


lexentry: pol/polder__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: polder
trans_list: polder
sense:
  (geografia, geograficzny) depresyjny teren nadmorski stale osuszany i otoczony wydmami lub groblami w celu zabezpieczenia przed zalaniem, występujący głównie w Holandii i w Niemczech


lexentry: pol/pole__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pole
trans_list: veld | akker
sense:
  (matematyka, matematyczny) funkcja przyporządkowująca każdemu punktowi przestrzeni skalar, wektor, bądź tensor


lexentry: pol/pole_namiotowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pole namiotowe
trans_list: camping
sense:
  (turystyka, turystyczny) teren specjalnie przystosowany do biwakowania pod namiotami, dostępny dla turystów;


lexentry: pol/polewa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: polewa
trans_list: glazuren
sense:
  (kulinaria) słodki, półpłynny dodatek do polewania deserów przygotowany na bazie owoców, czekolady, karmelu itp.


lexentry: pol/poliamoria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poliamoria
trans_list: polyamorie
sense:
  (socjologia, socjologiczny) zaangażowanie w związek miłosny z więcej niż jedną osobą jednocześnie, za zgodą i wiedzą wszystkich osób tworzących dany związek;


lexentry: pol/policja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: policja
trans_list: politie
sense:
  instytucja państwowa mająca za zadanie ochronę obywateli przed przestępcami, wykrywanie przestępstw itp.;


lexentry: pol/polifenol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: polifenol
sense:
  (biochemia, biochemiczny) występujący w roślinach organiczny związek chemiczny wykazujący działanie przeciwutleniające i zmniejszające ryzyko wystąpienia chorób układu krwionośnego i raka;


lexentry: pol/polimer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: polimer
trans_list: polymeer
sense:
  (chemia, chemiczny) substancja chemiczna o bardzo dużej masie cząsteczkowej, składająca się z merów;


lexentry: pol/poliptyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poliptyk
trans_list: polyptiek
sense:
  (sztuka) praca artystyczna składająca się z wielu części tworzących jedno dzieło, w szczególności typ wieloczęściowej nastawy ołtarzowej charakterystyczny dla późnego gotyku;


lexentry: pol/polis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: polis
trans_list: polis
sense:
  (historia, historyczny, historycznie) typ organizacji państwa w starożytnej Grecji, który obejmował ośrodek miejski wraz z przyległymi obszarami;


lexentry: pol/poliszynel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poliszynel
trans_list: Jan Klaassen
sense:
  (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) typ komicznej postaci z francuskiego commedia dell'arte – z garbem, w charakterystycznej czarnej masce z haczykowatym nosem;


lexentry: pol/polityczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: polityczny
trans_list: politiek
sense:
  (przestarzałe, przestarzały) dobrze wychowany, umiejący właściwie się zachować, potrafiący się znaleźć


lexentry: pol/polityka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: polityka
trans_list: politiek | beleid
sense:
  całokształt działań jakiejś grupy, partii politycznej lub organizacji związanych z dążeniem do zdobycia i utrzymania władzy;


lexentry: pol/polski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: polski
trans_list: Pools
sense:
  (potocznie, potoczny) (szkolnictwo, szkolny) (uczniowskie) godzina lekcyjna zajęć z języka polskiego; (zobacz) język polski


lexentry: pol/polski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: polski
trans_list: Pools
sense:
  (potocznie, potoczny) (szkolnictwo, szkolny) (uczniowskie) przedmiot szkolny język polski; (zobacz) język polski


lexentry: pol/pomarańczowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: pomarańczowy
trans_list: oranje
sense:
  (botanika, botaniczny) (kulinaria) (kosmetyka, kosmetyczny) (spożywczy) dotyczący owoców pomarańczy, zawierający owoce pomarańczy, zrobiony z owoców pomarańczy


lexentry: pol/pomarańczowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: pomarańczowy
trans_list: oranje
sense:
  (botanika, botaniczny) dotyczący krzewu lub drzewa pomarańczy, związany z krzewem lub drzewem pomarańczy


lexentry: pol/pomarańczowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: pomarańczowy
trans_list: oranje
sense:
  mający kolor drugiego pasma tęczy, taki jak kolor owocu pomarańczy itp.; żółty z czerwonym zabarwieniem; mający kolor pochodny, powstały ze zmieszania kolorów podstawowych: czerwonego i żółtego;


lexentry: pol/pomidor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pomidor
trans_list: tomaat
sense:
  (botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) jednoroczna roślina warzywna z rodzaju (1.1), pochodząca z Ameryki Południowej


lexentry: pol/pomimo__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: pomimo
trans_list: ondanks
sense:
  służy do zakomunikowania, że dana rzecz czy zdarzenie wbrew temu, czego można by się spodziewać, nie wpłynęła na coś innego, bo działo się inaczej


lexentry: pol/pomocnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pomocnictwo
trans_list: medeplichtig
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) umyślne przestępstwo lub wykroczenie polegające na ułatwieniu innej osobie popełnienia czynu zabronionego;


lexentry: pol/pompka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pompka
sense:
  (sport, sportowy) ćwiczenie gimnastyczne polegające na uginaniu i prostowaniu ramion, wykonywane z dłońmi i palcami stóp opartymi o podłogę;


lexentry: pol/pomysłowość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pomysłowość
trans_list: vindingrijkheid
sense:
  dodatnia cecha intelektu charakteryzująca się zdolnością do tworzenia nowych pomysłów, projektów i koncepcji, byciu pomysłowym i pełnym inwencji twórczej


lexentry: pol/pontyfik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pontyfik
trans_list: hogepriester
sense:
  (przenośnie, przenośnia) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) papież lub inny wyższy duchowny


lexentry: pol/pontyfik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pontyfik
trans_list: hogepriester
sense:
  (starożytność) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kapłan w starożytnym Rzymie, który należał do kolegium czuwającego nad formalną stroną kultu religijnego;


lexentry: pol/pontyfikalny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: pontyfikalny
trans_list: pontificaal
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany ze sprawowanymi przez papieża lub biskupa obrzędami, liturgią


lexentry: pol/pontyfikat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pontyfikat
trans_list: pontificaat
sense:
  (historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) urząd sprawowany przez pontyfika w starożytnym Rzymie


lexentry: pol/pontyfikat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pontyfikat
trans_list: pontificaat
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) okres sprawowania władzy przez papieża lub biskupa;


lexentry: pol/pop__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: pop
trans_list: pap
sense:
  (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odmiana muzyki rozrywkowej, rytmiczna i melodyjna, wykorzystująca zwykle instrumenty elektroniczne


lexentry: pol/poprawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poprawka
trans_list: correctie
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) formalna propozycja zmiany procedowanego w parlamencie aktu prawnego


lexentry: pol/poprawny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: poprawny
trans_list: correct
sense:
  zgodny z poprawnością, z normą lub zasadami, nie mający błędów, nie wykraczający poza określoną normę


lexentry: pol/poprzez__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: poprzez
trans_list: door
sense:
  …dołączający osobę, instytucję lub rzecz, z której ktoś/coś korzysta; której ktoś używa; za pomocą czegoś, za pośrednictwem czegoś


lexentry: pol/populacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: populacja
trans_list: inwonertal
sense:
  (biologia, biologiczny) podstawowa jednostka ekologiczna oznaczająca wszystkie osobniki danego gatunku żyjące na danym terenie w tym samym czasie


lexentry: pol/populacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: populacja
trans_list: inwonertal
sense:
  (statystyka, statystyczny) zbiór jednostek na temat których wyciągane są wnioski poprzez analizę próby statystycznej


lexentry: pol/popyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: popyt
trans_list: behoefte
sense:
  (ekonomia, ekonomiczny) ilość dóbr i usług, którą konsumenci są w stanie nabyć po określonej cenie i w określonym czasie


lexentry: pol/popęd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: popęd
trans_list: aandrang
sense:
  (psychologia, psychologiczny) wewnętrzny mechanizm motywacyjny, uwarunkowany biologicznie, służący zaspokajaniu podstawowych potrzeb i przetrwaniu organizmu


lexentry: pol/pora_roku__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pora roku
trans_list: seizoen | jaargetijde
sense:
  okres, w którym na skutek ruchu Ziemi i zmian jej oświetlenia występują zbliżone warunki klimatyczne, wpływające na wegetację roślin i zwierząt;


lexentry: pol/pora_sucha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pora sucha
trans_list: droge tijd
sense:
  (geografia, geograficzny) (hydrologia) jedna z dwóch pór roku w klimacie podzwrotnikowym charakteryzująca się bardzo niskimi opadami atmosferycznymi;


lexentry: pol/porost__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: porost
sense:
  (przestarzałe, przestarzały) (biologia, biologiczny) symbiotyczny organizm składający się z grzyba i zielenicy lub cyjanobakterii;


lexentry: pol/port__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: port
trans_list: haven
sense:
  wyznaczone miejsce, wyposażone w odpowiednią infrastrukturę, umożliwiające załadunek i wyładunek statków wodnych;


lexentry: pol/portable__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: portable
sense:
  (informatyka, informatyczny) o programie: przeznaczony dla przenośnych pamięci masowych, nie wymagający instalowania


lexentry: pol/portal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: portal
trans_list: portaal
sense:
  (fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) (fantastyka) (ezoteryka) bezpośrednie przejście do innego świata, rzeczywistości, wymiaru lub miejsca


lexentry: pol/portal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: portal
trans_list: portaal
sense:
  (informatyka, informatyczny) rozbudowany internetowy serwis informacyjny – ogólny lub poświęcony wąskiej tematyce;


lexentry: pol/porter__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: porter
trans_list: kruier
sense:
  (kulinaria) styl piwa charakteryzujący się ciemną barwą i wysoką zawartością ekstraktu oraz alkoholu;


lexentry: pol/portfel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: portfel
trans_list: portefeuille
sense:
  (ekonomia, ekonomiczny) ogół papierów wartościowych i innych aktywów posiadanych przez daną osobę fizyczną lub prawną


lexentry: pol/portfel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: portfel
trans_list: portefeuille
sense:
  najczęściej skórzany przedmiot o spłaszczonym kształcie służący do przechowywania pieniędzy, kart płatniczych, biletów i innych dokumentów (jak np. dowód osobisty, legitymacja)


lexentry: pol/porwanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: porwanie
trans_list: abductie
sense:
  działanie podjęte w celu uprowadzenia kogoś lub czegoś; wywiezienie kogoś lub czegoś, a następnie przetrzymywanie (często w ukryciu)


lexentry: pol/porządek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: porządek
trans_list: orde
sense:
  (matematyka, matematyczny) uogólnienie pojęć "mniejszy-większy" na zbiory niekoniecznie złożone z liczb


lexentry: pol/porównanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: porównanie
trans_list: vergelijking
sense:
  konstrukcja semantyczna i figura retoryczna, w której cechy jednego przedmiotu zestawione są z cechami innego;


lexentry: pol/post-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: post-
trans_list: post-
sense:
  pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający występowanie po czymś lub bycie późniejszą formą czegoś


lexentry: pol/post__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: post
trans_list: vast
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dobrowolna rezygnacja ze spożywania niektórych lub wszystkich pokarmów i z rozrywek;


lexentry: pol/post_scriptum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: post scriptum
trans_list: nota bene
sense:
  zakończenie listu z uwagami na inny temat lub luźno związanymi z samą treścią listu, oddzielone wyraźnie od głównej części;


lexentry: pol/postanowienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: postanowienie
trans_list: verdict
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) orzeczenie proceduralne wydawane przez sądy lub organy administracji, które nie rozstrzyga sprawy co do istoty;


lexentry: pol/postprodukcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: postprodukcja
trans_list: post-productie
sense:
  (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) etap produkcji filmu między filmowaniem, a premierą, w którym przetwarza się surowy materiał filmowy dodając efekty komputerowe, ścieżkę dźwiękową, napisy itp.


lexentry: pol/postulat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: postulat
trans_list: postulaat
sense:
  (logika, logiczny) (matematyka, matematyczny) teza, która nie wymaga udowodnienia i stanowi podstawę w dalszym wnioskowaniu;


lexentry: pol/postulat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: postulat
trans_list: postulaat
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) poprzedzający nowicjat okres próbny w zakonach służący do poznania zakonu i wciągnięcia się do życia zakonnego;


lexentry: pol/postulat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: postulat
trans_list: postulaat
sense:
  wypowiedź, która wyraża jakąś normę postępowania, zapewniając zachowanie określonych wartości etycznych


lexentry: pol/postępowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: postępowanie
trans_list: gedrag
sense:
  określony prawem uporządkowany ciąg czynności urzędowych organu wykonującego zadania publiczne (sądu, administracji, prawodawcy)


lexentry: pol/posłaniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: posłaniec
trans_list: boodschapper
sense:
  (książkowy) albo (podniośle) osoba posłana przez kogoś w celu przekazania wiadomości albo wykonania jakiejś misji


lexentry: pol/posługa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: posługa
trans_list: [[bediening]] van de eredienst
sense:
  (kościelny) w Kościele urząd powierzany wiernemu świeckiemu dla wypełnienia określonych zadań, przede wszystkim podczas liturgii lub w związku z nią;


lexentry: pol/posługa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: posługa
trans_list: [[bediening]] van de eredienst
sense:
  (przestarzałe, przestarzały) wykonanie jakiejś czynności w służbie dla kogoś, okazanie pomocy, obsłużenie kogoś


lexentry: pol/potoczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: potoczny
trans_list: gemeenzaam
sense:
  (językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) taki, którego używa się na co dzień, w zwykłej rozmowie


lexentry: pol/potok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: potok
trans_list: beek
sense:
  (geografia, geograficzny) ciek wodny o wartkim nurcie, płynący skalnym lub kamienistym korytem o dużym spadku;


lexentry: pol/potok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: potok
trans_list: beek
sense:
  (informatyka, informatyczny) sposób połączenia procesów, tak że wyjście jednego jest wejściem drugiego; ;


lexentry: pol/potop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: potop
trans_list: overstroming
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wielka powódź opisana w Starym Testamencie (Rdz 6-8), jako kara zesłana przez Boga


lexentry: pol/potylica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: potylica
trans_list: achterhoofd
sense:
  (anatomia, anatomiczny) kość potyliczna, kość czaszki, w której znajduje się otwór łączący jamę mózgoczaszki z kanałem kręgowym kręgosłupa;


lexentry: pol/powabnica_piaskowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: powabnica piaskowa
trans_list: juweelwesp | zandgoudwesp
sense:
  (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Hedychrum nobile, gatunek owadów z rodzaju Hedychrum


lexentry: pol/powalać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: powalać
trans_list: achteroverslaan
sense:
  (przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) być świetnym, imponującym lub rozbrajającym; (zobacz) powalać z nóg


lexentry: pol/powieść__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: powieść
trans_list: roman
sense:
  (literacko) długi utwór narracyjny opisujący rozbudowany ciąg zdarzeń; zwykle udostępniany w formie książki;


lexentry: pol/powodzić__czasownik__2
sense_num: 02
written_rep: powodzić
trans_list: welvaren
sense:
  w formie bezosobowej: być w dobrej sytuacji materialnej, finansowej; być zamożnym, cieszyć się pomyślnością


lexentry: pol/powstanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: powstanie
trans_list: rel
sense:
  zbrojne wystąpienie ludności państwa, miasta lub pewnego obszaru, skierowane przeciw dotychczasowej władzy, najczęściej okupacyjnej;


lexentry: pol/powód__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: powód
trans_list: aanklager
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ten, kto wnosi sprawę cywilną, kto oczekuje skutków prawnych;


lexentry: pol/poza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poza
trans_list: poseren
sense:
  (przenośnie, przenośnia) stanowisko lub zachowanie w danej sytuacji, zwykle mające na celu demonstracyjne okazanie niechęci lub niezadowolenia


lexentry: pol/pozamałżeński__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: pozamałżeński
trans_list: buitenechtelijk
sense:
  odbywający się poza związkiem małżeńskim danej osoby, (także, też) będący rezultatem takiego działania


lexentry: pol/pozew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pozew
trans_list: aanspraak maken op
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pismo procesowe wszczynające proces cywilny, zawierające żądanie oraz uzasadnienie przytaczające okoliczności faktyczne na poparcie powództwa;


lexentry: pol/pozwany__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: pozwany
trans_list: gedaagde
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, przeciw której wniesiono pozew lub wytoczono powództwo


lexentry: pol/pozycja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pozycja
trans_list: positie
sense:
  (ekonomia, ekonomiczny) stanowisko kupującego/sprzedającego wobec przewidywanego przez niego przyszłego kursu instrumentu pochodnego wyrażone przez kupno bądź sprzedaż nieposiadanych kontraktów terminowych


lexentry: pol/pozycja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pozycja
trans_list: positie
sense:
  położenie kogoś lub czegoś w przestrzeni określane za pomocą współrzędnych lub odległości od innych obiektów


lexentry: pol/pozycja_misjonarska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pozycja misjonarska
trans_list: missionarishouding
sense:
  (seksuologia, seksuologiczny) klasyczna pozycja seksualna, w której mężczyzna jest na górze, a kobieta pod nim;


lexentry: pol/położnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: położnik
trans_list: accoucheur
sense:
  (medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się zdrowiem kobiety w okresie ciąży, porodu i połogu


lexentry: pol/połysk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: połysk
trans_list: bravoure
sense:
  (fizyka, fizyczny) wrażenie optyczne, które powstaje dzięki odbiciu i rozproszeniu światła na powierzchni ciał stałych i cieczy lub bezpośrednio nad ich powierzchnią;


lexentry: pol/połysk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: połysk
trans_list: bravoure
sense:
  (mineralogia, mineralogiczny) właściwość powierzchni minerału sklasyfikowana jednym z dziewięciu określeń podobieństwa;


lexentry: pol/połączenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: połączenie
trans_list: connectie
sense:
  (technologia, technika, techniczny) fragment konstrukcji, w którym poszczególne części zespolone są ze sobą mechanicznie


lexentry: pol/pośladek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pośladek
trans_list: bil
sense:
  (anatomia, anatomiczny) jeden z dwóch umięśnionych obszarów z tyłu ciała między kręgosłupem a udami;


lexentry: pol/pośrednictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pośrednictwo
trans_list: doorsnee
sense:
  działalność strony trzeciej, która ma na celu porozumienie się między stronami lub załatwienie jakiejś sprawy dotyczącej obu stron


lexentry: pol/poświęcać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: poświęcać
trans_list: offeren
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dokonywać poświęcenia; pokropić coś wodą święconą


lexentry: pol/pożyczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pożyczka
trans_list: lening
sense:
  (językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, związek wyrazowy lub struktura składniowa przejęte z innego języka lub wzorowane na nim


lexentry: pol/pożyczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pożyczka
trans_list: lening
sense:
  (potocznie, potoczny) (żartobliwie) pasmo włosów zaczesane z jednego z boków na część głowy objętej łysiną


lexentry: pol/pożyczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pożyczka
trans_list: lening
sense:
  danie komuś albo wzięcie od kogoś na pewien czas pieniędzy lub innych dóbr pod warunkiem ich zwrotu w określonym terminie; (także, też) to, co zostało pożyczone;


lexentry: pol/praca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: praca
trans_list: werk | baan | werking
sense:
  (fizyka, fizyczny) energia potrzebna do przesunięcia ciała o danych parametrach z jednego punktu pola do drugiego;


lexentry: pol/pracowity__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: pracowity
trans_list: ijverig
sense:
  taki, który jest skłonny do długiej pracy; taki, który umie/lubi dużo pracować; charakteryzujący się pracowitością


lexentry: pol/pracownia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pracownia
trans_list: atelier
sense:
  (edukacja, edukacyjny) (studencki) odpowiednio urządzone pomieszczenie do prowadzenia badań i doświadczeń naukowych


lexentry: pol/pracownia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pracownia
trans_list: atelier
sense:
  (rzemiosło, rzemieślniczy) zakład rzemieślniczy, w którym wytwarza się i / lub sprzedaje własne wyroby


lexentry: pol/pracownia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pracownia
trans_list: atelier
sense:
  (szkolnictwo, szkolny) szkolna sala lekcyjna wyposażona w urządzenia potrzebne do nauki jakiegoś przedmiotu


lexentry: pol/pragmatyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: pragmatyczny
trans_list: pragmatisch
sense:
  wynikający z pragmatyzmu, oparty na przekonaniu, że podejmowane czynności powinny być praktyczne, dawać korzyść


lexentry: pol/pragmatyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pragmatyk
trans_list: pragmatisch
sense:
  historyk przedstawiający fakty, wydarzenia historyczne w ich logicznej i przyczynowo-skutkowej zależności


lexentry: pol/pragnienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pragnienie
trans_list: dorst
sense:
  (fizjologia, fizjologiczny) jedna z najbardziej podstawowych potrzeb biologicznych człowieka i zwierząt przejawiająca się w popędzie ku pobraniu odpowiedniej ilości wody do organizmu;


lexentry: pol/praindoeuropejski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: praindoeuropejski
trans_list: Proto-Indo-Europees
sense:
  (językoznawstwo, językoznawczy) indoeuropejski pierwotny, odnoszący się do pierwotnego okresu wspólnoty indoeuropejskiej


lexentry: pol/pranie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pranie
trans_list: was
sense:
  czyszczenie odzieży na mokro; cały proces czynności z tym związanych – wkładanie do pralki, dodawanie detergentów, programowanie, wieszanie itp.;


lexentry: pol/prawa_człowieka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawa człowieka
trans_list: mensenrechten
sense:
  niezbywalne, nienaruszalne, naturalne i niepodzielne prawa przysługujące każdemu człowiekowi wynikające z jego godności;


lexentry: pol/prawa_zwierząt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawa zwierząt
trans_list: dierenrechten
sense:
  idea, zgodnie z którą zwierzęta mają fundamentalne interesy, które powinny być uszanowane tak samo, jak w przypadku podstawowych, analogicznych interesów ludzi;


lexentry: pol/prawdopodobieństwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawdopodobieństwo
trans_list: waarschijnlijkheid
sense:
  (matematyka, matematyczny) ogólne określenie pojęć matematycznych, służących do określenia takiej szansy (1.1);


lexentry: pol/prawdziwych_przyjaciół_poznaje_się_w_biedzie__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: prawdziwych przyjaciół poznaje się w biedzie
trans_list: in nood leert men zijn vrienden kennen
sense:
  szczery przyjaciel nie opuszcza kogoś, gdy ten ma kłopoty; w nieszczęściu, niepowodzeniu okazuje się, kto jest prawdziwym przyjacielem


lexentry: pol/prawica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawica
trans_list: rechterkant
sense:
  (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) siła polityczna o programie, odwołującym się do tradycji, autorytetów, religii i istniejącej hierarchii społecznej


lexentry: pol/prawicowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: prawicowy
sense:
  (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z prawicą, właściwy prawicy, wywodzący się z prawicy


lexentry: pol/prawidło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawidło
trans_list: gedragsregel
sense:
  (rzemiosło, rzemieślniczy) przyrząd służący do utrzymywania pierwotnego kształtu przedmiotów, np. butów, kapeluszy itp.


lexentry: pol/prawo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawo
trans_list: recht | wet
sense:
  (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dobrze opisana i udowodniona teoria opisująca jakieś podstawowe zjawisko;


lexentry: pol/prawo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawo
trans_list: recht | wet
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbiór przepisów, zezwoleń, obowiązków, przywilejów oraz kar związanych z ich nieprzestrzeganiem;


lexentry: pol/prawo_jazdy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawo jazdy
trans_list: rijbewijs
sense:
  (motoryzacja) dokument potwierdzający umiejętności jego posiadacza do prowadzenia pojazdów mechanicznych, wydawany przez odpowiednie organy państwowe;


lexentry: pol/prawo_karne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawo karne
trans_list: strafrecht
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół norm prawnych zawierających zakazy i nakazy, których naruszenie jest karalne;


lexentry: pol/prawo_międzynarodowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawo międzynarodowe
trans_list: volkenrecht
sense:
  (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbiór norm regulujących stosunki pomiędzy państwami, a także z innymi uczestnikami stosunków międzynarodowych;


lexentry: pol/prawo_publiczne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawo publiczne
trans_list: publiekrecht
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) gałąź prawa zawierająca normy prawne, których zadaniem jest ochrona interesu publicznego;


lexentry: pol/prawo_ziemi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawo ziemi
trans_list: bodemrecht
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawo mówiące o nabywaniu obywatelstwa (lub innych praw) przez osobę, która urodziła się na danym terenie (na terenie obowiązywania prawa)


lexentry: pol/prawo_zwyczajowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawo zwyczajowe
sense:
  (socjologia, socjologiczny) zbiór stosowanych norm prawnych ukształtowanych w toku historii i uważanych przez jakąś społeczność lub grupę za obowiązujące;


lexentry: pol/prawosławie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawosławie
trans_list: orthodoxie
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ortodoksyjne wyznanie chrześcijańskie, które powstało w wyniku podziału chrześcijaństwa w 1054 roku (schizmy wielkiej);


lexentry: pol/prawosławny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: prawosławny
trans_list: oosters-orthodox
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odnoszący się do prawosławia, należący do prawosławia


lexentry: pol/prawybory__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawybory
trans_list: voorverkiezing
sense:
  (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wstępne wybory, które odbywają się na niewielkim obszarze kraju i są organizowane w ramach kampanii wyborczej jako rodzaj sondażu


lexentry: pol/prebenda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prebenda
sense:
  (przestarzałe, przestarzały) (kościelny) część dochodów, które duchowni otrzymują jako wynagrodzenie za pełnione obowiązki;


lexentry: pol/precel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: precel
trans_list: pretzel
sense:
  (środowiskowy) (informatyka, informatyczny) artykuł tematyczny, pisany do tzw. katalogu „presell page”, którego zadaniem jest sztuczne podbijanie rankingu jakiejś strony internetowej w wynikach wyszukiwarek


lexentry: pol/prefekt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prefekt
trans_list: prefect
sense:
  (historia, historyczny, historycznie) naczelnik prowincji, departamentu, okręgu, policji miejskiej w starożytnym Rzymie, we Francji, w Księstwie Warszawskim


lexentry: pol/prekariat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prekariat
trans_list: precariaat
sense:
  (ekonomia, ekonomiczny) (socjologia, socjologiczny) określenie tzw. nowej klasy społecznej, powstałej w wyniku kryzysu ekonomicznego – ludzie bez perspektyw życiowych: seryjni stażyści, pracownicy tymczasowi, młodzi bezrobotni lub pracujący poniżej swojego wykształcenia;


lexentry: pol/premiera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: premiera
trans_list: première
sense:
  (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) pierwsze publiczne przedstawienie utworu, zwłaszcza scenicznego lub filmu; uroczystość związana z tym przedstawieniem


lexentry: pol/prenumerata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prenumerata
trans_list: abonnement
sense:
  przedpłata za czasopismo na określony czas, gwarantująca, że dana osoba będzie otrzymywać przez ten czas określoną liczbę numerów tego czasopisma; ten czas


lexentry: pol/presupozycja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: presupozycja
trans_list: aanname
sense:
  (językoznawstwo, językoznawczy) ukryte wstępne założenie, wymagane żeby dane zdanie miało w danym kontekście logiczny sens;


lexentry: pol/prezbiterium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prezbiterium
trans_list: hoogkoor
sense:
  (architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przestrzeń kościoła przeznaczona dla duchowieństwa i służby liturgicznej;


lexentry: pol/prezbiterium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prezbiterium
trans_list: hoogkoor
sense:
  (historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kolegialny organ zarządzający chrześcijańskim kościołem partykularnym;


lexentry: pol/prezydent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prezydent
trans_list: president
sense:
  (administracja) w Polsce najwyższy przedstawiciel samorządu w miastach liczących ponad 100 tysięcy mieszkańców;


lexentry: pol/prezydent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prezydent
trans_list: president
sense:
  (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głowa państwa, najważniejsza osoba w kraju w niektórych ustrojach;


lexentry: pol/probówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: probówka
trans_list: reageerbuis
sense:
  (chemia, chemiczny) naczynie laboratoryjne, zwykle szklane, o wąskim, cylindrycznym kształcie, służące do przeprowadzania badań i eksperymentów;


lexentry: pol/procesja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: procesja
trans_list: processie
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa wiernych w pochodzie, często ze śpiewem eksponująca przedmioty kultu;


lexentry: pol/procesor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: procesor
trans_list: processor
sense:
  (informatyka, informatyczny) urządzenie cyfrowe potrafiące pobierać, interpretować i wykonywać ciąg rozkazów;


lexentry: pol/procesować__czasownik__2
sense_num: 02
written_rep: procesować
trans_list: procederen
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prowadzić proces sądowy, dochodzić roszczeń w sądzie


lexentry: pol/producent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: producent
trans_list: producent
sense:
  (biologia, biologiczny) organizm wytwarzający związki pokarmowe z prostych substancji nieorganicznych


lexentry: pol/produktywność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: produktywność
sense:
  (ekonomia, ekonomiczny) wielkość efektu produkcyjnego uzyskanego z danych nakładów, wyrażona za pomocą wartości ułamka, w którym licznik zawiera wielkość produkcji, a mianownik – wielkość poniesionych na nią nakładów;


lexentry: pol/profesor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: profesor
trans_list: hoogleraar
sense:
  nazwa stanowiska pracy na uczelniach wyższych i w instytucjach naukowych; także osoba pracująca na takim stanowisku;


lexentry: pol/profesor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: profesor
trans_list: hoogleraar
sense:
  tytuł honorowy zasłużonych nauczycieli szkolnictwa podstawowego, gimnazjalnego oraz ponadgimnazjalnego;


lexentry: pol/profilaktyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: profilaktyka
sense:
  środki i działania w celu zapobiegania niepożądanym zdarzeniom, szkodom; likwidacja przyczyn złych zjawisk


lexentry: pol/program__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: program
trans_list: programma
sense:
  (informatyka, informatyczny) zestaw komend zrozumiałych dla komputera służących wykonywaniu jakichś zadań


lexentry: pol/program__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: program
trans_list: programma
sense:
  (potocznie, potoczny) broszurka z informacjami o sztuce teatralnej lub operowej, rozprowadzana pośród widzów


lexentry: pol/program__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: program
trans_list: programma
sense:
  (szkolnictwo, szkolny) zakres wiedzy objętej nauczaniem szkolnym lub akademickim; (także, też) wykaz przedmiotów objętych takim nauczaniem


lexentry: pol/projekcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: projekcja
trans_list: projectie
sense:
  (psychologia, psychologiczny) narcystyczny mechanizm obronny polegający na przypisywaniu innym własnych poglądów, zachowań lub cech, najczęściej negatywnych; rzutowanie własnych cech i przypisywanie swoich motywacji drugiej osobie;


lexentry: pol/projekt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: projekt
trans_list: project
sense:
  (zarządzanie) zorganizowany ciąg działań, ograniczony w czasie, zmierzający do osiągnięcia założonego celu


lexentry: pol/prokrastynacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prokrastynacja
trans_list: procrastinatie
sense:
  (psychologia, psychologiczny) chorobliwa tendencja do nieustannego odkładania pewnych czynności na później;


lexentry: pol/prokurator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prokurator
trans_list: aanklager
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) funkcjonariusz czuwający nad ściganiem przestępstw i oskarżający przed sądem;


lexentry: pol/proletariusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: proletariusz
trans_list: proletariër
sense:
  (historia, historyczny, historycznie) pierwotnie członek grupy społecznej w Republice Rzymskiej, utożsamiany z ostatnią na zgromadzeniu ludowym, najbiedniejszą klasą majątkową obywateli;


lexentry: pol/proletariusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: proletariusz
trans_list: proletariër
sense:
  (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek proletariatu, klasy społecznej składającej się z robotników najemnych, zwłaszcza tych zatrudnionych w przemyśle; najuboższej warstwy społeczeństwa;


lexentry: pol/prolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prolog
trans_list: proloog
sense:
  (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) początkowy człon utworu wprowadzający informacje o okolicznościach poprzedzających właściwą akcję;


lexentry: pol/promień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: promień
trans_list: straal
sense:
  (matematyka, matematyczny) odcinek łączący środek koła, okręgu, sfery lub kuli z dowolnym punktem położonym na jej brzegu, długość tego odcinka;


lexentry: pol/propaganda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: propaganda
trans_list: propaganda
sense:
  działanie mające na celu szerzenie, wyjaśnianie i rozpowszechnianie pewnych poglądów, idei, haseł w celu pozyskania zwolenników;


lexentry: pol/propan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: propan
trans_list: propaan
sense:
  (chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezwonny i bezbarwny gaz, jego mieszanina z butanem znana jest jako LPG;


lexentry: pol/propyn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: propyn
trans_list: propyn
sense:
  (chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkinów, składnik gazu MAPP używanego w spawalnictwie;


lexentry: pol/prorok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prorok
trans_list: profeet | ziener
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przywódca religijny, boży wysłannik, osoba posiadająca zdolność przepowiadania przyszłości;


lexentry: pol/prosta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prosta
trans_list: lijn
sense:
  (matematyka, matematyczny) nieposiadająca końców krzywa, która dla każdych dwóch swoich punktów zawiera w całości najkrótszą drogę pomiędzy nimi;


lexentry: pol/prostak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prostak
trans_list: domoor
sense:
  (pejoratywnie, pejoratywny) osoba płci męskiej zachowująca się w sposób prymitywny, niekulturalny bądź chamski


lexentry: pol/prostata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prostata
trans_list: prostaat
sense:
  (anatomia, anatomiczny) gruczoł płciowy męski położony w miednicy mniejszej, wydzielający składniki nasienia


lexentry: pol/prostracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prostracja
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) leżenie krzyżem albo padanie na twarz jako wyraz uniżenia i głębokiego szacunku wobec Boga


lexentry: pol/prostytutka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prostytutka
trans_list: prostituee
sense:
  (przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) człowiek sprzedajny, który dla własnych korzyści zdradza innych lub postępuje niegodziwie i oportunistycznie


lexentry: pol/proszek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: proszek
trans_list: poeder
sense:
  substancja roztarta, rozkruszona, zmielona lub w inny sposób podzielona na wiele bardzo drobnych cząsteczek


lexentry: pol/proszek_do_pieczenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: proszek do pieczenia
trans_list: bakpoeder
sense:
  (kulinaria) substancja spulchniająca do wypieków, której podstawowym składnikiem jest soda oczyszczona czyli wodorowęglan sodu;


lexentry: pol/proszę__zwrot__1
sense_num: 02
written_rep: proszę
trans_list: alsjeblieft
sense:
  zwrot używany zamiast wołacza, wraz z rzeczownikiem w dopełniaczu przy skierowaniu wypowiedzi do kogoś


lexentry: pol/protagonista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: protagonista
trans_list: hoofdrolspeler, hoofdfiguur
sense:
  (historia, historyczny, historycznie) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) w starożytnej Grecji: pierwszy aktor, prowadzący dialog z chórem, a w późniejszym okresie także z innymi aktorami


lexentry: pol/protekcjonizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: protekcjonizm
trans_list: protectionisme
sense:
  (ekonomia, ekonomiczny) polityka ochrony przemysłu i handlu krajowego przed konkurencją zagraniczną, głównie za pomocą ceł nakładanych na przywożone towary;


lexentry: pol/protestant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: protestant
trans_list: protestant
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek wyznający protestantyzm, członek któregoś z kościołów protestanckich


lexentry: pol/protestantyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: protestantyzm
trans_list: protestantisme
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z głównych kierunków chrześcijaństwa, składający się z wierzeń powstałych głównie na skutek ruchów reformacyjnych wewnątrz Kościoła rzymskokatolickiego rozpoczętych w XVI wieku;


lexentry: pol/protokół__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: protokół
trans_list: notulen
sense:
  dokument stanowiący podsumowanie negocjacji i zawierający wyliczenie problemów uzgodnionych albo nie uzgodnionych


lexentry: pol/protokół__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: protokół
trans_list: notulen
sense:
  sprawozdanie na piśmie z posiedzenia, konferencji, sesji, rozprawy sądowej itp. zawierające streszczenie przebiegu, zapis wniosków i uchwał;


lexentry: pol/prototyp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prototyp
trans_list: prototype
sense:
  (technologia, technika, techniczny) pierwszy działający egzemplarz maszyny lub urządzenia, wykonany według dokumentacji i stanowiący podstawę do dalszej produkcji;


lexentry: pol/prowincja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prowincja
trans_list: provincie
sense:
  (kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jeden z rodzajów kościelnego podziału terytorialnego w zakonie lub zgromadzeniu zakonnym, na którym obowiązuje jurysdykcja przełożonego prowincjalengo;


lexentry: pol/prowincja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prowincja
trans_list: provincie
sense:
  (kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jeden z rodzajów kościelnego podziału terytorialnego, na którym obowiązuje jurysdykcja metropolity lub arcybiskupa;


lexentry: pol/prowincjonalny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: prowincjonalny
trans_list: provinciaal
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (administracja) związany z prowincją kościelną, dotyczący prowincji kościelnej, pochodzący z prowincji kościelnej


lexentry: pol/prowincjusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prowincjusz
trans_list: provinciaal
sense:
  (lekceważąco, lekceważący) człowiek mieszkający na prowincji, niemający wielkomiejskiej ogłady i obycia towarzyskiego


lexentry: pol/prowokacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prowokacja
trans_list: provocatie
sense:
  podstępny czyn tajnych agentów, podszywających się pod członków jakiejś organizacji w celu wyrządzenia jej szkody


lexentry: pol/prozodia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prozodia
trans_list: prosodie
sense:
  (językoznawstwo, językoznawczy) brzmieniowe właściwości mowy nakładające się na głoskowy, sylabiczny i wyrazowy ciąg wypowiedzi


lexentry: pol/prozodia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prozodia
trans_list: prosodie
sense:
  (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dyscyplina naukowa zajmująca się brzmieniowymi zjawiskami wiersza


lexentry: pol/prozodia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prozodia
trans_list: prosodie
sense:
  (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) właściwa relacja akcentów słownych i muzycznych, które powinny być zgodne


lexentry: pol/prymityw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prymityw
sense:
  (informatyka, informatyczny) rodzaj figur geometrycznych, z których buduje się inne, bardziej skomplikowane;


lexentry: pol/prymityw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prymityw
sense:
  rodzaj dzieła wykonanego w prosty sposób, prymitywnie, charakteryzujące się naiwnością, często stylizowane na sztukę ludów pierwotnych; także autor takich dzieł


lexentry: pol/prywatny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: prywatny
trans_list: besloten
sense:
  niebędący własnością skarbu państwa ani państwowej instytucji (lub przynajmniej państwo nie ma większości w akcjonariacie)


lexentry: pol/przebiśnieg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przebiśnieg
trans_list: sneeuwklokje
sense:
  (botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z gatunku śnieżyczka przebiśnieg, Galanthus nivalis L.


lexentry: pol/przebój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przebój
trans_list: hit
sense:
  (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (telewizja, telewizyjny) coś bardzo popularnego, szczególnie w odniesieniu do utworów muzycznych


lexentry: pol/przebój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przebój
trans_list: hit
sense:
  (sport, sportowy) raptowny i niespodziewany atak na bramkę rywala wykonany przez jednego zawodnika, zakończony strzałem


lexentry: pol/przecinek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przecinek
trans_list: komma
sense:
  znak interpunkcyjny służący do oddzielania pojęć przy ich wymienianiu lub do oddzielania zdań w zdaniu złożonym;


lexentry: pol/przeciw-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: przeciw-
trans_list: tegen
sense:
  …łączący się zwykle z rzeczownikami, przymiotnikami lub imiesłowami, tworzący wyrazy związane z walką z czymś lub cel działania, także wyrazy o cechach przeciwnych do wyrazu źródłowego


lexentry: pol/przeciw__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: przeciw
trans_list: tegen
sense:
  … używany do określenia celu czynności lub stanów związanych z walką lub grą z wyrażeniem stojącym za przyimkiem


lexentry: pol/przeciwciało__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przeciwciało
trans_list: antilichaam
sense:
  (medycyna, medyczny) substancja znajdująca się w organizmach kręgowców lub wytwarzana w odpowiedzi na wprowadzenie antygenów, przed którymi broni organizm;


lexentry: pol/przeciwgrzybiczy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: przeciwgrzybiczy
trans_list: fungicide
sense:
  (medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) zapobiegający grzybicy, przeciwdziałający objawom grzybicy, leczący grzybicę


lexentry: pol/przeciwnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przeciwnik
trans_list: tegenstander
sense:
  (wojskowość, wojskowy) (sport, sportowy) także przenośnie ten, przeciwko któremu się walczy lub rozgrywa grę


lexentry: pol/przeciwny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: przeciwny
trans_list: oneens
sense:
  (logika, logiczny) stwierdzający, że zaprzeczenie założenia danego twierdzenia pociąga za sobą zaprzeczenie jego tezy;


lexentry: pol/przeciwprądowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: przeciwprądowy
trans_list: tegenstroom
sense:
  (fizyka, fizyczny) dotyczący rodzaju układu przepływu płynów w urządzeniach przepływowych, m.in. wymiennikach ciepła, w którym płyny poruszają się równolegle do siebie w przeciwnym kierunku


lexentry: pol/przeciąg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przeciąg
trans_list: tocht
sense:
  strumień chłodnego powietrza powstały w pomieszczeniu z otwartymi lub nieszczelnymi drzwiami lub oknami


lexentry: pol/przeciętny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: przeciętny
trans_list: middel
sense:
  (matematyka, matematyczny) będący wynikiem mediany, czyli wartością środkowego (przeciętnego) elementu


lexentry: pol/przeciętny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: przeciętny
trans_list: middel
sense:
  (matematyka, matematyczny) będący wynikiem średniej arytmetycznej, czyli podzielenia sumy wartości przez ich liczbę;


lexentry: pol/przeczos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przeczos
trans_list: afschurving
sense:
  (medycyna, medyczny) powierzchniowy, linijny ubytek w skórze uprzednio niezmienionej powstały np. wskutek drapania;


lexentry: pol/przed__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: przed
trans_list: voor | eerder dan
sense:
  …określający, że coś znajduje się bliżej punktu patrzenia niż wyrażenie za przyimkiem; znajduje się bliżej w kolejności


lexentry: pol/przed__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: przed
trans_list: voor | eerder dan
sense:
  …służący do wyrażenia, że wydarzenie miało, ma lub będzie miało miejsce wcześniej niż wydarzenie opisane za przyimkiem


lexentry: pol/przedmiot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przedmiot
trans_list: voorwerp | ding
sense:
  (edukacja, edukacyjny) (szkolnictwo, szkolny) zajęcia edukacyjne w szkole, posiadające własną nazwę i opracowany program nauczania


lexentry: pol/przedmiot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przedmiot
trans_list: voorwerp | ding
sense:
  cel czynności, obiekt (rzadziej człowiek lub istota żywa), na którym jest wykonywana czynność; (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rzecz, wobec której działania opisuje dane prawo


lexentry: pol/przedmowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przedmowa
trans_list: voorwoord
sense:
  (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wypowiedź zamieszczona przed głównym tekstem, stanowiąca autorską bądź redakcyjną dyskusję dotyczącą utworu


lexentry: pol/przedramię__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przedramię
trans_list: onderarm
sense:
  (anatomia, anatomiczny) odcinek kończyny piersiowej (przedniej, górnej) od stawu łokciowego do nadgarstka


lexentry: pol/przedsionek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przedsionek
trans_list: atrium
sense:
  (anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) u kręgowców część serca oddzielona zastawką od komory


lexentry: pol/przedsiębiorczość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przedsiębiorczość
sense:
  zespół cech człowieka stanowiących o chęci i powodzeniu w załatwianiu różnych spraw (bycie przedsiębiorczym)


lexentry: pol/przedszkole__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przedszkole
trans_list: kleuterschool | fröbelschool
sense:
  (szkolnictwo, szkolny) dzienna placówka o charakterze opiekuńczo-wychowawczym, do której uczęszczają dzieci w wieku od trzech lat do chwili rozpoczęcia obowiązku szkolnego;


lexentry: pol/przedział__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przedział
trans_list: afstand
sense:
  (matematyka, matematyczny) podzbiór zbioru liczb rzeczywistych, ograniczony z jednej lub z dwóch stron;


lexentry: pol/przegrywać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: przegrywać
trans_list: verliezen
sense:
  (środowiskowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) odgrywać swoją rolę z nienaturalną przesadą


lexentry: pol/przegrywać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: przegrywać
trans_list: verliezen
sense:
  okazywać się słabszym, odnosić porażkę, doznawać niepowodzenia, zostawać pokonanym w jakiejś rywalizacji


lexentry: pol/przegłos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przegłos
trans_list: umlaut
sense:
  (językoznawstwo, językoznawczy) zmiana barwy samogłoski pod wpływem otoczenia fonetycznego zachodząca w językach indoeuropejskich;


lexentry: pol/przejęzyczenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przejęzyczenie
trans_list: verspreking
sense:
  rodzaj błędu popełnionego w wypowiedzi przez człowieka (a nie przez maszynę) w wyniku roztargnienia, przez nieuwagę;


lexentry: pol/przejście__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przejście
trans_list: overgang
sense:
  (sport, sportowy) w siatkówce: zmiana ustawienia drużyny na boisku, po zdobyciu prawa do wykonywania zagrywki, polegająca na przesunięciu zawodników o jedną pozycję, zgodnie z ruchem wskazówek zegara


lexentry: pol/przejściówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przejściówka
trans_list: reisstekker
sense:
  (potocznie, potoczny) bilet kolejowy umożliwiający podróżowanie między ostatnią stacją przed przejściem granicznym a pierwszą stacją po drugiej stronie granicy


lexentry: pol/przejściówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przejściówka
trans_list: reisstekker
sense:
  (potocznie, potoczny) element umożliwiający podłączenie urządzenia do innego gniazda niż przeznaczenie wtyczki


lexentry: pol/przekaz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przekaz
trans_list: overschrijving
sense:
  tekst, nagranie, film bądź w inny sposób zapisane informacje historyczne będące źródłem wiedzy o przeszłości; także przedmiot


lexentry: pol/przekaz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przekaz
trans_list: overschrijving
sense:
  treść, pogląd, przekonanie, które artysta (pisarz, reżyser) chce przekazać innym poprzez swoje dzieło


lexentry: pol/przekaźnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przekaźnik
trans_list: relais
sense:
  (elektryczność) urządzenie do zamiany sygnału o pewnych parametrach lub do pomiaru jego niektórych cech na sygnał o innych parametrach do celów automatyki, pomiarów itp.;


lexentry: pol/przekaźnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przekaźnik
trans_list: relais
sense:
  (technologia, technika, techniczny) urządzenie do zamiany sygnału o małej mocy na taki sam sygnał o większej mocy celem przesłania go dalej


lexentry: pol/przekąska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przekąska
trans_list: tussendoortje
sense:
  niewielka porcja jedzenia, spożywana między regularnymi posiłkami dla zaspokojenia głodu lub ze względów smakowych;


lexentry: pol/przekątna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przekątna
sense:
  (matematyka, matematyczny) odcinek łączący dwa wierzchołki wielokąta lub wielościanu, nieleżące na jego jednym boku (przekątna wielokąta) lub ścianie (przekątna wielościanu) i znajdujące się całkowicie wewnątrz tego wielokąta lub wielościanu


lexentry: pol/przelew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przelew
trans_list: overschrijving
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przeniesienie wierzytelności z majątku pierwotnego wierzyciela (zbywcy, cedenta) do majątku osoby trzeciej (nabywcy, cesjonariusza) na podstawie umowy zawartej między tymi osobami


lexentry: pol/przemyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przemyt
trans_list: smokkel
sense:
  nielegalny przewóz przez granicę państwa towarów, dewiz bez poddania ich kontroli i ocleniu lub przewóz przez granicę przedmiotów zakazanych


lexentry: pol/przenikliwy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: przenikliwy
trans_list: -[[kruis]]
sense:
  o człowieku: taki, który potrafi trafnie ujmować zjawiska, mający dobry zmysł obserwacji, wnikliwość


lexentry: pol/przenosić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: przenosić
trans_list: aangrijpen
sense:
  (biologia, biologiczny) rozszerzać obszar występowania danego gatunku, przemieszczając jego osobniki


lexentry: pol/przenosić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: przenosić
trans_list: aangrijpen
sense:
  (chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) (elektronika, elektroniczny) transportować przy udziale pewnego nośnika (substancji, fali nośnej, itp.).


lexentry: pol/przenosić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: przenosić
trans_list: aangrijpen
sense:
  (matematyka, matematyczny) przekształcać równanie lub nierówność tak, aby określone wyrażenie znalazło się po drugiej stronie


lexentry: pol/przenosić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: przenosić
trans_list: aangrijpen
sense:
  (matematyka, matematyczny) stosować przy obliczaniu kolejnej cyfry wartość zapamiętaną przy obliczaniu cyfry poprzedniej (np. podczas dodawania lub odejmowania)


lexentry: pol/przenosić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: przenosić
trans_list: aangrijpen
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) udzielać komuś swoich praw, jednocześnie samemu je tracąc


lexentry: pol/przenosić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: przenosić
trans_list: aangrijpen
sense:
  (psychologia, psychologiczny) rzutować nieuświadomione myśli, uczucia i wzorce zachowania na psychoterapeutę;


lexentry: pol/przenośny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: przenośny
trans_list: draagbaar
sense:
  (literacko) (językoznawstwo, językoznawczy) wyrażony za pomocą metafory, będący przenośnią; niedosłowny


lexentry: pol/przepisywać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: przepisywać
trans_list: afdrukken
sense:
  (potocznie, potoczny) o uczniu powtarzać niewłasną pracę domową, prezentując ją potem jako samodzielnie wykonaną


lexentry: pol/przepona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przepona
trans_list: diafragma
sense:
  (anatomia, anatomiczny) duży mięsień w kształcie kopuły, oddzielający klatkę od niżej położonych narządów


lexentry: pol/przepustnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przepustnica
trans_list: wurgen
sense:
  (technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) w silniku tłokowym: urządzenie regulujące dopływ powietrza, mieszanki paliwowej, pary wodnej do cylindrów


lexentry: pol/przepływ__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przepływ
trans_list: debiet
sense:
  (fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) ilość cieczy lub gazu przepływających przez przekrój poprzeczny cieku w jednostce czasu


lexentry: pol/przepływ__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przepływ
trans_list: debiet
sense:
  (fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) ruch cząstek substancji lub ładunków elektrycznych z jednego miejsca w drugie


lexentry: pol/przerwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przerwa
trans_list: pauze
sense:
  czas, w którym wykonywanie jakiejś czynności zostaje zaprzestane na pewien okres; zatrzymanie działania czegoś


lexentry: pol/przesadzać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: przesadzać
trans_list: overdrijven
sense:
  (ogrodnictwo, ogrodniczy) wykopywać roślinę z ziemi lub wyjmować z doniczki, aby posadzić ją w innym miejscu lub innym pojemniku


lexentry: pol/przesmyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przesmyk
trans_list: istmus
sense:
  (technologia, technika, techniczny) przestrzeń między nitkami osnowy, przez którą przechodzi czółenko


lexentry: pol/przestrzeń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przestrzeń
trans_list: ruimte
sense:
  (geometria) nieograniczona co najmniej trójwymiarowa rozciągłość, jedno z podstawowych pojęć geometrii;


lexentry: pol/przestępstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przestępstwo
trans_list: misdaad
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czyn człowieka zabroniony pod groźbą kary jako zbrodnia lub występek, przez ustawę karną obowiązującą w czasie jego popełnienia, bezprawny, zawiniony, społecznie szkodliwy;


lexentry: pol/przesłanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przesłanie
trans_list: belang
sense:
  główna myśl zawarta w dziele literackim, dowolnym dziele artystycznym, albo w czyjejś wypowiedzi; przedmiot zamierzonej przez autora konstatacji lub refleksji u odbiorcy; sens wypowiedzi


lexentry: pol/przetarg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przetarg
trans_list: aanbieden
sense:
  sposób wyboru wykonawcy usługi lub produktu, polegający na wyborze najkorzystniejszej dla zamawiającego oferty;


lexentry: pol/przewijać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: przewijać
trans_list: scrollen
sense:
  (informatyka, informatyczny) o stronie internetowej lub dokumencie: przesuwać tak, by wyświetlany był inny fragment


lexentry: pol/przewodnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przewodnik
trans_list: gids
sense:
  (harcerski) podstawowy stopień instruktorski w harcerstwie, oznaczany granatową podkładką pod Krzyżem Harcerskim;


lexentry: pol/przewodnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przewodnik
trans_list: gids
sense:
  osoba zajmująca się oprowadzaniem wycieczek turystycznych, pokazująca turystom miejsca warte zobaczenia, eksponaty itp.


lexentry: pol/przewodnik__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: przewodnik
trans_list: geleider
sense:
  książka, ulotka, także nagranie audiowizualne, przeznaczone dla turystów, zawierające opis okolicy, ciekawe zabytki, mapy itp.;


lexentry: pol/przewód__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przewód
trans_list: kabel
sense:
  (przestarzałe, przestarzały) inspirowanie, prowadzenie czegoś, kierowanie czymś, bycie przewodnikiem


lexentry: pol/przewód__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przewód
trans_list: kabel
sense:
  (technologia, technika, techniczny) kanał (rura, wąż) umożliwiający przepływ substancji sypkich, cieczy, gazów


lexentry: pol/przełom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przełom
trans_list: doorbraak
sense:
  (geologia, geologiczny) odcinek wąskiej doliny o stromych zboczach, w którym rzeka przedziera się między górami;


lexentry: pol/prześcieradło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prześcieradło
trans_list: laken
sense:
  prostokątny płat materiału należący do bielizny pościelowej i służący do ścielenia łóżka jako pościel pod spód;


lexentry: pol/przygotowywać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: przygotowywać
trans_list: voorbereiden
sense:
  przyrządzać, organizować coś w określonym celu, tak, aby było gotowe na czas, aby się nadawało do czegoś


lexentry: pol/przyimek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przyimek
trans_list: voorzetsel
sense:
  (gramatyka) wyraz nieodmienny i niesamodzielny poprzedzający zawsze wyrazy odmieniające się przez przypadki (= imiona) i sygnalizujący związki składniowe między wyrazem poprzedzającym a następującym;


lexentry: pol/przyjaźń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przyjaźń
trans_list: vriendschap
sense:
  dobra, serdeczna relacja pomiędzy osobami opierająca się na wzajemnym zaufaniu, pomocy, życzliwości;


lexentry: pol/przymiotnikowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: przymiotnikowy
trans_list: adjectivisch
sense:
  odnoszący się do przymiotnika, mający charakter przymiotnika, utworzony od przymiotnika, będący przymiotnikiem


lexentry: pol/przymrozek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przymrozek
sense:
  spadek temperatury powietrza poniżej 0°C, podczas gdy średnia dobowa temperatura powietrza jest dodatnia


lexentry: pol/przymykać_oko__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: przymykać oko
sense:
  nie reagować na czyjeś złe działanie; udawać, że się nie widzi; zezwalać komuś na robienie czegoś złego poprzez niekaranie go


lexentry: pol/przynęta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przynęta
trans_list: aantrekkelijkheid
sense:
  (wędkarstwo) (łowiectwo, łowiecki) pokarm, który umieszcza się w sieciach, na wędkach lub w pułapkach aby wabić zwierzynę łowną, ryby, ptaki;


lexentry: pol/przypora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przypora
trans_list: steunbeer
sense:
  (architektura, architektoniczny) mur odchodzący prostopadle na zewnątrz od ściany wysokiego budynku pełniący funkcję konstrukcyjną;


lexentry: pol/przyrost__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przyrost
trans_list: stijging
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) część spadku otrzymana w wyniku zrzeczenia się przez innych spadkobierców


lexentry: pol/przyrznia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przyrznia
trans_list: verstekbak
sense:
  (technologia, technika, techniczny) przyrząd ułatwiający ręczne przycinanie desek, listew pod odpowiednim kątem;


lexentry: pol/przysięga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przysięga
trans_list: eed
sense:
  uroczyste przyrzeczenie, wypowiadane najczęściej w słowach ustalonych zwyczajowo lub prawnie; bezwzględne zapewnienie wykonania czegoś, stwierdzenie, potwierdzenie prawdziwości tego


lexentry: pol/przysmak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przysmak
trans_list: suikerwaren
sense:
  (dawniej, dawny) (przenośnie, przenośnia) cechy etosu obce obserwowanemu, które dają się zauważyć, nawet rażą


lexentry: pol/przysposobić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: przysposobić
trans_list: adopteren
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przyjąć do rodziny cudze dziecko, uznając je za swoje


lexentry: pol/przystanek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przystanek
trans_list: halte
sense:
  (kolejnictwo) miejsce na szlaku kolejowym, pozbawione torów dodatkowych, gdzie zatrzymują się pociągi pasażerskie


lexentry: pol/przystań__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przystań
trans_list: toevluchtsoord
sense:
  (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) miejsce cumowania niewielkich jednostek pływających: łodzi, jachtów, kutrów;


lexentry: pol/przystojny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: przystojny
trans_list: knap
sense:
  (przestarzałe, przestarzały) (książkowy) zgodny z konwenansem, dobrymi obyczajami, czyli „taki, który przystoi”.


lexentry: pol/przystojny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: przystojny
trans_list: knap
sense:
  taki, który cechuje się przyjemną powierzchownością i dobrą postawą, wywołuje przyjemne odczucia estetyczne


lexentry: pol/przysłona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przysłona
trans_list: diafragma
sense:
  (optyka, optyczny) (fotografia) układ regulujący wielkość otworu, przez który światło wpada do aparatu fotograficznego, kamery lub przyrządu optycznego


lexentry: pol/przysłowie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przysłowie
trans_list: gezegde | spreekwoord
sense:
  zdanie utrwalone w tradycji ustnej, czasem w formie wierszowanej, wyrażające jakąś myśl ogólną: regułę życiową, wskazówkę, przestrogę;


lexentry: pol/przysłówek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przysłówek
trans_list: bijwoord | adverbium
sense:
  (gramatyka) część mowy określająca sposób wykonywania czynności (jako okolicznik sposobu) lub stopień nasycenia cechy wyrażonej przymiotnikiem;


lexentry: pol/przywieźć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: przywieźć
sense:
  przy pomocy pojazdu lub narzędzia na kołach (ewentualnie kółkach) dostarczyć coś lub umożliwić komuś przybycie w dane miejsce


lexentry: pol/przywilej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przywilej
trans_list: privilege
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawo, na podstawie którego dany wierzyciel może przed innymi wierzycielami żądać zwrotu swoich należności z przedmiotów majątkowych dłużnika


lexentry: pol/przędza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przędza
trans_list: garen
sense:
  (włókiennictwo) wyrób włókienniczy skręcony z wełny, bawełny lub innego włókna wykonany w procesie przędzenia;


lexentry: pol/próg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: próg
trans_list: drempel
sense:
  (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element na gryfie niektórych instrumentów, do którego dociska się struny


lexentry: pol/próżnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: próżnia
trans_list: vacuüm
sense:
  (fizyka, fizyczny) przestrzeń, w której nie ma cząsteczek obdarzonych masą (pomijając cząstki wirtualne);


lexentry: pol/prędkość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prędkość
trans_list: snelheid
sense:
  tempo zachodzenia jakiegoś zjawiska, w tym również szybkość poruszania, przemieszczania się jakiegoś obiektu


lexentry: pol/psalm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psalm
trans_list: psalm
sense:
  (literacko) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) liryczny utwór modlitewny, rodzaj pieśni religijnej;


lexentry: pol/pseudonauka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pseudonauka
trans_list: pseudowetenschap
sense:
  zbiór twierdzeń nieakceptowanych powszechnie przez środowisko naukowe, które aspirują do miana nauki;


lexentry: pol/pseudonim__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pseudonim
trans_list: pseudoniem
sense:
  (książkowy) przybrane imię, nazwisko lub inna nazwa, używane najczęściej przez artystów lub konspiratorów zamiast lub oprócz prawdziwych;


lexentry: pol/psiakrew__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: psiakrew
trans_list: duivel
sense:
  …powtarzany jako przekleństwo, wyraz raczej bez wulgarnego, czy grubiańskiego wydźwięku, w mowie potocznej często jako przerywnik w zdaniu lub partykuła emfatyczna (bezpośrednio po wyrazie, który mówca chce podkreślić)


lexentry: pol/psychastenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psychastenia
trans_list: psychasthenie
sense:
  (psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne objawiające się m.in. lękami, natręctami i niepokojem


lexentry: pol/psychiatra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psychiatra
trans_list: psychiater
sense:
  (medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób psychicznych


lexentry: pol/psychiatria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psychiatria
trans_list: psychiatrie
sense:
  (medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się pochodzeniem, rozpoznawaniem i leczeniem chorób psychicznych;


lexentry: pol/psychopomp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psychopomp
trans_list: psychopompos
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) istota (anioł, bóstwo, duch, zwierzę) odprowadzająca lub przenosząca dusze zmarłych do świata pozagrobowego;


lexentry: pol/psychoterapia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psychoterapia
trans_list: psychotherapie
sense:
  (psychologia, psychologiczny) leczenie metodą bez użycia leków przy zastosowaniu np. perswazji czy sugestii;


lexentry: pol/psychoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psychoza
trans_list: psychose
sense:
  (książkowy) (przenośnie, przenośnia) skłonność do ulegania intensywnym emocjom, nastrojom, szczególnie szerzącym się w jakiejś zbiorowości


lexentry: pol/psychoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psychoza
trans_list: psychose
sense:
  (medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna objawiająca się halucynacjami, urojeniami, niezdolnością do współżycia społecznego


lexentry: pol/pszczelarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pszczelarz
trans_list: bijenhouder | imker
sense:
  (pszczelarstwo, pszczelarski) osoba hodująca pszczoły w celu uzyskania produktów pszczelich, takich jak miód, wosk, pyłek, pierzga, propolis lub zapewnienia dostatecznej ilości pszczół do zapylania użytków rolnych


lexentry: pol/ptasznik__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: ptasznik
trans_list: tarantula
sense:
  (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) pająk z rodziny ptasznikowatych, Theraphosidae


lexentry: pol/publikować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: publikować
sense:
  ogłaszać coś poprzez teksty wydane drukiem, podawać jakąś informację do ogólnej wiadomości, obwieszczać


lexentry: pol/pudel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pudel
trans_list: poedel
sense:
  (kynologia, kynologiczny) rasa hodowanych w kilku odmianach psów do towarzystwa; pies należący do tej rasy;


lexentry: pol/puder__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puder
trans_list: poeder
sense:
  (kosmetyka, kosmetyczny) kosmetyk o charakterystycznej kruchej i sypkiej konsystencji, służący do pielęgnacji i upiększania skóry, najczęściej twarzy;


lexentry: pol/puder__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puder
trans_list: poeder
sense:
  (medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) sypka postać leków stosowanych w leczeniu schorzeń skóry


lexentry: pol/pudło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pudło
trans_list: buis
sense:
  (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (potocznie, potoczny) część instrumentu wzmacniająca dźwięk


lexentry: pol/pulpit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pulpit
trans_list: bureaublad
sense:
  (informatyka, informatyczny) podstawowy obszar roboczy w systemach operacyjnych, których powłoka graficzna oparta jest o tzw. okna;


lexentry: pol/pulpit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pulpit
trans_list: bureaublad
sense:
  urządzenie z blatem wyposażonym we wskaźniki i wyłączniki, służące do sterowania innymi urządzeniami


lexentry: pol/puls__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puls
trans_list: pols
sense:
  (medycyna, medyczny) rozciąganie ściany tętnic spowodowane zmianami ciśnienia krwi, które są wynikiem skurczów i rozkurczów komór serca


lexentry: pol/pumeks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pumeks
trans_list: puimsteen
sense:
  (geologia, geologiczny) wulkaniczna skała magmowa zbudowana z porowatego szkliwa wulkanicznego powstałego z silnie gazującej lawy;


lexentry: pol/pumeks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pumeks
trans_list: puimsteen
sense:
  (kosmetyka, kosmetyczny) przedmiot z pumeksu (1.1) lub uzyskiwany syntetycznie, stosowany do usuwania zrogowaciałego naskórka i odcisków


lexentry: pol/punkt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: punkt
trans_list: punt
sense:
  (matematyka, matematyczny) element pewnej (abstrakcyjnej) przestrzeni, szczególnie mającej interpretację geometryczną


lexentry: pol/punkt_widokowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: punkt widokowy
trans_list: uitkijkpunt
sense:
  (turystyka, turystyczny) wzniesione miejsce w ternie, z którego roztacza się atrakcyjny, szeroki widok na okolicę;


lexentry: pol/purga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: purga
trans_list: sneeuwstorm
sense:
  (meteorologia, meteorologiczny) silny i gwałtowny północno-wschodni wiatr wiejący na Syberii, połączony z zamiecią śnieżną


lexentry: pol/purée__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: purée
trans_list: brij
sense:
  (kulinaria) potrawa z ziemniaków, innych warzyw lub owoców – ugotowanych, przetartych lub zgniecionych na papkę;


lexentry: pol/pustynia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pustynia
trans_list: woestijn
sense:
  (geografia, geograficzny) teren niemal całkowicie pozbawiony roślinności na skutek małej ilości opadów;


lexentry: pol/puzon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puzon
trans_list: trombone
sense:
  (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty blaszany, w którym wysokość dźwięku reguluje się teleskopowym suwakiem;


lexentry: pol/puzzle__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puzzle
trans_list: legpuzzel
sense:
  układanka składająca się z elementów o charakterystycznym kształcie, które należy dopasować, aby powstał obrazek;


lexentry: pol/pułk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pułk
trans_list: regiment
sense:
  (wojskowość, wojskowy) duża jednostka wojskowa większa od batalionu i mniejsza od brygady lub dywizji;


lexentry: pol/pysk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pysk
trans_list: snuit
sense:
  (przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) (grubiański, grubiańsko) o twarzy człowieka (policzkach, wargach itp.)


lexentry: pol/pytanie_retoryczne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pytanie retoryczne
trans_list: retorische vraag
sense:
  (językoznawstwo, językoznawczy) pytanie, na które nie oczekuje się lub nie udziela się odpowiedzi, stosowane jako figura retoryczna lub wyraz powątpiewania;


lexentry: pol/pył__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pył
trans_list: stof
sense:
  (astronomia, astronomiczny) teoretyczna, wyidealizowana forma materii, której równanie stanu odpowiada płynowi o skończonej gęstości ale zerowym ciśnieniu;


lexentry: pol/pył__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pył
trans_list: stof
sense:
  (technologia, technika, techniczny) substancja mineralna pozostała po procesie spalania albo ścierania, kruszenia substancji stałych;


lexentry: pol/półka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: półka
trans_list: plank
sense:
  osobny mebel lub część szafy, kredensu, regału itp., w kształcie poziomej deski, służący do trzymania na nim przedmiotów


lexentry: pol/półprzewodnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: półprzewodnik
trans_list: halfgeleider
sense:
  (fizyka, fizyczny) ciało stałe będące przewodnikiem, o oporze większym niż w metalach, a mniejszym niż w dielektrykach;


lexentry: pol/półsamogłoska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: półsamogłoska
trans_list: glijden
sense:
  (językoznawstwo, językoznawczy) głoska mająca cechy samogłoski, lecz nie mająca zdolności sylabotwórczej


lexentry: pol/półton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: półton
trans_list: halve toon
sense:
  (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najmniejsza odległość między dwoma dźwiękami we współczesnym zachodnim systemie tonalnym;


lexentry: pol/półwysep__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: półwysep
trans_list: schiereiland
sense:
  (geografia, geograficzny) wysunięta część lądu otoczona z trzech stron wodami morza, jeziora lub rzeki;


lexentry: pol/pączek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pączek
trans_list: knop
sense:
  (kulinaria) wypiek przypominający kształtem kulę, smażony w głębokim tłuszczu, często lukrowany lub posypywany cukrem;


lexentry: pol/pęd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pęd
trans_list: impuls
sense:
  (botanika, botaniczny) nadziemna część rośliny składająca się z łodygi, liści, pączków, kwiatów i owoców;


lexentry: pol/pędrak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pędrak
trans_list: engerling
sense:
  (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) typ oligopodialnej larwy owada w przeobrażeniu zupełnym, żyjącej w glebie, w kale zwierząt roślinożernych lub w próchnie;


lexentry: pol/pępek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pępek
trans_list: navel
sense:
  (anatomia, anatomiczny) blizna w środkowej części brzucha, która stanowi pozostałość po odpadniętej lub usuniętej pępowinie;


lexentry: pol/pęseta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pęseta
trans_list: pincet
sense:
  (kosmetyka, kosmetyczny) rodzaj szczypczyków o sprężystych ramionach służących do chwytania lub usuwania czegoś


lexentry: pol/płaskowyż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płaskowyż
trans_list: hoogvlakte
sense:
  (geografia, geograficzny) obszar wysoko położony o płaskiej lub lekko falistej powierzchni i o stromych stokach;


lexentry: pol/płetwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płetwa
trans_list: vin
sense:
  (technologia, technika, techniczny) płaski i szeroki element konstrukcyjny urządzeń pływających, rzadziej latających


lexentry: pol/płetwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płetwa
trans_list: vin
sense:
  (zoologia, zoologiczny) narząd służący do utrzymywania pożądanej pozycji ciała oraz do poruszania się, występujący u ryb oraz u ssaków wodnych;


lexentry: pol/płetwa_sterowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płetwa sterowa
sense:
  (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) zanurzona w wodzie, ruchoma część steru; płat, który dzięki opływającej go wodzie, generuje siłę skręcającą ruch statku;


lexentry: pol/płeć__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płeć
trans_list: geslacht | sekse
sense:
  cecha organizmów żywych w obrębie jednego gatunku charakteryzująca je pod względem ich zdolności rozrodczych;


lexentry: pol/pług__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pług
trans_list: ploeg
sense:
  (historia, historyczny, historycznie) (agrotechnika, agrotechniczny) historyczna jednostka miary powierzchni


lexentry: pol/płyn_Lugola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płyn Lugola
trans_list: lugol
sense:
  (chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wodny roztwór czystego jodu w jodku potasu, do zastosowań leczniczych lub laboratoryjnych;


lexentry: pol/płyta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płyta
trans_list: plaat
sense:
  element konstrukcyjny, którego grubość jest mała w porównaniu do długości i szerokości, obciążony równolegle do mniejszego wymiaru


lexentry: pol/płyta_główna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płyta główna
trans_list: moederbord
sense:
  (elektronika, elektroniczny) najważniejsza część urządzenia (w szczególności komputera) pozwalająca na komunikację wszystkich urządzeń do niej podłączonych;


lexentry: pol/pływak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pływak
trans_list: drijven
sense:
  (technologia, technika, techniczny) element techniczny mający za zadanie unosić się na wodzie lub innej cieczy


lexentry: pol/rabin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rabin
trans_list: rabbijn
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożony gminy żydowskiej, uczony w prawie żydowskim;


lexentry: pol/rachatłukum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rachatłukum
trans_list: turks fruit
sense:
  (kulinaria) (cukiernictwo) słodki przysmak z Bliskiego Wschodu, wyrób cukierniczy o konsystencji galaretki, zawierający dodatki, np. migdały, orzechy lub kawałki owoców, serwowany w formie kostek oprószonych cukrem pudrem;


lexentry: pol/rachunek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rachunek
trans_list: rekening
sense:
  stan majątku lub kapitału wyrażony liczbowo (wartość, ilość) jako rezultat działalności finansowej lub gospodarczej


lexentry: pol/rachunek_całkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rachunek całkowy
trans_list: integraalrekening
sense:
  (matematyka, matematyczny) dział analizy matematycznej poświęcony własnościom, technice obliczania i zastosowaniom całek;


lexentry: pol/rachunki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rachunki
trans_list: aritmetica
sense:
  (potocznie, potoczny) (przestarzałe, przestarzały) matematyka jako przedmiot w początkowym okresie nauczania


lexentry: pol/racjonalizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: racjonalizacja
trans_list: rationalisatie
sense:
  (psychologia, psychologiczny) mechanizm obronny polegający na szukaniu racjonalnych argumentów mających motywować własne czyny i postawy mające źródło w uczuciach i motywach, do których dana osoba nie chce się przed sobą przyznać


lexentry: pol/racjonalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: racjonalizm
trans_list: rationalisme
sense:
  postawa odrzucająca tezy nie mające uzasadnienia rozumowego, np. wynikające wyłącznie z wiary, tradycji, autorytetu, itp.;


lexentry: pol/raczej__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: raczej
sense:
  … wskazujący na to, że autor zdania nie jest pewny co do jakiejś decyzji, ale uznaje za bardziej prawdopodobne, że podejmie tę decyzję


lexentry: pol/raczej__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: raczej
sense:
  … wskazujący na to, że autor zdania nie jest pewny co do jakiejś opinii, ale bardziej przychyla się do jej potwierdzenia


lexentry: pol/raczej__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: raczej
sense:
  … wskazujący na to, że autor zdania nie jest pewny co do jego prawdziwości, ale uznaje za bardziej prawdopodobne, że jest prawdziwe


lexentry: pol/rad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rad
trans_list: radium
sense:
  (chemia, chemiczny) promieniotwórczy pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 88, srebrzystobiały metal;


lexentry: pol/rada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rada
trans_list: raad
sense:
  grupa osób, najczęściej wydzielona formalnie w ramach jakiejś organizacji lub społeczności, której celem jest znalezienie poprzez dyskusję lub z racji posiadanego doświadczenia, rozwiązania określonego problemu


lexentry: pol/radar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: radar
trans_list: radar
sense:
  (technologia, technika, techniczny) urządzenie emitujące fale elektromagnetyczne określonej długości i odbierające te fale odbite od obiektów i na tej podstawie określające położenie tych obiektów;


lexentry: pol/radiator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: radiator
trans_list: radiateur
sense:
  (technologia, technika, techniczny) element lub zespół elementów wypromieniowujących ciepło do otoczenia;


lexentry: pol/radioaktywność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: radioaktywność
trans_list: radioactiviteit
sense:
  (fizyka, fizyczny) zdolność jąder atomowych do samorzutnej emisji promieniowania korpuskularnego alfa lub beta albo promieniowania elektromagnetycznego gamma


lexentry: pol/radioteleskop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: radioteleskop
trans_list: radiotelescoop
sense:
  (astronomia, astronomiczny) teleskop, który wykorzystuje fale radiowe do obserwacji odległych obiektów astronomicznych;


lexentry: pol/radon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: radon
trans_list: radon
sense:
  (chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rn i liczbie atomowej 86, promieniotwórczy gaz szlachetny, bezbarwny i bezwonny;


lexentry: pol/radość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: radość
trans_list: vreugde
sense:
  uczucie zadowolenia i satysfakcji, przejawiające się śmiechem, optymistycznym spojrzeniem na rzeczywistość czy poczuciem beztroski


lexentry: pol/radykalny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: radykalny
trans_list: radicaal
sense:
  którego dążeniem są zasadnicze zmiany społeczne lub polityczne; (także, też) będący wyrazem takich dążeń


lexentry: pol/raj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: raj
trans_list: paradijs
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce wiecznej szczęśliwości, które istniało na początku ludzkości, które czeka również po śmierci;


lexentry: pol/rakieta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rakieta
trans_list: racket
sense:
  (wojskowość, wojskowy) pocisk zbudowany z głowicy bojowej i urządzenia napędowego z silnikiem rakietowym


lexentry: pol/ramadan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ramadan
trans_list: ramadan
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w islamie: ścisły post obowiązujący muzułmanów od świtu do nocy w miesiącu ramadan (1.1)


lexentry: pol/rana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rana
trans_list: wonde
sense:
  (medycyna, medyczny) uszkodzenie ciągłości skóry, a często również głębszych tkanek lub narządów na skutek urazu, oparzenia itp.;


lexentry: pol/randka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: randka
trans_list: afspraak
sense:
  umówione, najczęściej romantyczne spotkanie dwóch zainteresowanych sobą osób, w celu bliższego poznania się lub spędzenia razem czasu


lexentry: pol/rasizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rasizm
trans_list: racisme
sense:
  ideologia oraz wypływające z niej zachowania przyjmujące założenie wyższości niektórych ras ludzi nad innymi;


lexentry: pol/raszpla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: raszpla
trans_list: zee-engel
sense:
  (potocznie, potoczny) (pospolicie) obraźliwie o kobiecie, najczęściej brzydkiej, źle zbudowanej lub starszej


lexentry: pol/rdzeń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rdzeń
trans_list: radix
sense:
  (językoznawstwo, językoznawczy) główny morfem wyrazu, który pozostaje po oddzieleniu od niego wszystkich afiksów;


lexentry: pol/reakcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reakcja
trans_list: reactie
sense:
  (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ugrupowanie dążące do powrotu do poprzedniego stanu


lexentry: pol/reaktor_katalityczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reaktor katalityczny
sense:
  (motoryzacja) część układu wydechowego wszystkich współczesnych samochodów osobowych spełniająca funkcję pozasilnikowego systemu zmniejszania emisji szkodliwych składników spalin;


lexentry: pol/realizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: realizm
trans_list: realisme
sense:
  (sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wierne odtwarzanie rzeczywistości w utworze literackim lub dziele sztuki; (także, też) kierunek literacki i artystyczny wiernie odtwarzający rzeczywistość


lexentry: pol/recenzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: recenzja
trans_list: recensie
sense:
  (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) ocena wraz z krótkim omówieniem publikacji książkowej, filmu, albumu muzycznego, koncertu, imprezy artystycznej w prasie lub w innych środkach przekazu


lexentry: pol/receptura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: receptura
sense:
  (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (technologia, technika, techniczny) wykaz składników, wzór, formuła lub przepis, normujący zestaw składników określonego produktu;


lexentry: pol/receptura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: receptura
sense:
  (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) nauka o przyrządzaniu leków (na podstawie recepty); dział farmacji


lexentry: pol/redaktor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: redaktor
trans_list: redacteur
sense:
  pracownik redakcji, który zajmuje się redagowaniem tekstów, opracowywaniem audycji radiowych lub programów telewizyjnych


lexentry: pol/redukcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: redukcja
trans_list: korting
sense:
  (technologia, technika, techniczny) w hydraulice: kształtka pozwalająca zmienić średnicę kolejnej rury;


lexentry: pol/referencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: referencja
trans_list: referentie
sense:
  (informatyka, informatyczny) wartość, zawierająca informację o położeniu innej wartości w pamięci lub nośniku danych;


lexentry: pol/referendum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: referendum
trans_list: referendum
sense:
  (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głosowanie, którego celem jest rozstrzygnięcie jakiejś kwestii przez ogół obywateli kraju, regionu lub gminy;


lexentry: pol/refować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: refować
trans_list: reffen
sense:
  (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) zmniejszać powierzchnię ożaglowania bez użycia dodatkowych żagli przez częściowe zwijanie lub składanie dolnej części żagla i umocowanie jej za pomocą linek


lexentry: pol/refrakcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: refrakcja
trans_list: refractie
sense:
  (fizjologia, fizjologiczny) okresowa niewrażliwość na bodźce komórek pobudliwych (a także błon komórkowych wypustek tych komórek) po przejściu potencjału czynnościowego;


lexentry: pol/refrakcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: refrakcja
trans_list: refractie
sense:
  (fizyka, fizyczny) odchylenie kierunku rozchodzenia się fali związana ze zmianą jej prędkości przy przejściu do innego ośrodka;


lexentry: pol/refren__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: refren
trans_list: refrein
sense:
  (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w utworze śpiewanym jest to powtarzająca się melodia i tekst


lexentry: pol/regencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: regencja
trans_list: regentschap
sense:
  (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) władza sprawowana przez regenta, regentkę


lexentry: pol/regent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: regent
trans_list: regent
sense:
  (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ktoś, kto sprawuje władzę za nieobecnego lub młodocianego monarchę;


lexentry: pol/region__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: region
trans_list: gebied
sense:
  (książkowy) wydzielony, stosunkowo jednorodny obszar odróżniający się od terenów przyległych określonymi cechami naturalnymi lub nabytymi


lexentry: pol/region__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: region
trans_list: gebied
sense:
  (urzędowy) jednostka podziału administracyjnego najwyższego stopnia, mająca zazwyczaj dużą samodzielność zbliżoną do autonomii


lexentry: pol/rehabilitacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rehabilitacja
trans_list: eerherstel
sense:
  (medycyna, medyczny) przywrócenie choremu sprawności fizycznej i psychicznej oraz przystosowanie go do zmienionych warunków życia;


lexentry: pol/rehabilitacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rehabilitacja
trans_list: eerherstel
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) unieważnienie wyroku i przywrócenie osobie skazanej niesłusznie utraconych przez nią praw;


lexentry: pol/reinkarnacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reinkarnacja
trans_list: reïncarnatie
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd, według którego dusza po śmierci wciela się w nowy byt fizyczny;


lexentry: pol/rejon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rejon
sense:
  jednostka podziału administracyjnego w ZSRR, a po jego rozpadzie w byłych republikach Rosji, Ukrainie, Białorusi, Azerbejdżanie, Gruzji, Łotwie, Litwie i Mołdawii;


lexentry: pol/rekin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rekin
trans_list: haai
sense:
  (ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba chrzęstnoszkieletowa żyjąca w ciepłych morzach i oceanach;


lexentry: pol/reklama__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reklama
trans_list: advertentie
sense:
  informacja połączona z komunikatem perswazyjnym, mająca zachęcić do kupienia produktu lub skorzystania z usługi;


lexentry: pol/reklamacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reklamacja
trans_list: proces-verbaal
sense:
  zgłoszenie się ze skargą do producenta, wykonawcy usługi; zwrócenie się w celu przedstawienia wad towaru, usługi


lexentry: pol/reklamować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: reklamować
sense:
  żądać naprawy, wymiany lub refundacji wadliwego towaru lub źle wykonanej usługi, często w ramach gwarancji lub rękojmi


lexentry: pol/rekonstrukcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rekonstrukcja
trans_list: verbouw | verbouwing
sense:
  odtworzenie czegoś opierając się o zachowane fragmenty, informacje, szczątki, przekazy itd.; (także, też) rzecz, która została odtworzona/zrekonstruowana


lexentry: pol/rekreacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rekreacja
trans_list: ontspanning
sense:
  odnawianie sił poprzez aktywny wypoczynek lub za pomocą różnych form aktywności fizycznej lub psychicznej


lexentry: pol/rekrutacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rekrutacja
trans_list: verwerving
sense:
  przyjmowanie pracowników do zakładów pracy, kandydatów na wyższe uczelnie, kandydatów do szkół itp.;


lexentry: pol/rektascensja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rektascensja
trans_list: rechte klimming
sense:
  (astronomia, astronomiczny) jedna ze współrzędnych w układzie współrzędnych równikowych równonocnych;


lexentry: pol/relacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: relacja
trans_list: relatie
sense:
  (matematyka, matematyczny) podzbiór iloczynu kartezjańskiego zbiorów, związek pomiędzy elementami tych zbiorów


lexentry: pol/religia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: religia
trans_list: religie | godsdienst
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system wierzeń i praktyk, określający relację jednostki do różnie pojmowanej sfery sacrum, czyli świętości i sfery boskiej;


lexentry: pol/relikwia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: relikwia
trans_list: reliek
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kawałki ciała lub płyny ustrojowe osoby uznawanej za świętą, rzadziej fragmenty rzeczy związane z tą osobą, którym jakaś religia przypisuje nadprzyrodzoną moc;


lexentry: pol/remake__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: remake
trans_list: remake
sense:
  (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) nowa wersja filmu nakręconego przed laty;


lexentry: pol/remis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: remis
trans_list: gelijke stand
sense:
  wynik jakiejś rywalizacji (np. gry, rozgrywki sportowej), w której żadna ze stron nie została pokonana; także gra nierozstrzygnięta


lexentry: pol/renesans__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: renesans
sense:
  (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (sztuka) (architektura, architektoniczny) główny kierunek w kulturze środkowo- i zachodnioeuropejskiej, który datuje się na przełom wieku XV i XVI;


lexentry: pol/repozytorium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: repozytorium
sense:
  (dawniej, dawny) w instytucji: miejsce przechowywania dokumentów wykorzystywanych przez jej pracowników; rodzaj ogólnodostępnego archiwum


lexentry: pol/repozytorium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: repozytorium
sense:
  (informatyka, informatyczny) miejsce, z którego wielu użytkownikom udostępniane są pliki lub aplikacje


lexentry: pol/reprywatyzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reprywatyzacja
trans_list: reprivatisering
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) zwrot mienia przejętego wcześniej przez państwo na rzecz byłych właścicieli lub ich spadkobierców; (także, też) zrekompensowanie tego mienia w formie pieniężnej albo w naturze;


lexentry: pol/republika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: republika
trans_list: republiek
sense:
  (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym władza jest sprawowana przez organ wyłoniony w wyniku wyborów na określony czas;


lexentry: pol/republika_bananowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: republika bananowa
trans_list: bananenrepubliek
sense:
  (przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) małe, niestabilne politycznie państwo, gospodarczo zależne od eksportu jednego surowca, rządzone przez dyktatora lub reżim wojskowy;


lexentry: pol/resetować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: resetować
trans_list: herinitialiseren
sense:
  (informatyka, informatyczny) podawać sygnał zerowania na wejścia rejestrów i sumatora procesora urządzenia komputerowego, tym samym wznawiać jego pracę od początku


lexentry: pol/responsorium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: responsorium
trans_list: responsorie
sense:
  liturgiczna krótka formuła modlitewna, w której wykonuje się naprzemienny śpiew lub recytację wersetów;


lexentry: pol/reszta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reszta
trans_list: rest
sense:
  (informatyka, informatyczny) przy dzieleniu liczb: liczba, która dodana do zaokrąglonego w stronę zera wyniku dzielenia, pomnożonego przez dzielnik daje dzielną;


lexentry: pol/reszta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reszta
trans_list: rest
sense:
  (matematyka, matematyczny) przy dzieleniu liczb całkowitych: liczba, która dodana do zaokrąglonego w dół wyniku dzielenia, pomnożonego przez dzielnik daje dzielną;


lexentry: pol/retoryka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: retoryka
trans_list: retorica
sense:
  (językoznawstwo, językoznawczy) sztuka posługiwania się językiem, zwłaszcza w wystąpieniach publicznych, mających na celu przekonywanie słuchaczy;


lexentry: pol/reumatyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reumatyzm
trans_list: reumatiek
sense:
  (medycyna, medyczny) schorzenie narządów ruchu charakteryzujące się bólami i zmianami zwyrodnieniowymi w stawach;


lexentry: pol/rewolucja_francuska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rewolucja francuska
sense:
  (historia, historyczny, historycznie) rewolucyjny okres we Francji w latach 1789-1799, w którym doszło do głębokich zmian polityczno-społecznych;


lexentry: pol/rezerwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rezerwa
trans_list: reserve
sense:
  (sport, sportowy) (w sportach drużynowych) grupa sportowców, którzy mogą zastąpić innych zawodników w czasie meczu


lexentry: pol/rezerwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rezerwa
trans_list: reserve
sense:
  ogół obywateli (rezerwistów), którzy mogą być powołani do wojska na okresowe ćwiczenia lub na wypadek wojny


lexentry: pol/ring__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ring
trans_list: ring
sense:
  (sport, sportowy) kwadratowa konstrukcja, otoczona linami, służąca jako miejsce rozgrywania pojedynków niektórych dyscyplin walki wręcz, np. bokserskich;


lexentry: pol/road__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: road
sense:
  (geologia, geologiczny) pierwszy, najstarszy wiek gwadalupu (środkowego permu), trwający 270,6 – 268 milionów lat temu;


lexentry: pol/roast__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: roast
trans_list: branden
sense:
  (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) rodzaj „anty benefisu”, forma komediowej rozrywki scenicznej, polegająca na występie roastowanego oraz zaproszonych gości wygłaszających obraźliwe, sarkastyczne monologi w kierunku roastowanego i siebie wzajemnie;


lexentry: pol/robak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: robak
trans_list: worm
sense:
  (informatyka, informatyczny) powielający się samoistnie program komputerowy, który wykonuje niepożądane działania;


lexentry: pol/robot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: robot
trans_list: robot
sense:
  (technologia, technika, techniczny) maszyna, urządzenie zbudowane do wykonywania pewnych czynności według nakazanego programu;


lexentry: pol/robotnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: robotnica
sense:
  (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) bezpłodna samica pszczoły, mrówki lub termita, która wykonuje wszystkie prace


lexentry: pol/rock__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rock
trans_list: rock
sense:
  (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek silnie rytmicznej muzyki rozrywkowej granej głównie z użyciem instrumentów nagłośnionych elektrycznie;


lexentry: pol/rodzaj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodzaj
trans_list: geslacht | soort | aard | ras | type | sekse
sense:
  (gramatyka) cecha rzeczownika wpływająca na jego końcówkę podczas deklinacji oraz na końcówki i formy innych części mowy, występujących obok danego rzeczownika np. w zdaniu;


lexentry: pol/rodzaj_męski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodzaj męski
trans_list: mannelijk
sense:
  (gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty płci męskiej lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku


lexentry: pol/rodzaj_nijaki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodzaj nijaki
trans_list: neutrum
sense:
  (gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty niedojrzałe lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku


lexentry: pol/rodzaj_żeński__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodzaj żeński
trans_list: vrouwelijke
sense:
  (gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty płci żeńskiej lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku


lexentry: pol/rodzajnik_nieokreślony__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodzajnik nieokreślony
trans_list: lidwoord van onbepaaldheid
sense:
  (gramatyka) rodzajnik występujący w wyrażeniach wieloznacznych (np. nie odnoszących się do konkretnego przedmiotu lub osoby)


lexentry: pol/rodzajnik_określony__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodzajnik określony
trans_list: bepaald lidwoord
sense:
  (językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) rodzajnik występujący w wyrażeniach odnoszących się do konkretnych przedmiotów lub osób (np. znanych z kontekstu) oraz pojęć ogólnych


lexentry: pol/rodzimek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodzimek
sense:
  (geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) bryłka czystego metalu znaleziona w skale czy glebie


lexentry: pol/rodzina_językowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodzina językowa
trans_list: taalfamilie
sense:
  grupa języków, co do których zakłada się lub istnieją bezpośrednie dowody, że wywodzą się one od wspólnego prajęzyka;


lexentry: pol/rogal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rogal
trans_list: croissant
sense:
  (rolnictwo, rolniczy) urządzenie do suszenia siana składające się z żerdzi i przymocowanych do niej poprzeczek; używane w górach


lexentry: pol/rok_świetlny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rok świetlny
trans_list: lichtjaar
sense:
  (astronomia, astronomiczny) jednostka długości równa odległości, jaką przebywa w próżni światło w czasie jednego roku;


lexentry: pol/rokitnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rokitnik
sense:
  (botanika, botaniczny) Hippophaë rhamnoides, gatunek krzewu posiadającego podłużne, srebrzyste liście i niewielkie, pomarańczowe owoce bogate w witaminę C;


lexentry: pol/rokosz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rokosz
trans_list: opruiing
sense:
  (historia, historyczny, historycznie) zbrojne wystąpienie szlachty w dawnej Polsce przeciw królowi pod hasłem obrony zagrożonych swobód;


lexentry: pol/rokować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: rokować
trans_list: bespreken
sense:
  prowadzić dyskusję dyplomatyczną mającą doprowadzić do osiągnięcia porozumienia między stronami rozmowy


lexentry: pol/rola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rola
trans_list: rol
sense:
  (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) wcielenie się w postać przez aktora


lexentry: pol/rolnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rolnictwo
trans_list: landbouw
sense:
  (rolnictwo, rolniczy) dział gospodarki i zajęcie, które polega na wytwarzaniu żywności i surowców przemysłowych poprzez uprawę roślin i hodowlę zwierząt;


lexentry: pol/rolować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: rolować
trans_list: scrollen
sense:
  (ekonomia, ekonomiczny) (potocznie, potoczny) spłacać dług za pomocą kolejnego długu, na tych samych warunkach, ale o późniejszym okresie spłaty


lexentry: pol/romantyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: romantyzm
trans_list: romantiek
sense:
  (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) epoka w historii sztuki i literatury, trwająca od lat 90. XVIII wieku do lat 40. XIX wieku;


lexentry: pol/rondel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rondel
trans_list: pan
sense:
  (historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) neolityczne, ufortyfikowane założenie przestrzenne o okrągłym kształcie;


lexentry: pol/rondel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rondel
trans_list: pan
sense:
  (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) rodzaj utworu wywodzący się z poezji starofrancuskiej;


lexentry: pol/rondo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rondo
trans_list: rotonde
sense:
  (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) układ stroficzny, posiadający od 8 do 15 wersów, dwa rymy i refren, powtarzający pierwsze słowa utworu dwu- lub trzykrotnie na końcu każdej zwrotki, lecz nierymujący się z resztą wersów;


lexentry: pol/ropa_naftowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ropa naftowa
trans_list: aardolie
sense:
  (geologia, geologiczny) (chemia, chemiczny) ciekła kopalina, mieszanina naturalnych węglowodorów gazowych, ciekłych i stałych, stanowi ważny surowiec energetyczny oraz dla przemysłu chemicznego;


lexentry: pol/rosyjska_ruletka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rosyjska ruletka
trans_list: Russisch roulette
sense:
  rodzaj gry polegającej na przykładaniu do własnej głowy, na zmianę z przeciwnikiem, lufy rewolweru zawierającego jedną kulę i naciskaniu spustu po wcześniejszym zakręceniu obrotowym magazynkiem (bębenkiem) broni;


lexentry: pol/roszada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: roszada
trans_list: rokade
sense:
  (szachy, pojęcie szachowe) ruch, w którym jednocześnie uczestniczą król i jedna z wież tego samego koloru;


lexentry: pol/roszponka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: roszponka
trans_list: veldsla
sense:
  (botanika, botaniczny) roślina o wysokiej łodydze, niebieskich kwiatach i liściach o łopatkowym kształcie tworzących rozetę; wykorzystywana jako warzywo;


lexentry: pol/rotmistrz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rotmistrz
trans_list: ritmeester
sense:
  (historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) dowódca roty piechoty, chorągwi jazdy lub szwadronu


lexentry: pol/router__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: router
trans_list: router
sense:
  (informatyka, informatyczny) urządzenie sieciowe łączące ze sobą użytkowników różnych sieci, pełniące rolę węzła komunikacyjnego;


lexentry: pol/rower_górski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rower górski
trans_list: BMX
sense:
  (sport, sportowy) rower o szerokich oponach, wyposażony w amortyzację, przeznaczony do jazdy w trudnym, pagórkowatym terenie;


lexentry: pol/rozbieg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozbieg
trans_list: aanloop
sense:
  (lotnictwo, lotniczy) droga, jaką statek powietrzny musi pokonać, by nabrać prędkości większej od prędkości przeciągnięcia


lexentry: pol/rozebrać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozebrać
trans_list: demonteren
sense:
  (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rozdzielić między siebie cześć lub całość terytorium jakiegoś państwa


lexentry: pol/rozeta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozeta
sense:
  (architektura, architektoniczny) okrągłe okno w szczytach budowli lub nad portalami, charakterystyczne dla architektury gotyckiej;


lexentry: pol/rozeta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozeta
sense:
  (architektura, architektoniczny) ornament o układzie koncentrycznym, w kształcie stylizowanego rozwiniętego kwiatu, także centralna kompozycja ozdabiająca plafon lub sufit


lexentry: pol/rozeta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozeta
sense:
  (botanika, botaniczny) zespół liści pędu ułożonych na jednym poziomie u części roślin o krótkiej łodydze, tuż nad powierzchnią ziemi;


lexentry: pol/rozeta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozeta
sense:
  (dawniej, dawny) (hutnictwo, hutniczy) zbierana z wierzchu rudy skorupka miedziana, wyprażona i wytopiona z odtleniaczem kwarcowym, stopiona powtórnie z węglem


lexentry: pol/rozeta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozeta
sense:
  (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) intarsja wokół otworu rezonansowego w instrumentach szarpanych


lexentry: pol/rozgrzeszenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozgrzeszenie
trans_list: absolutie
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oczyszczenie z grzechów, odpuszczenie grzechów;


lexentry: pol/rozmówki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozmówki
trans_list: taalgids
sense:
  niewielka książeczka zawierająca podstawowe zwroty używane w typowych sytuacjach, pomocna w nauce języka obcego lub w porozumiewaniu się za granicą; także: dialogi zawarte w takiej książeczce


lexentry: pol/rozpuszczony__przymiotnik__1
sense_num: 02
written_rep: rozpuszczony
trans_list: loslaten
sense:
  o dziecku: rozpieszczony, dostający od rodziców wszystko, co chce lub dopuszczający się nieposłuszeństwa


lexentry: pol/rozrzutny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: rozrzutny
trans_list: verkwistend
sense:
  wydający pieniądze lub zużywający jakieś dobra ponad miarę i bez potrzeby; (także, też) będący objawem czyjegoś marnotrawstwa


lexentry: pol/rozstrzygnięcie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozstrzygnięcie
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) akt administracyjny, wynik stosowania normy prawa administracyjnego


lexentry: pol/rozstrzygnięcie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozstrzygnięcie
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) część aktu prawnego, np. decyzji administracyjnej lub postanowienia, zawierająca najważniejsze elementy tego aktu


lexentry: pol/rozstęp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozstęp
trans_list: striae
sense:
  (medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny) powstałe w wyniku nadmiernego rozciągania się skóry i zerwania sieci włókien kolagenowych wrzecionowate pasmo występujące najczęściej na skórze ud, brzucha, pośladków i piersi/klatki piersiowej lub ramion;


lexentry: pol/roztwór__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: roztwór
trans_list: oplossing
sense:
  (chemia, chemiczny) jednorodna mieszanina dwóch lub więcej substancji tworząca jedną fazę, występującą w różnych stanach skupienia;


lexentry: pol/rozum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozum
trans_list: rede
sense:
  zdolność ludzkiego umysłu do operowania pojęciami abstrakcyjnymi lub zdolność analitycznego myślenia;


lexentry: pol/rozumny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: rozumny
trans_list: oordeelkundig
sense:
  taki, który ma wiedzę i rozsądek; (także, też) świadczący o posiadaniu wiedzy, rozsądku i zdolności racjonalnego myślenia


lexentry: pol/rozwielitka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozwielitka
trans_list: watervlo
sense:
  (zoologia, zoologiczny) organizm planktonowy z rzędu wioślarek (Cladocera), podgromady liścionogów (Phyllopoda)


lexentry: pol/rozładować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozładować
trans_list: ontladen
sense:
  (fizyka, fizyczny) (elektryczność) pozbawić akumulator, kondensator itp. ładunku elektrycznego; także o całym urządzeniu z akumulatorem


lexentry: pol/rozładować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozładować
trans_list: ontladen
sense:
  (przenośnie, przenośnia) zlikwidować gęstą atmosferę, usunąć napięcie, złagodzić konflikt lub trudną sytuację


lexentry: pol/roślina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: roślina
trans_list: plant
sense:
  (botanika, botaniczny) wykształcony żywy organizm, który posiada zdolność wytwarzania substancji odżywczych dzięki pochłanianiu światła;


lexentry: pol/rubież__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rubież
trans_list: aanbod
sense:
  (dawniej, dawny) bezludny obszar leżący między krajami, bez określonej przynależności do któregoś z nich


lexentry: pol/ruch_oporu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ruch oporu
trans_list: verzet
sense:
  formacja oddziałów utworzonych do walki przeciwko okupantowi lub rządowi kraju nie posiadającemu wystarczającej legitymacji do sprawowania władzy;


lexentry: pol/ruch_uliczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ruch uliczny
trans_list: handel
sense:
  ogół pojazdów i pieszych poruszających się drogami publicznymi, szczególnie w kontekście jego uciążliwości i negatywnych następstw


lexentry: pol/rupia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rupia
trans_list: roepie
sense:
  (jednostka monetarna) nazwa waluty kilku krajów azjatyckich: Indii, Indonezji, Nepalu i Pakistanu, posiadającej różną wartość w tych krajach;


lexentry: pol/rurociąg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rurociąg
trans_list: pijpleiding
sense:
  (technologia, technika, techniczny) system połączonych rur wraz z niezbędnym osprzętem wykorzystywany do transportu substancji na duże odległości;


lexentry: pol/rusztowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rusztowanie
trans_list: bouwsteiger
sense:
  (technologia, technika, techniczny) prowizoryczna konstrukcja szkieletowa ułatwiająca prace na wysokości przy wznoszeniu i remontowaniu budowli;


lexentry: pol/rycerstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rycerstwo
sense:
  (historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu: warstwa społeczna, która stanowiłą elitę społeczeństwa feudalnego i jego siłę zbrojną;


lexentry: pol/rycerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rycerz
trans_list: ridder
sense:
  (historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu członek uprzywilejowanego stanu, zobowiązany do służby wojskowej; później żołnierz konny pochodzący ze stanu szlacheckiego;


lexentry: pol/rycerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rycerz
trans_list: ridder
sense:
  (przenośnie, przenośnia) tytuł nadawany swoim własnym członkom przez niektóre współczesne stowarzyszenia lub zakony


lexentry: pol/rym__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rym
trans_list: rijmwoord
sense:
  (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) para dwóch słów na końcu wersu utworu pisanego wierszem o identycznych lub podobnie brzmiących końcówkach


lexentry: pol/rynek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rynek
trans_list: markt
sense:
  (ekonomia, ekonomiczny) pojęcie obejmujące cały handel jakimiś surowcami lub produktami na jakimś obszarze;


lexentry: pol/rynna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rynna
trans_list: dakgoot
sense:
  (geologia, geologiczny) długie i wąskie wgłębienie powstające na skutek ruchu lodowca, lądolodu bądź spływającej wody


lexentry: pol/rysik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rysik
trans_list: etsnaald
sense:
  (historia, historyczny, historycznie) przyrząd z łupku o kształcie ołówka, używany dawniej do pisania na tabliczkach łupkowych


lexentry: pol/rysik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rysik
trans_list: etsnaald
sense:
  (informatyka, informatyczny) narzędzie kształtem zwykle przypominające długopis, służące do obsługiwania urządzeń wyposażonych w ekran dotykowy


lexentry: pol/rysik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rysik
trans_list: etsnaald
sense:
  (technologia, technika, techniczny) narzędzie traserskie w postaci cienkiego stalowego pręta, służące do wykreślania linii i punktów na powierzchni trasowanych przedmiotów


lexentry: pol/rysik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rysik
trans_list: etsnaald
sense:
  pręt z grafitu stanowiący wymienny wkład do ołówka automatycznego, ew. wewnętrzna część tradycyjnego ołówka


lexentry: pol/rysopis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rysopis
sense:
  opis szczegółów wyglądu człowieka (twarzy, znaków szczególnych itp.) używany zazwyczaj do ułatwiania odnajdywania osób poszukiwanych, zaginionych


lexentry: pol/rysunek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rysunek
trans_list: tekening
sense:
  (sztuka) (edukacja, edukacyjny) (szkolnictwo, szkolny) (architektura, architektoniczny) dziedzina sztuk plastycznych przedstawiająca kształty i położenie w przestrzeni za pomocą linii kreślonej tuszem, kredką, ołówkiem itp.


lexentry: pol/ryt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ryt
trans_list: gravure
sense:
  (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (antropologia, antropologiczny) ustalony obrządek


lexentry: pol/rytm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rytm
trans_list: ritme
sense:
  (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) jeden z elementów dzieła muzycznego, odpowiedzialny za organizację czasową utworu;


lexentry: pol/rytuał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rytuał
trans_list: ritueel | kerkgebruik | ritus
sense:
  (antropologia, antropologiczny) zespół specyficznych sekwencji sformalizowanych, symbolicznych czynów i wypowiedzi, charakterystyczny dla danej kultury;


lexentry: pol/ryza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ryza
trans_list: riem
sense:
  (leśnictwo) (technologia, technika, techniczny) przenośnik (np. w postaci rynny wyżłobionej w ziemi) służący do transportowania drewna ze stoków górskich


lexentry: pol/rzeczownik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzeczownik
trans_list: zelfstandig naamwoord | substantief
sense:
  (gramatyka) część mowy umożliwiająca rozróżnianie przedmiotów, osób, zwierząt, pojęć itp. poprzez nadanie im nazw lub imion;


lexentry: pol/rzeczownik_odczasownikowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzeczownik odczasownikowy
trans_list: gerundium
sense:
  (językoznawstwo, językoznawczy) rzeczownik utworzony od czasownika, zwykle będący nazwą czynności lub stanu; w niektórych językach może występować również w funkcji imiesłowu przysłówkowego współczesnego lub imiesłowu przymiotnikowego czynnego


lexentry: pol/rzeczownik_własny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzeczownik własny
trans_list: eigennaam
sense:
  (gramatyka) rzeczownik będący nazwą konkretnej osoby lub innej istoty żywej, przedmiotu, miejsca lub obiektu geograficznego


lexentry: pol/rzemieślnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzemieślnik
trans_list: vakman
sense:
  osoba uprawiająca rzemiosło (zajmująca się drobną wytwórczością lub naprawą, posiadająca warsztat rzemieślniczy)


lexentry: pol/rzemiosło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzemiosło
trans_list: stiel
sense:
  drobna wytwórczość przemysłowa, polegająca na wytwarzaniu i naprawie przedmiotów codziennego użytku przy pomocy ręcznych narzędzi i prostych maszyn; także: umiejętność prowadzenia takiej działalności


lexentry: pol/rzeźba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzeźba
trans_list: beeld
sense:
  (sztuka) dziedzina sztuk plastycznych związana z tworzeniem trójwymiarowych form z różnych materiałów;


lexentry: pol/rzeżucha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzeżucha
trans_list: waterkers
sense:
  (potocznie, potoczny) (kulinaria) nazwa pieprzycy siewnej (Lepidium sativum L.), rośliny zielnej z rodziny kapustowatych, stosowanej w kuchni;


lexentry: pol/rzucać_perły_przed_wieprze__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: rzucać perły przed wieprze
trans_list: paarlen voor de zwijnen gooien
sense:
  ofiarowywać, dawać komuś coś dobrego, szlachetnego, podczas gdy odbiorca nie docenia tego daru lub nie jest jego godzien


lexentry: pol/rzut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzut
trans_list: worp
sense:
  wprawienie w ruch i spowodowanie chwilowego lotu jakiegoś przedmiotu przez wyrzucenie go z pewną siłą


lexentry: pol/rzut_oszczepem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzut oszczepem
trans_list: speerwerpen
sense:
  (sport, sportowy) konkurencja polegająca na rzucaniu oszczepem możliwie najdalej bez wykroczenia poza obszar rozbiegu;


lexentry: pol/rzygacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzygacz
trans_list: waterspuwer
sense:
  (architektura, architektoniczny) dekoracyjne zakończenie rynny lub odprowadzenia wody z dachu w postaci figurki lub głowy zwierzęcia, człowieka, potwora itp.;


lexentry: pol/rzygać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzygać
trans_list: kotsen
sense:
  (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) o wulkanie, rynnie, dziale itp.: gwałtownie wyrzucać coś z siebie, chlustać, bluzgać


lexentry: pol/rząd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rząd
trans_list: regering
sense:
  (językoznawstwo, językoznawczy) przypadek deklinacji, w którym znajduje się wyraz będący określeniem danego


lexentry: pol/rząd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rząd
trans_list: regering
sense:
  (matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) pozycja względem przecinka dziesiętnego najstarszej cyfry w zapisie danej liczby


lexentry: pol/rząd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rząd
trans_list: regering
sense:
  (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wykonawczy organ państwa zajmujący się jego finansami oraz prowadzący jego politykę wewnętrzną i zagraniczną;


lexentry: pol/rząd_marionetkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rząd marionetkowy
trans_list: marionettenregering | vazalstaat
sense:
  (publikatory) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rząd sterowany przez inną grupę ludzi niż tych, którzy oficjalnie znajdują się u steru władzy;


lexentry: pol/róg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: róg
trans_list: hoorn
sense:
  (zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) twardy wyrostek występujący na głowie niektórych ssaków, zwykle parzyście;


lexentry: pol/rój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rój
trans_list: zwerm
sense:
  (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) pszczoły, osy, trzmiele i inne owady latające, które żyją w jednym gnieździe


lexentry: pol/równik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: równik
trans_list: evenaar
sense:
  (astronomia, astronomiczny) (geografia, geograficzny) część wspólna powierzchni ciała niebieskiego oraz płaszczyzny prostopadłej do osi obrotu i przechodzącej przez środek masy ciała;


lexentry: pol/równonoc__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: równonoc
trans_list: equinox
sense:
  (astronomia, astronomiczny) moment przejścia Słońca przez punkt, w którym ekliptyka przecina równik niebieski; długość dnia i nocy jest wówczas jednakowa;


lexentry: pol/równouprawnienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: równouprawnienie
trans_list: gelijkberechtiging
sense:
  (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (socjologia, socjologiczny) równość wobec prawa, możliwość korzystania z jednakowych praw


lexentry: pol/róża_wiatrów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: róża wiatrów
trans_list: windroos
sense:
  (meteorologia, meteorologiczny) diagram obrazujący statystyki kierunków i prędkości wiatrów w danym punkcie


lexentry: pol/róża_wiatrów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: róża wiatrów
trans_list: windroos
sense:
  (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) graficzne przedstawienie kierunków świata na mapach (głównie morskich)


lexentry: pol/różaniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: różaniec
trans_list: rozenkrans
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) cykl modlitw odmawianych w określonej kolejności


lexentry: pol/różaniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: różaniec
trans_list: rozenkrans
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nabożeństwo, odprawiane najczęściej w październiku, podczas którego odmawia się wspólnie różaniec (1.2)


lexentry: pol/różaniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: różaniec
trans_list: rozenkrans
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sznur z paciorkami, służący do liczenia odmawianych modlitw


lexentry: pol/różdżka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: różdżka
trans_list: toverstaf
sense:
  (mitologia, mitologiczny) podłużny, drewniany przedmiot służący w baśniach i legendach do „rzucania czarów”; również rekwizyt iluzjonisty


lexentry: pol/ręcznie__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: ręcznie
trans_list: handmatig
sense:
  o wykonywaniu jakiejś pracy, czynności przez człowieka: bez użycia maszyn, automatów; czasem bez użycia narzędzi; za pomocą własnych sił


lexentry: pol/ręka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ręka
trans_list: hand
sense:
  (anatomia, anatomiczny) część kończyny górnej człowieka lub małpy człekokształtnej od nadgarstka do końca palców;


lexentry: pol/ręka_rękę_myje__fraza_zdaniowa__1
sense_num: 01
written_rep: ręka rękę myje
trans_list: de ene hand wast de andere
sense:
  sytuacja, w której osoby z jednego środowiska wzajemnie chronią swoje interesy, niekoniecznie w sposób uczciwy


lexentry: pol/rękaw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rękaw
trans_list: mouw
sense:
  (wojskowość, wojskowy) cel do ćwiczeń strzelania artylerii przeciwlotniczej ciągniony na długiej linie za samolotem


lexentry: pol/rękaw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rękaw
trans_list: mouw
sense:
  rura z cienkiej folii służąca do pieczenia potraw w piekarniku bez utraty wilgoci; piekarnik foliowy


lexentry: pol/sabotaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sabotaż
trans_list: sabotage
sense:
  umyślne niewypełnienie albo wypełnianie wadliwie swoich obowiązków w zamiarze wywołania dezorganizacji, strat i szkód; niewypełnienie danego zadania;


lexentry: pol/sakmar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sakmar
sense:
  (geologia, geologiczny) drugi wiek cisuralu (wczesnego permu), trwający 294,6 – 284,4 milionów lat temu;


lexentry: pol/sakrament__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sakrament
trans_list: sacrament
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie obrzęd religijny uważany za znak lub sposób przekazania łaski Bożej;


lexentry: pol/salami__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: salami
trans_list: salami
sense:
  (kulinaria) oryginalnie włoska, sucha, wędzona kiełbasa, początkowo wytwarzana z mięsa oślego, później także wieprzowego i wołowego;


lexentry: pol/salceson__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: salceson
trans_list: spieren
sense:
  (spożywczy) rodzaj auszpiku lub gotowanej wędliny produkowanej z głowizny, podrobów i nóżek zawiniętych w żołądek lub pęcherz;


lexentry: pol/saldo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: saldo
trans_list: balans
sense:
  (ekonomia, ekonomiczny) w księgowości: suma wszystkich przychodów (strona "Ma") pomniejszona o sumę wszystkich wydatków i strat (strona "Winien") w danym okresie;


lexentry: pol/salina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: salina
trans_list: zoutpan
sense:
  zakład przemysłowy produkujący sól poprzez odparowanie wody z solanki pochodzącej z mórz lub słonych jezior ewentualnie podziemnych złóż lub źródeł mineralnych;


lexentry: pol/salmiak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: salmiak
trans_list: salmiak
sense:
  (mineralogia, mineralogiczny) salmiak rodzimy, minerał będący rzadką postacią naturalnego chlorku amonu;


lexentry: pol/samochód__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samochód
trans_list: auto
sense:
  (motoryzacja) pojazd mechaniczny, wyposażony w koła, mogący poruszać się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów;


lexentry: pol/samogwałt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samogwałt
sense:
  (pejoratywnie, pejoratywny) (fizjologia, fizjologiczny) (przestarzałe, przestarzały) zaspokajanie popędu płciowego poprzez stymulację własnych narządów płciowych


lexentry: pol/samogłoska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samogłoska
trans_list: klinker
sense:
  (językoznawstwo, językoznawczy) głoska otwarta, której obecność konieczna jest do utworzenia sylaby;


lexentry: pol/samolot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samolot
trans_list: vliegtuig
sense:
  (lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny wyposażony we własny napęd, mający skrzydła, które tworzą siłę nośną;


lexentry: pol/samorząd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samorząd
trans_list: gemeenschap
sense:
  (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) lokalna struktura sprawująca władzę w określonym zakresie w danej jednostce administracyjnej lub w obrębie danej grupy zawodowej


lexentry: pol/samowar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samowar
trans_list: samovar
sense:
  (kulinaria) urządzenie do przygotowywania herbaty – ze zbiornikiem do gotowania wody, kranikiem i miejscem do podgrzewania czajniczka;


lexentry: pol/samum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samum
trans_list: samoen
sense:
  gwałtowny, suchy i gorący południowy wiatr wiejący na pustyniach Afryki Północnej i Półwyspu Arabskiego oraz w ich sąsiedztwie;


lexentry: pol/sandałowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sandałowiec
trans_list: sandelhout
sense:
  (botanika, botaniczny) Santalum wiecznie zielone drzewo z rodziny sandałowcowatych, występujące od Malezji po Australię i Hawaje


lexentry: pol/sankcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sankcja
trans_list: sanctie
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określona normą prawną konsekwencja naruszenia prawa


lexentry: pol/sankcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sankcja
trans_list: sanctie
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nadanie mocy prawnej danemu aktowi przez wyższą instancję


lexentry: pol/sanktuarium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sanktuarium
trans_list: heiligdom
sense:
  otoczony czcią obiekt religijny będący miejscem przechowywania świętych przedmiotów lub relikwii oraz sprawowania kultu;


lexentry: pol/sanskryt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sanskryt
trans_list: Sanskriet
sense:
  (językoznawstwo, językoznawczy) język literacki starożytnych, średniowiecznych i wczesnonowożytnych Indii;


lexentry: pol/santon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: santon
sense:
  w południowej Francji: mała, gliniana figurka zwykle przedstawiająca świętego do szopki lub ludowe postacie


lexentry: pol/saper__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: saper
trans_list: sappeur
sense:
  (wojskowość, wojskowy) żołnierz lub funkcjonariusz zajmujący się materiałami wybuchowymi i ich rozbrajaniem, a także robotami inżynieryjnymi;


lexentry: pol/sardynka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sardynka
trans_list: sardien
sense:
  (ichtiologia, ichtiologiczny) wspólna nazwa dla małych ryb morskich poławianych w celach spożywczych;


lexentry: pol/sarkofag__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sarkofag
trans_list: sarcofaag
sense:
  (ekologia, ekologiczny) zwierzę odżywiające się nieżywymi, lecz jeszcze nie rozkładającymi się organizmami;


lexentry: pol/saszetka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: saszetka
trans_list: zakje
sense:
  (przestarzałe, przestarzały) torebka lub poduszeczka zawierająca pachnące substancje wkładana do szafy w celu nadania zapachu bieliźnie lub ubraniom


lexentry: pol/satelita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: satelita
trans_list: satelliet | satellietstaat
sense:
  (astronomia, astronomiczny) inaczej: księżyc, naturalny satelita; ciało niebieskie krążące wokół planety, planety karłowatej, planetoidy itp.;


lexentry: pol/satelita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: satelita
trans_list: satelliet | satellietstaat
sense:
  (astronomia, astronomiczny) inaczej: sztuczny satelita; sztuczny obiekt umieszczony na orbicie ciała niebieskiego;


lexentry: pol/satelita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: satelita
trans_list: satelliet | satellietstaat
sense:
  (technologia, technika, techniczny) koło przekładni obiegowej obracające się wokół osi drugiego, większego koła


lexentry: pol/satyra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: satyra
trans_list: satire
sense:
  (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) gatunek literacki, tekst publicystyczny albo inna wypowiedź artystyczna, która ośmiesza i piętnuje przedstawione w utworze zjawiska, obyczaje, politykę, osoby, stosunki społeczne itp.;


lexentry: pol/sauna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sauna
trans_list: sauna
sense:
  rodzaj łaźni, w której panuje wysoka temperatura oraz, w zależności od rodzaju sauny, wysoka lub niska wilgotność;


lexentry: pol/sawanna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sawanna
trans_list: savanne
sense:
  (geografia, geograficzny) (botanika, botaniczny) forma zbiorowiska roślinności trawiastej z z rzadka rosnącymi drzewami i krzewami;


lexentry: pol/sałatka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sałatka
trans_list: salade
sense:
  (kulinaria) potrawa podawana na zimno, z zazwyczaj drobno pokrojonych składników, głównie warzyw (ugotowanych lub surowych), owoców, jaj, ryb itp.;


lexentry: pol/sałatka_ziemniaczana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sałatka ziemniaczana
trans_list: aardappelsalade
sense:
  (kulinaria) sałatka przyrządzana w wielu wariantach, której głównym składnikiem są ugotowane, pokrojone ziemniaki;


lexentry: pol/scenariusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: scenariusz
trans_list: draaiboek
sense:
  (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) materiał literacki będący podstawą fabuły filmu, przedstawienia teatralnego, programu telewizyjnego itp.;


lexentry: pol/sceptycyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sceptycyzm
trans_list: scepticisme
sense:
  (filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny odrzucający możliwość uzyskania wiarygodnej i ostatecznie uzasadnionej wiedzy;


lexentry: pol/schizofrenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: schizofrenia
trans_list: schizofrenie
sense:
  (medycyna, medyczny) choroba psychiczna charakteryzująca się dezintegracją osobowości, utratą kontaktu z otoczeniem i urojeniami;


lexentry: pol/schizofrenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: schizofrenia
trans_list: schizofrenie
sense:
  (przenośnie, przenośnia) (publikatory) postawa wobec czegoś lub kogoś charakteryzująca się dwoistością, ambiwalencją i wewnętrznymi sprzecznościami


lexentry: pol/schody__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: schody
trans_list: trap
sense:
  konstrukcja ze stopni, z których każdy następny jest umieszczony nieco wyżej od poprzedniego, służąca do przemieszczania się pomiędzy różnymi poziomami;


lexentry: pol/schowek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: schowek
trans_list: klembord
sense:
  (informatyka, informatyczny) pamięć zarządzana przez system operacyjny, która umożliwia kopiowanie i wklejanie danych w programie albo między programami


lexentry: pol/schron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: schron
trans_list: bunker
sense:
  (turystyka, turystyczny) rodzaj prowizorycznej, drewnianej budowli służącej jako miejsce chwilowego schronienia dla turystów w górach;


lexentry: pol/schron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: schron
trans_list: bunker
sense:
  (wojskowość, wojskowy) budowla lub pomieszczenie przystosowane do ochrony ludność cywilnej przed bombardowaniem w czasie wojny


lexentry: pol/segregacja_rasowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: segregacja rasowa
trans_list: rassenscheiding | rassensegregatie
sense:
  sformalizowana, zinstytucjonalizowana forma dyskryminacji oparta na kryterium rasy, polegająca na oddzieleniu jednej rasy od drugiej


lexentry: pol/segregator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: segregator
trans_list: ordner
sense:
  (biurowość, biurowy) pojemnik lub mebel z wieloma szufladkami lub przegródkami ułatwiający przechowywanie i przeszukiwanie dokumentów bądź innych przedmiotów;


lexentry: pol/sekcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sekcja
trans_list: afdeling
sense:
  (medycyna, medyczny) operacyjne badanie zwłok w celu ustalenia przyczyny zgonu lub w celach naukowo-badawczych


lexentry: pol/sekcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sekcja
trans_list: afdeling
sense:
  (technologia, technika, techniczny) element składowy, część urządzenia mająca określony zakres działania


lexentry: pol/sekcja_zwłok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sekcja zwłok
trans_list: autopsie
sense:
  (medycyna, medyczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) badanie pośmiertne osoby zmarłej;


lexentry: pol/sekretarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sekretarka
trans_list: secretaris
sense:
  kobieta zajmująca się pomocą organizacyjną w pracy kierownika, dyrektora, prowadzeniem korespondencji, przyjmowaniem interesantów


lexentry: pol/sekretarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sekretarz
trans_list: secretaris
sense:
  (administracja) wysoki rangą urzędnik samorządowy, który nadzoruje sprawy organizacyjne jednostki samorządu terytorialnego;


lexentry: pol/sekretarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sekretarz
trans_list: secretaris
sense:
  (historia, historyczny, historycznie) w dawnej Polsce pisarz lub komornik królewski albo tytuł honorowy nadawany przez króla uczonym i literatom;


lexentry: pol/sekretarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sekretarz
trans_list: secretaris
sense:
  (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba pełniąca kierowniczą funkcję w partii komunistycznej


lexentry: pol/seks_oralny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: seks oralny
trans_list: orale seks
sense:
  zbliżenie seksualne opierające się na pieszczeniu narządów płciowych i innych stref erogennych partnerki lub partnera językiem i ustami


lexentry: pol/seksbomba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: seksbomba
trans_list: sexbom
sense:
  (potocznie, potoczny) bardzo atrakcyjna fizycznie kobieta, o silnie działającej na zmysły, prowokującej urodzie;


lexentry: pol/seksturystyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: seksturystyka
trans_list: sekstoerisme
sense:
  turystyka, której celem jest wchodzenie w niezobowiązujące relacje seksualne z przedstawicielami danej społeczności lokalnej


lexentry: pol/seksualność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: seksualność
trans_list: seksualiteit
sense:
  (biologia, biologiczny) (psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) wrodzona, naturalna funkcja organizmu, zawierająca w sobie seks, orientację seksualną, identyfikację płciową i jej rolę, reprodukcję, pożądanie, erotyzm oraz intymność;


lexentry: pol/seksuolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: seksuolog
trans_list: sexuoloog
sense:
  (medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem zaburzeń seksualnych


lexentry: pol/sekta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sekta
trans_list: sekte
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa mająca własną religię i skupiona wokół jakiegoś przywódcy duchowego


lexentry: pol/sekwoja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sekwoja
trans_list: sequoia
sense:
  (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) olbrzymie i długowieczne drzewo z rodzaju (1.1) występujące w górach Ameryki Północnej


lexentry: pol/semafor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: semafor
trans_list: seinen
sense:
  (kolejnictwo) urządzenie sygnalizacyjne przy torze kolejowym w postaci słupa z poprzecznym ramieniem i światłami;


lexentry: pol/semafor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: semafor
trans_list: seinen
sense:
  (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) nadbrzeżne urządzenie w postaci masztu z ruchomymi ramionami, wskazujące statkom kierunek i siłę wiatru


lexentry: pol/semantyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: semantyka
trans_list: semantiek
sense:
  (filozofia, filozoficzny) (logika, logiczny) dział semiotyki zajmujący się badaniem związków między wyrażeniami językowymi a rzeczywistością


lexentry: pol/semantyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: semantyka
trans_list: semantiek
sense:
  (informatyka, informatyczny) związki między instrukcjami, wyrażeniami itp. języka programowania a znaczeniem programu rozumianym jako zachowanie się komputera, systemu itp.


lexentry: pol/seminarium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: seminarium
trans_list: seminarie
sense:
  (dawniej, dawny) (edukacja, edukacyjny) (szkolnictwo, szkolny) szkoła o charakterze półwyższym, kształcąca nauczycieli szkół podstawowych


lexentry: pol/seminarium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: seminarium
trans_list: seminarie
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakład naukowo-wychowawczy przygotowujący kandydatów na duchownych


lexentry: pol/seminarium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: seminarium
trans_list: seminarie
sense:
  (studencki) (edukacja, edukacyjny) (szkolnictwo, szkolny) zajęcia dydaktyczne dla studentów uczelni niepolitechnicznych


lexentry: pol/semiotyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: semiotyka
trans_list: semiotiek
sense:
  (filozofia, filozoficzny) tradycja intelektualno-badawcza, w której głównym przedmiotem zainteresowań jest znak;


lexentry: pol/sen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sen
trans_list: droom | slaap
sense:
  stan odpoczynku, na ogół nocnego, w którym spowolnione są funkcje organizmu i obniżony poziom świadomości


lexentry: pol/sen_zimowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sen zimowy
trans_list: winterslaap
sense:
  (biologia, biologiczny) (zoologia, zoologiczny) u zwierząt spowolnienie procesów życiowych w okresie zimy;


lexentry: pol/senior__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: senior
sense:
  (historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) według prawa lennego: feudał w stosunku do swojego wasala


lexentry: pol/senior__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: senior
sense:
  (historia, historyczny, historycznie) w okresie Polski dzielnicowej: najstarszy Piast, któremu podlegali książęta poszczególnych dzielnic


lexentry: pol/senior__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: senior
sense:
  (sport, sportowy) sportowiec, który osiągnął wiek odpowiedni dla uprawiania danej dyscypliny na poziomie zawodowym


lexentry: pol/sens__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sens
trans_list: zin
sense:
  właściwość jakiejś idei, czynności, przedmiotu, sprawiająca, że jest użyteczny, wartościowy, uzasadniony


lexentry: pol/separacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: separacja
trans_list: scheiding
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozłączenie małżonków bez ich prawa wstępowania w nowy związek małżeński


lexentry: pol/separatystyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: separatystyczny
trans_list: separatistisch
sense:
  (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z separatyzmem lub/i separatystami; właściwy separatyzmowi


lexentry: pol/separatyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: separatyzm
trans_list: separatisme
sense:
  (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dążenie do oddzielenia się, wyodrębnienia się jakiejś grupy z całości;


lexentry: pol/serce__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: serce
trans_list: hart
sense:
  (anatomia, anatomiczny) u ludzi i wielu zwierząt: organ (mięsień), którego praca powoduje przepływ krwi w organizmie;


lexentry: pol/serce__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: serce
trans_list: hart
sense:
  (przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) współczucie, pozytywne cechy wobec innych, ludzi i zwierząt


lexentry: pol/serdeczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: serdeczny
trans_list: hartelijk
sense:
  taki, który wobec ludzi kieruje się przyjaznymi uczuciami; taki, który jest objawem dobrych, ciepłych i szczerych uczuć


lexentry: pol/serwer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: serwer
trans_list: server
sense:
  (informatyka, informatyczny) program umożliwiający działanie określonej usługi w sieci komputerowej, zainstalowany na serwerze (1.1)


lexentry: pol/serwis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: serwis
trans_list: bedienen
sense:
  (sport, sportowy) odbicie piłki na pole przeciwnika w momencie rozpoczęcia lub wznowienia gry (w siatkówce, tenisie, badmintonie, ping-pongu itp.)


lexentry: pol/sesja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sesja
trans_list: sessie
sense:
  (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) spotkanie przeznaczone na nagrywanie utworu muzycznego


lexentry: pol/sezon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sezon
trans_list: seizoen
sense:
  (telewizja, telewizyjny) zbiór odcinków serialu telewizyjnego zazwyczaj emitowanych w ciągu jednego roku lub półrocza


lexentry: pol/sezon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sezon
trans_list: seizoen
sense:
  okres, kiedy coś się odbywa, czas o szczególnie sprzyjających warunkach do określonej działalności, wykonywania pewnych czynności itp.


lexentry: pol/sfinks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sfinks
trans_list: sphynx
sense:
  (sztuka) (historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Egipcie: przedstawienie lwa z ludzką głową lub głową innego zwierzęcia;


lexentry: pol/siara__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siara
trans_list: colostrum
sense:
  (środowiskowy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) brzmienie gitary elektrycznej ze zbyt wyeksponowanym środkowym i górnym pasmem dźwięku i dużą ilością przesteru.


lexentry: pol/siatka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siatka
trans_list: net
sense:
  (sport, sportowy) w siatkówce, tenisie, badmintonie: naciągnięta plecionka sznurowa, rozdzielająca boisko na dwie części


lexentry: pol/siatka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siatka
trans_list: net
sense:
  przedmiot wykonany z siatki (1.1), np. torba na zakupy (), siatka na włosy, siatka na ryby, ogrodzenie


lexentry: pol/siatkówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siatkówka
trans_list: volleybal | netvlies
sense:
  (potocznie, potoczny) piłka siatkowa, gra sportowa dla dwóch drużyn polegająca na odbijaniu piłki nad specjalną siatką;


lexentry: pol/siebie__zaimek__1
sense_num: 01
written_rep: siebie
trans_list: jijzelf
sense:
  …wskazujący na podmiot jako jednocześnie wykonawcę i odbiorcę czynności, używany z czasownikami rządzącymi biernikiem i dopełniaczem


lexentry: pol/siedem_grzechów_głównych__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siedem grzechów głównych
trans_list: zeven hoofdzonden
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) lista ciężkich grzechów Kościoła katolickiego;


lexentry: pol/siekiera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siekiera
trans_list: bijl
sense:
  ręczne narzędzie do obróbki drewna, składające się ze stalowego obucha w kształcie klina oraz osadzonego w nim drewnianego styliska


lexentry: pol/sierota__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sierota
trans_list: wees
sense:
  (termin typograficzny) błąd polegający na pozostawieniu jednoliterowego wyrazu na końcu wiersza składanego tekstu


lexentry: pol/sierota__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sierota
trans_list: wees
sense:
  (termin typograficzny) błąd polegający na pozostawieniu pojedynczego wiersza na dole kolumny składanego tekstu


lexentry: pol/sierp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sierp
trans_list: sikkel | zichel
sense:
  (rolnictwo, rolniczy) ręczne narzędzie rolnicze składające się z krótkiego półkoliście zakrzywionego ostrza osadzonego w drewnianym stylisku, służące do żęcia zbóż, traw itp.;


lexentry: pol/sierżant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sierżant
trans_list: sergeant
sense:
  stopień wojskowy stosowany także w niektórych innych formacjach zmilitaryzowanych, np. w policji; w polskim wojsku zaliczany do wyższych stopni podoficerskich, następujący bezpośrednio po plutonowym; następny, wyższy stopień to starszy sierżant;


lexentry: pol/sikora_modra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sikora modra
trans_list: pimpelmees
sense:
  (ornitologia, ornitologiczny) (Cyanistes caeruleu, Parus caeruleus) niewielki ptak z rodziny sikor, zamieszkujący część Europy, Azję Mniejszą, Iran i północną Afrykę; w Polsce pod ścisłą ochroną gatunkową;


lexentry: pol/silnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: silnia
trans_list: faculteit
sense:
  (matematyka, matematyczny) iloczyn wszystkich dodatnich liczb naturalnych nie większych niż n oraz 1 dla liczby zero;


lexentry: pol/silnik_turbośmigłowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: silnik turbośmigłowy
sense:
  (mechanika) (lotnictwo, lotniczy) rodzaj napędu statku powietrznego (samolotu, śmigłowca), wykorzystujący turbinę gazową do poruszania zewnętrznego śmigła napędowego


lexentry: pol/siniak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siniak
trans_list: [[blauwe]] [[plek]]
sense:
  (potocznie, potoczny) (mikologia, mikologiczny) piaskowiec modrzak, Boletus cyanescens (Bull.) Quél, żółtawoszary, mięsisty grzyb jadalny siniejący po uszkodzeniu


lexentry: pol/sinus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sinus
trans_list: sinus
sense:
  (matematyka, matematyczny) funkcja wyrażająca stosunek długości przyprostokątnej leżącej naprzeciw danego kąta do długości przeciwprostokątnej;


lexentry: pol/siostra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siostra
trans_list: zuster | zus
sense:
  potomek płci żeńskiej (w stosunku do rodzeństwa); córka tych samych rodziców; córka tego samego ojca; córka tej samej matki


lexentry: pol/siostrzeniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siostrzeniec
trans_list: neef
sense:
  (etnografia, etnograficzny) (budownictwo) (dawniej, dawny) (regionalizm, regionalny) belka stropowa, siestrzan


lexentry: pol/sitko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sitko
sense:
  (środowiskowy) (radiofonia, radiokomunikacja, radiotechnika, radiofoniczny, radiokomunikacyjny, radiotechniczny, radiowy) mikrofon


lexentry: pol/się__zaimek__1
sense_num: 01
written_rep: się
trans_list: zich | zichzelf
sense:
  …używany w stronie zwrotnej – konstrukcji, w której wykonawca lub wykonawcy czynności jednocześnie doznają jej skutków


lexentry: pol/siła_wyższa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siła wyższa
trans_list: overmacht
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zdarzenie, którego nie można przewidzieć lub w żaden sposób mu zapobiec.


lexentry: pol/siłownia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siłownia
trans_list: sportschool
sense:
  (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pomieszczenie na statku, w którym znajdują się maszyny wytwarzające energię mechaniczną


lexentry: pol/skakać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: skakać
trans_list: springen
sense:
  przemieszczać się za pomocą odbić od podłoża, przy czym po odbiciu nogi nie mają kontaktu z podłożem (w przeciwieństwie do chodzenia, gdzie zawsze np. u ludzi jedna, a u konia dwie nogi spoczywają np. na ziemi)


lexentry: pol/skala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skala
trans_list: schaal
sense:
  (metrologia, metrologiczny) (statystyka, statystyczny) system symboli (zwykle liczb) kodujących wyniki pomiaru;


lexentry: pol/skala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skala
trans_list: schaal
sense:
  (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szereg dźwięków ułożonych według pewnego schematu interwałowego w porządku wznoszącym lub opadającym;


lexentry: pol/skala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skala
trans_list: schaal
sense:
  (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zakres dźwięków obejmowanych przez instrument muzyczny lub głos;


lexentry: pol/skala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skala
trans_list: schaal
sense:
  (psychologia, psychologiczny) w wielokryterialnym teście psychometrycznym każda z niezależnych ocen różnych aspektów zjawiska uzyskiwanych w jednym badaniu


lexentry: pol/skala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skala
trans_list: schaal
sense:
  (technologia, technika, techniczny) ułamek określający stosunek odległości na mapie lub długości na projekcie, rysunku, modelu w stosunku do odległości rzeczywistych;


lexentry: pol/skamieniałość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skamieniałość
trans_list: fossiel
sense:
  (geologia, geologiczny) zachowane w skale szczątki organizmu zwierzęcego lub roślinnego albo też utrwalony w skale ślad jego działalności życiowej;


lexentry: pol/skaner__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skaner
trans_list: scanner
sense:
  (informatyka, informatyczny) urządzenie pozwalające na zmianę do postaci cyfrowej zdjęć, tekstów, obrazów i innych grafik przedstawionych na papierze;


lexentry: pol/skarbonka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skarbonka
trans_list: spaarpot
sense:
  specjalny pojemnik z wąskim otworem, przeznaczony do zbierania drobnych pieniędzy, zwłaszcza przez dzieci;


lexentry: pol/skauting__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skauting
trans_list: scouting
sense:
  (książkowy) system wychowania młodzieży oraz ruch młodzieżowy, zapoczątkowany w latach 1907–1908 przez Roberta Baden-Powella w Wielkiej Brytanii, ujęty w formę organizacji i rozpowszechniony w wielu krajach


lexentry: pol/skała__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skała
trans_list: steen
sense:
  zbudowana (w widoczny sposób) z litej skały (1.1) forma krajobrazu, zwłaszcza góra, urwisko, znacznej wielkości kamień lub blok


lexentry: pol/skałka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skałka
trans_list: kandij
sense:
  (historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) krzemień w dawnej broni palnej używany do krzesania ognia


lexentry: pol/skinhead__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skinhead
trans_list: kaalgeknipt
sense:
  kontrkultura młodzieżowa powstała pod koniec lat 60., charakteryzująca się wygolonymi lub krótko ostrzyżonymi fryzurami jej członków;


lexentry: pol/sklepienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sklepienie
trans_list: bol
sense:
  (architektura, architektoniczny) (budownictwo) łukowata konstrukcja architektoniczna, zamykająca od góry wewnętrzną przestrzeń budowli;


lexentry: pol/skoczek__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: skoczek
trans_list: paard
sense:
  (szachy, pojęcie szachowe) figura, zwykle w kształcie konia, poruszająca się o 2 pola w linii prostej i 1 pole w bok w jednym ruchu;


lexentry: pol/skojarzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skojarzenie
trans_list: associatie
sense:
  połączenie ze sobą wrażeń, wyobrażeń i innych zjawisk psychicznych w taki sposób, że pojawienie się w świadomości jednych z nich powoduje uświadomienie sobie innych


lexentry: pol/skok_o_tyczce__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skok o tyczce
trans_list: polsstokhoogspringen
sense:
  (sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik oddaje skok nad poprzeczką przy pomocy tyczki;


lexentry: pol/skok_wzwyż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skok wzwyż
trans_list: hoogspringen
sense:
  (sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik musi pokonać ustawioną na pewnej wysokości poprzeczkę;


lexentry: pol/skoro__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: skoro
trans_list: aangezien
sense:
  (przestarzałe, przestarzały) spójnik służący do rozpoczęcia zdania podrzędnego oznaczającego przyczynę, warunek czegoś


lexentry: pol/skoro__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: skoro
trans_list: aangezien
sense:
  spójnik wprowadzający zdanie podrzędne, komunikujący, iż treść zdania podrzędnego stanowi przesłankę dla zdania nadrzędnego


lexentry: pol/skorupa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skorupa
trans_list: korst
sense:
  (zoologia, zoologiczny) twarda osłona pokrywająca ciało niektórych zwierząt, zbudowana z chityny, rogu, kości itp.


lexentry: pol/skorupiak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skorupiak
trans_list: schaaldier
sense:
  (zoologia, zoologiczny) przedstawiciel podtypu stawonogów, prowadzących w większości wodny tryb życia, posiadających dwugałęziste odnóża (z wyjątkiem pierwszej pary czułków), charakterystyczną budowę stadiów larwalnych i genotyp


lexentry: pol/skotopaska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skotopaska
trans_list: landelijk
sense:
  (przestarzałe, przestarzały) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) staropolska nazwa sielanki


lexentry: pol/skołowany__przymiotnik__1
sense_num: 02
written_rep: skołowany
trans_list: draaierig
sense:
  (potocznie, potoczny) odczuwający zamęt, pozbawiony właściwego rozeznania w danej sytuacji; zdezorientowany


lexentry: pol/skrajna_prawica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrajna prawica
trans_list: extreemrechts
sense:
  (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) termin określający osoby, ugrupowania głoszące idee prawicowe charakteryzujące się skrajnym programem lub radykalnymi metodami działania;


lexentry: pol/skreczować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: skreczować
sense:
  (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) obracać płytą winylową w celu uzyskania efektów dźwiękowych


lexentry: pol/skrobia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrobia
trans_list: zetmeel
sense:
  (biochemia, biochemiczny) (spożywczy) główny węglowodan w diecie człowieka, polisacharyd roślinny pełniący w roślinach rolę magazynu energii;


lexentry: pol/skromność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skromność
trans_list: bescheidenheid
sense:
  (przestarzałe, przestarzały) cecha kogoś, kto jest powściągliwy lub wstydliwy w relacjach z osobami przeciwnej płci


lexentry: pol/skrzele__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrzele
trans_list: kieuw
sense:
  narząd wymiany gazowej występujący u wielu zwierząt wodnych, umożliwiający pobieranie do organizmu tlenu rozpuszczonego w wodzie;


lexentry: pol/skrzynia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrzynia
trans_list: kist
sense:
  w przemyśle zapałczanym jednostka miary, oznaczająca 240 000 sztuk standardowych zapałek, zapakowanych w 1000 pakunków po 10 paczek zapałek w każdej paczce;


lexentry: pol/skrzynia_biegów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrzynia biegów
trans_list: versnellingsbak
sense:
  (motoryzacja) (mechanika) mechanizm służący do przekazywania mocy wytwarzanej przez silnik i dającej napęd maszynie roboczej lub pojazdowi;


lexentry: pol/skrzyp_polny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrzyp polny
trans_list: akkerpaardenstaart
sense:
  (botanika, botaniczny) Equisetum arvense, roślina wieloletnia należąca do rodziny skrzypowatych występująca głównie w Europie i mająca zastosowanie lecznicze;


lexentry: pol/skrzypce__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrzypce
trans_list: viool
sense:
  (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) czterostrunowy instrument muzyczny z grupy smyczkowych;


lexentry: pol/skrócić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrócić
trans_list: afkorten
sense:
  (matematyka, matematyczny) podzielić wartość licznika i mianownika o tę samą liczbę całkowitą, upraszczając ułamek


lexentry: pol/skrót__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrót
trans_list: afkorting
sense:
  (językoznawstwo, językoznawczy) w piśmie oznacza skrócony zapis nazwy jednowyrazowej lub wielowyrazowej, zbudowany z jednej lub kilku liter;


lexentry: pol/skrótowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrótowiec
trans_list: acroniem
sense:
  (językoznawstwo, językoznawczy) słowo utworzone przez skrócenie wyrażenia składającego się z dwóch lub więcej słów;


lexentry: pol/skunks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skunks
trans_list: stinkdier
sense:
  (zoologia, zoologiczny) pręgowany, czarno-biały ssak, który drapieżny w przypadku zagrożenia tryskający cuchnącą cieczą;


lexentry: pol/skuteczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: skuteczny
trans_list: effectief
sense:
  taki, który charakteryzuje się skutecznością, daje pożądane rezultaty, wyniki; taki, który wywołuje pożądany efekt


lexentry: pol/skuter__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skuter
trans_list: scooter
sense:
  jednoślad o małych kołach, nisko zawieszonym silniku (najczęściej pod siedzeniem) i obudowanym podwoziu;


lexentry: pol/skąd__zaimek__1
sense_num: 01
written_rep: skąd
trans_list: vanwaar
sense:
  …służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających kierunek lub miejsce, w którym zaczął się ruch


lexentry: pol/składać__czasownik__2
sense_num: 02
written_rep: składać
trans_list: bestaan uit
sense:
  ofiarować, kupować, zbierać coś w kilka osób w taki sposób, że każda z tych osób daje tylko część, uczestniczyć w składce


lexentry: pol/składnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: składnia
trans_list: syntaxis
sense:
  (informatyka, informatyczny) zestaw reguł określających budowę poprawnych wyrażeń w języku programowania


lexentry: pol/smak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smak
trans_list: smaak
sense:
  zmysł, którego narządy znajdują się w jamie ustnej, odpowiedzialny za sposób reagowania na przyjmowany pokarm;


lexentry: pol/smalec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smalec
trans_list: reuzel
sense:
  (spożywczy) (kulinaria) białawy tłuszcz zwierzęcy o półstałej konsystencji, uzyskiwany z sadła lub słoniny, używany do smażenia lub jako dodatek do pieczywa;


lexentry: pol/smar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smar
trans_list: gel
sense:
  (technologia, technika, techniczny) substancja zmniejszająca tarcie między powierzchniami przedmiotów


lexentry: pol/smartfon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smartfon
trans_list: smartphone
sense:
  (telekomunikacja) (informatyka, informatyczny) urządzenie integrujące w sobie funkcje telefonu komórkowego i palmtopu;


lexentry: pol/smażyć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: smażyć
trans_list: bakken
sense:
  (kulinaria) poddawać produkt żywnościowy działaniu wysokiej temperatury przez utrzymywanie go w roztopionym tłuszczu lub syropie w celu uczynienia go nadającym się do spożycia


lexentry: pol/smok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smok
trans_list: draak
sense:
  (mitologia, mitologiczny) dobry duch o wężowym ciele, fantastyczny stwór z mitologii dalekowschodniej;


lexentry: pol/smycz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smycz
trans_list: hondenlijn
sense:
  mały pasek zakończony karabińczykiem, uchwytem lub klipsem, używany do trzymania kluczy bądź telefonu


lexentry: pol/smycz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smycz
trans_list: hondenlijn
sense:
  taśmowy, materiałowy lub skórzany pasek zakończony z jednej strony uchwytem (rączką), a z drugiej karabińczykiem podczepianym do obroży lub szelek zwierzęcia domowego (najczęściej psa) podczas wyprowadzania na spacer;


lexentry: pol/smyczek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smyczek
trans_list: strijkstok
sense:
  (historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) szabla pochodzenia tatarskiego lub kirgiskiego o niewielkiej krzywiźnie ostrza głowni


lexentry: pol/smyczek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smyczek
trans_list: strijkstok
sense:
  (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element instrumentu smyczkowego w kształcie różdżki lub łuku, który służy do ręcznego wzbudzania wibracji strun;


lexentry: pol/snajper__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: snajper
trans_list: scherpschutter
sense:
  (wojskowość, wojskowy) strzelec wyborowy, żołnierz przeszkolony do zwalczania celów odległych i trudno dostępnych za pomocą pojedynczych strzałów ze specjalnego karabinu;


lexentry: pol/snop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: snop
trans_list: bundelen
sense:
  (wojskowość, wojskowy) w artylerii: zespół płaszczyzn strzałów kilku dział ostrzeliwujących jeden cel


lexentry: pol/snowboard__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: snowboard
trans_list: snowboard
sense:
  (sport, sportowy) dyscyplina sportu, polegający na jeździe lub wykonywaniu ewolucji na specjalnej desce;


lexentry: pol/sobie__zaimek__1
sense_num: 01
written_rep: sobie
trans_list: mezelf
sense:
  … wskazujący na podmiot jako jednocześnie wykonawcę i odbiorcę czynności, używany z czasownikami rządzącymi celownikiem i miejscownikiem


lexentry: pol/sobą__zaimek__1
sense_num: 01
written_rep: sobą
trans_list: hijzelf
sense:
  …wskazujący na podmiot jako jednocześnie wykonawcę i odbiorcę czynności, używany z czasownikami rządzącymi narzędnikiem


lexentry: pol/socjalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: socjalizm
trans_list: socialisme
sense:
  (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wieloznaczne pojęcie, odnoszące się do prób zmniejszenia nierówności społecznych i upowszechnienia świadczeń socjalnych, lub poddania gospodarki kontroli społecznej (poprzez instytucje państwowe, samorządowe, korporacyjne lub spółdzielcze);


lexentry: pol/socjologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: socjologia
trans_list: sociologie
sense:
  nauka o społeczeństwie, zajmująca się badaniem struktury społeczeństwa, następujących w nim zmian, praw kierujących rozwojem społeczeństwa i różnego rodzaju zjawisk w nim występujących;


lexentry: pol/soczewka_kontaktowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: soczewka kontaktowa
trans_list: contactlens
sense:
  soczewka umieszczana bezpośrednio na rogówce oka, służąca najczęściej do korygowania wad wzroku, rzadziej w celach opatrunkowych lub kosmetycznych;


lexentry: pol/sokół__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sokół
trans_list: valk
sense:
  (ornitologia, ornitologiczny) ptak drapieżny o silnej budowie ciała, wąskich i krótkich skrzydłach, mocnym hakowatym dziobie oraz ostrych szponach;


lexentry: pol/solidarność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: solidarność
trans_list: gemeenschapszin
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) współodpowiedzialność za działania lub ich zaniechanie


lexentry: pol/solidny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: solidny
trans_list: (kleding)[[maat]]
sense:
  o osobie, pracowniku, instytucji: sumienny, dokładny, godny zaufania, dobrze wypełniający swoje obowiązki


lexentry: pol/solipsyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: solipsyzm
trans_list: solipsisme
sense:
  (filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny, według którego istnieje tylko osoba przyznająca się do niego, zaś cała rzeczywistość jest wyłącznie częścią jej umysłu;


lexentry: pol/somnolencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: somnolencja
trans_list: slaperig
sense:
  (medycyna, medyczny) senność będąca pierwszym stadium zaburzeń świadomości m.in. w zatruciach oraz urazach mózgu;


lexentry: pol/sonata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sonata
trans_list: sonate
sense:
  (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór instrumentalny składający się z trzech lub czterech kontrastujących części;


lexentry: pol/sonet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sonet
trans_list: sonnet
sense:
  (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wiersz o pewnej charakterystycznej, kanonicznej budowie – ścisłej liczbie wersów, określonym układzie rymów i strof;


lexentry: pol/sopel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sopel
trans_list: ijspegel
sense:
  (botanika, botaniczny) (spożywczy) handlowa nazwa rzodkwi japońskiej (Raphanus sativus var. longipinnatus


lexentry: pol/sos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sos
trans_list: saus
sense:
  (spożywczy) (kulinaria) gęsty, zawiesisty płyn o różnych smakach, przyrządzany jako dodatek do potraw;


lexentry: pol/sos_sojowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sos sojowy
trans_list: sojasaus
sense:
  (kulinaria) sos fermentowany, wytwarzany z ziaren soi, prażonego ziarna ryżu lub pszenicy, wody i soli, stanowiący jedną z najważniejszych przypraw kuchni azjatyckiej


lexentry: pol/sowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sowa
trans_list: uil
sense:
  (ornitologia, ornitologiczny) drapieżny ptak z rzędu Strigiformes, o dużej głowie i oczach umieszczonych z przodu, polujący nocą;


lexentry: pol/sp._z_o.o.__skrót__1
sense_num: 01
written_rep: sp. z o.o.
trans_list: BV | BVBA
sense:
  = (ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością


lexentry: pol/spad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spad
trans_list: afloop
sense:
  (drukarstwo, drukarski) (poligrafia) obszar druku, który wychodzi poza krawędź ostatecznej publikacji;


lexentry: pol/spadek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spadek
trans_list: erfdeel
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) własność zostawiana przez kogoś po śmierci dla jakiejś osoby;


lexentry: pol/spadkobierca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spadkobierca
trans_list: erfgenaam
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba fizyczna lub prawna, na którą przechodzi spadek po kimś


lexentry: pol/spadochron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spadochron
trans_list: parachute | valscherm
sense:
  urządzenie z mocnego materiału, które pod wpływem ciągu powietrza otwiera się w formie parasola i służy do hamowania prędkości opadania lub przemieszczania się ciał


lexentry: pol/spadochroniarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spadochroniarz
trans_list: parachutist
sense:
  (lotnictwo, lotniczy) skoczek spadochronowy, żołnierz lub sportowiec uprawiający skoki ze spadochronem


lexentry: pol/spadochroniarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spadochroniarz
trans_list: parachutist
sense:
  (przenośnie, przenośnia) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityk, który startuje w wyborach w innym, niż macierzysty, okręgu wyborczym


lexentry: pol/spalić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: spalić
trans_list: aanbranden
sense:
  (sport, sportowy) (w niektórych grach zespołowych) podać piłkę do innego zawodnika swojej drużyny w chwili, gdy między nim a bramką przeciwnika nie ma żadnego zawodnika drużyny przeciwnej


lexentry: pol/spalić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: spalić
trans_list: aanbranden
sense:
  zepsuć najczęściej dowcipną opowieść poprzez pomylenie treści, przedwczesne zdradzenie zakończenia, lub niewłaściwie ukazanie puenty


lexentry: pol/spalony__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spalony
trans_list: buitenspel
sense:
  (sport, sportowy) sytuacja, podczas której zawodnik drużyny atakującej w momencie podania znajduje się bliżej bramki niż wszyscy zawodnicy drużyny przeciwnej


lexentry: pol/spaniel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spaniel
trans_list: spaniël
sense:
  (kynologia, kynologiczny) rasa psów myśliwskich lub pokojowych o falistej sierści i długich wiszących uszach


lexentry: pol/spekulacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spekulacja
trans_list: giswerk
sense:
  (ekonomia, ekonomiczny) nieuczciwe przedsięwzięcie, wykupywanie i odsprzedaż z dużym zyskiem towarów, na które popyt przewyższa podaż


lexentry: pol/spinel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spinel
trans_list: spinel
sense:
  (geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał zawierający tlenki metali, występujący w wielu barwnych odmianach;


lexentry: pol/spirulina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spirulina
trans_list: spirulina
sense:
  (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (spożywczy) preparat z sinic z rodzaju Arthrospira w formie proszku lub tabletek stosowany jako suplement diety;


lexentry: pol/spojówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spojówka
trans_list: bindvlies
sense:
  (anatomia, anatomiczny) przednia część gałki ocznej; błona śluzowa pokrywająca wewnętrzną część powiek;


lexentry: pol/spowiedź__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spowiedź
trans_list: biecht | bekentenis
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznanie grzechów przed kapłanem w celu otrzymania ich odpuszczenia


lexentry: pol/społeczeństwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: społeczeństwo
trans_list: gezelschap
sense:
  zorganizowana grupa ludzi zamieszkująca jakieś terytorium powiązanych ze sobą kulturowo, historycznie, religijnie, zawodowo itp.;


lexentry: pol/sprawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sprawa
trans_list: proces | rechtszaak
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) postępowanie prokuratorskie, sądowe lub administracyjne


lexentry: pol/sprawność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sprawność
trans_list: rendement
sense:
  (fizyka, fizyczny) wielkość fizyczna określająca w jakim stopniu urządzenie, organizm lub proces przekształca energię występującą w jednej postaci w energię w innej postaci;


lexentry: pol/spread__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spread
trans_list: uitstrooien
sense:
  (ekonomia, ekonomiczny) różnica między oferowanym przez instytucję finansową (np. bank) kursem sprzedaży a kursem kupna;


lexentry: pol/sprzęt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sprzęt
trans_list: uitrusting
sense:
  (rolnictwo, rolniczy) koszenie zboża, traw, kopanie warzyw, zbieranie owoców itp. i zwożenie ich z pola, sadu, ogrodu


lexentry: pol/sprężyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sprężyna
trans_list: veer
sense:
  (technologia, technika, techniczny) zwinięty w spiralę, zwykle metalowy przedmiot, który może ulegać rozprężaniu;


lexentry: pol/spust__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spust
trans_list: activeren
sense:
  urządzenie lub mechanizm, który umożliwia opróżnienie zbiornika, np. z cieczą lub materiałami sypkimi


lexentry: pol/spójnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spójnik
trans_list: voegwoord
sense:
  (gramatyka) wyraz służący do łączenia wyrażeń wewnątrz zdania pojedynczego (np. w wyliczeniach) oraz zdań składowych w zdaniach złożonych;


lexentry: pol/spółdzielnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spółdzielnia
trans_list: samenwerkend
sense:
  (zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) podmiot prowadzący działalność gospodarczą w interesie swoich członków;


lexentry: pol/spółgłoska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spółgłoska
trans_list: medeklinker
sense:
  (językoznawstwo, językoznawczy) niesylabotwórczy dźwięk języka mówionego powstający w wyniku całkowitego lub częściowego zablokowania przepływu powietrza przez aparat mowy;


lexentry: pol/spółka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spółka
trans_list: bedrijf
sense:
  (zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj podmiotu prawnego z reguły powstały na mocy umowy wspólników;


lexentry: pol/spółka_zależna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spółka zależna
trans_list: dochterbedrijf
sense:
  (zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) spółka, której minimum 50 procent akcji lub udziałów jest własnością innej spółki lub innego podmiotu


lexentry: pol/squash__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: squash
trans_list: squash
sense:
  (sport, sportowy) rodzaj gry polegającej na odbijaniu piłki o ścianę tak, by utrudnić ponowne odbicie piłki przez przeciwnika;


lexentry: pol/squatter__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: squatter
trans_list: kraakster
sense:
  (historia, historyczny, historycznie) w USA: osadnik na nowej ziemi nieposiadający do niej tytułu prawnego, oczekujący na taki tytuł


lexentry: pol/sranie_w_banię__wykrzyknik__1
sense_num: 02
written_rep: sranie w banię
sense:
  (wulgarnie, wulgaryzm) wykrzyknienie, które może wyrażać lekceważenie dla czyjejś wypowiedzi, niedowierzanie, irytację


lexentry: pol/srebrnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: srebrnik
trans_list: sjekel
sense:
  (historia, historyczny, historycznie) (botanika, botaniczny) rodzaj rośliny z rodziny srebrnikowatych;


lexentry: pol/srebrnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: srebrnik
trans_list: sjekel
sense:
  (historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) polska moneta z czasów Stanisława Augusta Poniatowskiego;


lexentry: pol/srebrny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: srebrny
trans_list: zilver
sense:
  (sport, sportowy) odnoszący się do zdobycia drugiego miejsca, związany ze zdobyciem drugiego miejsca


lexentry: pol/ssak_naczelny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ssak naczelny
trans_list: primaat
sense:
  (zoologia, zoologiczny) ssak łożyskowy charakteryzujący się najlepiej wśród wszystkich zwierząt rozwiniętym mózgiem


lexentry: pol/stacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stacja
trans_list: station
sense:
  (historia, historyczny, historycznie) książęca powinność utrzymania przejeżdżającego władcy i jego świty


lexentry: pol/stacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stacja
trans_list: station
sense:
  (kolejnictwo) zespół budynków i infrastruktury umożliwiający obsługę pasażerów lub towarów przewożonych koleją


lexentry: pol/stacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stacja
trans_list: station
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z czternastu tradycyjnych wizerunków drogi krzyżowej Chrystusa umieszczanych w miejscu kultu


lexentry: pol/stadion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stadion
trans_list: stadion
sense:
  (historia, historyczny, historycznie) miara długości używana w starożytnych krajach o różnych długościach (zazwyczaj 185 m);


lexentry: pol/stado__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stado
trans_list: zwerm
sense:
  (zoologia, zoologiczny) grupa osobników tego samego, rzadziej różnych gatunków zwierząt, żyjąca na określonym terytorium, związana mniej lub bardziej zaawansowaną formą organizacji społecznej;


lexentry: pol/stajenka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stajenka
trans_list: plagiaat
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) model żłóbka betlejemskiego, zwykle z figurkami


lexentry: pol/stalinizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stalinizm
trans_list: stalinisme
sense:
  (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, praktyka rządzenia panująca w ZSRR za czasów Józefa Stalina;


lexentry: pol/stan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stan
trans_list: toestand | staat
sense:
  (historia, historyczny, historycznie) (socjologia, socjologiczny) grupa społeczna w okresie od średniowiecza do XVIII w.;


lexentry: pol/stan_wojenny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stan wojenny
trans_list: krijgswet
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ograniczenie swobód i praw obywateli na skutek zewnętrznych zagrożeń państwa;


lexentry: pol/stan_wyjątkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stan wyjątkowy
trans_list: noodtoestand
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ograniczenie swobód i praw obywateli na skutek wewnętrznych zagrożeń państwa;


lexentry: pol/standard__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: standard
trans_list: maatstaf
sense:
  (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w jazzie popularny temat muzyczny będący podstawą improwizacji;


lexentry: pol/starofrancuski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: starofrancuski
trans_list: Oudfrans
sense:
  (językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy romańskiej używany w średniowieczu w północnej części dzisiejszej Francji, a także części Szwajcarii i Belgii;


lexentry: pol/starożytność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: starożytność
trans_list: oudheid | antiquiteit | ouderdom
sense:
  (historia, historyczny, historycznie) okres w dziejach ludzkości, który trwał od wynalezienia pisma do upadku imperium zachodniorzymskiego w 476 roku


lexentry: pol/statystyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: statystyka
trans_list: statistiek
sense:
  (fizyka, fizyczny) (potocznie, potoczny) rozkład prawdopodobieństwa będący podstawą statystyki (1.4)


lexentry: pol/statystyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: statystyka
trans_list: statistiek
sense:
  wynik procesu zbierania i analizy danych dotyczących jakiegoś zjawiska masowego, prezentowany najczęściej w postaci tabel lub wykresów


lexentry: pol/statyw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: statyw
trans_list: driepoot
sense:
  (technologia, technika, techniczny) podstawa, najczęściej w postaci trójnogu ze składanymi nogami, wykonana z metalu lub drewna, służąca do stabilizowania mocowanych na niej przyrządów, np. aparatu fotograficznego, kamery, urządzeń geodezyjnych


lexentry: pol/stawiać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: stawiać
trans_list: aanbieden
sense:
  (potocznie, potoczny) (środowiskowy) (informatyka, informatyczny) uruchamiać oprogramowanie (zwykle serwer, usługę lub demona)


lexentry: pol/staza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: staza
trans_list: stabiliteit
sense:
  (medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) zastój płynu ustrojowego w organizmie (w naczyniach) lub podłączonym urządzeniu (w przewodach)


lexentry: pol/stereotyp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stereotyp
trans_list: stereotype
sense:
  uproszczona konstrukcja myślowa zawierająca irracjonalne bądź fałszywe przeświadczenie dotyczące różnych zjawisk, instytucji, osób, a najczęściej innych grup społecznych;


lexentry: pol/stoa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stoa
trans_list: stoa
sense:
  (architektura, architektoniczny) w architekturze greckiej: wydłużona hala kolumnowa, którą zamykała z tyłu ściana, często zdobiona malowidłami


lexentry: pol/stochastyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: stochastyczny
trans_list: stochastiek
sense:
  (matematyka, matematyczny) (statystyka, statystyczny) nie wykazujący żadnej określonej tendencji, nie zmierzający do określonego celu, taki, którym rządzi przypadek


lexentry: pol/stocznia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stocznia
trans_list: werf
sense:
  zakład przemysłowy zajmujący się budową, remontowaniem, przebudowywaniem lub likwidacją statków wodnych;


lexentry: pol/stojak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stojak
trans_list: bosschage
sense:
  urządzenie utrzymujące coś w pozycji pionowej, czasem też utrzymujące w pionie dzieci niepotrafiące jeszcze samodzielnie stać


lexentry: pol/stolarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stolarz
trans_list: meubelmaker
sense:
  (rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wykonujący przedmioty z drewna: meble, elementy budowlane itp., osoba zajmująca się stolarstwem;


lexentry: pol/stolica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stolica
trans_list: hoofdstad
sense:
  (administracja) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) główne miasto jakiegoś państwa;


lexentry: pol/stolik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stolik
trans_list: tabelleren
sense:
  (termin karciany) w brydżu: karty partnera rozgrywającego, rozłożone na stole i widoczne dla wszystkich


lexentry: pol/stonka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stonka
trans_list: coloradokever
sense:
  (zoologia, zoologiczny) chrząszcz z rodziny stonkowatych, zwłaszcza stonka ziemniaczana (Leptinotarsa decemlineata)


lexentry: pol/stonka_ziemniaczana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stonka ziemniaczana
trans_list: coloradokever
sense:
  (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) jeden z chrząszczy, szkodnik upraw ziemniaków;


lexentry: pol/stoper__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stoper
trans_list: oordopje
sense:
  (technologia, technika, techniczny) (sport, sportowy) urządzenie do mierzenia odstępu czasu z dokładnością do ułamków sekundy


lexentry: pol/stoper__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stoper
trans_list: oordopje
sense:
  (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) węzeł na linie lub urządzenie służące do zatrzymywania liny lub łańcucha


lexentry: pol/stopień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stopień
trans_list: graad
sense:
  (gramatyka) forma przymiotnika lub przysłówka umożliwiająca porównywanie wielkości stopnia (1.8) cechy między kilkoma obiektami


lexentry: pol/stopień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stopień
trans_list: graad
sense:
  (matematyka, matematyczny) jednostka kąta płaskiego stanowiąca 1/360 (jedną trzysta sześćdziesiątą) kąta pełnego, stosowana też w geografii do wyrażania współrzędnych geograficznych;


lexentry: pol/stopień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stopień
trans_list: graad
sense:
  (matematyka, matematyczny) maksymalna suma wykładników zmiennych wśród jednomianów, tworzących dany wielomian;


lexentry: pol/stopień_najwyższy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stopień najwyższy
trans_list: superlatief
sense:
  (gramatyka) forma przymiotnika lub przysłówka, oznaczająca największe nasilenie opisywanej przez niego cechy


lexentry: pol/stopień_wyższy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stopień wyższy
trans_list: vergrotende trap
sense:
  (gramatyka) forma przymiotnika lub przysłówka, określająca natężenie opisywanej przez niego cechy w porównaniu do czegoś


lexentry: pol/stos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stos
trans_list: stapel
sense:
  (informatyka, informatyczny) jedna ze struktur danych, w której analogicznie do stosu (1.1) kartek, dostęp jest możliwy tylko przez dokładanie lub pobieranie z wierzchu;


lexentry: pol/stosunek_płciowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stosunek płciowy
trans_list: geslachtsgemeenschap
sense:
  (fizjologia, fizjologiczny) czynności i zachowania seksualne, w trakcie których dochodzi do fizycznego zbliżenia z użyciem narządów płciowych;


lexentry: pol/stowarzyszenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stowarzyszenie
trans_list: vereniging
sense:
  organizacja społeczna (zrzeszenie) powoływana przez grupę osób o wspólnych celach lub zainteresowaniach;


lexentry: pol/stożek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stożek
trans_list: kegel
sense:
  (geometria) rodzaj bryły powstałej przez obrót trójkąta prostokątnego wokół jednej z przyprostokątnych;


lexentry: pol/strajk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strajk
trans_list: staking
sense:
  dobrowolny i zbiorowy protest pracowników, który polega najczęściej na przerwaniu pracy, podjęty w celu spełnienia przez pracodawcę lub władzę ich postulatów;


lexentry: pol/strata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strata
trans_list: verlies
sense:
  (ekonomia, ekonomiczny) sytuacja, gdy przychody w określonej jednostce czasu są niższe od poniesionych kosztów, ujemny wynik finansowy


lexentry: pol/strateg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strateg
trans_list: strateeg
sense:
  (historia, historyczny, historycznie) w cesarstwie bizantyjskim dowódca okręgu wojskowo-administracyjnego;


lexentry: pol/straż_pożarna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: straż pożarna
trans_list: brandweer
sense:
  wyspecjalizowana formacja, zawodowa lub ochotnicza, zajmująca się zwalczaniem pożarów, klęsk żywiołowych oraz innych zagrożeń dla zdrowia ludzkiego, mienia lub środowiska;


lexentry: pol/straż_przybrzeżna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: straż przybrzeżna
trans_list: kustwacht
sense:
  (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) morska formacja policyjna lub wojskowa odpowiadająca za nadzorowanie granic


lexentry: pol/streszczać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: streszczać
trans_list: excerperen
sense:
  skracać jakąś wypowiedź lub tekst, zachowując najważniejsze jej elementy, przedstawiać w skondensowanej formie


lexentry: pol/stroik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stroik
trans_list: riet
sense:
  (etnografia, etnograficzny) diadem przybrany wstążkami i kwiatami, stanowiący część kobiecego stroju regionalnego


lexentry: pol/stroik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stroik
trans_list: riet
sense:
  (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) cienka listwa z trzciny lub metalowa blaszka służąca do wprowadzania w drganie słupa powietrza w środku rezonatora lub piszczałki w niektórych instrumentach


lexentry: pol/stroik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stroik
trans_list: riet
sense:
  (potocznie, potoczny) ozdoba wykonana najczęściej z gałązek, sztucznych kwiatów i innych elementów dekoracyjnych


lexentry: pol/strona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strona
trans_list: pagina | kant
sense:
  (matematyka, matematyczny) w algebrze: jedna z dwóch zależności w równaniu lub nierówności rozdzielić znakiem równości lub nierówności


lexentry: pol/strona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strona
trans_list: pagina | kant
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jedna z osób będąca sygnatariuszem umowy lub występująca jako podmiot w procesie;


lexentry: pol/strona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strona
trans_list: pagina | kant
sense:
  część sceny teatralnej, widoczna dla publiczności, ale umownie niewidoczna dla niektórych postaci przedstawienia; (przenośnie, przenośnia) ubocze


lexentry: pol/strona_internetowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strona internetowa
trans_list: webpagina
sense:
  (informatyka, informatyczny) pojedynczy dokument lub prezentacja opublikowana w Internecie przez WWW;


lexentry: pol/stronnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stronnictwo
trans_list: neerknuppelen
sense:
  zorganizowane ugrupowanie o wspólnych poglądach, działające wspólnie dla osiągnięcia określonych celów


lexentry: pol/strug__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strug
trans_list: schaaf
sense:
  (technologia, technika, techniczny) narzędzie stolarskie z wysuwanym ostrzem, używane do wyrównywania, wygładzania powierzchni drewna


lexentry: pol/strumień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strumień
trans_list: stroom
sense:
  (informatyka, informatyczny) transmisja dostarczająca na życzenie skompresowane dane multimedialne przez Internet


lexentry: pol/struna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: struna
trans_list: aaneenrijgen
sense:
  (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) naciągnięta sprężysta nić, będąca źródłem dźwięku w instrumentach strunowych;


lexentry: pol/struna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: struna
trans_list: aaneenrijgen
sense:
  (sport, sportowy) elastyczna nić z jelit bydlęcych lub z tworzywa sztucznego, używana do wyrobu rakiet tenisowych


lexentry: pol/strup__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strup
trans_list: korst
sense:
  (medycyna, medyczny) sucha pokrywa na ranach i uszkodzeniach ciała, powstająca ze skrzepłej wydzieliny;


lexentry: pol/strych__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strych
trans_list: zolder
sense:
  (architektura, architektoniczny) pomieszczenie w niektórych budynkach, znajdujące się pod samym dachem;


lexentry: pol/stryczek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stryczek
trans_list: strop
sense:
  (dawniej, dawny) (morski) na statku: odcinek liny zakończony z obu stron węzłami zawiązanymi w oka; (także, też) odcinek łańcucha zakończony pierścieniami


lexentry: pol/strzelec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strzelec
trans_list: hagel
sense:
  (wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) stopień wojskowy, odpowiednik szeregowego w Wojsku Polskim w okresie międzywojennym w pułkach strzelców konnych


lexentry: pol/strzemiączko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strzemiączko
sense:
  (ogrodnictwo, ogrodniczy) narzędzie ogrodnicze w kształcie małego strzemienia osadzonego na długim trzonku, służące do spulchniania gleby i pielenia chwastów


lexentry: pol/strzemiączko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strzemiączko
sense:
  (potocznie, potoczny) pasek, taśma lub gumka u dołu spodni, zakładane pod stopę, zapobiegające podciąganiu się nogawki w górę


lexentry: pol/strzemię__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strzemię
trans_list: stijgbeugel
sense:
  parzysta część rzędu końskiego w formie stalowego kabłąka i poprzeczki, służąca do dosiadania wierzchowca i ułatwiająca utrzymanie się w siodle;


lexentry: pol/strzykawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strzykawka
trans_list: injectiespuit
sense:
  (medycyna, medyczny) narzędzie medyczne do wprowadzania płynnych leków pod skórę lub do mięśnia albo do pobierania płynów ustrojowych;


lexentry: pol/strój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strój
trans_list: bestel
sense:
  (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odpowiednie ustawienie gitary lub innego instrumentu muzycznego


lexentry: pol/studio__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: studio
trans_list: atelier
sense:
  pomieszczenie przeznaczone do nagrań dźwiękowych, audycji radiowych, telewizyjnych lub filmowych itp.


lexentry: pol/studio__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: studio
trans_list: atelier
sense:
  zakład prowadzący działalność usługową, najczęściej opartą na sztukach plastycznych lub poprawiającą wygląd ludzi, wnętrz itp.


lexentry: pol/stulejka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stulejka
trans_list: voorhuidsvernauwing
sense:
  (medycyna, medyczny) wrodzone zwężenie napletka uniemożliwiające jego ściągnięcie poza żołądź prącia;


lexentry: pol/stuptut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stuptut
sense:
  (potocznie, potoczny) ochraniacz na nogę mający kształt rurki, wykonany z wodoodpornego i odpornego na zabrudzenia materiału;


lexentry: pol/stwórca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stwórca
trans_list: schepper
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przydomek boga, któremu przypisuje się stworzenie wszechświata lub ludzi;


lexentry: pol/styl_życia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: styl życia
trans_list: levensstijl
sense:
  (socjologia, socjologiczny) codzienne zachowania jednostek lub grup manifestujące ich położenie społeczne i preferencje;


lexentry: pol/stypulować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: stypulować
trans_list: bedingen
sense:
  (rzadki, rzadko używany) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wymagać, określać, przewidywać, zastrzegać, postulować, nakazywać


lexentry: pol/styropian__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: styropian
trans_list: piepschuim
sense:
  (technologia, technika, techniczny) polistyren o mikroporowatej strukturze, najczęściej w formie kształtek, bloków lub płyt, wykorzystywany jako materiał do izolacji cieplnej, dźwiękowej i elektrycznej;


lexentry: pol/stóg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stóg
trans_list: punt
sense:
  (rolnictwo, rolniczy) duży stos siana, rzadziej słomy lub zboża, układany zazwyczaj wokół ustawionego pionowo drąga w kształt stożka lub kopuły


lexentry: pol/stół__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stół
trans_list: tafel
sense:
  mebel w postaci poziomej płaszczyzny (blatu) podpartej na nogach, służący zwykle do ułatwienia spożywania posiłków lub pracy;


lexentry: pol/stężenie_normalne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stężenie normalne
sense:
  (chemia, chemiczny) liczba gramorównoważników substancji w roztworze odniesiona do jednostki objętości;


lexentry: pol/subiekt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: subiekt
trans_list: onderwerpen
sense:
  (filozofia, filozoficzny) osoba poznająca i działająca, przeciwstawiona światu zewnętrznemu będącemu przedmiotem poznania


lexentry: pol/subkontynent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: subkontynent
trans_list: subcontinent
sense:
  (geografia, geograficzny) ląd wielkich rozmiarów, lecz mniejszy niż kontynent lub stanowiący jego wydzieloną, szczególną część;


lexentry: pol/substancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: substancja
trans_list: substantie | stof
sense:
  (chemia, chemiczny) klasa przedmiotów materialnych, mających w danych warunkach jednakowe właściwości fizyczne i chemiczne, mikroskopowo zaś - identyczną budowę molekularną (cząsteczkową)


lexentry: pol/subsydium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: subsydium
trans_list: ondersteuning
sense:
  (urzędowy) pomoc finansowa udzielona osobie prawnej, jednostce organizacyjnej lub osobie fizycznej przeznaczona na konkretny rodzaj działalności


lexentry: pol/sugilit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sugilit
trans_list: sugiliet
sense:
  (mineralogia, mineralogiczny) (jubilerstwo, jubilerski) rzadki minerał z gromady krzemianów, przyjmujący barwy w odcieniach różu i fioletu, wykorzystywany w jubilerstwie;


lexentry: pol/suita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suita
trans_list: reeks
sense:
  (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wieloczłonowy utwór złożony z kontrastujących ze sobą elementów;


lexentry: pol/suka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suka
trans_list: teef
sense:
  (dawniej, dawny) duży kołnierz opadający na plecy w sukmanie będącej elementem męskiego stroju Krakowiaków wschodnich


lexentry: pol/suka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suka
trans_list: teef
sense:
  (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) staropolski smyczkowy instrument muzyczny, z grupy chordofonów ludowych, przypominający skrzypce;


lexentry: pol/suka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suka
trans_list: teef
sense:
  (wulgarnie, wulgaryzm) (obraźliwie) (pejoratywnie, pejoratywny) kobieta zimna, złośliwa lub niewdzięczna


lexentry: pol/sukienka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sukienka
trans_list: jurk
sense:
  krótka suknia, okrywająca tułów, częściowo lub całkowicie nogi, czasem też ręce, zazwyczaj z lekkiego materiału;


lexentry: pol/suknia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suknia
trans_list: jurk
sense:
  część kobiecej garderoby okrywająca tułów, częściowo lub całkowicie nogi, czasem też ręce, wkładana zazwyczaj na uroczyste okazje;


lexentry: pol/superbohater__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: superbohater
trans_list: superheld
sense:
  fikcyjny bohater filmów, książek lub komiksów posiadający nadprzyrodzone zdolności i walczący o uratowanie ludzkości przed złoczyńcami;


lexentry: pol/superksiężyc__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: superksiężyc
trans_list: supermaan
sense:
  (potocznie, potoczny) (astronomia, astronomiczny) księżyc w pełni, obserwowany w syzygijnym perygeum;


lexentry: pol/supernowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: supernowa
trans_list: supernova
sense:
  (astronomia, astronomiczny) gwiazda, której jasność gwałtowanie wzrosła na skutek wybuchowego odrzucenia przez nią swoich zewnętrznych warstw;


lexentry: pol/surfing__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: surfing
trans_list: surfen
sense:
  (sport, sportowy) ślizganie się na specjalnie przystosowanej do tego desce unoszącej się na fali morskiej


lexentry: pol/surowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: surowy
trans_list: rauw
sense:
  taki, który bezwzględnie wymaga wykonania jakiejś czynności, przestrzegania jakichś zasad, nieuznający sprzeciwu, wymagający, bezwzględny, niewyrozumiały; także będący wyrazem tej cechy


lexentry: pol/surrealizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: surrealizm
trans_list: surrealisme
sense:
  (literacko) (sztuka) kierunek artystyczny w literaturze i sztuce, ukształtowany w latach dwudziestych XX w., w założeniu którego wyrażano swoje wnętrze, podświadomość, wizje, sny, halucynacje itp. w oderwaniu od rzeczywistości;


lexentry: pol/surówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: surówka
trans_list: salade
sense:
  (hutnictwo, hutniczy) stop żelaza z węglem oraz z krzemem, siarką, fosforem, manganem i innymi składnikami, używany do produkcji stali, staliwa lub żeliwa;


lexentry: pol/sushi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sushi
trans_list: sushi
sense:
  (kulinaria) japońska potrawa z ryżu zaprawionego octem ryżowym z różnymi dodatkami w postaci owoców morza, ryb, warzyw, grzybów oraz jajek;


lexentry: pol/sutanna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sutanna
trans_list: kazuifel
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) długa szata noszona przez duchownych wyznań chrześcijańskich;


lexentry: pol/suterena__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suterena
trans_list: souterrain
sense:
  część budynku znajdująca się pod parterem, często poniżej poziomu terenu, przystosowana do celów mieszkalnych


lexentry: pol/suwerenność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suwerenność
trans_list: soevereiniteit
sense:
  (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niezależność od innych państw, ich władz lub instytucji


lexentry: pol/swastyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: swastyka
trans_list: hakenkruis
sense:
  (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) multikulturowy symbol szczęścia zwykle w kształcie równoramiennego krzyża o zagiętych ramionach;


lexentry: pol/swastyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: swastyka
trans_list: hakenkruis
sense:
  (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (pejoratywnie, pejoratywny) niemiecki emblemat narodowosocjalistyczny i neonazistowski w kształcie równoramiennego krzyża o zagiętych ramionach


lexentry: pol/swobodny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: swobodny
trans_list: los
sense:
  (fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) o elektronie znajdujący się poza atomem lub tylko luźno z nim związany


lexentry: pol/sygnalizator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sygnalizator
sense:
  (technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do wyraźnego informowania o sytuacji wymagającej uwagi


lexentry: pol/syjonistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: syjonistyczny
trans_list: zionist
sense:
  (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) właściwy syjonizmowi, dotyczący syjonizmu lub syjonistów


lexentry: pol/syjonizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syjonizm
trans_list: zionisme
sense:
  zapoczątkowany w końcu XIX wieku ruch narodowy i towarzysząca mu ideologia stworzenia niezależnego państwa żydowskiego na terenie Palestyny oraz zahamowania procesów asymilacyjnych mniejszości żydowskiej w poszczególnych krajach;


lexentry: pol/sylaba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sylaba
trans_list: lettergreep
sense:
  (językoznawstwo, językoznawczy) jednostka mowy, zwykle dłuższa niż jedna głoska i krótsza niż wyraz;


lexentry: pol/sylf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sylf
trans_list: sylfe
sense:
  (mitologia, mitologiczny) duch powietrza ze średniowiecznych wierzeń ludowych, z którym mógł się przyjaźnić człowiek, który zachował czystość duszy;


lexentry: pol/symbol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: symbol
trans_list: symbool
sense:
  (sztuka) użycie jakiegoś motywu (opisu, obrazu) do przedstawienia zjawiska, o którym nie chce się powiedzieć wprost;


lexentry: pol/symfonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: symfonia
trans_list: symfonie
sense:
  (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dużych rozmiarów utwór na orkiestrę; w klasycznym kształcie zazwyczaj trzy- lub czteroczęściowy;


lexentry: pol/symulakr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: symulakr
trans_list: aanfluiting
sense:
  byt, rzecz lub pojęcie udawane, nieprawdziwe, wykreowane przez symulowanie; takie, które nie ma odzwierciedlenia w rzeczywistości;


lexentry: pol/symulakrum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: symulakrum
trans_list: aanfluiting
sense:
  obraz (najczęściej stworzony przez kino lub telewizję) będący czystą symulacją, tworzącą własną rzeczywistość lub pozorującą istniejącą


lexentry: pol/symulować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: symulować
trans_list: fingeren
sense:
  udawać pewną sytuację, naśladować coś w celu zaobserwowania jego właściwości lub przećwiczenia zachowania w danej sytuacji


lexentry: pol/synapsa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: synapsa
trans_list: synaps
sense:
  połączenie między aksonem komórki nerwowej a inną komórką, gdzie następuje przekazanie pobudzenia z jednej komórki do drugiej


lexentry: pol/syndrom_grupowego_myślenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syndrom grupowego myślenia
trans_list: groepsdenken
sense:
  (psychologia, psychologiczny) uleganie ograniczającej sugestii i naciskowi grupy, której jest się członkiem


lexentry: pol/syndrom_miodowego_miesiąca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syndrom miodowego miesiąca
trans_list: wittebroodsweken syndroom
sense:
  (medycyna, medyczny) zapalenie pęcherza moczowego u kobiety spowodowane częstszym współżyciem płciowym, dotykające głównie młode kobiety dopiero rozpoczynające życie seksualne


lexentry: pol/syndrom_sztokholmski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syndrom sztokholmski
trans_list: Stockholmsyndroom
sense:
  stan psychiczny, który pojawia się u ofiar porwania lub u zakładników, przejawiający się odczuwaniem sympatii i solidarności z osobami je przetrzymującymi;


lexentry: pol/synergia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: synergia
trans_list: synergie
sense:
  (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) efekt współdziałania kilku leków wzajemnie potęgujących swoje działanie


lexentry: pol/synergia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: synergia
trans_list: synergie
sense:
  (książkowy) współdziałanie różnych czynników w celu osiągnięcia większego efektu niż suma efektów spowodowanych przez każde z tych czynników działających osobno; także zestawienie tych czynników


lexentry: pol/synestezja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: synestezja
trans_list: synesthesie
sense:
  stan, w którym wrażenia zmysłowe odbierane przez jeden zmysł towarzyszą również doznaniom charakterystyczne dla innych zmysłów;


lexentry: pol/synod__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: synod
trans_list: synode
sense:
  (administracja) (kościelny) zebranie przedstawicieli duchowieństwa i świeckich w kościołach chrześcijańskich


lexentry: pol/syntagma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syntagma
trans_list: zinsdeel
sense:
  (językoznawstwo, językoznawczy) grupa powiązanych gramatycznie i syntaktycznie słów, które mogą stanowić część zdania, np. podmiot, przydawkę, orzeczenie albo samodzielnie tworzą zdania bądź równoważniki zdań;


lexentry: pol/sypialnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sypialnia
trans_list: slaapkamer
sense:
  (przenośnie, przenośnia) dzielnica lub przedmieście metropolii pozbawione biur i innych miejsc pracy


lexentry: pol/syrena__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syrena
trans_list: meermin
sense:
  (mitologia, mitologiczny) stworzenie mityczne, początkowo półkobieta, półptak, później półkobieta, półryba; także bohaterka baśni i legend;


lexentry: pol/syrop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syrop
trans_list: siroop
sense:
  (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) roztwór leku w wodzie gęstością i smakiem przypominający syrop (1.1)


lexentry: pol/system_operacyjny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: system operacyjny
trans_list: besturingssysteem
sense:
  (informatyka, informatyczny) najbardziej podstawowe oprogramowanie komputera umożliwiające zarządzanie zasobami, sprzętem oraz komunikację z użytkownikiem;


lexentry: pol/system_plików__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: system plików
trans_list: bestandssysteem
sense:
  (informatyka, informatyczny) sposób zapisu plików i katalogów, umożliwiający późniejsze ich odczytanie;


lexentry: pol/szabat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szabat
trans_list: sabbat
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w judaizmie: ostatni (siódmy) dzień każdego tygodnia, obchodzony jako dzień święty;


lexentry: pol/szablodziób__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szablodziób
trans_list: kluut
sense:
  (ornitologia, ornitologiczny) Recurvirostra avosetta, ptak przybrzeżny o charakterystycznym czarnym i cienkim dziobie zagiętym w górę;


lexentry: pol/szabrownictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szabrownictwo
sense:
  (potocznie, potoczny) grabież dobytku pozostawionego bez opieki przez właścicieli najczęściej w czasie wojny lub klęski żywiołowej


lexentry: pol/szachować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: szachować
trans_list: bestoken
sense:
  (potocznie, potoczny) trzymać kogoś w niepewności, groźbą czegoś zmuszać do określonego postępowania, zagrażać czymś


lexentry: pol/szachownica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szachownica
trans_list: schaakbord
sense:
  (szachy, pojęcie szachowe) plansza do gry w szachy, składająca się z kwadratowych, dwukolorowych pól umieszczonych w taki sposób, że każdy kwadrat styka się całym bokiem z kwadratem o innym kolorze;


lexentry: pol/szachy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szachy
trans_list: schaakspel | schaak
sense:
  (szachy, pojęcie szachowe) gra dwuosobowa, w której gracze wykonują na przemian ruchy bierkami na czarno-białej planszy;


lexentry: pol/szafa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szafa
trans_list: kast
sense:
  (technologia, technika, techniczny) duża obudowa jakiegoś urządzenia technicznego, często umożliwiająca wymianę modułów wewnętrznych


lexentry: pol/szafa_grająca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szafa grająca
trans_list: jukebox
sense:
  (historia, historyczny, historycznie) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) knajpiany automat do odtwarzania płyt winylowych za pieniądze


lexentry: pol/szafranowy__przymiotnik__2
sense_num: 02
written_rep: szafranowy
sense:
  (książkowy) mający kolor intensywnie żółty, taki jak kolor sproszkowanego słupka kwiatu szafranu uprawnego


lexentry: pol/szahada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szahada
trans_list: shahadah
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmańskie wyznanie wiary, jeden z pięciu filarów islamu


lexentry: pol/szalej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szalej
sense:
  (botanika, botaniczny) Cicuta, roślina o pierzastych liściach, drobnych, białych kwiatach zebranych w baldachy, zawierająca silnie trujące alkaloidy;


lexentry: pol/szaleniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szaleniec
trans_list: dolleman
sense:
  (przenośnie, przenośnia) osoba, która nie panuje nad swoimi namiętnościami, nie zwraca uwagi na niebezpieczeństwo


lexentry: pol/szaman__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szaman
trans_list: sjamaan
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wśród niektórych ludów azjatyckich, np. u Eskimosów i Indian, człowiek uważany za pośrednika między duchami, bóstwami, demonami a ludźmi, osoba o nadprzyrodzonej mocy, czarodziej i znachor pierwotnej religii szamanizmu;


lexentry: pol/szamanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szamanizm
trans_list: sjamanisme
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wierzenia i praktyki religijne bazujące na animizmie i instytucji szamanów;


lexentry: pol/szanować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: szanować
trans_list: achten
sense:
  mieć szacunek do kogoś lub czegoś, darzyć kogoś lub coś szacunkiem; odnosić się, zwracać się do kogoś z szacunkiem


lexentry: pol/szansa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szansa
trans_list: kans
sense:
  prawdopodobieństwo, możliwość powodzenia w jakiejś sprawie, osiągnięcia sukcesu lub zaistnienia jakichś pożądanych okoliczności


lexentry: pol/szantaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szantaż
trans_list: afpersing
sense:
  wymuszanie czegoś na kimś pod groźbą ujawnienia jakichś kompromitujących lub wstydliwych informacji o tym kimś; także pod groźbą wykonania czynu innego typu (np. przemocy wobec bliskich)


lexentry: pol/szara_eminencja__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: szara eminencja
trans_list: grijze eminentie
sense:
  (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba z ukrycia sprawująca władzę lub wpływająca na podejmowanie decyzji, nie pełniąca jednocześnie funkcji adekwatnych do tych czynności


lexentry: pol/szara_strefa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szara strefa
trans_list: grijs gebied
sense:
  (ekonomia, ekonomiczny) niezakazana przez prawo działalność gospodarcza odbywająca się z pominięciem prawa (przez m.in. niepłacenie podatków).;


lexentry: pol/szarańcza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szarańcza
trans_list: sprinkhaan
sense:
  (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (rolnictwo, rolniczy) owad przypominający pasikonika, szkodnik upraw;


lexentry: pol/szaszłyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szaszłyk
trans_list: sjasliek
sense:
  (kulinaria) potrawa składająca się z kawałków mięsa, zwykle baraniny, przekładanych plasterkami warzyw (np. cebula, papryka), boczku, słoniny itp., nadzianych na szpikulec, pieczona na rożnie lub grillowana;


lexentry: pol/szatan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szatan
sense:
  (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) ktoś bardzo sprytny, inteligentny i przewrotny w swoich pomysłach


lexentry: pol/szatan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szatan
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z upadłych aniołów, przeciwnych Bogu, kuszących człowieka do grzechu


lexentry: pol/szatniarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szatniarz
sense:
  osoba pracująca w szatni instytucji o otwartym lub półotwartym dostępie (teatry, szkoły), przyjmująca i wydająca odzież wierzchnią w czasie pobytu klientów w tych instytucjach;


lexentry: pol/szałamaja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szałamaja
trans_list: schalmei
sense:
  (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny instrument muzyczny wydający przenikliwe dźwięki, rodzaj piszczałki z bocznymi otworami; pochodzący z Azji;


lexentry: pol/szczekać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: szczekać
trans_list: blaffen
sense:
  (przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) wydawać głośne dźwięki przypominające szczekanie psów


lexentry: pol/szczep__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szczep
trans_list: opvolger
sense:
  (antropologia, antropologiczny) grupa etniczna osób nie wywodzących swego pochodzenia od wspólnego przodka;


lexentry: pol/szczep__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szczep
trans_list: opvolger
sense:
  (mikrobiologia, mikrobiologiczny) populacja drobnoustrojów w obrębie gatunku lub odmiany, wyróżniająca się określonymi cechami;


lexentry: pol/szczepionka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szczepionka
trans_list: vaccin
sense:
  preparat pochodzenia biologicznego, zawierający osłabione żywe lub zabite drobnoustroje chorobotwórcze lub fragmenty ich struktury stosowany w celu wywołania odpowiedzi immunologicznej i odporności;


lexentry: pol/szczery__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: szczery
trans_list: oprecht
sense:
  dotyczący szczerości; taki, który mówi prawdę; wyraża się szczerze, nie ukrywa tego, co myśli i czuje


lexentry: pol/szczotka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szczotka
trans_list: borstel
sense:
  (technologia, technika, techniczny) specjalny rodzaj kontaktu elektrycznego pomiędzy ruchomymi częściami;


lexentry: pol/szczęka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szczęka
trans_list: kaak
sense:
  (anatomia, anatomiczny) (antropologia, antropologiczny) (medycyna, medyczny) (stomatologia, stomatologiczny) jedna z dwóch kości czaszki (prawa i lewa), w której osadzone są górne zęby;


lexentry: pol/szczęka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szczęka
trans_list: kaak
sense:
  (anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) wszelkie mocne, zaciskające się narządy w obrębie otworu gębowego, przed nim albo otaczające go, przystosowane do chwytania i rozdrabniania pokarmu;


lexentry: pol/szekspirolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szekspirolog
sense:
  (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) badacz zajmujący się twórczością i życiem Szekspira


lexentry: pol/szekspirowski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: szekspirowski
trans_list: Shakespearein
sense:
  dotyczący życia i twórczości Williama Szekspira, charakterystyczny, typowy dla Szekspira lub jego twórczości, taki jak u Szekspira


lexentry: pol/szelak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szelak
trans_list: schellak
sense:
  (biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) naturalna żywica pozyskiwana w Indiach i Tajlandii z wydzieliny owadów z gatunku Lac laccifer;


lexentry: pol/szelf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szelf
sense:
  (geologia, geologiczny) (geografia, geograficzny) przybrzeżna strefa dna morskiego będąca częścią kontynentu zalanego wodami płytkiego morza;


lexentry: pol/szerokość_geograficzna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szerokość geograficzna
trans_list: breedtegraad
sense:
  (geografia, geograficzny) jedna ze współrzędnych geograficznych - kąt pomiędzy lokalną osią pionu a płaszczyzną równika;


lexentry: pol/szew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szew
trans_list: naad
sense:
  (anatomia, anatomiczny) nieruchome połączenie kości przy pomocy bardzo krótkich włókien łącznotkankowych;


lexentry: pol/szew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szew
trans_list: naad
sense:
  (technologia, technika, techniczny) połączenie brzegów metalowych elementów poprzez nitowanie lub spawanie;


lexentry: pol/sześciokąt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sześciokąt
trans_list: zeshoek
sense:
  (książkowy) kształt, forma lub postać zbliżona do sześciokąta (1.1) lub rzecz, przedmiot tego kształtu


lexentry: pol/szkic__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szkic
trans_list: schets
sense:
  rysunek przedstawiający jakieś wydarzenie, mapka z zaznaczonymi ważnymi miejscami, akcjami/działaniami (np. przemieszczanie się wojsk, ruch pojazdów)


lexentry: pol/szklanka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szklanka
trans_list: glas
sense:
  (przenośnie, przenośnia) (środowiskowy) (motoryzacja) w motocyklu widoczna na zewnątrz osłona drążków popychaczy zaworu


lexentry: pol/szklarnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szklarnia
trans_list: kas
sense:
  oszklone pomieszczenie, w którym utrzymuje się w sztuczny sposób odpowiednie warunki do rozwoju roślin


lexentry: pol/szkuner__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szkuner
trans_list: schoener
sense:
  (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej dwa maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie skośne;


lexentry: pol/szlachetny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: szlachetny
trans_list: edel
sense:
  taki, który postępuje dobrze, uczciwie, w sposób wspaniałomyślny, prawy, sprawiedliwy, bezinteresowny


lexentry: pol/szlifować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: szlifować
trans_list: poets
sense:
  nadawać gładkość, dokładne wymiary oraz połysk obrabianym przedmiotom z metalu, szkła, drewna przy pomocy narzędzi ściernych, ścierać, wygładzać, polerować


lexentry: pol/szmata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szmata
trans_list: klodde
sense:
  (przenośnie, przenośnia) (środowiskowy) bramka zdobyta po nieudolnej interwencji bramkarza; słaby, lekki strzał nieobroniony przez bramkarza


lexentry: pol/szmira__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szmira
trans_list: kapotmaken
sense:
  coś o niskiej lub żadnej wartości artystycznej, np.: utwór literacki, przedstawienie teatralne, obraz


lexentry: pol/szofar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szofar
trans_list: sjofar
sense:
  (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny wykonany z rogu zwierzęcia koszernego, najczęściej baraniego, używany podczas niektórych świąt żydowskich;


lexentry: pol/szok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szok
trans_list: aanrijding
sense:
  intensywna reakcja psychiczna, która jest wywołana gwałtownym, zazwyczaj negatywnym przeżyciem lub wydarzeniem


lexentry: pol/szopka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szopka
trans_list: plagiaat
sense:
  (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) zachowanie pod publiczkę, na pokaz, bez istotnej treści


lexentry: pol/szopka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szopka
trans_list: plagiaat
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) model stajenki betlejemskiej, zwykle ze żłobkiem i figurkami


lexentry: pol/szopka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szopka
trans_list: plagiaat
sense:
  (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) widowisko teatralne związane z Bożym Narodzeniem


lexentry: pol/szopka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szopka
trans_list: plagiaat
sense:
  (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) satyryczne widowisko kukiełkowe, nawiązujące formą do szopki (1.3) bożonarodzeniowej


lexentry: pol/szowinizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szowinizm
trans_list: chauvinisme
sense:
  (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skrajna postać nacjonalizmu, w której bezkrytyczne uwielbienie do własnego narodu jest połączone z pogardą i wrogością wobec mniejszości narodowych i innych narodów;


lexentry: pol/szowinizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szowinizm
trans_list: chauvinisme
sense:
  (socjologia, socjologiczny) postawa charakteryzująca się brakiem tolerancji i przyznawaniem uprzywilejowanej pozycji własnej płci, rasie czy grupie społecznej


lexentry: pol/szpic_fiński__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szpic fiński
trans_list: Finse keeshond | Finse spits
sense:
  (kynologia, kynologiczny) rasa niedużych energicznych psów o intensywnie rudym umaszczeniu z grupy szpiców myśliwskich pochodzących z Finlandii;


lexentry: pol/szpiegostwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szpiegostwo
trans_list: spionage
sense:
  praca szpiega, ogół działań mających na celu zdobycie i przekazanie władzom obcego państwa tajemnice państwowe lub wojskowe


lexentry: pol/szpik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szpik
trans_list: merg
sense:
  (biologia, biologiczny) miękka, silnie ukrwiona, mająca gąbczastą konsystencję tkanka znajdująca się wewnątrz kości;


lexentry: pol/szprotka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szprotka
sense:
  (ichtiologia, ichtiologiczny) Sprattus sprattus, mała ryba morska, podobna do śledzia, żyjąca w europejskich morzach


lexentry: pol/szrapnel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szrapnel
trans_list: granaatscherven
sense:
  (wojskowość, wojskowy) pocisk artyleryjski zawierający metalowe odłamki, które rozpryskują się na skutek wybuchu spowodowanego przez zapalnik czasowy;


lexentry: pol/sztolnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sztolnia
trans_list: galerij
sense:
  sztucznie wykonany podziemny korytarz prowadzący ze stoku góry do jej wnętrza, poziomo lub pod niewielkim nachyleniem;


lexentry: pol/sztorm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sztorm
trans_list: bui
sense:
  (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (meteorologia, meteorologiczny) burza morska, podczas której wieje bardzo silny i porywisty wiatr, powodujący powstawanie wysokich fal


lexentry: pol/sztuczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sztuczka
trans_list: truc
sense:
  (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) zachowanie, posunięcie, przez które chcemy coś osiągnąć, korzystając z cudzej naiwności, niewiedzy itp.


lexentry: pol/sztuczne_ognie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sztuczne ognie
trans_list: vuurwerk
sense:
  wyroby pirotechniczne wykorzystywane w celach widowiskowych, dające po zapaleniu efekty świetlne i akustyczne;


lexentry: pol/szuflada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szuflada
trans_list: lade
sense:
  wysuwana, otwarta od góry skrzynka, stanowiąca część mebla i służąca do przechowywania różnych przedmiotów;


lexentry: pol/szuwar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szuwar
sense:
  (biologia, biologiczny) strefa roślin (makrofitów) przybrzeżnych, występujących w litoralu jezior i rzek;


lexentry: pol/szwadron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szwadron
trans_list: eskadron
sense:
  (wojskowość, wojskowy) (jeździectwo, jeździecki) pododdział kawalerii konnej będący odpowiednikiem kompanii lub batalionu w piechocie;


lexentry: pol/szyb__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szyb
trans_list: schacht
sense:
  (górnictwo, górniczy) szyb (1.1) wraz z instalacją naziemną, niezbędną do prowadzenia wydobycia lub innych podziemnych prac


lexentry: pol/szybowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szybowiec
trans_list: zweefvliegtuig
sense:
  (lotnictwo, lotniczy) samolot bez własnego napędu, utrzymujący się dzięki wstępującym prądom powietrza oddziaływującym na skrzydła;


lexentry: pol/szyfr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szyfr
trans_list: programmeren
sense:
  kod znaków, znany tylko niektórym osobom, umożliwiający im komunikację i zabezpieczający przekazywane informacje przed poznaniem przez inne osoby;


lexentry: pol/szyfr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szyfr
trans_list: programmeren
sense:
  kod, zazwyczaj ciąg cyfr, umożliwiający otwarcie niektórych zamków lub uruchomienie niektórych urządzeń


lexentry: pol/szynobus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szynobus
sense:
  (kolejnictwo) (potocznie, potoczny) lekki pociąg o napędzie spalinowym obsługujący trasy, gdzie liczba podróżnych jest niewielka;


lexentry: pol/szynszyla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szynszyla
trans_list: chinchilla
sense:
  (zoologia, zoologiczny) gryzoń pochodzący z Ameryki Południowej, o bardzo gęstym futrze; w domyśle: szynszyla mała;


lexentry: pol/sól__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sól
trans_list: zout
sense:
  (chemia, chemiczny) związek chemiczny, pochodny kwasowi, zawierający co najmniej jeden atom metalu w cząsteczce;


lexentry: pol/sąd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sąd
trans_list: rechtbank
sense:
  (potocznie, potoczny) miejsce, budynek, w którym skład sędziowski rozpatruje pozwy lub akty oskarżenia


lexentry: pol/sąd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sąd
trans_list: rechtbank
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instytucja, która zajmuje się rozstrzyganiem sporów albo orzekaniem o winie lub niewinności zgodnie z obowiązującym prawem


lexentry: pol/sąsiadka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sąsiadka
trans_list: buurvrouw
sense:
  ogólnie: ktoś płci żeńskiej, kto ma działkę itp. obok innej albo siedzi obok kogoś w teatrze, szkole itp.


lexentry: pol/sążeń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sążeń
trans_list: vadem
sense:
  (dawniej, dawny) (metrologia, metrologiczny) jednostka długości, używana do pocz. XX w., równa odległości między dłońmi rozpostartych ramiom mężczyzny, czyli około 1,7 m


lexentry: pol/sęp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sęp
trans_list: gier
sense:
  (ornitologia, ornitologiczny) padlinożerny ptak o szerokich skrzydłach i niemal nagiej głowie i szyi;


lexentry: pol/słaby__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: słaby
trans_list: zwak
sense:
  (matematyka, matematyczny) w sensie słabej topologii, czyli dla ustalonego zbioru najmniejszej w sensie inkluzji topologii, względem której każdy element ustalonej rodziny odwzorowań tego zbioru jest ciągły;


lexentry: pol/słoik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słoik
trans_list: pot
sense:
  szklany, najczęściej walcowaty pojemnik z zakrętką lub nakrywką służący do przechowywania substancji płynnych lub półpłynnych


lexentry: pol/słomka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słomka
sense:
  materiał uzyskany z odpowiednio spreparowanej słomy, używany do wyrobu przedmiotów użytkowych lub dekoracyjnych


lexentry: pol/słonecznik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słonecznik
trans_list: zonnebloem
sense:
  (potocznie, potoczny) słonecznik zwyczajny ((łacina) Helianthus annuus) – wysoka roślina jednoroczna o bardzo dużych (zwykle żółtych) kwiatach, uprawiana dla oleistych nasion lub jako roślina ozdobna;


lexentry: pol/słowik_rdzawy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słowik rdzawy
trans_list: nachtegaal
sense:
  gatunek małego ptaka śpiewającego z rodziny muchołówek występującego w południowo-zachodniej Polsce;


lexentry: pol/słowik_szary__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słowik szary
trans_list: noordse nachtegaal
sense:
  (ornitologia, ornitologiczny) (Luscinia luscinia) gatunek małego ptaka śpiewającego z rodziny muchołówek, mieszkającego na Półwyspie Skandynawskim, Europie wschodniej i zachodniej Syberii;


lexentry: pol/słownictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słownictwo
trans_list: woordenschat
sense:
  (językoznawstwo, językoznawczy) zasób słów składających się na jakiś język (lub dialekt, gwarę); ogół wyrazów


lexentry: pol/słownictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słownictwo
trans_list: woordenschat
sense:
  terminy określające jakąś specjalność; zbiór wyrazów używanych przez danego człowieka, środowisko lub w danym regionie


lexentry: pol/słownik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słownik
trans_list: woordenboek
sense:
  zbiór słów, pojęć z pewnej dziedziny, wszystkich lub dobranych wg jakiejś metody, wraz z ich skrótowymi opisami;


lexentry: pol/słowo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słowo
trans_list: woord
sense:
  wyróżniona fonetycznie lub graficznie część wypowiedzi składająca się z jednego lub więcej morfemów, wyrażająca pewną niezmienną treść w danym języku;


lexentry: pol/słońce__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słońce
trans_list: zon
sense:
  (astronomia, astronomiczny) główna gwiazda w układzie planetarnym, źródło światła i ciepła pojawiające się na niebie


lexentry: pol/słuch_absolutny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słuch absolutny
trans_list: absolute toonhoogte
sense:
  (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zdolność rozróżniania bezwzględnej wysokości dźwięku;


lexentry: pol/słuchawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słuchawka
trans_list: stethoscoop
sense:
  element lub całość urządzeń emitujących dźwięki, np. aparatu telefonicznego, radia, umożliwiająca słuchanie;


lexentry: pol/słuchawki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słuchawki
trans_list: hoofdtelefoon
sense:
  zestaw głośników służący do indywidualnego odbioru dźwięku, najczęściej umieszczany w bezpośredniej bliskości ucha, a nawet wewnątrz ucha


lexentry: pol/słup_ogłoszeniowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słup ogłoszeniowy
trans_list: peperbus
sense:
  budowla w kształcie szerokiej, krótkiej kolumny służąca do prezentowania ogłoszeń, afiszy lub reklam w publicznych miejscach;


lexentry: pol/służba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: służba
trans_list: dienst
sense:
  instytucja powołana do wykonywania pewnej czynności na rzecz społeczeństwa; także praca, dyżur w takiej instytucji


lexentry: pol/słój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słój
sense:
  (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) roczna warstwa przyrostowa drewna widoczna na poprzecznym przekroju pnia


lexentry: pol/tabaka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tabaka
trans_list: snuif
sense:
  (dawniej, dawny) każdy tytoń – do palenia i do wciągania nosem; (zobacz) też PAGENAME w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/tabernakulum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tabernakulum
trans_list: tabernakel
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) szafka umieszczona na ołtarzu w kościele katolickim, przeznaczona do przechowywania hostii


lexentry: pol/tablica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tablica
trans_list: bord
sense:
  (edukacja, edukacyjny) (szkolnictwo, szkolny) (matematyka, matematyczny) (chemia, chemiczny) zestawienie danych, wzorów


lexentry: pol/tablica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tablica
trans_list: bord
sense:
  (edukacja, edukacyjny) (szkolnictwo, szkolny) miejsce do pisania za pomocą kredy (czarna lub zielona deska)


lexentry: pol/tablica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tablica
trans_list: bord
sense:
  (edukacja, edukacyjny) (szkolnictwo, szkolny) miejsce do pisania za pomocą specjalnego pisaka (wykonana z białego plastiku)


lexentry: pol/tablica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tablica
trans_list: bord
sense:
  (informatyka, informatyczny) kontener danych, do których dostęp uzyskiwany jest przy pomocy, na ogół liczbowego, klucza;


lexentry: pol/tablica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tablica
trans_list: bord
sense:
  (technologia, technika, techniczny) (edukacja, edukacyjny) (szkolnictwo, szkolny) (zobacz) tablica interaktywna


lexentry: pol/tablice_logarytmiczne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tablice logarytmiczne
trans_list: logaritmetafel
sense:
  (matematyka, matematyczny) (technologia, technika, techniczny) zbiór przybliżonych mantys lub pełnych wartości logarytmów o określonej podstawie, wydany w formie książkowej


lexentry: pol/tabliczka_znamionowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tabliczka znamionowa
trans_list: naambord
sense:
  (technologia, technika, techniczny) tabliczka na obudowie urządzenia, podająca podstawowe parametry eksploatacji;


lexentry: pol/tabloid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tabloid
trans_list: boulevardblad
sense:
  ogół druków o charakterze informacyjnym i regularnej częstotliwości ukazywania się, obejmujący wszystkie rodzaje periodyków zawierające sensacyjną treść


lexentry: pol/tabule__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tabule
sense:
  (kulinaria) (neologizm) libańska sałatka, której głównymi składnikami są: bulgur (lub kuskus), pomidory, ogórek, cebula, natka pietruszki, mięta i sok z cytryny;


lexentry: pol/taca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taca
trans_list: collectie
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (potocznie, potoczny) pieniądze zebrane do tacy (1.2)


lexentry: pol/taca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taca
trans_list: collectie
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pojemnik, często koszyczek, służący do zbierania pieniędzy od wiernych w czasie mszy świętej


lexentry: pol/taczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taczka
trans_list: kruiwagen
sense:
  mały wózek z jednym lub dwoma kółkami używany do transportu przedmiotów lub materiałów sypkich na niewielkich odległościach;


lexentry: pol/tag__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tag
trans_list: tikkertje
sense:
  (informatyka, informatyczny) znacznik rozpoczynający i kończący tekst i zaznaczający jego odmienną funkcję lub cechy;


lexentry: pol/tajfun__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tajfun
trans_list: tyfoon
sense:
  (meteorologia, meteorologiczny) cyklon tropikalny, nazwa używana na określenie cyklonów w Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej;


lexentry: pol/tak__partykuła__1
sense_num: 02
written_rep: tak
trans_list: ja
sense:
  wyraz służący do udzielania odpowiedzi twierdzącej na pytanie zaczęte od słowa czy; potwierdzenie czegoś


lexentry: pol/tak_zwany__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: tak zwany
trans_list: zogenaamd
sense:
  …używana, gdy narrator chce podkreślić swój dystans do danego pojęcia, zwrotu, wyrażenia, powiedzenia


lexentry: pol/taksonomia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taksonomia
trans_list: taxonomie
sense:
  (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) poddyscyplina systematyki organizmów, nauka o zasadach klasyfikowania przy opisie gatunków;


lexentry: pol/takt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: takt
trans_list: advocatuur
sense:
  (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najmniejszy odcinek tekstu muzycznego zawartego między dwiema kreskami, zwanymi kreskami taktowymi;


lexentry: pol/taktyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taktyka
trans_list: tactiek
sense:
  (wojskowość, wojskowy) teoria i praktyka posługiwania się jednostkami wojskowymi dla osiągnięcia zamierzonego celu;


lexentry: pol/tal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tal
trans_list: thallium
sense:
  (chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tl i liczbie atomowej 81; lekki, srebrzysty metal o dużej reaktywności i właściwościach toksycznych;


lexentry: pol/talerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: talerz
trans_list: bord
sense:
  (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przypominający talerz (1.1), zrobiony z metalu element perkusji;


lexentry: pol/talerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: talerz
trans_list: bord
sense:
  (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przypominający talerz (1.1), zrobiony z metalu samodzielny instrument;


lexentry: pol/talib__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: talib
trans_list: talibanstrijder
sense:
  (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek fundamentalistycznego ugrupowania islamskiego, które powstało w 1994 w Afganistanie;


lexentry: pol/talib__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: talib
trans_list: talibanstrijder
sense:
  (przenośnie, przenośnia) fundamentalista, radykał, fanatyk, osoba zagorzała i nieuznająca żadnych ustępstw w jakiejś dziedzinie


lexentry: pol/tamburyn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tamburyn
trans_list: marinier
sense:
  (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny w formie obręczy z naciągniętą membraną i blaszkami lub dzwoneczkami naokoło;


lexentry: pol/tamilski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tamilski
trans_list: Tamil
sense:
  (językoznawstwo, językoznawczy) język z rodziny drawidyjskiej, którym posługują się Tamilowie zamieszkujący południowoindyjski stan Tamilnadu (60 mln) oraz wyspę Cejlon (4 mln);


lexentry: pol/tampon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tampon
trans_list: prop
sense:
  (kosmetyka, kosmetyczny) (medycyna, medyczny) rodzaj opatrunku będący zwitkiem gazy, waty itp. używany do wprowadzania leków do jam ciała lub ran oraz jako materiał opatrunkowy;


lexentry: pol/tampon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tampon
trans_list: prop
sense:
  (kosmetyka, kosmetyczny) (medycyna, medyczny) specjalnie ukształtowany opatrunek ze sznurkiem stosowany wewnętrznie podczas menstruacji;


lexentry: pol/tampon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tampon
trans_list: prop
sense:
  (technologia, technika, techniczny) kulka uformowana np. z waty, owinięta cienkim płótnem, flanelą itp., używana do nanoszenia substancji płynnych


lexentry: pol/tangens__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tangens
trans_list: tangens
sense:
  (matematyka, matematyczny) funkcja wyrażająca dla argumentów α z przedziału 0 ≤ α < π/2 stosunek długości przyprostokątnej naprzeciw danego kąta do długości przyprostokątnej przyległej do kąta;


lexentry: pol/taniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taniec
trans_list: dans
sense:
  (choreografia, choreograficzny) zespół ruchów wykonywany zwykle w rytm muzyki, zazwyczaj w parze z inną osobą, ale także samotnie lub w większej grupie osób;


lexentry: pol/taniec_brzucha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taniec brzucha
trans_list: buikdans
sense:
  (etnografia, etnograficzny) (choreografia, choreograficzny) taniec solowy polegający na poruszaniu biodrami i mięśniami brzucha w rytm muzyki, popularny szczególnie w krajach arabskich;


lexentry: pol/tapczan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tapczan
trans_list: sofa
sense:
  rodzaj łóżka w formie skrzyni, w którym część, na której się śpi (materac), stanowi jednocześnie wieko pojemnika na pościel;


lexentry: pol/tarcza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tarcza
trans_list: schild
sense:
  (geologia, geologiczny) rozległy, zazwyczaj lekko wypukły i mający tendencje do podnoszenia się, obszar skał krystalicznych


lexentry: pol/tarcza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tarcza
trans_list: schild
sense:
  część telefonu służąca do wybierania numeru telefonu w telefonach starszej generacji; (zobacz) tarcza numerowa


lexentry: pol/tarcza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tarcza
trans_list: schild
sense:
  element konstrukcyjny, którego grubość jest mała w porównaniu do długości i szerokości, obciążony prostopadle do mniejszego wymiaru


lexentry: pol/tarcza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tarcza
trans_list: schild
sense:
  mała plakietka/naszywka w kształcie tarczy (1.1-2) noszona na ubraniu w celu identyfikacji, określenia przynależności


lexentry: pol/tarcza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tarcza
trans_list: schild
sense:
  tektura lub tablica z narysowanymi koncentrycznymi okręgami przeznaczona do zawieszenia na strzelnicy (sportowej/wojskowej / policyjnej) jako cel do ostrzelania


lexentry: pol/tarcza_sterująca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tarcza sterująca
trans_list: tuimelschijf
sense:
  (mechanika) (lotnictwo, lotniczy) element sterujący, odpowiedzialny za zmianę kąta natarcia łopat wirnika w śmigłowcach;


lexentry: pol/tarczyca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tarczyca
trans_list: schildklier
sense:
  (anatomia, anatomiczny) gruczoł kręgowców, wydzielający hormony mające ważną rolę w regulowaniu przemiany materii;


lexentry: pol/targ__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: targ
trans_list: afzetgebied
sense:
  spór między sprzedającym, któremu zależy na jak największym zysku, a kupującym, który chce uzyskać jak najniższą cenę


lexentry: pol/targi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: targi
sense:
  (handel, handlowy) rodzaj ekspozycji towarów na arenie krajowej lub międzynarodowej, na której wystawiane są wytwory różnych dziedzin przemysłu, której celem jest zawieranie transakcji handlowych


lexentry: pol/targowisko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: targowisko
trans_list: afzetgebied
sense:
  (handel, handlowy) kupno i sprzedaż towarów mająca miejsce w wydzielonym miejscu w określone dni tygodnia


lexentry: pol/tarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tarka
trans_list: rasp
sense:
  (zoologia, zoologiczny) chitynowy fałd na dnie gardzieli mięczaków pokryty rzędami ząbków służący do ścierania pokarmu;


lexentry: pol/tarta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tarta
trans_list: taart
sense:
  (kulinaria) niewysokie ciasto na kruchym spodzie, na którym kładzie się nadzienie słodkie (owoce lub konfitury) lub słone (rybę, warzywa, wędlinę itp.);


lexentry: pol/tartrazyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tartrazyna
trans_list: tartrazine
sense:
  (biochemia, biochemiczny) (spożywczy) cytrynowożółty barwnik azowy używany głównie do celów spożywczych;


lexentry: pol/taryfa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taryfa
trans_list: hakken
sense:
  (ekonomia, ekonomiczny) oficjalny wykaz zawierający stawki różnego typu opłat, podatków lub cen produktów


lexentry: pol/taser__wykrzyknik__1
sense_num: 02
written_rep: taser
trans_list: stroomstootwapen
sense:
  …ostrzegający napastnika o możliwości użycia tasera (1.1) w przypadku niedostosowania się do poleceń służb porządkowych


lexentry: pol/tasiemiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tasiemiec
trans_list: lintworm
sense:
  (zoologia, zoologiczny) (medycyna, medyczny) płaziniec o ciele pozbawionym przewodu pokarmowego oraz narządów zmysłów, pasożytujący w ciele kręgowców;


lexentry: pol/tautologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tautologia
trans_list: tautologie
sense:
  (językoznawstwo, językoznawczy) konstrukcja wyrazowa, w której jeden lub kilka wyrazów pokrywają się znaczeniowo, przez co część wyrazów jest zbędna;


lexentry: pol/taśma_perforowana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taśma perforowana
trans_list: ponsband
sense:
  (informatyka, informatyczny) dawny nośnik danych na taśmie, na której informacje kodowano odpowiednim układem otworów;


lexentry: pol/tażin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tażin
sense:
  (kulinaria) tradycyjna marokańska potrawa przygotowana w takim naczyniu, zwykle składająca się z mięsa i warzyw, czasem samych warzyw


lexentry: pol/tażin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tażin
sense:
  arabskie naczynie z gliny posiadające wysoką, stożkowatą pokrywę, służące do duszenia mięs nad rozżarzonym węglem lub drewnem, rozpowszechnione w kuchniach Maghrebu, zwłaszcza w Maroku;


lexentry: pol/tchawica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tchawica
trans_list: luchtpijp
sense:
  (anatomia, anatomiczny) narząd układu oddechowego, sprężysta cewa stanowiąca przedłużenie krtani i zapewniająca dopływ powietrza do płuc;


lexentry: pol/teatr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teatr
trans_list: theater
sense:
  (przenośnie, przenośnia) sytuacja, w której ludzie zachowują się w dziwny, niespotykany, niecodzienny sposób


lexentry: pol/teatr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teatr
trans_list: theater
sense:
  dziedzina sztuki, w której utwory są przedstawiane publiczności przez aktorów odgrywających role według scenariusza (dramatu);


lexentry: pol/teatr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teatr
trans_list: theater
sense:
  instytucja, która odgrywa (wystawia) takie przedstawienia; ogół osób (zwykle: aktorów) zatrudnionych w tej instytucji


lexentry: pol/technika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: technika
trans_list: techniek
sense:
  dziedzina działalności, obejmująca wytwarzanie zjawisk i przedmiotów nie występujących naturalnie w przyrodzie;


lexentry: pol/technokracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: technokracja
trans_list: technocratie
sense:
  (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, w którym władzę pełnią specjaliści, technicy i organizatorzy


lexentry: pol/teczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teczka
trans_list: aktetas
sense:
  okładka z papieru, tektury lub tworzywa sztucznego służąca do przetrzymywania akt, dokumentów, nut, rysunków itp.


lexentry: pol/tekst__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tekst
trans_list: tekst
sense:
  (termin typograficzny) (drukarstwo, drukarski) w systemie miar typograficznych Didota: stopień czcionki odpowiadający dwudziestu punktom (7,518 mm)


lexentry: pol/tektura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tektura
trans_list: bordpapier
sense:
  (technologia, technika, techniczny) gruby materiał papierniczy uzyskany głównie z materiałów odpadkowych, przeznaczony do innych celów niż pisanie


lexentry: pol/telepraca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: telepraca
trans_list: telewerk
sense:
  (neologizm) forma organizacji pracy polegająca na świadczeniu pracy poza jednostką organizacyjną pracodawcy za pomocą środków komunikacji elektronicznej;


lexentry: pol/teleskop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teleskop
trans_list: telescoop
sense:
  (potocznie, potoczny) (technologia, technika, techniczny) element konstrukcyjny, który składa się z rurek wsuwających się jedna w drugą


lexentry: pol/templariusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: templariusz
trans_list: tempelier
sense:
  (historia, historyczny, historycznie) (kościelny) członek średniowiecznego rycerskiego Zakonu Ubogich Rycerzy Chrystusa i Świątyni Salomona;


lexentry: pol/ten_się_śmieje,_kto_się_śmieje_ostatni__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: ten się śmieje, kto się śmieje ostatni
trans_list: wie het laatst lacht, lacht het best
sense:
  nie należy przedwcześnie cieszyć się z własnego sukcesu lub z porażki innych, gdyż sukces może się okazać nietrwały


lexentry: pol/tenis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tenis
trans_list: tennis
sense:
  (sport, sportowy) gra rozgrywana na korcie, polegająca na odbijaniu rakietą piłki na pole przeciwnika;


lexentry: pol/tenis_stołowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tenis stołowy
trans_list: tafeltennis
sense:
  (sport, sportowy) gra polegająca na odbijaniu paletkami plastikowej piłeczki na stole przedzielonym rozpiętą na nim siatką;


lexentry: pol/teofania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teofania
trans_list: theofanie
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pojedynczy akt objawienia się Boga w świecie; ukazanie się Boga w nadzwyczajnym znaku;


lexentry: pol/teolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teolog
trans_list: theoloog
sense:
  (filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) specjalista w dziedzinie teologii


lexentry: pol/teologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teologia
trans_list: theologie
sense:
  (teologia, teologiczny) teoretyczna podbudowa jakiejś religii, zwłaszcza w odniesieniu do religii uznających istnienie Boga (bogów);


lexentry: pol/teoria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teoria
trans_list: theorie
sense:
  (potocznie, potoczny) teza tłumacząca coś, ale nie udowodniona (w nauce takie użycie uważane jest za błąd, patrz uwagi)


lexentry: pol/teoria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teoria
trans_list: theorie
sense:
  system pojęć, definicji, aksjomatów, i twierdzeń, opisujący wybrany fragment świata fizycznego, świata kultury, bądź abstrakcyjnego obiektu;


lexentry: pol/teoria_względności__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teoria względności
trans_list: relativiteitstheorie
sense:
  (fizyka, fizyczny) dział fizyki współczesnej zajmujący się podstawowymi właściwościami przebiegu procesów w czasie i przestrzeni;


lexentry: pol/terminal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: terminal
trans_list: terminaal
sense:
  (informatyka, informatyczny) program komputerowy, umożliwiający zdalne korzystanie z innego komputera


lexentry: pol/terminal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: terminal
trans_list: terminaal
sense:
  (lotnictwo, lotniczy) (marynarka) (kolejnictwo) część lotniska, portu itp., gdzie samoloty, statki, autobusy itp. zaczynają lub kończą podróż


lexentry: pol/termit__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: termit
trans_list: thermiet
sense:
  (technologia, technika, techniczny) mieszanina glinu z tlenkami metali stosowana w pirotechnice i spawalnictwie;


lexentry: pol/termodynamika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: termodynamika
trans_list: thermodynamica
sense:
  (fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się badaniem efektów energetycznych przemian fizycznych i chemicznych;


lexentry: pol/terroryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: terroryzm
trans_list: terrorisme
sense:
  (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) użycie przemocy przez osobę lub grupę z pogwałceniem prawa, mające na celu zastraszenie i wymuszenie ustępstw;


lexentry: pol/test__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: test
trans_list: test
sense:
  (informatyka, informatyczny) kod utworzony w celu sprawdzenia poprawności działania fragmentu programu


lexentry: pol/test_ciążowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: test ciążowy
trans_list: zwangerschapstest
sense:
  test wykrywający gonadotropinę kosmówkową, której pojawienie się świadczy o zagnieżdżeniu się jaja płodowego w błonie śluzowej macicy;


lexentry: pol/testament__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: testament
trans_list: testament
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument, w którym człowiek określa, co po jego śmierci należy zrobić z jego majątkiem;


lexentry: pol/testosteron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: testosteron
trans_list: testosteron
sense:
  (biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) męski hormon płciowy, wytwarzany przez jądra, otrzymywany także syntetycznie, stosowany domięśniowo jako lek przy schorzeniach na tle niedomogi płciowej u mężczyzn, jak również przy niektórych chorobach kobiecych oraz nowotworowych;


lexentry: pol/tetrapylon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tetrapylon
trans_list: tetrapylon
sense:
  (architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) monumentalna brama o czterech wejściach, stawiana w starożytności na skrzyżowaniach dróg lub na forach


lexentry: pol/tetum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tetum
trans_list: Tetun
sense:
  (językoznawstwo, językoznawczy) jeden z języków urzędowych w Timorze Wschodnim, obok portugalskiego;


lexentry: pol/teza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teza
trans_list: these
sense:
  (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) rozwiązanie problemu podsunięte czytelnikowi przez autora


lexentry: pol/theremin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: theremin
trans_list: theremin
sense:
  (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument elektroniczny, wytwarzający dźwięk o różnej wysokości i sile w zależności od odległości dłoni muzyka od dwóch umieszczonych na tym instrumencie anten;


lexentry: pol/tioeter__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tioeter
sense:
  (chemia, chemiczny) związek siarkoorganiczny, siarkowy analog eteru, posiadający atom siarki połączony z dwoma atomami węgla;


lexentry: pol/tiul__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tiul
trans_list: tule
sense:
  (włókiennictwo) tkana z trzech nitek, bardzo lekka, przejrzysta tkanina – bawełniana, jedwabna lub nylonowa;


lexentry: pol/tkanka_tłuszczowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tkanka tłuszczowa
trans_list: vetweefsel
sense:
  (biologia, biologiczny) tkanka łączna zlokalizowana głównie w warstwie podskórnej, zbudowana w większości z komórek tłuszczowych (adipocytów) o wnętrzu wypełnionym kroplą tłuszczu;


lexentry: pol/tlenek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tlenek
trans_list: oxide
sense:
  (chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny zbudowany z tlenu i innego pierwiastka chemicznego;


lexentry: pol/tlenek_węgla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tlenek węgla
trans_list: koolstofmonoxide
sense:
  (chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, bezbarwny i bezwonny gaz o silnych właściwościach toksycznych;


lexentry: pol/toast__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: toast
trans_list: toost
sense:
  (książkowy) krótka przemowa podczas przyjęcia wygłaszana w celu złożenia życzeń pomyślności, gratulacji itp., podczas której zazwyczaj następuje wzniesienie kieliszka alkoholu


lexentry: pol/toast__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: toast
trans_list: toost
sense:
  (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótka pieśń, śpiewana w czasach staropolskich podczas uczt w momencie podnoszenia kielichów z winem


lexentry: pol/tokarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tokarka
trans_list: draaibank
sense:
  (technologia, technika, techniczny) obrabiarka skrawająca, służąca do toczenia wałków, tulei, pierścieni;


lexentry: pol/token__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: token
trans_list: aandenken
sense:
  (informatyka, informatyczny) elektroniczny generator kodów jednorazowych do uwierzytelniania transakcji internetowych;


lexentry: pol/toksyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: toksyczny
trans_list: giftig
sense:
  (książkowy) (przenośnie, przenośnia) wywierający na kogoś destrukcyjny wpływ, wpływający negatywnie na czyjąś psychikę


lexentry: pol/toksykologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: toksykologia
trans_list: toxicologie
sense:
  (biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) nauka o cechach substancji toksycznych, ich działaniu na żywe organizmy i o metodach ich wykrywania oraz zapobiegania zatruciom nimi;


lexentry: pol/tolerancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tolerancja
trans_list: tolerantie
sense:
  czyjaś zgoda na istnienie ludzi, poglądów, zachowań, rzeczy itd., które są dla tego kogoś niemiłe lub nieprzyjemne;


lexentry: pol/tolerować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: tolerować
trans_list: aanzien
sense:
  traktować kogoś lub coś z wyrozumiałością; (także, też) godzić się na obecność jakiejś osoby mimo braku aprobaty dla niej


lexentry: pol/ton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ton
trans_list: noot
sense:
  (chemia, chemiczny) biała glinka kredowa, będąca głównym składnikiem do produkcji wodnych farb klejowych


lexentry: pol/tonacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tonacja
trans_list: toonaard
sense:
  (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) konkretna gama durowa lub molowa, na której materiale dźwiękowym oparty jest utwór muzyczny


lexentry: pol/tonik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tonik
trans_list: tonic
sense:
  (kosmetyka, kosmetyczny) płynny kosmetyk do przemywania skóry (głównie twarzy), mający działanie wzmacniające


lexentry: pol/top__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: top
trans_list: bovenkant
sense:
  (potocznie, potoczny) grupa osób osiągających sukcesy w jakiejś dziedzinie, ciesząca się popularnością


lexentry: pol/top__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: top
trans_list: bovenkant
sense:
  (potocznie, potoczny) krótka damska bluzka, nierozpinana, zwykle dopasowana, bez rękawów lub z krótkimi rękawkami i bez kołnierzyka


lexentry: pol/top__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: top
trans_list: bovenkant
sense:
  (potocznie, potoczny) szczyt popularności, sławy, wysokie miejsce w jakiejś hierarchii, czołowa pozycja


lexentry: pol/topnienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: topnienie
sense:
  proces przechodzenia ciała ze stanu stałego w stan ciekły pod wpływem działania podwyższonej temperatury


lexentry: pol/topografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: topografia
trans_list: topografie
sense:
  dział geodezji zajmujący się pomiarami szczegółów sytuacyjnych i rzeźby terenu w celu sporządzenia map;


lexentry: pol/topologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: topologia
trans_list: topologie
sense:
  (matematyka, matematyczny) dział geometrii badający właściwości geometryczne, które nie zmieniają się przy przekształceniach takich jak rozciąganie, skręcanie albo obroty;


lexentry: pol/toponim__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: toponim
trans_list: toponiem
sense:
  (geografia, geograficzny) (językoznawstwo, językoznawczy) nazwa własna jakiegoś punktu geograficznego (miasta, państwa, rzeki itd.);


lexentry: pol/topór__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: topór
trans_list: bijl
sense:
  narzędzie składające się z drewnianego trzonka i metalowego ostrza, służące np. do rąbania drewna lub mięsa, a dawniej także jako broń;


lexentry: pol/tor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tor
trans_list: thorium | tor
sense:
  (sport, sportowy) konstrukcja, budowla przeznaczona do rozgrywania określonych zawodów; wydzielona część terenu używana do zawodów


lexentry: pol/tor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tor
trans_list: thorium | tor
sense:
  konstrukcja naziemna na stacji kolejowej, zbudowana z szyn, podkładów itp., umieszczona przy peronie, przeznaczona do ruchu pociągów oraz ich zatrzymywania się;


lexentry: pol/torbiel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: torbiel
trans_list: cyste
sense:
  (medycyna, medyczny) patologiczna jama w narządzie wewnętrznym organizmu, złożona z jednej lub większej liczby komór wypełnionych płynem lub galaretowatą treścią;


lexentry: pol/torebka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: torebka
trans_list: doosvrucht
sense:
  (biologia, biologiczny) (anatomia, anatomiczny) osłona występująca na powierzchni pęcherzyka jajnikowego złożona z komórek fibroblastycznych


lexentry: pol/torebka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: torebka
trans_list: doosvrucht
sense:
  mniejsza torba do przechowywania osobistych drobiazgów wykonana z wytrzymałych materiałów noszona najczęściej przez kobiety na ramieniu lub w dłoni


lexentry: pol/torf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: torf
trans_list: turf
sense:
  (geologia, geologiczny) skała osadowa występująca w postaci brunatnej lub czarnej masy, wykorzystywana jako składnik nawozów oraz jako paliwo stałe;


lexentry: pol/torpeda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: torpeda
trans_list: torpedo
sense:
  (wojskowość, wojskowy) podwodny pocisk z autonomicznym napędem stosowany zazwyczaj do rażenia podwodnej części kadłuba okrętu;


lexentry: pol/tort__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tort
trans_list: taart
sense:
  (kulinaria) wykwintne ciasto na specjalne okazje, zazwyczaj okrągłe, przekładane masą, ozdobione z wierzchu owocami, lukrem, masą, galaretką lub kremem;


lexentry: pol/tortura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tortura
trans_list: foltering
sense:
  świadome zadawanie komuś (więźniowi, jeńcowi) ogromnego bólu fizycznego za pomocą określonych metod i narzędzi, najczęściej po to, aby wymusić na nim zeznania bądź aby wydobyć z niego informacje;


lexentry: pol/torturować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: torturować
trans_list: folteren
sense:
  zadawać komuś tortury, świadomie zadawać komuś ogromny ból fizyczny za pomocą okrutnych metod, najczęściej w celu wymuszenia zeznań, informacji


lexentry: pol/totalitarystyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: totalitarystyczny
sense:
  (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany, zgodny z totalitaryzmem, właściwy totalitaryzmowi


lexentry: pol/totem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: totem
trans_list: totem
sense:
  (harcerski) kompozycja z drewna i naturalnych materiałów stawiana przez zastęp harcerski na obozie letnim na wzór indiańskich totemów (1.1) jako symbol zastępu


lexentry: pol/totem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: totem
trans_list: totem
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwierzę, roślina lub przedmiot, który w kulturach pierwotnych służy za godło rodziny czy klanu, uważany często za przodka lub opiekuna i otaczany czcią;


lexentry: pol/tożsamość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tożsamość
trans_list: identiteit
sense:
  cechy, właściwości, dane konkretnej osoby, pozwalające określić, stwierdzić, zidentyfikować tę osobę


lexentry: pol/tożsamość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tożsamość
trans_list: identiteit
sense:
  świadomość samego siebie, zdawanie sobie sprawy z bycia sobą, z własnej osoby, osobowości i innych cech


lexentry: pol/tradycja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tradycja
trans_list: traditie
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pisma teologów pierwszych wieków chrześcijaństwa oraz postanowienia papieży lub patriarchów i soborów, uznane za drugie obok Biblii źródło objawienia


lexentry: pol/tradycyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: tradycyjny
trans_list: traditioneel
sense:
  wywodzący się z tradycji; stanowiący element tradycji, zwyczaju; wykonany w sposób nakazany tradycją


lexentry: pol/tragarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tragarz
trans_list: draagbalk
sense:
  (turystyka, turystyczny) uczestnik wyprawy wysokogórskiej lub podróżniczej wynajęty do noszenia ekwipunku


lexentry: pol/tragarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tragarz
trans_list: draagbalk
sense:
  osoba, której profesją jest noszenie lub ręczne przewożenie, np. towarów, ciężkiego ekwipunku, lektyki


lexentry: pol/tragedia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tragedia
trans_list: tragedie
sense:
  dramatyczny utwór literacki przedstawiający konflikt między dążeniami bohatera a siłami wyższymi; klęska bohatera jest zawsze nieuchronna;


lexentry: pol/tragikomedia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tragikomedia
trans_list: tragikomedie
sense:
  (przenośnie, przenośnia) sytuacja, w której współwystępują elementy tragiczne, smutne i komiczne, zabawne


lexentry: pol/tragikomedia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tragikomedia
trans_list: tragikomedie
sense:
  (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) utwór teatralny lub filmowy mający cechy tragedii i komedii;


lexentry: pol/traktat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: traktat
trans_list: overeenkomst
sense:
  (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ważna umowa międzynarodowa uroczyście zawierana na piśmie między państwami i regulująca najistotniejsze kwestie polityczne, wojskowe, handlowe itp.


lexentry: pol/traktor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: traktor
trans_list: tractor
sense:
  (rolnictwo, rolniczy) pojazd przeznaczony do przemieszczania pojazdów, maszyn i urządzeń pozbawionych własnego silnika, do napędzania takich maszyn i urządzeń;


lexentry: pol/tralka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tralka
trans_list: baluster
sense:
  (architektura, architektoniczny) pionowy element balustrady, który podtrzymuje poręcz, w formie profilowanego słupka z kamienia lub drewna


lexentry: pol/transgenderyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transgenderyzm
trans_list: transgenderisme
sense:
  forma tożsamości płciowej polegająca na psychicznej identyfikacji osoby z płcią biologicznie odmienną, połączona z dążeniem do zmiany płci zgodnie z tym poczuciem


lexentry: pol/translator__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: translator
sense:
  (informatyka, informatyczny) program wykonujący tłumaczenie (translację) kodu źródłowego na kod wynikowy


lexentry: pol/transliteracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transliteracja
trans_list: transliteratie
sense:
  (językoznawstwo, językoznawczy) zapis tekstu z użyciem liter innego alfabetu niż alfabet właściwy dla danego języka;


lexentry: pol/transmisja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transmisja
sense:
  (technologia, technika, techniczny) przesyłanie sygnałów (obrazów, dźwięków) za pomocą fal elektromagnetycznych


lexentry: pol/transsubstancjacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transsubstancjacja
trans_list: transsubstantiatie
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w teologii katolickiej to przemiana substancji: chleba i wina w ciało i krew Chrystusa podczas eucharystii;


lexentry: pol/tranzycja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tranzycja
sense:
  (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) okres przejściowy pomiędzy jednym ustrojem politycznym a drugim


lexentry: pol/tranzycja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tranzycja
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ustne przekazywanie tajemnic i prawd wiary pochodzących od ustnego nauczania Jezusa Chrystusa.


lexentry: pol/trasować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: trasować
trans_list: leiden
sense:
  (informatyka, informatyczny) stanowić połączenie różnych sieci komputerowych i wyznaczać trasę przepływu pakietów w nich


lexentry: pol/trauma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trauma
trans_list: trauma
sense:
  (psychologia, psychologiczny) uraz psychiczny, trwała zmiana w psychice wynikła z gwałtownego, ciężkiego przeżycia, szoku


lexentry: pol/traumatologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: traumatologia
trans_list: traumatologie
sense:
  (medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się operacyjnym leczeniem obrażeń ciała spowodowanych urazami;


lexentry: pol/trawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trawa
trans_list: gras
sense:
  (botanika, botaniczny) roślina z rodziny wiechlinowatych, zwykle w kolorze zielonym, rozłogowa lub kępiasta, o długich, wąskich liściach;


lexentry: pol/trawers__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trawers
sense:
  (lotnictwo, lotniczy) (marynarka) kierunek prostopadły lub skośny do płaszczyzny symetrii statku lub samolotu


lexentry: pol/trawienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trawienie
trans_list: spijsvertering
sense:
  (fizjologia, fizjologiczny) rozkładanie spożytego pokarmu na prostsze części, które mogą być łatwo pobrane przez układ pokarmowy;


lexentry: pol/trawieniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trawieniec
trans_list: leb
sense:
  (zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) gruczołowa część żołądka przeżuwaczy, o gruszkowatym kształcie, tworząca czwarty przedział;


lexentry: pol/tren__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tren
trans_list: sleep
sense:
  (książkowy) ogon, wydłużona część sukni lub płaszcza ciągnąca się z tyłu po ziemi; element ubioru uroczystego, ceremonialnego;


lexentry: pol/tren__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tren
trans_list: sleep
sense:
  (literacko) gatunek liryczny o charakterze elegijnym, poświęcony zmarłej osobie, wychwalający jej zalety i zasługi oraz opłakujący jej śmierć;


lexentry: pol/trend__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trend
trans_list: rage
sense:
  (statystyka, statystyczny) monotoniczny składnik w modelu zależności badanej cechy statystycznej od czasu;


lexentry: pol/trener__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trener
trans_list: trainer
sense:
  (sport, sportowy) osoba zajmująca się przygotowaniami zawodnika lub drużyny do zawodów; rzadziej także osoba przekazująca podopiecznym umiejętności z innych dziedzin;


lexentry: pol/trening__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trening
trans_list: opleiding
sense:
  (sport, sportowy) proces poddawania organizmu rosnącym obciążeniom fizycznym w celu poprawienia cech motorycznych sportowca;


lexentry: pol/treść__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: treść
trans_list: aftreksel
sense:
  (medycyna, medyczny) zawartość przewodu pokarmowego; głównie w połączeniu „treść pokarmowa/żołądkowa”


lexentry: pol/treść__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: treść
trans_list: aftreksel
sense:
  to, co jest zawarte (wyrażane) przez jakiś środek przekazu – mowę, pismo lub jakąkolwiek inną formę sztuki


lexentry: pol/trichotillomania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trichotillomania
trans_list: trichotillomanie
sense:
  (psychologia, psychologiczny) zaburzenie polegające na niemożności powstrzymania się od wyrywania włosów;


lexentry: pol/trimaran__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trimaran
trans_list: trimaran
sense:
  (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (marynarka) (morski) łódź żaglowa lub statek o trzech równoległych, połączonych ze sobą kadłubach;


lexentry: pol/trio__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trio
trans_list: trio
sense:
  (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) trzyosobowy zespół muzyczny: wokalny lub instrumentalny


lexentry: pol/triumf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: triumf
trans_list: triomf
sense:
  (historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: uroczysty wjazd zwycięskiego wodza do Rzymu;


lexentry: pol/trojka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trojka
trans_list: trojka
sense:
  (historia, historyczny, historycznie) (ekonomia, ekonomiczny) zespół złożony z Komisji Europejskiej, Europejskiego Banku Centralnego i Międzynarodowego Funduszu Walutowego, który odpowiadał za ustalenie warunków udzielenia pomocy finansowej Grecji, Irlandii, Portugalii i Cyprowi


lexentry: pol/trojka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trojka
trans_list: trojka
sense:
  (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) komitet złożony z trzech osób, zwłaszcza z poprzedniego przewodniczącego, obecnego i przyszłego


lexentry: pol/troll__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: troll
trans_list: trol
sense:
  (mitologia germańska) skand. istota mająca postać olbrzyma lub karła, zamieszkująca zwykle górskie pieczary, zazwyczaj nieprzyjazna wobec ludzi


lexentry: pol/troll__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: troll
trans_list: trol
sense:
  (środowiskowy) (informatyka, informatyczny) w środowisku użytkowników Internetu: osoba zamieszczająca na publicznym forum napastliwe, kontrowersyjne, ośmieszające innych wypowiedzi, których celem jest wywołanie dyskusji i skupienie uwagi na autorze


lexentry: pol/trop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trop
trans_list: spoor
sense:
  (filozofia, filozoficzny) argument przedstawiany przez sceptyków, mający wykazać, że żadne twierdzenie nie może być ani udowodnione, ani też obalone i że wszelkie poznanie jest niemożliwe


lexentry: pol/trop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trop
trans_list: spoor
sense:
  (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wstawka melodyczna dodawana z nowym tekstem do melodii chorałowej


lexentry: pol/trup__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trup
trans_list: lijk
sense:
  (potocznie, potoczny) (pogardliwie) wyeksploatowany, zniszczony przedmiot, urządzenie, najczęściej samochód


lexentry: pol/truskawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: truskawka
trans_list: aardbei
sense:
  (botanika, botaniczny) Fragaria grandiflora, Fragaria ananassa, roślina uprawna o czerwonych, soczystych owocach, powstała ze skrzyżowania poziomki wirginijskiej i poziomki chilijskiej;


lexentry: pol/truteń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: truteń
trans_list: dar
sense:
  (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (pszczelarstwo, pszczelarski) samiec pszczoły miodnej;


lexentry: pol/trutka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trutka
sense:
  (potocznie, potoczny) pokarm zawierający substancję trującą, wykładany w celu pozbycia się szkodników


lexentry: pol/trwały__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: trwały
trans_list: bestendig
sense:
  taki, który nadaje się do użytku przez długi czas ze względu na swoją trwałość, wytrzymałość, odporność


lexentry: pol/tryb__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tryb
trans_list: modus
sense:
  (językoznawstwo, językoznawczy) kategoria gramatyczna wyrażająca stosunek mówiącego do treści wypowiedzenia;


lexentry: pol/tryb_orzekający__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tryb orzekający
sense:
  (gramatyka) jeden z trybów czasownika wyrażający neutralny lub obiektywny stosunek mówiącego do podawanych faktów;


lexentry: pol/tryb_łączący__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tryb łączący
trans_list: aanvoegende wijs
sense:
  (gramatyka) jeden z trybów czasownika, wyrażający m.in. życzenie, polecenie, możliwość, potrzebę lub wątpliwość;


lexentry: pol/trybunał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trybunał
trans_list: tribunaal
sense:
  (historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) szlachecki sąd apelacyjny w dawnej Polsce


lexentry: pol/tryftong__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tryftong
trans_list: drieklank
sense:
  (językoznawstwo, językoznawczy) dźwięk samogłoskowy o zmiennym przebiegu artykulacji, będący złożeniem samogłoski i dwóch półsamogłosek; przez użytkowników języka postrzegany jako złożenie trzech samogłosek


lexentry: pol/trylogia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trylogia
trans_list: trilogie
sense:
  cykl składający się z trzech utworów literackich, muzycznych lub filmowych, z których każdy stanowi odrębną całość, lecz połączonych np. wspólną tematyką, grupą bohaterów


lexentry: pol/trymestr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trymestr
trans_list: kwartaal
sense:
  (urzędowy) trzymiesięczny okres stanowiący jedną trzecią roku akademickiego na niektórych uczelniach


lexentry: pol/trynitarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trynitarz
trans_list: drievuldigheidachtig
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Jana z Matty;


lexentry: pol/trzcina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trzcina
trans_list: riet
sense:
  roślina o wysokiej łodydze, z kwiatami w postaci wiech, rosnąca przy brzegach zbiorników wodnych i na mokradłach;


lexentry: pol/trzepak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trzepak
trans_list: klopper
sense:
  konstrukcja składająca się z dwóch słupków z poprzeczką, służąca do przewieszania dywanów i innych rzeczy trzepanych z kurzu


lexentry: pol/trznadel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trznadel
trans_list: geelgors
sense:
  (ornitologia, ornitologiczny) drobny ptak śpiewający, nieco większy od wróbla, o żółtym i rdzawobrązowym upierzeniu


lexentry: pol/trójkąt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trójkąt
trans_list: driehoek | triangel
sense:
  (potocznie, potoczny) trzy osoby, z których jedna pozostaje w uczuciowych lub seksualnych relacjach z dwoma pozostałymi


lexentry: pol/trójskok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trójskok
trans_list: driesprong
sense:
  (sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik musi wykonać trzy następujące po sobie skoki i wylądować na piaszczystej skoczni obunóż;


lexentry: pol/trójząb__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trójząb
trans_list: drietand
sense:
  (historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ręczna broń drzewcowa zakończona potrójnym ostrzem;


lexentry: pol/trąba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trąba
trans_list: slurf
sense:
  (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (potocznie, potoczny) każdy duży dęty, blaszany instrument muzyczny, np. tuba lub waltornia


lexentry: pol/trąba_powietrzna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trąba powietrzna
trans_list: wervelwind
sense:
  (meteorologia, meteorologiczny) przesuwający się wir powietrza w kształcie leja o duża sile niszczącej


lexentry: pol/trąbka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trąbka
trans_list: trompet
sense:
  (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bezstroikowy, dęty, blaszany instrument muzyczny lub sygnalizacyjny z ustnikiem;


lexentry: pol/trąd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trąd
trans_list: lepra
sense:
  (przestarzałe, przestarzały) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (pszczelarstwo, pszczelarski) truteń


lexentry: pol/tukan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tukan
trans_list: toekan
sense:
  (ornitologia, ornitologiczny) barwny ptak południowoamerykański o dużym dziobie, z rodzaju Ramphastos


lexentry: pol/tulipan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tulipan
trans_list: tulp
sense:
  (potocznie, potoczny) szklana butelka z rozbitym denkiem służąca jako improwizowane narzędzie do walki


lexentry: pol/tumba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tumba
trans_list: graf
sense:
  (dawniej, dawny) (sztuka) (architektura, architektoniczny) trumna, sarkofag, grobowiec, mauzoleum przeznaczone na zwłoki świętego


lexentry: pol/tumba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tumba
trans_list: graf
sense:
  (sztuka) (architektura, architektoniczny) grobowiec w formie kamiennej skrzyni lub trumny przykrytej płytą, zazwyczaj z rzeźbionym wizerunkiem zmarłego;


lexentry: pol/tumba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tumba
trans_list: graf
sense:
  (środowiskowy) postument w kształcie walca lub prostopadłościanu, używany w cyrku przy tresurze zwierząt


lexentry: pol/tundra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tundra
trans_list: toendra
sense:
  (geografia, geograficzny) bezleśne zbiorowisko roślinności w zimnym klimacie strefy arktycznej i subarktycznej;


lexentry: pol/tunel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tunel
trans_list: tunnel
sense:
  (informatyka, informatyczny) połączenie się ze zdalnym komputerem przez połączenie się z pośrednim komputerem, z którego dopiero następuje docelowe połączenie;


lexentry: pol/turbina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: turbina
trans_list: turbine
sense:
  (technologia, technika, techniczny) silnik zmieniający energię kinetyczną cieczy lub gazu na ruch obrotowy;


lexentry: pol/turbulencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: turbulencja
trans_list: turbulentie
sense:
  ruch cieczy lub gazu, w którym tory poszczególnych elementów cieczy lub gazu przecinają się ze sobą w chaotyczny sposób


lexentry: pol/turecki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: turecki
trans_list: Turks
sense:
  odnoszący się do grupy ludów zamieszkujących tereny od Syberii po Europę Wschodnią (m.in. Rosję, Kazachstan, Uzbekistan, Kirgizję, Turkmenię, Azerbejdżan, Turcję), dotyczący ich kultur, dziejów, języków itp.;


lexentry: pol/turkawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: turkawka
trans_list: tortelduif
sense:
  (ornitologia, ornitologiczny) (Streptopelia turtur) średniej wielkości ptak leśny podobny do gołębia;


lexentry: pol/turkusowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: turkusowy
trans_list: turkoois
sense:
  (jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) dotyczący turkusu, wykonany z turkusu, związany z turkusem, ozdobiony turkusem


lexentry: pol/twaróg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: twaróg
trans_list: kwark
sense:
  (spożywczy) produkt wytwarzany z mleka po oddzieleniu serwatki; rodzaj sera, świeżego, niedojrzewającego


lexentry: pol/twierdza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: twierdza
trans_list: vesting
sense:
  (architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) rodzaj stałej fortyfikacji obronnej, złożonej z fortów i umocnień połączonych w całość;


lexentry: pol/tworzywo_sztuczne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tworzywo sztuczne
trans_list: kunststof
sense:
  (technologia, technika, techniczny) (chemia, chemiczny) materiał łatwy w przetwórstwie, zbudowany z polimerów nie występujących w naturze, a wytworzonych przez człowieka


lexentry: pol/tworzyć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: tworzyć
trans_list: creëren
sense:
  budować, konstruować coś nowego (również z niczego); przyczyniać się do powstania czegoś (także pojęć niematerialnych)


lexentry: pol/tydzień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tydzień
trans_list: week
sense:
  okres siedmiu kolejnych dni, zwykle od poniedziałku do niedzieli, będący częścią miesiąca, związany prawdopodobnie ze zmianami Księżyca, powtarzający się cyklicznie;


lexentry: pol/tygiel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tygiel
trans_list: smeltkroes
sense:
  (przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym zachodzi wiele zmian społecznych, w którym mieszają się narodowości, wyznania itd.


lexentry: pol/tygiel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tygiel
trans_list: smeltkroes
sense:
  element wyposażenia laboratoryjnego, naczynie o kształcie podobnym do kubka, służące do wykonywania operacji na substancjach stałych wymagających wysokiej temperatury, np. suchej destylacji, stapiania metali itd.


lexentry: pol/typografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: typografia
trans_list: typografie
sense:
  ogół zagadnień dotyczących projektowania drukowanych liter i innych znaków pisarskich oraz wzajemnych relacji pomiędzy grupami znaków


lexentry: pol/tyrania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tyrania
trans_list: tirannie
sense:
  (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy jednostki opierające się na przemocy i terrorze


lexentry: pol/tytuł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tytuł
trans_list: Titel | titel
sense:
  napis, nagłówek, nazwa dzieła (filmu, sztuki teatralnej, utworu muzycznego, literackiego) lub jego rozdziałów;


lexentry: pol/tył__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tył
trans_list: achterkant
sense:
  cześć ciała przeciwległa do przodu głowy; u człowieka z tej strony co plecy, u zwierząt z tej strony co zad lub ogon


lexentry: pol/tył__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tył
trans_list: achterkant
sense:
  miejsce znajdujące się przeciwnie do kierunku patrzenia; po stronie przeciwnej do rzeczywistego lub oczekiwanego kierunku ruchu


lexentry: pol/tęcza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tęcza
trans_list: regenboog
sense:
  (meteorologia, meteorologiczny) zjawisko optyczne pod postacią kolorowego łuku z rozszczepionego światła;


lexentry: pol/tęcza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tęcza
trans_list: regenboog
sense:
  (przenośnie, przenośnia) (poetycki, poetycko) o czymś wielobarwnym, przypominającym kolory tęczy (1.1)


lexentry: pol/tęczówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tęczówka
trans_list: regenboogvlies
sense:
  (anatomia, anatomiczny) element budowy oka, nieprzezroczysta tarczka stanowiąca przednią część błony naczyniówkowej, w centrum zawierająca źrenicę;


lexentry: pol/tętno__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tętno
sense:
  (medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) falisty, powtarzający się ruch naczyń krwionośnych wywoływany akcją serca;


lexentry: pol/tłok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tłok
trans_list: piston
sense:
  (technologia, technika, techniczny) element maszyny, który przyjmuje nacisk lub wywiera go na gaz, ciecz lub inną substancję, przekazując do niej lub odbierając od niej energię;


lexentry: pol/tłokowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: tłokowy
sense:
  od: tłok (tylko w znaczeniu: „element maszyny, który przyjmuje nacisk lub wywiera go na gaz, ciecz lub inną substancję, przekazując do niej lub odbierając od niej energię”)


lexentry: pol/tłuczek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tłuczek
trans_list: stamper
sense:
  narzędzie służące do rozgniatania, rozbijania czegoś, w celu uzyskania cieńszej warstwy, drobniejszych kawałków lub jednolitej masy


lexentry: pol/tłumić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: tłumić
trans_list: onderdrukken
sense:
  (o buncie, powstaniu, rebelii) zwalczać, usiłować doprowadzić do poddania się (kapitulacji) powstańców / rebeliantów


lexentry: pol/tłumić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: tłumić
trans_list: onderdrukken
sense:
  (o emocjach, uczuciach, odczuciach) powstrzymywać, hamować, nie dawać upustu; starać się nie okazywać uczuć


lexentry: pol/tłuszcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tłuszcz
trans_list: vet
sense:
  (biologia, biologiczny) (potocznie, potoczny) tkanka tłuszczowa składająca się w dużym stopniu z tłuszczów (1.1)


lexentry: pol/tłuszcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tłuszcz
trans_list: vet
sense:
  (chemia, chemiczny) zwyczajowa nazwa grupy związków organicznych: lipidów, estrów glicerolu i kwasów tłuszczowych;


lexentry: pol/tłuszcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tłuszcz
trans_list: vet
sense:
  (spożywczy) substancja uzyskana z tkanki tłuszczowej roślinnej lub zwierzęcej, mająca szerokie zastosowanie zwłaszcza w przemyśle spożywczym;


lexentry: pol/ubezpieczenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ubezpieczenie
trans_list: vertrouwen
sense:
  zapewnienie o odszkodowaniu za poniesioną stratę; działania prowadzące do zaspokojenia potrzeb finansowych osoby, która poniosła straty materialne


lexentry: pol/ubezpieczenie_na_życie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ubezpieczenie na życie
trans_list: levensverzekering
sense:
  (urzędowy) zapewnienie wypłaty odpowiedniej sumy osobie wskazanej, w razie śmierci osoby objętej tym ubezpieczeniem;


lexentry: pol/uchodźca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uchodźca
trans_list: vluchteling
sense:
  osoba stale lub czasowo przebywająca poza granicami swojego państwa z przyczyn ekonomicznych, politycznych lub religijnych;


lexentry: pol/uchwała__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uchwała
trans_list: beeldkwaliteit
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt woli kolegialnego organu państwowego, samorządu lub organizacji, podejmowany z reguły na posiedzeniu tego gremium, po przeprowadzeniu głosowania;


lexentry: pol/uczta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uczta
trans_list: feestmaaltijd
sense:
  (przenośnie, przenośnia) ciekawe wydarzenie, zazwyczaj o charakterze kulturalnym; bardzo przyjemne przeżycie estetyczne, duchowe


lexentry: pol/uczucie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uczucie
trans_list: gevoel
sense:
  stan psychiczny odzwierciedlający stosunek emocjonalny podmiotu do osób, rzeczy, zdarzeń zewnętrznych lub do samego podmiotu


lexentry: pol/uczulenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uczulenie
trans_list: allergie
sense:
  (medycyna, medyczny) nadmierna wrażliwość organizmu na pewne czynniki, polegająca na nieprawidłowej reakcji immunologicznej po zetknięciu się z alergenem


lexentry: pol/uderzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uderzenie
trans_list: slag
sense:
  (przenośnie, przenośnia) gwałtowne nasilenie się jakiegoś zjawiska atmosferycznego (mrozu, wiatru itp.)


lexentry: pol/uderzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uderzenie
trans_list: slag
sense:
  zderzenie się jakichś przedmiotów lub zetknięcie czegoś upadającego z jakąś powierzchnią; także: odgłos takiego zderzenia


lexentry: pol/udział__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: udział
trans_list: deelneming
sense:
  (ekonomia, ekonomiczny) wkład kapitału do przedsięwzięcia finansowego, dokonany przez jego uczestnika


lexentry: pol/ujgurski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: ujgurski
sense:
  (językoznawstwo, językoznawczy) język turkijski używany przez około 10 milionów Ujgurów, głównie w Regionie Autonomicznym Sinciang w zachodnich Chinach


lexentry: pol/ukaz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ukaz
trans_list: oekaze
sense:
  (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w dawnej i obecnej Rosji dekret, edykt lub akt prawny wyższego rzędu wydawany przez cara lub prezydenta, a w czasach istnienia ZSRR przez najwyższe organy państwowe


lexentry: pol/ukrywać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: ukrywać
trans_list: verbergen
sense:
  schować, umieścić w zasłoniętym, niewidocznym miejscu, umieścić w zamknięciu; skrywać przed wzrokiem ludzkim


lexentry: pol/układ_nerwowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: układ nerwowy
trans_list: zenuwgestel
sense:
  (biologia, biologiczny) zbiór wyspecjalizowanych komórek, pozostających ze sobą w złożonych relacjach funkcjonalnych i strukturalnych, odpowiadający za sterowanie aktywnością organizmu;


lexentry: pol/układ_okresowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: układ okresowy
trans_list: periodiek systeem
sense:
  zestawienie wszystkich pierwiastków chemicznych w postaci rozbudowanej tabeli, uporządkowane według ich rosnącej liczby atomowej, grupujące pierwiastki według ich cyklicznie powtarzających się podobieństw właściwości;


lexentry: pol/układ_okresowy_pierwiastków__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: układ okresowy pierwiastków
trans_list: periodiek systeem
sense:
  (chemia, chemiczny) tabelaryczny układ pierwiastków chemicznych uporządkowany według rosnącej liczby atomowej;


lexentry: pol/układ_planetarny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: układ planetarny
trans_list: planetenstelsel
sense:
  (astronomia, astronomiczny) zbiór planet i innych ciał niebieskich krążących wokół wspólnego centrum masy;


lexentry: pol/układ_przeciwpoślizgowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: układ przeciwpoślizgowy
sense:
  (motoryzacja) układ stosowany w pojazdach mechanicznych w celu uniknięcia blokowania kół w trakcie hamowania;


lexentry: pol/ulotny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ulotny
trans_list: vluchtig
sense:
  (książkowy) (przenośnie, przenośnia) szybko się kończący, przemijający, niemożliwy do zachowania, krótkotrwały


lexentry: pol/ulotny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ulotny
trans_list: vluchtig
sense:
  (urzędowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) taki, który ukazuje się nieregularnie


lexentry: pol/ultimatum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ultimatum
trans_list: ultimatum
sense:
  oświadczenie zawierające żądanie określonego zachowania, poparte groźbą zastosowania środków przymusu w razie niespełnienia żądań przed ściśle określonym terminem;


lexentry: pol/umowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: umowa
trans_list: contract
sense:
  wzajemne zobowiązanie dwóch lub więcej osób do zrobienia czegoś lub zachowywania się w określony sposób; arkusz lub inny zapis takiego zobowiązania;


lexentry: pol/umowa_o_pracę__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: umowa o pracę
trans_list: arbeidsovereenkomst
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) umowa zawarta między pracodawcą a pracownikiem, w której pracownik zobowiązuje się do wykonywania dla pracodawcy określonej pracy za określonym wynagrodzeniem;


lexentry: pol/uncja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uncja
trans_list: ons
sense:
  (metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka masy pochodzenia rzymskiego równa około 27 gramom;


lexentry: pol/unia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: unia
trans_list: unie
sense:
  (informatyka, informatyczny) typ danych w niektórych niskopoziomowych językach programowania, jak C, lub asembler, grupujący wiele różnych sposobów interpretacji tego samego fragmentu pamięci;


lexentry: pol/unia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: unia
trans_list: unie
sense:
  dobrowolny związek dwóch lub więcej państw (także: osób, partii, stowarzyszeń itp.) przynoszący im korzyści;


lexentry: pol/ununoctium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ununoctium
trans_list: ununoctium
sense:
  (chemia, chemiczny) wstępna nazwa pierwiastka chemicznego o liczbie atomowej 118 (symbol Uuo), nazwanego ostatecznie oganesson (symbol Og);


lexentry: pol/ununpentium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ununpentium
trans_list: ununpentium
sense:
  (chemia, chemiczny) wstępna nazwa pierwiastka chemicznego o liczbie atomowej 115 (symbol Uup), nazwanego ostatecznie moscovium (symbol Mc);


lexentry: pol/ununseptium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ununseptium
trans_list: ununseptium
sense:
  (chemia, chemiczny) wstępna nazwa pierwiastka chemicznego o liczbie atomowej 117 (symbol Uus), nazwanego ostatecznie tennessine (symbol Ts);


lexentry: pol/ununtrium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ununtrium
trans_list: ununtrium
sense:
  (chemia, chemiczny) wstępna nazwa pierwiastka chemicznego o liczbie atomowej 113 (symbol Uut), nazwanego ostatecznie nihonium (symbol Nh);


lexentry: pol/upadać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: upadać
trans_list: achteruitgaan
sense:
  (przestarzałe, przestarzały) przestać postępować według zasad moralnych; być niemoralnym, postąpić w taki sposób


lexentry: pol/urdu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: urdu
trans_list: Urdu
sense:
  (językoznawstwo, językoznawczy) język indoeuropejski używany przez ponad 50 milionów ludzi na subkontynencie indyjskim, język urzędowy w Pakistanie;


lexentry: pol/urodzony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: urodzony
trans_list: puur
sense:
  (historia, historyczny, historycznie) tytuł stosowany przed imieniem i nazwiskiem osoby szlacheckiego pochodzenia


lexentry: pol/urologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: urologia
trans_list: urologie
sense:
  (medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się fizjologią i schorzeniami układu moczowo-płciowego;


lexentry: pol/urologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: urologia
trans_list: urologie
sense:
  (potocznie, potoczny) (środowiskowy) oddział szpitala, kliniki lub szkoły medycznej, który zajmuje się urologią (1.1)


lexentry: pol/urząd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: urząd
trans_list: bureau
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) odpowiedni do zadań organów zespół środków technicznych i materialnych;


lexentry: pol/urządzenie_peryferyjne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: urządzenie peryferyjne
trans_list: perifeer
sense:
  (informatyka, informatyczny) każde niesamodzielne urządzenie komputerowe sterowane przez jednostkę centralną i realizujące jakieś specjalne zadanie np. drukowanie, wyświetlanie obrazu, wprowadzanie danych, zapis informacji na nośnikach;


lexentry: pol/uskok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uskok
trans_list: breuk
sense:
  (geologia, geologiczny) pęknięcie mas skalnych, wzdłuż którego nastąpiło ich przesunięcie względem siebie;


lexentry: pol/ustalać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: ustalać
trans_list: bepalen
sense:
  umacniać (glebę, wydmy, stoki górskie itp.) przez sadzenie specjalnej roślinności, stosowanie umocnień


lexentry: pol/ustawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ustawa
trans_list: handelen
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt normatywny o charakterze powszechnie obowiązującym, najczęściej obecnie uchwalany przez parlament (w niektórych państwach zatwierdzany później przez organ władzy wykonawczej);


lexentry: pol/ustnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ustnik
sense:
  (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) część instrumentu dętego w postaci rurki trzymanej w ustach lub przykładanej do nich w celu wdmuchania powietrza;


lexentry: pol/ustrój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ustrój
sense:
  (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma sprawowanej władzy publicznej w państwie, zbiór zasad określających funkcjonowanie państwa i społeczeństwa


lexentry: pol/uszkodzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uszkodzenie
trans_list: schade
sense:
  (medycyna, medyczny) naruszenie tkanki organizmu lub jej nieprawidłowa zmiana pod wpływem choroby bądź czynników zewnętrznych np. promieniowania


lexentry: pol/utopia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: utopia
trans_list: utopie
sense:
  nie biorący pod uwagę możliwości realizacji ideał szczęśliwego społeczeństwa, ideał doskonałego ustroju politycznego


lexentry: pol/utwór__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: utwór
trans_list: werk
sense:
  (geologia, geologiczny), zwykle w lm, jakiekolwiek stałe tworzywo skorupy ziemskiej, będące produktem procesów geologicznych, posiadające tę samą budowę wewnętrzną lub inną wspólną cechę


lexentry: pol/uwertura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uwertura
trans_list: ouverture
sense:
  (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór orkiestrowy poprzedzający rozpoczęcie opery, oratorium lub baletu


lexentry: pol/uwolnienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uwolnienie
sense:
  (sport, sportowy) (w hokeju) wybicie krążka z własnej tercji lub własnej połowy na połowę przeciwnika w taki sposób, że krążek minie linię bramkową po drugiej stronie tafli a żaden z zawodników nie będzie miał możliwości przejęcia go


lexentry: pol/uzależnienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uzależnienie
trans_list: verslaving
sense:
  (psychologia, psychologiczny) chroniczna potrzeba dostarczania określonych, na ogół szkodliwych bodźców do organizmu człowieka, zwykle sprzeczna z jego wolą i intelektem


lexentry: pol/uzbrojenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uzbrojenie
trans_list: takelage
sense:
  (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wyposażenie statku żaglowego, składające się z omasztowania, ożaglowania i olinowania


lexentry: pol/uzdrowiciel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uzdrowiciel
trans_list: genezer
sense:
  osoba, która posiada moc uzdrawiania i stosuje w tym celu metody niepraktykowane przez medycynę oficjalną; (także, też) ten, kto kogoś uzdrowił


lexentry: pol/ułamek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ułamek
trans_list: breuk
sense:
  (matematyka, matematyczny) zapis dzielenia za pomocą poziomej kreski rozdzielającej dzielną od dzielnika (zwanych w tej sytuacji licznikiem i mianownikiem)


lexentry: pol/ułan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ułan
trans_list: ulaan
sense:
  (wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) żołnierz lekkiej kawalerii utworzonej w Polsce w XVIII w.; ; (zobacz) też PAGENAME w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/ułaskawienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ułaskawienie
trans_list: gratiëren
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) całkowite lub częściowe darowanie skazanemu kary orzeczonej prawomocnie przez sąd lub zamiana takiej kary na łagodniejszą;


lexentry: pol/uśmiech__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uśmiech
trans_list: glimlach
sense:
  zmiana wyrazu twarzy, która jest przejawem odczuwania radości, zadowolenia, rozbawienia, serdeczności lub ironii;


lexentry: pol/vel__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: vel
sense:
  (książkowy) albo, czyli, albo też (używane tylko dla połączenia określeń synonimicznych, szczególnie nazwisk, pseudonimów tej samej osoby)


lexentry: pol/w_dół__fraza_przyimkowa__1
sense_num: 02
written_rep: w dół
trans_list: beneden
sense:
  …informujący o miejscu, przebiegu czegoś lub o odbywaniu się jakiejś czynności w kierunku niżej od omawianej pozycji


lexentry: pol/w_porządku__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: w porządku
trans_list: in een goede gezondheid
sense:
  (potocznie, potoczny) zwrot wyrażający zrozumienie, uznanie czegoś (lub kogoś) za dobre, do przyjęcia, możliwe, prawidłowe


lexentry: pol/wacha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wacha
trans_list: wahoo
sense:
  (ichtiologia, ichtiologiczny) gatunek ryby morskiej, Acanthocybium solandri, zaliczanej do rodziny makrelowatych


lexentry: pol/wacik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wacik
trans_list: koopvaardijmatroos
sense:
  (potocznie, potoczny) kulisty bądź spłaszczony kawałek waty służący m.in. do dezynfekcji lub demakijażu


lexentry: pol/wafel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wafel
trans_list: wafel
sense:
  (spożywczy) rodzaj ciasta cienko sprasowanego, łamliwego, służącego do przekładania nadzieniem lub jako foremka na lody czy inną masę


lexentry: pol/wagary__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wagary
trans_list: spijbelen schoolverzuim
sense:
  nieuzasadniona jedno- lub wielokrotna celowa nieobecność ucznia na obowiązkowych zajęciach w szkole;


lexentry: pol/wagon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wagon
trans_list: wagon
sense:
  (kolejnictwo) pojazd szynowy, zazwyczaj bez własnego napędu, przeznaczony do przewozu pasażerów lub towarów;


lexentry: pol/wahadło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wahadło
trans_list: slinger
sense:
  ciało poruszające się wokół nieruchomego punktu lub poziomej osi nie przechodzącej przez środek ciężkości tego ciała


lexentry: pol/waleriana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: waleriana
trans_list: valeriaan
sense:
  (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wyciąg, nalewka lub tabletki z korzenia kozłka lekarskiego, środek uspokajający;


lexentry: pol/walet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: walet
trans_list: boer
sense:
  (termin karciany) najsłabsza figura w kartach, starsza od blotek, oznaczona literą W (J, V lub B w innych językach);


lexentry: pol/walkman__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: walkman
trans_list: walkman
sense:
  (elektronika, elektroniczny) mały, przenośny magnetofon kasetowy lub radiomagnetofon wyposażony w słuchawki;


lexentry: pol/walor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: walor
trans_list: begunstigen
sense:
  (sztuka) różny stopień natężenia barwy i cienia; barwa zależna od oświetlenia i sąsiedztwa przedstawianego obiektu


lexentry: pol/wanta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wanta
trans_list: want
sense:
  (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lina podtrzymująca i usztywniająca maszt w płaszczyźnie prostopadłej do płaszczyzny symetrii kadłuba jachtu;


lexentry: pol/wapień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wapień
trans_list: kalksteen
sense:
  (geologia, geologiczny) skała osadowa pochodzenia organicznego lub chemicznego zbudowana z węglanu wapnia;


lexentry: pol/wapno__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wapno
trans_list: kalk
sense:
  (chemia, chemiczny) potoczna nazwa kilku związków wapnia i różnych surowców mających zastosowanie w budownictwie, przemyśle, rolnictwie i medycynie;


lexentry: pol/wariancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wariancja
trans_list: variantie
sense:
  (statystyka, statystyczny) miara zmienności, odzwierciedlająca zróżnicowanie zbiorowości; jest kwadratem odchylenia standardowego;


lexentry: pol/wariat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wariat
trans_list: gek
sense:
  (potocznie, potoczny) ktoś zachowujący się nieobliczalnie, niekonwencjonalnie; zwariowany, nierozważny


lexentry: pol/warkocz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: warkocz
trans_list: vlecht
sense:
  (astronomia, astronomiczny) strumień gazów i pyłu wydobywający się z komety pod wpływem oddziaływania wiatru słonecznego;


lexentry: pol/warownia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: warownia
sense:
  (architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) obwarowany gród, twierdza otoczona obwarowaniem


lexentry: pol/warsztat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: warsztat
trans_list: atelier
sense:
  pomieszczenie z kompletem narzędzi do wykonanie określonej pracy, zwłaszcza rzemieślniczej, mechanicznej


lexentry: pol/wartość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wartość
trans_list: waarde
sense:
  (fizyka, fizyczny) (matematyka, matematyczny) liczba wyrażająca daną wielkość fizyczną lub będąca wynikiem wyrażenia matematycznego


lexentry: pol/warzywo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: warzywo
trans_list: groente
sense:
  (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) chory bez kontaktu ze światem zewnętrznym (np. w śpiączce lub po urazie mózgu)


lexentry: pol/wasal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wasal
trans_list: vazal
sense:
  (historia, historyczny, historycznie) w feudalizmie: szlachcic, który złożył przysięgę innemu szlachcicowi (seniorowi), zobowiązując się do wierności, pomocy różnego rodzaju, a w zamian korzystając z jego ochrony;


lexentry: pol/wat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wat
trans_list: watt
sense:
  (fizyka, fizyczny) jednostka mocy w układzie SI odpowiadająca pracy 1 dżula wykonywanej w czasie 1 sekundy;


lexentry: pol/wawrzyn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wawrzyn
trans_list: laurier
sense:
  (historia, historyczny, historycznie) wieniec z liści wawrzynu (1.1) będący symbolem zwycięstwa i chwały w starożytnej Grecji i Rzymie


lexentry: pol/wawrzyn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wawrzyn
trans_list: laurier
sense:
  element zdobniczy w kształcie stylizowanych liści wawrzynu (1.1) stosowany np. w architekturze i medalierstwie


lexentry: pol/waza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: waza
sense:
  duże, szerokie i głębokie naczynie, zwykle z dwoma uchwytami i przykrywką, służące do podawania na stół zup lub ponczu;


lexentry: pol/wazektomia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wazektomia
trans_list: vasectomie
sense:
  (medycyna, medyczny) zabieg urologiczny przeprowadzany u mężczyzn w celu trwałego pozbawienia ich płodności, polegający na przecięciu nasieniowodu (nasieniowodów);


lexentry: pol/wałach__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wałach
trans_list: ruin
sense:
  (jeździectwo, jeździecki) (zootechnika, zootechniczny) wykastrowany samiec konia o wyciszonym temperamencie;


lexentry: pol/wałek_do_ciasta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wałek do ciasta
trans_list: deegroller
sense:
  (kulinaria) drewniany przedmiot w kształcie walca służący do rozpłaszczania ciasta, w celu uzyskania cienkiej warstwy;


lexentry: pol/ważka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ważka
trans_list: libelle | libel
sense:
  (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) żyjący w okolicach zbiorników wodnych podłużny owad o dwóch parach skrzydeł i dużych oczach;


lexentry: pol/wcale__partykuła__1
sense_num: 02
written_rep: wcale
sense:
  …używana z przeczeniem „nie”, podkreślająca, że mówiący jest przekonany o wyrażanym sądzie, wbrew przypuszczeniom rozmówcy, że jest inaczej


lexentry: pol/wcale__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: wcale
sense:
  …(potocznie, potoczny) komunikujący, że jakiś stan dotyczy wspomnianego obiektu w stopniu wystarczającym, wbrew oczekiwaniom


lexentry: pol/wdowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wdowa
trans_list: weduwe
sense:
  (środowiskowy) (drukarstwo, drukarski) błąd w łamaniu tekstu polegający na pozostawieniu na początku łamu samotnego ostatniego wiersza akapitu


lexentry: pol/wdowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wdowa
trans_list: weduwe
sense:
  (środowiskowy) (drukarstwo, drukarski) błąd w łamaniu tekstu polegający na pozostawieniu w końcowym wierszu akapitu jednego lub dwóch wyrazów;


lexentry: pol/wdzięczność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wdzięczność
trans_list: dankbaarheid
sense:
  uczucie serdeczności w stosunku do swojego darczyńcy, dobroczyńcy, chęć odwzajemnienia się mu za dobrodziejstwa


lexentry: pol/weganin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: weganin
trans_list: veganist
sense:
  człowiek przestrzegający zasad weganizmu, nie jedzący jakichkolwiek pokarmów pochodzenia zwierzęcego ze względów etycznych


lexentry: pol/weganizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: weganizm
trans_list: veganisme
sense:
  styl życia dążący do minimalizacji wykorzystywania zwierząt w celach konsumpcyjnych, tj. wykluczający jedzenie mięsa i pokarmów zawierających składniki pochodzenia zwierzęcego (nabiał, jajka, żelatynę) i odrzucający produkty wytworzone z użyciem zwierząt ((na przykład) futro, skórzana odzież, kosmetyki testowane na zwierzętach);


lexentry: pol/wegański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wegański
trans_list: veganistisch
sense:
  (kulinaria) bez mięsa, ryb i innych produktów pochodzenia zwierzęcego (tj. nabiału, tłuszczów zwierzęcych, jajek, owoców morza, miodu)


lexentry: pol/wegański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wegański
trans_list: veganistisch
sense:
  (rzadki, rzadko używany) stworzony bez użycia produktów pochodzenia zwierzęcego, (także, też) nietestowany na zwierzętach


lexentry: pol/wegetariański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wegetariański
trans_list: vegetarisch
sense:
  (kulinaria) o jedzeniu: pozbawiony mięsa i niektórych albo wszystkich produktów pochodzenia zwierzęcego


lexentry: pol/wejście__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wejście
trans_list: ingang
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) czynność rozpoczynająca Mszę Świętą; przejście kapłana z zakrystii do ołtarza


lexentry: pol/wektor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wektor
trans_list: koers
sense:
  (biologia, biologiczny) organizm lub cząsteczka zdolna do przeniesienia fragmentu DNA do komórki biorcy;


lexentry: pol/wektor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wektor
trans_list: koers
sense:
  (geometria) (fizyka, fizyczny) obiekt będący wielkością określoną przez wartość liczbową (moduł), zwrot i kierunek, ale bez punktu zaczepienia;


lexentry: pol/wektor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wektor
trans_list: koers
sense:
  (geometria) (fizyka, fizyczny) para punktów, przedstawiana geometrycznie w postaci odcinka ze strzałką;


lexentry: pol/wektor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wektor
trans_list: koers
sense:
  (informatyka, informatyczny) (cybernetyka, cybernetyczny) sposób, w jaki można zainfekować urządzenie


lexentry: pol/wektor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wektor
trans_list: koers
sense:
  (matematyka, matematyczny) w szerszym znaczeniu: element przestrzeni liniowej, czyli obiekt, który może być skalowany i dodawany;


lexentry: pol/wentylator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wentylator
trans_list: ventilator
sense:
  (technologia, technika, techniczny) (elektryczność) urządzenie w formie śmigła napędzanego silnikiem, wywołującego wiatr, stosowane do schładzania pomieszczeń, urządzeń elektrycznych lub w celu stworzenia sztucznego ciągu w kanałach wentylacyjnych, w piecach hutniczych itp.;


lexentry: pol/weranda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: weranda
trans_list: serre
sense:
  (architektura, architektoniczny) dobudówka, drewniane lub murowane pomieszczenie, otwarte lub oszklone, zadaszone, umieszczone przed wejściem do budynku


lexentry: pol/werbel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: werbel
trans_list: snarentrom
sense:
  (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bęben posiadający struny pod spodnią membraną dla uzyskania charakterystycznego dźwięku;


lexentry: pol/werbel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: werbel
trans_list: snarentrom
sense:
  (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) charakterystyczny dźwięk uzyskiwany na werblu (1.1) poprzez naprzemienne szybkie uderzanie pałeczkami


lexentry: pol/wernakularny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wernakularny
trans_list: inheems
sense:
  rodzimy, etniczny, natywny, miejscowy, potoczny, w języku narodowym – w odniesieniu do literatury, kultury słowa


lexentry: pol/wernakularny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wernakularny
trans_list: inheems
sense:
  rodzimy, nieprofesjonalny, tworzony przez anonimowych twórców – w odniesieniu do kultury materialnej (sztuki, architektury)


lexentry: pol/weryfikować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: weryfikować
trans_list: verifiëren
sense:
  (urzędowy) stwierdzać czyjeś kwalifikacje, czyjąś przydatność do pełnienia określonego stanowiska, określonych funkcji itp.


lexentry: pol/weryfikować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: weryfikować
trans_list: verifiëren
sense:
  sprawdzać, potwierdzać lub wypróbowywać prawdziwość, prawidłowość, słuszność lub autentyczność czegoś


lexentry: pol/wesz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wesz
trans_list: luis
sense:
  (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) bezskrzydły owad pasożytujący na ssakach i sporadycznie na rybach;


lexentry: pol/weteran__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: weteran
trans_list: oud-strijder
sense:
  (historia, historyczny, historycznie) żołnierz w starożytnym Rzymie zwolniony z armii z honorami po odbyciu pełnej służby wojskowej


lexentry: pol/whisky__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: whisky
trans_list: whisky
sense:
  mocna, wytrawna wódka produkowana głównie ze słodu jęczmiennego i żyta, leżakująca w dębowych beczkach, kojarzona głównie ze Szkocją i Irlandią;


lexentry: pol/wiadro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiadro
trans_list: emmer
sense:
  walcowaty pojemnik, zwykle nieco szerszy u góry, z pałąkowatym uchwytem, służący do przechowywania i ręcznego przenoszenia cieczy lub materiałów sypkich;


lexentry: pol/wiadukt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiadukt
trans_list: viaduct
sense:
  (urbanistyka, urbanistyczny) most przeprowadzający drogę komunikacyjną nad przeszkodą terenową inną niż woda (np. inna droga lub wąwóz);


lexentry: pol/wiara__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiara
trans_list: geloof
sense:
  (książkowy) przekonanie o słuszności twierdzeń dogmatycznych opierające się na uznaniu ich za objawione przez Boga; religia, wyznanie


lexentry: pol/wibrys__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wibrys
trans_list: snor
sense:
  (zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) prosty, sztywny i gruby włos pełniący rolę narządu dotyku;


lexentry: pol/wiciokrzew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiciokrzew
trans_list: kamperfoelie
sense:
  (ogrodnictwo, ogrodniczy) pnący podrodzaj wiciokrzewu (1.1), w odróżnieniu od formy zdrewniałej zwanej suchodrzewem


lexentry: pol/widelec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: widelec
trans_list: vork
sense:
  (środowiskowy) (technologia, technika, techniczny) element konstrukcji roweru na którym mocuje się oś koła;


lexentry: pol/wideo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wideo
trans_list: film
sense:
  (technologia, technika, techniczny) technika elektroniczna bazująca na sekwencji nieruchomych obrazów, które mogą być nagrywane, przetwarzane, transmitowane, a następnie odtwarzane, dając złudzenie ruchu;


lexentry: pol/widmo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: widmo
sense:
  (fizyka, fizyczny) rozkład wielkości fizycznej w funkcji energii lub częstotliwości, długości fali, itp.; ; ;


lexentry: pol/wieczna_lampka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wieczna lampka
trans_list: godslamp
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) czerwone światełko w kościele wskazujące miejsce przechowywania Najświętszego Sakramentu


lexentry: pol/wielokropek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wielokropek
trans_list: beletselteken
sense:
  znak interpunkcyjny złożony z trzech kropek następujących po sobie, oznaczający przerwanie toku wypowiedzi lub niedomówienie, albo służący do zaznaczenia fragmentów pominiętych;


lexentry: pol/wielokrążek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wielokrążek
sense:
  (technologia, technika, techniczny) układ cięgien i krążków umożliwiający przełożenie siły, dzięki któremu można np. podnieść duży ciężar, działając mniejszą siłą;


lexentry: pol/wielokulturowość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wielokulturowość
trans_list: multiculturalisme | multiculturaliteit
sense:
  (socjologia, socjologiczny) idea i model społeczny, według którego społeczeństwo powinno cechować się występowaniem grup o różnym pochodzeniu i wyznających odmienne systemy


lexentry: pol/wielokulturowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wielokulturowy
trans_list: multicultureel
sense:
  dotyczący wielokulturowości, cechujący się występowaniem grup społecznych o różnym pochodzeniu, z różnych kultur


lexentry: pol/wielomian__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wielomian
trans_list: polynoom
sense:
  (matematyka, matematyczny) wyrażenie algebraiczne złożone ze zmiennych i stałych połączonych działaniami dodawania, odejmowania, mnożenia i podnoszenia do potęgi o stałym wykładniku naturalnym;


lexentry: pol/wieniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wieniec
trans_list: krans
sense:
  (meteorologia, meteorologiczny) zjawisko optyczne zachodzące, gdy Słońce lub Księżyc są przesłonięte cienką warstwą chmur lub mgły;


lexentry: pol/wieniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wieniec
trans_list: krans
sense:
  kolisty przedmiot albo kilka przedmiotów nawleczonych na coś, związanych lub splecionych, kilka osób lub zwierząt ustawionych na kształt koła


lexentry: pol/wierzchołek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wierzchołek
trans_list: top
sense:
  (matematyka, matematyczny) punkt łączący sąsiednie boki wielokąta lub co najmniej trzy ściany wielościanu;


lexentry: pol/wieszak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wieszak
trans_list: kleerhanger
sense:
  przedmiot o łukowatym lub trójkątnym kształcie, z hakiem pośrodku, służący do wieszania ubrań na drążku;


lexentry: pol/wieża_Eiffla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wieża Eiffla
trans_list: Eiffeltoren
sense:
  (architektura, architektoniczny) (turystyka, turystyczny) ogromna, stalowa wieża na Polu Marsowym w Paryżu;


lexentry: pol/wieża__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wieża
trans_list: toren
sense:
  (architektura, architektoniczny) wysoka budowla o małej płaszczyźnie podstawy w stosunku do wysokości;


lexentry: pol/wieża__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wieża
trans_list: toren
sense:
  (elektryczność) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element elektronicznego sprzętu odtwarzającego muzykę


lexentry: pol/wieża__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wieża
trans_list: toren
sense:
  (wojskowość, wojskowy) wystający ponad korpus element wojskowych pojazdów, okrętów, umocnień z zamontowanym działem


lexentry: pol/wieża_ciśnień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wieża ciśnień
trans_list: watertoren
sense:
  (technologia, technika, techniczny) budynek w formie wieży, ze zbiornikiem wody na szczycie, który służy do stabilizowania ciśnienia wody w sieci wodociągowej;


lexentry: pol/wigilia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wigilia
trans_list: vigilie
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kalendarzu chrześcijańskim dzień poprzedzający ważniejsze święto, zwłaszcza Boże Narodzenie, często połączony z postem i uroczystym oczekiwaniem


lexentry: pol/wihajster__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wihajster
trans_list: dinges
sense:
  (potocznie, potoczny) przedmiot, czasem fragment innego przedmiotu, o nieznanej lub nieistotnej w chwili wypowiedzi nazwie


lexentry: pol/wikariusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wikariusz
trans_list: vicaris
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) w administracji kościelnej duchowny będący zastępcą lub namiestnikiem;


lexentry: pol/wiking__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiking
trans_list: viking
sense:
  (historia, historyczny, historycznie) skandynawski wojownik biorący udział w wyprawach o charakterze handlowym, rabunkowym lub osadniczym w VIII-XI w.;


lexentry: pol/wilczy_bilet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wilczy bilet
trans_list: zwarte lijst
sense:
  dokument zabraniający osobie wydalonej z jakiejś uczelni lub zakładu pracy wstępu na inną uczelnię lub podjęcia pracy gdzie indziej;


lexentry: pol/wina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wina
trans_list: schuld
sense:
  (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument szarpany z rodziny lutni pochodzący z południowych Indii


lexentry: pol/wiolonczela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiolonczela
trans_list: cello
sense:
  (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument smyczkowy, większy od altówki i mniejszy od kontrabasu;


lexentry: pol/wiosna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiosna
trans_list: lente | voorjaar
sense:
  (przestarzałe, przestarzały) (książkowy) (żartobliwie) rok życia (przy podawaniu wieku młodego człowieka)


lexentry: pol/wiosło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiosło
trans_list: riem
sense:
  spłaszczony i rozszerzony u końca (lub obu końców) kij służący do nadawania biegu łodzi oraz kierowania nią;


lexentry: pol/wiosłować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiosłować
trans_list: roeien
sense:
  (ornitologia, ornitologiczny) (o ptakach wodnych) poruszać kończynami ciało zanurzone w wodzie, nadając mu pęd


lexentry: pol/wioślarz__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: wioślarz
trans_list: roeimachine
sense:
  (sport, sportowy) (środowiskowy) przyrząd treningowy, na którym ćwiczy się w sposób przypominający wiosłowanie


lexentry: pol/wir__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wir
trans_list: draaikolk
sense:
  (przenośnie, przenośnia) natłok wydarzeń, różnych spraw wymagających intensywnego, szybkiego działania


lexentry: pol/wirginał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wirginał
trans_list: virginaal
sense:
  (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny instrument muzyczny, mała odmiana klawesynu popularna w XVI i XVII wieku;


lexentry: pol/wirus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wirus
trans_list: virus
sense:
  (biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) cząsteczka organiczna nieposiadająca struktury komórkowej;


lexentry: pol/wirus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wirus
trans_list: virus
sense:
  (informatyka, informatyczny) samopowielający się program komputerowy, który przy pomocy nosiciela (np. poczty elektronicznej) wdziera się do komputera w celu zakłócania jego pracy lub niszczenia danych;


lexentry: pol/wisielczy_humor__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: wisielczy humor
trans_list: galgenhumor
sense:
  zdolność dostrzegania zabawnych stron bardzo zlej lub trudnej sytuacji, często pozwalająca komuś przetrwać trudne chwile


lexentry: pol/witać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: witać
trans_list: begroeten
sense:
  pozdrowić kogoś na początku spotkania; okazać swoje uczucia w związku z czyimś przybyciem, odwiedzinami, spotkaniem kogoś


lexentry: pol/wizażysta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wizażysta
trans_list: visagist
sense:
  specjalista zajmujący się tworzeniem czyjegoś wizerunku (dobieraniem fryzury, ubrań itp.); także osoba świadcząca usługi w dziedzinie makijażu artystycznego


lexentry: pol/wiązadło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiązadło
trans_list: ligament
sense:
  (anatomia, anatomiczny) błona lub pasmo wytrzymałej tkanki łącznej łączące kości między sobą lub wzmacniające ruchome połączenia między kośćmi (stawy)


lexentry: pol/wiązanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiązanie
trans_list: bindend
sense:
  (sport, sportowy) w szermierce: zmiana położenia broni skutkująca trafieniem po usunięciu klingi przeciwnika


lexentry: pol/wiązanka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiązanka
trans_list: bos
sense:
  (potocznie, potoczny) kilka lub wiele obelg, przekleństw, wyzwisk wypowiedzianych jednym ciągiem do kogoś


lexentry: pol/wiązać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiązać
trans_list: knopen
sense:
  (wojskowość, wojskowy) angażować obce oddziały w walkę, uniemożliwiając ich wykorzystanie w innym miejscu


lexentry: pol/więc__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: więc
trans_list: dus | daarom
sense:
  …służący do tworzenia konstrukcji, w których zdanie za spójnikiem opisuje czynność, która nastąpiła, ponieważ odbyła się czynność opisana w zdaniu przed spójnikiem


lexentry: pol/więzień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: więzień
trans_list: gevangene
sense:
  człowiek pozbawiony wolności, np. odbywający karę w więzieniu, zamknięty w areszcie, obozie lub innym miejscu odosobnienia


lexentry: pol/wkręt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wkręt
trans_list: schroef
sense:
  (technologia, technika, techniczny) śruba z nacięciem we łbie, umożliwiającym jej wkręcanie przy pomocy śrubokręta w miękki materiał bez konieczności wiercenia;


lexentry: pol/wkładka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wkładka
sense:
  (drukarstwo, drukarski) (poligrafia) dodatek do książki lub czasopisma w postaci kolorowego prospektu, plakatu, tabeli itp., włożony luźno w środek


lexentry: pol/wkładka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wkładka
sense:
  (drukarstwo, drukarski) (poligrafia) niezadrukowany kawałek papieru, znajdujący się między kartkami książki, mający chronić ilustracje w niej zawarte przed uszkodzeniem


lexentry: pol/wkładka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wkładka
sense:
  (medycyna, medyczny) mechaniczny środek antykoncepcyjny w postaci spirali lub kapturka, umieszczany w macicy lub pochwie


lexentry: pol/wkładka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wkładka
sense:
  (technologia, technika, techniczny) część urządzenia wkładana między inne części w celu uszczelnienia, zabezpieczenia ich przed tarciem itp.


lexentry: pol/wkładka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wkładka
sense:
  to, co wkłada się między jakieś powierzchnie, zwykle w celu wypełnienia, izolacji lub jako uzupełnienie czegoś


lexentry: pol/wniosek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wniosek
trans_list: besluit
sense:
  wynik, rezultat przemyślenia czegoś; twierdzenie, przekonanie będące wynikiem rozumowania, rozmyślania


lexentry: pol/wnętrze__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wnętrze
trans_list: interieur
sense:
  (geometria) zbiór takich punktów figury geometrycznej, że dla każdego z nich istnieje otoczenie zawarte w tej figurze


lexentry: pol/woda_kolońska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: woda kolońska
trans_list: eau de cologne
sense:
  (kosmetyka, kosmetyczny) rodzaj wody toaletowej, kilkuprocentowy alkoholowy roztwór olejków eterycznych w alkoholu;


lexentry: pol/woda_królewska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: woda królewska
trans_list: koningswater
sense:
  (chemia, chemiczny) mieszanina stężonego kwasu solnego i azotowego rozpuszczająca metale szlachetne;


lexentry: pol/wodolot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wodolot
trans_list: draagvleugelboot
sense:
  jednostka pływająca charakteryzująca się zainstalowanymi pod kadłubem płatami nośnymi, które powodują wynurzanie się kadłuba z wody wraz ze wzrostem prędkości jednostki;


lexentry: pol/wody_terytorialne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wody terytorialne
trans_list: territoriale wateren
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pas morza określonej szerokości, na którym obowiązuje prawodawstwo i władza państwa, do którego należy dany odcinek wybrzeża;


lexentry: pol/wolant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wolant
trans_list: in de echt verbinden (huwelijk)
sense:
  (dawniej, dawny) kawałek drewna lub korka pokryty skórą z powtykanymi piórkami, który podbijano rakietkami; także sama gra


lexentry: pol/wolant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wolant
trans_list: in de echt verbinden (huwelijk)
sense:
  (historia, historyczny, historycznie) czterokołowy pojazd na resorach, bez budy, używany w Polsce w XIX i w pierwszej połowie XX w.;


lexentry: pol/wolej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wolej
trans_list: in de vlucht genomen bal
sense:
  (sport, sportowy) odbicie lub uderzenie piłki w locie przed dotknięciem przez nią podłoża (w tenisie lub piłce nożnej)


lexentry: pol/wolna_miłość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wolna miłość
trans_list: vrije liefde
sense:
  postawa hołdująca nieskrępowanemu życiu seksualnemu bez zobowiązań, w opozycji do tradycyjnego małżeństwa i monogamii, kojarzona z ruchem hipisowskim;


lexentry: pol/wolne_oprogramowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wolne oprogramowanie
trans_list: vrije software
sense:
  oprogramowanie, które może być uruchamiane, kopiowane, rozpowszechniane, analizowane oraz zmieniane i poprawiane przez użytkowników;


lexentry: pol/wolność_słowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wolność słowa
trans_list: vrije meningsuiting
sense:
  (filozofia, filozoficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) prawo do publicznego wyrażania swoich poglądów z jednoczesnym poszanowaniem go przez innych;


lexentry: pol/wolt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wolt
trans_list: volt
sense:
  (fizyka, fizyczny) jednostka potencjału elektrycznego, napięcia elektrycznego i siły elektromotorycznej;


lexentry: pol/word__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: word
sense:
  (geologia, geologiczny) drugi wiek gwadalupu (środkowego permu), trwający 268 – 265,8 milionów lat temu;


lexentry: pol/wosk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wosk
trans_list: was
sense:
  plastyczna substancja o żółtawym kolorze, łatwo topliwa, nierozpuszczalna w wodzie, używana do produkcji świec, past do obuwia itp., stosowana w przemyśle farmaceutycznym i spożywczym;


lexentry: pol/woskowina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: woskowina
trans_list: oorsmeer
sense:
  (fizjologia, fizjologiczny) żółtawa, woskowata substancja wydzielana w przewodzie słuchowym zewnętrznym człowieka i wielu innych ssaków;


lexentry: pol/woskówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: woskówka
sense:
  (anatomia, anatomiczny) (ornitologia, ornitologiczny) miękka skóra pokrywająca nasadę dzioba (występuje u ptaków drapieżnych, sów, gołebi, a także u innych grup ptaków);


lexentry: pol/wotum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wotum
trans_list: een gelofte voorstellend
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) przedmiot ofiarowany Bogu w jakiejś intencji, umieszczony w świątyni;


lexentry: pol/wołacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wołacz
trans_list: vocatief
sense:
  (gramatyka) siódmy przypadek deklinacji polskiej, tworzy formę zwrotu do omawianego przedmiotu lub osoby, wykrzyknięcia do niego lub zwrócenia jego uwagi;


lexentry: pol/wprawdzie__fragment_spójnika__1
sense_num: 01
written_rep: wprawdzie
trans_list: wel
sense:
  składnik spójnika złożonego łączącego zdania lub wyrażenia, oznaczającego, że treść jednego z nich jest zastrzeżeniem w stosunku do tego, co wynika z treści drugiego zdania


lexentry: pol/wpływać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: wpływać
trans_list: beïnvloeden
sense:
  sprawiać, że ktoś lub coś zachowuje się w określony sposób: (także, też) pociągać za sobą zachodzenie pewnych zjawisk; wywierać wpływ


lexentry: pol/wrak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wrak
trans_list: wrak
sense:
  (przenośnie, przenośnia) o człowieku schorowanym, niedołężnym, wyczerpanym fizycznie lub psychicznie


lexentry: pol/wrap__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wrap
trans_list: omslag
sense:
  (kulinaria) rodzaj kanapki wykonanej z okrągłego placka (np. tortilli czy pity) z zawiniętym w środku nadzieniem;


lexentry: pol/wrostek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wrostek
trans_list: infix
sense:
  (językoznawstwo, językoznawczy) element słowotwórczy umieszczany wewnątrz leksemu, np. morfem wewnątrz rdzenia wyrazu;


lexentry: pol/wrzeciono__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wrzeciono
trans_list: spindel
sense:
  (technologia, technika, techniczny) element obrabiarki w kształcie wału, służący do zamocowania narzędzia lub obrabianego przedmiotu;


lexentry: pol/wrzód__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wrzód
trans_list: zweer
sense:
  (medycyna, medyczny) głęboki ubytek skóry lub śluzówki, tzn. poniżej błony podstawnej naskórka / nabłonka;


lexentry: pol/wróbel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wróbel
trans_list: mus
sense:
  (ornitologia, ornitologiczny) nazwa niektórych gatunków ptaków z podrodziny wróbli (2.1), a w szczególności z rodzaju: Passer, Gymnoris, Carpospiza, Petronia.


lexentry: pol/wschodzić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: wschodzić
trans_list: opkomen
sense:
  (przestarzałe, przestarzały) (przenośnie, przenośnia) uśmiechać się komuś (gdy dopisuje mu szczęście)


lexentry: pol/wskazówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wskazówka
trans_list: wijzer
sense:
  element ruchomy przyrządu pomiarowego, którego położenie określa na podziałce określoną wartość mierzonej wielkości;


lexentry: pol/wskazówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wskazówka
trans_list: wijzer
sense:
  skierowana do kogoś porada, pouczenie dotyczące postępowania, podpowiedź, punkt wytyczny, informacja o czymś


lexentry: pol/wskaźnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wskaźnik
trans_list: pointer
sense:
  (matematyka, matematyczny) indeks dolny lub czasem górny w zapisie matematycznym, wprowadzany dla odróżnienia obiektów od siebie (np. wyrazów ciągu)


lexentry: pol/współczynnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: współczynnik
trans_list: coëfficiënt
sense:
  (matematyka, matematyczny) wartość stanowiąca mnożnik jakiejś wielkości lub wyrażenia matematycznego


lexentry: pol/współczynnik_załamania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: współczynnik załamania
trans_list: brekingsindex
sense:
  (fizyka, fizyczny) stosunek prędkości fazowej w ośrodku odniesienia do prędkości fazowej w opisywanym ośrodku;


lexentry: pol/wstrząs__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wstrząs
trans_list: schok
sense:
  (medycyna, medyczny) zaburzenia czynności organizmu występujące jako reakcja na ciężkie urazy, następstwo operacji itp.;


lexentry: pol/wstyd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wstyd
trans_list: schaamte
sense:
  (psychologia, psychologiczny) niemiłe uczucie spowodowane świadomością zrobienia czegoś nieodpowiedniego, złego;


lexentry: pol/wstążka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wstążka
trans_list: lint
sense:
  (informatyka, informatyczny) element interfejsu użytkownika, zastępujący tradycyjne menu i paski narzędzi;


lexentry: pol/wstęp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wstęp
trans_list: inleiding
sense:
  początkowy, wydzielony fragment książki, opisujący cel, historię jej powstania i wprowadzający w treść


lexentry: pol/wszczepić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: wszczepić
trans_list: implantaat
sense:
  (botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) umieścić w tkance rośliny szczepkę rośliny szlachetnej


lexentry: pol/wszczepić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: wszczepić
trans_list: implantaat
sense:
  (medycyna, medyczny) wprowadzić lek lub szczepionkę do organizmu przez nakłucie lub nadcięcie naskórka


lexentry: pol/wszczepić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: wszczepić
trans_list: implantaat
sense:
  (medycyna, medyczny) wprowadzić z zewnątrz do organizmu tkankę lub protezę, zastępując nią usuniętą część


lexentry: pol/wszechstronny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wszechstronny
trans_list: alomvattend
sense:
  mający rozległy zakres zainteresowań, rozwijający działalność w wielu dziedzinach, w równym stopniu dotyczący wszystkich dziedzin, aspektów czegoś


lexentry: pol/wtyczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wtyczka
trans_list: stekker
sense:
  (elektryczność) element umożliwiający podłączenie urządzeń elektrycznych, zasilanych z sieci elektrycznej do gniazda elektrycznego;


lexentry: pol/wucziaping__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wucziaping
sense:
  (geologia, geologiczny) pierwszy, starszy wiek lopingu (późnego permu), trwający 260,4 – 253,8 milionów lat temu;


lexentry: pol/wy__zaimekosobowy__1
sense_num: 01
written_rep: wy
trans_list: jullie | u
sense:
  (przestarzałe, przestarzały) lub (dialekt) w stosunku do pojedynczej osoby używany jako forma grzecznościowa


lexentry: pol/wy__zaimekosobowy__1
sense_num: 01
written_rep: wy
trans_list: jullie | u
sense:
  zaimek używany dawniej w zwrotach do osoby podwładnej (np. w wojsku, marynarce) oraz do służących - dziś forma uznawana za apodyktyczną i pozbawioną szacunku


lexentry: pol/wybieg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wybieg
trans_list: platform
sense:
  (technologia, technika, techniczny) ruch pojazdu lub ruchomych elementów maszyny po wyłączeniu napędu


lexentry: pol/wybielacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wybielacz
trans_list: Javel
sense:
  (chemia, chemiczny) środek chemiczny służący do wybielania m.in. tkanin, urządzeń sanitarnych lub zębów;


lexentry: pol/wybijać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: wybijać
sense:
  (metaloznawstwo, metalurgia) produkować monety, odznaki lub biżuterię przy pomocy uderzeń właściwym przedmiotem, modelując metal i / lub ozdabiając czym


lexentry: pol/wybijać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: wybijać
trans_list: afgemat
sense:
  (technologia, technika, techniczny) o przyrządach wskazywać czas, rytm, takt, tempo lub liczbę czego


lexentry: pol/wyboczenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wyboczenie
trans_list: bokking
sense:
  (technologia, technika, techniczny) zjawisko polegające na niekontrolowanym zginaniu ściskanego elementu,


lexentry: pol/wybory__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wybory
trans_list: verkiezing
sense:
  (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) proces, w którym obywatele wybierają spośród zgłoszonych kandydatów swoich przedstawicieli do organów władzy;


lexentry: pol/wybredny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wybredny
trans_list: kieskeurig
sense:
  taki, który jest kapryśny, trudny do zaspokojenia, zadowolenia; taki, któremu trudno zaspokoić, dogodzić


lexentry: pol/wybuchowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wybuchowy
trans_list: explosief
sense:
  o człowieku, charakterze: taki, którego zachowanie/reakcje są gwałtowne, impulsywne, żywiołowe, szybkie


lexentry: pol/wychowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wychowanie
trans_list: educatie
sense:
  całokształt działań służących ukształtowaniu człowieka pod względem moralnym, umysłowym i fizycznym; przygotowywanie kogoś do życia w społeczeństwie


lexentry: pol/wychowanie_fizyczne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wychowanie fizyczne
trans_list: gymles
sense:
  (edukacja, edukacyjny) (sport, sportowy) dział pedagogiki zajmujący się badaniem, analizą i konstruowaniem programu wychowania i rozwoju fizycznego człowieka;


lexentry: pol/wychowywać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: wychowywać
trans_list: opvoeden
sense:
  kształtować czyjś charakter i zachowanie, zapewniać komuś opiekę do momentu osiągnięcia przez niego samodzielności


lexentry: pol/wycieraczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wycieraczka
trans_list: deurmat
sense:
  (motoryzacja) (lotnictwo, lotniczy) ruchomy element wyposażenia pojazdów, oczyszczający szybę z nieczystości ograniczających widoczność;


lexentry: pol/wycieraczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wycieraczka
trans_list: deurmat
sense:
  zwykle prostokątna mata leżąca w wejściu do budynku lub na granicy pomieszczeń służąca do oczyszczenia butów;


lexentry: pol/wyciskacz_łez__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wyciskacz łez
trans_list: tranentrekker
sense:
  naładowana emocjonalnie, rzewna i wzruszająca książka lub film (najczęściej melodramat, dramat, film romantyczny lub katastroficzny), pod wpływem których widz płacze


lexentry: pol/wyciąg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wyciąg
trans_list: uittreksel
sense:
  (chemia, chemiczny) roztwór otrzymywany z substancji roślinnej lub organu zwierzęcego poprzez ich gotowanie, zalewanie wrzątkiem lub alkoholem;


lexentry: pol/wyciąg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wyciąg
trans_list: uittreksel
sense:
  (medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie mechaniczne stosowane w ortopedii do nastawiania złamań i zwichnięć, korygowania zniekształceń i wad postawy (np. skrzywienia kręgosłupa);


lexentry: pol/wydanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wydanie
trans_list: editie
sense:
  (drukarstwo, drukarski) wszystkie egzemplarze danego dzieła wydrukowane z tego samego składu drukarskiego


lexentry: pol/wydziedziczyć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: wydziedziczyć
trans_list: onterven
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pozbawić praw do dziedziczenia, do przysługującego spadku


lexentry: pol/wydzielać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: wydzielać
trans_list: rantsoen
sense:
  (biologia, biologiczny) (o narządach) wytwarzać substancje biorące udział w funkcjonowaniu organizmu


lexentry: pol/wygwizdywać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: wygwizdywać
sense:
  wyśmiać, wyszydzić kogoś; wyrazić niezadowolenie, dezaprobatę za pomocą gwizdania (częściej w (aspekt dokonany))


lexentry: pol/wyjawiać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: wyjawiać
trans_list: blootstellen
sense:
  sprawiać, że coś staje się wiadome; dawać informację o czymś, co dotychczas było trzymane w tajemnicy


lexentry: pol/wyjątek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wyjątek
trans_list: uitzondering
sense:
  (informatyka, informatyczny) w programowaniu: obiekt używany do przerwania normalnego działania programu i przeniesienia informacji o błędzie do innego miejsca programu


lexentry: pol/wykaz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wykaz
trans_list: scrollen
sense:
  pismo zawierające wyliczenie osób, rzeczy, elementów, czynności, zdarzeń itp. mających jakąś wspólną cechę


lexentry: pol/wykałaczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wykałaczka
trans_list: tandenstoker
sense:
  (kulinaria) cienki, zaostrzony patyczek służący do wtykania w małe porcje jedzenia, koreczki, aby ułatwić ich branie z talerza


lexentry: pol/wykałaczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wykałaczka
trans_list: tandenstoker
sense:
  cienki, zaostrzony patyczek ((dawniej, dawny) także piórko) służący do usuwania spomiędzy zębów resztek jedzenia;


lexentry: pol/wykonywać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: wykonywać
trans_list: uitvoeren
sense:
  urzeczywistniać, zrealizować, uczyniać, spełniać coś, wprowadzać coś w czyn, doprowadzać coś do skutku


lexentry: pol/wykopaliska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wykopaliska
trans_list: opgraving
sense:
  prace archelogiczne mające prowadzić do wydobycia spod ziemi produktów ludzkiej działalności będących pozostałościami z dawnych wieków


lexentry: pol/wykrzaczyć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: wykrzaczyć
trans_list: binnenvallen
sense:
  (środowiskowy) (potocznie, potoczny) (informatyka, informatyczny) spowodować krytyczny błąd w programie


lexentry: pol/wykrzaczyć__czasownik__2
sense_num: 02
written_rep: wykrzaczyć
trans_list: binnenvallen
sense:
  (środowiskowy) (potocznie, potoczny) (informatyka, informatyczny) o programie: przestać działać z powodu błędu krytycznego


lexentry: pol/wykrzyknik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wykrzyknik
trans_list: tussenwerpsel
sense:
  (gramatyka) nieodmienne słowo lub wyrażenie służące do wyrażenia stanu emocjonalnego, nakazu lub do imitacji odgłosu z otaczającego świata;


lexentry: pol/wykrzyknik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wykrzyknik
trans_list: tussenwerpsel
sense:
  (językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny służący do wzmacniania ekspresji wypowiedzi, zapisywany za pomocą kropki i umieszczonej nad nią pionowej kreski: !;


lexentry: pol/wykształcenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wykształcenie
trans_list: opvoeding
sense:
  (rzeczownik odczasownikowy) od: wykształcić (wykształcić się) (nabycie jakiejś cechy na drodze ewolucji lub ontogenezy)


lexentry: pol/wykusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wykusz
trans_list: erker
sense:
  (architektura, architektoniczny) forma architektoniczna stanowiąca element wystający z lica elewacji;


lexentry: pol/wymiar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wymiar
trans_list: dimensie
sense:
  (matematyka, matematyczny) minimalna liczba współrzędnych, którymi da się opisać położenie punktu w przestrzeni;


lexentry: pol/wymiar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wymiar
trans_list: dimensie
sense:
  (technologia, technika, techniczny) (poligrafia) zapis rozmiaru, wielkości obiektu na rysunku technicznym


lexentry: pol/wynik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wynik
trans_list: resultaat
sense:
  (matematyka, matematyczny) rezultat działań algebraicznych (dodawania, odejmowania, mnożenia, dzielenia)


lexentry: pol/wynikać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: wynikać
trans_list: resulteren
sense:
  być wynikiem, konsekwencją, skutkiem, rezultatem czegoś; stawać się następstwem; mieć w czymś początek


lexentry: pol/wynocha__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: wynocha
trans_list: afgaan
sense:
  (potocznie, potoczny) (pospolicie) grubiańskie, gwałtowne wyrażenie nakazu oddalenia się lub zabrania jakiejś rzeczy; także wyrażenie niechęci lub sprzeciwu; bywa używane żartobliwie


lexentry: pol/wyprzedaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wyprzedaż
trans_list: solden
sense:
  (handel, handlowy) sprzedaż towaru, zazwyczaj po obniżonych cenach, w celu pozbycia się go, najczęściej pod koniec sezonu lub w ramach likwidacji sklepu


lexentry: pol/wyraz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wyraz
sense:
  symbol fonetyczny (ciąg głosek) lub graficzny (znak lub ciąg znaków), niosący określone znaczenie bądź pełniący funkcję składniową;


lexentry: pol/wyrażenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wyrażenie
trans_list: uitdrukking
sense:
  (językoznawstwo, językoznawczy) związek frazeologiczny, którego głównym elementem jest rzeczownik, przymiotnik, imiesłów przymiotnikowy lub przysłówek


lexentry: pol/wyrażenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wyrażenie
trans_list: uitdrukking
sense:
  (logika, logiczny) (matematyka, matematyczny) ciąg symboli matematycznych zgodny z regułami notacji matematycznej


lexentry: pol/wyrok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wyrok
trans_list: uitspraak
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) orzeczenie sądu dotyczące kwestii będącej przedmiotem postępowania sądowego;


lexentry: pol/wyrostek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wyrostek
trans_list: blindedarm
sense:
  (anatomia, anatomiczny) (biologia, biologiczny) odstający twór na skórze, kości lub narządach organizmów


lexentry: pol/wyróżniać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: wyróżniać
trans_list: differentiëren
sense:
  zwracać na kogoś lub coś specjalną uwagę, wybierać spośród innych; dawać komuś, czemuś pierwszeństwo


lexentry: pol/wysokie_napięcie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wysokie napięcie
trans_list: hoogspanning
sense:
  (fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) napięcie elektryczne powyżej 1000 V (= tysiąca woltów); w elektroenergetyce: od 110 kV (= stu dziesięciu kilowoltów)


lexentry: pol/występ__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: występ
trans_list: ader
sense:
  publiczne odgrywanie roli przez aktora, muzyka lub innego artystę; udział w przedstawieniu, koncercie


lexentry: pol/wytrzymałość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wytrzymałość
trans_list: uithoudingsvermogen
sense:
  (technologia, technika, techniczny) odporność materiałów i konstrukcji na działanie czynników fizycznych


lexentry: pol/wywiad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wywiad
trans_list: interview
sense:
  (medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zbieranie informacji o chorym, jego stanie zdrowia;


lexentry: pol/wywiad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wywiad
trans_list: interview
sense:
  (socjologia, socjologiczny) metoda badawcza stosowana do zbierania informacji o opiniach i poglądach;


lexentry: pol/wywiad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wywiad
trans_list: interview
sense:
  rozmowa prowadzona przez dziennikarza z osobą lub grupą osób, mająca na celu przybliżenie poglądów lub działań tych osób odbiorcom


lexentry: pol/wyznawca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wyznawca
trans_list: belijder
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto kultywuje jakąś religię, wyznaje ją;


lexentry: pol/wyłącznik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wyłącznik
trans_list: schakelaar
sense:
  (elektryczność) (potocznie, potoczny) przycisk z łącznikiem umożliwiający przerwanie obwodu zawierającego jakieś urządzenie


lexentry: pol/wyścig__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wyścig
trans_list: wedloop
sense:
  (sport, sportowy) zawody, w których usiłuje się wyprzedzić pozostałych zawodników, stara się być szybszym od nich;


lexentry: pol/wyścig_w_workach__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wyścig w workach
trans_list: zaklopen
sense:
  (sport, sportowy) rodzaj zabawy ruchowej polegającej na ściganiu się na krótkim dystansie skacząc z nogami w dużym worku


lexentry: pol/wyżymaczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wyżymaczka
trans_list: centrifuge
sense:
  urządzenie do wyciskania nadmiaru wody ze świeżo wypranych odzieży lub bielizny, składające się z przylegających do siebie dwóch wałków napędzanych korbką;


lexentry: pol/wyżyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wyżyna
trans_list: hoogland
sense:
  (geografia, geograficzny) obszar, którego wysokości bezwzględne przekraczają 300 metrów n.p.m., a wysokości względne są na ogół mniejsze niż 300 metrów;


lexentry: pol/wzdręga_grecka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wzdręga grecka
trans_list: griekse ruisvoorn
sense:
  (ichtiologia, ichtiologiczny) Scardinius graecus, endemiczny gatunek ryby z rodziny karpiowatych z jeziora Iliki w centralnej Grecji;


lexentry: pol/wzdłuż__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: wzdłuż
trans_list: langs
sense:
  …informujący o położeniu czegoś lub o odbywaniu się jakiejś czynności równolegle do długości danego obiektu


lexentry: pol/wzór__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wzór
trans_list: formule
sense:
  kolorystyczny motyw (najczęściej z powtarzających się elementów) nadrukowany, namalowany lub wyhaftowany na jakiejś powierzchni lub materiale (ubraniu, kartce)


lexentry: pol/wódka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wódka
trans_list: wodka
sense:
  (spożywczy) wysokoprocentowy napój alkoholowy składający się z destylatu alkoholowego i wody, czasem z dodatkiem innych składników;


lexentry: pol/wóz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wóz
trans_list: wagen
sense:
  ciągnięty przez konie lub inne zwierzęta pociągowe pojazd używany do podróżowania lub transportu, rzadko też jako mieszkanie


lexentry: pol/wózek_inwalidzki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wózek inwalidzki
trans_list: rolstoel
sense:
  wózek poruszany siłą rąk lub prowadzony przez opiekuna, na którym siedzi osoba niemogąca się poruszać na nogach ze względu na niepełnosprawność, chorobę, uraz itd.


lexentry: pol/wąkrota_zwyczajna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wąkrota zwyczajna
trans_list: gewone waternavel
sense:
  (botanika, botaniczny) Hydrocotyle vulgaris, gatunek rośliny wieloletniej z rodziny araliowatych występująca w prawie całej Europie;


lexentry: pol/wąs__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wąs
sense:
  (botanika, botaniczny) długi, giętki wyrostek, dzięki któremu roślina (zwłaszcza pnącze) wspiera się i wspina;


lexentry: pol/wąs__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wąs
sense:
  wąski i długi przedmiot lub takowe wystające zakończenie przedmiotu (np. szabli, kotwicy, wskazówki, kłosa)


lexentry: pol/wątek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wątek
trans_list: inslag
sense:
  (informatyka, informatyczny) jednostka wykonawcza w obrębie jednego procesu, będąca kolejnym ciągiem instrukcji wykonywanym w obrębie tych samych danych (w tej samej przestrzeni adresowej);


lexentry: pol/wątek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wątek
trans_list: inslag
sense:
  w powieści, filmie lub innym utworze fabularnym - wydarzenia dotyczące jednej postaci, składające się na akcję;


lexentry: pol/wątroba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wątroba
trans_list: lever
sense:
  (anatomia, anatomiczny) duży, wielofunkcyjny gruczoł występujący u wszystkich kręgowców, a także u niektórych innych zwierząt;


lexentry: pol/węch__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: węch
trans_list: reukzin
sense:
  (przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) instynkt, zdolność przewidywania konsekwencji drobnych zdarzeń


lexentry: pol/wędka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wędka
trans_list: hengel
sense:
  sprzęt służący do amatorskiego połowu ryb, składający się najczęściej z wędziska, żyłki, spławika i haczyka;


lexentry: pol/wędlina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wędlina
trans_list: varkensslagerij
sense:
  (kulinaria) wyrób spożywczy z jednego kawałka mięsa (szynka, polędwica, baleron) lub z mięsa rozdrobnionego (kiełbasa, salceson), odpowiednio przyprawiony, zwykle wędzony, peklowany, rzadziej gotowany;


lexentry: pol/węgiel_brunatny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: węgiel brunatny
trans_list: bruinkool
sense:
  (geologia, geologiczny) skała osadowa pochodzenia organicznego roślinnego, pochodząca z okresu neogenu;


lexentry: pol/węgiel_kamienny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: węgiel kamienny
trans_list: steenkool
sense:
  (geologia, geologiczny) skała pochodzenia organicznego o zawartości powyżej 70 % pierwiastka węgla, pochodząca z okresu karbonu;


lexentry: pol/węglarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: węglarka
trans_list: aanbieden
sense:
  (kolejnictwo) (potocznie, potoczny) tender, wagon do przewożenia węgla używanego jako paliwo lokomotywy parowej


lexentry: pol/węglowodan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: węglowodan
trans_list: koolhydraat
sense:
  (biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny składający się z atomów węgla, wodoru i tlenu;


lexentry: pol/węzeł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: węzeł
trans_list: knoop
sense:
  (astronomia, astronomiczny) punkt, w którym płaszczyzna orbity ciała niebieskiego przecina się z ekliptyką


lexentry: pol/węzeł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: węzeł
trans_list: knoop
sense:
  (marynarka) (meteorologia, meteorologiczny) jednostka służąca do określania prędkości, równa jednej mili morskiej na godzinę; w meteorologii używana do określania prędkości wiatrów;


lexentry: pol/węzeł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: węzeł
trans_list: knoop
sense:
  połączenie, umocowanie lub skrócenie lin lub podobnych materiałów poprzez związanie lub przeplecenie;


lexentry: pol/włamanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: włamanie
sense:
  (informatyka, informatyczny) bezprawne odczytanie lub zapisanie danych w komputerze albo w sieci komputerowej połączone z pokonaniem zabezpieczeń


lexentry: pol/włamać__czasownik__2
sense_num: 02
written_rep: włamać
trans_list: inbreken
sense:
  (informatyka, informatyczny) bezprawnie odczytać lub zapisać dane w komputerze lub w sieci komputerowej po złamaniu zabezpieczeń


lexentry: pol/włamać__czasownik__2
sense_num: 02
written_rep: włamać
trans_list: inbreken
sense:
  dostać się siłą do zamkniętego budynku (pomieszczenia, skrytki, kasy itp.), niszcząc urządzenia zamykające


lexentry: pol/właściwość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: właściwość
trans_list: eigenschap
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zdolność danego organu do rozstrzygania określonej sprawy;


lexentry: pol/właśnie__partykuła__1
sense_num: 02
written_rep: właśnie
sense:
  …potwierdzająca to, co powiedział rozmówca, dająca do zrozumienia, że mówiący chciał powiedzieć to samo


lexentry: pol/właśnie__partykuła__1
sense_num: 02
written_rep: właśnie
sense:
  …wyróżniająca, ze względu na określoną cechę, dany obiekt lub stan rzeczy i przeciwstawiająca go innym


lexentry: pol/właśnie__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: właśnie
trans_list: net
sense:
  …komunikujący, że dane zdarzenie odbywa się w chwili mówienia, odbywało się bezpośrednio przed nią lub w czasie innego zdarzenia


lexentry: pol/włókno__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: włókno
trans_list: vezel
sense:
  (astronomia, astronomiczny) megastruktura budująca wszechświat, o długim kształcie, złożona z galaktyk;


lexentry: pol/włączać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: włączać
trans_list: aandoen
sense:
  (potocznie, potoczny) rozpoczynać odbiór jakiejś stacji, programu, audycji itp. bądź odtwarzanie muzyki lub filmu


lexentry: pol/wścieklizna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wścieklizna
trans_list: hondsdolheid
sense:
  (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wirusowa, zawsze śmiertelna choroba zakaźna niektórych zwierząt, mogąca przenieść się na człowieka;


lexentry: pol/yeti__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: yeti
trans_list: yeti
sense:
  (mitologia, mitologiczny) (fantastyka) duża, dwunożna istota, podobna do człowieka, o gęstym futrze, żyjąca rzekomo w Himalajach;


lexentry: pol/z_poważaniem__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: z poważaniem
trans_list: hoogachtend
sense:
  formuła grzecznościowa zamieszczana na końcu listu skierowanego do urzędu lub mniej znanej nadawcy osobie


lexentry: pol/za__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: za
trans_list: achter | in plaats van
sense:
  …służący do tworzenia wyrażeń, w których czynność odbywa się w kierunku dalszym w stosunku do wyrażenia za przyimkiem


lexentry: pol/za__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: za
trans_list: achter | in plaats van
sense:
  …służący do tworzenia wyrażeń, w których czynność odbywa się w kierunku określonym przez wyrażenie za przyimkiem


lexentry: pol/za__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: za
trans_list: achter | in plaats van
sense:
  …służący do tworzenia wyrażeń, w których omawiana czynność, odnosząca się do całego elementu, została wykonana przez wykorzystanie jego części


lexentry: pol/za__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: za
trans_list: achter | in plaats van
sense:
  …służący do tworzenia wyrażeń, w których omawiany element znajduje się dalej w stosunku do wyrażenia za przyimkiem


lexentry: pol/za__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: za
trans_list: achter | in plaats van
sense:
  …służący do tworzenia wyrażeń, w których wyrażenie za przyimkiem określa przyczynę wykonywania czynności


lexentry: pol/zachód__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zachód
trans_list: westen
sense:
  (geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez Słońce podczas jego zachodu (1.1) w dniu równonocy;


lexentry: pol/zaganiacz_szczebiotliwy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zaganiacz szczebiotliwy
trans_list: orpheusspotvogel
sense:
  (ornitologia, ornitologiczny) (Hippolais polyglotta) gatunek ptaka zamieszkującego południowo-zachodnią część Europy i północno-zachodnie krańce Afryki, który zatalatuje do Polski, gdzie jest objęty ścisłą ochroną gatunkową;


lexentry: pol/zaimek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zaimek
trans_list: voornaamwoord
sense:
  (gramatyka) część mowy, która zastępuje rzeczownik, przymiotnik, liczebnik lub przysłówek i pełni ich funkcje w zdaniu;


lexentry: pol/zając__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zając
trans_list: haas
sense:
  (przenośnie, przenośnia) w sporcie, także innych dziedzinach życia związanych z rywalizacją: zazwyczaj nielegalnie opłacony słabszy zawodnik lub zespół, którego zadaniem jest utrzymywanie wysokiego tempa biegu na początku wyścigu, mobilizując przez to faworyta do większego wysiłku


lexentry: pol/zając__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zając
trans_list: haas
sense:
  (zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) szarak, przedstawiciel jednego z gatunków zajęcy (1.1);


lexentry: pol/zajączek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zajączek
trans_list: hazenjong
sense:
  (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) wielkanocny zwyczaj obdarowywania dzieci upominkami i słodyczami, w którym zając jest domniemanym dostarczycielem


lexentry: pol/zakazany_owoc__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zakazany owoc
trans_list: verboden vrucht
sense:
  (przenośnie, przenośnia) coś zakazanego, zabronionego; kontakt z tym jest miły, lecz grozi poważnymi konsekwencjami


lexentry: pol/zakon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zakon
trans_list: orde
sense:
  (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zgromadzenie religijne lub świeckie związane ślubami, żyjące według ściśle określonych reguł;


lexentry: pol/zakończenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zakończenie
trans_list: einde
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (telekomunikacja) fizyczny punkt, w którym abonent otrzymuje dostęp do publicznej sieci telekomunikacyjnej;


lexentry: pol/zakrystia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zakrystia
trans_list: sacristie
sense:
  boczne pomieszczenie w świątyniach chrześcijańskich sąsiadujące z prezbiterium, służące kapłanom do przygotowywania się do liturgii oraz do przechowywania szat i naczyń liturgicznych;


lexentry: pol/zakład__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zakład
trans_list: weddenschap
sense:
  umowa między osobami będącymi odmiennego zdania, która polega na tym, że osoba, której zdanie okaże się mylne, płaci ustaloną kwotę, przekazuje rzecz materialną lub wartość niematerialną osobie, która ma rację bądź wykonuje jakąś czynność


lexentry: pol/zakładka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zakładka
trans_list: bladwijzer
sense:
  kawałek papieru, wstążki wkładany między kartki książki, gdy ktoś chce zaznaczyć miejsce, w którym przerwał czytanie


lexentry: pol/zależny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zależny
trans_list: afhankelijk
sense:
  o znaczeniu, wartości, intensywność, parametrach, lub przebiegu zmieniających się wraz ze zmianą innego czynnika


lexentry: pol/zamach_stanu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zamach stanu
trans_list: staatsgreep
sense:
  (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nagłe przejęcie władzy w państwie przez jednostkę lub grupę osób wbrew obowiązującemu prawu, często z użyciem siły;


lexentry: pol/zamek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zamek
trans_list: kasteel | slot
sense:
  (sport, sportowy) w hokeju: zamknięcie przeciwnika w tercji, gdy drużyna atakująca rozgrywa krążek w tercji przeciwnika nie pozwalając mu wyjść poza niebieską linię


lexentry: pol/zamówić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zamówić
trans_list: bestellen
sense:
  wykonać praktyki magiczne w celu uleczenia kogoś, czegoś lub zdjęcia z kogoś, czegoś uroku; zakląć chorobę lub urok słowami


lexentry: pol/zanik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zanik
trans_list: achteruitgaan
sense:
  proces stopniowego zmniejszania się objętości tkanki, narządu, zdolności organizmu lub części ciała będące rezultatem uszkodzenia nerwów, długotrwałej bezczynności lub niedokrwienia


lexentry: pol/zapadać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapadać
sense:
  o ptactwie: przyfrunąwszy siadać gdzieś; o ludziach: zatrzymawszy się gdzieś schować się, skrywać się; zaszywać się


lexentry: pol/zapadać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapadać
sense:
  osuwać się w głąb, spadać, opuszczać się w dół; stawać się wklęsłym, wklęsnąć; zagłębiać się, pogrążać się w czymś.


lexentry: pol/zapalenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapalenie
trans_list: ontsteking
sense:
  (rzeczownik odczasownikowy) od: zapalić; sprawienie, że coś płonie, coś jest pochłaniane przez ogień


lexentry: pol/zapalenie_płuc__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapalenie płuc
trans_list: longontsteking
sense:
  (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) stan zapalny miąższu płucnego występujący u ludzi i zwierząt;


lexentry: pol/zapalenie_wyrostka_robaczkowego__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapalenie wyrostka robaczkowego
trans_list: blindedarmontsteking
sense:
  (medycyna, medyczny) ostre lub rzadko przewlekłe schorzenie spowodowane zapaleniem wywołanym najczęściej zatrzymaniem treści pokarmowej w wyrostku;


lexentry: pol/zapałka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapałka
trans_list: lucifer
sense:
  (środowiskowy) (harcerski) pionowy element stelażu dużego namiotu typu harcerskiego, podtrzymujący jego boki, w formie metalowej rurki zakończonej plastikowym łebkiem


lexentry: pol/zapewne__partykuła__1
sense_num: 01
written_rep: zapewne
trans_list: ongetwijfeld
sense:
  (książkowy) użyta samodzielnie sygnalizuje, że mówiący chce wnieść pewne zastrzeżenia do danego stwierdzenia, choć w zasadzie się z nim zgadza


lexentry: pol/zapiekanka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapiekanka
trans_list: ovenschotel
sense:
  (kulinaria) polski fast food z połówki bułki zapiekanej z dodatkami i żółtym serem, podawany z sosami;


lexentry: pol/zapis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapis
trans_list: element
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozporządzenie w testamencie o przeznaczeniu komuś czegoś w spadku


lexentry: pol/zapora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapora
trans_list: dam
sense:
  przeszkoda fizycznie uniemożliwiająca przejście, przedostanie się, lub zmianę położenia czegoś w przestrzeni


lexentry: pol/zapowiadać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapowiadać
trans_list: aankondigen
sense:
  dawać zapowiedź – zwiastować, przewidywać coś co nastąpi w przyszłości, dawać znaki charakteryzujące zdarzenie, które ma nastąpić


lexentry: pol/zarzut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zarzut
trans_list: berisping
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) część aktu oskarżenia opisująca charakter popełnionego wykroczenia/występku/przestępstwa


lexentry: pol/zarówno__składnik_spójnika_złożonego__1
sense_num: 01
written_rep: zarówno
trans_list: alsmede
sense:
  …oznajmiającego, że wspomniane cechy lub stany rzeczy charakteryzowane przez dwa zdania lub składniki zdań odnoszą się do tego samego desygnatu


lexentry: pol/zaręczyny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zaręczyny
trans_list: verloving
sense:
  (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) obrzęd wyrażenia woli bycia razem w małżeństwie;


lexentry: pol/zasada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zasada
trans_list: regel
sense:
  (chemia, chemiczny) związek chemiczny cząsteczek składających się z atomu pierwiastka metalicznego i grupy wodorotlenowej;


lexentry: pol/zasklep__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zasklep
sense:
  (przestarzałe, przestarzały) posiadające sufit pomieszczenie niemieszkalne usytuowane częściowo w ziemi (np. piwnica)


lexentry: pol/zaskoczenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zaskoczenie
trans_list: verbazing
sense:
  zdziwienie wywołane przez coś czego się nie spodziewamy, czego nie oczekujemy, z czym się nie liczymy


lexentry: pol/zaskórnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zaskórnik
trans_list: mee-eter
sense:
  (fizjologia, fizjologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny) utworzona z łoju i obumarłych komórek naskórka ciemna grudka zatykająca por w skórze


lexentry: pol/zastawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zastawa
trans_list: bestek
sense:
  (etnografia, etnograficzny) ludowy zwyczaj zagradzania drogi panu młodemu i żądania od niego alkoholu i ciasta


lexentry: pol/zaszczyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zaszczyt
trans_list: eer
sense:
  w lm zaszczyty: wysokie stanowiska zawodowe, odznaczenia, honory wraz ze związanymi z nimi przywilejami


lexentry: pol/zasób_naturalny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zasób naturalny
trans_list: grondstof
sense:
  (ekonomia, ekonomiczny) twór organiczny ((na przykład) ekosystem) i nieorganiczny ((na przykład) woda, minerał), który jest wykorzystywany przez człowieka w celach produkcyjnych i konsumpcyjnych;


lexentry: pol/zasłona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zasłona
trans_list: gordijn
sense:
  (sport, sportowy) ustawienie się zawodnika drużyny atakującej w celu odgrodzenia drogi obrońcy do zawodnika z piłką;


lexentry: pol/zasługiwać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zasługiwać
trans_list: verdienen
sense:
  być godnym czegoś, mieć prawo do jakiejś wartości; zdobywać sobie prawo do czegoś zgodnie z tym, co się zrobiło


lexentry: pol/zatem__partykuła__1
sense_num: 02
written_rep: zatem
trans_list: toenmalig
sense:
  (książkowy) w połączeniu ze słowem a (a zatem): partykuła wprowadzająca nawiązanie do bieżącej sytuacji lub kontekstu rozmowy


lexentry: pol/zatem__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: zatem
trans_list: toenmalig
sense:
  (książkowy) spójnik przyłączający wniosek z twierdzenia podanego w zdaniu przed nim. Czasami w połączeniu z a: a zatem.


lexentry: pol/zatem__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: zatem
trans_list: toenmalig
sense:
  (książkowy) w połączeniu ze słowem a (a zatem): spójnik przyłączający wyrażenie podające w odmienny sposób informację zawartą w zdaniu przed nim


lexentry: pol/zatrucie_pokarmowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zatrucie pokarmowe
trans_list: voedselvergiftiging
sense:
  (medycyna, medyczny) dolegliwość występująca po zjedzeniu pokarmu zarażonego wirusami lub bakteriami ((na przykład) salmonellą, gronkowcem);


lexentry: pol/zawias__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zawias
trans_list: har
sense:
  (technologia, technika, techniczny) połączenie ruchome złożone z dwóch części złączonych przegubowo, do mocowania wiek, włazów, skrzydeł drzwi i okien


lexentry: pol/zawiesić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zawiesić
trans_list: ophangen
sense:
  (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przerwać na jakiś czas wykonywanie działalności gospodarczej w danej formie prawnej


